# verses

text:
O jaiat, Korin menan Kristen roasiret, is Pol, Anut nukasar is Jisas Krais nukan ämän oi ariaun sare murowon iken jaunok, Sostenes ko erek is pak raianik, iwes ak jer we maromur. 


text:
<pb/>O jaunokot, okoro jer iwes ak Kristen roasiret Korin mena rai surmaromur. Ak Krais Jisas pak pasar rai, okon, Anut nukas kon roasiret eposek sare marowon. Ko ak pak roasiret erekapu okoro omnokou opok iken Näwäu, Jisas Krais nukan enip jou muriäi pak erek kon roasiret eposek rawaun urwarowon. Jisas Krais ko ik ak pak erek iken Näwäu. 


text:
<pb/>Is Anut keser auriäim, ko iken momonek pak, iken Näwäu, Jisas Krais pak awan woiawa näu oripas ak sarwarna, akan woiaka päurar rawaiei. 


text:
<pb/>Is orip orip ak mesin isan Anut pere auriäim, owon, ak Jisas Krais pak pasar rauna, kos ak kon wou näu oripas eposek sarwarowon. 


text:
Is ak mesin Anut ‘pere’ auriäim, owon, kos ak sarwareanik, osap erekapu ariäu. Ronkat eposek aronuk, ak kon ämän eposek äpu mianik, karauk roasiret awareäi. 


text:
Krais nukan ämän akan woiaka uru sakau rau. Roasiret akan onok aparianik, ak Krais nukan ämän kiro epar äiäi. 


text:
Keseria, ak rusapai, iken Näwäu, Jisas Krais ätäi amop kowaun kame raianik, ak osap erekapu akan totomaka sarwaraun rai. Anut nukan Osou Näus kiro osap orip orip ariäu. 


text:
Jisas nukasar akan woiaka epar moin sakau maronuk, ak sakau tai rauna, omnokou wasaräun ses kowai. Keseria, iken Näwäu, Jisas kowai ses opok, akan enmakap kar ämän wa rawai. 


text:
Anut nukas ak kon mokoi, iken Näwäu, Jisas Krais pak tururaun urwarowon. Anut nukasar kon ämän erekapu orip orip tainoriäu, okon, ik äpu kos ik rapor kamoikonuk, ik Jisas pak eposek rawam. 


text:
<pb/>O jaiat, iken Näwäu, Jisas Krais nukan enip pakaima is ak sakau ämän awarom, ak erekapu ämän karar mowe. Ak atap atap wa inäiäu. Woiaka karar orip pak ronkat karar orip pak eposek rawe. 


text:
O jaiat, karauk Klowi nukan owa raiäi roat koianik, akas ak woiaka karar orip wa raiäi, aka aka ämänis weräiäi ämän airoin roimin. 


text:
Kiro mesin is okoro ämän awaraurim. Ak karar karar ämän atap äiäi. Karauk akas äiäi, “Is Pol tainoriäim.” Karauk akas äiäi, “Is Apolos tainoriäim.” Karauk akas äiäi “Is Pita tainoriäim.” Ätäi karauk akas äiäi, “Is Krais tainoriäim.” rai äiäi. 


text:
Ak kiro onok keseria, kiro ak Krais eteinak senek atap atap inäiäi. Utianik, is Pol akan onok aru jäkäi maraun am äpäs opok meiemin ra? Ak isan enim pakaima an join ra? Wa senes, wa. 


text:
<pb/>Is ak kamuk roasiret sosop isan ipias an jomarau wa. Is Krispas, Gaias ori karar an jomatomin. Kiro mesin is Anut ‘pere’ auriäim. 


text:
(O, kiro epar, is Stefanas nukan tupsiu ran an kurwaromin. Is karauk isan ipias an kurwaromin ra, wa ra, is ronkatäu senek wa.) 


text:
Krais nukas is roasiret an jomaraun äsimoirau wa, is kon Ämän Eposek roasiret awaraun äsimoirowon. Isan ämän roat akan ämän areai senek wa. Kiro ämän roat akan ronkat pakas kowau wa. Is erar roat akan ronkat tainormoi, ämän momin maro, Jisas Krais am äpäs opok meiewon kiro saraus ik sareikau wa. Krais ko Anut nukan ronkat eposek pak sakau pak ate rau. 


text:
<pb/>Is äpu, kiro roat ak wasaräun roat, akas Jisas Krais ko am äpäs opok ak imwaraun meiewon kiro ämän roumana, akan ronkatis kiro otop ämän rai äiäi, utianik, ik roasiret kos ätäi imäikora ik äpu kiro ämän Anut nukan sakau orip. 


text:
Anut nukan ämän meter jer we moin kiro kesek rau, “Is äpu miäi roat akan ronkat eposek oi kuräm. Is roat ak ronkat eposek orip äiäi akan ronkat aru maram.” <n>Aisaia 29:14</n> 


text:
<pb/>Kesernuk, kiro äpu miäi roat ak owosäiei? Kiro sintore ämän tamareäi roat pak okoro omnokou pakan roat ämänis weräiäi pak ak owosäiei? Kiro roat Anut nukas okoro omnokou pakan ronkat kiro eposek wa, kiro roat akan ronkat otop senek ätäware mowon. 


text:
Anut nukan ronkat eposek senes, okon, okoro omnokou pakan roasiret akan ronkat pakas ko äpu mau senek wa. Akan ronkat kon ämän roasiret awareäum kiro ämän otop ro nukan senek, utianik, Anut nukas kiro ämänis roasiret akan woiaka epar moin imwaraun kon wou ereriäwon. 


text:
Utianik, ik Krais an äpäs opok meiewon nukan ämän awaroram, kiro ämänis Juda roasiret Anut siakup potaun apu sorwareäu. Karauk omsau pakan roasiret akan ronkat kiro ämän otop roat akan ämän senek. 


text:
Utianik, kiro roasiret Anut nukas Jisas tainoraun urwarowon, ak Juda roasiret ra, Grik roasiret ra, ak äpu kiro Krais nukan ämän, Anut nukan sakau pak kon ronkat eposek pak ko pakas kowon. 


text:
Roat akas Anut nukan ronkat kiro aru rai memeniariäi, utianik, kiro ron ronkat, kos omnokou pakan ronkat erekapu itimware rau. Roat akas Anut nukan sakau eteinak äiäi, utianik, kiro sakau eteinakus roat akan sakau erekapu itimwareäu. 


text:
<pb/>O jaiat, ak rusapai ronkatewe, ak meter owo senek rain opok Anut nukas Jisas Krais tainoraun urwarowon kiro ätäi ronkatewe. Ak kamuk opok, roat sosop okoro omnokou pakan ronkat eposek orip rawau wa. Roat sosop ak enmaka jou orip rawau wa. Roat sosop ak roat näunäu akan tupsiu pakan päu wa. 


text:
Utianik, äpu roasiret Anut nukas oioraka naun rai, otop roasiret sare marowon. Ko roasiret sakau orip oioraka naun rai, roasiret sakau wäpik sare marowon. 


text:
Inok roasiret okoro omnokou opok, karauk roasiret akan ronkat ak eposek wa, ak kiro roasiret sauk mareäi, Anut nukas kiro roasiret sare marowon. Ko roasiret enmaka wäpik sare marowon. Kiro onokun, owo osap roasiret akas kiro näwäu rai ronkateäi, Anut nukas mekesirap marowon. 


text:
Anut nukasar ak Jisas Krais pak pasar marowon rai. Kos Jisas ik ronkat eposek ikaun onoktapau mukowon rau. Jisas Krais nukas karar ik Anut nukan amukup roasiret tuku aikianik, kon onok eposek tainori ariaun sare mukowon. Jisas Krais am äpäs opok meiewon, okon, Anut nukas iken onok aru pakan imäikowon. Kesernuk, kiro onok arus ik ätäi kamoikau senek itok wa. 


text:
Keseria, Anut nukan ämänis äiewon senek, ko keser äieu, “Inok ro kon sarau mowon mesin kon enip jou mauria, ko Näwäu nukas ko kiro sarau maun sakau nuruwon ronkateanik, Näwäu nukan enip karar jou mai.” <n>Jeremaia 9:24</n><pb/>


text:
O jaiat, is amke ak siarakap koimin opok, Anut nukan ämän ämäi rawon ak awaromin. Is ak ämän roat ronkat sosop orip akas areai senek awarau wa. 


text:
Is keser ronkatemin is ak kamuk raianik, is karauk osap mesin ronkatemoi, ak wa awaram. Is Jisas Krais ko am äpäs opok meiewon karar ronkateanik, awaram. 


text:
Is Jisas nukan ämän maromin kiro karauk äpu miäin roat akan ronkat pakas akan ronkat piriraun rai awariäi senek awarau wa, utianik, Anut nukan Osou Näu kon sakaus isan oisau sakau murowon, okon, ak äpu moin kiro Anut nukan ämän maroita, roin. 


text:
O jaiat, is kiro onok kesermin, owon, isan ronkat akan woiaka epar moin kiro Anut nukan sakau karar opok mowe, äpu roat akan ronkat wa tainorau. Anut nukan ronkat eposek. 


text:
<pb/>Utianik, ik areäum, kiro ämän ronkat eposek pakas penuk, areäum. Roasiret ak Anut nukan onok pakas sakau moin ak iken kiro ämän awareäum roianik, äpu moin. Utianik, kiro ämän eposek ak äpu moin, kiro okoro omnokou pakan äpu miäi roat pak okoro omnokou pakan roat näunäu pak akan ronkat pakas päu wa. Kiro roat erekapu wasaräiei. 


text:
Wa senes wa, ik Anut nukan ämäiwan ämän kon ronkat eposek pakas peäu awarom. Meter Anut nukas okoro omnokou ate mau wa opok, kon ronkat eposek pakas ik ko pak omar oik jekur rawaun sare mukowon. 


text:
Okoro omnokou pakan roat näunäu ak kiro ämän eposek äpu wa, owon, ak ko äpu moin maro, ak iken Näwäu ko enip jou orip am äpäs opok wa äsäi mowoi. 


text:
Utianik, Anut nukan ämän meter jer wein keser äieu, “Owo osap kar ro amukus meter aparau wa pak, ämän raukus rowau wa pak, owo osap tawa päi wa ronkateäu, kiro osap eposek senes Anut nukas roasiret ko mesin woiakas meiein owaun sare marowon rau.” <n>Aisaia 64:4</n> 


text:
<pb/>Utianik, Anut nukas kon Osous ik kiro osap amop ätär mukowon. Anut nukan Osou Näus osap erekapu ämäi rai itaneanik, apwareäu. Anut nukan ronkat ämäi rau ran ko amop apariäu. 


text:
Kar ros kar ron ronkat owo senek rau ko äpu mau senek wa. Wa senes, wa. Kiro ron osou nukas karar kiro ron ronkat owo senek rau äpu miäu. Kiro senek, kar ros Anut nukan ronkat owo senek rau äpu wa miäu. Anut nukan Osous karar Anut nukan ronkat owo senek rau äpu miäu. 


text:
Ik okoro omnokou pakan osou owau wa, ik Anut nukas kon Osou Näu ikowon oumun. Keseria, ik Anut nukas owo osap erar ikowon erekapu äpu maun itok. 


text:
<pb/>Okoro ämän eposek ik ak awarom, kiro roat akan ronkat pakan oianik, awarau wa. Anut nukan Osou nukasar ik tamukonuk, ak kiro ämän awarom. Ik okoro Osou Näu nukan epar ämän roasiret Osou Näu orip awareäum. 


text:
Utianik, kar ro ko Anut nukan Osou Näu owau wa, ko osap eposek Anut nukan Osou Näu pakas kowai kiro wa owai. Owon, kon ronkat kiro osap onoktapau wäpik, ko kiro osap nukan onoktapau äpu mau senek wa, owon, roat Osou Näu orip ak karar kon onoktapau äpu maun itok. 


text:
Kar ro ko Osou Näu orip ko osap erekapu aparianik, wasarewareäu, utianik, kar ros kiro ro nukan onok wasaräun senek itok wa. 


text:
Anut nukan ämänis keser äieu,<pb/>“Inokos Anut Näwäu nukan ronkat äpu miau? Inokos ko ronkat eposek nuraun itok?” <n>Aisaia 40:13</n> Kar omnokou pakan ros keseraun senek itok wa. Utianik, iken ronkat kiro Krais nukan ronkat senek.<pb/>


text:
O jaiat, is ak roat Anut nukan Osou Näu orip awareäim senek awarau wa. Is ak okoro omnokou pakan roasiret onok aru miäi senek awaromin. Ak roasiret rusapai woiaka epar moin senek, okon, is ak mokoinakut senek awaromin. 


text:
Is ak mokoit senek apur karar aromin, o sakau arau wa, owon, ak o sakau jaun itok wa. Rusapai ran ak o sakau owaun senek itok wa. 


text:
Owon, ak okoro omnokou pakan roasiret senek raiäi. Ak aka aka enmakap ämän murateanik, ketäiäi. Epar senes, kiro onok keseriäi kiro okoro omnokou pakan onok. 


text:
Ak atap atap inäiemana, karauk akas äiäi “Is Pol tainoriäim”, karauk akas äiäi, “Is Apolos tainoriäim”. Kiro ak okoro omnokou pakan roasiret akas keseriäi senek keseriäi. 


text:
<pb/>Ak jekur ronkatewe. Apolos ko inok? Pol ko inok? Ik erar Anut nukan sarau roat ori, Näwäu nukas kon sarau ak woiaka epar maun rai sare mutowon. Iu karar karar iwen sarau atap miäumur. 


text:
Amke isas o uku wemin, Apolos nukas ruris o uku kameäwon, utianik, Anut nukas kiro o uku sakau nurunuk, tu peäu. 


text:
Inok ros o uku weäu ra inok ros o uku kameäu ra kiro ro näwäu wa, utianik, Anut nukas kiro o uku sakau nurunuk, tu peäu, ko karar näwäu senes. 


text:
Inok ros o uku weäu, inok ros o uku kameäu, au erek Anut nukan sarau karar miäir. Anut nukas tawa kiro roat owo sarau moin siar osap atap atap arai. 


text:
Anut nukas kon wou näu oripas is sareirnuk, kiro ou eposek maun ätär muronuk, is ou tutu ou eposek miäi roat akas sakau miäi senek ate rawaun kure potomin. Karauk roat akas kiro tutu opok ou morai. Utianik, roat karar karar ak jekuriar kiro tutu opok ou maiei. 


text:
Anut nukas Jisas Krais kamukan ou tutu sakau senek tai mowon rau, okon, kar ros kiro kamukan ou tutu awau tai mau senek itok wa. 


text:
Karauk roat ak kiro ou tutu opok ou maun aiauk eposek ra, aiauk gol ra, silva ra oianik, ou sakau miäi. Utianik, karauk roat ak am ra, kamap pisau ra, amurik ra oianik, ou miäi. 


text:
Wasarewaraun omre opok, ro nukan sarau owo senek miäwon, ik amop aparam. Kon sarau epis ate aparai, okon, kon sarau eposek ra, aru ra, amop ätär mukai. 


text:
Utianik, kar ron ou erekapu epis jerenuk rai, kiro ron sarau erekapu manai. Kiro ou atak ro nukarar Anut nukas imäienuk, ko aru saräu wa, utianik, ko kiro ep unik uruas ute imine manowon senek. Ik Kristen roasiret Anut nukan tup ou näwäu. 


text:
<pb/>Epar senes, ak äpu, Anut nukan tup ou näwäu aka karar. Anut nukan Osou Näu akan woiaka uru rau. 


text:
Keseria, inok ros Anut nukan tup ou aru mai, Anut nukas ätäi ko aru murai, owon, Anut nukan tup ou kiro nukan senes sare mowon. Aka kiro tup ou näwäu. Ik roat akan enmaka wa jou marau. 


text:
<pb/>Kar ro ko nukasar nukan enkup ämän wa sätäurau. Kar ros, aka kamuk, kon okoro omnokou pakan ronkat oripas isaka ronkat eposek orip rai enip oik jou monuk rai, is kiro ämän auraurim, “Na tawa ronkat eposek orip rawaun amke na otop ro senek sare rau.” 


text:
Owon, okoro omnokou pakan ronkat, Anut nukan amukup eposek wa, otop ro nukan senek. Anut nukan ämän meter kiro mesin äiewon, “Äpu miäi roat owo onok maun ronkate rauna, Anut nukas kurte koianik, akan ronkat aru ätär mareäu.” <n>Job 5:13</n> 


text:
<pb/>Ätäiar, Anut nukan ämänis keser äieu, “Näwäu ko äpu, okoro omnokou pakan äpu miäi roat akan ronkat eteinak, ak owo sarau maun ronkateäi, näu wa murai.” <n>Buk Song 94:11</n> 


text:
<pb/>Kiro onokun, kar ros, okoro omnokou pakan roat akan enmaka jou oik wa mau. Anut nukas ak osap erekapu arowon. 


text:
Kos Pol, Apolos Pita pak akas ak sarwaraun arowon. Okoro omnokou pak awau rawaun onok pak meiäun onok pak osap rusapai rau pak osap tawa päun äiein kiro osap erekapu akan. 


text:
Keseria, roasiret ak äpu mowe, ik Krais nukan sarau roat, ikes Anut nukan epar ämän ämäi rau amop me ariaun sare mukowon. 


text:
Sarau roat akan sarau maun sakau ämän kesek, ko kon kameäu ros owo sarau maun aurnuk, ämän jekur roumara, tainorianik, sarau miäu. 


text:
Akas ra, okoro omnokou pakan roasiret ra akas isan onok ate aparaiei, is kiro mesin ronkat sosop wa oim. Rowe, is isakasar isakan onok wa ate apariäim. 


text:
Is äpu wa, kar onok aru kesermin ra, wa ra, utianik, is erekapu onok eposek miäim rai äiäu senek wa. Näwäu nukas karar isan onok wasare muriäu. 


text:
Keseria, o jaiat, iken Näwäu ätäi kowaun omre päu wa rau opok, karauk roasiret akan onok kurte wa wasarewarau. Ko koianik, owo osap pututu ämäi rau arou opok amop mai. Ko owo ronkat roat akan woiaka uru rau amop mai. Kesernuk, Anut nukas roasiret owo sarau moin siar akan enmaka jou keseriar marai. 


text:
<pb/>O jaiat, ak rowe, is ak sarwaraun kiro ämän iu Apolos ori mesin awareäim. Keseria, kiro onokun, is ak tamaroita, ak kiro ämän nukan onoktapau äpu maiei. Kiro ämänis keser äieu, “Anut nukan ämän jer wein kiro rau, kiro karar tainorau, kar ämän pak wa tururau.” Kiro onokun, kar ros ak kamuk kar ron enip oik jou mianik, keser wa äiäu, “Okoro ro ko eposek”, “Enro ro ko ro eposek wa”. 


text:
Inos na ro näwäu sare musowon? Na osap karar ate raum, kiro Anut nukas isau wa ra? Anut nukas na osap erekapu isowon. Keseria, na owon nan enmat oik jou momata, isan sakau pakas osap oimin rai äiem? 


text:
<pb/>Akan ronkat, ak osap erekapu akan totomaka sarwaraun orip, ak osap sosop orip, okon, ak nepipir rai? Akan ronkatis ak omsau kameäi roat näunäu senek sare rai ra? Akan ronkat ik wa ra? Isan ronkat epar ak omsau kameäi roat näunäu sarena, ik ak pak erek omsau kamäm, kiro eposek. 


text:
Utianik, isan ronkat, Anut nukas ik kon ämän oi ariaun roat ruris senes mukowon. Keseria, ik karapus roat akwarona, meiäi senek, roat akan amiakap pak Anut nukan sarau eitek akan amiakap ariram. 


text:
<pb/>Ik Krais mesin woiok epar momun, okon, roasiret akas ik otop roat rai äiäi, utianik, ak Krais mesin woiaka epar moin akas ak ronkat eposek orip äiäi. Akas ik sakau wäpik äiäi, utianik, ak sakau orip äiäi. Akas iken enmok oik wa jou mukiäi, akan enmak karar oik jou mareäi. 


text:
Ik meter koi rusapai, ik o an pak sosop wa jeäum, sou ariäum. Ik omjo aru kiräwon orip take ariäum. Ik roat akas mänkäsi oikiäi. Ik ou wäpik erer karauk akan owa nini nini ariäum. 


text:
Ik ikasar iken ipiokosar o kau me jaun sarau sakau miäum. Roat akas ik aru mukaun sunaikona, ikes ätäi Anut ak opok onok eposek maun auriäum. Roat akas ik aru mukona, ikes ätäi wa aru mareanik, ik kiro usu ämäi ariäum. 


text:
Roat akas iken enmok opok sät ämän mona, ikes ak ätäi ämän eposek awareäum. Meter koi rusapai, ik roasiret akan amiakap o sinak aru känkureäi senek sare raum. 


text:
<pb/>Is akan oioraka naun jer we marau wa. Ak isan mokoit is akanun woias meieäim, okon, ak Anut nukan ämän jekur tainoraun rai jer we marom. 


text:
Kamwareäi roat 10,000 orip, akas ak Krais nukan onok tainoraun tamaraun itok, utianik, akan momonakat sosop rawau wa. Is karar ak Jisas Krais nukan Ämän Eposek maroita, ak akan woiaka epar moin, okon, is karar is akan momonaka. 


text:
Kiro onokun, is ak rawa Timoti äsimorim. Ko isan mokoi senek, is konun woias meieäim, ko Näwäu nukan ämän jekur tainoriäu. Is Krais pak pasar raianik, owo onok miäim mesin kos akan ronkat ätäi siräi marai. Is kiro onok Kristen roasiret mena erekapu opok tamaroram. Timoti nukas ak pote awarai. 


text:
<pb/>Utianik, ak kamuk, karauk roat akan ronkat is ak siarakap wa kowam rai, akan enmaka oik mianik, Anut nukan ämän jekur wa tainoriäi. 


text:
Utianik, Näwäu nukas, is ätäi ak siarakap potaun aironuk, ekep wa, ak apwarau potam. Keseria, is potoita, kiro roat akan ämän karar wa rowam. Is kiro roat akan sakau owo senek apwaram. 


text:
Is kiro keseram, owon, Anut nuka roasiret kamwareäu onok äpu maun, ik ämän karar wa rowau, ik sarau kon sakau orip apwarau. 


text:
Akan ronkat owo senek, is ak mänkäsi owaraun sin oi potau ra, is akanun woias meieanik, woi erer orip apwarau potau ra?<pb/>


text:
Ak kamuk kar ro ko sapum onok aru senes keserwon airona, roimin. Kiro sapum onok aru senes Airen roasiret wa keseriäi, kiro onok asu. Kiro onok kesek, kiro ros kon momokun ror asir imäi ariäu airona, roimin. 


text:
Ak kiro onok aru mesin äpu momana, ak nepipiriäi kiro onok itok ra? Wäpik! Ak kiro onok aru mesin woiaka aru näwäu mianik, kiro ro ko kiro onok aru keserwon ko ak pak wa turur rawai, emerwe. 


text:
Ak äpu is ak pak pote rawau wa, is atapuk raim, utianik, isan osou ak pak pote rau, kiro is ak pak pote raim senek. Keseria, is kiro ron onok wasare murianik, ko onok aru mowon aparmin. 


text:
Akan tururiäi ses opok, ak iken Näwäu, Jisas nukan enip jou mona, isan osou ak pak erek raiäu. Iken Näwäu, Jisas nukan sakaus ik kamuk koi raiäu. 


text:
Keseria, kiro sapum onok aru miäu ro okoro omnokou pakan enipsau aru muraun Satan nukan ipokup mowe. Keserna, tawa iken Näwäu Jisas ätäi kowai ses opok, kiro ron totok imäiäi. 


text:
<pb/>Ak kiro onok aru mesin nepipirianik, enmaka jou oik miäi. Kiro onok eposek wa! Ak äpu wa ra? Kar osap bret amkeäi enip jis, eteinak oianik, bret opok mona, bret erekapu noroiäu. 


text:
Kiro jis ko kiro ron onok aru senek. Ak meteran jis oi kurewe. Keserna, ak erekapu Anut nukan amukup roasiret awau saräiei. Epar, is äpu ak roasiret onok eposek orip, owon, Krais iken Pasowa nukan sipsip nak senek karauk roat akas wena, meieanik, iken onok aru jäkäi mukowon. 


text:
Keserianik, ik iken tup aparaun opok iken onok aru erekapu utau. Ik karauk roasiret aru maraun wa ronkatäu, ik Satan nukan onok wa tainorau. Wäpik, ik onok aru erekapu utomoi, epar ämän pak onok eposek pak karar tainorau. Kiro onok bret jis wäpik orip senek. 


text:
Is ak okoro omnokou pakan roasiret ak Kristen wa, akas sapum onok miäi, karauk roat akan osapun wouswareäi, osap päu oiäi, pak sät eitek jou miäi roasiret pak wa tämuräiäu rai awarau wa. Utianik, ak kiro kasikan roasiret utwaromana, ak ute erapok manaiei? Ak keserna rai, ak okoro omnokou erekapu ute manaiei. Is ak kiro roat utwaraun awarau wa. 


text:
Is ak kar ro kos Krais mesin wou epar mowonus, ätäi sapum onok aru miäu, karauk roat akan osapun wouswareäu, sät eitek jou mareäu, karauk roat akan enmakap sät ämän miäu, wain an sosop jeäu, osap päu oiäu, is kiro kesek ro mesin ak ko pak wa tämuräiäu rai awaromin. Ak kesek ro pak o wa jau. 


text:
Is karauk kasikan roat wasarewaraun, kiro isan sarau wa, Anut nukasar epar ak wasarewarai. Ak akasar akan Kristen jaunakat wasarewarowe. Anut nukan ämänis keser äieu, “Onok aru miäu ro ak pak raunuk rai, ak ko emerna, ak pakan ute manai.” <n>Lo 17:7</n><pb/>


text:
Ak kamuk, kar ro kon jauk ori ketäusa rai, akas ko Anut nukan onok wa tainoriäi roat akan amiakap kon onok wasare muraun imäi poteäi ra? Ko Anut nukan ämän eposek tainoriäi roat opok imäi potaun itok. 


text:
Tawa Kristen roasiret akas okoro omnokou pakan roasiret erekapu akan onok wasarewaraiei, ak äpu wa ra? Keseria, utianik, okoro omnokou pakan onok eteinak ak siarakap rau akas wasarewaraun itok. 


text:
Ik tawa Anut nukan sarau eitek akan onok wasarewaram, ak äpu wa ra? Kiro epar raroi, ak okoro omnokou opok akan Kristen jaunakat akan onok aru miäi wasarewaraun itok. 


text:
Keseria, ak usu orip, akan usu apari wasare maraun kar ro ak kamuk, ko Kristen roasiret akan amiakap enip jou wäpik, kos akan usu wasare maraun sare maiei ra? Wa, senes wa. 


text:
Is okoro ämän ak oioraka naun mesin okoro jer we marom. Isan ronkat ak kamuk kar ro ko ronkat eposek orip kos woiaka epar moin roasiret akan onok wasarewaraun ro rau. 


text:
Utianik, ak kiro onok wa tainoriäi. Ak kamuk kar ro kon jauk Anut nukan ämän wa tainoriäu ro nukan amukup kasikan ro siakup kon onok wasare muraun imäi poteäu. Kiro onok aru. 


text:
<pb/>Ak akan jaunakat kasikan wasarewareäi roat siarakap imware poteäi. Kiro onokus, ak Krais nukan onok wa tainoriäi. Keseria, is ak kiro ämän awarom, ak akan Kristen jaunakat inikwarona, akas ak aru maraiei, kiro itok. Jaunakat akas akan osap päu oiäi, kiro nais itok. Utianik, ak kasikan wasarewareäi roat siarakap imware potaiei, kiro onok itok wa. 


text:
Utianik, ak onok eposek wa keseriäi. Ak akasar akan jaunakat sätwareäi. Akasar karauk roat akan osap päu oiäi. Epar, ak akan jaunakat opok kiro onok aru miäi. 


text:
Is epar senes awarom, onok aru miäi roat ak Anut kamwaraun kowai ses opok, ak kon kamwaraun omoi wa tonaiei. Ak kiro äpu wa ra? Ak akasar akan woiaka wa sätäiäu. Inok roasiret ak sapum onok miäi, ak sät eitek jou miäi, ak karauk roat akan asiket pak ariai, roat ak karauk roat pak sapum onok miäi, ak karauk roasiret akan osap meswaronuk, päu oiäi, wain an sosop jeäi, ak karauk roat akan enmakap sät ämän miäi, ak karauk roasiret sätwareanik, akan osap oiäi, kiro roasiret keseriäi, ak Anut nukan kamwaraun omoi wa tone owaiei. 


text:
Ak meter kiro roasiret keseriäi senek raiäi, utianik, rusapai Anut nukas akan onok aru jäkäi maronuk, ak nukan roasiret senes sarein. Ak iken Näwäu, Jisas Krais pak iken Anut nukan Osou Näu pak pasar raianik, Anut nukan amukup ak roasiret eposek sarein. Sapum onok 


text:
<pb/>Kar ros keser äiäi, “Is owo onok keseraun itok. Kar ros is tämarau senek wa.” Kiro itok, utianik, kiro onokus erekapu ak sarwaraun itok wa. Epar, is owo onok keseraun itok. Utianik, is kar osapun sarau ro wa rawam. 


text:
Kar ros keser äiäi, “O kiro pimur uru naun, pimur kiro o maun jo.” Utianik, tawa Anut nukas kiro oirori erekapu aru matai. Iken enmoksau sapum onok maun wa. Iken enmoksau kiro Näwäu jou muraun. Näwäu nukas iken enmoksau kameäu. 


text:
Anut nukas kon sakaus iken Näwäu meiewon pakan ätäi awau siräi muruwon. Keseriar, kon sakaus ik ran ätäi awau rawaun siräi mukai. 


text:
<pb/>Akan enmaksau, Krais nukan enipsau pak pasar rau, ak äpu wa ra? Is Krais nukan enipsau oumoi, apu pakan asiren enipsau opok pasar maun itok ra? Wa senes wa. 


text:
Inok ro ko kon enipsau oi poteanik, apu pakan asiren enipsau opok pasar mai, kiro awan enmaksau karar tururai, ak kiro äpu wa ra? Anut nukan ämänis keser äieu, “Ro asir ori au karar senek saräieir.” <n>Stat 2:24</n> 


text:
<pb/>Keseria, is ak sakau awarom. Ak sapum onok pakan imine manowe. Karauk onok aru roat akas keseriäi kiro enmaksau kasikaiman. Utianik, inok ro ko sapum onok miau, kiro onok aru senes, nukan enipsau aru miäu. 


text:
Akan enmaksau kiro Osou Näu nukan tup ou näwäu, ak kiro äpu wa ra? Anut nukas kon Osou ak arowon, kiro Osou akan woiaka uru rau. Jisas nukas kon karianas ak kau marowon, okon, akan enmaksau kiro akan karar wa. Keseria, akan enmaksaus Anut nukan enip karar oik jou muruwe.<pb/>


text:
Ak meter is ro asir ouratäun onok mesin jer we muroin. Kiro isan ronkat kesek, kar ro ko asir owau wa, kiro eposek. 


text:
Utianik, sapum onok sosop rau, okon, isan ronkat, roat ak karar karar asir owaiei. Asiret ran ak ro owaiei, owon, ak kiro onok wa keserna rai, Satan nukas ak sapum onok aru maun rewarai. 


text:
Owon, asir meter ro owau wa opok ko nukan enipsau nukasar kameäu. Utianik, rusapai ro owon, kon komus kamäi. Ron enipsau ran asires kamäi. 


text:
Na nan asir pak rawaun nan enmatsau asir wa tämurau. Utianik, au woiawa karar momoi, Anut auraun awan enmaksau tämaieir, kiro itok, utianik, au om ses katunak karar täme rawaieir. Awan enmoksau sakau wäpik, keseria, kiro om ses katu utomoi, au ätäi tururaieir. Kesersa, Satan nukas au sapum onok aru opok rewataun senek itok wa. 


text:
Is ak ro ra, asir ra, ouratäun sintore ämän sakau mau wa. Akan ronkatis, asir owaurnai, owe, kiro itok. 


text:
Isan ronkat roasiret isaka asir wäpik raim senek rawaiei kiro eposek. Utianik, Anut nukas roasiret sakau atap atap ariäu, karauk asir owaun sakau ariäu, karauk erer rawaun sakau ariäu. 


text:
<pb/>Is rusapai ak roat asir owau wa pak asiret ro owau wa pak asiret komurakat meiein pak ak awarom. Ak isaka raim senek rawaiei kiro eposek. 


text:
Utianik, ak akan enmaksau jekur kamäun itok warnuk rai, ak ro ra asir ra owaun rai awarom. Ak asir owaiei, kiro itok, utianik, akan woiakas sapum onok aru maun siräiäi, kiro onok itok wa. 


text:
<pb/>Kiro ro asir ouratein, is sintore ämän awaraurim. Kiro sintore ämän isan wa, kiro Näwäu nukan. Kiro kesek, asir kon komu wa utai. 


text:
Utianik, kiro asires kon komu utonuk rai, ko kar ro wa owai, erar rawai, warnuk, ätäi kon ro owaun potai. Ros ran kon asir wa utonuk, manai. 


text:
<pb/>Is karauk roasiret awaraurim. Kiro Anut Näwäu nukan ronkat wa. Isan ronkat kiro kesek, kar ro ko Jisas mesin wou epar mowon, ko kar asir kon wou Jisas mesin epar mau wa oumara, kiro asires kiro ro pak rawaurnuk rai, kiro ros kiro asir wa utonuk, manai. 


text:
Keseriar, kar asir kon wou epar mowon, ko kar ro kon wou epar mau wa oumara, kiro ros kiro asir pak rawaurnuk rai, kiro asir kiro ro wa ute manai. 


text:
Kiro ro kon wou epar mau wa, kon asir wou epar mowon pak pasar raunuk, kiro ro ko Anut nukan amukup eposek senek rawai. Kar asir kon wou epar mau wa, kon ro wou epar mowon pak pasar raunuk, ko nais Anut nukan amukup eposek senek rawai. Kiro onok wa keserna rai, akan mokoit ran karauk omsau pakan roasiret ak Anut nukan onok eposek wa tainoriäi roat akan mokoit senek rawaiei. Utianik, kiro epar wa, akan mokoit Anut nukan amukup eposek raiäi. 


text:
<pb/>Utianik, kiro ro kon wou epar mau wa, kos kiro asir kon wou epar mowon utaurnuk, kiro itok, manaura. Anut nukas kiro mesin sakau ämän äiäu wa, okon, kiro kesek onok penuk, kiro ro ra, asir ra, kon wou epar mowon, ko kon komu ra, kon wau ra wa sakau ateäu. Owon, Anut nukas ak karauk roasiret woiaka päurar orip rawaun sare marowon. 


text:
Utianik, na, won epar momon asir, na äpu wa, nan komut wou epar mau wa ko nas onok eposek tainorta, apaisianik, kon wou ätäi piriraun itok ra, wa ra. Na, won epar momon ro, na nais äpu wa, nan wat wou epar mau wa, nan onok eposek tainorta, apaisianik, kon wou piriraun itok ra, wa. Akas keserna rai, Anut nukas ak ätäi imwarai. Ik owo onok keserta, Anut nukas urweikowon, ik kiro onok pakar rawau. 


text:
<pb/>Utianik, ak karar karar owo senek rain pakan Anut nukas ak Jisas Krais tainoraun urwarowon ak kiro pakar keseriar rawe. Näwäu nukas ak keseriar rawaun sare marowon. Is kiro sintore ämän Kristen roasiret ak mena atap atap tururiäi opok erekapu awareäim. 


text:
Inok ro, kon enip kerau patirwon opok, Anut nukas urwewon ko kiro enip kerau ätäi jekuraun wa ronkatäu. Inok ro kon enip kerau patirau wa opok, Anut nukas urwewon, kon enip kerau patiraun wa ronkatäu. 


text:
Ro kon enip kerau patirwon ra, kon enip kerau patirau wa ra, kiro onok näwäu wa. Inok ro ko Anut nukan sintore ämän tainoriäu, kiro onok näwäu. 


text:
Na sarau ro (slev) raumon opok, Anut nukas urweisowon, na won aru wa mau, utianik, sarau utaun apu raunuk rai, utam. 


text:
Inok ro ko sarau ro (slev) rawon opok, Anut Näwäu nukas urwewon, rusapai ko Näwäu nukan. Anut Näwäu nukan amukup ko ätäi sarau ro (slev) wa rawai. Keseriar, inok ro ko nukasar nukan sarau me rawon opok, Anut nukas uruwon, rusapai ko Krais nukan sarau ro (slev) rawai. 


text:
Jisas Krais nukas osap näwäus ak kau marowon, okon, ak karauk roat akan sarau roat (slev) wa saräu. 


text:
O jaiat, ik owo onok opok rauta, Anut nukas urweikowon, ik kiro onok pakar rawau. Ik erekapu Anut nukan inkaruru raum. Pol nukas roasir ouratäu wa akan ämän marowon. 


text:
<pb/>Kar ämän ran roasir ouratäu wa mesin airoin. Kiro mesin Anut Näwäu nukas is sintore ämän irau wa, utianik, isan ronkat pakas awaraurim, owon, Näwäu nukas isanun wouti momara, is kon ämän aräun sare murowon, okon, is ak epar ämän awaraun itok. 


text:
<pb/>Rusapai ik opok usu näwäu peäu apariäum, owon, ik Jisas tainoriäum. Isan ronkat ro asir owau wa, ko keseriar rawaura. 


text:
Utianik, na asir owam, kiro onok aru wa. Asir ro owau wa, ko ro owai, ko nais onok aru mau wa. Utianik, roasiret ouratein ak omnou pakan usu näwäu tararaiei. Is kiro usu ak opok päun utom, okon, kiro mesin awarom. 


text:
<pb/>O, jaiat, is owon keser awarom? Rusapai omre katu sareu, omnokou wasaräun omre siakup pe rau. Roat asir orip ak asir owau wa senek rawe. 


text:
Roasiret usu orip ak wai raiäi, ak waiäu wäpik senek rawe. Roasiret ak nepipir raiäi, ak nepipirau wa senek rawe. Roasiret ak osap kau miäi, ak kiro osap kau miäi akan senes rai wa ronkatäu. 


text:
Roasiret ak okoro omnokou pakan osapun sarau miäi, ak kiro sarau näwäu rai äiäu senek wa. Owon, ik äpu, okoro omnokou pak osap erekapu okoro opok rai erekapu wasarera. 


text:
<pb/>Isan ronkat kesek; ak okoro omnokou pakan osap eposek mesin ronkat sosop wa mau rai awarom. Asir owau wa ro ko Näwäu nukan sarau muraun karar ronkateäu, okon, ko Anut Näwäu nukan wou ereraun ronkatianik, sarau eposek maun keseriäu. 


text:
Utianik, asir komuo ro, ko okoro omnokou pakan osap mesin ronkateäu, owon, ko kon waun wou ereraun ronkateäu. 


text:
Keseria, kon ronkat oiroror inäi rau. Asir ko ro owau wa ra, asir makun ra, ak Anut mesin ronkat sosop mianik, akan enmaksau pak totomaka pak erekapu Anut Näwäu nuraun keseriäi. Utianik, ro komuo asir, ko okoro omnokou pakan osap mesin ronkateäu, owon, ko kon komun wou eposek saräun rai keseriäu. 


text:
Is okoro ämän ak sarwaraun awarom. Is ak opok sintore ämän usu orip marau utom. Ak eposek raiäi, Näwäu nukan sarau murianik, kar osapus rewaronuk, akan ronkat sepuk sepuk wa owau rai awarom. 


text:
<pb/>Utianik, inok ro kar asir owaun sare murin, ko kiro asir opok onok eposek mau wa rai ronkateanik, kon wous kiro asir owaun siräinuk, owai. Ko kiro onok keserai, ko onok aru wa mai. 


text:
Utianik, inok ro kon wou sakau momara, kon enipsau jekur kamäun itok, ko asik owaun sare murin wa owam rai ronkatemara, owau wa. Kiro ro nais onok eposek keseru. Ko onok aru mau wa. 


text:
Keseria, isan ronkat, kiro ro asik owai, ko onok eposek keseru, kiro ro asik owau wa, ko onok eposek senes keseru. 


text:
<pb/>Sintore ämän is äieu, ‘Asir ko ro orip, kon komu pak pasar raiäu, utau senek wa.’ Utianik, kon komu meie ute manonuk, kiro asir pote kar ro awau owaun itok, utianik, ko ro Näwäu mesin wou epar mowon ro owaura. 


text:
Utianik, ko ätäi ro wa ounuk rai, ko nepipir rawai. Isan ronkat Anut nukan Osou is pak rau, okon, is kiro ämän äiem.<pb/>


text:
Rusapai opur karauk roat akas sät eitek nuriäi, akas oianik, jeäi mesin awaraurim. Akas ik kiro osap erekapu äpu momun rai äiäi. Kiro epar, utianik, kiro äpu moinus akan enmaka oik jou miäi. Utianik, iken woiokos jaunokot mesin meieta, kiro onokus ik Kristen roasiret eposek sareikai. 


text:
Kar ros, is osap erekapu äpu äiäi, kiro ro kon ronkat eposek wa, owon, ko epar osap erekapu äpu wa. 


text:
<pb/>Keseria, is kiro opur karauk roat akas sät eitek nuruna, akas oianik, jeäi mesin awaraurim. Ak rowe, ik äpu sät eitek akan totomaka kiro epar wa, kiro erar eitekun totok. Iken Anut epar rau. 


text:
Karauk roat akan ronkat, karauk eitek omar oik pak okoro omnokou opok pak rai äiäi. Kiro epar, sät eitek sosop pak, osap sosop Airen roasiret ak akan näwäu äiäi pak rai. 


text:
Utianik, iken Anut karar rau, ko iken momonek, kos osap erekapu okoro omnokou opok pak omar oik pak ate mowon. Iken sarau kiro kon enip jou muraun. Iken Näwäu karar kiro Jisas Krais. Kosar okoro osap erekapu ate mowon. Kon sakau pakas karar ik orip orip raum. 


text:
<pb/>Utianik, Kristen roasiret sosop ak kiro ämän äpu wa. Roasiret kesek ak meter orip orip kiro sät eitek akan totok jou mareäin. Keseria, ak opur roat akas sät eitek akan totok jou muraun makoin akan ronkat kiro opur sät eitek epar jou muriäi rai äiäi. Keserna, akan ronkat sakau warnuk, ak kiro opur jeanik, akan ronkat ak Anut nukan amukup ukun orip rai ronkateäi. 


text:
Kar o jam kis Anut siakup wa imäiki tonai. Utianik, ik o jam ra, ik o wa jam nais, Anut nukan amukup atap atap wa rawam. 


text:
<pb/>Utianik, ak jekur aparwe! Aka äpu kiro opur jaun woiakas meieanik, jeäi, kiro itok. Utianik, ak kiro onok Kristen roasiret ak woiaka sakau wa akan amiakap keseriäi, ak akan apu opok siotwaraun mur miäi senek miäi. 


text:
Owon, kar ro, kon wou sakau wa, ko na ronkat eposek orip kar sät eitek nukan tup owa toneanik, kiro opur jeta, apaisianik, ko nais kiro opur jaun itok rai jai. 


text:
Keseria, nan ronkat eposekus nan jaun kon wou sakau wäpik aru murum. Krais nukas kiro ron nais meiewon. 


text:
Ak akan jaunakat kiro onok aru mareanik, akan woiaka aru marona rai, kiro ak Krais opok onok aru muriäi. 


text:
Keserianik, is o jeäim os isan jai onok aru murunuk rai, is awau raumoi, ätäi kar opur wa jam. Is kiro onok keseram, is isan jai opok onok aru wa mam.<pb/>


text:
Is Jisas nukan ämän oi ariaim ro. Is karauk roat akan sarau ro wa, is owo sarau maun kar osapus wa tämurai. Is isakasar isan amias iken Näwäu, Jisas aparmin. Isas Näwäu nukan sarau moita, kiro saraus ak roasiret akan woiaka piririn. 


text:
Karauk roasiret akas is Jisas nukan ämän oi ariaim ro wa rai airiäi, utianik, ak Kristen roasiret, ak is äpu muroin, owon, ak Näwäu pak pasar rai, okon, kiro mesin ak is kon ämän oi ariaim ro rai amop ätär muriäi. 


text:
Ik Anut nukan ämän oi ariaun roat ik iken kiro sarau pakas o an pak ak pakan oianik, jaun itok wa ra? 


text:
Karauk ämän oi ariai roat pak Näwäu nukan amakut pak Pita pak ak akan asiret woiaka epar moin ak pak erek om rumuk imware manona, kamwareäin. Ik kowaun iken wariokot orip kouta, akas kamoikaun itok wa ra? 


text:
Ara, is Barnabas ori iwesar Anut nukan sarau me rawamuris, karauk sarau mianik, aiauk oumoi, o kau me jamur ra? 


text:
<pb/>Kar marai ro, ko nukasar kar sarau atap mianik, kon sarau maun ko nukasar nukan aiauk owaun itok ra? Wa, ko wa keseriäu. Ko marai pakan karar kon aiauk oiäu. Kar ro ko woia o uku wemara, näu murunuk, ko kiro o wa jeäu ra? Wa, ko jeäu. Kar ro ko opur kameäu, ko kiro opur nukan tokou wa jeäu ra? Wa, ko jeäu. 


text:
Is okoro ämän awarom kiro roat akan ronkat pakas äiäu wa, owon, okoro ämän äiem kiro Anut nukan sintore ämänis keseriar äiewon. 


text:
Moses nukan sintore ämän opok, ko keser jer wewon, “Bulmakau nukas wit nemauk taienuk taienuk, kon oksau wa parar mau. Karauk wit nemauk utona, jaura.” <n>Lo 25:4</n> Anut nukas bulmakau mesin karar äiewon ra? 


text:
Wa, ko ika mesin äiewon. Epar senes, ik sareikaun jer we mowon. Ko kiro äiewon, owon, o uku wäun ro pak o owaun ro pak, au sarau mianik, kiro woian o owaun kame raiäir. 


text:
Ikes akan totomaka sarwaraun Anut nukan ämän maromun raroi, ik okoro omnokou pakan osap ak pakan owaun itok ra? 


text:
Karauk roat ak sarwarna, akas ak osap sarwaraun areäi. Keserna, ik ak eposek sarwareäum, okon, ak ik akan osap sosop ikaun itok. Utianik, ik ak pak raumoi, ak ik kiro osap ikaun rai awarau wa. Epar, ik usu sosop ämäiemun, kiro owon, ik Krais nukan Ämän Eposek apu sor rau utiäum. 


text:
Ak äpu inok ro ko Anut osap nuriäi ou näwäu owa sarau miäu ro, ko kiro tup ou näwäu owan o jeäu. Kiro roat ak Anut jou muraun patan opok opur amkeäi, ak kiro patan opokan opur jeäi, kiro ak äpu. 


text:
Kiro senek, Näwäu nukas kiro mesin sakau äiewon, inok roat ak Anut nukan Ämän Eposek roasiret awareäi, karauk roasiret kiro ämän roianik, akas ätäi karauk osap kiro roat sarwaraun araiei. 


text:
<pb/>Utianik, is ak kar osap iraun rai wa awareäimin. Is rusapai jer we mareanik, ak kiro osap is tawa iraun rai wa awarom. Wa senes wa. Isan ronkat kar ros ak pakan osap oimin rai äiäu, kiro aru. Isan ronkat is meiäm, kiro eposek. Is erar sarau miäim, okon, isan woi ereru. 


text:
Is isakan enip oik jou maun mesin Anut nukan Ämän Eposek roasiret marau wa, owon, Anut nukas is kiro sarau maun sakau ämän airowon. O wopur, is kiro Anut nukan Ämän Eposek roasiret wa marota rai, Anut nukas ik wasareikaun ses opok, is usu näwäu irai. 


text:
Is kiro sarau isan ronkat pakas keserita rai, is ätäi kar osap eposek owam, utianik, is kiro sarau isakan ronkat pakas mau wa, kiro sarau Näwäu nukasar isan ipiap murowon. 


text:
Keseria, is kiro sarau pakan owo osap eposek owam? Isan ronkat kiro osap eposek kesek, is Anut Nukan Ämän Eposek maroram, is kiro pakan osap wa oianik, woi ererai. Is kiro Ämän Eposek roasiret erar maroram, is kiro sarau pakan aiauk wa oianik, woi näu ererai. Pol ko roasiret akan sarau ro senek rawon. 


text:
<pb/>Is karauk roat akan sarau ro wa, utianik, is isakasar isan ronkat pakas roasiret erekapu akan sarau ro raim, owon, kiro onok pakas roasiret sosop Krais siakup imware kowaun rai, keserim. 


text:
Is Juda roasiret pak raimin ses opok, is akan amiakap Juda ro senek raiäim, owon, ak Krais siakup imware kowaun aka raiäin senek raiäim. Is isakasar akan sintore ämän inkaruru rawau wa, utianik, is ak pak raumoi, is kar ro kiro sintore ämän inkaruru raiäu senek raiäim. Kiro onok pakas, is roat sintore ämän inkaruru raiäi imware kowaun itok. 


text:
Is karauk omsau pakan roasiret ak sintore ämän äpu wa kamuk opok raumoi, is kar ro äpu wa senek raiäim. Kiro roat ak sintore ämän äpu wa Krais siakup imware kowaun keseriäim. (Kiro ses opok, is Anut nukan sintore ämän utau wa, utianik, is Krais nukan sintore ämän tainorianik, keseriäim.) 


text:
Is karauk roat ak Jisas mesin akan woiaka sakau wa miäi, kamuk opok raumoi, is ak senek sakau wäpik sare raiäim. Is kiro roat akan woiaka sakau wäpik imware kowaun rai keseriäim. Is roat akan onok owoseäi, tainorianik, karauk Krais siakup imware kowaun keseriäim. 


text:
Is kiro sarau Jisas nukan Ämän Eposek sakau maun mesin miäim. Is kiro osap eposek Anut nukan Ämän Eposekus ikaun äiewon owaun sarau moram. Ak sarau sakau momoi, osap eposek owaiei. 


text:
<pb/>Ak äpu, roat kirikiri maun kurtäun opok roat erekapu kurteäi. Utianik, karar ros kirikiri mareanik, osap oiäu. Keseria, ak osap eposek owaun sakau kurtewe. 


text:
Inok roasiret ak kurteanik, osap owaun ak akan enmaksau sarau sakau nuriäi. Kiro osap owaun karar ronkateäi. Ak osap eposek owaun kurteäi, utianik, kiro osap okoro omnokou pakan osap, okon, aru saräi. Utianik, kiro osap ik owaun sarau sakau moram, kiro wa aru saräi, orip orip rawai. 


text:
Keseria, is roat sakau kurteäi senek keseriäim. Ak apu tuku karar pakas kurteäi, ak wa mäimäineäi senek is keseriäim. Is roat ipiakas weräiäi kon ipou sepuk sepuk wa kureäu senek keseriäim. 


text:
Is isan enimsau sarau sakau nuriäim. Keserita, isan enimsau ko isan sarau ro senek sareäu. Is keseriäim, owon, is karauk roasiret Anut nukan ämän aware kureita, kar, iken Anut nukas is sumkäineirianik, kos is kon osap eposek wa irai.<pb/>


text:
O jaiat, okoro isan ronkat kesek: meter iken askanai ak Moses tainori koin ses opok owosein ätäi ronkatewe. Meter iken askanai Anut nukas ious ak kururur mareanik, kamwaronuk, mas an kuremana, koin. 


text:
Kiro onokus, ak kiro ious pak mas anas pak an join senek. Kiro ak Moses tainoriäin roat saräun ätär marowon. 


text:
Ak erekapu nais kiro an Anut nukan Osous aronuk, jein. Kiro an aitapau uruas nonuk, jein. Kiro aitapausar ak tainware potowon. Kiro aitapau Krais nuka karar. 


text:
Kiro onok keserwon, utianik, iken askanai kamuk, sosop ak Anut nukan onok tainorau wa, okon, Anut nukas akanun kasak pemara, akwaronuk, ro wäpik mena om puru opok meieutoin. 


text:
<pb/>Kiro onok erekapu pewon, ik rusapai akan onok aru wa tainorau rai ätär mukou. Ak akan woiaka onok aru maun sakau moin, ik ak keserin senek wa keserau. 


text:
Karauk akas sät eitek akan totok ipiakas ate momana, jou muriäi senek, ik wa keserau. Meter Anut nukan ämänis keser äiewon, “Roasiret ak tanemoi, o an pak jeanik, ätäi Airen roasiret senek sät eitek nukan totok nepukup karäu manoin.” <n>Kisim Bek 32:6</n> 


text:
<pb/>Ik karauk akas sapum onok miäin senek wa keserau. Ak sapum onok aru mona, omre karar opokar 23,000 roasiret meiein. 


text:
Ik ran Anut Näwäu ate wa aparau. Iken karauk askanai akas Anut Näwäu ate apari rauna, mänis tukwaronuk, meiein. 


text:
Ik wa korkorurau. Iken karauk askanai akas korkorurna, Anut nukan sarau eitekus roasiret akwaronuk, meiäi kos koumara, kiro roasiret akwaronuk, meiein. 


text:
<pb/>Kiro onok erekapu ak opok pewon, kiro ik aparaun totok. Kiro ik onok aru wa tainoraun rai, jer we moin. Owon, ik rusapai omnokou opok raum, kiro omnokou pataraun ses siakup rau. 


text:
Keseria, inok ro ko is sakau tai raim rai ronkatäi, ko jekuriar rawai. Warnuk, ko onok aru opok ouri nai. 


text:
Rowe, owo onokus ak ate apwaraun rewaronuk, ak opok peäu, kiro onok atap wa. Kiro karauk roasiret opok peäu senekurar. Utianik, Anut nukas orip orip ak jekur kamwareäu. Ko äpu akan sakau owo senek, okon, ko kar onok inikernuk, kos akan sakau ate apwareanik, itimwaraun wa päi. Utianik, ate apwaraun ses kounuk, kos kar apu sare maronuk, ak sakau tai rawaun itok. Sät eitek akan o pak Anut nukan o pak. 


text:
Kiro kap ik Näwäu nukan o jaun ses opok oianik, Anut ‘pere’ aurmoi, wain an jeäum, kis ik Krais nukan karian pak turur mukiäu. Kiro bret Näwäu nukan o jaun ses opok, pärärianik, jeäum, kis ik Krais nukan enipsau pak turur mukiäu. 


text:
Owon, bret karar rau, ik sosop raum, utianik, kiro bret karar ik erekapu jeäum, keserianik, ik roasiret enmaksau karar senek tururiäum. 


text:
<pb/>Ak Israel roasiret mesin ronkatware. Ak Anut jou murianik, patan opok opur makona, jeäin. Kis ak Anut pak erek tururiäi. 


text:
Is okoro ämän awarom kiro is sät eitek Airen roasiret akas jou maraun patan opok opur amkeäi epar rai äiäu wa. Is kiro sät eitek totok ran epar rai awarau wa. 


text:
Wa senes wa, kiro Airen roat akas akan sät eitek opok opur amkeanik, jou mareäi, kiro ak Satan nukan eitek aru jou morai. Ak Anut wa jou muriäi. Kristen roasiret, ak kiro Satan nukan eitek aru pak wa tururau rai sakau awarom. 


text:
Ak Näwäu nukan kap opok an jemoi, ätäi pote Satan nukan eitek aru nukan kap opok an jeäi, kiro onok itok wa. Ak Näwäu nukan patan pakan o jemana, ätäi pote, Satan nukan eitek arun patan pakan o jeäi, kiro itok wa. 


text:
Ik Näwäu kasak päun kiro onok keseriäum ra? Iken ronkat iken sakaus kon sakau itimoriäu ra? Woiaka epar moin roasiret ak karauk roasiret akan sarau ro wa. 


text:
<pb/>Ik owo onok keseraun kar ros ik tämukau senek wa. Kiro epar, utianik, onok erekapus ik sareikaun senek itok wa. Ik onok erekapu keseraun itok, utianik, karauk onokus ik Kristen roasiret sakau saräun wa sareikai. 


text:
Ak owo opur amket opok karauk roat akas aiaukun surna, akas kau mianik, jaun itok. Ak woiaka oiroror orip kiro mesin ronkat sosop oinai, poteanik, okoro opur sät eitek opok makoin rai wa totware ariäu. 


text:
<pb/>Kar ro kon wou Jisas mesin epar mau wa ros kon owa o jaun aisonuk rai, potoinam, owo o isonuk, je. Won oirori moinam, wa totorau. 


text:
Utianik, kar ros aisai, ‘okoro o sät eitek jou murin pakan’ aisonuk rai, na kiro ron ämän aisowon roinam, kon wou aru maun kiro o wa jau. 


text:
Is akas akan woiaka aru maun kiro onok keseriäi rai, äiäu wa, ak kiro o jeäi, ak onok aru wa miäi, utianik, is kiro ron wou aru mai rai keser äiäim. Utianik, kar ros keser äiäi, “Kar ros is owo o jaun tämarau wa, owo o jaun mesirwon is jaun itok. Is owon kar ron wou aru maun mesin ronkatäu? 


text:
Is o jaun Anut ‘pere’ aurita rai, kar ros is onok aru mom rai airau senek wa. Owon, amke is Anut ‘pere’ aurianik, jemin.” 


text:
<pb/>Utianik, is sakau awarom, ak owo o jeäi, owo an jeäi, owo onok keseriäi, kiro Anut nukan enip jou muraun keserwe. 


text:
Ak onok eposek mowe. Keserna, Juda roasiret ra, Grik roasiret ra, roasiret akan woiaka epar moin ra, ak akan onok aparia, onok aru opok wa oware nai. 


text:
Isaka keseriäim senek keserwe. Is isakasar isan enimsau saräun mesin wa ronkateäim, is roasiret erekapu sarwaraun ronkateanik, ak Krais siakup imware kowaun keseriäim.<pb/>


text:
Is Krais nukan onok tainoriäim senek, akas is apairoinai, isan onok tainorwe. Pol nukas tapiaka kururur miäi mesin äiewon. 


text:
<pb/>O jaiat, isas onok erekapu ätär maromin ak orip orip ronkatemoi, tainoriäi. Ak keseriäi, okon, is akanun woi erernuk, akan enmaka oik jou mareäim. 


text:
<pb/>Is ak okoro ämän awaraurim, ak erekapu äpu mowe, roat ak Krais inkaruru rai, asiret ak roat inkaruru rai, Krais ko Anut inkaruru rau. 


text:
Inok ro ko roasiret amiakap kon tapau kurururmara, Anut auriäu ra, Anut nukan ämän miäu ra, kiro ro ko kon Näwäu Krais nukan enip tonoi muriäu ra. 


text:
Utianik, inok asir ko roasiret amiakap kon tapau kurururau wa, Anut auriäu ra, Anut nukan ämän mareäu ra, kiro asir ko kon komu nukan enip tonoi muriäu. Inok asir ko kon tapau kurururau wa, ko kar asir kon tapau kurum sareäu senek. 


text:
Keseria, inok asir kon tapau omjos kurururau utai, kon tapau urik katu patiraura. Inok asir ko kon tapau urik katu patirai ra, kurum saräi ra, kiro oiok nonuk rai, kon tapau wou omjos kurururaura. 


text:
Ro ko kon tapau omjos wa kururur mai, owon, ko Anut nukan totok senek, ko Anut nukan enip jou orip roasiret ätär marai. Utianik, asir ko kon ron enip jou orip roasiret ätär marai. 


text:
Kiro owon, Anut nukas asiren enipsau oumoi, ro ate mau wa. Wa senes wa. Ko ron kasakpanak oumara, asir ate mowon. 


text:
Anut nukas ro ko asir sarau isanaraun ate mau wa, Anut nukas ro mesin ronkatemara, ro sarau isanaraun asir ate mowon. 


text:
Kiro onokun, asiret ak roat inkaruru rai ätär maraun akan tapiaka omjos kurururwe. Ak keserna, Anut nukan sarau eitek apwareanik, ak asiret roat inkaruru rai äpu maiei. 


text:
<pb/>Roasiret ak Näwäu pak pasar rai, asir ko nukarar rawau wa, ro ran kir ko nukarar rawau wa. Asires ro sareäu, ros asir sareäu. 


text:
Kiro epar senes, Anut nukas ron kasakpanak oianik, asir ate mowon. Utianik, rusapai, ro ko asir pakas peäu. Utianik, Anut nukasar osap erekapu ate mowon. 


text:
Akasar akan onok wasarewe. Kar asir roasiret amiakap kon tapau omjos kurururau wa Anut auriäu, kiro akan amiakap eposek ra? 


text:
Anut nukas omnokou pakan roasiret owo senek ate mowon, ik ätär mukiäu, ro tapau urik rumukäu orip, kiro oiok naun onok. 


text:
Utianik, asir tapau urik rumukäu orip kiro kon mer eposek senes. Owon, Anut nukas kon tapau urik rumukäu kon tapau kurururaun nuruwon. 


text:
Inok ros kiro ämän mesin kewaronuk rai, is kiro ro aurim, ik kar onok wa tainoriäum. Kristen roasiret erekapu nais ak kar onok wa tainoriäi. Näwäu nukan o jaun ses 


text:
<pb/>Rusapai, is ak sakau ämän awaraurim. Is ak mesin woi wa ereriäu. Is ak mesin woi aru mou. Owon, akan tururiäi ses opok, ak onok eposek mau wa, ak onok aru miäi. Ak aka aka wa isaisanatäiäi. 


text:
Is kiro onok mesin amke awaraurim, ak tup aparaun koi tururmana, ak atap atap inäiäi ämän airoin roimin. Kiro ämän airoin mesin is woi epar mou. 


text:
Isan ronkat aka aka inäiäi, kiro onokus ak kamuk inok ro kon wou Anut mesin epar miäu amop ätär mareäu, kiro itok. 


text:
<pb/>Ak koi tururmoi, akan ronkatis akas ika Näwäu nukan o jem rai ronkateäi, utianik, ak Näwäu nukan o jau wa. Wa senes, wa. 


text:
Ak o jaun ses opok ak karar karar woiaka upiäpirmana, kurte akan o oi jeäi. Ak karauk roasiret päun wa kamwareäi. Keserna, karauk roat ak o wäpik sou raiäi, karauk roat ak wain sosop jemana, raiaka käiäu. 


text:
Ak akan owar o an pak jaun itok wa ra? Akan ronkat Anut nukan ou kiro erar ou rai owa pemana, karauk jaunakat osap wäpik oioraka naun rai keseriäi. Is kiro onok keseriäi mesin owo awarau? Is kiro onok mesin akan enmaka kämioik wa maram, wa senes wa! Akan onok aru senes. 


text:
Is kiro ämän tamaromin kiro Näwäu nukas irowon. Kiro kesek, kiro pututu Judas nukas iken Näwäu, Jisas kon iwäi jaukut ipiakap muraun ses opok, Jisas nukas bret oumara, Anut ‘pere’ aurmara, pärärianik, äiewon, “Okoro isan enimsau, ak sarwaraun arom. Ak kiro bret jeinai, isanun ronkateirowe.” 


text:
Bret je kuremana, kap wain an orip oumara, äiewon, “Okoro kap kiro Anut nukan paip awau isan karianas pasar mowon. Karauk omre okoro kap wain jeinai, is mesin ronkatewe.” 


text:
Ak owo omre opok, kiro bret pak kiro kap wain an jemana, karauk roasiret Näwäu meiewon ämän aware rauna rauna, ätäi Näwäu nuka kowai. 


text:
<pb/>Keseria, inok roasir ko onok aru Krais nukan enip tonoi muraun keseriäwos Näwäu nukan bret pak kon wain an kap opok jeäu, kiro roasir Näwäu nukan enipsau karian pak aru miau. Ko ämän orip, tawa ko usu owai. 


text:
Keserianik, roasiret karar karar amke akan woiaka uru owo senek rau wasareinai, Anut nukan bret pak wain an pak jewe. 


text:
Inok roasir ko amke Näwäu nukan enipsaun ronkatäu wa, ko erar bret, wain an jeäu, kiro ko Anut nukan amukup ämän orip. 


text:
Utianik, ik iken woiok jekur wasaremoi, Anut nukan o jam, kiro usu wa owam. Anut nukas ik kiro mesin wa wasareikianik, ik ämän orip rai wa aikai. 


text:
Utianik, karauk ses opok, ik Anut Näwäu nukas wasareikomara, onok eposek ätär mukaun usu ikiäu. Kesernuk, tawa Anut Näwäu nukas wasaräun ses opok, okoro omnokou pakan roasiret ämän orip äiemoi, kos ik ak pak erek ämän orip rai wa aikai. 


text:
<pb/>Keseria, o jaiat, utianik, ak Anut nukan o jaun koi tururia, kurte o wa jau, jaunakat päun kamware rawe. 


text:
Inok ro ko eparar sou wenuk rai, ko ätäi kon owa pote o jaura. Keseria, ak koi tururna, Anut nukas ak ämän orip wa awarai. Karauk ämän rau, tawa isakasar ak siarakap koita, kiro ämän jekuram.<pb/>


text:
O jaiat, is ak Anut nukan Osou Näu nukas sarau maun sakau eposek ak karar karar areäu mesin awaraurim. Is ak kiro onok jekur äpu maun mesin awarom. 


text:
O jaiat, aka äpu, meter ak Airen roasiret Anut nukan ämän rowau wa opok, karauk roasiret akas apu atap atap pakas rewarona, ak pote sät eitek akan totok ämän wa areai jou mareäin. 


text:
Keseria, is ak okoro ämän jekur äpu maun awarom. Kar ro ko Anut nukan Osou Näu orip kos “Anut, na Jisas aru mo.” keser rai wa äiäu. Kar ep ros “Jisas ko isan Näwäu,” äiäu senek wa. Kiro ro ko Anut nukan Osou Näusar kiro ronkat nurunuk, ko wou epar mianik, “Jisas ko isan Näwäu” äiäu. 


text:
Anut nukan sarau muraun ik sakau atap atap orip, utianik, Anut kararas kon sarau maun kiro sakau atap atap erekapu ikiäu. 


text:
Anut nukan Osous kar ro ronkat eposek karauk roasiret awaraun nuriäu. Kiro Osou kararasar kar ro äpu maun sakau nurunuk, Anut nukan ämän roasiret tamaraun nuriäu. 


text:
Kiro Osou kararasar kar ro kon wou epar maun sakau nuriäu. Kiro Osousar kar ro roasiret sip orip jekwaraun sakau nuriäu. 


text:
Kar ro kurur atap atap keseraun sakau nuriäu. Kar ro Anut nukan ämän roianik, roasiret araun sakau nuriäu. Kar ro owo osap Osou Näu pakas kowon, owo osap ko pakas kowau wa, kiro wasareanik, äpu maun sakau nuriäu. Kar ro ko kar menan ämän atap atap aräun sakau nuriäu. Kar ro kiro ämän atap atapan onoktapau owo senek äpu mianik, piriraun sakau nuriäu. 


text:
Utianik, kiro sakau atap atap Anut nukan Osou Näu kararasar nukan ronkat pakas koiäu. Kos kon ronkatis roasiret sakau atap atap areäu. Ik erekapu tururianik, enmoksau karar senek raiäum. 


text:
<pb/>Ro nukan enipsau karar, utianik, kon isou, ipou, tapau, erekapu tururnuk, kon enipsau karar sareäu. Kiro kesek, ik erekapu tururta, Krais nukan enipsau karar senek sareäum. 


text:
Kiro senek, ik erekapu Juda roasiret ra, karauk omsau pakan roasiret ra, sarau roasiret (slev) ra, roasiret akan sarau akasar kamwareäi ra, ik erekapu Anut nukan Osou Näu kararas an joumun. Anut nukas ik erekapu kiro Osou Näu karar iken woiok uru mukowon. Keseria, ik Krais nukan enipsau senek karar raum. 


text:
<pb/>Ik erekapu äpu, iken enmoksau kiro karar rawau wa, ko isou, ipou, tapau pak erekapu mamak turur rai. 


text:
Keseria, isous äiäi, “Is ipou wa, okon, is enipsau pakan wa,” ko keser äianik, wa manai, kiro pakar pasar rawai. 


text:
Rauk käus äiäi, “Is amukwak wa, okon, is enipsau pakan wa,” ko keser äianik, wa manai, kiro pakar pasar rawai. 


text:
Utianik, enmoksau erekapu amukwawak kerek sarenuk rai, kar jejep owose rowai? Ko jejep rowau senek itok wa. Enmoksau erekapu rauk käu kerek sarenuk rai, sou päi owose rowai? Ko sou rowau senek itok wa. 


text:
Iken enmoksau kesenek wäpik, Anut nukasar nukan ronkat pakas enmoksau opok osap atap atap sarau karar karar orip marowon. 


text:
<pb/>Keseria, amukus ipou “Na okoro opok wa rawau, is karar rawam,” keser aurau senek wa. Tapaus isou “Na okoro opok wa rawau, is karar rawam,” keser aurau senek wa. 


text:
Wa senes, wa. Owo osap iken enmoksau opok rau iken ronkat kiro osap sakau wäpik äiäum, kiro osap wa raunuk rai, ik eposek wa rawam. 


text:
Owo osap iken ronkat eposek wa, jekur kameanik, mer eposek mako muriäum. Karauk osap ik karauk roasiret akas aparaun memeswariäu, kiro jekur kameanik, kururur miäum. 


text:
Karauk osap iken ronkat kiro eposek senes aparaun itok, ik jekur wa kamwareäum. Utianik, Anut nukas iken enmoksau ate mowon. Kos iken ipiok, isiok, tapiok tururwon. Karauk osap iken ronkat eposek wa kos jekur kamwareäu. 


text:
Kesernuk, iken enmoksau atap atap wa inäiäu. Iken enmoksau karar senek, isiok, ipiok, tapiok wou, aka aka jekur kamkamoteäi. 


text:
Utianik, karar osap tätäi ounuk, enmoksau erekapu tätäi oi potaiei. Utianik, iken ipiok ra, isiok ra, tapiok wou ra, karauk roat akas aparianik, enip jou mona, kiro iken enmoksau erekapu nepipirai. 


text:
<pb/>Ak rowe. Ak erekapu tururin, kiro ak Krais nukan enipsau. Ak karar karar kon enipsau senek rai. 


text:
Anut nukan roasiret kamuk opok, Anut nukas amke, Jisas nukan ämän oi ariaun roat sare marowon. Ko ätäi nukan ämän roianik, äräun roat sare marowon. Ätäiar, ko tamaraun roat sare marowon. Keseria, kos karauk roat kurur atap atap maun sare marowon. Karauk sip roat jekwaraun sakau arowon. Karauk ak roasiret sarwaraun sakau arowon. Karauk ronkat eposek karauk roasiret kamwaraun sakau arowon. Karauk menan ämän atap atapus aräun arowon. 


text:
Akan ronkat roat erekapu Jisas nukan ämän oi ariaun roat ra? Ak erekapu Anut nukan ämän roianik, araun roat ra? Ak erekapu tamaraun roat ra? Ak erekapu kurur atap atap maun roat ra? 


text:
Ak erekapu sip aru jekwaraun sakau orip ra? Ak erekapu kar menan ämän atap atapus aräun itok ra? Ak erekapu kiro ämän piriraun itok ra? Wa senes, wa. Anut nukas roat karar karar akan sarau maun sakau atap atap arowon. 


text:
Utianik, ak Korin roasiret, ak Osou Näu nukan sakau eposek senes owaun woiakas weanik, ronkat sakau oiäi. Is rusapai kar onok eposek senes ätär maram. Kiro onokus karauk onok erekapu itimwareäu.<pb/>


text:
Is karauk menan roat akan ämän atap atapus pak, Anut nukan sarau eitek akan ämänis pak areita, utianik, is karauk roasiret mesin isan woias wa meieita rai, isan ämän kiro kanam wak ori senek erar jejep täiäi. 


text:
Is Anut nukan ämän araun sakau orip, is ronkat eposek senes orip Anut nukan ämäiewon ämän nukan onoktapau äpu momoi, isan woi epar momin kiro sakau senes, okon, is omtapau oikuräun itok, utianik, is karauk roasiret mesin isan woias wa meieita rai, kiro onok keseriäim erar senek. 


text:
Is karauk roasiret isan osap erekapu ariäim, isan enimsau karauk roat akas epis makoiraun aroita, meiäm, utianik, isan woias karauk roasiret mesin wa meieita rai, is kar osap eposek wa owam. 


text:
<pb/>Inok ro ko kon jauk mesin kon wous meieäu, kiro ro ko wou päurar orip, ko karauk roasiret opok onok eposek miäu, ko karauk roasiret akan osapun wous wa weäu, ko nukan enip oik jou muromara, wa nepipiriäu. 


text:
Ko karauk roasiret woiaka aru maraun ämän aru wa miäu. Ko nukarar nukan enip oik maun mesin ronkatäun karauk roasiret akas kon onok tainoraun rai wa keseriäu. Ko kurte kasak wa peäu. Karauk roasiret akas ko opok onok aru mona rai, kos ätäi ak opok onok aru maun wa ronkateäu. 


text:
Kiro ro karauk roat mesin wous meieäu, ko owo onok aru keseriäi aparianik, wou wa ereriäu, utianik, owo onok tuku keseriäi aparianik, wou ereriäu. 


text:
Kos orip orip karauk roat jekur kamwareäu, ko orip orip karauk roasiret onok eposek maun mesin wou epar miäu, ko orip orip wou erer orip owo onok eposek karauk roat akas ko opok keseraun kame raiäu, karauk roat akas ko usu nuruna, ko orip orip sakau tai raiäu. 


text:
<pb/>Kiro karauk roasiret mesin woiakas meiäun onok, ko wa utai. Wa senes, wa. Ko orip orip keseriar rawai. Utianik, Anut nuka pakan ämän roat akas roianik, areai kiro orip orip wa rawai. Roat akas kar menan ämän atap atapus areai, Anut nukas ak tämarai. Iken äpu miäum onok nais ämäiäi. 


text:
Rusapai, ik Anut nukan ämän onoktapau erekapu äpu wa, eteinanak karar. Ik Anut nukan ämän eteinanak karar areäum. 


text:
Utianik, tawa, Krais koianik, osap erekapu eposek sarenuk, osap karar karar ik rusapai äpu moram, kiro eteinanak atap atap inäiäi. 


text:
Meter is mokoinak opok isan ämän, isan ronkat, mokoit akan senek. Rusapai is ro näwäu, is mokoit akan onok wa tainoram. 


text:
Rusapai, ika Anut nukan neputapau siror opokas apariäum senek, ik Anut jekur äpu mau wa raum, omre tawa päi ses opok, kon nepu amop aparam. Rusapai, is ko eteinak äpu, utianik, kiro omre päi ses opok, is Anut nukas is äpu muriäu senek, isas ko erekapu äpu muram. 


text:
<pb/>Rusapai, onok 3 orip, orip orip rai. Kiro Anut mesin woiaka epar miäum pak, kiro osap tawa päun kameäum pak, iken woiokos karauk roasiret mesin meieäum pak. Utianik, iken woiokos karauk roasiret mesin meieäum, kiro onok näwäu senes.<pb/>


text:
Keserianik, akan woiakas karauk roasiret mesin meiäun orip orip sarau sakau mowe. Ak Osou Näu nukan sakau atap atap owaun woiaka sakau mowe. Utianik, kiro onok Anut nukan ämän roasiret awaraun woiaka sakau senes mowe. 


text:
Inok roasir ko karauk menan ämänis areäu, kiro ko karauk roasiret awarau wa, ko Anut karar auriäu, owon, kar ros kon ämän onoktapau äpu wa miäu. Ko Anut nukan Osou Näu nukan sakaus ämäiwan epar ämän ariäu. 


text:
Utianik, inok roasir ko roasiret Anut nukan ämän akan ämänis awareäu, kiro ron ämänis kiro roasiret akan woiaka Anut mesin sakau maromoi, onok eposek keseraun woiaka siräi mareanik, akan woiaka päurar rawaun mareäu. 


text:
Inok roasir ko karauk menan ämänis ämän mareäu kiro ämänis kiro ro nukan wou Anut mesin sakau muriäu, utianik, inok roasir Anut nukan ämän roasiret akan ämänis awareäu, kos nais kiro Kristen roasiret erekapu akan woiaka sakau mareäu. 


text:
<pb/>Isan ronkat, ak erekapu karauk menan ämänis äräiei kiro eposek, utianik, is ak Anut nukan ämän roasiret akan ämänis awaraun rai sakau ronkatem. Inok roasir ko Anut nukan ämän roasiret amop awareäu, kon saraus kiro ro ko karauk menan ämänis areäu sarau itimoriäu. Karauk menan ämänis Anut nukan ämän roasiret awaraun kiro itok wa, utianik, karauk roat kiro ämän ätäi piriraun rauna rai, kiro itok, pirirna, Kristen roasiret erekapu sarwareäu. 


text:
<pb/>O jaiat, ak kiro ämän mesin jekur ronkatewe. Is ak rawa koumoi, karauk menan ämän atap atapus awaroita rai, kiro ämän roumoi, äpu maun itok ra? Wa senes, wa! Kiro ämänis ak wa sarwarai. Utianik, is karauk ämän Anut nukas is amop ätär murowon akan ämänis awaram, is ak ronkat eposek aram, is Anut nukan ämän amop awaram, is kar ämän eposek tamaram, kiro ak sarwaraun itok. 


text:
Ak kiro osap totok wäpik jejep täiäi keseriar ronkatewe. Gita ra, or ra, roat akas ewarar wena, kiro osap jejep jekur wa peäu. Owo sir wäun kon pätu oinam, gita weta, jejep eposek penuk, roasiret roiäi. 


text:
Kiro keseriar, weräiäun ses opok, weräiäun pupu jekur wa urna rai, marai roat ak weräiäun osap owose jekur maiei? 


text:
Ak ran kesenek, ak karauk menan ämänis roasiret äpu wa awarona, ak kiro ämän onoktapau owo senek rau wou wäiei. Akan ämän erar omnokou opok nai. 


text:
Kar ros is kon ämän onoktapau äpu wa aironuk rai, kon ronkat is kar menan ro äiäi, isas ran ko kar menan ro äiäm. 


text:
Ak ran kesenek, ak Anut nukan Osou nukan sakau atap atap owaun ronkat sakau miäi. Keseria, ak Kristen roasiret sarwaraun kiro Osou Näu nukan sakau owaun sarau sakau mowe. 


text:
<pb/>Kiro onokun, inok ro ko karauk menan ämän areäu, ko kiro ämän ätäi piriraun sakau owaun Anut aurai. 


text:
Utianik, ak jekur ronkatewe, is karauk menan ämänis Anut auram, kiro isan osou karar auriäim, isan ronkat erar raiäu. 


text:
Keseria, is owosäm? Is Anut auraun, is isan ämänis Anut aurita, isan osou ronkat orip erekapu ko aurita, roasiret rowaiei. Is Anut jou murianik, sir waun isan osou ronkat pak erek sir wäm. 


text:
Utianik, nan osous kar menan ämänis Anut auram, kar ro ko na siatap tane raiäu, owose roumara, epar äiäi? Ko nas aremon äpu wa. 


text:
<pb/>Is Anut ‘pere’ aurim, owon, omre orip orip is karauk menan ämänis auriäim. Epar, is ak erekapu itimwareäim. 


text:
Utianik, roasiret Anut nukan ämän rowaun tup aparau kouna, ämän eteinak akan ämänis ak rowaun senekur awaram. Utianik, kar menan ämän sosop ak äpu mau senek wa kiro ak awaraun itok wa. 


text:
<pb/>Jaiat, ak mokoit akas ronkateäi senek wa ronkatäu. Ak mokoinakut onok aru wa miäi senek rawe, utianik, roat näunäu akan ronkat orip rawe. 


text:
Anut nukan sintore ämän buk opok meter Aisaia nukas keser jer wewon, “Näwäu nukas äiewon, ‘Is karauk omsau pakan roat isan ämän awaroita, akas akan ämänis isan roasiret awaraiei. Is karauk omsau pakan roasiret akan oiaksaus ak awaram. Is keseram, utianik, ak isan ämän wa rowaiei.’ ” <n>Aisaia 28:11,12</n> 


text:
<pb/>Keseria, karauk menan ämänis areai onok kiro onok atap Anut nukan sakaus ätär maraun keseriäu. Utianik, kiro onokus roat akan woiaka Jisas mesin epar mau wa Anut nukan sakau ätär mareäu. Utianik, Anut nukan ämän akan ämänis aräun onok kiro roasiret akan woiaka Jisas mesin epar moin amop tamareäu. 


text:
<pb/>Keseria, tup aparaun omre opok, roasiret erekapu koi tururna, akas erekapu menan ämän atap atapus arena, karauk roasiret akan woiaka epar mau wa ak ran erek pemana, kiro ämän atap atap roumana, äiäiei, “Kiro roat ak raiaka käienuk, keseri rai?” 


text:
Utianik, ak Anut nukan ämän amop awarona rai, kar ro ko wou epar mau wa ra, kar kasikan ro ra, ko kiro owa päi, kiro ämänis kon waukauk mukus senek wenuk, ko äpu mai ko onok aru miäu ro. Kiro ämän ko rowaies, kon onok erekapu wasare murai. 


text:
Kon owo onok wou uru ämäi rau amop saräi. Keseria, ko uou sur wemara, Anut jou murianik, awarai, “Epar senes, Anut ak pak rau.” 


text:
<pb/>O jaiat, is ak kiro onok keseraun awarom, ak tup aparaun koi tururia, ak owosäiei? Ak erekapu sarau orip. Kar ro ko sir wäi, kar ro koi Anut nukan ämän tamarai, kar ro ko kar ämän Anut nukas ko auruwon awarai, kar ro ko kar menan ämänis ämän mai, kar ro ko kiro ämän ätäi pirirai. Ak kiro onok erekapu keseraiei, kiro Anut nukan roasiret sarwareanik, sakau maraiei. 


text:
Inok roasiret ak karauk menan ämänis aräun, ro sosopus wa aräu, oiroror ra, roat 3 oripas aräiei, kiro itok. Ak ämän wa poutotonäiäu. Karas are kurenuk, karas ruris keserwe. Kar ros kiro ämän onoktapau pirir mai. 


text:
Utianik, kar ro kiro ämän onoktapau piriraun itok warnuk rai, kiro ro kar menan ämänis areäu ro wa aräu, asor rawai. Ko kon ronkat pakas Anut pak päurar äräura. 


text:
<pb/>Anut nukan ämän roianik, aräun roat oiroror ra, 3 orip karar karar siräi arena, karauk roasiret rai akas kiro ämän wasarewaraiei. 


text:
Utianik, Anut nukas kar ro kiro opok tane rawai, ämän awau nurunuk rai, kiro ro siräi arenuk, amke arewon ro ko asorai. 


text:
Ak erekapu karar karar Anut nukan ämän roasiret marona, keseria, roasiret erekapu ak ämän äpu momana, akan woiaka onok eposek keseraun siräi marai. 


text:
Owon, Anut ko sarau erekapu tuku miäu, ko sarau sepuk sepuk wa miäu. Ko wou päurar orip sarau miäu. Kesernuk, ik kon onok tainorau. Karauk Anut nukan roasiret mena atap atap tururiäi senek, akan tup aparaun ses opok ran, asiret ak wa araiei, ak asor rawaiei. Ak inikwarna, ak ämän wa maiei. Ak roat akan inkaruru rawaiei. Kiro iken Juda akan sintore ämänis keser äiewon. 


text:
Ak owo ämän onoktapau äpu wa, kiro äpu maun akan komurakat akan owa totwarona, awaraiei. Utianik, roasiret erekapu turur rauna, kar asires siräi ämän mai, kiro onok aru senes. 


text:
<pb/>Ei, ak Korin menan roasiret, akan ronkat Anut nukan ämän ak pakas onoktorowon ra? Akan ronkat kon ämän ak opok karar kowon ra? Wa senes, wa. 


text:
Kar ron ronkat is Anut nukas kon ämän roasiret awaraun sakau irowon ra, Osou Näus kar sakau eposek irowon äienuk rai, kos okoro ämän jer we marom kiro Näwäu nukan sintore ämän äpu mianik, awarai. 


text:
<pb/>O jaiat, keserna, ak akan woiakas roasiret Anut nukan ämän maraun sakau mowe. Utianik, ak karauk roasiret karauk menan ämän atap atapus aräun wa tämarau. 


text:
Utianik, ak tup aparaun ses opok, karauk roasiret sarwaraun ronkateanik, onok eposek jekur tainorwe.<pb/>


text:
O Jaiat, is ak meter kiro Anut nukan Ämän Eposek maroita, roianik, akan woiaka sakau moin, rusapai, ätäi kiro ämän ronkatäun awarom. 


text:
Ak kiro Ämän Eposek mareäimin jekur roianik, sakau atona rai, kiro Anut nukas ak imwareäu. Ak kiro wa keserna rai, akan woiaka kiro erar epar moin. 


text:
<pb/>Is kiro Ämän Eposek amke awaromin, isaka amke oumoi, rusapai ak arom. Kiro ämän onoktapau näwäu. Kiro Krais iken onok aru jäkäi mukaun meiewon. Anut nukan ämänis meter äiewon siar keserwon. 


text:
Ko meienuk, up kurein omre 3 opok, ko ätäi awau siräiwon. Anut nukan ämänis meter äiewon siar keserwon. 


text:
Keseria, kiro roasiret sosop akan woiaka ko mesin epar moin amiakap penuk, aparin, akan namba 500 itimorwon. Kiro roasiret akan amiakas ko aparin karauk rusapai rai, karauk meiein. 


text:
Keseria, ko Jems amukup penuk, aparwon. Kesermara, kon ämän oi ariai roat erekapu amiakap penuk, aparin. 


text:
Roasiret akan woiaka epar moin erekapu apari kurena, is ran amiap rusapai penuk, aparmin. Is karauk ämän oi ariai roat pein senek kiro apu pakas päu wa. 


text:
<pb/>Anut nukan ämän oi ariai roat kamuk is enim jou näwäu wa. Anut nukan roasiret akas is ko Jisas nukan ämän oi ariäu ro rai äiäu wa, owon, isas meter roasiret akan woiaka Jisas mesin epar moin aru mareaimin. 


text:
Utianik, Anut nukas kon wou näu oripas is sareirianik, is kon ämän oi ariaun sare murowon. Anut nukas is erar sareirau wa, is sarau sakau senes mianik, karauk Jisas nukan ämän oi ariai roat erekapu itimware raim. Utianik, isan sakaus kiro sarau mau wa, Anut nukasar kon wou näu oripas is sakau ironuk, kiro sarau mururam. 


text:
Anut nukan ämän isas maroram ra, karauk akas marorai ra, ik kiro Anut nukan ämän karar mareäum. Ak roianik, woiaka epar miäi. Ik erekapu meieanik, ätäi siräiäm. 


text:
<pb/>Ik Krais ko meiemara, ätäi siräiwon ämän awarota, roiäi. Keseria, ak kamuk karauk roat akas owon “Roasiret meiäi ak ätäi wa siräiäiei” rai äiäi? 


text:
Anut nukas epar Krais siräi murau warnuk rai, Anut nukan ämän eposek mesin aware ariram kiro onoktapau wäpik, ak ko mesin woiaka epar moin ran onoktapau wäpik. 


text:
Kiro ämän ko siräiwon mesin awareäum epar warnuk rai, karauk roasiret akas ik Anut mesin sät ämän miäum rai äiäun itok, owon, ik Anut nukas Krais meienuk, ätäi siräi muruwon rai awareäum. Utianik, roasiret meiein ätäi siräiäu senek warnuk rai, kiro epar Anut nukas Krais siräi murau wa. 


text:
Anut nukas roat meiäi ätäi wa siräi mareäu, kiro ämän epar rai, Anut nukas Krais ätäi siräi murau wa. 


text:
Anut nukas Krais siräi murau wa maro, akan woiaka Krais mesin epar moin kiro erar mowoi, ak akan onok aru opokar rawoi. 


text:
Keserianik, kiro roasiret akan woiaka Krais mesin epar mianik, meiein ak wasarein. Anut nukas ak imwarau wa. 


text:
Ik Krais mesin woiok epar mianik, kos ik opok onok eposek mukaun kame raum. Utianik, kiro onok eposek ik opok keseraun okoro omnokou opok karar kame rawam, karauk roasiret akas ik apaikianik, äiäiei “Wopurut! Kiro roasiret ak erar sarau sosop mianik, meiäiei.” 


text:
<pb/>Utianik, kiro ämän epar senes. Anut nukas Krais ätäi siräi mowon, ko awau woian o senek amke siräiwon, okon, ik äpu roasiret meiein erekapu siräi marai. 


text:
Roasiret ak Adam pakas pein, okon, ak ko senek meiäiei. Kiro onok senek, roasiret ak Krais pak pasar rai ak ko senek ätäi awau siräiäiei. 


text:
Utianik, ak karar karar akan siräiaun ses opokar siräiäiei. Amke Krais awau woian o senek siräiewon. Tawa, ko ätäi kounuk, kon roasiret nais siräiäiei. 


text:
Keserna, omnokou wasaräun omre kowai, Krais nukas kamwareäin roat näunäu pak roat enmaka orip pak roat sakau orip pak akan sakau erekapu aru marai. Kesermara, kos osap erekapu kamwaraun kon momok, Anut nukan ipokup murai. 


text:
Rusapai Krais nukas okoro omnokou kame rawai pote, Anut nukas kon iwäi jaukut erekapu itimwareanik, kon isou inkaruru murai. 


text:
Owon, Anut nukan ämänis keser äieu, “Anut nukas osap erekapu kon isou inkaruru mowon.” <n>Sam 8:6</n> Kiro amop senes. Anut nukasar osap erekapu Krais nukan isou inkaruru mowon. Keseria, ik epar äpu, Anut nukasar ko Krais nukan isou inkaruru rawau wa. 


text:
Kiro osap erekapu Krais nukas kamäun kon isou inkaruru monuk, Krais nukasar nuka Anut nukan inkaruru rawai. Amke Anut nukas osap erekapu kon mokoin isou inkaruru mowon. Utianik, tawa ätäi mokoi nukasar momokun inkaruru raunuk, Anut nukas kiro osap erekapu kamäi. 


text:
<pb/>Ak rusapai kiro onok mesin ronkatewe. Karauk roat jaunakat meiena, akan jaunakat meiein sarwaraun akan enmaka atea, Krais nukan enip pakas an joiäi. Karauk roat akas Anut nukas roat meiäi ätäi awau wa siräi marai äiäi. Akan ämän eparnuk rai, kiro roat ak jaunakat meiein mesin an joiäi ak owon keseriäi? 


text:
Utianik, is rusapai, ik mesin awarom. Meiein roat ätäi wa siräiäiei maro, ik owon orip orip Anut nukan ämän maraun usu oi ariäum? 


text:
O jaiat, is ak epar senes awarom, is omre orip orip karauk roat akas is iworona, meiäm ra, wa ra, ronkateanik, sarau moram. Ak erekapu iken Näwäu, Jisas Krais pak pasar rai mesin isan woi ereru, okon, is kiro ämän ak opok ämäi mau senek wa. 


text:
Utianik, isan ronkat kiro, okoro omnokou pakan osap mesin woias meieäim maro, is okoro Efesas menan roat ak kurukan opur sei senek pak weräianik, owo osap owam? Rowe, roasiret meiäi ätäi wa siräiäiei maro, ik äiäu, “Ik rusapai nepipirmoi, o an pak jau, owon, ik ariwa meiäm.” <n>Aisaia 22:13</n> 


text:
<pb/>Ak karauk roat inikwarona, wa sätwarau. Ak onok aru miäi roat pak tämuräiena, kiro roat akas akan onok eposek aru maraiei. 


text:
Ak akan onok eposek meter miäin ätäi ronkateinai, onok aru utowe. Is akan oioraka naun okoro ämän awarom, owon, akan karauk roasiret ak Anut äpu wa. Iken enmoksau ätäi awau siräiäiei. 


text:
<pb/>Utianik, karauk roat akas keser totwaraiei, “Roat meiäiei, Anut nukas ätäi owose siräi marai? Akan enmaksau owo senek saräiei?” 


text:
Kiro ronkat wäpik roat akan ämän! Ak äpu, ak o uku weäi, kiro o uku omnokou uru wa nokoutirinuk rai, tu awau wa päi. 


text:
Kiro owo o uku weäi kon näu orip wa weäi. Ak o uku karar weäi. Ak atum uku ra, saki uku ra weanik, ak akan uku karar weäi. 


text:
Enmaksau erekapu karar wa. Roat akan enmaksau atap, opur akan enmaksau atap, ai akan enmaksau atap, was akan enmaksau atap. 


text:
Omar oikan osap akan enmaksau atap, omnokou pakan osap ran akan enmaksau atap. Utianik, omar oikan osap akan mer atap, omnokou pakan osap akan mer atap. 


text:
<pb/>Kiro senek, tawa, roasiret meiein ätäi siräiäiei, kiro o uku senek. Enmaksau up kureäi kiro nokoutirianik, poomreäu, enmaksau siräiäu atap kiro nokoutirianik, poomreäu senek wa. 


text:
Kiro enmaksau up kureäi kiro omnokou pakan, kiro enmaksau siräiäu kiro omar oik rawai. Omnokou pakan enipsau raunuk raroi, omar oikan enipsau nais raiäu. 


text:
Anut nukan ämän meter jer we moin, keser äiewon, “Anut amke kar ro Adam ate monuk, kiro ro ko okoro omnokou opok rawaun sarewon.” <n>Stat 2:7</n> Utianik rusapaian Adam kiro atap senes kos omar oik awau orip orip rawaun sakau ikowon. 


text:
Anut nukas koteteip omar oikan enmoksau ikau wa, amke omnokou pakan enmoksau ikowon. Tawa ik omar oikan enmoksau ikai. 


text:
Amkewan ro Adam ko okoro omnokou pakan pewon. Anut nukas omnokou oianik, ate mowon. Rusapaian ro ätäi sirawon ko omar oikan enipsau orip. 


text:
Okoro omnokou pakan roasiret, ak kiro omnokou ate mowon ro senek. Utianik, omar oikan roasiret ak kiro omar oikan ro senek saräiei. 


text:
<pb/>O jaiat, is ak epar senes awaron, okoro omnokou pakan roasiret ak omnokou pakan enmaksau orip ak Anut nukan kameäu mena omar oik toneanik, kiro pakan osap eposek wa owai, wa senes wa. Osap poomreäwos, osap wa poomreäu wa owai. 


text:
Ak rowe, is ak kar ämäiwan ämän eposek awaraurim. Ik erekapu wa meiäm, utianik, iken enmoksau ätäi atap pirirai. 


text:
Kiro amiok sipakariäum senek kurte keseram. Tawa Anut nukan sarau eitekus pupu ruris rau urunuk, kiro onok keserai. Pupu urunuk, roumana, meiein roat ätäi siräiäiei, ätäi wa aru maiei, ak erekapu atap etäiäiei. 


text:
Kiro enmaksau poomreäi etäimana, eposek orip orip rawaiei. Kiro enmaksau meiein etäimana, awau orip orip rawaiei. 


text:
Kiro onok kesernuk, epar senes kiro ämän Anut nukan buk opok rau epar peu. Kiro keser äiewon, “Meiäun sakau Anut nukas erekapu aru murianik, itimorwon.” <n>Aisaia 25:8</n> 


text:
<pb/>“Meiäun onok kon sakus inok itimoriäu? Meiäun onok kon sakaus inok tätäi nuriäu?” <n>Hosea 13:14</n> Kos kar ro itimorau senek wa. Rusa kon sakau erekapu manowon. 


text:
Meiäun onok kon sakaus kiro roasiret onok aru miäi tätäi ariäu. Onok aru kon sakau kiro sintore ämän pakan oiäu. 


text:
Utianik, ik Anut ‘pere’ aurmoi, kon enip jou murau, owon, Anut nukas iken Näwäu, Jisas Krais äsimornuk, kos ik sakau ikonuk, ik kiro marai itimoriäum. 


text:
<pb/>O jaiat, is ak mesin woias meieäim. Keseria, ak sakau tai rawe. Ak kar osap inikerna, ak onok aru opok wa rewarai. Ak orip orip Näwäu nukan sarau mowe. Owon, ak äpu ak Näwäu pak pasar rauna, akan sarau miäi kiro wa wasaräi.<pb/>


text:
Is rusapai kiro aiauk akas turur mona, Anut nukan roasiret Jerusalem mena rai araun awaraurim. Is meter Galesia provins pakan roasiret akan woiaka epar moin kiro onok ätär maromin senek ak nais kiro onokur tainorwe. 


text:
Ak erekapu akan sarau pakas aiauk oiäi. Keserna, tup näu opok ak karar karar akan aiauk owo senek oin inäinai, karauk akan owa mowe. Keserna, is koita, ak aiauk tururaun sarau wa maiei. 


text:
Akasar karauk roat kiro aiauk turur moin Jerusalem näu mena oi potaun sare marowe. Is ak siarakap koita, is kar pas Jerusalem roasiret akas kiro roat äpu maraun jer we mareanik, aroita, oi potaiei. 


text:
Is ak pak pote omre rumukur rawam. Is äpu wa, is roros ses opok ak pak rawam ra, wa ra. Keserita, is ak utware manaurita, isan manaun ses opok, ak is sareiraiei. 


text:
Is ak pak omre katu rawau utom. Anut Näwäu nukan ronkat, is kiro opok omre rumukur rawaun aironuk, is ak pak omre rumukur rawam. Warnuk, wa. 


text:
Owon, Anut nukas okoro Efesas menan roasiret sarwaraun apu im tuewon. Is roasiret akan woiaka epar maun sakau näwäu irowon. Utianik, karauk roat akas is pak iwäi morai. 


text:
<pb/>Timoti ko ak rawa potonuk, akas ko ‘pere’ aurianik, imäi jekur kamewe. Ak kiro onok keserna, ko wa iminäi, owon, ko is Näwäu nukan sarau miäim senek kos nais mora. 


text:
Keseria, akas kar ro inikerna, kos Timoti ko ro tenemai rai, mekesuk wa nurai. Ak ko ätäi manaun omre opok jekur isanarwe. Ko ätäi is rawa kowaurnuk, ak ko isanarna, ko wou päurar orip kowai, owon, is ko pak karauk jaunokot pak erek kowaun kamware raim. 


text:
<pb/>Rusapai is iken jaunok, Apolos mesin awaraurim. Is ko karauk jaunokot pak ak koi apwaraun sakau auriäimin, utianik, ko rusapai ak koi apwaraun wou ererau wa. Tawa ak koi apwaraun apu raunuk, ko epar kowai. 


text:
<pb/>O jaiat, ak Stefanas kon tupsiu pak äpu. Akaia provins opok kiro tupsiu akteteip woiaka epar moin. Ak Anut nukan roasiret sarwaraun karar sarau sakau miäi. 


text:
Ak kiro onok keseriäi roat akan ämän jekur tainoraun rai sakau awarom. Ak kiro roat senek pak karauk roasiret ak pak sarau miäi akan inkaruru rawe. 


text:
<pb/>Stefanas, Fortunatus, Akaikus akas is koi apairona, isan woi ereru, owon, is äpu ak erekapu is koi apairau senek itok wa. Akas akan omoi oumoi, is koi apairoin. 


text:
Ak is sareiroin, okon, isan woi näu sareäu, meter akas ak sarwarna, akan woiaka nais näu sarein. Ak äpu, kesek roat ak enmak orip, okon, akan ämän tainorwe. Pataraun ämän 


text:
<pb/>Esia provins pakan roasiret akan woiaka epar moin akas ak ‘pere’ awaroi. Akwira, Prisila ori pak roasiret akan woiaka epar moin akas awan owa tururia, akas Näwäu nukan enip pakas ak ‘pere’ awaroi. 


text:
Iken jaunokot is pak rai akas ran erekapu ak ‘pere’ awaroi. Ak aka aka woiakas meiäun ätär maraun ipiak atotowe. 


text:
<pb/>Utianik, inok roasir ko Näwäu mesin wous meiäu wa, is Anut aurta, kos kiro roasir aru muraura. Is äiem, “Näwäu, na koi!” 


text:
O jaiat, Jisas ko awau orip orip rawaun ämän. Ko meter okoro omnokou päu wa opok rawon. Kos koianik, ämän arewon ik roumun. Epar senes, ko iken amiokosar aparianik, iken ipiokos nais atomun mesin ak rusapai jer we marom. 


text:
Kiro awau orip orip rawaun ämän amop sarenuk, ik aparmun. Keseria, ik epar ämän mianik, kiro awau orip orip rawaun sakau mesin ak jer we marom. Meter ko momok pak rawon, rusapai amop penuk, aparmun. 


text:
Ik ko aparmoi, kon ämän roumun, ikes kiro ämän ran ak mareäumun. Keserta, akas pak akan woiaka ik pak karar mona, ik erek tururia, iken woiok karar momonok pak kon mokoi Jisas Krais pak rawaun itok. 


text:
<pb/>Ik kiro ämän Anut nukan mokoi nukan oksau pakan roumun awaraurum. Kon ämän kesek: Anut nuka ko arou senes, kar pututu ko opok rawau wa. 


text:
Utianik, ikes Anut pak woiok karar rau äianik rai, onok aru mesin ronkateanik, ik pututu ariäum, kiro ik sät ämän mianik, epar ämän wa tainoriäum. 


text:
Utianik, nuka arou opok rau senek ik nais arou opok arieta rai, kiro iken jaunokot pak woiaka karar me raiäum. Anut nukan mokoi Jisas nukan karianas iken onok aru miäumun erekapu jäkäi mukonuk, ik Anut nukan amukup eposek sare raum. 


text:
Utianik, ik onok aru wa miäum äieta rai, epar ämän kiro iken woiok uru rawau wa, kiro iken woiok sätäurum. 


text:
Utianik, iken onok aru miäumun mesin Anut aurta rai, kos kon onok tuku pakas ik paip mukowon tainorianik, iken onok aru miäumun jäkäi mukomara, nukan amuk opok eposek sare mukai. 


text:
Meter Anut nukas äiewon, “Roasiret ak erekapu onok aru orip.” Keseria, ik onok aru wa miäum rai äieta, ikes Anut ko sätäiäu ro auriäum. Keserta, rai kon ämän iken woiok uru rawau wa.<pb/>


text:
O jaiat, ak woiaka epar moin roasiret, is akanun woias meiem, ak isan mokoit senek, is ak onok aru wa mau rai, okoro jer we marom. Utianik, inok roasir ko onok aru monuk rai, Jisas Krais ko onok eposek miäu kos kiro ro saräun momonok auriäu. 


text:
Nukas iken onok aru jäkäi mukaun kon enipsau Anut nuruwon. Ko ik Juda roasiret karar sareikaun keserau wa, roasiret erekapu okoro omnokou opok rai erek akan onok aru jäkäi maraun keserwon. 


text:
Utianik, kar ros “Is Anut äpu” äiemara, Anut nukan ämän tainorau wa, kiro ro ko ämän sätäiäu. Anut nukan epar ämän kon wou uru rawau wa. 


text:
Utianik, kar ro ko Anut nukan ämän tainoriäu, kiro ro ko epar Anut mesin wous meieäu, karauk roasiret ätär mareäu. Kiro onok pakas ik äpu ik Anut pak pasar raum. 


text:
<pb/>O jaiat, is akanun woias meiem, is okoro sintore ämän rusapai jer we marom, kiro awau ämän wa, kiro meten ämän. Kiro ämän ak meter meter roiäin. 


text:
Utianik, is rusapai okoro sintore ämän jer we marom kiro awau senek. Jisas Krais nukas iken woiok uru sarau miäu, okon, ik ko senek, iken jaunokot mesin woiokos meieäum. Keseria, iken woiok uru pututu manonuk, arou senes pemara, jere rau. Keseria, ik epar äpu kiro sintore ämän epar senes. Inok roasir kos “Is arou opok raim” äiemara, kon jauk sauk muriäu, kiro roasir ko pututu pakar rau. 


text:
Inok roasir kon jauk mesin wous meieäu, ko arou opok raiäu, kon wou uru kar osapus ko onok aru maun rawau wa. 


text:
Utianik, inok roasir kon jauk sauk muriäu, ko pututu raiäu. Ko pututu raumara, amuk putut kariewon apu aparau senek wa. Keseria, ko pututu raianik, apu manaun itaneäu. 


text:
<pb/>O isan mokoit, ak Jisas mesin woiaka epar mona, akan onok aru miäi kiro Anut nukas jäkäi marowon, okon, is ak jer we marom. 


text:
O moniat, kiro ro meter meter rawon, rusapai ran rau ak äpu, okon, is ak jer we marom. O mokoi tenemai, akas Satan itimorin, okon, is ak jer we marom. O mokoit, ak momonek epar äpu moin, okon, is ak jer we marom. 


text:
Moniat, kiro ro meter meter rawon, rusapai ran rau ak äpu, okon, is ak jer we marom. Mokoit tenemai, ak sakau orip Anut nukan ämän akan woiaka uru rau, akas Satan itimori, okon, is ak jer we marom. Omnokou pakan osap mesin woiakas wa meiewe. 


text:
<pb/>Ak okoro omnokou pak okoro omnokou pakan osap mesin woiakas wa meiewe. Utianik, inok roasir ko okoro omnokou pakan osap mesin wous meienuk, ko momonek omar oik rau mesin wous meieäu wa. 


text:
Omnokou pakan onok erekapu okoro omnokou opok rau, kiro kesek: ro asik apareanik meswareäu, ro osap atap atap apwareanik wous weäu, ro osap sosop orip kon enip kämioik jou miäu. Kiro onok erekapu Anut pakas kowau wa. Kiro onok erekapu omnokou pakan. 


text:
Omnokou pak kon enmaksau nepipiraun onok pak, kiro erekapu wasaräieir, utianik, inok roasir Anut nukan ämän tainorai, ko orip orip awau rawai. Krais nukan iwäi jaukut. 


text:
<pb/>O isan mokoit, is akanun woias meiem, omre wasaräun ses siakup pe rau, ak meter Krais nukan iwäi jauk päi rai äiein roin. Rusapai, kon iwäi jaukut sosop epar pe rai. Keseria, ik äpu mau, omre wasaräun ses siarakap pe rau. 


text:
Kiro roat ak meter ik pak rain ak iken jaunokot wa, ak Jisas iwäi maun kiro onokun ik utoiki manoin. Utianik, ak iken jaunokot maro, ak ik pak rawoi. Ak ik utoiki manoin, okon, kiro amop senes ak iken jaunokot wa. 


text:
Is ak kiro epar ämän äpu wa rai jer we marau wa. Ak epar ämän äpu miäi. Ak epar ämän pakas kar sät ämän wa peäu äpu moi. Kiro onokun is ak jer we marom. 


text:
Sät äiäu ro inok? Kiro sät äiäu ros Jisas ko Krais, kiro ro Anut nukas ik imäikaun äsimorau wa rai äiäu. Kiro ro ko Jisas nukan iwäi jauk. Ko Mokoi kon Momok ori mesin sumkäinewatiäu. 


text:
Inok ro ko Mokoi sumkäinäi, Momok nais sumkäinai. Inok ro ko Mokoi mesin kon wou epar miäu, Momok mesin ran wou epar miäu. 


text:
<pb/>Kiro ämän meter roin akan woiaka uru sakau ate rawe. Ak kiro ämän akan woiakas sakau ate rawaiei, kiro ak Mokoi Momok ori pak pasar rawaiei. 


text:
Utianik, ak, Krais nukas kon Osou Näu ak opok kourwon. Kiro Osou Näu ak opok rau, okon, kar ros ak kar ämän tamarau senek wa. Kon Osou Näus ak onok erekapu tamareäu. Kon ämän kiro epar senes, sät ämän wa. Keseria, ak kiro tainorna, Krais pak pasar rawaiei. Ik Anut nukan mokoit. 


text:
<pb/>O isan mokoit, is akanun woias meiem, ak ko pak pasar rawe. Keseria, ko tawa kounuk, ik woiok erer orip ko kowai ses opok oiorok wa nai. 


text:
Ak äpu Krais ko onok tuku miäu, okon, ak kiro onok äpu, inok ro ko onok tuku keseriäu, ko Anut nukan mokoi saräi.<pb/>


text:
Momonek ko ikenun wous meieäu onok owo senek ronkatewe. Kon wous ik mesin epar senes meiewon, okon, ik kon mokoit aikowon. Kiro epar senes ik Anut nukan mokoit raum. Okoro omnokou pakan roasiret ak Anut äpu wa, okon, ak ran ik kon mokoit sare mukowon ak äpu wa. 


text:
O isan jaiat, is akanun woias meieäim, ik rusapai Anut nukan mokoit raum. Ik äpu wa, tawa ik owo senek rawam rä. Utianik, ik äpu, tawa Krais ätäi kounuk, ik ko rau senekurar aparianik, ik ko senek saräm. 


text:
Roasiret erekapu Krais ätäi kowaun kame raiäi, ak Anut nukan amukup eposek rawaiei. Krais ukun wäpik senek ak ran ukun wäpik rawaun sarau maiei. 


text:
<pb/>Inok roasir onok aru miäu, ko Anut nukan sintore ämän wa tainoriäu. Owon, onok aru ko keseriäu kiro owo senek? Kiro ko sintore ämän wa tainoriäu. 


text:
Kar roasir ko Krais pak pasar raiäu ko orip orip onok aru wa miäu, utianik, kar roasir ko orip orip onok aru miäu ko Jisas äpu wa, ko Jisas aparau wa. 


text:
<pb/>Isan mokoit, is akanun woias meiem, ak kar ro inikerna, kos ak onok aru maun rewaronuk, wa tainoraiei. Inok roasir ko onok tuku eposek miäu, ko Krais senek Anut nukan amukup tuku rawai. 


text:
Inok roasir ko onok aru orip orip miäu, ko Satan nukan. Satan ko Anut nukas omnokou ate mowon ses opok, onok aru miäwon, koi rusapai kir keseriäu, okon, onok aru miäu roasir ko Satan nukan. Kiro onokun, Anut nukan Mokois Satan nukan sarau erekapu aru muraun kowon. 


text:
Kar roasir ko Anut nukan Mokoi senes ko orip orip onok aru wa miäu. Anut nukan onok erekapu ko opok rau. Anut kon momok, okon, ko orip orip onok aru wa miäu. 


text:
Ik äpu inok roasir onok eposek wa miäu, ko kon jauk mesin wous wa meieäu, okon, kiro roasir ko Anut nukan mokoi wa. Kiro onok pakas ik Anut nukan mokoit ak atap apwariäum, Satan nukan mokoit atap apwariäum. Ik jaunokot mesin woiokos meiäu. 


text:
Ak Kain senek wa saräu. Kain ko Satan nukas kon ronkat kamenuk, Abel, nukan amak senes nukasar wenuk, meiewon. Kain nukas nukan amak owo onokun wenuk, meiewon? Kiro onok nukasar keserwon kiro Anut nukan amukup aru senes, utianik, kon amakus Anut nukan amukup onok eposek keserwon, okon, ko amak wenuk, meiewon. 


text:
Ik iken jaunokot akanun woiokos meieäum, okon, ik meiäun onok itimorianik, ik orip orip awau rawaun sakau orip. Inok roasir ko kon jaukun wous meiäu wa, kon totok meie rawai. 


text:
Inok roasir ko kon jauk sauk muriäu, ko roat akwaronuk, meiäi ro. Ak äpu inok ro ko karauk roat akwaronuk, meiäi, ko awau orip orip rawaun sakau wa owai. 


text:
<pb/>Krais nukas ik mesin am äpäs opok meiewon. Keseria, ik jaunokot akanun woiokos meiäun onok äpu miäum, kiro, ik ran iken jaunokot sarwaraun iken enmoksau arau. 


text:
Kar ro ko osap wäpik raunuk, kar ro osap sosop oripas kiro ron wouti mianik, wa isanarnuk rai, owose ko “Is Anut mesin woias meieäim” äiäu? 


text:
O isan mokoit, is akanun woias meiem, iken jaunokot akanun woiokos meieäum rai, oioksaus karar erar wa arau. Oioksaus area tainormoi, sarwarau. Kiro iken jaunokot iken woiokos ak mesin epar meieäum äpu maiei. 


text:
Iken sarau pakas ak äpu maiei ik epar ämän tainoriäum. Keseria, iken woiok ik ämän orip äienuk rai, Anut nukan amuk opok woiok erer orip sakau tai rawam. Iken woiok uru ronkat eteinak, Anut ko näwäu, ko iken onok erekapu äpu. 


text:
<pb/>O jaiat, is akanun woias meiem, iken woiokos ik ämän wäpik aikonuk rai, kiro ik Anut nukan amukup woiok erer orip tai raum. 


text:
Kon sintore ämän kesek: ‘kon mokoi Jisas Krais nukanun woiok epar momoi, jaunokot mesin woiokos meiäu,’ kiro ko aikowon senek. 


text:
Roasiret ak kon sintore ämän tainoriäi, ak ko pak pasar raiäi, kos ran ak pak pasar rau. Kon Osou Näu ikowon kos aikonuk, ik kiro onok pakas ko ik pak pasar rau äpu miäum.<pb/>


text:
O isan jaiat, is akanun woias meiem, karauk roat akas ik Osou Näu orip rai awarona, ak kurte akan ämän erekapu woiaka epar wa mau. Sätäiäi roat sosop ak okoro omnokou opok erekapu manoutoin. Keserna, akas amke ak ate apwaroinai, kiro osou ak opok rau Anut naka pakan ra, wa ra aparwe. 


text:
Ak Anut nukan Osou kesek äpu maiei. Inok ros Jisas Krais ko ro senek okoro omnokou opok kowon äienuk rai, kiro ro Anut nukan Osou Näu orip. 


text:
Utianik, inok ros Jisas Krais ko Anut pakas kowau wa äienuk rai, kiro ro osou aru orip. Kiro osou aru kiro ro opok rau, kiro Krais nukan iwäi jauk. Ak ko kowai äiein roin, epar ko okoro omnokou opok meter kowon rau. 


text:
<pb/>Isan mokoit, is akanun woias meiem, ak Anut pakan, akas kiro sät ämän miäi roat itimwaroi, owon, kiro Osou Näus ak opok rau kiro roat akan osou itimwarowon. 


text:
Kiro sät ämän oi areain roat ak okoro omnokou pakan, okon, ak okoro omnokou pakan ämän are arina, okoro omnokou pakan roasiret akan ämän roumoi, tainoriäi. 


text:
Utianik, ik Anut nukan roasiret. Inok roasir ko Anut äpu, kiro roasir iken ämän roiäi. Utianik, inok roasir ko Anut äpu wa, kiro roasir iken ämän wa roiäu. Keserna, kiro onok pakas ak epar ämän miäu Osou Näu pak sät ämän miäu osou aru pak äpu mataiei. Anut ko ik mesin wous meieäu. 


text:
<pb/>O isan jaiat, is akanun woias meiem, ik ika ika iken jaunokot mesin woiokos meiäu, owon, jaunokot akanun woiokos meieäum, kiro onok Anut pakas kowon. Inok roasir ko kon jaukut akanun wous meieäu, ko Anut nukan mokoi, kiro ro ko Anut äpu. 


text:
Anut nukas kon wous ik mesin meiemara, kon mokoi karartapau okoro omnokou opok ik ko pakan awau orip orip rawaun sakau owaun äsimornuk, kowon. 


text:
Wous meiäun onok kesek, amke ikes Anut nukanun woiokos meiäu wa. Anut nukasar ikenun wous meiemara, iken onok aru jäkäi mukaun mesin kon mokoi äsimurowon, okon, ik Anut nukan amuk opok eposek rawam. 


text:
<pb/>O isan jaiat, is akanun woias meieäim, kiro onokun Anut nukas ikenun wous meieäwon. Kesernuk, ikes ran iken jaunokot mesin woiokos meiäu. 


text:
Kar ros Anut wa apari rau, utianik, iken woiokos jaunokot akanun meieta rai, Anut ik pak rau, kon wous meieäu onok iken woiok uru eposek senes saräi. 


text:
Momonokos kon mokoi okoro omnokou pakan roasiret akan onok aru pakan imwaraun äsimornuk, kowon. Iken amiokosar aparmun, okon, kiro ämän ak awarom. 


text:
Keseria, ik äpu Anut nukas kon wous ik mesin meiewon, okon, ik kiro mesin iken woiok epar mom. Anut ko roasiret mesin wous meieäu onoktapau. Inok roasir karauk roasiret mesin wous meieäu, kiro roasir ko Anut pak raiäu, Anut ran ko pak raiäu. 


text:
Jaunokot mesin woiokos meiäun onok iken woiok uru eposek sare mukowon, okon, ik okoro omnokou opok Krais rawon senek raum. Keseria, tawa Anut nukas ik wasareikaun omre opok ik wa iminäu. 


text:
Inok roasir ko kon jaukun wous meiäi, ko wa imineäu. Anut nukan wous meiäun onok kar ro nukan wou uru sakau sarenuk, kiro ro ko iminäu wa. Utianik, iken woiokos jaunokot mesin wa meieäum Anut ik aru mukaun imine orip kame raum. 


text:
<pb/>Amke Anut nukas ik mesin wous meieäu, okon, ikes ran karauk roasiret akanun iken woiokos meiäu. 


text:
Inok roasir kos “Isan woi Anut mesin meiem” äiemara, kon jauk sauk muriäu, kiro roasir ko sätäiäu. Kar ro ko jauk amukus aparianik, wous meieäu wa, ko Anut kon amukus wa apariäu, konun nais wous meiäu senek wa. 


text:
Kiro sintore ämän Krais nukas ikowon kesek: Inok roasiret akan woiakas Anut mesin meiäi, akan jaunakat akanun ran woiakas meiewe.<pb/>


text:
Inok roasir Jisas ko Krais kiro ro Anut nukas ik imäikaun äsimornuk, kowon rai kon wou epar mianik, ko Anut nukan mokoi raiäu. Inok roasir momok mesin wous meieäu, kon mokoi mesin ran wous erek meieäu. 


text:
Iken woiokos Anut mesin meieanik, kon sintore ämän erekapu tainoriäum. Kiro onokun ik äpu mam, ik Anut nukan mokoit mesin woiokos meieäum. 


text:
Ik Anut nukan sintore ämän tainorta rai, kiro Anut mesin woiokos meieäum. Roasiret erekapu ak Anut nukan mokoit asinakut raiäi, ak okoro omnokou pakan sakau erekapu itimoriäu, okon, kon sintore ämän tainoraun usu wa. Ik Anut nuka mesin iken woiok epar miäum, okon, ik okoro omnokou pakan sakau erekapu itimori raum. 


text:
Inok ro okoro omnokou pakan sakau itimoraun itok? Kiro ro ko Jisas Anut nukan mokoi rai äiemara, kon wou epar miäu ko karar epar okoro omnokou pakan sakau itimoraun itok. Anut nukas kon mokoi Jisas mesin amop äiewon. 


text:
<pb/>Kiro Jisas Krais nukasar kiro onok pakas kowon. Ko anas an jomurin, rai rai, kon karian kourmara, meiewon. Ko an jowaun onok karar pakas kowau wa, ko karian kouraun onok pakas nais kowon. Osou Näu ko epar ämän nukan onoktapau, kosar Jisas nukan ämän amop miäu. 


text:
Ik roat akan ämän arena, woiaka epar miäum, utianik, Anut nukan ämän areäu kiro sakau senes. Ko kon mokoi mesin epar ämän mowon. 


text:
Keseria, inok roasir ko Anut nukan mokoi mesin wou epar miäu kiro ämän kon wou uru raiäu. Utianik, inok roasir kon wou Anut mesin epar wa miäu, ko Anut sätäiäu rai äiäu, owon, ko Anut nukas kiro ämän kon mokoi mesin äiäu kon wou epar mau wa. 


text:
Kiro epar ämän Anut nukas äiewon kesek: Anut nukas iken totomok awau orip orip rawaun sakau ikowon. Kiro totomok awau rawaun onoktapau kon mokoi Jisas opok rau. 


text:
Inok roasir ko kon mokoi pak pasar raiäu, ko totok awau orip orip rawaun sakau oiäu. Inok roasir ko pak wa pasar raiäu ko kiro totok orip orip rawaun sakau wa oiäu. Awau orip orip rawaun ämän. 


text:
<pb/>Ak Anut nukan mokoi mesin woiaka epar miäi roasiret, akan totomaka awau orip orip rau äpu maun isas okoro jer we marom. 


text:
Ik Anut nukan ronkat karar tainoria, kar osap mesin auram, ko roumara, ikai. Keseria, ik wa imineäum, ik ko siakup poteäum. 


text:
Ik owo osap owaun mesin ko auram ko iken ämän auriäum roiäu, okon, ik äpu ikes owo osap ikaun auriäum kos ikiäu. 


text:
<pb/>Kar ros kon jauk onok aru mowon apariäu, kiro onok arus kiro ron totok erekapu meiäun apu opok wa monuk rai, kos Anut aurnuk, Anut nukas awau orip orip rawaun sakau nurai. Is onok aru roasiret meiäun apu opok maraun mesin awarau wa. Kar onok arus meiäun apu opok kureikaun itok. Utianik, is kiro mesin Anut auraun rai awarau wa. 


text:
Onok erekapu eposek wa, Anut nukan amuk opok onok aru. Utianik, karauk onok aru roat akas keseriäi kiro akan totomaka erekapu wa meiäi. Keseria, kon jaukus onok aru monuk rai, ko Anut aurnuk, kos kon jauk isanarai. 


text:
<pb/>Ik äpu Anut nukan mokoit akas onok aru ätäi ätäi wa miäi. Anut nukan Mokois ak jekur kamwaronuk, Satan nukas ak ätäi aru maraun senek wa. 


text:
Ik äpu Anut nukan Mokoi okoro omnokou opok kowon kos ik ronkat eposek ikowon, okon, ik äpu Anut ko epar eitek. Ik epar eitek pak kon mokoi Jisas Krais pak pasar raum. Jisas Krais ko epar eitek, ko awau orip orip rawaun onoktapau. 


text:
O jaiat, is Pita Jisas Krais nukan ämän oi ariaim ro. Isas ak Juda roasiret iminewaromana, mena atap atap Pontus, Galesia, Kapadosia, Esia, Bitinia kiro provins opok pote rakurei jer we marom. Anut nukas ak kon roasiret senes sare maronuk, ak kar menan roasiret senek kiro omnokou opok rai. 


text:
O jaiat, moniok Anut nukas meter ak äpu mareanik, kon mokoit sare marowon. Anut nukan Osous roasiret Anut nuka ukun wäpik rau senek saräun sare mareanik, Jisas Krais nukan karianas akan woiaka kosor maromara, kon ämän tainoraun sare marowon. Anut nukas ak erar sarwareanik, akan woiaka päurar rawaun is ko auram. Kesernuk, ak orip orip eposek senes rawaiei. Ik omar oik awau orip orip rawaun kame raum. 


text:
<pb/>Anut ko iken Näwäu, Jisas Krais nukan momok. Ko Jisas Krais nukan eit. Ik kon enip jou oik murau. Kos ik mesin wouti mukomara, kon mokoi Jisas Krais up uruan siräi mowon. Kiro apu pakas, Anut nukas onok awau ikou. Kiro Anut nukas awau orip orip rawaun sakau ikowon. Kiro mokoi awau anakus an joiäu senek. 


text:
Ik Anut nukas osap eposek omar oik ikaun sare mukowon rau woiok päurar orip kame rawam. Kiro osap ukun wäpik orip orip rawai, wa wasaräi. 


text:
Ak akan woiaka Jisas mesin epar moin, okon, Anut nukan sakaus ak jekur kamwaronuk, pote, omnokou wasaräun ses opok kos ak amop ätäi imwarai. 


text:
Kiro mesin akan woiaka ererwe. Rusapai ak usu näwäu oianik, tätäi sosop ourai, utianik, ak kiro mesin ronkat sosop wa owau. 


text:
Kiro onokus, Anut nukas akan woiaka Jisas mesin epar moin ra, wa rai ate apwareäu. Akan woiaka epar moin onok kiro aiauk gol senek. Aiauk gol eposek senes, utianik, gol eposek ra aru ra aparaun ep opok mianik, gol näu atap poteäu, samuk atap poteäu. Akan woiaka Jisas mesin epar moin kiro gol eposek itimori rau. Jisas Krais ätäi penuk, akan woiaka epar moin rau, kos ak mesin wou erermara, Anut nukan amuk opok akan enmak jou näwäu orip oik marai. 


text:
Akan amiakas ko aparau wa, utianik, akan woiaka ko mesin meieäi. Ak rusapai ko aparau wa, utianik, ak ko mesin woiaka epar momana, woiaka erer orip rai. Kiro woiaka ererai näwäu senes. Kis okoro omnokou pakan woiaka erera erekapu itimori rau. 


text:
Akan woiaka Jisas Krais mesin epar moin, okon, Anut nukas akan totomaka imwaronuk, ak ko pak orip orip rawaiei. 


text:
<pb/>Meter Anut nukan ämän roianik, areain roat akas rusapai Anut nukas onok eposek ak erar sarwaraun mesin äiein. Akas kon ämän ätäi ätäi ninareanik, kos ak ätäi owose imwaraun jekur äpu maurin. 


text:
Ak owo omre opok Anut nukas owosäi äpu maun ämän jekur ninarein. Krais nukan Osous akan woiaka uru rawon kiro omre ätär maraurwon. Krais tätäi näwäu ounuk, tawa roasiret kon enip näwäu jou muraun kos awarowon. 


text:
Anut nukas kon ämän roianik, areain roat keser ätär marowon, akan saraus aka sarwarau wa, utianik, ak rusapaian roasiret sarwarou. Jisas nukas Osou Näu roasiret Anut nukan ämän eposek awaraun omar oikas äsimornuk, kowon. Kiro ämän meter Anut nukan ämän roianik, areai roat akas ran keseriar äiein. Kiro Ämän Eposek sarau eitek ak ran onoktapau äpu maurin. Ik Anut nukan onok eposek tainorau. 


text:
<pb/>Keseria, rusapai ak omre orip orip ronkat eposek orip rainai, akan sarau jekur kamewe. Akan woiaka sakau moinai, kiro osap eposek Anut nukas erar araun äiewon Jisas Krais ätäi kowai opok ak owaun kame rawaiei. 


text:
Ak Anut nukan ämän tainorwe. Meter ak Anut äpu wa, okon, ak akan ronkat tainorianik, onok aru miäin. Utianik, rusapai ak kiro onok aru ätäi wa tainorau. 


text:
Anut nukasar ak rusapai urwarowon, ko onok eposekur keseriäu. Keseria, ak erekapu akan totomaka ko opok karar moinai, nuka ukun wäpik rau senek ak ran keser rawe. 


text:
Meter Anut nukan ämän keser jer we moin, “Isaka onok eposek miäim senek, ak ran keseriar onok eposek mowe.” <n>Wok Pris 11:44-45</n> 


text:
<pb/>Ak Anut aurianik, ‘Momonek’ auriai. Kiro momonek ko roat akan enmak jou pakaima karar wa wasarewareäu. Ko roasiret erekapu karar karar akan onok aparmoi, wasarewareäu. Utianik, ak okoro omnokou opok rai, orip orip Anut nukan onok jekur tainorwe. Ak äpu, okoro omnokou kiro akan mena senes wa. 


text:
Ak rowe, meter akan asanakat akas akan onok aru tainoraun ätär maroin. Utianik, Anut nukas ak ätäi kiro onok aru pakan imwareanik, ko omnokou pakan osap aru sareäu, osap gol ra silva senekus kau marau wa. 


text:
Wa, ko Krais nukan karianas ak kau marowon. Kiro karian aiauk näwäus kau miäi senekus kau marowon. Krais ko kar sipsip nak eposek senek. Kon enipsau opok kar ukun ra ui wäpik raiäu. 


text:
Anut okoro omnokou ate mau wa opok, ko Krais ak kau maraun sare mowon. Okoro omnokou wasaräun ses siakup rusapai raunuk, Anut nukas Krais ak imwaraun amop mowon. 


text:
Ak Krais nukas sarwarnuk, akan woiaka Anut mesin epar moi. Anut nukas Krais up uruan siräi murianik, sakau näwäu nuruwon. Kiro onokun, akan woiaka Anut opok karar moinai, owo onok päun äiewon kame rawe. Ik iken jaunokot mesin woiokos meiäu. 


text:
<pb/>Ak kiro epar ämän erekapu tainorin keseria, kiro onok pakas ak akasar Anut nukan amuk opok akan woiaka ukun wäpik sarein. Keseria, ak akan jaunakat mesin woiakas meieäi. Akan woiaka kiro roat mesin sakau meieinai, akan woiaka ak opok karar marowe. 


text:
Anut nukan ämän awau orip orip rawaun sakau, kiro mokoi awau rusa anakus an joiäu senek sare marowon. Kiro sakau akan momonakat pakan wa. Utianik, ak kar apu pakas pein. Ak Anut nukan ämän pakaima ätäi awau sarein, kiro ämän orip orip awau rawaiei. 


text:
Anut nukan ämänis keser äieu, ‘Okoro omnokou pakan roasiret ak woisan rumukäu wa raiäi, ak amurik ure kurena, sawaneäu senek sawanäi. Akan enmaksau am musip senek aru sareäu. 


text:
Utianik, Anut Näwäu nukan ämän orip orip raiäu.’ <n>Aisaia 40:6-8</n> Kiro Ämän Eposek karauk roat akas ak awarona, roin.<pb/>


text:
Keseria, ak erekapu orip orip ätäi awau sarein. Keseria, ak onok aru miäi erekapu utowe. Ak ämän wa sätäiäu. Ak owo onok keseraun äiäi kiro wa utau. Karauk roat akan osap aparianik, wa meswarau. Ak karauk roasiret wa jeimwarau. 


text:
Ak äpu mokoi eteinak ko apur jaun waiäu. Kiro senek, ak kiro ämän eposek apur senek Anut pakas kowon jaun waiewe. Ak kiro onok kesermoi, akan woiaka sakau sarena, Anut nukas ak ätäi imwarai. 


text:
<pb/>Ak Näwäu siakup kowe. Ko orip orip rawaun ou tutu senek. Roasiret akas kiro ou tutu aru rai äiein, utianik, Anut nukas tai momara, eposek rai äiewon. 


text:
Keseria, ak orip orip rawaun ou tutu senek, Anut nukas ak imwareanik, kon osou rawaun ou senek ak sare marora. Ak ran Anut kamuk rawaun roasiret sare marora. Ak Jisas Krais tainoriäi, okon, ak akan totomaka opur patan opok makea, Anut nuruna, kon wou ererai. 


text:
Anut nukan ämänis äieu, ‘Ak aparwe. Is kar ou tutu eposek ou sakau rawaun sare momin. Kiro ou tutu eposek sakau orip, Saion omtapau opok kutir moram. Inok roasir ko kiro ou tutu mesin wou epar mai, ko oiok wa nai, ko orip orip sakau rawai.’ <n>Aisaia 28:16</n> 


text:
<pb/>Keseria, kiro roat ak Krais mesin akan woiaka epar moin kiro ou tutu eposek senekus roasiret woiaka epar moin sarwareäu. Utianik, kiro roat akan woiaka ko mesin epar mau wa, kiro kesek,<pb/>‘Kiro ou tutu ou miäin roat akas aru äiein, rusapai kiro ou tutu eposek senes. <n>Buk Song 118:22</n><pb/> 


text:
Kiro ou tutu apu opok raunuk, roasiret ak kiro ou tutu aparau wa kos siotwaronuk, owarai.’ <n>Aisaia 8:14</n> Ak siotwarai, owon, ak Anut nukan ämän roianik, woiaka epar wa miäi. Meter Anut nukas ak keseraiei äiewon kesewarai. Ik Anut nukan roasiret 


text:
<pb/>Utianik, ak, kiro roasiret senek wa. Ak, Anut nukasar nukan roasiret sare marowon. Ak kamwareäu ro näwäu nukan kamuk rawaun roasiret sare marowon. Ak roasiret ukun wäpik. Keseria, Anut nukas onok eposek momoi, ak pututu pakan imwareanik, arou opok marowon mesin karauk roasiret awarowe. 


text:
Meter ak Anut nukan roasiret wa, rusapai ak kon roasiret senes rai. Meter Anut nukas akanun wouti mareäu onok ak äpu wa, rusapai kos akanun wouti mareäu onok kiro amop pewon, ak apari. Ik Anut nukan sarau roasiret senek rawau. 


text:
<pb/>O jaiat, okoro omnokou opok ak kar menan roasiret pak roasiret omnokou wäpik orip rai senek awaraurim. Rowe, okoro akan omnokou senes wa, akan mena senes omar oik rau. Keseria, ak akan enmaksau mesin ronkateanik, okoro omnokou pakan onok aru pak wa pasarau. Kos ak wa sarwarai, ko akan totomaka pak weräiäi. 


text:
Kiro roasiret akan woiaka Krais mesin epar mau wa akan amiakap onok eposek mowe. Kiro roasiret akas ak onok aru miäi roasiret äiäi, utianik, akan onok eposek keseriäi aparia, Jisas ätäi kowai ses opok kiro roasiret akas Anut nukan enip jou muraiei. 


text:
<pb/>Ak Jisas Näwäu pak pasar rai, okon, okoro omsau kameäi roat akan inkaruru rainai, akan sintore ämän jekur tainorwe. Okoro omsau kamwareäu ro king nukas karauk kamwareäi roat erekapu itimwareäu, okon, kon ämän jekur tainoraiei. 


text:
Ak nais kon sarau roat akan ämän tainoraiei, owon, kos ak karauk roasiret kamwaraun sare marowon. Ak roasiret onok aru moin usu arianik, roasiret onok eposek moin akan enmak jou mareäi. 


text:
Anut nukan ronkat ak erekapu onok eposek karar keseraiei. Ak kiro onok keserna, roat ronkat aru oripas akan onok eposek aparmana, jeje ämän wa maiei. 


text:
Ak karauk roat akan sarau roasiret wäpik. Utianik, ak keser wa ronkatäu ik kar ros kamoikau wa, okon, iken ronkat pakas onok aru keserau rai wa ronkatäu. Ak Anut nukan sarau roasiret senes, okon, tuku ariaiei. 


text:
Ak karauk roasiret opok onok eposek marowe. Akan woiakas Anut nukan roasiret mesin meiewe. Ak Anut imineinai, ko karar tainorwe. Ak okoro omsau kameäu ro näwäu nukan enip oik muruwe. 


text:
<pb/>Ak, sarau roasiret, ak akan kamwareäi roat akan inkaruru rainai, akan ämän erekapu tainorwe. Ak akan kamwareäi roat eposek akan ämän tainoriäi senek kiro kamwareäi roat aru ran akan ämän keseriar tainorwe. 


text:
Akas Anut nukan ronkat tainorianik, onok eposek keserna, akan kamwareäi roat akas ak erar tätäi arona rai, ak woiaka aru wa mau, owon, Anut nukas ak eposek sarwarai. 


text:
Epar senes, ak onok aru mona, akwarianik, tätäi araiei, akan ronkat kiro Anut nukas ak mesin wou erermara, eposek awarai ra? Wa. Utianik ak onok eposek mona, kiro mesin kasiaka penuk, erar akwaraiei, kiro Anut nukas ak mesin kon wou erermara, sarwarai. 


text:
Kiro onok mesin Anut nukas ak sare marowon. Krais nukasar ak mesin usu näwäu owon. Kiro ak ätär maraun keserwon ak kiro onok aparnai, kon isouen tainorwe. 


text:
Anut nukan ämänis keser äiewon, ‘Ko kar onok aru mau wa, kar ros kon oksau pakas kar ämän sät äienuk, rowau wa.’ <n>Aisaia 53:9</n> 


text:
<pb/>Roat akas ko jeimareanik, sät ämän aurin, utianik, kos ak ätäi jeimwarau wa. Ko tätäi näwäu oumara, ätäi ak tätäi araun rai ronkatäu wa. Utianik, ko Anut opok kon wou sakau mowon, owon, ko äpu Anut nukas iken onok erekapu jekur wasare mukiäu. 


text:
Krais nukas iken onok aru erekapu ämäumara, am äpäs opok toneanik, meiewon. Ko kiro onok keserwon, owon, ik kiro onok aru nukan sakau pakan ätäi imäikowon. Anut nuka tuku rau senek ik nais tuku rawaun keserwon. Owon, Krais nuka tätäi sosop owon pakas ik eposek saremun. 


text:
Ak erekapu sipsip senek apu manaun itane sepuk sepuk ariain. Utianik, rusapai ak kiro kamwaraun ro eposek siakup ätäi pena, kos akan totomaka jekur kamwarou.<pb/>


text:
Ro oin asiret ak ran keseriar keserwe. Ak akan komurakat akan inkaruru rawe. Karauk komurakat ak Anut nukan ämän wa tainoriäi ak akan onok eposek keserna aparianik, akan woiaka pirirmana, Anut mesin woiaka epar maiei. Asiret, ak ämän sosop wa maiei, owon, komurakat akas akan onok eposek senes aparianik, akan woiaka Anut mesin epar maiei. 


text:
Ak akan tapiaka urik pak enmaksau pak mer eposek make murianik, karauk roasiret akan amiakap ika eposek rai ronkatemoi, wa nepipirau. 


text:
Mer eposek senes ak akan woiaka uru make muri. Roasiret ak kiro uru amiakas wa apariai, utianik, kiro mer wa aru saräi. Kiro woiaka uruan mer kiro woiaka päurar erer orip rawaun onok. Kiro onok Anut nukan amuk opok eposek senes. 


text:
Meteran asiret akan woiaka Anut mesin epar miäin asiret, ak akan komurakat akan inkaruru raianik, akan ämän jekur tainoriäin. Kiro onok pakas ak roat akan amiakap eposek senes sareäin. 


text:
Sara kiro asiret senek, ko kon komu Apraham nukan ämän tainormara, ‘ko isan näwäu’ äiewon. Rusapai, ak onok eposek keseraun wa iminäiei, kiro ak kon asinakut senek rawaiei. 


text:
<pb/>Roat, ak ran keseriar keserwe. Roat, ak ronkat eposek oinai, ak akan wariakat pak jekur tane rawe. Asiret akan enmaksau sakau wa, keseria ak roat ak akan wariakat opok onok eposek marowe. Asiret ran ak awau orip orip rawaun omoi owaiei. Ak kiro onok keserna, Anut auraiei opok, kar osapus akan ämän wa tämarai. Ik karauk roasiret amiakap onok eposek keserau. 


text:
<pb/>Is ämän pataraurim. Ak erekapu tupsiu karar pakan senek ak woiakati orip rainai, akan woiaka jaunakat mesin meieinai, jekur sarwarowe. Ak akasar akan enmaka wa rororau. 


text:
Kar ros onok aru ak opok keserai ra, kos ak jeimwarai ra, akas ätäi onok aru kiro ro opok wa keserau. Akas ätäi onok eposek ko opok keserwe. Owon, Anut nukas ak kiro onok keseraun sare mowon, okon, tawa ak osap eposek owaiei. 


text:
Anut nukan ämänis äieu, ‘Inok roasir kon totok eposek saräun omre penuk, aparaun kame raumoi, ko jeim wa atai, kar ämän wa sät äiäi. 


text:
Ko onok aru erekapu mekesuk kuremara, onok eposek karar tainorai. Ko karauk roasiret pak woiaka karar mianik, onok eposek tainoraun sakau mai. 


text:
Owon, Näwäu ko roasiret onok eposek orip kamwareäu, roat akas auriäi kon rauk jekur me roi raiäu. Utianik, ko onok aru miäi roasiret wa sarwareäu.’ <n>Buk Song 34:12-16</n> Kiro Anut nukas äiewon. 


text:
Utianik, ak onok eposek keserna, ak kiro onok eposekun erar tätäi arona, ak nepipirwe. ‘Karauk roat aru akas ak iminäun rai sätwarona, ak kiro wa iminäu. Ak akan woiaka kiro mesin wa siräiäu.’ <n>Aisaia 8:12</n> 


text:
<pb/>Utianik, akan woiaka Krais opok karar moinai, keser ronkatäiei, “ko iken Näwäu”. Karauk roat akas ak owon Anut ak tawa imwaraun kame rai räi totwarona, aka kiro onoktapau jekur äpu moinai, awarowe. 


text:
Ak ätäi ämän woiaka erer oripas awarowe, ak orip orip Anut nukan amuk opok tuku rawe. Kesermana, karauk roat akas ak jeimwareanik, jeje ämän awarona, kiro roat ak kiro onok eposek Krais nukan onok tainori aparmana, oioraka naura. 


text:
Anut nukan ronkat tainorianik, onok eposek pakaima tätäi owam kiro eposek. Utianik, onok aru pakaima tätäi owam kiro aru. Krais ko meieanik, siräumara, ik imäikowon. 


text:
<pb/>Ak Krais ronkatewe, ko onok aru mau wa. Roasiret erekapu onok aru miäi akan omoi oumara, am äpäs opok meieanik, akan onok aru pakan imware Anut siakup pote marowon. Ko kararpai meiewon, ko ätäi wa meiäi. Ko ro senek okoro omnokou opok raunuk, wena, meiewon. Utianik, ko ätäi siräumara, kon totok orip orip awau rau. 


text:
Ko meiemoi, kon totok roasiret meter meiein akan totomaka karapus rain opok poteanik, Anut nukan ämän eposek awarowon. 


text:
Kiro roasiret meter Noa nukan ses opok Anut nukan ämän wa tainoriäin. Kiro ses opok onok aru näwäu senes pewon, utianik, Anut kurte aru marau wa, ko ak woiaka piriraun rai kamware rawon. Utianik, Noa ous ate me kurenuk, roasiret sosop wa, 8 orip kiro ous uru tonoin. Om näwäu nomara, joies kiro ous kuworianik, oririr manonuk, Anut nukas ak jekur kamwarowon. 


text:
Kiro joi, an jomareäin totok. Anut nukas ak an pakas imwarowon. Kiro an joiäi, kiro enmaksau pakan ukun wa kosorai, wa senes wa, kiro ak Anut nukan amuk opok tuku rawaun paip muriäi. Kos ak imwaraun keseriäu. Anut nukas Jisas Krais up opokan siräi monuk, rusapai ko omar oik Anut nukan ipou näu kaima raianik, Anut nukan sarau eitek pak osou enmaka orip pak karauk osap sakau orip kos ak erekapu kamware rau.<pb/>


text:
Krais ko am äpäs opok ik mesin tätäi näwäu owon. Ko keserwon senek ak ran keseriar kon onok tainornai, tätäi owaun kame rawe. Utianik, inok ro ko tätäi owai, ätäi onok aru orip orip wa mai. 


text:
Kiro onokun, ak omnokou opok raumoi, ak orip orip akan enmaksau nepipiraun wa ronkatäu. Ak Anut nukan ronkat karar tainoraiei. 


text:
Ak meter kiro onok aru sosop roasiret Anut mesin woiaka epar mau wa akas keseriäi senek keseriäin. Rusapai ak kiro onok wa keserau. Ak meter karauk asiret pak ariain. Ak akan enmaksau mesin nepipiraun karar ronkateäin. Ak an sakau orip orip jeäin. Ak po senek o sosop jeäin. Ak an sakau jeanik, otop saremoi, jejemakasapai sare ariain. Ak sät eitek aru akan enmaka jou miäin. 


text:
Rusapai ak Airen roat pak kiro onok aru ätäi wa keserna, kiro Airen roat akas karkairmoi, akan enmakap ämän miäi. 


text:
Utianik, tawa, kiro roat ak wasarewaraun ses opok akasar owo onok keserin Anut auraiei. Kiro wasarewareäu ro ko roat awau rai pak meiein pak wasarewaraun kamware rau. 


text:
Kiro onokun, Jisas nukasar kiro roasiret ak meter meiein opok nais poteanik, kon Ämän Eposek maronuk, roin. Kesernuk, akan enmaksau meter meiein, utianik, wasarewaraun ses opok, inok roasir kiro ämän rowon mesin wou epar mowon, kon totok Anut nuka senek awau rawai. 


text:
Ak jaunakat mesin woiakas meieäi onok sakau atowe. Kiro onokus karauk onok aru erekapu kururur mai. 


text:
Anut nukas ik karar karar sakau atap atap ikowon. Kiro sakau jekur kameinai, kiro sakaus karauk roasiret eposek sarwaraiei. 


text:
Keseriar, inok ro ko Anut nukan ämän roasiret araun sakau owai, ko Anut nukan ämän roasiret awarai. Inok ro ko karauk roasiret sarwaraun sakau owai, ko Anut nukan sakau oripas ak sarwarai. Keserna, roasiret akas kiro onok keseri aparmana, ak äpu ak Jisas Krais nukan roasiret, okon, Anut nukan enip jou muraiei. Ko sakau näwäu orip orip rawai. Epar. Ik Krais usu owon senek owaun woiok ererau. 


text:
<pb/>O jaiat, Anut nukas ak ate apwaraun tätäi arora, kiro mesin karkairmoi, kiro onok atap ik opok peu rai wa ronkatäu. 


text:
Ak kiro tätäi Krais nuka owon senek oi, keseria, ak woiaka ererwe. Tawa Krais sakau näwäu orip ätäi kounuk, ak woiaka erermana, näwäu nepipiraiei. 


text:
Ak Krais nukan enip atona, roasiret akas ak aru maraiei, kiro mesin woiaka aru wa mau, woiaka erer orip rawe. Owon, Anut nukan Osou, ko sakau näwäu orip, ak pak rau. 


text:
Ak onok aru mianik, tätäi oiäi is kiro mesin awarau wa. Ak ro wena, meiäi, ak karauk roat akan osap päu owaiei, ak karauk roat akan sarau aru maraiei, ak kiro onokun tätäi owaiei kiro onok atap. 


text:
Utianik, ak akan woiaka Krais mesin epar mona, tätäi arona rai, ak oioraka wa nau, Anut nukan enip oik jou muruwe, owon, ak kon enip ateäi. 


text:
Wasarewaraun omre siarakap pe rau, amke Anut nukas kon roasiret wasarewarai. Amke iken onok wasareikonuk, kiro roasiret akan woiaka kiro Ämän Eposek Anut nukas arowon mesin epar mau wa ak owosäiei? 


text:
Anut nukan ämänis äieu, ‘Roasiret onok eposek miäi ak usu näwäu oianik, omar oik tonaiei. Utianik, onok aru miäi roat pak roat Anut sumkäineäi pak ak owosäiei?’ <n>Sindaun 11:31</n> 


text:
<pb/>Keseria, kiro roat ak Anut nukan ronkat pakas tätäi oiäi, ak akan totomaka Anut nuka opok mona, onok eposek karar maiei. Anut nukasar atoike mukomara, orip orip jekur kamoikeäu.<pb/>


text:
Is rusapai ak, Anut nukan roasiret kamwareäi roat awaraurim. Ak jekur rowe. O jaiat, isaka ran ak senek, Anut nukan roasiret kamwareäim ro. Is Krais am äpäs opok meiewon isakan amiasar aparmin. Tawa Krais ätäi amop penuk, is ko pak erek kon sakau oianik, kon arou merek opok rawam. Keseria, is ak, roat näunäu, sarau jekur maun sakau ämän awarom. 


text:
Sipsip kamwareäi roat akas akan sipsip jekur kamwareäi senek akas Anut nukan roasiret keseriar jekur kamwarowe. Anut nukas kon roasiret, akas kamwaraun rai akan ipiaka opok marowon ak jekur kamwarowe. Akanun ronkateinai, jekur kamwarowe. Aiauk owaun wa ronkatäu, woiaka erer oripas kamwarowe. 


text:
Akan ronkat, ika roat näunäu rai akasar enmak jou oik wa mau. Utianik, ak akan roasiret onok eposek ätär marona, akan onok eposek kiro aparianik, tainoraiei. 


text:
<pb/>Karauk roat erekapu, rowe! Ak akan roat näunäu akan inkaruru rainai, akan ämän eposek jekur tainorwe. Akasar akan enmaka wa rororau, akan jaunakat erar sarwaraiei. Owon, Anut nukan ämänis keser äieu, “Anut nukas roasiret akasar akan enmaka oik jou miäi tai kurwareäu. Utianik, roasiret akan enmaka oik wa jou miäi Anut nukas kon wou näu oripas ak sarwareäu.” <n>Sindaun 3:34</n> 


text:
Keseria, akas akan enmaka wa rororau. Ak Anut sakau orip nukan inkaruru rawaiei. Keserna, tawa kar omre päun sare mowon opok, nukasar akan enmaka oik mai. 


text:
<pb/>Ak akan ronkat jekur kamwaronai, sakau tai rawe. Akan iwäinaka Satan, ko opur laion senek karauk roat apu opok ariena, apwareanik, aru maraun ariäu. 


text:
Ak akan woiaka Anut mesin epar moin sakau mowe. Satan nukan ämän wa tainorau. Owon, ak äpu okoro omnokou opok Kristen roasiret erekapu tätäi ourai senek, ak ran keseriar tätäi ourai. 


text:
<pb/>Utianik, Anut ko ak orip orip sarwareäu. Ak Krais mesin woiaka epar moin kon sakau oianik, kon arou opok orip orip rawaun urwarowon. Ak kiro tätäi om rumukäu wa oi rawaiei. Kos ak ätäi imwareanik, sakau maronuk, ak ätäi eposek rawaiei. 


text:
<pb/>O jaiat, is Sailas nukas sareirnuk, ak okoro jer katunak we marom. Is äpu ko iken jaunok, kon wou Jisas mesin epar mowon. Is akan woiaka päurar rawaun pak Anut nukas ak erar sarwarowon ätär maraun okoro jer we marom. Keseria, ak Anut karar jou murinai, sakau tai rawe. 


text:
<pb/>Babilon näu menan roasiret Jisas nukas ak senek sare marowon akas nais ak ‘pere’ awaroi. Mak ko isan mokoi urektapau senek, kos ran ak ‘pere’ awarou. 


text:
Ak akan jaunakat mesin woiakas meieanik, kiro onok ätär maraun, akan ipiaka atotowe. Ak Krais pak pasar rauna, kiro akan woiaka päurar rawai.<pb/>


text:
Is Pol, Sailas Timoti ori, ikes ak Anut nukan roasiret Tesalonaika mena rai jer we marom. Momonek Anut, pak iken Näwäu Jisas Krais mesin akan woiaka epar me rai. Anut nukas kon wou näu oripas ak sarwareanik, akan woiaka päurar rawaun marai. Tesalonaika menan roasiret ak akan woiaka epar momoi, rapor raiäi. 


text:
Akan woiaka epar momoi, sarau sakau miäi. Akan woiakas jaunakat mesin meiemoi, sarau näwäu senes miäi. Ak akan woiaka sakau momoi, iken Näwäu, Jisas Krais ätäi kowai mesin kume raiäi, okon, ik akan onok kiro ronkateanik, iken momonek, Anut ‘pere’ auriäum. 


text:
<pb/>O jaunokot, ik äpu, Anut nukas akanun wous meiemara, ak kon roasiret senes saräun sare marowon. 


text:
Ik Anut nukan Ämän Eposek ak awaraun oi potomun. Utianik, ik kiro ämän aremun kiro erar ämän wa, kiro ämän Osou Näu nukan sakau orip. Iken woiok kiro ämän mesin epar momun kiro ak ätär maromun. Ik ak pak raumoi, kiro onok ak sarwaraun kesermun. 


text:
Ak iken onok pak Näwäu nukan onok pak tainorin. Kesermana, ak usu sosop senes oin. Utianik, Osou Näus ak woiaka ereraun sakau aronuk, ak kiro ämän oin. 


text:
Keserna, woiaka epar moin roasiret ak Masedonia provins pak, Akaia provins pak rai akas akan onok eposek miäin aparianik, tainoriäi. 


text:
Akan woiaka Anut mesin epar moin, Näwäu nukan ämänis kanam jejep senek ak pakas karauk omsau erekapu potonuk, roin. Kiro ämän ak mesin Masedonia provins pak Akaia provins pak karar potau wa, omsau erekapu pote iporwon. Keserianik, ik akan woiaka epar moin mesin kar ämän awarau senek wa. 


text:
Owon, ik ak pak pote raumun ses opok roasiret erekapu akas ak mesin keser äiäi, “Kiro roasiret akan ämän roianik, ak sät eitek jou miäin utomoi, rusapai epar eit jou mururai. Ak epar Anut awau rau nukan sarau karar mururai. 


text:
Ak kon Mokoi omar oikas kowaun rai kume rai.” Anut nukas kiro Mokoi meiewon ätäi siräi mowon. Tawa Anut nukas kon kasak päun ses opok, roasiret onok aru miäi wasarewaronuk, kon mokoi, Jisas nukas ik woiok epar momun roasiret sareikeanik, imäikai.<pb/>


text:
Ik Tesalonaika mena potau wa opok, Filipai mena rauta rauta, kiro pakan roasiret akas ik usu sosop senes ikomoi, aru ämän aikoin, ak kiro onok äpu. Utianik, iken Anut nukas sareikemara, sakau ikowon. Ik Tesalonaika mena kouta, kos ik sareikonuk, aru roat akas ik aru mukauriäi ik iminewarau wa. Ik sakau tai raumoi, kon Ämän Eposek ak tamaromun. 


text:
Ik kiro ämän ak tamaromun, kiro iken ronkat pakas sepuk ämän ra, aru ämän ra awarau wa. Ik kar sät ämän ak atonwaraun keserau wa. Wa senes, wa. 


text:
Anut nukas kon Ämän Eposek araun aikiäu ik kiro ämän karar orip orip areäum. Meter kos iken onok ate apaikianik, iken onok eposek äiewon, okon, kos ik Jisas nukan Ämän Eposek roasiret tamaraun sarau ikowon. Ik roasiret akan woiaka ereraun wa sarau miäum, ik Anut nukan wou karar ereraun sarau miäum. Anut nukas iken woiok jekur wasare apariäu. 


text:
Ak äpu iken ämänis ak raiaka atau wa. Ik akan osap owaun ämän mau wa. Anut ko owo onok ikes keseriäumun kiro ko äpu. 


text:
Ik kar ros iken enmok jou mukaun rai kiro sarau mau wa. Ik akas ra, karauk roasiret akas ra, iken enmok jou mukaun rai sarau mau wa. 


text:
<pb/>Epar, ik Krais nukan ämän oi ariaum roat. Keseria, ik ak pak raianik, akas ik sareikaun sakau ämän awaraun itok, utianik, ik ak pak pote raianik, kar asires kon mokoit eteinanak kamware raiäu senek, ikes ak nais jekur kamware raumun. 


text:
Iken woiokos akanun meianik, ik woiok erer orip Jisas nukan Ämän Eposek tamaromun. Utianik, ik kiro onok karar mau wa, ik ak sarwaraun onok eposek nais kesermun, owon, iken woiokos akanun epar meieäum. 


text:
Iken jaunokot, ik ak mesin sarau näwäu momun, ak äpu. Ik sanpeu, pututu Anut nukan Ämän Eposek tamaromoi, iken o kau maun karauk sarau nais miäumun. Keseria, ikes ak kar usu wa aromun. 


text:
<pb/>Ik ak pak raumun ses opok, ik karauk onok aru ak opok mau wa, ik Anut nukan onok eposek karar tainori raumun. Keserta, kar ros ik onok aru momun äiäu senek itok wa. Iken onok kiro keseriäumun ak äpu. Anut nuka nais ko kiro onok äpu. 


text:
Ak äpu kar ros kon mokoit jekur kamwareäu senek ikes nais ak roasiret karar karar jekur kamwareäumun. 


text:
Ikes akan woiaka sakau mareanik, usu ämäiäun sakau aromoi, Anut nukan wou ereraun kon onok eposek tainoraun sakau ämän awareäum. Anut nukas ak kon roasiret senes sare maromoi, ak enmak jou orip kon inkaruru rapor rawaun urwarowon. 


text:
<pb/>Ak Anut nukan ämän roumana, tainorin, okon, ik Anut orip orip ‘pere’ auriäum. Ikes Anut nukan ämän ak siarakap oi koumun, ak roianik, kurte oin. Kiro kar ron ämän wa, utianik, kiro Anut nukan ämän. Kiro Anut nukan ämänis akan woiaka uru sarau monuk, akan woiaka epar moin. 


text:
O iken jaunokot, Anut nukan roasiret Judia provins opok Krais Jisas pak pasar rai, ak usu oin senek, karauk roasiret akas nais ak opok keseriar keserin. Kiro roasiret akan jaunakat Juda akasar usu areäi senek, ak nais akan omsau pakan roat akasar usu aroin. 


text:
Kiro Juda roat akas Näwäu, Jisas wena, meiewon. Anut nukan ämän roianik, areain roat nais keseriar akwarona, meiein. Akas ik usu atap atap ikomoi, akan menan emeikona, manomun. Akas Anut nukan wou aru murianik, roasiret erekapu pak iwäi murateäi. 


text:
Ikes Anut nukan ämän karauk omsau pakan roasiret tamarta, Anut nukas ak imwarai rai, kiro Juda roat akas iken apu patiriäi. Kiro onok senek, rusapai akan onok aru sosop senes morai wa utiäi. Rusapai, Anut nukas kiro roat mesin kasak näwäu peu. Pol ko ätäi Tesalonaika roasiret apwaraun ronkatewon. 


text:
<pb/>Iken jaunokot, ik omre katunak ak utware manomun. Ik ak pak rawau wa, utianik, iken ronkat karar ak pak rau. Ik ak utware manomun, okon, ik ätäi ak pote apwaraun rai ronkat sosop ouram. 


text:
Ik ätäi ak rawa potauriäum. Is Pol, is ak rawa orip orip ätäi potauriäim, utianik, Satan nukas iken apu patiriäu. 


text:
Tawa iken Näwäu, Jisas kowai ses opok, kos owo osap tawa oi koi ikai, kiro osap aka karar. Keseria, ik ak pak erek kon amukup tai raumoi, iken woiok ererai. 


text:
Keserna, ik ak apwarau potaun senek wa, okon, omre rumukäu kume rawaun utomoi, iken ronkat ik Atens näu mena ikarar raianik, Timoti äsimorta, ak rawa potowon. Ko iken amunok, ko Anut nukan sarau ro Krais nukan Ämän Eposek roasiret tamareäu. Kos ak rawa potomoi, akan woiaka epar moin sarwareanik, akan woiaka sakau maraun itok. 


text:
Kesernuk, ak usu sosop oianik, akan woiaka epar moin ätäi wa piriraiei. Ak äpu, ik kiro usu owaun Anut nukasar sare mukowon. 


text:
Is omre rumukäu kume rawau senek wa, okon, is Timoti äsimorta, ak rawa potowon. Kos akan woiaka epar moin kiro owo senek aparaun potowon. Isan ronkat, Satan nukas ak ate apwaronuk, iken sarau ak pak momun kiro erar sakaram, kiro onok aru. Timoti nukas Tesalonaika roasiret sarwarowon ämän koi äiewon. 


text:
<pb/>Utianik, Timoti ko ak pak rawonus, ko ik siarokop koumoi, ko ak mesin ämän eposek aikowon. Kos ak akan woiaka epar mianik, karauk roasiret mesin woiakas meieäi ämän koi mukowon. Ko kar ämän keser aikowon, akas orip orip woiaka erer orip ik mesin ronkateikianik, ik ätäi apaikaun rai ronkat sosop oiäi. Ikes nais keseriar ak apwaraun rai ronkateäum. 


text:
Iken jaunokot, ik usu sosop senes oiäum, sinuk, akan woiaka epar moin ämän eposek kis ik sakau mukiäu. 


text:
Rusapai, ik ak mesin Anut ‘pere’ auram. Ik akan onok eposek mesin ronkateanik, iken Anut nukan amukup woiok näwäu ererianik, raiäum, okon, ko ‘pere’ auriäum. 


text:
Sanpeu pututu, ik ak mesin iken woiok sakau mianik, ak pote apwaraun Anut auriäum. Akan woiaka epar moin sakau wäpik sarenuk, ikes ätäi ak isanwareanik, sakau maraun Anut nais auriäum. 


text:
Akas karauk roasiret mesin woiakas meieäi. Ikes Näwäu aurta, kos akan woiakas meieäi onok näwäu senes saräi. Kesernuk, ikes ak mesin iken woiokos meieäu senek, akas nais akan jaunakat pak roasiret erekapu mesin pak akan woiakas meiäiei. 


text:
Ak kiro onok keserna, kos akan woiaka sakau marai. Kesernuk, tawa iken Näwäu, Jisas ko kon roasiret nuka mesin akan woiaka epar moin nuka pak erek kouna, ak iken Momonek, Anut nukan amukup ämän wäpik, eposek rawaiei.<pb/>


text:
Iken jaunokot, iken ämän pataraun kesek ämän awaraurum. Ak iken onok eposek oin, kiro onok keseriar tainori arina, Anut nukan wou ererai. Ik äpu ak kiro onok rapor tainoriäi. Rusapai, ik Näwäu, Jisas nukan enip pakas ak sakau ämän awarom, kiro onok raporiar tainorwe. Keseria, kiro onok eposek näwäu saräi. 


text:
<pb/>Anut nukan ronkat ak kon onok tainorianik, rapor tuku rawaun äiewon. Ak sapum onok maun wa ronkatäu. 


text:
Ak roat karar karar akasar akan enmaksau jekur kumäun äpu maiei. Ak Anut nukan wou ereraun kon onok tainorianik, akan asiret pak eposek rawaiei. 


text:
Akan woiaka siräianik, akan enmaksau oumoi, sepuk sepuk sapum onok wa mau. Karauk Airen roasiret ak Anut äpu wa, akas kiro onok keseriäi senek, ak wa keserau. 


text:
Kar ros kon Kristen jauk opok kiro onok aru wa mau. Ko kon jauk atonorianik, kon asir wa imäi ariäu. Kar ros kiro onok aru keserai, Näwäu nukas kiro ro tawa usu näwäu senes nurai. Ik kiro sakau ämän meter awaromun, rusa nais ätäiar awarom. 


text:
Keseria, inok ro ko okoro ämän tainorau wa, ko ro nukan ämän sumkäinäu wa, ko Anut nukan ämän sumkäineu. Rowe, Anut nukas kon Osou Näu ak areäu. 


text:
Ikes ak akan jaunakat mesin woiakas meiäun rai, jer we marau wa. Ak äpu, Anut nukas akan jaunakat akanun woiakas meiäun onok ätär marowon, Epar senes! Akan onok kiro eposek, akan jaunakat erekapu Masedonia provins opok rai akas akanun woiakas meiäi. Utianik, ak kiro onok keseriar keserna, näwäu saräun sakau awarom. 


text:
<pb/>Ak woiaka päurar rawaun sarau sakau moinai, akasar akan sarau atap atap jekuriar kamewe. Ak jaunakat akan sarau mesin wa aräu. Ak akan ipiakasar sarau mowe. Meter ikes ak kiro onok keseraun awaromun. 


text:
Ak kiro onok keserna, karauk roasiret akan woiaka epar mau wa, akan onok aparianik, akan enmaka jou maraiei. Ak akan sarau jekur maiei. Ak keseraiei, ak karauk osap mesin karauk roasiret wa awaraiei. Näwäu nuka ätäi kowai. 


text:
<pb/>O iken jaunokot, owo onok woiaka epar moin roasiret meiein opok päi ak äpu maun ik kiro ämän awaraurum. Karauk roasiret ak Jisas mesin woiaka epar mau wa, osap eposek päun kame rawau wa, ak ro meiäi ses opok, akan woiaka aru miäi. Ik kiro ämän awaraurum roianik, akan onok wa tainoraiei. 


text:
Ik Jisas ko meieanik, ätäi siräiewon mesin woiok epar mom. Keseria, ik äpu, woiaka epar moin roasiret meiein ak Anut nukas Jisas pak erek ätäi imwarai. 


text:
<pb/>Ik rusapai Näwäu nukan ämän tamukowon awaraurum. Kiro Näwäu nuka ätäi kowai omre opok, ik roasiret omnokou opok awau raum amke wa potam. Meiein roasiret akas amke siräiaiei. 


text:
Rowe, Anut nukan sarau eitek akan näwäus sakau ur wenuk, Anut nukan pupu ur rowam. Kiro ses opok, Näwäu nuka ätäi omar oikas kowai. Roasiret ak akan woiaka Krais mesin epar mianik, meiein, ak amke siräianik, ätäi awau rawaiei. 


text:
Keserna, ik rusapai okoro omnokou opok awau raum, ik kiro roasiret pak erek tururmoi, iou uruas Näwäu omar oik tararaun tonam. Keseria, ik Näwäu pak orip orip rawam. 


text:
Roasiret ak keser äiäiei, “Rusapai omre eposek ik rapor raum.” Keser äi rauna rauna, usu näwäu ak rawa kurte koumoi, aru marai. Kiro usu kar asir amaiwo orip mokoi an jowaun kurte tätäi oiäu senek, ak kesek usu kurte owaiei. Ak kiro usu ute imine manau senek wa. 


text:
<pb/>Utianik, jaunokot, ak pututu rawau wa. Keseria, kiro omre nukas päu ro senek koianik, ak wa atonwarai. 


text:
Ak erekapu ak sanpewan roasiret, ak arou merek opokan. Ik pututuan roasiret wa, ik kukuman pakan wa. 


text:
Kesermoi, ik karauk roasiret nini raiäi senek wa rawau. Ik siräi raumoi, iken ronkat ikasar jekur kumäu. 


text:
Utianik, ik sanpewan, okon, ikasar iken ronkat jekur kumäu. Ik iken woiok epar mianik, iken jaunokot mesin iken woiokos meieäum, kiro onokus ik sareikaun ain siot senek miäum. Iken ronkat Näwäu nukas ätäi koi imäikai kiro onok iken at kapa senek kureäum. 


text:
Anut ko kasak peanik, usu ikaun sare mukau wa. Kos iken Näwäu, Jisas Krais pakas imäikaun sare mukowon. 


text:
Keseria, ak akan jaunakat karar karar okoro ämän awareanik, akan woiaka sakau maraun sarwaraiei. Kiro onok rusapai keseriäi senek keseriar keseraiei. Pol nukas kon ämän patarwon. 


text:
<pb/>O jaunokot, ik kar ämän awaraurum. Karauk roat ak kamuk Näwäu nukan sarau morai. Ak akan ämän jekur roumoi, tainoraiei, owon, Näwäu nukas kiro roat ak kamwareanik, tamaraun sare marowon. 


text:
Ak kiro roat akan sarau mesin ronkatemoi, akan woiakas akanun meieanik, akan ämän tainoraiei. Ak akan jaunakat pak päurar tämuräi rawaiei. 


text:
<pb/>Iken jaunokot, ik ak kiro ämän awarom. Karauk roasiret ak sarau mau wa, sarau maun sakau awaraiei. Inok roasir iminäi, akas kon wou sakau muraun auraiei. Roasiret ak sakau wäpik, akas sarwaraiei. Ak roasiret erekapu mesin woiakati mareanik, päurar päurar sarwaraiei. 


text:
Karauk roasiret akas ak opok onok aru mona rai, akas ätäi onok aru wa marau. Utianik, omre orip orip ak roasiret karar karar opok onok eposek maun keseraiei. Akan jaunakat pak karauk roasiret erekapu opok kiro onok eposek nais kir keseraiei. 


text:
Owo onok eposek ra, aru ra, ak opok penuk, ak orip orip Anut ‘pere’ auraiei. Owon, Anut nukas ak roasiret Krais Jisas pak pasar rai, kiro onok tainoraun sare marowon. 


text:
Ak karauk roasiret akan onok pak akan ämän erekapu pak wasare aparnai, owo onok eposek kiro sakau atowe, owo onok aru kiro erekapu utowe. 


text:
<pb/>Is Anut keser aurim, ko iken woiok päurar rawaun keseriäu, keserai, kosar akan osou, totomaka, enmaksau, erekapu eposek kamwaronuk, ak kon onok tainorianik, iken Näwäu, Jisas Krais kowai ses opok, ak ämän orip wa rawaiei. 


text:
Anut nukas ak urwarowon, ko kon ämän orip orip tainoriäu, okon, ko kiro onok keseraun äiewon epar keserai. 


text:
Is Pol, is Krais Jisas nukan ämän oi ariaim ro. Anut nukas ik imäikowon. Ik Krais Jisas ätäi kowaun kame raum. Awas is sare murosa, is Jisas nukan ämän oi ariaim. 


text:
<pb/>O Timoti, is Jisas nukan ämän tamare raita, na nan won Jisas mesin epar momon, okon, na isan mokoi senes. Is na okoro jer we musom. Is Anut keser aurim, kon wou näu oripas na sareisianik, na mesin wouti monuk, Anut, iken Momonek pak iken Näwäu, Krais Jisas awas na pak erek rausa, nan won päurar rawai. Ak sätäiäi roat akan ämän wa tainorau. 


text:
<pb/>Is Masedonia provins potaurianik, na kar sakau ämän aisomin. Is kiro ämänir na ätäi aisom. Isan ronkat na Efesas näu mena raianik, Kristen roat ämän sakau awaram. Ak roasiret Anut nukan ämän tamareanik, karauk sät ämän pak tururmoi, wa tamarau rai awar. 


text:
Na kiro roat ak erar kinin pak akan askanai akan enmaka mesin wa tamarau rai awar. Kiro mesin roasiret auräteäi. Kis ak wa sarwarai. Ak akan woiaka Jisas mesin epar mia, kon sarau maiei kis epar ak sarwarai. 


text:
Ik kiro sakau ämän awarom, kiro kon onoktapau kesek: iken woiok ukun wäpik raianik, iken ronkat ik onok aru momun rai wa aikiäu, iken woiok epar momun sakau me raumoi, ik iken woiokos jaunokot mesin meiäm. 


text:
Ak karauk roasiret Anut nukan sintore ämän äpu maun tamarauriäi. Utianik, akasar akan ämän areai nukan onoktapau aka jekur äpu wa. Ak nais kiro onok mesin sakau areai, utianik, akasar aka kon onoktapau ak äpu wa. 


text:
<pb/>Ik äpu sintore ämän kiro eposek. Kar ros Anut nukan ronkat tainorianik, kiro sintore ämän jekur ninaräi kiro eposek. 


text:
Ik äpu Anut nukas sintore ämän roasiret onok eposek miäi mesin jer we marau wa. Ko roasiret onok aru miäi jekwaraun jer we marowon. Kiro roasiret ak sintore ämän nais wa tainoriäi, ak roat näunäu akan ämän wa tainoriäi, ak Anut mekesirak nuriäi, ak karauk onok aru miäi. Ak Anut nukan onok wa tainoriäi, ak omnokoupaian onok tainoriäi. Ak akan momonakat, aninakat akwarona, meiäi, ak karauk roasiret nais akwarona, meiäi. 


text:
Ak karauk roat akan asiret pak ariai, ak aka aka sapum onok aru murateäi. Ak karauk roasiret päu imwareanik, akan sarau roasiret (slev) saräun keseriäi, ak sät ämän äiäi, paip maun ses opok ak sät ämän miäi. Ak karauk onok aru nais ak Anut nukan ämän tainorau wa ätär maraun keseriäi. Anut nukas kon sintore ämän kesek roat jekwaraun jer we marowon. 


text:
Anut nukan ämän kiro Ämän Eposek epar senes Anut nukas is roasiret awaraun airowon. Kiro Ämän Eposekus ik keser aikou, Anut ko epar enip jou orip, okon, ik kon enip orip orip oik jou mau. Anut nukas Pol sarenuk, kos Anut ‘pere’ auruwon 


text:
<pb/>Krais Jisas, iken Näwäus is sakau ironuk, kon sarau moram. Kon ronkatis is kiro sarau maun itok, okon, ko is kon sarau muraun sare murowon. Keseria, is ko ‘pere’ aurim. 


text:
Meter, is Jisas nukan sarau mau wa opok, is kon enip opok jeje ämän momoi, orip orip kasi penuk, kon roasiret sosop aru mareäimin. Utianik, Anut nukas isanun wouti mowon, owon, isan woi Jisas mesin epar mau wa opok, is kiro onok keseriäimin. Kiro ses opok, is äpu wa kon amukup kiro onok aru momin. 


text:
Utianik, iken Näwäu kon wou näu oripas is eposek senes sareirowon, okon, is Jisas mesin woi epar mianik, karauk roasiret akanun woias meieäim, owon, is äpu ik erekapu Krais Jisas pak pasar raum. 


text:
<pb/>Okoro ämän kiro epar senes. Ak kiro ämän jekur rowe. Krais Jisas ko omnokou opok roasiret onok eposek miäin imwaraun kowau wa, ko roasiret onok aru miäin imwaraun kowon. Karauk roasiret onok aru miäi, utianik, akan onok aru näwäu wa, isan onok arus akan onok aru erekapu itimwarowon. 


text:
Utianik, Anut nukas is mesin wouti mowon. Kiro owon, Krais Jisas nukas karauk roasiret kon wou päurar raiäu onok ätär maraun keserwon. Is ro aru senes, utianik, Jisas kon wou päurar oripas is imäirowon. Is kiro totok senek raim. Roasiret ak kon onok is opok keserwon aparia, akan woiaka Jisas mesin epar mianik, ak ko pak awau orip orip rawaun itok. 


text:
Ko iken kamoikeäu ro näwäu orip orip raiäu, ko meieäu senek wa. Ik iken amiokos ko aparau senek wa. Ko karar iken Eit. Kon enip jou näwäu orip, okon, ik orip orip jou murau. Epar. 


text:
<pb/>O Timoti, na isan mokoi senek. Is na kiro sakau ämän isom. Isan ämän pak kiro Anut nukan ämän meter na mesin äiewon pak au karar rair. Na kiro ämän sakau atomoi, na marai ro senek, onok aru pak sakau weräiäum. 


text:
Keseria, nan won epar momon sakau atomoi, nan wonas na onok aru momon rai wa aisai. Karauk roat akan woiakas ak onok aru moin awarona, ak kiro rowau wa, okon, akan woiaka epar moin, kiro ous aiauk opok aru miäwon senek keserin. 


text:
Aimenius Aleksanda ori, au kesek roat senek, okon, is au Satan nukan ipokup matomin. Keseria, au Anut ätäi jeje ämän wa auraun äpu maieir.<pb/>


text:
Is amke sakau ämän keser aisom, na Kristen roasiret awarota, ak karauk roasiret sarwaraun mesin Anut auraiei. Roasiret ak owo osap owaun ronkateäi, ak Anut auraiei. Ak orip orip Anut ‘pere’ auraiei. 


text:
Ak omsau kamwareäi roat näunäu, king pak karauk roasiret ak sakau orip pak ak sarwaraun mesin Anut auraiei. Kos kiro onok kesernuk, ik opok karauk onok aru wa päi, ik woiok päurar orip raianik, Anut nukan inkaruru raumoi, kon onok eposek karar tainori rawau. 


text:
Ko nukasar am äpäs opok meieanik, roasiret erekapu akan onok aru pakan kon karianas kau marowon. Ko kesernuk, ik äpu kar omre Anut nukas sare mowon opok, ko roasiret erekapu imwarai. 


text:
Kiro onokun, Anut nukas is Jisas nukan ämän oi araun ro pak, karauk omsau pakan roasiret kon ämän awaraun pak sare murowon. Is kiro ämän sätäiäu wa, is epar ämän arem. Is karauk omsau pakan roasiret kiro epar ämän tamaroita, ak kon onoktapau äpu mianik, akan woiaka epar maiei. 


text:
<pb/>Isan ronkat kesek tup aparaun omre opok roat omsau erekapu ak akan woiaka Jisas mesin epar moin ipiak oik mianik, Anut auraiei. Ak onok eposek karar tainorianik, ak kasiaka wa päu, wa ketäiäu. 


text:
<pb/>Asiret nais awaraurim. Ak jekur ronkatenai, akan mer makaiei. Karauk roasiret akas apwareanik, eposek äiäun mesin tapiaka urik jekur putarianik, mer gol ra, kiriroi eposek ra, omjo eposek senes aiauk näwäus kau miäi, kesek mer makaun wa ronkatäu. 


text:
Utianik, Anut nukan ämän tainoriäi asiret akan mer, kiro akan onok eposek. Ak onok eposek keserna, karauk roasiret ak apwareanik, eposek äiäiei. 


text:
Isakasar kar asir inikerta, kos roat Anut nukan ämän wa tamarai. Is ko inikerta, ko sakau oianik, roat wa kamwarai. Ko kar ämän wa aräi, ko asor rawai. 


text:
Adam nukas amke sät ämän tainorau wa. Utianik, Ewa nukas amke kiro sät ämän roianik, Anut nukan sintore ämän espäiewon. 


text:
Utianik, asiret akan sarau kiro mokoi owaun. Ak kiro kesermana, ak Jisas mesin akan woiaka epar momoi, onok eposek karar me raianik, akan ronkat akasar jekur kameanik, karauk roasiret mesin woiakas meiena rai, Anut nukas ak ätäi imwarai.<pb/>


text:
Okoro ämän epar senes. Kar ros ko Anut nukan roasiret kamwaraun ro saräun sakau ronkatäi, ko epar kar sarau eposek maun wous weäu. 


text:
Kar ro ko Anut nukan roasiret akan kamwaraun ro rawaun, ko karauk onok aru wa miäu. Ko asir kararan ro raiäu. Ko äiäurar tane raumara, kon ronkat nukasar jekur kameäu. Ko onok eposek tainoriäu. Ko kar menan roasiret kon owa imware potomoi, jekur kamwareäu. Ko roasiret ämän tamareäu ro eposek raiäu. 


text:
Ko an sakau sosop wa jeäu. Ko kasak kurte wa peäu. Utianik, ko karauk roasiret pak päurar raumoi, ak pak ämänis wa weräiäu. Ko aiauk sosop owaun wa ronkateäu. 


text:
Kar ro rusapai ko Jisas mesin wou epar mowon kos roasiret wa kamwarai. Owon, ko kiro sarau owon pakas kon enip oik monuk rai, Anut nukas meter Satan nukan onok aparianik, wasare muruwon senek, kos kiro ro kir keserai. 


text:
Kar ro ko kasikan roasiret akan amiakap onok eposek miäu kos karar Anut nukan roasiret kamwarai. Keserianik, karauk roasiret akas kon enkup aru ämän wa muraiei. Ko Satan nukan im opok wa nai. Kristen roasiret sarwareäi roat. 


text:
<pb/>Roat ak Anut nukan roasiret sarwaraun ak nais onok eposek miäi. Ak roasiret akan amiakap roat eposek raumoi, ak oiaksau oiroror wa miäi. Kiro roat ak an sakau sosop wa jeäi. Ak karauk roasiret atonwareanik, akan aiauk owaun wa ronkateäi. 


text:
Ak akan woiaka uru, ak Anut nukan amukup ämän wäpik äpu momoi, Anut nukan epar ämän mesin akan woiaka epar moin kiro sakau ate rawaiei. 


text:
Ak karauk roat akas akan onok miäi kiro ate apwaromoi, akan onok itok äiena rai, kiro epar ak kiro sarau maun itok. 


text:
Akan wariakat nais keseriar onok eposek tainormoi, karauk roasiret akan enmakap ämän wa miäi. Ak akan ronkat akasar jekur kamemoi, akan sarau erekapu eposek karar maiei. 


text:
Roasiret sarwareäi roat ak akan sarau eposek momoi, akan roasiret amiakap enmak jou orip rawaiei. Keseria, ak Krais Jisas mesin woiaka epar moin kiro roasiret akan amiakap tai raianik, amop awaraun itok. Anut nukan roasiret sarwaraun sarau kiro näwäu senes. 


text:
Owon, is na siatap kurte wa koita rai, ik, Anut nukan roasiret, owose rawam na aisaun okoro pas jer we musom. Ik Anut nukan tupsiu karar. Anut nuka orip orip awau raiäu. Ou tutus ou sakau ateäu senek, ikes Anut nukan epar ämän sakau ateäum. 


text:
Anut nukan ämäiwan ämän nukan onoktapau kiro näwäu senes. Anut nukan ämänis ik keser amop ätär mukiäu,<pb/>‘Ko iken amiakap ro epar pewon.<pb/>Anut nukan Osou Näus kon onok kiro eposek senes ätär mukowon.<pb/>Anut nukan sarau eitek akas erekapu kon sakau aparin.<pb/>Ko tainoriäi roat akas kon Ämän Eposek karauk omsau pakan roasiret erekapu awaroin.<pb/>Keserna, omnokou pakan roasiret sosop ak akan woiaka ko mesin epar moin.<pb/>Ko Anut nukas ätäi omar oik imäi tonomoi, enip jou muruwon.’<pb/>


text:
Anut nukan Osou Näus ämän amop keser äiäu, tawa karauk roasiret ak akan woiaka Jisas mesin epar moin, kiro utaiei. Kesermana, ak osou aru akan sät ämän pak Satan nukan eitek akan ämän pak tainoraiei. 


text:
Karauk sätäiäi roat akas roasiret atonwareanik, sät ämän awareäi. Kiro roat akan ronkat kiro ain sopous aru marowon senek, ak akan ronkat pakas owo onok näu, owo onok aru, ak äpu wa. 


text:
Kiro sätäiäi roat akas roasiret keser awareäi, ‘Ak wa ouratäiäu’. Akas ak karauk o jaun utaun tämareäi. Akan ronkat ak Anut nukan amukup ukun orip saräiei rai keseriäi. Utianik, ik äpu Anut nukas o erekapu jaun ikowon. Kesernuk, inok roasir ko kon wou Jisas mesin epar mianik, kon epar ämän roumoi, äpu momara, ko Anut ‘pere’ aurianik, kiro o erekapu jaun itok. 


text:
Anut nukas osap erekapu ate mowon kiro eposek. Kar osap aru rai, wa sauk mau. Utianik, Anut ‘pere’ aurmoi, osap erekapu owau. 


text:
Anut nukan ämän pak nuka auriäum pakus o erekapu Anut nukan amukup eposek sarena, ik jaun itok. Krais Jisas nukan sarau ro eposek. 


text:
<pb/>Timoti, na Anut nukan ämän orip orip ninaremoi, kiro ämän mesin nan won epar mianik, na orip orip tainoriäum, okon, naka jekur sakau tai raianik, okoro ämän eposek isas na jer we musomin, karauk woiaka epar moin roat awarota rai, na Krais Jisas nukan sarau ro eposek rawam. 


text:
Utianik, karauk roat akas askanai akan kinin pak roasiret akan ronkatis kinin erar miäi pak, mareäi, na kiro roat pak wa rawau. Kiro kinin Anut nukan ronkat tainorau wa. Na Anut nukan onok eposek orip orip jekur tainormoi, kon sarau ro eposek saräm. 


text:
Na äpu ik iken enmoksau sakau maun sarau miäum, kis ik eteinak isanaikai. Utianik, ik Anut nukan sarau sakau mam, kis ik eposek senes isanaikai. Kos ik rusapai omnokou opok awau rauta, isanaikai. Tawa, ik omar oik tone rauta nais, isanaikai. 


text:
Ik kon ämän tainormoi, sarau sakau miäum, owon, Anut nuka orip orip awau raiäu, ko roasiret erekapu imwaraun ronkateäu. Epar, roasiret ak akan woiaka ko mesin epar moin kos ak imwarai. Kesernuk, ik ko mesin iken woiok epar mianik, kos ik imäikaun kame raum. 


text:
<pb/>O Timoti, na mokoiawau, okon, na karauk roat inikwarota, na erar ro rai enmatap ämän wa maiei. Na onok eposek senes mota, karauk Kristen jaunokot akan woiaka epar moin ak nan onok aparmoi, tainoraiei. Na ämän eposek mam, na onok eposek orip me rawam, nan wonas akanun meiäm, nan won Jisas mesin epar momon kiro sakau atam, na karauk onok aru wa mau, onok eposek karar tainoram. 


text:
Is kurte wa koita rai, nas roasiret Anut nukan ämän ninare mareanik, kiro ämän rapor tainoraun awareanik, onoktapau jekur tamaram. 


text:
Kiro sakau Anut nukas isowon, kiro na wa ämäi mau. Meter roat näunäu akas akan ipiaka nan tapan opok mianik, na mesin Anut nukan ämän mona, kos kiro sakau isowon, okon, na kiro sakau orip sarau mam. 


text:
<pb/>Keseria, kiro onok eposek wa utau. Na kiro onok jekur tainornam, nan wonas kiro sarau mesin meie. Keseria, na sarau jekur mota, roasiret akas nan sarau eposek sarenuk, aparaiei. 


text:
Na nakasar nan onok jekur kameinam, nan roasiret tamaraun sarau kiro jekur mo. Na kiro sarau jekur mota rai, kiro sarau pakas Anut nukas na imäisianik, nan jaunat ak nan ämän roianik, tainoriäi ak nais imwarai.<pb/>


text:
Timoti, na kar koiam ro onok aru monuk, wa kerau, na nan momon ämän äiäurar auriäum senek, kiro ro nais kir keseram. Na nan aunat amunat jekur kamwareäum senek, karauk roat nais jekur kamwaram. 


text:
Na nan anin isanariäum senek karauk emas asiret nais jekur sarwaram. Na nan äpinat sarwareäum senek karauk asiret nais rapor sarwaram. Keserta, karauk roasiret akas na sapum onok miämon rai wa äiäiei. 


text:
Utianik, wäimäs asiret ak akan mokoit ra, akan asanakat rauna rai, kiro mokoit asanakat nas ak Anut nukan onok tainoraun tamarota, ak kiro asiret kamwaraun jekur tamaram. Owon, meter kiro emas asiret akas ak jekur kamwaroin senek, akas pak ätäi ak kamwaraiei. Ak kiro onok eposek keserna, Anut nukas kiro onok mesin wou ereriäu. 


text:
<pb/>Inok wäimäs asir ko kar ros kamäu wa, ko osap wäpik rau, ko kon wou Anut mesin epar momoi, pututu sankeu ko orip orip Anut nukas ko isanaraun kume raianik, Anut auri rawai. 


text:
Utianik, inok wäimäs asir ko kon enipsau nepipiraun ronkateanik, sapum onok me ariäu, kos ‘isaka awau raim’ äiäu, utianik, kon totok kiro meiewon. 


text:
Keseria, na wäimäs asiret ak akan tupsiu pak kiro sakau ämän awar. Keserta, karauk roasiret akas akan enmakap ämän wa maiei. 


text:
Utianik, inok roasir ko kon tupsiu pak aikut pak nukasar jekur kamwarau wa, kon wou epar mowon kiro nukasar utou. Karauk roasiret akan woiaka epar mau wa, ak kiro onok aru wa keseriäi. Keseria, kiro roasir akan onok aru näwäu senes. 


text:
<pb/>Na karauk wäimäs asiret akan woisan 60 orip wa akan buk opok akan enmaka wa jer we mau. Na karauk wäimäs asiret akan woisan 60 itimorin, akan enmaka karar jer we mo. Keserta, woiaka epar moin roasiret akas erek tururianik, kiro asiret sarwaraiei. Kiro emas asiret ak roat karar tuku oi raiäin. 


text:
Kiro asiret emas mau wa opok ak sarau eposek miäin, okon, karauk roasiret akan amiakap akan enmaka jou orip. Kesek asiret ak akan mokoit rapor kamwareäin, ak kar menan roasiret akan owa imware poteanik, o areäin. Ak akasar akan enmaka wa jou miäin, okon, Anut nukan roasiret akas jekur sarwareäin. Ak apu pakas kouna, akan isiaka an kosor mareäin. Karauk roasiret usu orip akas sarwareäin, ak akasar orip orip sarau eposek miäin. Kesek asiret karar akan enmaka jer we mo. 


text:
<pb/>Utianik, wäimäs asiret ak emas senes mau wa, akan enmaka wa jer wäu. Owon, akan woiaka siräianik, ätäi ro awau owaun ronkat penuk, ak Krais mekesiraka nuraiei. 


text:
Keserna, ak amke Krais pak kon sarau maun paip moin patiraiei, okon, ak Anut nukan amukup ämän orip. 


text:
Kiro onok karar wa, ak wäsuk sareanik, karauk roasiret akan owa en pote, ek pote ariai. Utianik, ak kiro onok aru karar wa miäi, ak karauk roasiret akan enmaka opok ämän me ariai, ak karauk roasiret akan sarau mesin enmakap erar are ariai. Kiro onok keseriäi itok wa. 


text:
Keseria, is wäimäs asiret ak emas senes wa, ak ätäi ro awau oumoi, mokoi orip sareanik, akan ou rapor kamäun awareäim. Ak kiro onok eposek keserna, iken iwäi jaunokot akas Kristen roasiret enmakap ämän wa maiei. 


text:
Na äpu, karauk wäimäs asiret akan woiaka epar moin, kiro onok utomoi, ak Satan nukan onok tainorin. 


text:
<pb/>Inok roasir ko wou epar mowon kon tupsiu opok wäimäs asiret rauna, nukasar kiro wäimäs asiret jekur kamwaraura. Ko karauk Kristen roasiret kiro wäimäs asiret kamwaraun usu wa arai. Kesernuk, Kristen roasiret ak tururianik, karauk wäimäs asiret akarar wopur orip rai, sarwaraiei. 


text:
<pb/>Kristen roasiret akan kamwarexi roat ak sarau eposek mona rai, ak akan enmak jou maroinai, kiro sarau pakan osap arowe. Inok ros Anut nukan ämän roasiret awareäu pak inok ros kon ämän tamareäu pak, akas kiro roat jekur kamwareanik, osap eposek aräiei. 


text:
Owon, ik äpu, Anut nukan ämänis keser äieu, “Bulmakau nukas wit nemauk taienuk taienuk, kon oksau wa parar mau. Karauk wit nemauk utona, jaura.” <n>Lo 25:4</n> Ik xpu, “Sarau ro ko kon sarau pakan aiauk owai.” 


text:
<pb/>Timoti, karar ros ämän aisai, “Iken kamoikeäu ro ko kar onok aru mowon.” Keser aisonuk rai, na kon ämän wa rowau. Utianik, ro oirori ra, roat 3 orip akas kon onok aparin kesek aisona rai, epar na akan ämän roianik, rapor wasare aparam. 


text:
Utianik, kamwareäi roat ak onok aru mona rai, na kiro roat imware koi karauk kamwareäi roat akan amiakap sakau kewar. Na kiro onok keserta, akan jaunakat ak kiro onok aparianik, onok aru maun iminäiei. 


text:
<pb/>Timoti, is Anut pak, Krais Jisas pak, Anut nukan sarau eitek eposek pak, akan amiakap okoro sakau ämän aisom, na jekur tainoram. Na roasiret erekapu opok onok karar mo. Na roat näunäu pak, nan jaunat pak, karar wa sarwarau, roasiret erekapu sarwaram. 


text:
Na kar ro Anut nukan sarau muraun sare murianik, kon tapau kurte wa atau. Karauk roat ak onok aru mona rai, na ak pak wa tururau. Na keserta, karauk roat akas nan enmatap kar ämän wa maiei. Na jekur tai raianik, Anut nukan amukup onok eposek karar mo. 


text:
Karauk roat akan onok aru amop keseriäi. Keserna, karauk roasiret akas apwaromoi, kurte wasarewareäi. Utianik, karauk roat ak onok aru ämäi keseriäi. Keserna, akan onok aru kiro ämäi raiäu. Utianik, rai rai, tawa amop päi. Keseriar, onok eposek kiro amop penuk, apariai. Karauk onok eposek ämäi raiäu, kiro erekapu wa ämäi rawai, tawa amop päi. Timoti, na rusapai an karar wa jau. Na wain eteinak an opok momoi, jam. Kis isanaisianik, nan won uru sip rau jekurnuk, na sip orip orip oiäum utoisai.<pb/>


text:
Sarau roasiret (slev) ak kamwareäi roat akan inkaruru rai, ak erekapu akan kamwareäu ro näwäu nukan ämän jekur tainorwe. Ak kiro onok keserna, karauk roat akan onok eposek aparmoi, ak Anut jeje ämän wa auraiei. Ikes kon ämän roasiret tamareäum, kiro roat akas nais kiro ämän mesin jeje ämän wa maiei. 


text:
Sarau roat (slev) akan kamwareäi roat Jisas mesin woiaka epar moin akas keser wa ronkatäu, “Iken kamoikeäi roat ak rusapai Kristen sarein, okon, ak iken jaunokot. Keserianik, ik akan ämän wa tainorau.” Ak keser wa ronkatäu, kiro onok aru. Utianik, ak akan kamwareäi roat akan ämän jekur tainorianik, akan sarau eposek maraiei. Owon, ak keser ronkatäiei, “Ikes akan sarau eposek maram, owon, ak rusapai Jisas mesin woiaka epar moin, okon, ak iken jaunokot, ik akanun woiokos meieäum.” Karauk roat aiauk sosop owaun sät ämän tamareäi. Na okoro ämän roasiret tamaromoi, ak kiro ämän tainoraun sakau awaram. 


text:
Iken Näwäu, Jisas Krais nukan ämänis ik Anut nukan onok ätär mukiäu. Kar ros ko kar ämän kiro Jisas nukan ämän senek wa roasiret tamaronuk rai, ik äpu kiro ro nukan enip erar jou miäu, ko otop ro senek. Ko onok eposek maun ronkat wa oiäu. Krais nukan Ämän Eposek mesin karauk roat pak ämänis weräiäu, ko ak pak orip orip aurätäun keseriäu. Keseria, kiro onokus, karauk roasiret ak akan jaunakat akan osap owaun woiakas weäi, ak ämänis weräiäi, ak karauk roat akan enmaka opok jeje ämän miäi, akan jaunakat mesin ronkat aru oiäi, ak orip orip auräteäi. Kesek sät ämän tamareäi roat ak ronkat aru orip, Anut nukan epar ämän oin jekur äpu mau wa, okon, utoin. Ak keser ronkateäi, ‘Ik Anut nukan onok tainorta rai, ik osap sosop owam.’ 


text:
<pb/>Kiro epar, Anut nukan onok erekapu tainormoi, ik woiok erer orip rawam. Kiro iken osap eposek. 


text:
Okoro omnokou opok, iken aninokot akas mukoin ses opok, ik kar osap orip kowau wa. Ik meiemoi, kar osap wa oi manam. 


text:
Roat ak osap sosop owaun keseriäi, kiro roat ak Satan nukas ate apwaronuk, onok aru atap atap maiei. Ak opur raut im opok neäi senek naiei. Kiro onok aru atap atap kis rewarmoi, erekapu aru marai. 


text:
Aiauk sosop owaun woiakas weäi, kiro onok aru akan onoktapau. Karauk roasiret ak aiauk owaun ronkat sosop oumoi, akan woiaka epar moin kiro utiäin. Kesermana, ak usu sosop senes oianik, akan woiaka aru senes miäin. Pol nukas Timoti Anut nukan onok eposek jekur ate rawaun auruwon. 


text:
<pb/>Utianik, na, Anut nukan ro, kiro onok aru erekapu utoinam, sumkäine. Keseria, na onok eposek momoi, Anut nukan onok karar tainoram. Na nan won epar momon sakau maun, pak na karauk roasiret akanun wonas meiäun, pak na usu owam ses sakau tai rawaun, pak na karauk roasiret pak päurar rawaun pak sarau sakau mo. 


text:
Woiaka epar moin roasiret ak roat osap owaun kurteäi senek. Na nais kurteanik, nan totomat orip orip awau rawaun sakau owam. Meter na roasiret akan amiakap isan woi Jisas mesin epar mom äieta, Anut nukas na awau orip orip rawaun mesin urweisowon. Keseria, nan totomat awau orip orip rawaun sakau ate rau. 


text:
<pb/>Is na sakau ämän aisaurim. Osap erekapu awau rai kiro Anut nukas ate mowon. Krais Jisas nukas Pontias-Pailot nukan amukup kon ämän amop auruwon. Anut Krais Jisas orien amiawap isas na kiro sakau ämän keser aisom. 


text:
Na isan ämän roumon erekapu jekur tainor. Keserta, kar ros na onok aru mom rai aisau senek wa. Keseriar tainori pote iken Näwäu, Jisas Krais ko kowai. 


text:
Jisas kowaun ses, kiro Anut nukasar sare mowon rau. Anut ko enip jou orip, nuka karar omnokou pakan roasiret erekapu kamwareäu, ko omsau kamwareäi roat näunäu akan kamwareäu ro näwäu, pak roat näunäu akan Näwäu. 


text:
Ko karar wa meieäu, ko arou merek näwäu opok raiäu, kar ros kiro arou siakup manau senek wa. Ko kar ros meter aparau wa. Kar ros ko aparau senek wa. Ik kon enip jou murianik, äiäu, ko orip orip sakau rawai. Epar. 


text:
<pb/>Timoti, na roat omnokou pakan osap sosop orip rai keser awaram, “Ak kiro osap sosop mesin akan enmaka wa jou mau. Ak kiro osapus ak sarwarai rai wa ronkatäu, kiro osap erekapu kurte aru mai. Anut nukas ak sarwaraun mesin sakau ronkatewe.” Nukasar osap eposek sosop iken woiok ereraun ikiäu. 


text:
Na roasiret osap sosop orip keser awar, “Ak orip orip onok eposek karauk roasiret sarwaraun mowe. Ak woiaka erer orip, akan osap inäumoi, karauk roasiret osap wäpik arowe.” 


text:
Ak kiro onok eposek keserna, akan osap sosop eposek omar oik turur maiei, kiro tawa owaiei. Keseria, epar ak awau orip orip Anut nuka pak eposek rawaiei. 


text:
<pb/>Timoti, Anut nukas na sarau isowon, kiro sarau jekur kamäm. Karauk roat ak Anut nukan ronkat tainorau wa akan ronkat pakas sät ämän miäi, na kiro ämän wa tainorau. Karauk roat akas sät ämän momoi, Anut nukan ämän pak weräiäi. Kiro roat akan ronkatis ‘ika ronkat eposek orip’ äiäi, utianik, akan ronkat eposek wa. 


text:
Karauk roat ak kiro onok tainorianik, akan woiaka epar moin utoin. Anut kon wou näu oripas ak sarwareanik, ak pak rawai.<pb/>


text:
O jaiat, okoro jer kiro is Pol nukas jer we marom, Anut nukan ronkatisar is Jisas Krais nukan ämän oi ariaun ro sare murowon. Iu Timoti ories ak Anut nukan roasiret Korin menan pak Akaia provins pakan pak jer we maromur. 


text:
Iken momonek, Anut pak iken Näwäu, Jisas Krais ori awas awan woiawa näu oripas ak sarwareanik, akan woiaka päurar rawaun araieir. Anut nukas Pol eposek sarewon mesin kos Anut nukan enip oik jou muruwon. 


text:
<pb/>Anut ko iken Näwäu, Jisas Krais nukan eit, pak kon momok. Ik erekapu Anut nukan enip oik jou murau. Ko iken momonek, ko ik mesin wouti mianik, sareikeäu. Ko woiaka päurar rawaun nukan onoktapau. 


text:
Kos ik usu orip rauta, iken woiok päurar rawaun sareikeäu. Keseriar, ikes pak iken woiok päurar oripas karauk roasiret usu orip rai akan woiaka päurar rawaun sarwaraun itok. 


text:
Krais nuka usu näwäu ämäiwon senek, ik nais keseriar ämäiäum, utianik, ik Krais pak pasar raiäum, okon, Anut nukas ik orip orip woiok päurar rawaun sakau ikiäu. 


text:
Utianik, ik usu outa rai, kiro Anut nukas ak imwaraun akan woiaka päurar rawaun keserai. Kiro onokus, Anut nukas iken woiok päurar rawaun sakau ikonuk rai, ak ik apaikianik, akan woiaka nais päurar saräiei. Anut nukas akan woiaka päurar rawaun marai. Keseria, ak ik usu ouram senek ouna rai, ak sakau tai rawaiei. 


text:
Ik ak sakau tai rawaun ronkat sakau miäum, owon, ik äpu, ak ik pak erek usu oiäum, keseriar, ak woiaka päurar rawaun sakau erek owaiei. 


text:
<pb/>O jaiat, ik kiro usu Esia provins opok oumun mesin awaraurum. Usu näwäus ik erekapu tonoike monuk, iken sakau itimorwon. Keseria, iken ronkat ik okoro omnokou opok wa rawam meiäm rai ronkatemun. 


text:
Kiro epar, iken ronkat kiro onok pakas ik meiäun rai kesermun, utianik, kiro onok ik opok pewon, owon, iken sakaus ik sareikau senek wa äpu maun keserwon. Anut nukas karar ik sareikaun itok. Kos roat meiein ätäi kon sakaus siräi mareäu. 


text:
Anut nukas kon sakaus ik meiäuruta, imäikowon. Ik tawa usu orip kos ik ätäi imäikai. Iken ronkat ko opok sakau mota, ik usu orip kos orip orip ik imäikai. 


text:
Akas ik sareikaun Anut auriai, okon, ko ik imäikai. Roasiret sosop ik mesin Anut aurna, ko roumoi, kon wou näu oripas ik sareikai. Kesernuk, Anut nukas ik eposek sareikonuk, roasiret sosop aparmana, akas Anut ‘pere’ auraiei. Pol ko Korin menan roasiret sätwarau wa. 


text:
<pb/>Ik woiok erer orip kiro ämän awarom. Owon, iken woiok uru okoro ämän awaraurim kiro epar senes ik äpu mom. Ik onok tuku eposek roasiret amiakap miäumun. Anut nukas ik mesin wou ereraun ikes kiro onok eposek miäumun. Ik kiro onok eposek iken omnokou pakan ronkatis owau wa. Anut nukasar kon wou näu oripas ik sareikonuk, ik kiro onok tuku eposek roasiret erekapu akan amiakap keseriäumun, utianik, ik aka Korin roasiret akan amiakap kiro onok tuku eposek senes keseriäumun. 


text:
Ik ak ämän ninareanik, onoktapau säpkäri äpu maun karar jer we marom. Is karauk ämän ak kon onoktapau wou wäiei kiro wa jer we mareäim. 


text:
Ak rusapai iken ämän nukan onoktapau eteinak äpu miäi. Utianik, iken ronkat sakau ak tawa iken ämän erekapu kon onoktapau äpu maiei. Keserna, tawa iken Näwäu, Jisas nukan kowaun omre kounuk, ik ak mesin iken woiok uru nepipiriäum senek akas nais ik mesin nepipiraiei. 


text:
Isan ronkat Masedonia provins potaun pote rai tarwaroita, ak pak rawamis, ätäi Masedonia provins potamis, ätäi koi ak apwaram. Keserita, is Judia provins potaurita, akas is apu pakan osap sareiraiei. 


text:
O jaiat, amke is ak koi apwaraun ronkatemin, kiro is sätwarau wa. Akan ronkat is okoro omnokou pakan roasiret akas sätäiäi senek keseru rai airoi ra? Wa senes wa. Utianik, kar sarau pewon, okon, is kurte ak rawa kowau wa. 


text:
Anut nuka kon ämän erekapu tainoriäu senek ikes nais keseriar ak epar ämän awarom. Ik ämän erekapu awareäum kiro epar ämän, kiro sät ämän wa. Ikes ak “Io, ik kiro onok keseram,” ätäi kurte ronkatemoi, “Wa, ik kiro onok keserau utom,” awarau wa. Ik iken ämän orip orip tainoriäum. 


text:
Timoti, Sailas ikes Anut nukan mokoi Krais Jisas nukan ämän awareäumun. Ak äpu, Jisas Krais ko roasiret wa sätwareäu, ko orip orip kon ämän tainoriäu. Ik kon onok tainoriäum. 


text:
Anut nukas roasiret sarwaraun epar ämän sosop miäwon. Ko Krais pakas kiro epar ämän erekapu iporwon. Keseria, Jisas Krais ik sareikaun kowon, okon, ik keser äiäum, “Epar, Anut nukas kon epar ämän tainorwon,” okon, ik Anut nukan enip oik jou muriäum. 


text:
Anut nukasar ik ak pak erekapu Krais pak pasar rauta, sakau mukiäu. Ik nukan roasiret senes sare mukianik, kon roasiret ätär maraun kon jer ik opok we mowon. Kon Osou Näu, kiro totok senek, iken woiok uru mukowon. Kesernuk, ik äpu tawa ik osap erekapu ikaun aikowon owam. Pol ko kurte Korin mena potau wa. 


text:
<pb/>Anut nuka äpu is ak epar ämän awarom. Is ak rawa Korin mena kurte ätäi kowau wa, owon, is ak usu arau utom. Kiro onokun karar. 


text:
Ik akan woiaka epar moin kiro sakau kamwaraun rai awarau wa. Ik äpu akan woiaka Anut mesin sakau moin. Keseria, ik ak pak erek akan woiaka erer orip rawaun sarau karar moram.<pb/>


text:
Is meter ak rawa poteanik, usu aromin. Keseria, rusapai is sakau ronkatemin, is ätäi koi akan onok aru aparita, akan woiaka usu saräi, okon, is ätäi ak wa koi apwaram. 


text:
Utianik, isas ak woiaka usu saräun ämän maroita rai, inokos is woi erer murai? Akas karar isan woi erer muraiei, okon, isas akan woiaka usu saräun wa aram. 


text:
Kiro onokun, is ak meter sakau ämän jer we mareanik, surmaromin. Akasar is woi erer orip rawaun keseiriäi, keseria, is ak rawa pote woi usu owaun utomin. Keseria, ak kiro ämän meter jer we maromin ninareanik, akan woiaka piririanik, ätäi onok eposek tainoraiei. Is äpu is kar osapun woi erermoi, nepipirita rai, ak nais erekapu nepipiraiei. 


text:
Is onoktori jer we maromin ses opok, isan woi usuäu sarenuk, woiti näwäu orip jer we maromin. Is ak woiaka usu saräun rai jer we marau wa, is isan woias ak mesin näwäu meieäim ätär maraun jer we maromin. Kar ros onok aru ak opok monuk, akas kon onok aru jäkäi muruwe. 


text:
<pb/>Utianik, kiro onok aru mowon ro, is meter ko mesin jer we maromin, ko is usu irau wa, ko ak erekapu usu arowon. Utianik, is kiro usu mesin sakau ämän sosop wa awaram. 


text:
<pb/>Utianik, rusapai, akas kiro ron onok aru mowon ätäi wa ronkatäu, kon onok aru jäkäi murianik, kon wou eposek saräun isanaraiei. Warnuk, usu näwäu sareanik, kiro usus ko itimorai. 


text:
Kiro ämän meter jer we maromin, kiro ak ate apwaraun rai kesermin. Isan ämän awaromin kiro erekapu tainori ra, wa rai äpu maun jer we maromin. 


text:
Utianik, akas kar ron onok aru jäkäi muruna rai, isas nais jäkäi muram. Kiro ro ik opok onok aru monuk rai, isas Krais nukan amukup kon onok aru jäkäi muram. Kiro ak sarwaraun keseriäim. 


text:
Is kiro onok wa keserita rai, Satan nukas säpkäri itimoikai. Epar, ik kon ronkat pak kon onok pak äpu momun. Pol ko Troas mena Taitas itanewon, ko aparau wa. 


text:
<pb/>Is Troas näu mena Krais nukan Ämän Eposek awarau potomin ses opok, Näwäu nukas kiro mena kon ämän roasiret awaraun apu im tue murowon, kiro is äpu momin. 


text:
Utianik, is kiro opok rawaun woi ererau wa, owon, isan sarau jai Taitas ko ak mesin ämän airaun aparau wa. Keseria, kiro menan roasiret ‘pere’ aware kurea, Masedonia provins potomin. Krais nukan sakaus ik marai itimoriäum. 


text:
<pb/>Utianik, rusapai is akan ämän roimin, okon, is Anut jou murim. Ik Krais pak pasar raumoi, orip orip marai itimoriäum. Keseria, Anut nukas karauk roasiret marai itimoriäum ätär maraun akan amiakap imäiki ariäu. Anut nukas Krais nukan ämän kiro am sou eposek sou peäu senek omsau erekapu oi ariaun ik sare mukonuk, roasiret kiro ämän roianik, Krais äpu miäi. 


text:
Epar senes, ik Krais nukan Ämän Eposek awareäum, okon, ik osap sou eposek orip Anut nuriäi senek. Roasiret Anut nukas imwarowon pak karauk roasiret wasaräun apu opok rai pak ak erekapu kiro ämän roiäi, kiro ak sou eposek roiäi senek. 


text:
Kiro roasiret ak wasaräun apu opok rai, ak meiäun sou roi rai, utianik, kiro roasiret ak Anut nukas imwarowon, ak awau rawaun sou roi rai. Inok kiro sarau näwäu maun itok? 


text:
Ik karauk roat akas Anut nukan ämän aiauk owaun sarau miäi senek wa sarau miäum. Ik kiro roat senek wa. Anut nukas ik kon sarau maun äsimoikowon, okon, ik Anut nukan amukup Krais nukan ämän roasiret jekur awareanik, wa sätwareäum.<pb/>


text:
Akan ronkat ik ikasar iken enmok kämioik jou miäum ra? Ik ak ätär maraun karauk roat akas ik sarau roat eposek äiäun pas jer wäun wa awareäum. Ikes ak nais karauk roat ätär maraun kesek pas jer wäun wa awareäum. Kiro karauk roat akas keseriäi senek ik wa keseriäum. 


text:
Ik iken ipiokos pas atau wa. Ak iken pas senek, kiro pas iken woiok uru rau. Roasiret erekapu pas ninareäi senek, ak akan onok eposek keseriäi apwareanik, iken sarau owo senek ak äpu mukaiei. 


text:
Roasiret akas akan onok eposek apwareanik, ak äpu maiei ak Krais nukan roasiret. Akan onok kiro Krais nukas iken sarau mesin pas jer wewon senek. Kiro pas penis jer wäu wa. Utianik, Anut awau raiäu nukan Osous jer wewon. Ko kiro pas aiauk opok jer wäu wa. Kiro roasiret akan woiaka uru jer we marowon. 


text:
<pb/>Ik Krais pak pasar raum, okon, Anut nukan amukup ronkat karar oripas ikes ak iken sarau pakas Krais nukan roasiret sarein äiäun itok. 


text:
Iken sakau pakas ik kiro sarau eposek miäum keser äiäu senek wa. Ik owo onok eposek miäum kiro onok maun Anut nukasar sakau ikiäu. 


text:
Anut nukasar karauk roasiret paip awau awaraun kon sarau roat sare mukianik, sakau ikowon. Ik kiro paip awau mesin roasiret sintore ämän tainoraun rai awarau wa. Wäpik, ik kiro paip awau mesin roasiret Osou Näu nukan ämän tainoraun rai awareäum. Sintore ämän jer wein kis roasiret meiäun apu opok mareäu. Utianik, Osou Näus awau rawaun sakau ariäu. Paip awau kiro eposek senes. 


text:
<pb/>Anut nukasar sintore ämän aiauk opok jer we mowon. Roasiret kiro sintore ämän tainorau wa, ak meiäi. Utianik, kiro sintore ämän Anut nukan arou orip pewon, okon, ik äpu kiro osap eposek Anut nuka pakas pewon. Moses nukan neputapau san peäwon merek senekus kururur monuk, Juda roasiret ak kon neputapau jekur aparau senek wa, utianik, kiro arou rai rai ätäi ämäiewon. 


text:
Anut nukan Osou Näu nukan sarau eposek arou näwäu orip pewon kos sintore ämän nukan sarau itimoriäu. 


text:
Is kiro onok mesin äiem. Kiro sintore ämänis roasiret onok aru miäin wasarewareanik, ämän orip awareäu. Utianik, kiro sintore ämän Anut nukan arou orip pewon. Anut nukan Osou nukan sarau pakas roasiret Anut nukan amukup eposek sareäi, okon, ik äpu kiro sarau näwäu senes. 


text:
Kiro sintore ämän arou orip, utianik, kon arou utonuk, kon sarau ämäieu. Rusapaian paip awaus itimorianik, kon sarau näwäu senes rau. 


text:
Kiro sintore ämän nukan sarau orip orip wa raiäu, ko Anut nukan arou orip pewon, okon, ik äpu kiro osap näwäu. Keseriar, kiro Osou Näu nukan sarau orip orip rau, ik äpu kiro näwäu senes. 


text:
<pb/>Keserianik, ik epar äpu mom, kiro paip awau wa ämäiäi, okon, ik wa iminäu. Ik sakau tai raumoi, roasiret kiro paip mesin awarau. 


text:
Ik Moses senek wa. Ko kon neputapau omjos kururur monuk, Juda roasiret ak ko jekur aparau senek wa. Kiro arou ämäiäurnuk, Moses nukas roasiret kiro arou koser nonuk nonuk, wa aparaiei rai, kon neputapau kururur mowon. 


text:
Utianik, Juda roasiret akan woiaka sakau, okon, kiro ses opok, koi rusapai, kiro roasiret ak meten paip ninareäi, kiro omjos akan ronkat kururur me rau senek. Ak kiro omjo oi kuräu wa. Ak Krais mesin woiaka epar mona, kos epar kiro omjo oi kuräi. 


text:
Utianik, rusapai kiro Juda roasiret ak Moses nukan sintore ämän ninareäi kiro omjos akan ronkat kururur rau. 


text:
Utianik, inok ro kon onok aru pakan ätäi piririanik, Näwäu tainoriäu, kiro Näwäu nukas kiro omjos kon ronkat kururur mowon oi kureäu senek. 


text:
Is Näwäu rai äiäim, is kiro Osou Näu mesin äiäim. Kar ro ko Näwäu nukan Osou Näu orip ko sintore ämän nukan sarau ro senek wa raiäu. 


text:
Iken nepiok kururur mau wa. Ik siror senek, roasiret erekapu iken onok eposek miäum aparianik, kiro Näwäu nukan arou ik pakan aparaiei. Ik ätäi iken onok aru pakan piririanik, Näwäu nuka senek etäumoi, onok eposek miäum. Roasiret iken onok eposek aparianik, Näwäu ko eposek senes äpu maiei. Näwäu nukas sakau ikonuk, ik onok eposek miäum. Kiro Näwäu nuka Osou Näu.<pb/>


text:
Anut ko ik mesin wouti mianik, iken onok aru jäkäi mukomara, kon sarau maun ikowon. Kesermoi, kiro sarau pakas ik usu oumoi, woiok aru monuk, kiro sarau wa utiäum. 


text:
Utianik, roasiret akas oiorok naun onok ämäi ämäi keseriäi, ikes kiro erekapu sumkäinemun. Ik sät ämän wa miäum. Ik Anut nukan epar ämän iken ronkat pakas atap wa piririäum. Wäpik, ik Anut nukan ämän amop tamareäum, okon, roasiret erekapu akas keser äiäiei, ‘Kiro roat ak sät ämän wa äiäi.’ Epar, akan woiaka uru ak äpu miäi ik Anut nukan amukup onok eposek miäum. 


text:
Krais nukan Ämän Eposek tamarom kiro ämän ämäi rawau wa. Utianik, roasiret ak onok aru miäi wasaräun apu opok rai, akan amiakap kiro epar ämän ämäi rau senek, owon, ak kiro epar ämän mesin akan woiaka epar mau utoi. 


text:
Roasiret ak akan woiaka epar mau wa, ak Krais nukan Ämän Eposek nukan arou merek jekur aparau senek wa, Satan nukas kiro roasiret akan ronkat aru marowon. Ak kiro ämän nukan onoktapau äpu mau senek wa, okon, ak Krais nukan onok eposek senes äpu wa. Krais ko Anut nuka senek. 


text:
Ik roasiret iken ämän tainoraun tamarau wa. Utianik, ik roasiret Krais Jisas nukan ämän tainoraun tamaroram, owon, ko akan Näwäu. Ik keser äiäum, ‘Ik akan sarau roat.’ Owon, kiro sarau moram, Jisas nukas ikowon. 


text:
Meter Anut nukas äiewon, “Pututu rau opok, arou peanik, merek kuräi!” <n>Stat 1:3</n> Kiro onok senek Anut nukas kon arou merek iken woiok uru merek kuräun mowon. Anut nukas kon arou Krais pakas ikowon, kiro merekus ik kon onok eposek senes äpu miäum. 


text:
<pb/>Ik Anut Jisas ori äpu mateäum. Kiro ronkat osap eposek senek. Utianik, kiro osap eposek iken enmoksau opok rau. Iken enmoksau sakau wäpik, kiro mis kurte käiäu senek. Kiro onokun, roasiret erekapu ak äpu maiei, iken sakau näwäu kiro Anut nukas ikowon, kiro iken wa. 


text:
Ik usu orip orip oiäum, utianik, kiro usus ik erekapu wa aru mukiäu. Osap sosopus iken ronkat ate reuriäu, utianik, ik woiok aru mianik, iken sarau wa utiäum. 


text:
Ik roat akas aru mukauriäi, utianik, Anut nukas ik utoikonuk, ikarar wa raiäum. Karauk roat akas ik tätäi ikiäi, utianik, ik erekapu wa aru mukona, meiäm. 


text:
Ik Jisas nukan sarau miäum, okon, Jisas meiewon senek, roat akas ik nais iwokona, meiäuriäum. Ik awau rauta, roasiret akas äpu maiei, Jisas ko erekapu meiäu wa, awau rau, owon, kos ik awau rawaun sakau ikiäu aparaiei. 


text:
Ik Jisas nukan sarau mota, roat akas iwokona, meiäuriäum. Kiro onok ik opok penuk, roasiret akas Jisas ko awau raianik, iken omnokou pakan enmoksau awau rawaun sakau ikiäu äpu maiei. 


text:
Kesermoi, ik Jisas nukan ämän oi ariäum roat karauk roat akas orip orip iwokona, meiäuriäum, utianik, ak Korin roasiret, iken sarau pakas orip orip awau raiäi. 


text:
<pb/>Anut nukan buk opok kar ros keser äiewon, “Isan woi Anut mesin epar momin, okon, is kiro ämän äiem.” <n>Buk Song 116:10</n> Kiro ro kon wou Anut mesin epar mowon senek ik nais iken woiok epar momun, okon, ik nais ämän moram. 


text:
Owon, ik äpu Anut nukas iken Näwäu, Jisas meiewon ätäi siräi mowon, ko ik nais Jisas nuka pak siräike mai. Kos ik ak pak erek imäikianik, nukan amukup tai mukai. 


text:
Kiro onok aru erekapu ik opok pewon, kiro ak sarwaraun keserwon. Anut nukas kon wou näu oripas ak sarwaraun onok roasiret sosop senes äpu maiei. Kinun kiro roasiret sosop akas ko ‘pere’ aurianik, kon enip jou näwäu senes muraiei. Jisas mesin akan woiaka epar mianik, rawe. 


text:
<pb/>Kiro onokun, ik usu oianik, woiok aru momoi, iken sarau wa utiäum. Iken enmoksau sakau wäpik kiro aru saräiei. Utianik, iken totomok omre orip orip sakau awau oiäi. 


text:
Rusapai, ik usu tätäi orip oiäum. Utianik, kiro usu omre katunak rawaiei. Kiro usus ik tawa Anut nuka pak omar oik orip orip raianik, osap eposek owaun sareikeäi. Kiro osap eposekus karauk osap erekapu itimware rau. 


text:
Keseria, ik osap iken amiokos apariäum mesin ekep wa ronkateäum. Utianik, ik osap omar oik rai iken amiokos wa apariäum kinun ronkateäum. Ik owo osap iken amiokos apariäum kiro omre rumukäu wa rawaiei. Osap iken amiokos wa apariäum kiro orip orip rawaiei.<pb/>


text:
Keseria, ik keser äpu mom, iken enmoksau kiro omnokou pakan ser ou senek. Kiro erekapu aru mai. Utianik, kiro onok kesernuk, Anut nukas ou awau ikonuk, ik kiro owa rawam. Kiro ou kar ron ipous mau wa. Kiro ou omar oik orip orip rawai. 


text:
Utianik, rusapai, iken enmoksau usu ounuk, woiok uru tätäirnuk, roianik, iken enmoksau aru kiro utaun ronkateanik, Anut nukas ik omar oik enmoksau awau ikaun ronkateäum. 


text:
Rusapai, ik iken omnokou pakan enmoksau orip raumoi, tätäi oianik, utaun ronkateäum. Ik pirim rawau utom, utianik, ik iken omar oikan enmoksau omjo senek takäun ronkateäum. Keserianik, iken omnokou pakan enmoksau kiro erekapu ämäuna, ik enmoksau awau orip orip rawaun owam. 


text:
Kiro onok Anut nukasar ik opok keseraun sare mowon. Kos ik Osou Näu ikowon. Kiro totok senek. Kesernuk, ik äpu tawa osap eposek ikaun aikowon owam. 


text:
<pb/>Keserianik, ik orip orip ronkat sakau orip raum. Ik äpu ik omnokoupaian enmoksau orip raumoi, ik Näwäu nukan mena nuka pak rawau wa. 


text:
Is äiem ik ronkat sakau orip. Iken ronkat kesek, ik iken enmoksau okoro omnokou opok utomoi, Näwäu nuka pak kon mena tone eposek senes rawam. 


text:
Keseria, ik Anut nukan wou ereraun karar sarau mau. Ik omnokou pakan enmoksau orip ra, omar oikan enmoksau orip ra, ik orip orip kon wou erer murau. 


text:
Owon, tawa, ik erekapu Krais nukan amukup tai rauta, kos iken onok erekapu wasare mukai. Roasiret ak karar karar okoro omnokou opok raumoi, onok aru ra, onok eposek miäin ra, kos akan onok erekapu wasarewareanik, osap keseriar arai. Ik Anut nuka pak woiok karar orip rawam. 


text:
<pb/>Näwäu nukas iken onok erekapu wasare mukai, okon, ik ko iminemoi, kon Ämän Eposek roasiret akan woiaka piriraun awareäum. Kesermoi, ik roasiret sarwaraun sarau sakau miäum. Iken sarau kiro moram, Anut nuka äpu miäu. Is sakau ronkateäim, ak nais akan woiaka uru ik kiro sarau moram äpu maiei. 


text:
Ak ik roat eposek rai aikaun okoro ämän awarau wa. Karauk roat akas akakan enmaka jou maun keser äiäi, “Ik roasiret akan amiakap sarau eposek miäum”, utianik, ak akan woiaka uru Anut nukan wou ereraun ronkatäu wa. Ik iken sarau miäum ämän awarota, ak iken onok äpu mianik, akan woiaka ereraiei. Keseria, kiro roat akas iken enmok opok sät ämän mona rai, ak Korin roasiret, akas pak kiro roat owo ämän ätäi awaraun äpu maiei. 


text:
Akan ronkat ik otop roat ra? Wa, ik Anut nukan sarau moram. Akan ronkat ik ronkat eposek orip ra? Kiro epar, ik ak sarwaraun sarau miäum. 


text:
Krais nukas ik mesin wous meieäu, okon, ik kiro äpu mianik, kon sarau miäum. Karar ros roasiret erekapu mesin meiewon. Kos iken omoi oianik, meienuk, kiro ak erekapu ko pak meiein senek. 


text:
Ko roasiret erekapu mesin meiewon, okon, roasiret ak orip orip awau rawaun sakau orip. Keseria, ak akasar aka mesin woiaka ereraun wa ronkateäi. Ko roasiret mesin meiemara, ätäi siräiewon, okon, roasiret ak kon wou ereraun ronkateanik, sarau maiei. 


text:
<pb/>Keserianik, rusapai ik Jisas tainoriäum roat, ik karauk roasiret akan sarau miäi mesin wasarewareanik, ik omnokoupaian roasiret akas wasarewareäi senek wa kesewarau. Meter, ik kiro roasiret senek, Krais nukan sarau wasare muriäumun. Meter ik ko omnokoupaian erar ro rai ronkateäumun. Utianik, rusapai, ik keser wa ronkateäum. 


text:
Kiro onokun, inok ro ko Krais pak pasar rau, ko ro awau sare raiäu. Kon meteran onok kiro erekapu manonuk, onok awau miäu. 


text:
<pb/>Anut nukasar kiro onok ik opok päun keserwon. Krais ko ik mesin meiewon, okon, Anut nuka ik pak ätäi jaiatemara, ik karauk roasiret Anut nuka pak jaiatäun awaraun äsimoikowon. 


text:
Iken ämän awareäum kesek, Anut nukas Krais omnokou opok äsimornuk, kowon, okon, Anut nukas omnokou pakan roasiret pak ätäi jaiatäwon. Ko roasiret akan onok aru miäin ätäi wa ronkateäu. 


text:
Keserianik, ik Anut nukas Krais nukan ämän aräun äsimoikowon. Kiro onokun, Anut nukasar iken oioksau pakas roasiret awarora. Ik Krais nukan ämän keser sakau awarom, “Ak Anut nuka pak jaiatemana, woiaka karar orip rawaiei.” 


text:
Krais ko kar onok aru mau wa. Utianik, Anut nukas iken onok aru erekapu ko opok turur mianik, usu nuruwon. Anut nukas ik sareikaun kiro onok keserwon, okon, Jisas nukan onok eposek pakas Anut nukas ik kon amukup eposek raum aikiäu.<pb/>


text:
Ik Anut nuka pak erek sarau miäum. Kesermoi, ak sakau ämän awarom. Ak Anut nukas kon wou näu oripas ak sarwarowon, okon, ak ätäi onok aru wa mau. 


text:
Anut nukas keser äiewon, “Is kar omre ak imwaraun sare momin. Kiro omre opokar, akas is ämän airoin roianik, ak sarwaromin.” <n>Aisaia 49:8</n> Rowe, kiro omre rusapai pe rau. Imwaraun omre kiro rusapai pe rau. Pol ko usu sosop owon. 


text:
<pb/>Karauk roat iken ämän roumoi, wa sumkäinäun ik karauk roasiret akan apu opok siotwaraun mur miäi senek wa miäum. Wäpik, ik sarau miäum ses opok karauk onok aru wa miäum. 


text:
Utianik, omre orip orip, ik sarau me rauta, roasiret akas ik Anut nukan sarau roat äpu miäi. Karauk usu atap atap oianik, ik sakau tai raiäum. Karauk roasiret akas ik opok onok aru mona, ik päurar raiäum. Karauk onokus ik aru mukona, ik woiok aru wa miäum. 


text:
Karauk roat akas ik iwokiäi, karauk roat akas ik karapus owa mukiäi. Karauk roat akas ik mesin woiaka aru mianik, iwokaun äiäi. Ik sarau sakau senes miäum. Omre sosop ik jekur wa niniäum. Karauk ses, ik sou niniäum. 


text:
Ik Anut nukan sarau tuku momoi, ik onok aru wa miäum. Ik ronkat eposek orip. Karauk roat akas ik aru mukona rai, ikes ak äiäur awareanik, ak opok ätäi onok aru wa miäum. Ik karauk roat opok onok eposek miäum. Ik Anut nukan Osou Näu nukan sakau oianik, sarau miäum. Ik karauk roasiret mesin orip orip woiokos meieäum. 


text:
Anut nukan sakau pakas kon epar ämän areäum. Ik onok eposek momoi, onok aru erekapu itimoraun itok, owon, iken ipiok näu kaima weräiäin marai ateäum, ipiok saunan kaima kari ateäum. Keseria, ik Anut nukan sarau maun weräiäum. 


text:
<pb/>Karauk roat akas iken enmok jou miäi, karauk roat akas memes onok opiokop miäi. Karauk roat akas ik onok eposek miäum äiäi, karauk roat akas ik onok aru miäum äiäi. Karauk roat akas ik sät ämän miäum äiäi, utianik, ik epar ämän miäum. 


text:
Karauk roasiret akas ik erar roat äiäi, utianik, roasiret sosop akas iken sarau miäum äpu miäi. Ik roat meiäurumun senek, utianik, ik awau raiäum. Karauk roat akas ik iwokianik, usu ikiäi, sinuk, ik meiäu wa. 


text:
Ik woiok aru senes miäum, utianik, ik orip orip woiok erer orip raiäum. Ik saruku roat senek raiäum, sinuk, ikes roasiret sosop Anut nukan amukup eposek rawaun rai sarwareäum. Ik osap wäpik senek raiäum, utianik, osap erekapu rau iken. Kiro onok erekapu ik opok penuk, roasiret akas ik Anut nukan sarau roat äpu miäi. 


text:
Ik akanun woiokos meieäumun kiro wa utiäum, utianik, akas ik mesin woiakas meieäin kiro epar rusapai utoin. 


text:
Ak isan mokoit senek, okon, is okoro ämän awarom. Ikes akanun woiokos meieäum senek, akas pak ikenun woiakas meiewe. Ak woiaka epar mau wa roasiret pak karar wa turur rawau. 


text:
<pb/>Ak karauk roasiret akan woiaka Jisas mesin epar mau wa pak karar wa turur rawau. Onok eposek miäi roasiret pak onok aru miäi roasiret pak ak karar tururaun senek itok wa. Arou merek pak umtutu pak ak karar tururau senek wa. 


text:
Krais nukan roasiret pak Satan nukan roasiret pak ak owose ronkat karar orip rawaiei? Roasiret Jisas mesin woiaka epar moin pak roasiret woiaka epar mau wa pak ak owose karar turur rawaiei? 


text:
Anut osap nuriäi ou näwäu pak sät eitek jou miäi ou pak au karar tururau senek wa. Ik Anut osap nuriäi ou näwäu. Anut awau raiäu ko iken woiok uru rau. Anut nukas äiewon siar, “Is okoro roasiret pak raumoi, ak pak ari rawam. Is akan Eit rawam, ak isan roasiret rawaiei.” <n>Wok Pris 26:12</n> 


text:
<pb/>Kiro onokun, Näwäu nukas keser äiewon, “Ak kiro roasiret aru pak wa turur rawau, ak atap rawe. Ak osap isan amiap ukun orip wa atau. <n>Aisaia 52:11</n> Ak keserna, isas aka imwaram.” <n>Esekiel 20:34</n> 


text:
<pb/>Anut Näwäu sakau orip nukas keser äiewon, “Is akan Momonaka rawam. Ak isan mokoit asinakut rawaiei.” <n>2 Samuel 7:14</n><pb/>


text:
O jaiat, is akanun woias meieäim. Anut nukas kiro epar ämän erekapu aikowon, okon, ik ikasar iken enmoksau ra, iken totomok ra, jekur kamäu. Iken onok aru erekapu utomoi, Anut nukan onok tuku senes tainoria, imine orip kon inkaruru raianik, ko senek saräun sarau sakau mau. Pol nuka wou erer orip rawon. 


text:
<pb/>O jaiat, ak ik mesin akan woiaka epar moinai, ikenun woiakas meiewe. Ik kar onok aru ak opok mau wa. Ik kar ron wou epar mowon kiro aru murau wa. Ik kar ro amuk atomoi, kon osap owau wa. 


text:
<pb/>Is ak ämän orip rai awarau wa. Meter ik akanun woiokos meieäum ämän awaromin, okon, orip orip akanun woiokos meiemoi, ik ak pak erek awau rawam ra, meiäm ra, ik orip orip keseriar keser rawam. 


text:
Is akan onok äpu momin, okon, isan ämän ämäi mau senek wa. Is ak mesin orip orip woi ereriäu. Ik usu sosop oiäum, sinuk, is sakau momoi, woi erer orip raiäim. 


text:
<pb/>Ik Masedonia provins koumun ses opok, kiro usu atap atap keseriar oumoi, jekur sumau wa. Karauk roasiret akas ik pak ketäianik, iken sarau tämukaun keserin. Keserna, iken woiok aru saremoi, ik sakau iminemun. 


text:
Utianik, inok ro usu orip Anut nukas kon wou päurar rawaun sare miäu. Ik usu orip raumun opok, Taitas kounuk, Anut nukas iken woiok päurar rawaun sare mukowon. 


text:
Taitas nukas koumoi, iken woiok sakau mukowon. Akas nais kon wou sakau murin ämän airowon roimin. Akas is apairaun äiein ämän kiro Taitas nukas koi airowon roimin. Meter ak keirianik, usu sosop iriäin, utianik, rusapai ak ätäi kiro mesin woiakati moin, okon, kos kiro ämän airowon. Ak is pak woiaka karar me rawaun ämän sakau äiein, kiro ämän nais airowon. Is kiro ämän erekapu roianik, isan woi näwäu ererwon. 


text:
<pb/>Is meter pas jer we maromin kis akan woiaka usu sarewon. Utianik, is kiro pas jer we maromin kis ak usu aronuk, aparianik, is ak mesin woiti mau wa, owon, is äpu ak isan pas ninareanik, akan woiaka usu sarein, utianik, kiro usu omre rumukäu rawau wa. 


text:
Is ak usu aromin mesin woi ererau wa. Utianik, ak kiro usu oumoi, akan onok aru pakan ätäi piririn, kiro mesin rusapai is woi ereru. Anut nukan ronkat ak akan onok aru mesin woiakati maun rai ronkatewon. Kesernuk, ikes ak opok onok aru marau wa. 


text:
Kar ro ko onok aru momoi, ko Anut nukan amukup kiro mesin wouti mianik, kiro onok aru pakan ätäi pirirnuk rai, Anut nukas ko ätäi imäiäi. Kesernuk, kiro ses opok kon wou usu wäpik. Utianik, woiaka epar mau wa roasiret ak onok aru mianik, ak kiro mesin woiakati momoi, ätäi pirirau wa, okon, Anut nukas ak ätäi wa imwarai. Tawa akan totomaka erekapu meiäiei. 


text:
Akas Anut nukan amukup akan onok aru mesin woiakati mianik, ätäi piririn. Keserna, owo onok eposek ak opok pewon jekur ronkatewe. Ak akan woiaka ätäi piririn, kiro ses opokar karauk roasiret onok aru utomoi, onok eposek maun rai sakau ämän awaroin. Ak karauk roasiret akan amiakap, owo ämän ak opiakap rau jekuraun sakau ronkatein. Anut nukas ak aru maraun mesin imineanik, is ak rawa akan onok awau miäi aparau potaun woiakas weäi. Kiro ro onok aru mowon, ak ko tuku nuraun wäsuk saräu wa. Ak kiro onok erekapu tainorianik, ak rusa ik ämän wäpik rai ätär mukiäi. 


text:
<pb/>Owo onokun is meter kiro pas jer we maromin? Is kiro ro onok aru mowon mesin jer wäu wa. Is kiro ros jauk aru muruwon mesin nais jer wäu wa. Ak kiro pas ninareanik, Anut nukan amukup ak epar akan woiaka uruas isan inkaruru raianik, isan ämän tainoriäi ätär maraun jer we maromin. 


text:
Ak isan ämän tainorin, kis iken woiok sakau mukoi. Ak iken woiok karar sakau mukau wa. Ak Taitas eposek isanarianik, kon wou nais sakau murin. Keserna, ko wou päurar orip ik rawa ätäi kounuk, aparianik, ik iken woiok erermun. 


text:
Isas Taitas ak Kristen roasiret eposek aurmin. Ko ak rawa potomoi, akan onok eposek aparianik, isan ämän aurmin kiro epar äpu mowon. Ik orip orip ak epar ämän awareäum. Kiro onok kesek, kiro ämän eposek is Taitas ak mesin aurmin akan onokus kiro ämän epar ätär murin. 


text:
Ko ak rawa potonuk, kos ak usu arai rai iminemoi, ak ko imäianik, jekur kamemoi, kon ämän tainorin. Ko meter akanun wous meiewon, utianik, ätäi koumoi, akan onok eposek ko opok moin ätäi ronkateanik, kon wous akanun näwäu meieäu. 


text:
O iken jaunokot, Anut nukas kon wou näu oripas kon roasiret Masedonia provins pakan onok eposek maun sarwarowon mesin awaraurum. 


text:
Karauk usu näwäus kiro roasiret ate apwaronuk, ak saruku roasiret senek raiäin, utianik, ak woiaka erer orip nepipirmoi, karauk roasiret osap wäpik sarwaraun akan aiauk osap pak turur mianik, kiro roasiret aiauk sosop araun tururin. 


text:
Is ak epar awarom, kiro roasiret ak akan aiauk owo senek rawon, keseriar oumoi, kiro roasiret araun tururin. Ak ätäi akan ronkatisar karauk aiauk turur mona, sosop senes sarewon. Kar ros ak aiauk sosop turur mowe rai ronkat arau wa. Kiro akan ronkatisar keserin. 


text:
Utianik, ak äpu karauk menan roasiret akas Anut nukan roasiret Judia provins opok rai sarwaraun ronkateäi, keseria, ikes nais kiro roasiret sarwaram rai akas ik orip orip sakau aikiain. 


text:
Iken ronkatis ak aiauk eteinak araiei rai äiemun, utianik, ak akan ronkatis aiauk sosop aroin. Amke ak akan enmaksau erekapu Näwäu nurianik, iken ämän nais tainorin, owon, ak äpu kiro onok Anut nukan ronkat tainorin. 


text:
<pb/>Taitas amke ak kamuk Korin mena kiro aiauk turur maun sarau onoktorowon. Kesernuk, ik Taitas aurta, pote kiro sarau akan woiaka näu oripas onoktoroin kiro sarau erekapu pataraun sarwarai. 


text:
Ik äpu akan onok eposek senes. Ak akan woiaka Jisas mesin epar moin, ak karauk roasiret Anut nukan ämän areain, ak Anut nukan ronkat owo senek kiro ak äpu miäi. Ak karauk roasiret sarwaraun sakau ronkateäi. Ak ik mesin woiakas meieäi. Keserianik, ak akan woiaka näu oripas karauk roasiret eposek sarwaraun aiauk sosop nais arowe. 


text:
<pb/>Ak karauk aiauk araun is sakau ämän awarau wa. Utianik, woiaka epar moin roasiret Masedonia provins rai, akas karauk roasiret mesin woiakas meieanik, eposek sarwaroin. Is ak Korin roasiret, ak kiro roasiret senek ra, wa ra ate apwaraurim. 


text:
Iken Näwäu, Jisas Krais kon wou näu oripas ak sarwareäu, kiro ak äpu. Ko meter omar oik osap sosop orip, utianik, ko ak mesin saruku ro senek sarewon. Ko kiro onok ak osap sosop owaun sarwarowon. 


text:
<pb/>Isan ronkat ak kiro onok keseraiei. Kiro woisan manowon opok, akas amke kiro roasiret usu orip aiauk araun ronkatein. Keseria, akas amke aiauk tururin. 


text:
Keserianik, kiro sarau maun amke ronkateanik, woiaka erer orip onoktoroin, rusa kiro sarau erekapu patarwe. Akan aiauk owo senek rau ak keseriar mowe. 


text:
Kar ros kon osap karauk roasiret araun ronkateanik, arai, Anut ko kiro ro mesin wou ererai. Kiro ro ko osap sosop orip keseriar arai, Anut ko mesin wou ererai. Anut nukas kar ro osap sosop wäpik äpu mianik, kos osap sosop araun wa aurai. 


text:
Is ak karauk roasiret sarwaraun akan osap erekapu areanik, aka usu owaun awarau wa. Rusapai, ak osap sosop orip. Keseria, kiro karauk roasiret osap wäpik araiei. Tawa ak osap wäpik sarena, akas osap sosop orip sareanik, ätäi ak araiei. Keserna, aka aka sarsarateanik, ak erekapu eposek rawaiei. 


text:
Meter Israel roasiret ak kiro o enip mana oin senek, rusapai ak nais keseriar keseraiei. Kiro Anut nukan ämänis äiewon siar keserin. Kos keser äiewon, “Kar ro ko o sosop senes turur mowon, ko o jeanik, autau wa utiäwon. Kar ro ko o eteinak turur mowon, kiro ro ko nais o jeanik, ätäi sou wa weäwon.” <n>Kisim Bek 16:18</n> Taitas ko kon jaukut pak roasiret sarwaraun Korin mena potoin. 


text:
<pb/>Is ak sarwaraun ronkateäim senek, Taitas nais ko ak sarwaraun ronkateäu, okon, is Anut ‘pere’ aurim. 


text:
Taitas ko pote akan aiauk tururaun aurumun ko wou erer orip keseräm äiewon. Kiro onok karar wa, kon ronkatis nais ak sarwaraun potauru. 


text:
Iken kar jaunok ko Taitas pak äsimorta, potai. Kiro ros Jisas nukan Ämän Eposek roasiret mena atap atap raiäi tamaraun sarau sakau miäu, okon, Anut nukan roasiret akas kon enip jou miäi. 


text:
Ko nais kon menan Kristen roasiret akas ik pak karauk roasiret kiro aiauk araun oi ariaun sare moin. Kiro sarau Näwäu nukan enip jou maun keseriäum. Iken sarau kiro karauk roasiret sarwaraun woiok erer orip miäum. 


text:
Kiro aiauk näwäu turur moin ämäinuk rai, karauk roat akas iken enmok opok ämän maiei rai, kiro ro ko ik pak potai. 


text:
Ik sarau eposek maun sakau ronkateäum. Ik Näwäu nukan amukup pak roasiret akan amiakap nais iken sarau amop miäum, okon, ak erekapu iken onok eposek äpu maiei. 


text:
<pb/>Ik iken kar jaunok nais au pak äsimorta, ak sarwaraun potai. Ko orip orip karauk roasiret sarwaraun sarau sakau monuk, aparmun. Ko akas karauk roasiret jekur sarwareäi roumoi, epar rai ronkatemoi, kon wou erer orip ak rawa potauru. 


text:
Rusa, is Taitas mesin aräurim. Ko isan sarau jai. Ko is pak ak sarwaraun sarau miäu. Kiro jaunokot ori au awan menan Kristen roasiret akas äsimwatona, ak rawa potaieir. Awas Krais nukan enip jou mianik, kon sarau muriäir. 


text:
Keserianik, akas kiro roat mesin akan woiakas meiemoi, akan onok eposek ätär maraiei. Ak kiro onok keserna, Kristen roasiret omsau erekapu akas akan onok eposek rowaiei. Keseria, ik owo onokun akan enmaka jou miäum ak äpu maiei.<pb/>


text:
Ak karauk roasiret osap sosop wäpik sarwareäi, okon, ak Anut nukan roasiret Judia provins opok rai sarwaraun mesin is ämän sosop wa jer we maram. 


text:
Is äpu ak woiaka erer orip kiro roasiret sarwarauriäi. Is Masedonia provins pakan roasiret akan amiakap akan enmaka jou mareanik, ak kiro onok eposek maun kume rai awareäimin. Ak kiro woisan manowon opok, akan sarau aiauk tururaun Akaia provins opok maun onoktoroin. Okoro pakan roasiret akas ak karauk roasiret osap sosop wäpik sarwaraun aiauk tururmoin, ämän roianik, akan woiaka siräienuk, akas nais akan osap karauk roasiret sarwaraun turur moin. 


text:
Utianik, rusapai is isan jaiat ak aiauk turur mona, sarwaraun äsimwaroita, potaiei. Keseria, ak onok eposek mona, karauk roasiret akas ik akan enmaka jou momun kiro epar aparaiei. Keseria, ak siräinai, akan aiauk is kiro roasiret awaromin senek turur maiei. 


text:
Karauk Masedonia roat ak ik pak koumoi, apwaraiei akan sarau kiro wa patarna rai, ik oiorok nai. Ak nais oioraka näwäu nai, owon, ik akan enmaka jou erar momun. 


text:
Kiro onokun, is isan jaiat awaroita, ak amke ak rawa koumoi, akan aiauk karauk roasiret araun äiein turur maun sarwaraiei. Keseria, ak kiro aiauk turur me rauna rauna, ik kowam. Karauk roasiret akas ak woiaka erer orip kiro aiauk karauk roasiret araun turur moin aparianik, ak äpu kiro akan ronkatis keserin, kar ros ak kiro sarau maun sakau ämän awarau wa. 


text:
<pb/>Ak okoro ämän jekur ronkatewe. Kar ro ko o uku sosop wäu wa, kiro ro ko tawa o sosop wa owai. Utianik, kar ro ko kon woia o uku sosop wäi, kiro ro tawa o sosop senes owai. 


text:
Roat karar karar ak karauk roasiret osap araun jekur ronkateanik, araiei. Akan woiaka usu orip kiro akan osap karauk roat wa arau. Kar ros ak kiro onok keseraun sakau awaronuk, ak iminemoi, kon ämän tainorau rai wa arau. Kiro owon, ro wou erer orip karauk roasiret osap arai, kiro Anut nukas konun wou ererai. 


text:
Anut nukas kon wou näu oripas ak osap atap atap aronuk, ak orip orip osap sosop senes owaiei. Ak eposek rawaun mesin osap sosop oi rawaiei. Ak osap sosop senes oianik, karauk roasiret eposek sarwaraun itok. 


text:
Anut nukan ämänis nukan onok mesin keser äiewon,<pb/>“Kos nukan osap sosop saruku roat ariäu. Ko sarau eposek mowon, kiro sarau eposek orip orip rawai.” <n>Buk Song 112:9</n> 


text:
Anut nukasar ro o uku nurunuk, uku weäu. Kosar o atap atap aronuk, ak o jeäi. Ro nukas o uku woia wenuk, tawa o sosop sareäu senek, Anut nukas osap aronuk, akas ätäi kon roasiret eposek senes sarwaraun itok. 


text:
Anut nukas orip orip osap sosop aronuk, akas woiaka erer orip aiauk karauk roasiret araun itok. Akas ik aiauk sosop Judia provins pakan roasiret araun ikona rai, roasiret sosop kiro onok aparianik, akas Anut ‘pere’ auraiei. 


text:
<pb/>Akan sarau miäi kis Anut nukan roasiret karar sarwarau wa. Utianik, karauk roasiret sosop ak akan sarau aparianik, ak orip orip Anut ‘pere’ auraiei. 


text:
Akan sarau miäi kis ak akan woiakas Anut mesin epar meieäi amop mareäu. Akan sarau miäi mesin roasiret akas Anut nukan enip jou maiei. Ak Krais nukan Ämän Eposek roumoi, kiro mesin woiaka epar mianik, jekur tainoriäi, okon, karauk roasiret akas Anut ‘pere’ auraiei. Ak woiaka erer orip kiro roasiret osap ariain pak, karauk roasiret nais osap ariain, okon, roasiret akas Anut nukan enip jou muraiei. 


text:
Anut nukas kon wou näu oripas ak eposek sarwarowon, okon, akas pak jaunakat sarwareäi. Keserna, kiro roasiret akas akanun woiakas meiemoi, Anut nukas ak opok onok eposek maun auraiei. 


text:
Anut nukas osap eposek senes ikowon. Kiro osap näwäu senes, okon, kiro osap owo senek ik aräu senek wa. Kesermoi, ik kiro osap mesin ko ‘pere’ aurim.<pb/>


text:
Karauk roasiret akas isan enim opok ämän keser miäi, “Ko ik pak raumoi, ämän äiäurar aikiäu, utianik, ko kar mena atapuk raumoi, ko sakau ämän jer we mukiäu.” Utianik, Krais nuka kon enip jou wa miäu, ko wou päurar orip raiäu senek is Pol, kon onok tainorianik, kiro ämän äiäurar awaraurim. 


text:
Karauk roasiret akan ronkat ik okoro omnokou pakan onok tainor ariram rai ronkateäi, utianik, ik okoro omnokou pakan onok wa tainoriäum. Is ak rawa koumoi, roasiret kesek ronkat orip sakau ämän awaram. Utianik, ak kiro roasiret akan onok wa tainorna rai, tawa is ak rawa koumoi, ak ätäi sakau ämän wa awaram. 


text:
Kiro epar ik omnokou opok raum, utianik, ik omnokoupaian roasiret weräiäi senek wa weräiäum. Ik kar onok pakas weräiäum. 


text:
Omnokoupaian roat akan muk atap atap oumoi, weräiäi, ik nais iken muk atap atap oumoi, weräiäum. Utianik, iken muk kiro Anut nukan, sakau orip. Kiro mukus iken iwäi jaunokot akan mena sakau raiäi kiro erekapu aru marai. 


text:
Roat ak ik pak ämänis weräuna, ikes ak aru maram. Ikes kiro roat akan ronkat aru ätär mareäum. Karauk roat akas ämän atap atap mianik, ak Anut äpu maun apu sowaraun keseriäi. Ikes akan ämän aru roasiret erekapu ätär mareäum. Ik ämän awarota, roasiret akan ronkat piririanik, akan onok aru pakan utomoi, akan ronkat erekapu karar tururianik, Krais nukan ämän tainoriäi. 


text:
Ak Korin roasiret, iken ämän awarom kiro erekapu tainorna, ikes karauk roasiret ak iken ämän rowau utoi usu araun kume raum. 


text:
<pb/>Ak ik mesin ronkateanik, iken onok apariäi jekur ronkatäu wa. Kar ros is Krais pak pasar raim rai sakau äiäu, kiro ro ik erek ko senek Krais pak pasar raum rai ronkatäi. 


text:
Näwäu nukas ik kon sarau maun sakau ikowon, okon, ik kiro mesin iken enmok jou maun woiok erer orip awareäum. Ikes kiro sakau Anut nukas ikowon pakas akan woiaka Krais mesin epar moin kiro sakau mareäum. Ik kiro sakau pakas akan woiaka epar moin wa aru mareäum. Keserianik, ik iken ämän moram mesin wa oiorok nai. 


text:
Karauk roasiret akas keser äiäi, “Pol nukan pas kiro eposek sakau orip. Utianik, nuka ik pak raiäu ses opok ik ko apariäum, ko sakau wäpik, ko Anut nukan ämän maun jekur äpu mau wa.” 


text:
Kiro roasiret ak okoro ämän mesin jekur ronkatewe. Rusapai ik ak pak rawau wa, okon, iken ämän sakau orip pas opok jer we marom. Utianik, ik ak pak pote rauta rai, iken ämän sakau orip pas opok apari senek, iken onok keseriar aparaiei. 


text:
<pb/>Karauk roat ak akasar akan enmaka jou miäi senek, ikes iken enmok jou mau wa. Kiro roat akan onok kiro akas akan ronkatisar wasareäi. Kar ros nukan sarau wasaremoi, kon jaukun sarau owo senek aparianik, äiäi, ‘isan saraus kon sarau itimoru ra, wa ra?’ Roasiret ak kiro onok tainoriäi ak ronkat eposek wäpik. 


text:
Utianik, Anut nukas owo sarau ikowon kiro mesin karar iken enmok jou mam. Owo mena Anut nukas sarau maun ikowon, ik kiro opok karar sarau miäum. Kiro sarau ak opok nais poteäu. 


text:
Ik ak rawa koianik, iken sarau momun mesin iken enmok jou maun itok, owon, Anut nukas ik ak pak sarau maun aikowon. Utianik, ik ak rawa wa koumun maro, ik kon ämän wa tainorwom. Keseria, ik iken enmok jou mau senek wa. Utianik, ik epar Krais nukan Ämän Eposek kiro ak rawa oi koumun. 


text:
Karauk roat akas amke kar mena sarau moin kiro ikes sarau momun rai enmok jou mau wa. Iken ronkat ak akan woiaka Krais mesin epar moin kiro sakau sarenuk, iken sarau kiro moram näwäu senes saräi. 


text:
Kesernuk, ik karauk mena kiro akan mena kasakup rai Anut nukan Ämän Eposek aware ariäm. Karauk roat akas meter owo mena sarau moin opok, ik ätäi kiro opok iken enmok jou maun wa potam. 


text:
<pb/>Utianik, Anut nukan ämänis keser äieu, “Inok ro kon sarau mowon mesin kon enip jou mauria, ko Näwäu nukas ko kiro sarau maun sakau nuruwon ronkateanik, Näwäu nukan enip karar jou mai.” <n>Jeremaia 9:24</n> 


text:
<pb/>Kar ros nuka ro eposek äiäu, ko Anut nukan amukup ko ro eposek wa, utianik, Näwäu nukasar kiro ro eposek äiäu, kiro ro epar kon amukup eposek.<pb/>


text:
Isas otop ro senek karauk ämän isan enim jou eteinak maun awaraurim. Ak is utoirona, keseraun itok ra? 


text:
Anut nukas ak mesin sosop ronkateäu senek, isas nais ak mesin sosop ronkateäim. Kar ros kon asinak kar ro nuraun paip momoi, jekur kameäu senek, is ak Krais nuraun jekur kamwaraun onoktoromin, okon, tawa ak Krais rawa potea, ak kon roasiret tuku rawaiei. 


text:
Utianik, Satan nukas Ewa ate aparwon senek, karauk sätäiäi roat akas nais ak ate apwaraiei rai is iminem. Ak sätwareanik, akan ronkat eposek aru marona, Krais nukan onok jekur tainoriäi kiro utaiei. 


text:
Karauk roat akas koumoi, kar ämän tamaraiei. Ikes Jisas nukan Ämän Eposek epar tamareäumun, utianik, kiro roat akas Jisas mesin kar ämän atap maiei. Kiro onok pakas ak osou atap owaiei. Meter Anut nukan Osou Näu oin kiro senek wa. Kiro roat akas ämän eposek atap tamaraiei. Kiro Anut nukan Ämän Eposek ikes tamaromun senek wa. Ak kiro onok keserna, akas akan ämän epar kurte tainoraun rai keseriäi. 


text:
<pb/>Utianik, isan ronkat kiro sät ämän oi ariai roat ak akan enmaka jou oik miäi, ak näwäu, is eteinak rai ronkatäu wa. 


text:
Epar, is Anut nukan ämän aräun kiro skul mau wa, utianik, is kon ämän jekur äpu momin, okon, ik orip orip ak Anut nukan ämän amop tamareäumun. 


text:
<pb/>Is Anut nukan Ämän Eposek tamareanik, akas is aiauk iraun rai wa awareäimin. Is akan enmaka jou maun keseriäimin, isan enim jou mau wa. Akan ronkat is kiro onok aru keseriäimin ra? 


text:
Is karauk menan Kristen roasiret akas aiauk irona, pote ak sarwaraun sarau miäimin. Kiro onokus is kiro roasiret akan aiauk päu oimin senek. 


text:
Is ak pak pote raumoi, karauk osap owaun ronkat oianik, ak usu wa ariäimin. Is owo osap owaun ronkateäimin isan jaiat ak Masedonia provins pakas koin akas epar kiro osap erekapu iroin. Is akas osap iraun rai wa awareäimin. Rusapai nais, ak is osap iraun rai wa awareäim. 


text:
Krais nukas epar ämän miäu senek, is nais epar ämän miäim. Is akan aiauk owau wa, okon, kiro mesin isan enim jou muraun itok. Akaia provins pakan kar ros is kiro onok keseraun tämurau senek wa. 


text:
Is owon akan aiauk owaun wa awareäim? Akan ronkat isan woias aka mesin wa meieäim ra? Wa senes, wa. Anut ko äpu isan woias ak mesin meieäim. 


text:
<pb/>Is meter akan aiauk owau wa, kiro onok rusapai keseriar rau. Kiro sätäiäi roat ak akan enmaka jou miäi apu soraun is kiro onok keseriäim. Akan sarau iken sarau senek äiäi, utianik, akas akan sarau mianik, ak pakan aiauk oiäi, okon, akan sarau iken senek wa. 


text:
Kiro roat ak Krais nukan ämän oi ariaun roat senes wa. Ak sarau mianik, Krais nukan sarau moram äiäi. Ak sätäiäi. Akasar pirirmoi, ik Krais nukan ämän oi ariäum roat rai keseriäi. 


text:
Akan onok kis ik wa atonoikai. Satan nais nukasar ätäi pirirmara, is Anut nukan sarau eitek arou opok raim rai keseriäu. 


text:
Keserianik, Satan nukan sarau roat akasar pirirmoi, sarau eposek mona, karauk roasiret akas kiro ak Anut nukan sarau roat äiäi. Utianik, kiro roat akan onok kiro keseriäi, tawa Anut nukas erekapu aru marai. Pol ko Jisas nukan ämän oi ariemoi, usu sosop owon. 


text:
<pb/>Is amke karauk otop ämän maun awaromin. Ak kiro ämän roianik, ko epar otop ro rai wa ronkatäu. Utianik, ak is otop ro rai ronkate roi, ak karauk otop roat akan ämän roiäi senek ak isan ämän nais päurar rowaiei. Ak is utoirona, isas nais isan enim jou eteinak mam. 


text:
Is äpu isan sarau eposek mesin isan enim jou mam, kiro is Näwäu nukan ämän wa tainoriäim, is otop roat senek saremoi, isakan enim jou miäim. 


text:
Roat sosop ak okoro omnokoupaian onok tainorianik, akan sarau mesin akan enmaka jou miäi. Is nais akan onok tainormoi, isan saraus isan enim jou atap mam. 


text:
Ak karauk roat inikwarona, akas sakau ämän awareanik, akan sarau maun imwareäi. Akas ak jekur kamwaraun sakau awareanik, akan osap erar oiäi. Kiro roat akasar ik roat eposek äianik, ak roat aru awareäi. Kiro roat sakau orip, akas akan sipiaka pipuriäi senek. 


text:
Wopurut, ikes nais kiro onok aru ak opok keseraun sakau wäpik, okon, ik oiorok neäu ra? Utianik, kar ro kon sarau mowon mesin kon enip jou monuk rai, is nais isan enim jou mam. Is otop ro senek kiro ämän arem. 


text:
Kiro roat ak Ibru roat ra? Is nais Ibru ro. Ak Israel roat ra? Is nais Israel ro. Ak Apraham nukan tupsiu ra? Is nais Apraham nukan tupsiu. 


text:
Kiro roat ak Krais nukan sarau roat ra? Is rusapai äiem, kiro otop roat senes. Is epar kon sarau ro. Is sarau sakau senes mianik, kiro roat itimwaromin. Karauk roat akas is orip orip karapus owa kureiriäin. Roat akas is sosop senes iworomoi, tätäi iriäin. Ak kiro sätäiäi roat keser akwarau wa. Omre sosop is meiäuriäimin. 


text:
Juda roat akas 39 orip is mur sakaus mänkäsiroin. Ak kiro onok keserin, omre atap atap 5 orip keseiroin. 


text:
Kar muti Rom marai roat akas omre atap atap 3 orip sinis mänkäsiroin. Kar muti, karauk roat sosop akas aiaukus iworona, meiäurimin. Is ariäim opok, ous 3 orip aru mowon. Kar ous aru monuk, is pututu karar, sankeu karar mas an opok raimin. 


text:
Omre sosop is sarau maun apu opok ariäimin. Is anas oire manauriäwon. Karauk roat akas roat akan osap päu owaun apu opok raiäis, akas is iworauriäin. Isakan jaiat Juda akasar iworauriäin. Karauk omsau pakan roat akas nais iworauriäin. Is näu mena usu sosop oiäimin. Ro wäpik mena om puru opok usu oiäimin. Mas anas oire jauriäwon. Karauk roat akas sätäianik, ik nan Kristen jaunat rai äumoi, iworauriäin. 


text:
Is sarau sakau atap miäimin. Pututu sosop, is jekur wa niniäimin. Karauk ses, is sou iworomoi, an patiriäwon. Karauk ses, isan sarau momoi, is o wa jeäimin. Karauk ses, is omjo wäpik rorosiriäwon. 


text:
Isan usu kiro karar wa, omre orip orip is Kristen roasiret kamwaraun ronkat sosop senes oiäimin, kis usu näwäu senes iriäu. 


text:
Kar Kristen ro ko sakau wäpik sarenuk, is nais sakau wäpik senek sareäim. Kar ro onok aru monuk, is kiro onokun ronkateanik, woi aru miäu. 


text:
<pb/>Ak is erar ro airona rai, is kar apu wäpik, okon, isakasar isan enim jou erar mam. Utianik, owo onokus is sakau wäpik ätär mareäu, is kiro mesin woi erer orip isan enim jou mam. 


text:
Anut nuka ko iken Näwäu, Jisas nukan Momok pak kon Eit pak. Ik kon enip jou orip orip mau. Ko äpu is kiro ämän sätäiäu wa. 


text:
Damaskus näu menan kiap ko king-Aretas nukan inkaruru raiäu, kos karauk marai roat akas is sakau atoiraun menan ororok kamäun marowon. 


text:
Utianik, isan jaiatos is basket uru murianik, windo opokas muruna, nomin. Keserna, is kiro menan kiap nukan ipoukupas imine manomin.<pb/>


text:
Ak is erar ro rai ronkateäi, okon, is kar apu wäpik, isakasar isan enim ätäi jou mam. Kiro jou maun onokus is wa sareirai. Utianik, is keser awaram, Näwäu nukas nini epir pakaimas karauk osap ämäi rawon ätär murowon. 


text:
Is kar ro Krais mesin wou epar mowon äpu mom. Meter woisan 14 orip manonuk, ko Anut nukas omar namba 3 opok imäi tonowon. Kon enipsau orip manowon ra, wa ra, is äpu wa. Anut karar kiro äpu. 


text:
Is äpu kiro ro ko Anut nukas kon mena eposek omar oik imäi tonowon. Kon enipsau orip manowon ra, wa ra, is äpu wa. Anut karar kiro äpu. Omar opok ko karauk ämän arein rowon. Kar ros kiro ämän owo senek omnokou pakan ämänis aräu senek wa. Anut nukas ‘kar ros kiro ämän ätäi karauk roasiret wa awarau’ rai äiewon. 


text:
Is kesek ron enip jou mam, utianik, isakan enim jou wa mam. Utianik, owo onokus is sakau wäpik ätär mareäu is kiro mesin woi erer orip isan enim jou mam. 


text:
<pb/>Utianik, isakan enim jou mauria, is otop ro senek wa saräm, owon, is epar ämän mam. Utianik, is isakan enim wa jou mam, owon, is isakan enim jou moita rai, roasiret akas isan ronkat tainorianik, isan enim jou maiei. Utianik, ak amke isan ämän tamareäim roumana, is owo onok keseriäim aparianik, kiro jekur wasare äpu momoi, is mesin rapor ronkatäiei. Osap katuau senekus Pol nukan enipsau weäu. 


text:
<pb/>Utianik, Anut nukas omar oik kiro osap eposek senes ämäi rawon ätär murowon kiro mesin is isan enim jou mam rai, Anut nukas Satan inikernuk, kos kar osap katuau senek isan enimsau tätäi iraun rau äsimorowon. Kesernuk, is nepipirianik, isakan enim jou mau senek wa. 


text:
Utianik, Näwäu nukas is ätäi keser airowon, “Isan woi näu oripas sareisiäim, kiro itok. Na sakau wäpik rauta, isan sakaus na sakau musiäu.” Keserianik, owo onokus is sakau wäpik ätär mareäu is kiro mesin isan enim jou mam. Keserita, roasiret akas Krais nukan sakau kiro is pak rau aparaiei. 


text:
Kiro onokun, is sakau wäpik, karauk roasiret akas isan enim opok ämän aru miäi, is usu näwäu oiäim, karauk roasiret is aru muriäi. Kiro usu erekapu is opok penuk, is woi aru wa miäu, owon, is Krais nukan sarau moram. Keseria, is nepipirim, owon, is sakau wäpik raita, Anut nukan sakaus is sakau muriäu. Pol ko Korin roasiret sarwaraun ronkat sosop miäwon. 


text:
<pb/>Is otop ämän arem. Utianik, akasar is kiro ämän araun siräire moin. Ak is onok eposek moram araun itok, utianik, ak keserau wa. Epar, is enim jou näwäu orip wa. Utianik, kiro sät ämän oi ariai roat akas akan enmaka jou näwäu miäi, akan saraus isan sarau itimorau wa. 


text:
Is ak pak raumoi, isas Jisas nukan ämän oi ariaim ro ätär maraun onok atap atap miäimin. Is ak pak raumoi, kurur atap atap pak onok atap atap miäimin. Is sakau tai raianik, usu sosop oumoi, Anut nukan sakau ätär maraun kiro onok keseriäimin. 


text:
Is owo onok karauk Kristen roasiret opok keseriäimin is ak opok nais kir keseriäimin. Kar onok karar kiro is ak opok keserau wa. Is ak o iraun rai awarau wa. Akan ronkat is o iraun awarau wa kiro is onok aru momin ra? Ak keser ronkatena rai, akas isan kiro onok aru jäkäi muraun itok ra? 


text:
<pb/>Is rusapai ätäi namba 3 koi apwaraun ronkateram. Akas is sareiräun usu wa aram. Isas ak akan osap iraun rai wa awarom. Akan woiaka is iraun rai awarom. Mokoit akas osap turur mianik, momonakat wa areai. Momonakat akas epar osap turur mianik, akan mokoit areai. 


text:
Kesermoi, isan osap erekapu rau kiro ak aram. Isan totom nais ak sarwaraun aram. Isan ronkat isan woias akanun meieäim näwäu sarenuk, akan woiakas isanun meiäi kiro eteinak saräi. 


text:
<pb/>Kiro onok amop senes, isas kar usu akan enmaka opok mau wa. Utianik, ak kamuk karauk roat akas keser äiäi, “Kos sätäikomoi, atonoikomara, iken osap oiäwon.” Kiro epar wa. 


text:
Karauk roat isas ak rawa äsimwaroita, potoin akas sätwareanik, akan osap is iraun oin ra? Wäpik, ak äpu kiro roat akas akan osap owau wa. 


text:
Isas Taitas ak rawa potaun ronkat sakau nurita, ko ak rawa potowon. Iken jaunok kar ko Taitas ori äsimwatoita, ak rawa potoirin. Taitas nukas sätwareanik, akan karauk osap owon ra? Wa senes, ko akan osap owau wa. Is Taitas ori iwen ronkat karar, iu onok karar tainoriäumur. 


text:
<pb/>Akan ronkat ik kiro pas karauk roat akas iken enmok opok ämän aru moin epar wa rai ätär maraun jer we maromun ra? Ik kiro onokun jer we marau wa. Ik Krais pak pasar raumoi, Anut nukan amukup kiro ämän awaroram. Ak iken jaunokot senes. Ik owo onok keseriäum kiro akan woiaka epar moin sakau maraun keseriäum. 


text:
Is iminem, owon, is ak rawa koianik, ak isan ämän tamaromin wa tainoriäi aparam. Ak keserna, is koianik, usu aroita, akas is woi päurar orip wa apairaiei. Is ak onok aru miäi aparau utom. Ak ämänis weräiäiei, akan jaunakat mesin woiaka aru maiei, ak kasiaka päi, ak atap atap inäiäiei, ak karauk roat akan enmakap ämän maraiei, ak aka aka jeje ämän muratäiei, ak akan enmaka jou mianik, karauk roat akan ämän wa rowaiei, akas sarau erekapu aru maiei. Is koianik, ak kiro onok keserna, aparaun utom. 


text:
Is ak rawa koianik, akan onok aru aparmoi, Anut nukan amukup oior nai. Roasiret sosop ak kamuk akas meter onok aru mianik, akan onok aru mesin ätäi akan woiaka pirirau wa aparianik, woi aru näwäu mai. Ak onok aru senes miäin, ak sapum onok miäin, akan woiaka onok aru atap atap keseraun siräiain. Ak kiro onok keseriäin mesin akan woiaka ätäi pirirau wa, is kiro onok aparianik, oior nomoi, woi aru mai. Kesermoi, is ak rawa kowaun iminem.<pb/>


text:
Is rusapai ätäi ak rawa namba 3 kowaurim. Ak jekur ronkatewe. Anut nukan ämän keser äiewon, “Ro oirori ra, 3 orip ra, akas akan ämän wasarewareanik, akan ämän epar ra, wa ra awaraiei.” <n>Lo 19:15</n> 


text:
<pb/>Is ätäi ak rawa namba 2 opok poteanik, karauk roat ak onok aru moin sakau ämän awaromin. Is rusapai ak pak rawa wa, kiro sakau ämän ätäi awarom. Is ätäi ak rawa potomoi, ämän äiäur wa awaram. Is kiro roat onok aru morai usu aram. 


text:
Akas is Krais nukas ämän aironuk, areaim kiro epar rai äpu maun keseram. Keseria, ak äpu maiei Krais ko akan onok jekuraun, päurar wa tuku mareäu, ko sakau orip tuku mareäu. 


text:
Ko am äpäs opok äsäi moin ses opok kiro epar ko sakau wäpik rawon. Utianik, rusapai ko Anut nukan sakaus awau rau. Kiro onok senek, ik omnokoupaian roat kon sarau momoi, sakau wäpik raum. Utianik, ik ko pak awau raumoi, Anut nukan sakau orip ak pak sarau mam. 


text:
<pb/>Ak akan woiaka Jisas mesin epar moin ra akasar akan onok jekur wasaräiei. Ak akan woiaka ko mesin epar moin, ak äpu Krais Jisas ko ak pak rau. Utianik, ak akan woiaka ko mesin epar mau wa ak äpu ko ak pak rawau wa. 


text:
Is sakau ronkatem, ak iken sarau wasaremoi, akas ik Krais nukas kon sarau maun sare mukowon äpu maiei. 


text:
Ik Anut aurta, ak sarwarnuk, ak karauk onok aru wa maiei. Ak onok eposek mianik, ikes ak Anut nukan onok jekur tamaromun äpu maiei. Utianik, ik roasiret iken sarau eposek äpu maun Anut aurau wa. Roasiret akan ronkat iken sarau aru, kiro itok, utianik, ikes ak onok eposek me rawaun Anut auriäum. 


text:
Ik Anut nukan epar ämän tonoi maun kar onok mau senek wa. Utianik, ik karauk roasiret kon epar ämän karar tainoraun sarwareäum. 


text:
Akan woiaka epar moin sakau tai rauna rai, karauk kasikan roasiret akan ronkat ik sakau wäpik äiäiei, kiro itok, ik nepipiram. Ik Anut aurta, ak sakau tai raianik, roasiret tuku senes saräiei. 


text:
Is atapukas raianik, ak kiro onokun okoro ämän jer we marom. Ak akan onok aru utomoi, jekur rauna rai, is ätäi ak rawa potoita, isan sakau kiro Näwäu nukas irowonus ak ätäi jekwaraun wa awaram. Näwäu nukas is kiro sakau ak sarwaraun irowon. Ak aru maraun kiro sakau irau wa. 


text:
<pb/>O jaiat, is isan ämän pataraun ak ‘pere’ ämän awarom. Ak roasiret tuku senes saräun sarau sakau mowe. Ak isan ämän roinai, akan ronkat karar momoi, woiaka päurar orip rawe. Keserna, Anut nukas kon wous ak mesin meieäu, ko woiaka päurar rawaun sakau ariäu, ko ak pak rawai. 


text:
<pb/>Iken Näwäu, Jisas Krais nukas kon wou näu oripas ak sarwarnuk, Anut nukas akanun wous meiemoi, Osou Näu nukas aka aka woiaka karar orip rawaun sakau marai.<pb/>


text:
O asir, Anut nukas na nan mokoit pak nukan senes sare musowon, is, Jon, akan kamwareäim ro, okon, is ak okoro jer we marom. Isan woias ak mesin meie rau, isas karar wa, kiro roat ak epar ämän äpu, akas ran akanun woiakas meie rai. 


text:
<pb/>Momonek Anut, kon mokoi Jisas Krais pak awan woiawas ikenun meieanik, au epar ikenun woiakati momoi, awan ronkatis ik erar sareikoirin, keseria, iken woiok päurar rawai. Ik erekapu jaunokot akanun woiakas meiäun onok tainorau. 


text:
<pb/>Karauk roat akas nan karauk mokoit epar ämän tainorin airoin roumoi, is nepipirim. Kiro onok momonok nukasar tainorwe aikowon senek keseriäi. 


text:
O asir, kiro onokun, is na aisom, ik erekapu jaunokot mesin iken woiokos meiäu. Okoro sintore ämän rusapai na jer we musom kiro awau ämän wa, kiro sintore ämän meteran. 


text:
Jaunokot akanun woiakas meiäun onok kesek: Ik Anut nukan sintore ämän jekur tainoriäum. Ak meter Jisas mesin woiaka epar moin opok, ak kiro kon sintore ämän keser roin, ak jaunokot akanun woiakas meiewe, ak kiro onok tainorwe. Ik Krais nukan ämän sakau atau. 


text:
<pb/>Roat sosop okoro omnokou opok ämän sätäikaun arirai. Akas äiäi, “Jisas Krais ko ro senek kowau wa.” Keser äiena rai, kiro roat ak sätäiäi roat. Ak Jisas Krais nukan iwäi jaukut. 


text:
Ak jekur aparwe, ak kiro osap eposek owaun sarau sakau morai wa utaiei. Ak jekur aparna rai, Näwäu nukas ak osap eposek araun sare marowon kiro erekapu arai. 


text:
Utianik, kar ro ko pote kar ämän atap oianik, Krais nukan tamareäwon ämän jekur sakau atau wa, Anut kiro ro pak pasar rawau wa. Utianik, inok ro ko Jisas Krais nukan tamareäwon ämän sakau ate raiäu ro, momomok nuka kon mokoi pak au kiro ro pak pasar raiäir. 


text:
Utianik, kar ro kiro epar ämän ak opok wa oi potonuk rai, akas kiro ro ‘pere’ rai wa aurau, akas ko akan owa wa imäi tonau. 


text:
<pb/>Is ämän sosop rau ak awaraun itok, utianik, is kiro ämän erekapu jer wäu utom. Utianik, is ak rawa pote apwaroita, ik erek tanerai aräu, keseria, iken woiok näwäu ererai. 


text:
O jaiat, is Saimon-Pita, Jisas Krais nukan sarau ro kon ämän oi ariaim. Is roasiret Jisas mesin woiaka epar moin kiro jer we marom. Jisas Krais ko iken eit, ko iken onok aru pakan imäikowon ro. Jisas Krais nukan onok eposek, kos ik erekapu sareikonuk, iken woiok epar momun senek, ak ran akan woiaka epar moin. 


text:
Anut ko, iken Näwäu, Jisas ori, awas awan onok eposek ätär mareanik, sarwarmoi, akan woiaka päurar rawaun araieir. Kesersä, ak äpu matomana, orip orip eposek rawaiei. Anut nukas ik kon roasiret sare mukowon. 


text:
<pb/>Jisas Krais nukasar nuka Anut, ko Anut nukan sakau näwäu orip, okon, kos ik Anut nukan ämän tainorianik, ko pak orip orip rawaun sakau ikowon. Kesermoi, kon sakau onok eposek orip ätär mukianik, ik kon roasiret senes saräun urweikowon, okon, ik ko äpu murom. 


text:
Kiro onok pakas, kos ik osap eposek senes ikaun paip mukowon kiro ikou. Kesernuk, okoro omnokou pakan roat akan ronkat arus ik aru wa mukai, okon, ik Anut nukan onok erekapu tainorau. 


text:
<pb/>Keserianik, Krais nukas kiro onok keserwon mesin jekur ronkatewe. Ak ko mesin woiaka epar moin, okon, rusapai, ak onok eposek maun sarau sakau mowe. Ak onok eposek mianik, ak ätäi Anut nukan ämän jekur äpu maun sarau sakau mowe. 


text:
Ak kon ämän jekur äpu mianik, ätäi akan ronkat jekur kamäun sarau sakau mowe. Ak akan ronkat jekur kameanik, ak ätäi sakau tai rawaun sarau sakau mowe. Ak sakau tai raianik, ätäi Anut nukan onok tainoraun sarau sakau mowe. 


text:
Ak Anut nukan onok eposek tainorianik, ätäi akan jaunakat eposek sarwaraun sarau sakau mowe. Ak akan jaunakat eposek sarwareanik, ak ätäi roasiret mesin akan woiakas meiäun sarau sakau mowe. 


text:
Ak kiro onok eposek erekapu keseraiei, ak eposek senes sareanik, ak Jisas Krais jekur epar äpu momoi, ak kon sarau erar wa maiei. Kiro sarau o orip saräi. 


text:
Utianik, inok ro ko kiro onok eposek wa keserai, ko amuk oporewon ro senek om jekur wa aparai. Amke Anut nukas kiro ron onok aru meter keserwon jäkäi muruwon, utianik, ko kiro mesin ätäi ronkatäu wa. 


text:
O jaiat, ak jekur ronkatewe. Anut nukas ak sare mareanik, urwarowon, okon, woiaka erer orip sarau sakau mowe. Ak kesermoi, Anut wa sumkäineina rai, iken Näwäu, Jisas Krais nukas wou erer orip imwaronuk, ak kon mena awau orip orip rawaun tonaiei. Meter Anut nukan ämänis Jisas mesin aikowon. 


text:
<pb/>Is äpu, ak okoro ämän meter roianik, äpu moin. Kiro Anut nukan epar ämän mesin akan woiaka epar moin. Utianik, is orip orip ätäiar awaram. 


text:
Isan ronkat, is okoro omnokou opok awau rai rai, ak orip orip okoro ämän mesin ronkat araun wa utam. 


text:
Keseria, is ak okoro ämän sakau awaraurim. Is tawa meieita, ak omre orip orip okoro ämän awaromin ronkatäiei. 


text:
<pb/>Ik okoro kinin roat akan ronkat pakas mareäi kiro kinin awarau wa. Ik iken Näwäu, Jisas Krais, sakau näwäu orip ätäi kowai mesin awarom. Ik Jisas nukan sakau iken amiokosar aparmun, okon, ak awaroram. 


text:
Ik erek raumun opok, momonek Anut nukas kon enip oik murianik, sakau näwäu nuruwon. Anut nukasar enip jou näwäu orip, kämioik rau, ko omar oikas keser äiewon, ‘Okoro isan mokoi senes. Isan woi ko mesin meiem. Is ko mesin isan woi ereru.’ 


text:
<pb/>Keseria, ik Anut nukan ämän roianik, areain roat akan ämän mesin iken woiok epar mom. Ak ran kiro ämän akan woiaka uru moinai, ronkatewe, kiro eposek senes. Anut nukan ämän roianik, areain roat akan ämän kiro arou eteinak pututu jereäu senek. Ak apu eteinak apariäi. Jisas ätäi kowai kiro om teinewan upi jereäu senek, kiro akan woiaka uru jere raunuk, ak apu erekapu aparaiei. 


text:
Ak kar ron ämän aräu wa. Wa senes wa. Ak Anut nukan ämän, Osou Näus akan ronkat opok maronuk, awareäin.<pb/>


text:
Meter Israel roasiret kamuk opok, karauk roat ak Anut nukan ämän roianik, arem rai sätwareäin. Keseria, rusapai ran karauk roat ak kamuk pemana, sät ämän tamareäi. Ak ämäi ämäi ämän atap ak woiaka Jisas mesin epar moin aru maraun tamareäi. Epar, kiro roat Näwäu nukas akan onok aru pakan imwaraun meiewon, utianik, akas Näwäu sumkäineanik, ak Anut nukan ämän erekapu tainoraun kiro utau äiäi. Keseria, Anut nukas kiro roat kurte aru marai. 


text:
Utianik, roasiret sosop akan woiaka epar moin ak kiro onok aru oioraka naun tainorna rai, roasiret akan woiaka Jisas mesin epar mau wa akas kiro onok aparianik, Anut nukan epar ämän opok jeje ämän maiei. 


text:
Kiro sät äiäi roat ak akan aiauk ra, akan osap owaun woiakas meieäi. Ak kiro roat akan sät ämän sosop rowaun akan osap sosop araiei, utianik, kiro sät ämän äiäi. Kiro sät ämän akan ronkatis miäi. Anut nukas kiro roat wasarewaraun kamware rau. Ak wasarewareanik, ak erekapu aru senes marai. 


text:
<pb/>Ak rowe, meter karauk Anut nukan sarau eitek ak onok aru moin, Anut nukas kiro sarau eitek inikwaronuk, rawau wa, kiro up pututu uru känkurwarowon. Ak kiro up pututu uru Anut koi roasiret wasarewaraun kame rai. 


text:
Kar ses opok, Anut nukas meteran onok aru miäin roasiret inikwaronuk, rawau wa. Joi näwäus koumara, roasiret akan woiaka Anut mesin epar mau wa erekapu aru maronuk, meiein. Noa karar ko ämän eposek tamareäwon ro pak roasiret 7 orip Anut nukas jekur kamwaronuk, ak aru marau wa. 


text:
Kar ses opok, Anut nukas Sodom, Gomora ori erekapu aru matowon. Ko akan näu mena oiroror ep äsimornuk, koi jerwarnuk, aitap sareirin. Ak kiro keserwon ronkatewe. Epis jerwarowon, kiro totok senek. Tawa roasiret akan woiaka epar mau wa ak epis keser jerwarai. 


text:
Ik äpu Anut nukas Lot isanarianik, aru murau wa, ko ro onok eposek orip. Lot ko kiro menan roasiret onok aru miäi pak sapum onok miäi pak kamuk rawon. 


text:
Lot ko Anut nukan amuk opok ro eposek. Utianik, ko kiro mena roasiret onok aru miäi pak rawon. Omre karar karar ko roasiret Anut nukan sintore ämän utomoi, onok aru moin aparianik, kon wou usu orip rawon. Anut nukas ko kiro roasiret aru pakan imäiewon. 


text:
Keseria, owo usus roasiret ak Anut mesin akan woiaka epar mianik, kon ämän tainoriäi opok penuk, Näwäu kiro roasiret sarwaraun äpu mou. Onok aru miäi roasiret ak Anut mesin akan woiaka epar mau wa, ko nais ak sakau atwareanik, aru maraun äpu mou. Kar omre päi opok, ko kiro roasiret wasarewareanik, aru marai. 


text:
Roasiret sapum onok aru senes mianik, Anut jeje ämän auriai, kos kiro roasiret aru senes marai. Kiro sät ämän tamareäi roat ak kamuk raumana, ak Anut nukan ämän wa tainoriäi. Ak akan ronkat karar tainoriäi. Ak Anut nukan sarau eitek jeje ämän awaraun wa iminewareäi. 


text:
Anut Näwäu nukan sarau eitek ak sakau näwäu orip, akas kiro sätäiäi roat itimware rai. Utianik, akas Anut nukan amuk opok, kiro onok aru miäi roat akan enmaka opok ämän wa mareäi. 


text:
Utianik, kiro roat ak karauk onok akan onoktapau äpu wa, utianik, ak kiro mesin jeje ämän miäi. Kiro roat ak opur senek. Opur ak ronkat wäpik sepuk ariena, roat akas akwarona, meieäi. Kiro roat ak ran kesekur, ak ronkat wäpik, owo onok keseraun keseriäi, okon, ak opur senek wasaräiei. 


text:
<pb/>Kiro onok senek, kiro sät ämän tamareäi roat akas karauk roat aru mareäi. Tawa Anut nukas ak ran tätäi näwäu arai. Ak nepipirianik, onok aru keseraun sankeu amop keseriäi. Ak orip orip, oioraka naun onok aru kiro keseriäi, utianik, ak ‘Ika roat eposek’ äiäun rai, ak woiaka epar moin roasiret, pak tururianik, o jeäi. Keserna, Kristen roasiret akan joumaka aru manai. 


text:
Orip orip asiret apwaromana, aru maraun ronkat aru oiäi. Ak onok aru mianik, äiäk rai wa ronkateäi. Roasiret akan woiaka Anut mesin sakau mau wa ak onok aru maun rewareäi. Owo osap sätäumoi, owaun ak äpu miäi. Ak kiro onok keserna, Anut nukas tawa kiro roat aru marai. 


text:
Kiro roat ak apu tuku utomoi, ak sepuk sepuk ariäi. Ak kar meten ro, enip Balam, Beor nukan mokoi nukan apu tainoriäi. Balam ko aiaukun ronkatemara, onok aru maurwon. 


text:
Utianik, kar opur donki ko ron pätu senekus Balam ‘Na onok aru senes moram’ rai auruwon. Donki ko opur, ko ämän maun senek itok wa, utianik, kiro ses opok, ron pätu oripas ko kiro Anut nukan ämän roianik, areawon ro ronkat aru orip, ‘na onok aru wa mau’ rai auruwon. 


text:
<pb/>Kiro sät ämän tamareäi roat ak antut sikewon senek. Ak iou uriris pair manonuk, om wa neäu senek. Ak roasiret sarwaraun itok wa. Keseria, Anut nukas akan mena sare marowon rau, kiro mena atapuk pututu senes rau. 


text:
Kiro roat ak onok aru momana, nepipirianik, akan enmaka rororaun ämän sosop miäi. Keserna, karauk roasiret rusapaiar woiaka epar moin ätäi onok aru maun woiaka siräi marona, onok aru miäi. 


text:
Kiro sätäiäi roat akas roasiret keser awareäi, “Ak iken onok tainoraiei. Ak iken onok tainorna rai, ak karauk roat akan sarau roat wa rawaiei. Ak owo onok keseraun itok.” Utianik, kiro roat aru aka onok aru nukan sarau roat. Owon, owo onok akan ronkat opok orip orip rau, ak kiro onok nukan sarau roasiret (slev). 


text:
Inok roasir ko kon okoro omnokou pakan onok aru erekapu sumkäinemara, iken Näwäu, Jisas Krais, imäikowon ro tainorwonus, ko kiro onok aru meter keserwon ronkatemara, ätäi keserai, ko meter rawon senek wa rawai. Ko rusapai aru senes rawai. 


text:
Is ak kiro jekur äpu maun kar ämän awaraurim. Ko meter Anut nukas roasiret kon amukup owose eposek saräun ko äpu mau wa, onok aru miäwon, wasarewaraun ses ko usu owaun itok. Utianik, ko kiro Anut nukan ämän karauk roat akas ko ätär murin äpu momoi, tainorianik, ätäi kiro onok utowon, okon, tawa ko usu näwäu senes owai. 


text:
Ak kiro onok miäi, kiro kar ämän meter äpu miäwon ros äiewon senek. Ko äiewon, ‘Enas esiemara, nukan es ätäi jaun poteäu.’ <n>Sindaun 26:11</n> Kar ämän kesek rau, ‘Ak akan en an jou muruna, ko ätäi potomara, maimai opok nini taitairiäu.’<pb/>


text:
O jaiat, is amke jer we maromin, rusapai okoro ätäiar jer we marom. Kiro jer oirori opok is ak kiro onok eposek wa rämkäswaraun rai ronkat araun jer we maromin. 


text:
Kiro ämän eposek meter Anut nukan ämän roianik, areain roat akas awaroin. Iken Näwäu, ko iken imäikowon ro, ko nais nukan sakau ämän kon ämän oi ariain roat aronuk, akas awaroin. Ak kiro ämän ätäi ronkatäun rai awarom. 


text:
Is ak okoro ämän awaraurim, jekuriar ronkatewe. Okoro omnokou wasaräun ses opok, roasiret akan ronkat aru tainorianik, ak siarakap koumana, akan woiaka Jisas mesin epar moin mesin jeje ämän awareanik, totwaraiei, “Jisas nukas ätäi kowaun paip mowon, owosera? Ko ätäi kowau wa. Iken asanokot meieutoin, utianik, meter Anut nukas okoro omnokou ate mowon keseriar rau, kar osap awau päu wa.” 


text:
Utianik, meter Anut nukas nukan oksaus omnokou omar pak äienuk pewon, ak kiro mesin ronkatäu utoi. Okoro omnokou an pakas pewon, Anut nukas an inäunuk, omnokou sakau sarewon. 


text:
Utianik, okoro omnokou omar pak rusapai rau. Kiro Anut nukan oksausar äienuk, epis aru maun utonuk, rau. Tawa Anut nukasar okoro omnokou wasaräun ses opok, kiro roasiret onok aru miäi wasarewareanik, erekapu aru marai. 


text:
<pb/>O jaiat, kar ämän okoro awaraurim, ak wa utau. Akas Jisas kowaun om rumukäu rau räi wa äiäu. Iken ronkat woisan 1,000 kiro om rumukäu rai ronkateäum, Näwäu nukan ronkat kiro omre karar senek. Iken ronkat omre karar om katu rai ronkateäum, Näwäu nukan ronkat kiro woisan 1,000 senek. 


text:
Näwäu ko owo paip mowon keseraun roasiret akan onok senek äiäur äiäur mau wa. Utianik, ko ak mesin ronkatwareanik, kurte wa keseriäu. Owon, kar roasir wa aru saräun rai äiäur äiäur miäu. Roasiret erekapu woiaka pirirmoi, onok aru miäi utaun rai wou erer orip kamware rau. 


text:
<pb/>Utianik, Näwäu kowaun ses, ko päu ro senek ämäi ämäi kurte kowai. Kesernuk, omar jejep näwäu taumara, wasaräi. Omar oikan osap erekapu epis aru mai. Okoro omnokou pak osap erekapu rai epis jere kuräi. 


text:
Okoro osap erekapu kiro onok pakas wasare kurena, rusapai ak Jisas mesin woiaka epar moin roasiret, ak owo onok keseraiei? Ak orip orip Anut nukan onok eposek tainornai, ak kiro omre Anut nukas sare mowon kame rawe. Kiro omre penuk, omar epis aru mai. Kiro ses opok, omnokou pakan osap pak omar oikan osap pak ep sopous erekapu aru monuk, an senek saräi. 


text:
Utianik, Anut nukas ik paip mukowon, ik kiro paip epar päun kame raum. Ik omar awau pak omnokou awau pak kame raum. Kiro, roasiret onok eposek miäi akan rawaun mena. 


text:
<pb/>O Jaiat, kiro ämän is awaromin epar. Ak kiro omre kowaun woiok karar orip kame rawe. Ak Anut nukan ämän jekur tainoraun sarau sakau mowe. Ak keserna, kiro omre sare mowon penuk, Anut nukas ak karar karar awarai, ‘Na onok eposek momon, okon, na ämän wäpik. Iwen woiok karar päurar raumur.’ 


text:
Näwäu ko karauk roasiret akan woiaka epar mona, imwaraun kamware rau, okon, ak kiro onok mesin ronkatewe. Anut nukas iken jaunok Pol ronkat eposek nurunuk, kos ran kiro ämänir ak jer we marowon. 


text:
Kiro jer sosop Pol nukas we kurewon opok kiro ämän erekapu keseriar jer wewon. Karauk Pol nukan jer onoktapau äpu maun sakau senes, okon, karauk roat akan woiaka Anut mesin sakau mau wa akas kon ämän onoktapau jekur amop maun wou wemoi, ak akan ronkat pakas onoktapau atap roasiret awareäi. Ak karauk Anut nukan ämän keseriar keseriäi. Ak kiro onok keserna, Anut nukas ak ätäi imwarau senek wa, ak erekapu aru marai. 


text:
<pb/>O jaiat, ak kiro sät roat akan onok äpu moin. Ak iken sintore ämän wa tainoriäi. Keseria, ak jekur sakau tai raumoi, kiro roat akan ämän epar rai ronkateanik, akan onok aru wa tainoraiei. Kesernai, ak Anut nukan apu eposek wa utaiei. 


text:
Jisas Krais, ko iken Näwäu, ko ik imäikaun ro. Is ko aurita, kos ak sarwareanik, kon onok eposek ätär maronuk, ak äpu moinai, tainorwe. Kon enip karar rororau. Rusapai, tawa ran orip orip keseriar keserau. Kiro epar.<pb/>


text:
Ik Pol, Sailas, Timoti ikes ak Kristen roasiret Tesalonaika mena rai, okoro jer we marom. Ak iken Momonek, Anut pak iken Näwäu, Jisas Krais pak pasar rai. 


text:
<pb/>Iken Momonek, Anut pak iken Näwäu, Jisas Krais pak awas awan woiawa näu oripas ak sarwareanik, awan woiawa päurar ak pak rawai. Pol nukas kon wou ereriäu Anut auruwon. 


text:
<pb/>O iken jaunokot, ik ak mesin orip orip iken woiok erermoi, Anut ‘pere’ auriäum. Kiro onok ik keseriäum, kiro eposek, owon, akan woiaka Jisas mesin epar moin, kiro näwäu senes sare rai. Ak karauk roasiret mesin woiakas meieäi, kiro nais näwäu senes sare rai. 


text:
Ik ak mesin iken woiok ereriäu, okon, ik karauk Kristen roasiret ak kiro onok eposek keserin mesin awareäum. Akan woiaka Jisas mesin epar mianik, karauk usu atap atap oiäin, utianik, ak sakau tai raianik, kiro usu tätäi oumoi, akan woiaka epar moin wa utiäi. Anut nukas onok eposek pakas ik wasareikai. 


text:
<pb/>Ak usu sosop senes ouna, Anut nukas ak ko rawa tonaun sare marai. Kiro onok pakas ik äpu kon wasarewaraun onok eposek. 


text:
Inok roasir ko usu oiäu, Anut nukas kiro usu jäkäi murianik, wou päurar rawaun murai. Ik nais keseriar keseikai. Iken Näwäu, Jisas ko kon sarau eitek sakau orip pak ak omar oikas kouna, kiro onok keserai. Ak ep näwäu pakas kowaiei. 


text:
Ko omar oikas ep arou orip koumoi, roasiret ak Anut äpu mau utoin pak iken Näwäu, Jisas nukan Ämän Eposek tainorau wa, pak kiro roasiret erekapu aru marai. 


text:
Kiro roasiret ak orip orip usu näwäu oianik, aru me rawaiei. Ak Näwäu nuka pak kon arou pak kon kamwaraun sakau pak siakup wa rawaiei, ak atap eur rawaiei. 


text:
Ko ätäi kowai ses opok, roasiret ak konun tuku rai ak nepipirianik, kon enip jou näwäu muraiei, owon, akan woiaka ko mesin epar moin. Ak, Tesalonaika menan roasiret, kiro roasiret pak tururaiei, owon, ik Jisas nukan ämän ätär marota, ak akan woiaka epar moin. 


text:
<pb/>Kiro onokun, ik orip orip ak mesin Anut auriäum. Ik Anut aurta, kos ak onok eposek miäi apwareanik, ak kon roasiret senes rawaun äiäi. Akan woiaka epar mona, owo onok eposek nukasar keseraun awarowon ak keseraiei. Ik ätäiar Anut aurta, kon sakaus ak sarwarnuk, ak kiro onok eposek orip orip keseraiei. 


text:
Iken Anut pak iken Näwäu, Jisas Krais awas awan woiawa näu oripas ak sarwarna, ak kiro onok eposek keserna, karauk roasiret akas apwareanik, iken Näwäu, Jisas nukan enip jou oik maiei. Kos pak akan enmaka jou oik marai.<pb/>


text:
Iken Näwäu, Jisas Krais ätäi kowai mesin ak awarom. Ko kowaun omre opok ik ak pak erek ko pak tururam. Isan jaiat, ak iken ämän jekur rowe, is ak awarom. 


text:
Karauk roat akas Näwäu nukan omre ki kou ak kesek ämän awarona rai, ak woiaka aru wa mau. Ak wa karkairau. Kar ros kon ronkat Anut nukan Osou Näus ko ronkat nuruwon, okon, ko kiro ämän äura. Kar ros karauk roat Anut nukan ämän roasiret awarona, roianik, kiro ämän äura. Kar ros äienuk, ikes kiro ämän senek jer weanik, äsimorumun. Utianik, ak kesek ämän roumoi, akan woiakas epar rai wa usu saräu. 


text:
Ak kar ro inikerna, kos ak wa atonwarai. Näwäu nukan ätäi kowaun omre epar kowai. Utianik, amke karauk roasiret sosop akas Anut mekesuk nuruna, kiro sintore ämän wa tainoriäu ro penuk, kiro epar ko kowai. Kiro ro Anut nukas ko ep orip orip jere raiäu opok naun sare mowon. 


text:
Kiro ros Anut pak karauk osap erekapu roasiret akas jou miäi iwäi mareanik, kosar isaka karar ro näwäu äiäi. Keseria, ko Anut osap nuriäi ou näwäu owa tone raumoi, keser äiäi, “Is isaka karar, is Anut.” 


text:
Ak äpu kar osapus kiro ro arun apu sor rau. Rusapai ko kiro onok wa keseriäu. Näwäu nukasar ko päun omre sare murunuk, ko päi. 


text:
Rusapai Satan nukan sakaus omsau erekapu ämäi ämäi sarau mora. Utianik, kiro osapus kon apu sor rau, Anut nukas oi kurenuk, ko epar amop päi. 


text:
Kiro sintore ämän wa tainoriäu ro amop penuk, iken Näwäu, Jisas nukan osou kon oksau opakas urunuk, kiro ro wenuk, meiäi. Näwäu ko kon arou näwäu orip amop päi. Kon arous kiro ro erekapu aru murai. 


text:
Kiro ro aru ko Satan nukan sakau orip päi. Ko sakau näwäu oripas kurur atap atap mai, ko ro näwäu ätär maraun onok atap atap mai. 


text:
Kiro ros sät ämän sosop momoi, kurur atap atap mianik, roasiret wasaräun apu opok rai kos kiro roasiret atonwaronuk, akas kon ämän epar rai äiäiei. Anut nukas ak ätäi imwaraun äiewon, utianik, kiro roasiret ak Näwäu nukan epar ämän roianik, woiaka epar mau wa, okon, ak wasaräiei. 


text:
Kiro onokun, Anut nukas kon sakaus akan ronkat aru maronuk, ak Satan nukan sät ämän mesin woiaka epar maiei. 


text:
Keseria, ak akan woiaka Anut nukan epar ämän mesin epar wa mianik, ak onok aru mesin akan woiakas meiäi, okon, Anut nukas ak ämän orip äianik, erekapu aru marai. Anut nukas ak ätäi imwaraun sare marowon. 


text:
<pb/>O jaunokot, iken Näwäu ko akanun wous meieäu. Ik ak mesin orip orip iken woiok erermoi, Anut ‘pere’ auriäum. Meter meter Anut nukasar ak ätäi imwaraun sare marowon. Osou Näu nukan sakau pakas ak Anut nukan roasiret sareanik, akan woiaka epar ämän mesin epar moin, okon, kos ak ätäi imwaraun sare marowon. 


text:
Anut nukas ak ätäi imwaraun urwarowon. Kiro owon, ikes kon Ämän Eposek tamarta, ak kiro ämän roianik, oin. Keserna, iken Näwäu, Jisas Krais nuka omar oik enip jou näwäu oi rau senek, ak nais enmak jou orip rawaun owaiei. 


text:
Keseria, jaunokot, ak jekur sakau tai raunai, kon ämän sakau atowe. Kiro ämän ikes tamaromun. Karauk ses, ik kiro ämän iken oioksaus awaromun. Karauk ses, ik jer we maromun. Ak kiro ämän sosparar sakau atowe. 


text:
<pb/>Iken Näwäu, Jisas Krais nuka pak iken Momonek, Anut awas ikenun woiawas meieanik, sareikoirin, okon, ik orip orip woiok päurar orip raianik, osap eposek owaun kume rawam. 


text:
Awas ak woiaka päurar orip rawaun sakau aromoi, akan woiaka sakau marona, ak onok eposek pak ämän eposek pak maiei.<pb/>


text:
O jaunokot, rusapai isan ämän pataraurim. Ak ik mesin Anut aurna, kos ik sareikai. Keserna, Näwäu nukan ämän omsau erekapu kurte manai. Ak kon ämän roianik, enip jou miäi senek roasiret omsau erekapu ak nais kir keseraiei. 


text:
Ak ätäiar Anut aurna, kos ik roasiret aru akan ipiaka pakan imäikai. Kiro roasiret onok aru miäi. Ak äpu roasiret erekapu akan woiaka Näwäu mesin epar mau wa. 


text:
Utianik, Näwäu ko orip orip onok eposek miäu. Ko ak sakau aromoi, ak rapor kamwarai. Kesernuk, ro arus ak aru marau senek wa. 


text:
Näwäu nukas ik ronkat sakau ikonuk, ik äpu miäum ik owo onok tamaromun ak kiro onok jekur tainorurai. Ik äpu tawa nais keseriar tainoraiei. 


text:
Ik Anut auriäum, Näwäu nukasar akan ronkat jekur kamwarai, okon, Anut nukasar akanun wous meieäu, kiro ak äpu maiei. Ik Anut ätäiar auriäum Krais nukas sakau tai raianik, usu sosop ämäiewon senek ak nais keseriar keseraun itok. Roasiret erekapu ak sarau maiei. 


text:
<pb/>O jaunokot, iken Näwäu, Jisas Krais nukan enip pakas ik sakau ämän awarom. Ak karauk woiaka epar moin roat ak sarau wa miäi pak wa rawau. Ak atap eur rawe. Kiro roasiret ak sarau wa miäi ak iken ämän tamareäum kiro wa tainoriäi. 


text:
Ik akan o erar wa oiäumun. Wäpik. Ik o kau mianik, jeäumun. Ik sarau näwäu miäumun. Kesermoi, karauk usu ak wa ariäumun. Pututu, sanpeu orip orip ik sarau miäumun. 


text:
Ik ak o ikaun rai totwaraun itok. Utianik, kiro onok tainorau wa, ikasar sarau momoi, o oiäumun. Ik keserta, owon, ak iken onok eposek aparianik, tainoraun rai keseriäumun. 


text:
Ik ak pak raianik, iken onok tainoraun kiro sintore ämän aromun, “Inok roasir ko sarau mau utomoi, wäsukun rawai, ko o wa jai!” 


text:
<pb/>Ik kiro ämän awarom, owon, ik kesek ämän roumun ak kamuk karauk roasiret ak sarau wa miäi, ak erar senes raiäi. Kiro roasiret ak sarau mau wa, erar raianik, ak karauk roasiret akan sarau mesin are ariai. 


text:
Iken Näwäu, Jisas Krais nukan enip pakas ik kiro keseriäi roasiret sakau ämän awarom. “Ak akan ronkat jekur kameanik, sarau momoi, o oi jaiei.” 


text:
<pb/>Kar ro iken ämän jer we maromun roumoi, wa tainornuk rai, ak ko jekuriar aparaiei. Ak kiro ro pak wa tämuräiäu. Keserna, kiro ro ko onok aru keserwon äpu momoi, oiok nai. 


text:
Utianik, ak kiro ro erekapu akan iwäinaka senek wa saräu. Akan jaunakat awareäi senek ko onok eposek maun auraiei. Karauk ämän awaraurum. 


text:
<pb/>Näwäu ko iken woiok päurar rawaun onoktapau. Ik Anut aurta, kosar ak owo onok mesin ronkateäi akan woiaka orip orip päurar rawaun marai. Näwäu nuka ak pak erek rawai. 


text:
<pb/>Is Pol isan ipiasar ak ‘pere’ ämän jer we marom. Isan jer keser weita, ak äpu maiei kiro isan jer weäim onok kesek. 


text:
<pb/>Is Anut auram, iken Näwäu, Jisas Krais kon wou näu oripas ak erekapu sarwareanik, ak pak erek rawai.<pb/>


text:
Is Pol is Krais Jisas nukan ämän oi ariaim ro. Anut nukas kon ronkatis is sare murowon. Ko roasiret ak Krais mesin woiaka epar moin, orip orip awau rawaun sakau araun paip marowon. Ko is kiro ämän roasiret awaraun äsimoirowon. 


text:
<pb/>O Timoti, na isan mokoi senek, iwen woiok Anut mesin karar momurin. Is nanun woias meieäim. Iken momonek, Anut pak, iken Näwäu, Krais Jisas pak, awas nan won päurar rawaun musianik, nanun woiawati momoi, awan woiawa näu oripas na sareisaieir. Pol nukas Timoti kon wou epar mowon sakau ate rawaun auruwon. 


text:
<pb/>Isan askanai akas Anut nukan onok jekur tainoriäin senek, is nais keseriar tainoriäim. Keseria, isan ronkat is kon amukup ämän orip wa. Is sanpeu, pututu na mesin ronkatemoi, Anut ‘pere’ auriäim. 


text:
Is na utoisi koimin ses opok, nan waiemon amun urok aparmin mesin ätäi ronkatem, keseria, na apaisaun woias weäu. Is na apaisoita, isan woi ererai. 


text:
Nan won epar momon kiro meter nan asan Lois pak, anin Iunis pak awan woiawa epar moirin senek keserum. Is awan onok ätäi ronkateanik, is äpu awan woiawa epar sakau moirin senek kiro onok na opok nais rau. 


text:
Kiro onokun, is nan ronkat ätäi siräi musoita, kiro sakau Anut nukas na isowon kiro ep uriäum senek, na ätäi sarau nuraun aisom. Isas nan tapan atoita, na kiro sakau oumon. 


text:
Anut nukas ik iminäun osou ikau wa. Ko Osou Näu ikowon. Kos ik sakau mukonuk, ik karauk roasiret mesin iken woiokos meieanik, iken ronkat ikasar jekur kamäun itok. 


text:
<pb/>Keseria, Timoti, na iken Näwäu nukan ämän roasiret awaraun wa iminäu. Nas roasiret is mesin isan jai awaraun wa iminäu, owon, is iken Näwäu mesin karapus owa raim. Na Anut nukan sakau oumoi, kon Ämän Eposek aware arianik, is pak erek usu owam. 


text:
<pb/>Anut nukas ik iken onok aru pakan imäikomoi, ik kon roasiret eposek senes rawaun urweikowon. Ik onok eposek momun mesin imäikau wa. Kon ronkatis kon wou näu oripas ik erar sareikomara, ikenun wouti monuk, iken onok aru pakan imäikowon. Meter ko omnokou ate mau wa opok, kon wou näu oripas Krais Jisas nukas ik sareikianik, imäikaun ronkatewon. 


text:
Utianik, rusapai, ik imäikaun ro, Krais Jisas nuka kounuk, kiro onok amop pewon. Kon saraus meiäun onok itimorwon. Kon Ämän Eposek pakas ko awau orip orip rawaun onok amop mowon. 


text:
<pb/>Anut nukas is kon Ämän Eposek roasiret awaraun pak kon ämän oi ariaun pak tamaraun pak sare murowon. 


text:
Kiro onokun, is usu näwäu oiäim. Utianik, is kiro usu ämäiäun wa iminem. Owon, kiro ro mesin isan woi epar mowon is ko äpu. Is nais äpu kos kiro sarau isan ipiap mowon, kos kiro jekur kameäu. Kiro sarau orip orip rawai, keseriar, pote kon kowaun omre päi. 


text:
<pb/>Na owo Ämän Eposek isan oisau pakan oumon, na kiro ämän roumon siar roasiret onok eposek keseraun awaram. Kesermoi, na Krais Jisas pak pasar raumoi, nan won ko mesin epar momon sakau atoinam, karauk roasiret akanun wonas meiäm. 


text:
Anut nukas kon Ämän Eposek meter na isowon, kiro na jekur kamäm. Keserta, Osou Näu iken woiok uru rau kos na nan sarau kamäun sareisai. 


text:
<pb/>Na äpu Kristen roasiret ak Esia provins opok rai, akas erekapu is sumkäineiri manoin. Figelus Ermokenes ori nais is sumkäineiri manoirin. 


text:
<pb/>Is Onesiporas kon tupsiu pak ak mesin Anut Näwäu auriäim. Omre orip orip Onesiporas nukas is sareiriäwon. Is karapus owa raita, ko is apairaun oiok nau wa. 


text:
Tawa roasiret wasarewaraun omre opok, Näwäu nukas ko mesin wouti mianik, isanaraun rai is Anut auriäim. Na äpu kiro epar, is Efesas mena raita, Onesiporas nukas is orip orip sareiriäwon.<pb/>


text:
O Timoti, na isan mokoi senek, na Krais Jisas pak pasar rauta, kos kon wou näu oripas na sareisonuk, na orip orip sakau tai rawam. 


text:
Na roasiret akan amiakap isan ämän tamaromin roumon, nas nais kiro ämän karar karauk roat onok eposek miäi awarota, akas pak karauk roasiret tamaraun itok. 


text:
Na äpu marai ro ko kon kameäu ro näwäu nukan wou näu saräun karar sarau muriäu. Ko karauk sarau pak erek wa miäu. 


text:
Kiro onok senek, inok ro ko kurtäun, ko kurtäun sintore ämän roianik, jekur tainorau wa, ko kurtäi, sinuk, osap wa owai. 


text:
Is kiro ämän aisom na kiro mesin jekur ronkatäm. Näwäu nukas ronkat eposek isonuk, na kiro ämän roumon nukan onoktapau erekapu äpu mam. 


text:
<pb/>Na Jisas Krais mesin ronkatäm. Ko Devit nukan tupsiu pakan. Ko meiemoi, ätäi siräiewon. Is kiro Ämän Eposek roasiret awareäim. 


text:
Is kiro Ämän Eposek roasiret aware arieita, karauk roat akas usu iromoi, päu ro senek karapus owa muroin. Utianik, Anut nukan ämän karapus owa rawau wa. 


text:
Keserianik, isakasar isan woi sakau momoi, Anut nukas kon roasiret sare marowon sarwaraun usu sosop senes oiäim. Is kiro usu sosop oita rai, roasiret sosop Anut nukan Ämän Eposek rouna, Krais Jisas nukas imwaronuk, ak ätäi wa meiäiei, ak awau orip orip Anut nuka pak rawaiei. 


text:
Ik sakau tai raianik, kon usu outa rai, ik nais ko pak erek roasiret kamwaram.<pb/>Ik ko mekesirok nuruta rai, kos nais ik mekesuk ikai.<pb/> 


text:
Ik ko pak sakau ämän paip mianik, kiro ämän wa tainorta rai, kos kon paip mowon ämän tainorai. Owon, kon ämän äiäu, ko utau senek wa. Sarau ro ko Anut nukan amukup eposek rau kon onok. 


text:
<pb/>Na okoro ämän aisomin ätäi ätäi roasiret awaram. Anut nukan amukup na ak kon ämän mesin ämänis wa weräiäu rai awar. Ak ämänis weräuna rai, kiro onokus ak sarwarau senek itok wa. Inok roasiret kiro weräiäin ämän roiäi, kiro ämänis akan tane rawaun onok aru marai. 


text:
<pb/>Anut nukas na mesin wou ereraun sarau sakau mo. Keserta, na sarau ro eposek raianik, oiot wa nai. Keseria, kon epar ämän roasiret jekur tamaram. 


text:
Na sät ämän roasiret akan ronkat pakas areäi mekestap mam. Kiro ämänis roasiret Anut siakup wa imware koiäu. Kos ak onok aru nukan apu opok maronuk, ak Anut ute manaiei. 


text:
Kiro sät ämän repros ui senekus enmaksau erekapu aru mareäu. Imeneas, Filetus ori au kesek sät ämän areäir roat ori. 


text:
Au Anut nukan epar ämän ute manoirin. Au keser areäir, “Kristen roasiret akan an join ses opok ak meieanik, ätäi awau siräiain, okon, tawa meieanik, ätäi wa siräiaiei.” Au keser sät ämän aresa, kiro ämänis karauk roasiret akan woiaka epar moin aru mareäir. 


text:
<pb/>Utianik, Anut nukan roasiret ak ou tutu sakau Anut nukas kutir mowon senek, kiro tutu tapkäi nau senek wa. Kiro tutu opok kos keser jer we mowon, “Näwäu nukasar kon roasiret äpu.” <n>Namba 16:5</n> Ko kar jer nais keser wewon, “Inok roasir ko ‘Is Näwäu nukan’ äiäu, ko onok aru miäu erekapu utai.” <n>Namba 16:26</n> 


text:
<pb/>Kar ou näwäu owa mis maro atap atap rai. Karauk aiauk gol ra, silva ra, kis ate mokurein. Karauk am pak omnokou pak kis ate mokurein. Kiro osap ak sarau atap atap orip rai. Karauk osap akan sarau näwäu, karauk akan sarau eteinak atap atap. 


text:
Keseria, inok ro ko kon onok aru pakan utia, ätäi Anut nukan amukup eposek saräi, kiro ro ko kiro maro sarau näwäu orip senek. Ko Anut nukan amukup eposek sareanik, iken Näwäu jekur isanaraun itok. Ko sarau eposek maun kame raiäu. 


text:
<pb/>Timoti, karauk mokoitawau akas akan onok aru maun keseriäi. Na akan onok aru wa tainorau. Na Anut nukan amukup eposek rawaun sarau mo. Nan won epar momon sakau ateanik, karauk roat akanun wonas meienam, ak pak päurar jekur rawam. Na kiro onok karauk roasiret ak Anut nukan amukup tuku raianik, ko ak sarwaraun auriai pak erek keseram. 


text:
Utianik, na roasiret akan ronkatis ämän sepuk sepuk miäi ak pak wa aurätäiäu. Na äpu kesek ämän are pote weräiäun onok päi. 


text:
Näwäu nukan sarau ro ko roasiret pak ämänis wa weräiäu. Ko roasiret opok onok erekapu eposek mianik, ko ak pak päurar tane raumoi, ak Anut nukan onok tainoraun jekur tamarai. Roasiret akas ko opok onok aru miäi, ko kiro onok mesin ekep wa ronkatäi. 


text:
Ko inok roasiret kon ämän tainoraun utiäi pak päurar raumoi, Anut nukan epar ämän äiäurar tamarai. Ko keser ronkatäi, is kiro onok keserita, Anut nukasar kiro roasiret sarwarnuk, ak akan onok aru pakan ätäi piririanik, nukan epar ämän äpu maiei. 


text:
Keserna, akan ronkat ätäi eposek sarenuk, ak Satan nukas kon onok tainoraun sakau atwarowon pakan imine manaiei.<pb/>


text:
Kiro ses opok, roasiret akasar aka mesin woiakas meiäiei. Ak aiauk sosop owaun rai ronkat sosop owaiei. Ak akasar akan enmaka jou momoi, akan enmaksaun nepipiraiei. Ak karauk roasiret akan enmaka opok aru ämän awaraiei. Ak akan moniakat aniakat akan ämän wa tainoraiei. Kiro roasiret ak karauk roasiret akas onok eposek ak opok mona, ak wa ‘pere’ awaraiei. Ak Anut nukan onok eposek mekesirak nuraiei. 


text:
Ak karauk roasiret mesin woiakas wa meiäiei. Ak karauk roasiret mesin wa woiakati maiei. Ak karauk roasiret akan enmakap ämän aru maraiei. Ak akan ronkat akasar wa jekur kamäiei. Ak kasiaka penuk, karauk roasiret aru maraiei. Ak onok eposek maun woiakas wa meiäiei. 


text:
Ak akasar akan jaunakat imwareanik, akan iwäi jaunakat akan ipiakap maraiei. Ak kurte akan ronkat aru akasar tainoraiei. Ak keser ronkatäiei, ika näu roat. Ak akan enmaksau nepipiraun orip orip ronkatemoi, Anut nuka mesin woiakas wa meiäiei. 


text:
Kiro roat ak akasar sät äumoi, ik Anut nukan sarau mururam äiäiei. Utianik, akan onok aru tainormoi, ak Anut nukan sarau kiro sakau orip ak äpu mau wa. Timoti, na kiro roat siarakap wa rawau. 


text:
<pb/>Karauk asiret ak ronkat sakau wäpik ak onok aru sosop momoi, kiro onok aru mesin usu sosop ämäiäi. Kiro roat aru akas karauk mena potomoi, kesek asiret akan owa tonomoi, kiro asiret karauk ämänis raiaka ateanik, akan ronkat kamäun keseriäi. 


text:
Meter Janes, Jambres ories Moses pak iwäi sareirin senek, okoro roat nais keseriar Anut nukan epar ämän pak iwäi muratäiäi. Akan ronkat erekapu aru mowon, ak Anut mesin akan woiaka eparar mau wa. 


text:
Utianik, rai rai, roasiret erekapu akas akan otop ronkat apwaromoi, akan ämän aru wa tainwaraiei. Kiro meter roasiret akas Janes, Jambres orien otop ronkat apwatoin senek. Pol nukas Timoti sakau ämän auruwon. 


text:
<pb/>Utianik, na is pak arianik, isan onok erekapu na äpu momon. Is roasiret tamareäim onok kiro na äpu. Na is ariaimin onok pak isan ronkat pak kiro na äpu. Isan woi Jisas mesin epar sakau momoi, karauk roasiret päurar sarwareäim onok kiro na äpu. Isan woias roasiret mesin meieanik, sakau tai raumoi, usu ämäiäim onok kiro na äpu. 


text:
Roat akas is usu iromoi, iworiäi kiro nais na äpu. Antiok mena, Aikoniam mena, Listra menan roat akas is aru muroin kiro na äpu. Na äpu is usu atap atap oianik, sakau tai raimin. Utianik, Näwäu nukas is kiro usu atap atap pakan imäirowon. 


text:
Epar senes, inok roasir ko Krais Jisas pak pasar raumoi, Anut nukan onok tainoraun keseriäu, ko karauk roat akas usu nuraiei. 


text:
Utianik, sät ämän areai roat pak karauk roat aru pak ak Satan nukan sät ämän epar rai ronkateanik, onok aru sosop senes miäi. Akas pak karauk roasiret amiak atona, kiro roasiret akan ämän epar rai ronkateanik, tainoraiei. 


text:
<pb/>Utianik, naka, Anut nukan ämän äpu momon, kiro wa utau, jekur tainoram. Na äpu kiro ämän epar senes, owon, na ik roasiret ikes kiro ämän tamusomun na äpu mukomon. 


text:
Na mokoinak raumon opok, koi rusapai, Anut nukan ämän na äpu mom. Kiro ämänis na ronkat eposek isonuk, nan won Krais Jisas mesin epar momon, okon, Anut nukas imäisai. 


text:
Anut nukan Osou Näu nukasar Anut nukan ämän roat awaronuk, akas kiro ämän buk opok jer wein. Kiro ämänis roasiret onok eposek maun tamareäu, akan onok aru miäi ätär mareäu, ak ätäi onok eposek maun jekwareäu, Anut nukan amukup ak eposek owose rawaun ätär mareäu. 


text:
Keseria, inok ro ko Anut nukan sarau muriäu, ko kiro ämän tainorianik, kon sarau erekapu eposek senes maun itok.<pb/>


text:
Kesermoi, Anut nukan amukup pak Krais Jisas nukan amukup is na sakau ämän aisom. Krais Jisas nukas roasiret meiein pak roasiret awau rai pak wasarewarai. Tawa Jisas nukas roasiret erekapu kamwaraun akan amiakap kowai. Kesermoi, is na kiro sakau ämän aisom. 


text:
Anut nukan ämän roasiret awaram. Omre orip orip om ses aru pak näu pak na jekur tai raianik, kon ämän awaram. Na roasiret sät ämän miäi jekwaram. Roasiret ak onok aru mona rai, sakau kewaram. Roasiret akan woiaka epar moin sakau wäpik sakau maram. Na ak pak päurar raianik, onok eposek roasiret rapor tamaram. 


text:
Owon, kar ses tawa päi opok, roasiret ak Anut nukan ämän rowaun utaiei. Utianik, ak akan ronkatis akan onok atap atap tainormoi, karauk sät ämän tamareäi roat sosop akas ak siarakap koi tururaun awarona, koi tururna, akas akan ämän atap atap awarona, roumoi, akas akan ämän kiro akan raiaka opok maiei. 


text:
Utianik, na omre orip orip nakasar nan ronkat jekur kamemoi, owo usu na opok penuk, na kiro usu ämäiäm. Na Anut nukan Ämän Eposek roasiret awaram. Na Anut nukan sarau ro, nan sarau erekapu rapor mam. 


text:
<pb/>Isan meiäun ses koura. Karauk roat akas is iworona, meieita, isan karian kiro wain an Anut kamuk raiäi roat akas Anut nuraun kouriai senek kouraiei. Isan manaun ses siarap pe rau. 


text:
Is Anut nukan sarau rapor mianik, erekapu patarmin. Isan woi epar momin kiro utau wa, sakau atear raim. 


text:
Omar oik kiro osap eposek Näwäu nukas roasiret onok eposek miäin araun äiewon, rusa is owaun rau. Näwäu nukas roasiret tuku wasarewareäu. Tawa, roasiret wasarewaraun ses opok, kos is kiro osap irai. Utianik, is karar wa, karauk roasiret ak ko ätäi kowaun woiaka erer orip kume rai, ak nais kiro osap owaiei. Pol nukas Timoti kurte ko rawa kowaun ämän sur muruwon. 


text:
Dimas ko kon wous okoro omnokou pakan onok mesin meiemoi, ko is utoireanik, Tesalonaika mena potowon. Kresens ko Galesia provins utoire manowon, Taitas ko Dalmesia provins utoire manowon. 


text:
<pb/>Na kowauria, isan omjo rumukäu Troas mena Karpas nukan owa ute koimin, kiro pak isan karauk buk pak oiar kowam. Keseria, na karauk buk opur keraus ate moin kiro pak erek oiar kowam. 


text:
<pb/>Aleksanda, ko osap ain pakas ate miäu ro kos is näwäu aru murowon. Kos is keseirowon, okon, tawa Näwäus ko ätäi usu näwäu nurai. 


text:
Kesernuk, na ran kiro ro jekur aparam, owon, ko iken ämän wa roiäu, kos iken ämän erekapu iwäi muriäu. 


text:
<pb/>Is amke wasarewareäu ro nukan amukup tai raita, kar ros is sareiräun mekesirap wa tai rawon. Is isakarar tai raimin. Roasiret erekapu ak utoire manoin. Is Anut aurmin, ak kiro onok keserin mesin Anut nukas ak ämän orip rai wa awarai. 


text:
Utianik, Näwäu ko isan kaima raumara, is sakau irowon. Kesernuk, is Anut nukan ämän roasiret awaroita, karauk omsau pakan roasiret erekapu rowaun itok. Is opur laion nukan au uru nomin senek, utianik, Näwäu nukas is sareirnuk, roat akas is iworona, meiäu wa. 


text:
Epar, kar ros is aru muraurnuk, Näwäus is orip orip sareirianik, imäirai. Kos is raporiar imäiri kon mena omar oik tonai. Ik kon enip orip orip kämioik jou mau. Epar. Pol nukas kon ämän patarwon. 


text:
Na is siarap kurte kowaun apu itanäm. Imkanik rai raroi, kiro roros ses päi, okon, na kurte kowam. Iubulus, Pudens, Lainus, Klodia, akas na ‘pere’ ämän aisoi. Nan jaunat, Anut nukan roasiret, erekapu akas nais na ‘pere’ aisoi. 


text:
O Gaias, is Jisas mesin woiaka epar miäi roasiret kamwareäim. Na isan jai senes. Epar isan woias nanun meiewon. 


text:
<pb/>O jai, is äpu nakan totomat eposek rau, okon, is naka sarau moram sarau eposek säräun, pak naka jekur rawaun kiro mesin Anut na sareisaun aururam. 


text:
Iken karauk jaunokot akas is siarap koumana, naka epar ämän jekur tainoriäum airoin. Is kiro ämän roumoi, isan woi ereru. Epar senes is äpu, orip orip na epar ämän jekur tainoriäum. 


text:
Isan mokoit asinakut akas Jisas nukan epar ämän jekur tainoriäi roumoi, isan woi näu senes sareäu. Jon nukas Gaias nukan enip oik muruwon. 


text:
<pb/>O jai, is nanun woias meiem, na iken Kristen jaunokot erekapu sarwareanik, sarau eposek miäum. Epar, karauk roat kar menan na äpu wa keseriar sarwareäum. 


text:
Kiro roat nas sarwaromon akas koianik, roasiret woiaka epar moin okoro rai awaroin. Kiro kesek roat nan mena kouna, ätäi manaun ses opok, nas Anut nukan wou ereraun akan apu pakan osap erekapu ar. 


text:
Akan sarau onoktoroin ses opok, ak akan mena utomoi, Jisas nukan enip jou muraun potona, roasiret ak Jisas mesin woiaka epar mau wa akan osap wa oiäin. 


text:
Keserna, ik Jisas mesin woiok epar momun roat, ik kiro roat sarwarau. Kiro onok pakas ik erek epar ämän tamaraun sarau karar mau. Daiotrepis kon onok aru. 


text:
<pb/>Is karauk ämän nan kamwareäum roasiret opok jer we maromin, utianik, Daiotrepis ko isan jer we maromin rowau utou, ko nukasar ro näwäu saräun keseriäu. 


text:
Kesernuk, is ak siarakap potoita, kos kiro onok aru keserwon amop mam. Kos iken enmaka opok ämän sepuk sepuk sätäiäu. Ko kiro onok karar wa keseriäu, karauk roat Jisas mesin woiaka epar miäi pena, kon owa wa imware poteäu. Karauk roat akas akan owa imware potaun äiäi, kos tämaromara, kiro roat Jisas mesin woiaka epar miäi roasiret tururiäi pakan emwareäu. Demitrias ko onok eposek miäu. 


text:
<pb/>O jai, is nanun woias meiem, na karauk roat akan onok aru wa tainorau, utianik, na onok eposek tainor. Inok roasir ko onok eposek tainoriäu, ko Anut pakan. Inok roasir ko onok aru keseriäu, ko Anut aparau wa. 


text:
Roasiret erekapu ak Demitrias nukan onok eposek jou muriäi. Anut nukan epar ämänis ran kon enip oik muriäu. Ik ran kon enip oik muriäum, naka äpu iken ämän kiro epar senes. Pataraun ämän. 


text:
Nan won päurar rawaura. Jaunokot okoro opok rai akas ran na ‘pere’ aisoi. Nas ätäi isan ‘pere’ ämän iwen jaunokot na pak rai erekapu awar.<pb/>


text:
O jai Tiofilus, na Anut nukan wonas meieäum ro. Is amke Jisas nukas onok eposek keserwon pak kos sarau mowon pote, ko omar oik tonowon pak, kiro ämän erekapu jer we musianik, aisomin. Jisas ko Anut nukas omar oik imäi tonau wa opok, ko Anut nukan Osou Näu nukan sakau oripas kon ämän oi ariai roat sare marowon kon ämän jekur awarowon. 


text:
Jisas ko meieanik, ätäi awau siräumara, kon tamareäwon roat amiakap orip orip peäu. Omre 40 orip ko kesernuk, ak äpu moin epar nukasar kiro ko meiäu wa, ätäi siräiewon. Kos ak Anut nukas ätäi koi kamwaraun ämän awarowon. 


text:
Kar muti ko erek ak pak pe raumara, awarowon, “Ak Jerusalem näu mena wa ute manau. Ak kame rauna, Osou Näu meter moni nukas ak araun paip marowon kiro mesin awareäim kiro kos arai. 


text:
Meter Jon nukas roasiret anas an jomarowon. Utianik, omre rumuk wa, Anut nukas nukan Osou Näus ak an jomarai.” Jisas omar oik tonowon. 


text:
<pb/>Kar omre opok, Jisas nukan ämän oi ariain roat erekapu Jisas pak ätäi tururianik, akas Jisas totorin, “Näwäu, kiro ses opok na iken iwäinokot emwareanik, Israel roasiret okoro Judia provins ätäi aram ra?” 


text:
<pb/>Keserna, Jisas nukas ätäi awarowon, “Kiro akan sarau wa. Isan moni nukasar kon sakaus kiro omre isas okoro omnokou kamwaraun sare mowon. Ak kiro omre äpu mau senek wa. 


text:
Utianik, Anut nukan Osou Näu ak opok kounuk, kiro ses opok ak sakau oripas Jerusalem näu mena pak Judia provins pak Samaria provins pak, omsau sau erekapu potomoi, isan enim roasiret awaraiei.” 


text:
<pb/>Ko kiro ämän aware kurenuk, Anut nukas ko omar oik imäi tonowon. Ak apai rauna rauna, kar ious pemara, ko kururur mowon, ak ko aparau senek wa. 


text:
Ko erekapu manonuk, ak omar oik aparam rai eisane rauna rauna, ro oirori awan omjo ärneu oripas kurte ak siarakap pe tai raumasa, äieirin, “Galili provins pakan roat, ak owon okoro opok tai raumana, omar oik eisane rai? Kiro Jisas ko rusapai Anut nukas ak opakan imäianik, omar oik tonou apari senek, tawa ätäi keseriar kowai aparaiei.” Kar ro Judas nukan omoi owaun sare murin. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukan ämän oi ariai roat ak Olivet omtapau utomana, ätäi Jerusalem näu mena tonoin. Kiro omtapau Jerusalem mena siakup rau. 


text:
Ak näu mena tonomoi, akan ou waru kämioik raiäin opok tonoin. Kiro roat akan enmaka Pita, Jon, Jems, Andru, Filip, Tomas, Bartolomiu, Matiu, Jems ko Alfius nukan mokoi, Saimon ko kar tupsiu enip Serot pakan, Judas ko Jems nukan mokoi. 


text:
Kiro roat Jisas mesin woiaka karar mianik, Anut aurna, karauk asiret pak Jisas nukan anak Maria pak kon amakut pak erek ak nais orip orip tururianik, Anut auriai. 


text:
Kar omre roasiret akan woiaka Jisas mesin epar moin 120 orip turur rain opok, Pita nukas akan amiakap siräumara, äiewon, “O jaiat, Judas nukas, Jisas marai roat akan ipiakap marowon. Kiro mesin meter Anut nukan osous Devit nukan oksau pakas äiewon kiro rusapai epar peu. 


text:
<pb/>(Kiro ro Judas onok aru mianik, aiauk oumara, kiro aiaukus omnokou eteinak kau mowon. Kiro opok nukasar am iporu opok pomur oumara, meienuk, kon nokou tapau puturmoi, pimur erekapu omnokou opok kourwon. 


text:
Roasiret erekapu ak Jerusalem mena rain ak kiro ämän roumana, ak kiro omnokou enip Akeldama moin. Kiro ämän kon onoktapau Karian omnokou.) 


text:
<pb/>Kiro ämän meter Buk Song opok keser jer wewon, ‘Kon ou erar rawaura, kar ros kiro owa wa rawai.’ <n>Buk Song 69:25</n> Kar ämän Buk Song opok nais rau, keser äiewon, ‘Kar ros kon sarau owoura.’ <n>Buk Song 109:8</n> 


text:
<pb/>Keseria, ik rusapai kar ro ika kamuk erek ariäu, kiro ses opok Jisas Näwäu ik pak erek raunuk, kiro ro ko erek rawon sare mau. 


text:
Meter Jon nukas roasiret an jomarowon ses opok koi, Jisas sarau onoktorowon pote kiro ses opok Anut nukas Jisas ätäi omar oik imäi tonowon. Kar ro ko kiro onok erekapu kon amukus aparwon ik ko sare mau. Ko ik pak sarau erek mia, Jisas ätäi siräiewon ämän roasiret maraura.” 


text:
<pb/>Pita nukas keser äienuk, akas ro oirori sare matoin. Kar ro Josep, Bar-Sabas äiäi, kon kar enip Jastus. Kar ro kon enip Mataias. 


text:
Keseria, ak Anut keser aurin, “Näwäu, na roat akan ronkat woiaka uru äpu. Keseria, nakas okoro roat ori rair, owo ro nan sarau musaun sare momon ätär muk. 


text:
Ko Judas nukan omoi oumara, sarau mai. Judas kiro sarau Jisas nukan ämän oi araun utomoi, ko om aru opok manowon.” 


text:
Keseria, akas kiro roat ori kamuk inok sare maun satu sipiräiein. Mataias nukan aiauk eposek pewon. Keseria, ak Mataias sare moin. Keserianik, ko ämän oi ariai roat 11 orip rain pak pote tururwon.<pb/>


text:
Rauna rauna, kar jejep urir sakau senekus kurte omar oikas kounuk, roasiret kiro owa rain ak erekapu kiro jejep näwäu roin. 


text:
Kiro roat erekapu Anut nukan Osous akan ronkat erekapu kamwareanik, sakau maronuk, ak ämän atap atapus karauk omsau pakan ämänis arein. 


text:
<pb/>Kiro opok, Juda roasiret ak Jerusalem mena rain. Karauk Juda roasiret Anut jou muriäi omsau atap atap pakas koin pak erek rain. 


text:
Ak kiro jejep roumana, roasiret sosop kiro ou siakup tururin. Roasiret akan woiaka epar moin ak akan menan ämänis atap atap arein roumana, ak erekapu karkairin. 


text:
Ak karkairmana, ronkat sosop mianik, äiein, “Kiro roat ak keser arei ak erekapu Galili provins pakan roat. 


text:
Ik erekapu omsau atap atap pakan, Partia, Midia, Elam, Mesopotemia, Judia, Kapadosia, Pontus, Esia provins pakan pak karauk Prigia, Pampilia, Ijip pak Libia Sairini mena siakup pak karauk Rom näu mena pakan koi raum. 


text:
Ik karauk Juda roat pak karauk kar omsau pakan roat Juda akan onok tainorin roat pak ik karauk Krit omsau pak Arebia provins pakan koi raum. Utianik, Galili roat ak Anut nukas kurur atap atap keserwon mesin iken ämän atap atapus arena, ik erekapu roum.” 


text:
<pb/>Keserna, karauk roat akas jeje ämän awaromana, äiein, “Kiro roat an sakau jeanik, keseri.” Pita nukas ämän mowon. 


text:
<pb/>Pita nuka pak Jisas nukan ämän oi ariai roat 11 orip erek siraumana, kos ämän roasiret keser awarowon, “Ak Juda roasiret pak karauk roasiret erekapu Jerusalem näu mena koi rai, ak rowe. Ak isan ämän maraurim okoro onok pewon kon onoktapau awaraurim ak jekur rowe. 


text:
Akan ronkat okoro roat an sakau jeanik, raiaka käieu aikoin. Utianik, rusapai okoro 9 klok tapera karar keseru. Keserianik, okoro roat ak an sakau jau wa. 


text:
<pb/>Anut nukas äiewon, ‘Omre wasaräun ses siakup, is isan Osou Näu erekapu roasiret opok äsimoram. Keserita, akan mokoit asinakut owo onok tawa päi aräiei, is akan mokoit onok atap atap ätär maroita, aparaiei. Koiam roat nine epiräiei. 


text:
Kurur atap atap omar omnokou ori opok matam. Kiro ses opok omar oikas karian pak, ep arou pak, epit pak päi. 


text:
San wa jerai, pututu senes saräi. Keir karian senek osou saräi. Kiro osap penuk, Anut nukan omre sakau näwäu päi. Kiro omre näwäu arou näu orip. 


text:
Inok roasir Näwäu keser aurai, “Näwäu, isan onok aru pakan imäir,” keser aurnuk, kiro roasir Näwäu nukas imäiäi.’ Joel nukas keser jer wewon. <n>Joel 2:32</n> 


text:
<pb/>Israel roasiret! Ak okoro ämän rowe! Anut nukas Jisas Nasaret menan ro sare momara, äsimornuk, kowon. Anut nukan sakaus kiro ro sarau sakau mowon. Ko ak kamuk kiro sarau monuk, ak kiro aparin. 


text:
Meter Anut nukasar Jisas akan ipiak opok maraun apu sarewon. Keseria, akas ko onok aru miäi roat akan ipiakap marona, akas ko am äpäs opok äsäi mianik, wena, meiewon. 


text:
Utianik, Anut nukas kiro ro ätäi siräi mowon. Ko kon meiewon tätäi kiro opok utomoi, imäi manowon. Jisas ko op up uru rawaun itok wa. 


text:
Kiro mesin Devit nukas äiewon, ‘Näwäu ko is siarap orip orip raiäu. Ko is siarap raumara, sakau muriäu. Keseria, kar osapus is wa itimoirai. 


text:
Keseria, isan woi erernuk, nepipiraun ämän mom. Is äpu is ro meiäun itok, utianik, is kiro osap eposek owaun kame raim. 


text:
<pb/>Na awau orip orip rawaun apu ätär muriäum. Na is pak rauta, kiro nan amun opok is nepipirianik, rapor rawam.’ <n>Buk Song 16:8-11</n> 


text:
<pb/>O Jaiat, Israel roasiret, is iken askanai Devit mesin epar awaraurim. Ko meienuk, roasiret akas up uru kurein. Kon up rusapai okoro rau. 


text:
Ko Anut nukan ämän roianik, areawon ro ko äpu Anut nukas paip muruwon. Anut nukas ämän sakau orip auruwon, ‘tawa nan kar asan päi. Ko roasiret nas kamwarom senek kos nais kamwarai.’ 


text:
Devit ko tawa Anut nukas owosäi ko äpu momara, Krais ätäi siräiäi mesin keser äiewon, ‘Ko meieäi akan mena utonuk, wa rawai. Ko Anut nukan ämän areawon ro, ko Anut nukas paip muruwon äpu Anut nukas utonuk, kon enipsau wa pomoräi.’ 


text:
Keseria, Anut nukas kiro Jisas siräi mowon, okon, epar ik erekapu iken amiakas aparmoi, äpu mianik, kon ämän awarom. 


text:
Rusa kon momok Anut nukas ko kämioik imäi toneanik, nukan ipou näu kaima tane mowon rau. Kos meter auruwon siar Jisas kon Osou Näu nuruwon. Keseria, ak okoro onok aparmoi, roi. Kiro Jisas nukas kon Osou Näu ik opok äsimoru. 


text:
Devit ko omar oik tonau wa. Utianik, ko nukasar äiewon,<pb/>‘Anut nukas isan Näwäu auruwon, “Na isan ipi näu kaima taneta, isas nan iwäi jaunat itimwareanik, nan isonap maroita, nan inkaruru rawaiei.” <n>Buk Song 110:1</n> 


text:
<pb/>Ko keser keser äiewon, okon, ak Israel roasiret erekapu ak kiro ämän äpu mowe, kiro Jisas karar akas ko am äpäs opok äsäi mona, meiewon, Anut nukas kon enip Krais mowon, ko iken Näwäu sare mowon rau.’ ” Roasiret sosop woiaka piririanik, an join. 


text:
<pb/>Roasiret ak kiro ämän roumana, ak woiaka aru momana, Pita pak karauk Jisas nukan ämän oi ariai roat pak awaroin, “O Jaunokot, ik rurisa owosäu?” 


text:
Pita nukas keser awarowon, “Ak erekapu karar karar akan onok aru miäi utoinai, woiaka pirirmoi, Jisas Krais nukan enip pakaimas an jowe. Keserna, Anut nukas akan onok aru jäkäi maromara, kon Osou Näu arai. Meter Anut nukas kon Osou Näu ak akan mokoit pak karauk omsau pakan roasiret pak erek araun paip mowon. Kos äiewon, ‘Inok roasir isas urweita, is ko isan Osou Näu nuram.’ ” 


text:
<pb/>Pita sakau ämän sosop awaromara, äiewon, “Ak jekuriar tai rawe! Keseria, ak roat aru pak wa aru maiei.” 


text:
Karauk roasiret ak Pita nukan ämän roumoi, woiaka epar momana, an join. Kiro ses opok roasiret 3,000 orip an join. Roasiret woiaka epar moin akan onok eposek. 


text:
<pb/>Roasiret ak akan woiaka epar moin orip orip Jisas nukan ämän oi ariai roat pak tururmana, akan ämän rowaun tup apariain. Ak jaunakat sarwareäi. Ak akan o jaun tururianik, Anut nukan o jeäi. Ak omre orip orip Anut auriai. 


text:
Anut nukas kon ämän oi ariai roat akan ipiaka opok kurur atap atap kesernuk, roasiret erekapu kiro aparmana, iminein. 


text:
Roasiret osap sosop orip, ak akan omnokou pak akan osap pak karauk roat aromoi, aiauk oianik, kiro aiauk inäimana, roasiret osap wäpik ariai. 


text:
Ak erekapu woiaka karar mianik, omre orip orip Anut osap nuriäi ou näwäu owa tonomoi, tururiäin. Akan owa atap atap tururia, o je je ariein. Ak woiaka epar momoi, woiaka erer orip o jeäi. 


text:
Ak orip orip Anut nukan enip jou muriäi. Karauk roasiret akas ak apwareanik, akan woiaka näu saremoi, omre orip orip Näwäu nukas karauk roasiret ätäi imwaronuk, ak roasiret woiaka epar moin pak erek turur rain.<pb/>


text:
Kiro opok, kar rorok enip Eposek äiäi opok roat akas kar ro kon isou aru manau senek wa, ämäianik, kiro opok pe moin. Kiro ro anakus isou aru keseriar mowon. Kiro ros omre orip orip roasiret osap nuraun rai nik mareäu. 


text:
<pb/>Kesernuk, Pita nukas auruwon, “Is aiauk wäpik. Kar osap epar is isaurim. Is Nasaret menan Jisas Krais nukan sakau pakaima aisom, na siräinam, ari!” 


text:
Keserianik, Pita nukas kiro ron ipou näu kaimas atomara, siräi monuk, kurte kiro ron isou sakau sarewon. 


text:
Ko siräumara, tai ariäwon. Kesermara, ko ori pak erek tup owa tainwate tonomara, pokir pokirmara, Anut nukan enip jou mowon. 


text:
Ak äpu kiro rosar meter tup ou nukan rorok enip Eposek siakup tane raumara, roasiret osap nik mareäwon. Kiro onok mesin karkairmana, ronkat sosop oin. Pita nukas Anut osap nuriäi tup ou näwäu owa ämän mowon. 


text:
<pb/>Kiro ro meter isou aru mowon kos Pita Jon ori siarawap tai raunuk raunuk, roasiret erekapu karkairmana, kurte koianik, kiro owa enip Solomon nukan enip moin kasikaima ak siarakap koi tururin. 


text:
Pita ko kiro onok aparianik, roasiret awarowon, “Israel roasiret, ak owon kiro kurur aparianik, kiro mesin ronkat sosop ourai? Akan ronkat iwen onok eposek senes, okon, iwen sakaus okoro kurur keserum rai sakau apaitoi ra? Wa senes wa!. 


text:
Iken askanai akan Anut pak Apraham, Aisak, Jekop akan Anut nukas kon sakau näwäu kon sarau ro Jisas nurunuk, kon enip kämioik mowon. Kiro ro akasar kon iwäiakut akan ipiakap moin. Pailot nukas ko utonuk, manaun äiewon akas kon ämän rowau wa. Ak ko sumkäinein. 


text:
Kiro ro ko Anut nukas äsimornuk, kowon. Ko onok eposek orip. Utianik, akas ko sumkäinein. Ak Pailot urwemana, aurin, ‘Na kiro ro kos kar ro wenuk, meiewon utota, man.’ Pailot nukas ko äsimornuk, manowon. 


text:
Orip orip awau rawaun apu ätär mareäu ro akas wena, meiewon. Utianik, Anut nukas ko ätäi siräi mowon. Roat akas wena, meiewon ätäi siräiewon iwen amiokos aparmurin, okon, ak rusapai awarom. 


text:
Kiro Jisas nukan sakaus okoro ro isou aru jekur mowon. Ak rusapai apari, ko Jisas mesin wou epar mowon, okon, kiro ro sakau muruwon. Ak ko aparnai, äpu mowe. Iu äpu Jisas nukan sakau epar, kiro sakau pakaima okoro ro jekur momur. Ak erekapu kiro aparin. 


text:
<pb/>O Jaiat, ik äpu ak akan roat näunäu pak kamwareäin roat pak Jisas ko inok ak äpu wa, okon, ak ko keserin. 


text:
Anut nukas meter kiro onok mesin kon ämän roianik, areain roat akan oiaksaus äiein, ‘Nukan Krais ko tätäi näwäu owai.’ Kiro ämän äiein epar pewon. 


text:
Keseria, ak akan ronkat pak onok aru pak utoinai, akan woiaka Anut mesin pirirwe. Ak keserna, kos akan onok aru jäkäi marai. 


text:
Ak kiro keserna, Anut nukas ak sakau awau arai. Kos Krais äsimornuk, ak rawa kowai. Kiro ro meter Anut nukas sare mowon kon enip Jisas. 


text:
Rusapai ko omar oik ätäi tonowon rau. Ko kiro ses Anut nukas osap erekapu ätäi awau sare maun kame rau. Kiro kon ämän meter kon ämän roianik, areain roat awaronuk, akas roasiret awaroin. 


text:
Moses nukas ko mesin keser äiewon, ‘Anut Näwäu nukas is äsimoirowon senek tawa kon ämän roianik, areäu ro kar äsimorai. Kiro ro akan jaunaka senes. Ak kos ämän awarai roinai, kon ämän erekapu tainorwe. 


text:
Inok roasir kiro Anut nukan ämän roianik, areäu ron ämän wa tainornuk rai, ko Anut nukan roasiret pak wa rawai. Ko Anut nukas aru murai.’ <n>Lo 18:15, 18-19</n> 


text:
Anut nukas meter Apraham pak paip keser mianik, äiewon, ‘Nan askanai pakas okoro omnokou pakan roasiret jekur rawaun sakau aram.’ <n>Stat 22:18</n> Kos kon ämän roianik, areain roat pak kiro paip mowon. Kon ämän roianik, areain roat meter pein Samuel pakas pote rusapai pein, akas nais kiro onok rusapai peu mesin äiein. Keseria, rusapai kiro paip epar pewon, akasar aparin. 


text:
Keserianik, Anut nukas kon sarau ro ak karar karar jekur rawaun pak onok aru pakan pirirwe rai, awaraun sare momara, amke ak Israel roasiret rawa äsimornuk, kowon.”<pb/>


text:
Pita Jon ori roasiret ämän awarona awarona, Karauk Anut nukan kamuk raiäin roat pak Anut osap nuriäi ou kameäi roat akan näwäu pak karauk Sadusi roat nais erek au rawa koin. 


text:
Pita Jon ories Anut nukas Jisas meiewon pakan ätäi siräi mowon awau rau rai, roasiret awaroirin. Ak kiro ämän roumana, kasiaka pein. 


text:
Keseria, kiro roat akas Pita Jon orien ämän aparaun sakau atwatoin. Utianik, ak iukärir senes sarenuk, aparianik, karapus owa kurwatoin. 


text:
Utianik, roasiret sosop kiro opok rain awan ämän roianik, akan woiaka epar moin. Roasiret akan woiaka epar moin 5,000 orip sarein. 


text:
<pb/>Tapera, Juda roasiret akan roat näunäu pak kamwareäin roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak ak Jerusalem näu mena koi tururin. 


text:
Kiro roat potomana, Anut kamuk raiäu ro näwäu senes, enip Annas, pak Kaiapas pak Jon pak Aleksanda pak karauk Annas nukan tupsiu pak tururin. 


text:
Jon Pita ori akan amiakap pe tai matea, totwatoirin, “Kiro ro isou aru ro owose jekursa, om tai manou? Au owo sakaus kiro onok keseririn? Au inon enip pakas keseririn?” 


text:
Pita ko Anut nukan Osou Näus sakau murunuk, kiro roat awarowon, “Ak roasiret kamwareäin roat näunäu, ak rusapai iu ro isou aru jekur momurin mesin totoitoi. Ak owose okoro ro eposek sarewon rai totoitoi. 


text:
Keserianik, ak erekapu Israel roasiret pak äpu maiei, Jisas Krais Nasaret menan kon sakaus kiro ro nukan isou sakau mowon. Kesernuk, ko rurisa ak amiakap tai rau. Akas ko am äpäs opok wein. Ko meienuk, Anut nukas ko ätäi up uruan siräi mowon. 


text:
Kiro Jisas karar mesin meter Anut nukan ämänis äiein, ‘Kiro ou tutu ou miäin roat akas aru äiein, rusapai kiro ou tutu eposek senes sarewon.’ <n>Buk Song 118:22</n> 


text:
Kos karar ak imwaraun itok. Kon enip karar sakau orip. Roasiret kon enip pakas urwena, imwarai. Kar ros okoro omnokou pakan imäikaun senek itok wa.” 


text:
<pb/>Kiro roat näunäu ak Pita Jon ories sakau ämän momasa, iminäu wa, apwatianik, ronkat sosop oin. Ak äpu kiro roat ori skul sosop manau wa, au erar roat ori. Keseria, ak äpu au meter Jisas tainori ariairin. 


text:
Kesermana, akas kiro owan äsimwatona, kasik nosa, aka aka ämän keser atoin, “Ik kiro roat ori owosewatau? Okoro Jerusalem menan roasiret ak erekapu kiro kurur awas keseririn äpu moin, ik ämäi mau senek wa. 


text:
Utianik, kiro onok omsaukan roasiret awarona, rowaiei, okon, ik kiro roat ori Jisas nukan enip pakas karauk roasiret wa tamarau rai tämatau.” 


text:
<pb/>Kesermana, roat näunäu akas Jon Pita ori ätäi urwatona, owa tonosa, sakau awatoin, “Au ätäi ätäi Jisas nukan enip pakas karauk roasiret ämän wa awarau.” 


text:
Pita Jon ories ätäi awaroin, “Ak akasar akan ämän wasarewe. Anut nukan ronkat owo senek, ik akan ämän tainorau ra Anut nukan ämän tainorau? Kiro akasar ronkatewe. 


text:
Ik kiro onok iken amiokos erekapu aparmoi, roumun, okon, kon ämän wa utam. Roasiret erekapu awaram.” 


text:
Keseria, roat näunäu akas ätäiar Jisas nukan ämän roasiret awarona, akwataiei rai, sakau ämän awateanik, utwatona, manoirin. Kiro ro kon isou aru jekur moirin kon woisan 40 orip itimorwon. Roasiret erekapu aparianik, Anut nukan enip jou murianik, Anut nukas kiro kurur keserwon mesin akan woiaka epar moin. Keseria, roat näunäu ak roasiret iminewareanik, ak kiro roat ori tämataun apu wäpik. Roasiret akan woiaka Jisas mesin epar moin Anut nukan sakau owaun aurin. 


text:
<pb/>Roat näunäu akas Pita Jon ori utwatona, manosa, au ätäi akan jaunakat akan owa turur rain opok potoirin. Au roat näunäu akas ämän erekapu awatoin awas pote, jaunakat awaroin. 


text:
Ak kiro ämän roumana, ak erekapu woiaka karar mianik, tururmana, Anut keser aurin, “O Anut Näwäu, okoro omnokou omar pak mas an pak osap erekapu nakasar ate momon. 


text:
Meter nan Osou Näu iken askanai, nan sarau ro Devit nukan oksau pakas keser äiewon, ‘Karauk omsau pakan roasiret owon kasiaka perai? Kiro roasiret owon akan ronkat atap atap morai? 


text:
<pb/>Okoro omnokou pakan roat näunäu ak akan weräiäun osap jekur momana, Anut Näwäu pak kon mokoi ik imäikaun sare mowon Krais pak weräiäun keserin.’ <n>Buk Song 2:1-2</n> 


text:
Epar senes, Herot pak Pontias-Pailot pak karauk omsau pakan roasiret pak Israel roasiret aka pak erek okoro Jerusalem näu mena tururmana, Jisas nakan sarau ron enip tonoi muraun keserin. Nakasar ko sare momon. 


text:
O Näwäu, na rusapai kiro roat akas ämän aru ik opok morai rou! Ik nan sarau roasiret mesin ronkateikoinam, sareikota, ik nan ämän roasiret sakau mareanik, wa iminäm. 


text:
Na nan ipon sip roasiret opok mota, ak ätäi eposek saräiei. Na nan sarau mokoi eposek Jisas nukan enip pakas kurur atap atap mo.” 


text:
<pb/>Ak Anut auri kurena, kiro owa rain opok mim senek pewon. Kesermara, kiro roasiret ak erekapu Anut nukan Osou Näus sakau kamwaronuk, Anut nukan ämän aremana, iminäu wa. Roasiret akan woiaka epar moin erekapu woiaka karar moin. 


text:
<pb/>Kiro roat akan woiaka Jisas mesin epar moin ak erekapu woiaka karar momoi, ronkat karar moin. Kar ron osap kon karar rai äiäu wa. Owo osap karan erekapu atpanianik, erek oiäi. 


text:
Jisas nukan ämän oi ariai roat ak Jisas Krais meieanik, ätäi siräiewon mesin sakau areanik, iminäu wa. Keserna, Anut nukas kon wou näu oripas ak sarwarnuk, ak rapor rain. 


text:
Kiro ses opok, kar ro ko kar osapun wasaräu wa. Karauk roasiret akas akan omnokou ra, ou orip ra karauk roat aromana, kiro pakan aiauk oin. 


text:
Kiro aiauk oi koianik, akas Jisas nukan ämän oi ariai roat koi arona, akas nais kiro aiauk inäianik, akan jaunakat osap wäpik roat ariai. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, kar ro kon enip Josep ko Liwai nukan tupsiu pakan ko Saiprus omsau pakan ro rawon. Jisas nukan ämän oi ariai roat akas ko Barnabas auriai. Kiro enip onoktapau, roat akan woiaka päurar rawaun ämän mareäu ro. 


text:
Ko nais kon kar omnokou eteinak kar ro nurunuk, kau mowon. Kiro omnokou pakan aiauk oumara, Jisas nukan ämän oi ariain roat koi arowon.<pb/>


text:
Utianik, kar ro kon enip Ananaias, kon waun enip Safaira ori raiäir. Au awan omnokou karauk roat arianik, aiauk oirin. 


text:
Kon wau ori au a ateanik, karauk aiauk awakan owa ämäi moirin. Au sätäumasa, awan aiauk erekapu oi koumur äiäun rai, karauk aiauk oi pote Jisas nukan ämän oi ariai roat aroin. 


text:
<pb/>Keseria, Pita ko kiro onok keseririn äpu momara, Ananaias auruwon, “Na Satan owon utota, nan ronkat erekapu kamenuk, Anut nukan Osou Näu atonormata kiro omnokou pakan karauk aiauk ämäi momata, karauk oi koum? 


text:
Kiro omnokou meter karauk roat akas kau mau wa opok kiro omnokou nan. Rusapai karauk roat kiro omnokou aromon kau mianik, aiauk isoin kiro nakan aiauk. Na owo ronkat oumata, kiro onok aru keserum? Na ro atonorau wa, na Anut atonorum.” 


text:
<pb/>Ananaias ko kiro ämän roumara, omnokou opok ourmara, meiewon. Roasiret ak kiro opok rain kiro ämän roumana, karkairianik, sakau iminein. 


text:
Kesernuk, karauk mokoit awau akas pemana, kiro meiewon ro omjos kururur mianik, ämäi maneanik, up kurein. 


text:
Pita nukas kiro asir aiauk ätär muromara, totorwon, “Na is air, au komut ori awan omnokou pakan aiauk oirin okoro karar ra?” Kiro asires auruwon, “Io, aiauk omnokou pakan omurin kiro karar.” 


text:
<pb/>Keseria, Pita nukas ätäi auruwon, “Na owon komut ori a ateanik, Anut nukan Osou Näu ate aparir? Kiro roat nan komut ämäi pote up kurein senek, rusapai na meieta, nais imäisi pote, up kureisaun rorokpai tai rai.” 


text:
<pb/>Pita nukas keser äienuk, kurte kiro asir kon isou siakupai kurir momara, meiewon. Kiro roat owa peanik, asir meiewon aparmoi, kon enipsau oi ämäianik, pote kon komu up kurein siakup pote up kurein. 


text:
Keserianik, roasiret woiaka epar moin pak kiro menan roasiret pak erekapu kiro onok keserin roumana, karkairianik, sakau näu iminein. Kurur atap atap pewon. 


text:
<pb/>Jisas nukan ämän oi ariai roat akas roasiret akan amiakap kurur atap atap keserin. Roasiret akan woiaka Jisas mesin epar moin woiaka karar mia, koi meter Solomon nukan tane raiäwon ou kasikaima tururin. 


text:
Keserna, roasiret akas karauk roasiret sip orip patan opokas imware koi apu opok nine maroin. Akan ronkat, san penuk, Pita potonuk kon totokus karauk sip roasiret opok nonuk, ak eposek saräun rai keserin. 


text:
Keseria, roasiret sosop Jerusalem näu mena siakupan akan jaunakat sip orip pak roasiret osou aru orip imware pena, ak eposek sarein. Juda roasiret akan roat näunäu akas Anut nukan ämän oi ariai roat aru maroin. 


text:
<pb/>Keseria, Anut kamuk raiäu ro näwäu senes kon sarau jaukut pak erek rain, ak erekapu Sadusi roat. Ak Jisas nukan ämän oi ariain roat mesin kasiaka penuk, aru maraun keserin. 


text:
Kesermana, akan marai roat akas Jisas nukan ämän oi ariai roat sakau atwareanik, karapus owa karauk roat maroin opok erek pote kurwaroin. 


text:
Utianik, kiro pututu kar Anut nukan sarau eitekus pemara, kiro karapus ou imtuemara, Anut nukan ämän oi ariai roat imware kasik nomara, awarowon, “Ak tup näwäu owa potoinai, kiro pakan roasiret awau orip orip rawaun ämän awarowe.” 


text:
<pb/>Jisas nukan ämän oi ariai roat kiro ämän tainormana, om teinenuk, tup näwäu owa toneanik, kiro pakan roasiret Anut nukan ämän mare rain. Anut kamuk raiäu ro näwäu senes nukas kon sarau jaukut pak Juda akan roat näunäu urwarna, koi erek tururin. Ämän karar atea, akan marai roat akas Jisas nukan ämän oi ariai roat karapus owan ak siarakap imware kowaun äsimwaroin. 


text:
Keseria, marai roat ak kiro roat karapus owan imwarau potoin. Ak owa tone apwaroin warnuk, ätäi potea, roat näunäu awaroin, “Ik karapus owa poteanik, im sakau pene moin aparmun. Kiro karapus ou kamein roat ak kiro ou sakau kame rain apwaromun. Utianik, ik im tue owa toneanik, kiro roat apwarau wa.” 


text:
Anut kamuk raiäi roat näunäu pak kiro tup ou kamwareäi roat akan ro näwäu ak kiro ämän roumana, Anut nukan ämän oi ariai roat owoswarou rai ronkat sosop oin. 


text:
<pb/>Keserna keserna, kar ros pemara, awarowon, “Ak rowe, kiro roat akas karapus owa kurwaroin, ak potomana, iken tup ou näwäu owa Anut nukan ämän roasiret marorai.” 


text:
Keser awarona, tup ou kameäwon ro näwäus kon marai roat pak akas Jisas nukan ämän oi ariai roat pote imware koin. Utianik, roasiret akas ak aiaukus akwaraiei rai iminewareanik, ak akwarau wa. Jisas nukan ämän oi ariai roat ak roat näunäu amiakap ämän maun iminäu wa. 


text:
<pb/>Akas imware pemana, roat näunäu akan amiakap tai maromana, Anut kamuk raiäi roat akan näwäus totwarowon. 


text:
“Ik ak kiro ron enip roasiret ätäi wa awarau rai sakau awaromun, utianik, ak iken ämän tainorau wa. Akan ämänis Jerusalem näu mena erekapu iwaurewon. Kesermana, akas äiein, ikes kiro ro weta, meiäun äiemun rai akas kiro ämän sät aikoin.” 


text:
<pb/>Pita pak karauk Jisas nukan ämän oi ariai roat akas ätäi äiein, “Ik Anut nukan ämän karar tainoram. Ik roat akan ämän wa tainoram. 


text:
Akas Jisas am äpäs opok äsäi mona, meiewon. Iken askanai akan Anut nukas meiewon pakan ätäi siräi mowon. 


text:
Anut nukas ko imäi kämioik toneanik, kon ipou näu kaimas mowon. Kiro Jisas rurisa iken kamoikaun ro ko iken onok aru pakan imäikaun ätäi siräi mowon. Keseria, ik Israel roasiret iken woiok pirirta, iken onok aru pakan jäkäi mukaun keserwon. 


text:
Kiro onok keserin ik iken amiokosar aparmun, okon, okoro ämän areram. Anut nukan Osou Näus nais okoro ämän äiäu. Inok roasir Anut nukan ämän jekur tainoriäu Anut nukas kon Osou Näu nuriäu.” 


text:
<pb/>Roat näunäu ak kiro ämän roumana, ak kasiaka näwäu penuk, kiro roat akwarona, meiäun kesewaroin. 


text:
Keserna, kar Parisi ro näwäu kon enip Gameliel, ko nais sintore ämän tamareäwon ro näwäu kiro opok raiäu, karauk roasiret ak kon ämän jekur tainoriäi. Kos roat näunäu amiakap siräumara, kiro Jisas nukan ämän oi ariai roat kasik imware naun awarowon. Kasik imware nona, kos awarowon, “O jaiat, Israel roat, ak owo onok okoro roat opok keseraun, ak rapor ronkateinai, keserwe. 


text:
Ak äpu, woisan rumukäu wa opok, kar ro kon enip Teudas nukas pemara, isaka ro näwäu rai äumara, nukasar kon enip jou oik me ariäu. Kesernuk, roat 400 orip ko tainorin. Karauk roat akas ko we rauna, meienuk, kon tainoriäi roat ak erekapu imine manoutoin. Kon onok ätäi päu wa. 


text:
Rai rai, roat näunäu akas roasiret akan enmaka buk näwäu opok wäun ses, kar ro kon enip Judas, ko Galili provins pakan pemara, roasiret sosop ko aparmana, tainorin. Ko nais roat akas we kurena, meienuk, kon tainoriäi roat ak nais erekapu imine manoutoin. 


text:
Keseria, is kiro onokun ak awarom, ak kiro roat mesin kurte kasiaka wa päu. Akan owo onok keseriäi kiro roat akan ronkatis raroi, kiro ekep wa rawai, rai rai, wasaräi, okon, utwarona, rawe. Utwaroinai, apware rawe. 


text:
Utianik, kiro ronkat Anut pakas kowon ronkat roi ik tämarau senek itok wa. Ik kiro onok keseram, kiro ik Anut pak weräiäu senek weräiäm.” 


text:
<pb/>Kiro roat näunäu ak Gameliel nukan ronkat eposek arowon roianik, tainorin. Keseria, akas kon ämän tainoria, Jisas nukan ämän oi ariäi roat urwarna, pena, mur katuau oripas mänkäsi owaromoi, ak Jisas nukan enip ätäi roasiret wa awarau rai tämarea, utwarona, manoin. 


text:
<pb/>Keserna, Jisas nukan ämän oi ariai roat, ak roat näunäu utwaromoi, kasik nea, woiaka näwäu ererin. Owon, Anut ko ronkatewon ak itok Jisas nukan enip pakas tätäi oin. 


text:
Omre orip orip, ak Anut osap nuriäi tup ou näwäu owa pak roasiret akan owa atap atap potomoi, akas Jisas Krais nukan ämän eposek roasiret tamareäin.<pb/>


text:
Kiro ses opok, roat sosop Jisas mesin akan woiaka epar mianik, karauk Juda roat Grik ämän miäi akas Juda roat ak Ibru ämän miäi kewareanik, awaroin, “Omre orip orip ak akan wäimäs asiret sarwareäi. Utianik, ak iken wäimäs asiret wa sarwareäi.” 


text:
Keseria, Jisas nukan ämän oi ariai roat akas kiro roat akan woiaka Jisas mesin epar moin erekapu urwarna, koi tururna, awaroin, “Ik Anut nukan ämän roasiret awaraun sarau utomoi, roasiret orip orip o araun kiro onok itok wa. 


text:
Kesek okon, akasar iken jaunokot 7 orip ak kamuk sare marowe. Kiro roat ak Anut nukan Osou Näu pak ronkat eposek orip sare marowe. Kiro sarau kiro roat opok marota, kiro sarau akas maiei. 


text:
<pb/>Roasiret akan woiaka epar moin ak akan ämän roumoi, nepipirmana, akas roat kesek sare maroin: Stiven, kon wou epar senes mowon, Anut nukan Osou Näus kon ronkat erekapu kameäwon, Filip, Prokorus, Nikanor, Timon, Parmenas, Nikolas. Kiro Nikolas ko kar omsau pakan ro, Antiok menan, meter kon wou piriria, Anut nukan ämän tainorianik, koi Juda roasiret pak enip owon. 


text:
Kiro roat 7 orip sare maroin ak Jisas nukan ämän oi ariäi roat akan amiakap pe tai maroin. Keserna, akas Anut auria, sarau sakau maun akan ipiaka kiro roat akan tapiakap maroin. 


text:
<pb/>Keseria, Anut nukan ämän Jerusalem mena erekapu oi potoin. Roasiret sosop kiro mena rain akan woiaka Jisas mesin epar mianik, ko tainorin. Karauk Anut kamuk raiäi roat sosop ak nais akan woiaka Jisas mesin epar moin. Juda roat näunäu akas Stiven sakau atoin. 


text:
<pb/>Kiro ro Stiven Anut nukas kon wou näu oripas ko isanarianik, sakau nurunuk, kos roasiret akan amiakap kurur atap atap kesernuk, aparin. 


text:
Utianik, karauk Juda roat akas kiro onok aparianik, kasiaka penuk, ko pak ketäiein. Kiro roat ak akan owa atapur tururiäi. Akan tururiäi ou enip Sarau Roat Wa akan ou äiäi. (Enip onoktapau, kiro roat meter sarau roat slev raiäi, rusapai kiro sarau utoin.) Karauk ak Sairini menan, karauk Aleksandria menan, karauk Silisia omnokou pakan, karauk Esia provins pakan roasiret kiro opok tururiäi. 


text:
<pb/>Keseria, akas kon enip opok ämän sätäumoi, karauk roat aiauk areanik, akan woiaka siräi momana, awaroin, “Epar senes, kos Moses Anut ori jeje ämän roasiret awarowon roumun.” 


text:
<pb/>Keseria, ak kiro sät ämän roumana, roasiret pak menan roat näunäu pak sintore ämän tamareäin roat ak kasiaka penuk, Stiven pote sakau ateanik, roat näunäu amiakap reur potoin. 


text:
Keseria, karauk roat ko enkup sät äiäun erek tainware potomoi, äiein, “Okoro ro ko orip orip Anut osap nuriäi tup ou näwäu pak, Moses nukan sintore ämän aru wa tainorau rai roasiret awareäu.” 


text:
Kos äiewon, “Kiro Nasaret menan Jisas nukas iken okoro tup ou näwäu uräi kuräi. Kos iken onok Moses nukas ätär mukowon utonai, awau onok tainorwe awarowon.” Kos keser äienuk, roumun. 


text:
<pb/>Roat näunäu kiro opok rain akas Stiven sakau aparin, kon neputapau Anut nukan sarau eitek nukan neputapau san jereäu senek jerewon aparin.<pb/>


text:
Keseria, Anut kamuk raiäu ro näwäu senes nukas akan ämän roumara, Stiven totorwon, “Kiro ämän äiäi epar ra?” 


text:
Stiven nukas ätäi äiewon, “O jaiat, moniat, ak rowe! Meter iken amkinip jaunok Apraham ko Haran omsau potau wa opok, Anut ko arou sakau oripas Mesopotemia omsau ko siakup pemara, auruwon, ‘Na nan omnokou pak nan jaunat pak utwaroinam, kar omnokou na ätär musaurim opok pot.’ <n>Stat 12:1</n> 


text:
<pb/>Kesernuk, Apraham ko Mesopotemia omsau utia, Haran omsau opok pote rawon. Kiro omsau pote rawa rawa, kon momok meienuk, Anut nukas äsimornuk, okoro omnokou ik rusapai raum opok koi rawon. 


text:
Anut nukas Apraham kar omnokou nukan senes saräun nurau wa. Wa senes wa. Ko kar om eteinanak nais nurau wa. Utianik, Anut nukas ko okoro omnokou mesin paip muromara, auruwon, ‘Tawa naka meieta, nan asanat okoro omnokou aram.’ Kiro ses opok Apraham ko mokoi wäpik raunuk, Anut nukas kiro paip muruwon. 


text:
Anut nukas keser auruwon, ‘Nan asanat ak karauk omsau opok pote rawaiei. Kiro omnokou opok pote rawaiei kiro akan omnokou senes wa. Keserna, kiro omsau pakan roat akas nan tupsiu woisan 400 orip sarau roat senek sare marea, aru maraiei. 


text:
Utianik, tawa isas kiro omsau pakan roasiret aru maroita, ak ätäi okoro omnokou opok koumana, isan enim jou muraiei.’ <n>Stat 7:6-7</n> 


text:
<pb/>Keseria, Anut nukas paip awau enip ‘enmaka kerau pätiraun’ Apraham auruwon. Anut nukas keser aurnuk, Apraham nukan mokoi Aisak penuk, omre 8 opok mokoin enip kerau pätirwon. Rai rai, Aisak nukan mokoi Jekop pewon. Kiro mokoi ko iken askanai 12 orip akan momonaka. 


text:
Jekop nukan mokoit, iken amkinip jaunokot akas akan amunaka Josep mesin kasiaka penuk, karauk omsau pakan roat aiaukun arona, akas kau mona, aiauk oin. Kiro roat akas ko Ijip omsau imäi potoin. Utianik, Anut ko Josep utau wa. Ko pak erek raumara, ko sareanik, kon usu erekapu jäkäi muruwon. Josep ko Ijip akan kamwareäwon ro näwäu ori raiäu ses opok, Anut nukas ronkat eposek nuruwon. Kamwareäwon ro nukas Josep ro eposek aparmara, kos Josep kiro omsau pak kon owan osap pak kamäun sarau nuruwon. 


text:
<pb/>Keseria, kiro ses opok Ijip omsau pak Kenan omsau pak om nau wa, okon, sou näwäu penuk, roasiret ak usu näwäu oin. Iken askanai o owau senek itok wa. 


text:
Jekop nukas o Ijip omsau rau ämän roumara, kon mokoit onoktoroi äsimwaronuk, Ijip omsau o kau maun potoin. 


text:
Kiro o patarianik, ak ätäi o owaun Ijip omsau potona, Josep nukas kon awakut keser awarowon, ‘Is Josep, akan amunaka.’ Kesernuk, Ijip kamwareäwon ro ko Josep nukan tupsiu äpu marowon. 


text:
Keseria, Josep kon awakut äsimwaronuk, pote kon momok Jekop pak kon tupsiu 75 orip koi ko pak Ijip omsau rawaun ämän surmarowon. 


text:
Keserna, Jekop kon tupsiu pak Ijip omsau pote raumara, nuka pak iken asanokot 12 orip pak erekapu meiein. 


text:
Keseria, karauk roat akan enmaksau ätäi imware koi, Sekem mena meter kiro omnokou Apraham nukas Amo nukan tupsiu pakan kau mowon opok koi up kurwaroin. 


text:
<pb/>Meter Anut nukas Apraham pak ak kiro omsau ute manaun paip muruwon, kiro paip epar päun siakup penuk penuk, iken askanai ak Ijip omsau opok rain akan tupsiu sosop sarein. 


text:
Kiro ro näwäus iken amkinip jaunokot sätwaromara, onok aru mareanik, akan mokoinakut kasik oi känkurwarona, meiäurai rai, sakau ämän maroin. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Moses pewon. Kiro mokoi aparin kon nepu eposek senes. Keseria, momok anak ories kiro mokoinak awan owa ämäi mosa, keir 3 orip rawon. 


text:
Roat akas Moses Ijip akan onok eposek erekapu ätär murin. Ko enip näwäu orip sarewon. Owo sarau maun pak ämän aräun pak ko itok. 


text:
<pb/>Moses ko woisan 40 orip sarenuk, kon jaukut Israel roasiret owose sarau morai rai apwarau potaun ronkatewon. 


text:
Kar omre opok, ko kar Ijip ros kar Israel ro wemara, aru muruwon, aparianik, kos Israel ro saremara, kiro Ijip ro wenuk, meiewon. 


text:
Moses nukan ronkat kiro kon jaukut keser ronkatäiei, ‘Anut ko Moses nukan ipou pakas ik sareikauru.’ Utianik, ak keser ronkatäu wa. 


text:
Ätäi kar omre opok, Moses kar Israel ro kon jauk ori awaka awaka weräi rairin opok pewon. Ko au weräi rairin pote patwatomara, awatowon, ‘Ei, au owon jaun ori awaka awaka weraurair?’ 


text:
<pb/>Jauk aru muri rawon ros Moses suor kuremara, auruwon, ‘Na inokos ik kamoikeanik, wasareikaun ro sare musowon? 


text:
Kukam nas kar Ijip ro we kureta, meiewon senek, rusapai nais is iworaurum ra?’ <n>Kisim Bek 2:14</n> 


text:
<pb/>Moses ko kiro ämän roumara, kon ronkat Ijip akan ro näwäu kiro ämän roianik, sakau atoiria, iworonuk, meiäm raumara, ko imine Midian omsau potowon. Kiro opok pote, ko mokoi oirori orip sarewon. 


text:
<pb/>Woisan 40 orip manonuk, Anut nukan sarau eitek karas Sainai omtapau siakup ro wa raiäi mena Moses siakup pewon. Kiro eitek am eteinak pakas ep arou uru rawon aparwon. 


text:
Moses ko kiro onok pewon aparmara, ronkat sosop oianik, jekur aparaun siakup potonuk, Anut nukas keser auruwon rowon. 


text:
Anut nukas äiewon, ‘Is Anut nan askanai akan eit. Apraham, Aisak, Jekob is akan eit.’ <n>Kisim Bek 3:6</n> Moses ko karkairianik, aparaun sakau iminewon. 


text:
<pb/>Kesernuk, Näwäus auruwon. ‘Na nan ison pakan su oi mo. Owon, kiro omoi na tai raum kiro omnokou asu. 


text:
Ijip omsau pakan roat akas isan roasiret opok onok aru maroin is aparianik, ak sarwaraun waiein roimin. Is rusapai kiro usu pakan imwaraun nem. Keseria, rusapai is na Ijip omsau ätäi äsimoisoita, potam.’ <n>Kisim Bek 3:5-10</n> 


text:
<pb/>Kiro Moses karar meter roat kon ämän rowau utomana, aurin, ‘Na inokos ik kamoikeanik, wasareikaun ro sare musowon?’ Ko Anut nukasar kiro roat kamwaraun äsimoronuk, pote ätäi imware kowaun ro sare muruwon. Anut ko kiro sarau eitek am eteinak opokas pewon nukan ipou pakas Moses sakau nuruwon. 


text:
Keseria, Moses nukas Israel roasiret imware koumara, kurur atap atap Ijip omsau opok kesermara, pote mas an enip Osou opok kesermara, pote ro wäpik mena keserwon. Woisan 40 orip ko keserwon. 


text:
Kiro Moses kararasar Israel roasiret awarowon, ‘Anut Näwäu nukas is äsimoirowon senek tawa kon ämän roianik, areäun ro kar äsimorai. Kiro ro akan jaunaka senes.’ <n>Lo 18:15</n> 


text:
<pb/>Kiro ro Moses kararasar roasiret pak erek ro wäpik mena turur rawon. Ko Sainai omtapau opok Anut nukan sarau eitekus eposek rawaun ämän aurnuk, Moses nukas iken askanai kiro ämän awarowon. 


text:
<pb/>Utianik, iken askanai ak kon ämän rowau utoin. Akan woiaka pirirmana, Ijip omsau rawaun ätäi ronkatein. 


text:
Keseria, roasiret akas Eron aurin, ‘Nas ik karauk eitek totok ate mukota, amke ik pak potaiei. Kiro Moses ko ik Ijip omsau pakan imäiki kowon, ko eras manowon rä ik äpu wa.’ <n>Kisim Bek 32:1</n> 


text:
<pb/>Kiro omre opokar, ak kar bulmakau nak nukan totok ate mianik, ak kiro sät eitek opok opur amkea, kon enip jou murin. Ak kiro osap akan ipiakasar ate momana, akan woiaka ererin. 


text:
Keserna, Anut nukas ak mekesirak arowon. Ak san keir pak pai pak akan enmak opokas tup apariäi. Anut nukan ämän roianik, areawon ro Emos nukas keseriar jer wewon, ‘Ak Israel roasiret ak meter woisan 40 orip ro wäpik mena rain, ak bulmakau pak sipsip pak wemana, amkeanik, tup aparmana, ak isan enim jou murau wa. 


text:
Ak Molok nukan tup ou ser pak akan eitek Repan nukan pai totok pak ak ämäi potoin. Kiro osap totok meter akas ate mianik, akan enmak jou murin. Keseri, okon, is ak utwareanik, äsimwaroita, Babilon omsau opok pote rawaiei.’ <n>Amos 5:25-27</n> 


text:
<pb/>Meter iken askanai ak ro wäpik mena rain, akan tup ou seris moin. Anut nukas Moses kiro ser ou nukan totok ätär murunuk, aparwon. Anut nukas ko ou kesekur mo räi auruwon. 


text:
Rai rai, kiro Anut nukan ser ou mokoit akas oumoi, ämäimana, Josua karauk roasiret pak Anut nukas sarwareanik, kiro omnokou pakan roasiret emwaronuk, ak kiro omnokou oianik, kiro ser ou moin. Iken askanai akas kiro omnokou opok akan tup ou ser ou oi koi mona, rawon pote Devit pewon ses opok. 


text:
Anut nukas Devit nukan onok eposek aparianik, ko wou näu sarewon. Devit nukas Anut auruwon, ‘Meter Jekop nukas na jou musiäwon. Rusapai is kar tup ou sakau musaun rai aisom.’ 


text:
Utianik, Anut Näwäu ko roat akas ou miäi owa wa raiäu. Anut nukan ämän roianik, areäu ro Aisaia nukas jer wewon senek, ‘Näwäu nukas keser äiewon, “Omar oik kiro isan tanäun pasar senek. Omnokou kiro isan isi me rawaun omoi. Isan ou owo senek muraiei? Isan sumaun mena erapok rau? 


text:
<pb/>O, rusapaian roasiret, ak akan asanakat raiäin senek. Akan woiaka kiro roat ak Anut nukan ämän eparar wa roiäin senek, ak nais ämän wa roiäi. Ak akan asanakat senek. Ak Anut nukan Osou Näu nukan ämän wa tainoriäi. 


text:
Akan askanai akas Anut nukan ämän roianik, areain roat erekapu akwarona, meiein. Ak kiro roat Anut nukan sarau ro eposek kowai äiein nais akwarona, meiein. Rusapai nais akas kiro sarau ro eposek kon iwäi jaukut ipiakap marona, ko wena, meiewon. 


text:
Meter Anut nukan sarau eitek akas ak Juda roasiret Anut nukan sintore ämän aroin, utianik, ak kiro tainorau wa.” Roat akas Stiven aiaukus wena, meiewon. 


text:
Utianik, Anut nukan Osou Näus Stiven ko sakau nurunuk, ko omar oik sakau aparmara, Anut nukan arou sakau näwäu pak Jisas ko Anut nukan ipou näu kaima tai rawon aparwon. 


text:
Kiro aparmara, äiewon, “Rowe, omar oik is Ro Nukan Mokoi nukas Anut nukan ipou näu kaima tai rau aparim.” 


text:
<pb/>Keser äienuk, akan ipiakas raiaka pene momana, ak ätäi sakau urweanik, erekapu siräianik, kurte pote Stiven sakau atoin. 


text:
Ak kiro omoian ate reur ne mena kasakup oi känkurena, nonuk, ko aiaukus wein. Stiven wäun roat akas akan omjo rumukäu oi mianik, kar ro enip Sol siakup turur mona, kame rawon. 


text:
Ko uou sur wemara, ätäi sakau urwemoi, äiewon, “Näwäu, na kiro roat akan onok aru jäkäi mar.” Ko keser äianik, meiewon.<pb/>


text:
Sol ko ak Stiven wena, meiewon aparianik, kon wou ererwon. Sol nukas roasiret akan woiaka epar moin aru marowon. Kiro omre karar opokar, kiro Juda roat Jerusalem menan roasiret akan woiaka epar moin onoktoroi aru mare rauna, ak erekapu Judia provins opok pak Samaria provins opok imine mane kurein. Jisas nukan ämän oi ariai roat karar ak Jerusalem mena rain. 


text:
Utianik, Sol ko roasiret woiaka epar miäi aru mareanik, akan owa karar karar tonomara, roasiret akan woiaka epar moin rewareanik, imware karapus owa koi kurwareäwon. Filip nukas Anut nukan ämän Samaria provins pakan roasiret marowon. 


text:
<pb/>Kiro roasiret ak imine manoin ak karauk mena poteanik, Anut nukan ämän karauk roasiret maroin. 


text:
Roasiret ak Filip nukan ämän roumana, kos Jisas nukan enip pakas kurur atap atap keserwon aparianik, ak kon ämän jekur roi rain. 


text:
Karauk roasiret sosop ak osou aru akan woiaka uru rawon, kos Jisas nukan enip opakas oi kurwaronuk, piorianik, manoin. Roasiret sosop akan enmaksau meiewon ariäu senek wa pak, karauk roasiret isiaka aru pak kos jekwarowon. 


text:
<pb/>Kar ro ko kiro mena raiäu, kon enip Saimon. Ko orip orip os ämänis kurur atap atap kesernuk, Samaria menan roasiret aparianik, ak epar rai akan woiaka epar moin. Kos äiäu, “is ro näwäu”. 


text:
Roasiret erekapu, roat näunäu pak karauk roat enmaka näwäu wa, ak kon ämän jekur roi raiäi. Akas kiro eitek enip ‘Sakau Näwäu’ omnokou opok pemara, kos Saimon äräräwon äiäi. 


text:
Utianik, Filip nukas Anut koi kamwaraun ämän pak Jisas Krais nukan ämän roasiret awarowon. Kiro ses opok roasiret ak akan woiaka pirirna, an jomaroin. 


text:
Saimon nais kon wou epar mowon. Ko an joi kuremara, Filip pak ari raumara, Filip nukas kiro kurur atap atap keserwon aparmara, ronkat sosop owon. 


text:
<pb/>Karauk Jisas nukan ämän oi ariai roat ak Jerusalem mena raiäi, Samaria provins pakan roasiret ak Anut nukan ämän roianik, akan woiaka epar moin roumana, akas Pita Jon ori kiro provins äsimwatona, potoirin. 


text:
Kiro ro ori au Samaria provins neanik, kiro roat akan woiaka epar moin Anut nukan Osou Näu owaurai rai Anut auririn. 


text:
Keseria, Pita Jon ories awan ipiaka, kiro roasiret akan woiaka epar moin akan tapiaka opok marona, Anut nukan Osou Näu ak opok nowon. 


text:
Saimon ko kiro Jisas nukan ämän oi ariai roat ories roasiret akan tapiaka atona, Anut nukan Osou Näu oin aparmara, aiauk ataun oi koumara, awatowon, “Au kiro sakau is erek irower. Keseria, inok ro isan ipi kon tapau opok moita, ko nais Anut nukan Osou Näu owai.” 


text:
<pb/>Pita nukas ätäi auruwon, “Anut nukas kiro sakau erar ikiäu, nan ronkat Anut nukan osou kiro aiaukus kau miäi rai ronkatäm ra? Wa senes wa. Na keser ronkatem, nan aiauk orip ep näwäu opok nam. 


text:
Keseria, nan won ätäi pirirnam, kiro onok aru sumkäineinam, Anut aurta, kiro nan ronkat aru jäkäi musai. 


text:
Saimon nukas ätäi Pita keser auruwon, “Awas Anut Näwäu is sareiräun aurwer. Keserna, kiro onok awas airoir is opok wa päi.” 


text:
<pb/>Jisas nukan ämän oi ariain roat ori au Jisas nukan ämän roasiret mare kuremasa, au ätäi Jerusalem näu mena poteanik, apu opok mena mena Samaria provins opok awas Jisas nukan Ämän Eposek mare mare potoirin. Filip nukas Itiopia menan ro näwäu an jomurowon. 


text:
<pb/>Kar Anut nukan sarau eitekus peanik, Filip auruwon, “Na siräinam, apu Jerusalem menas Gasa mena poteäi opok pot. Kiro apu ro wäpik menas potowon.” 


text:
Keseria, Filip ko siräumara, potowon. Kiro apu opok ko kar ro aparwon. Kiro ro ko Itiopia omsau kameäwon asir enip Kandasi nukan aiauk kameäu. Ko Jerusalem mena Anut jou muromara, karis pakas ätäi kon mena potaun pote rawon. 


text:
Ätäi kon mena pote pote rai, kon karis opok tanemara, kar buk meter kar Anut nukan ämän roianik, areawon ros jer wewon, ninare ninare potowon. 


text:
Keseria, Filip ko kurte siakup tonomara, kiro ämän Anut nukan ämän roianik, areawon ro Aisaia nukas jer wewon ninare potowon rowon. Keseria, Filip nukas kiro ro totorwon, “Na kiro ämän ninareram onoktapau na äpu ra?” 


text:
Kiro ros ätäi Filip auruwon, “Kar ros kiro ämän onoktapau ätär murunuk, kiro epar is onoktapau äpu mam. Is owose kiro ämän onoktapau äpu mam?” Keseria, kos Filip auruwon, “Na karis oik peinam, is siarap tane.” 


text:
Kiro jer ko ninarewon kiro Anut nukan ämän areawon ro nukas keser jer wewon,<pb/>‘Akas ko sipsip senek wena, meiäun sakau ate koin. Ko sipsip nak senek kon urik patirna, ko piorau wa. Kiro ro ko kar ämän aräu wa. 


text:
Roat akas kon enip tonoi muria, ak kon ämän jekur wasare murau wa. Kar ros kon tupsiu amop mau senek wa. Ak ko wena, meiewon. Ko okoro omnokou opok rawau wa.’ <n>Aisaia 53:7-8</n> 


text:
<pb/>Kiro ro näwäus Filip auruwon, “Na is air Anut nukan ämän roianik, areawon ro kiro inok mesin äieu? Nuka mesin äieu ra, kar ro mesin äieu ra?” 


text:
Au apu opok potea, kar an unik rawon, opok peirin. Ko an unik aparmara, äiewon, “An okoro rau, na is an jomuraun itok ra?” 


text:
[Filip nukas auruwon, “Nan won epar senes momon roi, is na an jomusaun itok.” Kos ätäi Filip auruwon, “Isan woi epar mom, Jisas ko Krais, Anut nukan mokoi senes.”] 


text:
Keseria, kos kon sarau roat awaronuk, akas karis atona, sume raunuk, Filip kiro ro ori an opok noirin. Kiro opok Filip nukas kiro ro näwäu an jomurowon. 


text:
Au keseria, an utia, apu opok peanik, kurte Anut nukan Osou Näus Filip imäi manowon. Kiro ro näwäu ko ätäi Filip aparau wa. Kiro ro ko wou uru nepipirmara, kon mena ätäi potowon. 


text:
Filip ko Asdot mena pote tue momara, karauk mena mena Anut nukan ämän roasiret aware aware potomara, ko Sisaria mena potowon.<pb/>


text:
Sol nukas Jisas nukan tamareäu roat akware kuräun ämän sakau mowon. Keseria, kos Anut kamuk raiäi roat akan näwäu siakup potonuk, jer we nurunuk, Damaskus mena pote Juda roasiret akan tururiäi owa potea, inok roasir akan woiaka Jisas mesin epar moin tarwaromara, sakau atwareanik, Jerusalem mena imware kowaun auruwon. 


text:
<pb/>Keseria, Sol ko Damaskus mena pote pote, ko kiro näu mena siakup tononuk, kurte kar arou näwäu ermän senek omar oikas ko opok kurewon. 


text:
Kesernuk, Sol ko omnokou opok ouri nonuk, kar ron pätu senekus keser auruwon rowon, “Sol, Sol, na is owon onok aru muroram?” 


text:
Kos ätäi äiewon, “Näwäu, na inokos?” Kiro pätus ätäi äiewon, “Is Jisas nukas na is onok aru muroram. 


text:
Keseria, Sol ko siräia, kon amuk amarewon, ko amuk utup sareanik, apu aparau senek wa. Kesernuk, kon ipou atea Damaskus näu mena imäi tonoin. 


text:
<pb/>Kar Jisas nukan tamareäwon ro ko Damaskus mena rawon kon enip Ananaias, ko Näwäu nukas nine epir pakaima, auruwon, “Ananaias.” Kos ätäi äiewon, “Näwäu, is okoro raim.” 


text:
Näwäu nukas auruwon, “Na siräinam, kiro apu enip Tuku opok potoinam, Judas nukan owa kar ro kon enip Sol, ko Tarsas näu menan pote totwar. Kiro ro ko Anut auri rau. 


text:
Sol nukas nine epir pakaima, kar ro kon enip Ananaias nukas pemara, kon amuk atonuk, ätäi apu aparaun ätär muruwon.” 


text:
Ananaias nukas ätäi auruwon, “Näwäu, is kiro ro Jerusalem mena nan roasiret aru mareäu ämän sosop airona, roimin. 


text:
Anut nukan kamuk raiäi roat näunäu akas ko kiro onok aru maun sakau nurin. Okoro menan roasiret na jou musiäi kos Jerusalem mena imware potea, karapus owa kuräun pewon.” 


text:
Utianik, Näwäu nukas ätäi auruwon, “Na isas aisom pot. Kiro ro ko isan ämän oi ariaun sarau ro sare momin. Kos karauk omsau pakan roasiret pak akan kamwaraun roat näunäu pak Israel roasiret pak isan ämän awarai. 


text:
<pb/>Keseria, Ananaias ko Sol rawon owa potomara, kon ipou Sol opok momara, auruwon, “Jai Sol, Jisas näwäu nukasar na apu koumon opok pewon. Kosar is na rawa äsimoirnuk, koim. Na ätäi om aparnam, Anut nukan Osou Näu na opok ok päura.” 


text:
Kesernuk, kurte osap kes senek Sol nukan amuk opok rawon jäkäi nonuk, ko ätäi om aparwon. Keseria, ko siräinuk, karauk roat akas ko an jomurin. 


text:
Keseria, Sol ko o jemara, ko ätäi kon iris sarewon. Sol nukas Damaskus näu mena Anut nukan ämän mowon. Sol ko karauk omre Jisas nukan tamareäwon roat pak Damaskus mena rawon. 


text:
Ko siräumara, pote Juda roasiret akan tururiäi owa potomara, roasiret Anut nukan ämän maromara, äiewon, “Jisas Krais ko Anut nukan mokoi senes.” 


text:
Roasiret erekapu ak kon ämän roumana, karkairin, akas äiein, “Okoro ro kos Jerusalem menan roasiret akas Jisas nukan enip ate jou mona, kos aru mareäu. Ko okoro mena inok roasiret akan woiaka Jisas mesin epar moin imwareanik, Jerusalem mena pote aru maraun kowon.” 


text:
Utianik, Sol nukan ämän marowon sakau näwäu senes sarenuk, Juda roasiret Damaskus mena rain ak kon ämän roianik, karkairin, kos sakau awareanik, äiewon, “Jisas ko Krais, kiro ro Anut nukas ik ätäi imäikaun äsimornuk, kowon.” Kesernuk, roasiret ak kon ämän sätäu rai aurau senek wa. 


text:
Karauk roat akas Sol wena, meiäun ämän roumana, Sol aurna, rowon. Roat ak kiro mena porim rorok erekapu kameanik, Sol kasik nonuk, wena, meiäun rai pututu sanpeu orip orip kame rain. 


text:
Kar pututu kon tainoriäi roat akas imäianik, pote ou amarer opokas kar kopser näwäu uru nonuk, menan porim kasikaima imäi mona, neanik, manowon. Sol ko ätäi Jerusalem mena tonowon. 


text:
<pb/>Sol Jerusalem mena potomara, karauk Jisas nukan tamareäwon roat pak tururaun potowon. Utianik, kiro roat ak erekapu ko aparmana, iminein. Akan ronkat ko sätäura äiein. Iminemoi, kon ämän akan woiakas epar mau wa. 


text:
Keseria, Barnabas nukas Sol saremara, Jisas nukan ämän oi ariai roat siarakap imäi tonowon. Kos karauk roat, Sol nukas Jisas apu opok aparnuk, Näwäus auruwon erekapu awarowon. Barnabas nukas karauk roat Sol nukas Damaskus mena Anut nukan ämän sakau marowon nais erekapu awarowon. 


text:
Keseria, Sol kiro roasiret pak Jerusalem mena raia, karauk mena Jerusalem mena siakup erekapu potomara, Jisas nukan ämän sakau mare ari rawon. Ko iminäu wa. 


text:
Karauk Juda roat ak Grik ämän miäi akas Pol pak ämänis ketäianik, kiro roat akas kasiaka penuk, Sol wena, meiäun ronkatein. 


text:
Karauk roat akan woiaka epar moin roat akas kiro roat akan ronkat äpu momoi, Sol Sisaria mena imäi poteanik, kon mena Tarsas äsimorin. 


text:
<pb/>Keseria, Judia provins pak Galili provins pak Samaria provins pakan roasiret woiaka epar moin ak päurar rain. Ak weräiäu wa, kiro pakan roasiret akan woiaka epar mianik, Anut Näwäu pak kon Osou Näu pak awas ak sakau marosa, päurar raia, sosop sarein. Pita nukas kar ro enip Inias jekur mowon. 


text:
<pb/>Pita ko mena erekapu Anut nukan ämän mare ari rawon. Kar omre opok, ko kar mena enip Lida kiro menan roasiret akan woiaka epar moin apwarau potowon. 


text:
Kiro mena kar ro kon enip Inias aparwon. Kiro ro kon enipsau erekapu meiewon, ko woisan 8 orip pasar sau opok karar nine rawon manau senek wa. 


text:
Pita nukas kiro ro aparmara, auruwon, “Inias, rusapai, Jisas nukas na jekusi mai. Na siräinam, nan pasar jekur mo.” Kesernuk, kiro ro ko kurte siräiewon. 


text:
Kiro Lida menan roasiret pak, Saron menan roasiret pak ak kiro onok aparia, Näwäu mesin akan woiaka piririn. Pita nukas Tabita ätäi siräi mowon. 


text:
<pb/>Kar Jisas nukan tamareäwon asir ko Jopa mena raiäwon, kon enip Tabita. Grik ämänis Dorkas äiäi. Ko orip orip onok eposek karauk roasiret osap wäpik kos sarwareäu. 


text:
Kiro ses opok, ko sip näwäu oumara, meiewon. Kon enipsau an jomuri momana, ou waru kämioik mona, rawon. 


text:
Lida mena kiro Jopa mena siakup rau. Keseria, Jisas tainoriäi roat ak Pita ko Lida mena rau ämän roumana, akas ro oirori äsimwatona, pote Pita keser auririn, “Na ik siarokop kurte koi.” 


text:
Keseria, Pita nukas siräumara, kiro roat ori pak potowon. Ko kiro mena potonuk, akas imäianik, kiro ou waru opok imäi tonoin. Wäimäs asiret ak erekapu Pita siakup koi tururia, ate waiein. Akas kiro omjo pak karauk osap Dorkas nukas ate mianik, arowon Pita ätär murin. 


text:
Pita nukas roasiret erekapu kasik äsimwaronuk, nona, ko kon uou sur wemara, Anut auruwon. Keser kurea, kos pirirmara, kiro asir nine moin opok amuk kure aparmara, äiewon, “Tabita, na siräu.” Kesernuk, kiro asir ko ätäi amuk pitainemara, Pita aparianik, siräumoi, kon patan opok tanewon. 


text:
Pita nukas ko siakup potea, kon ipou atomara, siräi murunuk, kiro meiewon asir siräiewon. Pita nukas roasiret Anut nukanun woiaka epar moin pak wäimäs asiret pak urwarnuk, pena, kos Dorkas ätär marowon. 


text:
Kiro ämän Jopa menan roasiret akas oi erekapu pote awarona, roasiret sosop akan woiaka Näwäu mesin epar moin. 


text:
Pita ko Jopa mena omre sosop rawon. Ko kar ro bulmakau nukan keraus osap ate miäwon ro enip Saimon pak rawon.<pb/>


text:
Kar ro ko Sisaria mena raiäu, kon enip Konilias. Konilias ko Rom akan marai roat 100 orip kamwareäu ro näwäu. Kiro marai roat ak Itali omsau pakan. 


text:
Ko Anut nukan ämän tainoriäu. Ko kon tupsiu pak Anut jou muriäi. Kos Juda saruku roasiret sarwareäu. Ko omre orip orip Anut auriäu. 


text:
Kar omre opok iukärir, Anut nukan sarau eitek karas nine epir pakaima ko siakup pemara, auruwon, “Konilias.” 


text:
Kos kiro Anut nukan sarau eitek sakau aparmara, imine orip äiewon, “Näwäu, is air.” Anut nukan sarau eitekus ätäi auruwon, “Anut nan auriäum pak sarau eposek miäum pak aparmara, ko nanun wou ereru. 


text:
Keseria, na rusapai nan karauk roat Jopa mena äsimwarota, pote kar ro kon enip Saimon-Pita imäi kowaiei. 


text:
Kiro Anut nukan sarau eitek manonuk, Konilias nukas kon sarau roat ori pak kar marai ro ko Anut nukan ämän tainoriäu ro pak urwaronuk, ko siakup kouna, kos Anut nukan sarau eitekus owo ämän auruwon, erekapu awaromara, Jopa mena äsimwaronuk, manoin. 


text:
Pote ninoinus, kar omre opok, kiro roat Jopa mena apu opok potona potona, san kamuk opok, Pita ko Anut auraun ou oik tonowon. Ko sou wenuk, o jaun ronkatewon. Ko o mis moin jekur mona mona, ko nine epir pakas senek kar osap aparwon. 


text:
Ko omar im tuewon aparwon, kiro opakas kar osap nineäin omjo näwäu senek newon. Kar osapus karaim karaim atonuk, äiäur äiäur omnokou opok nowon aparwon. 


text:
Keseria, kiro ron pätus ätäi auruwon, “Owo osap Anut nukas eposek sare mowon, nas ukun orip rai wa äiäu.” 


text:
<pb/>Pita ko kiro epir aparwon onoktapau owo senek rai ronkat sosop me rawon. Kiro ses opokar, Konilias nukas kon roat äsimwaronuk, pote, Pita imäiäun ko owo owa rawon äpu momana, pote, kon ou porim rorokpai tai rain. 


text:
Pita ko kiro nini epir pakaima senek aparwon onoktapau äpu maun ronkate raunuk raunuk, Anut nukan Osou Näus auruwon, “Pita, roat 3 orip na apaisaun kasik pe tai rai. 


text:
Keseria, na ronkat sosop wa owau, nan osap jekur moinam, ak tainware man, kiro roat isas na imäisaun äsimwaroita, koin.” 


text:
Keseria, Pita nukas kasik nomara, kiro roat tarwaromara, awarowon, “Kiro ro ak itane koi kiro is karar. Ak owon koi?” 


text:
Akas ätäi Pita aurin, “Konilias ko Rom akan marai roat kamwareäu ro näwäu nukas ik äsimoikonuk, koumun. Ko Anut nukan ämän tainoriäu, ko Anut orip orip jou muriäu. Juda roasiret akas ko mesin woiakas meiäi. Kar Anut nukan sarau eitekus na kon owa imäisi potaun äiewon. Keseria, nan ämän mota, rowai.” 


text:
Keseria, Pita nukas kiro roat owa imware tonomara, o aronuk, jena, ninoinus, tapera, siräianik, ko karauk Jopa menan roat woiaka epar moin imwareanik, kiro Sisaria menan roat koin tainware potowon. Pita Konilias nukan owa tonowon. 


text:
<pb/>Ak pote, kamuk ninoinus, tapera, Sisaria mena tonoin. Konilias ko kon tupsiu pak roat ko siakup rai kon owa koi kame rain. 


text:
Kame rauna rauna, Pita ko Konilias nukan owa penuk penuk, Konilias nukas potomara, Pita siakup jou muraun uou sur wewon. 


text:
Keseria, Pita nukas awarowon, “Ak äpu, Juda akan sintore ämän äieu, ‘Juda roasiret ak karauk omsau pakan roasiret akan owa wa tonau, ak ukun orip,’ äiäi. Utianik, Anut nukas is rusapai amop ätär murianik, äiewon, ‘karauk omsau pakan roasiret ukun orip wa awarau, ak eposek, ukun wäpik.’ 


text:
Keseria, is imäirau potoin is siräumoi, kar ämän totwarau wa, tainware koimin. Is ak rusapai totwaraurim. Ak is owon roat äsimwarona, pote imäiri koin?” 


text:
Konilias nukas ätäi auruwon, “Omre 3 orip manowon opok, is iukärir isan owa Anut auri raimin opok, kurte kar ro ko omjo ärneu orip isan ami opok pe tai raumara, airowon, ‘Konilias, Anut ko nan aurumon ämän rowon. Nan sarau karauk roasiret sarwareäum kos naka mesin wou ereru. 


text:
Na karauk roat Jopa mena äsimwarota, pote kar ro enip Saimon-Pita imäi kowaiei. Ko kar ro kon enip Saimon ko bulmakau nukan keraus osap ate miäu ro nukan owa, mas an kasakup rau.’ 


text:
Keseria, is kiro ses opokar na imäisaun roat äsimwaroita, pote na imäisi koi. Na onok eposek mianik, ak pak koum. Ik rusapai Anut nukan amuk opok Anut nukas owo ämän aikaun äiewon rowaun tururianik, na kamoisi raum.” Pita nukan ämän 


text:
<pb/>Pita nukas ätäi äiewon, “Is rusapai epar äpu mom, Anut ko karar ron wous wa meiäu, ko roasiret erekapun mesin wous meiäu. 


text:
Inok ro ko Juda ro ra, kar omsau pakan ro ra, ko Anut iminemoi, onok eposek mai, Anut nukas ko mesin wou ereai. 


text:
<pb/>Ak kiro ämän äpu, Anut nukas Jisas Krais nukan ämän eposek amke ik Israel roasiret ikowon. Ik Anut pak päurar turur rawaun Jisas mukowon, Jisas ko omnokou pakan roasiret erekapu akan Näwäu. 


text:
Ak äpu, meter Jon nukas an jowaun mesin awarowon, kiro ämänis kiro ses opok Galili provins opok onoktoroi pemara, Judia provins erekapu potowon. 


text:
Ak äpu kiro Jisas Krais Nasaret menan, Anut nukas ko sakau pak Osou Näu pak nuruwon. Ko omsau erekapu ari ari potomara, Anut nukan ämän mareanik, roasiret sip aru orip jekur maromoi, osou aru roasiret akan woiaka uru rain kos oi kurewon. Anut nukan sakau ko pak rawon, okon, ko keseriäwon. 


text:
Ik iken amiokos kos okoro Israel omnokou pak Jerusalem mena keserwon aparmun, okon, awarom. Roat akas ko am äpäs opok äsäi mona, meiewon. 


text:
Ko roasiret erekapu akan amiakap päu wa. Kiro roat nukasar kon sakau aparaun sare marowon akan amiakap pewon, kiro ik. Ko siräianik, ik pak pe erek o jemoi, an jewon. 


text:
Kos ik roasiret opok Anut nukan ämän eposek awaroinai, amop marowe räi sakau ämän ikomara, keser aikowon. Ko Anut nukas roasiret meiein pak awau rai pak wasarewaraun sare muruwon. 


text:
Anut nukan ämän roianik, areain roat akas nais meter ko mesin areanik, äiein. Roasiret ak erekapu konun woiaka epar maiei, Anut nukas Jisas nukan enip pakas akan onok aru jäkäi marai.” Kar omsau pakan roasiret Anut nukan Osou Näu oin. 


text:
<pb/>Pita ko kiro Anut nukan ämän maronuk maronuk, Anut nukan Osou Näu kiro roasiret kon ämän roi rain opok nowon. 


text:
Juda roat akan woiaka epar moin, ak Pita pak Jopa menas erek koin, ak Anut nukan Osou Näu karauk omsau pakan roat opok nais nonuk, aparmana, karkairianik, ronkat sosop oin. 


text:
Juda roat ak kiro roat ämän atap atapus Anut jou muroin roin. Keseria, Pita nukas äiewon, “Okoro roasiret ak Anut nukan Osou Näu ik oumun senek ak nais kesekur rusapai oi, okon, kar ros ak an jowaun wa tämarai.” 


text:
Keseria, kos Jisas nukan enip opokas an jomarowon. Keseria, akas Pita karauk omre ak pak rawaun rai aurin.<pb/>


text:
Jisas nukan ämän oi ariai roat pak karauk roat akan woiaka epar moin ak karauk omsau pakan roasiret Anut nukan ämän roumoi, woiaka piririn roin. 


text:
Keseria, Pita ko Jerusalem mena ätäi potonuk, kiro Juda roat woiaka epar moin ak Juda akan onok tainoria, akan enmak kerau patirin akas Pita kermana, aurin, “Na karauk omsaukan roat akan enmak kerau patirau wa, akan mena potomata, ak pak o jemon.” 


text:
<pb/>“Kar omre, is Jopa mena raia, Anut auri raita raita, kurte kar osap nineäin omjo näwäu senek epir pakaima, omar oikas kar osapus karaim karaim atonuk, is siarap nowon aparmin. 


text:
Kiro osap nineäin omjo senek uru opur sosop rain, karauk opur sei, karauk aim, karauk ai atap atap apwaromin, Keseria, is kar ron pätu senekus airowon roimin, ‘Pita, na siräinam, kiro opur apwarom akwaroinam, je.’ 


text:
Kiro ron pätu senekus omar oikas ätäi airowon, ‘Owo osap Anut nukas eposek sare mowon nas ukun orip rai wa äiäu.’ 


text:
Kiro onok 3 orip kesernuk, kiro osap ätäi omar oik tonowon, Kiro ses opokar roat 3 orip ak Sisaria menas, is kiro owa raimin opok äsimwarona, tonoin. 


text:
Anut nukan Osou Näu nukas na ronkat sosop wa owau rai aironuk, okoro jaiat 6 orip ak Jopa menas is pak erek Sisaria mena potomoi, Konilias nukan owa erek tonomun. 


text:
Konilias nukan owa tonota, kos Anut nukan sarau eitek kon owa pe tai raumara, auruwon, na karauk roat Jopa mena äsimwarota, pote kar ro kon enip Saimon-Pita imäi kowaiei räi auruwon. 


text:
<pb/>Kesernuk, is pote Anut nukan ämän awaroita awaroita, Anut nukan Osou Näu amke ik opok nowon senek ak opok nais keseriar nowon. 


text:
Keseria, is kiro opok Näwäu nukan ämän äiewon epar äpu momin. Jon nukas roasiret anas an jomareäwon, utianik, akas Anut nukan Osou Näu oripas an jomaraiei rai äiewon ronkatemin. 


text:
Kiro onok amop, Anut nukas kiro karauk omsau pakan roat akan enmak kerau patirau wa, kiro sakau iken woiok epar mowon sakau oumun senek ak nais keseriar oin. Is owo sakau oripas Anut nukan sarau tämurau?” 


text:
<pb/>Ak Pita nukan ämän roumana, akan woiaka erermoi, Anut nukan enip jomuria, äiein. Keseria, karauk omsau pakan roat nais ak Juda roasiret senek Anut nukas orip orip rawaun woiaka piriraun itok äiewon. Antiok menan roasiret. 


text:
<pb/>Stiven wena, meiewon ses opok, woiaka epar moin roat ak omsau erekapu imine manoin. Karauk roat Fonisia provins opok manoin. Karauk roat Saiprus omsau pak Antiok mena pak manoin. Ak poteanik, Juda roasiret karar Jisas nukan ämän mare ariein. 


text:
Utianik, karauk Saiprus pak Sairini menan roat akas Antiok mena potomoi, roasiret Grik omsau pakan nais akan enmak kerau patirau wa Jisas nukan ämän maroin. 


text:
<pb/>Jerusalem menan woiaka epar moin roat ak kiro ämän roumana, akas Barnabas Antiok mena äsimorna potowon. 


text:
Ko potomara, Anut nukas kon wou näu oripas ak sarwarowon apwaromara, kon wou uru nepipirwon. Keseria, kos roasiret akan woiaka epar moin sakau maun ronkat siräi marowon. 


text:
Barnabas ko ro eposek, ko Anut nukan Osou Näu orip kon wou sakau epar mowon. Keseria, roasiret sosop akan woiaka piririanik, Näwäu mesin woiaka epar moin. 


text:
Ko pote tararmara, ätäi Antiok mena imäi kowon. Kiro woisan opok, au kiro opok raia, woiaka epar moin roasiret sosop Anut nukan ämän mare rairin. Kiro mena roasiret akas amke roasiret akan woiaka epar moin enip Kristen aroin. Kiro enip onoktapau ‘Krais tainoriäi roasiret.’ 


text:
<pb/>Kiro ses opok, karauk Anut nukan ämän roianik, areai roat ak Jerusalem menas Antiok mena noin. 


text:
Ro karan enip Agabus, Anut nukan sakau orip siräumara, äiewon, tawa okoro omnokou opok sou näwäu senes päi räi awarowon. Kiro sou näwäu Rom nukan kameäwon omsau erekapu päi. (Sisa-Klodias omsau kameäwon ro rawon opok kiro epar pewon.) 


text:
Keseria, Jisas nukan tamareäwon roat akas roasiret akan woiaka epar moin Judia provins rai sarwaraun aiauk surmaraun a atoin. Erekapu akan aiauk atap atap aparianik, karauk surmaroin. 


text:
Keseria, ak aiauk seper momara, Barnabas Sol ori awan ipiakap mona, kiro woiaka epar moin roasiret kamwareäi roat näunäu araun oi potoirin.<pb/>


text:
Herot ko kiro onok keserwon, Juda roasiret ak nepipirin aparia, karauk roat äsimwaronuk, pote Pita nais sakau ataun keserin. 


text:
Kiro omre Pasowa opok Pita pote sakau atea karapus owa mianik, marai roat 16 orip ko kamäun sare maroin. Amke roat 4 orip kame rain, pote sumona, karauk roat 4 orip koin, keser keser pote 16 orip. Herot nukan ronkat kiro Pasowa omre manonuk, roasiret akan amiakap imäi potea, wena, meiäun rai ronkatewon. 


text:
Keseria, Pita ko karapus owa kureanik, marai roat akas ko jekur kame rain. Roasiret akan woiaka epar moin Jerusalem menas Pita saräun mesin pututu Anut orip orip auri rain. Pita ko karapus owas ute manowon. 


text:
<pb/>Ariwa senek Herot nukas Pita kasik imäi naurnuk, Pita kon ipou muris rakir moin, marai ro oirori au Pita kamuk mianik, kame rausa rausa, Pita ninowon. Kar marai ro oirories ororokpai kame tai rairin. 


text:
Kurte senes, Anut nukan sarau eitek pe owa kamuk tai raunuk, arou näwäus kiro owa erekapu merek kurewon. Anut nukan sarau eitekus Pita nukan sau onoktapau atomara, siräi mianik, auruwon, “Na kurte siräu.” Keser äienuk, kiro mur kon ipou opok rakir moin nukarar uräwon. 


text:
Keseria, Anut nukan sarau eitekus auruwon, “Nan omjo katu takeinam, nan ison opok su mo. Na omjo rumukäu kurururnam, is tainoir.” 


text:
Keser aurnuk, Pita nukas Anut nukan sarau eitek tainori kasik nowon. Pita nukan ronkat, kiro onok Anut nukan sarau eitekus kesera, kiro nine epirem rai äiewon. 


text:
Au marai roat oirori ororokpai tai rairin pak karauk kasik tai rain erekapu itimware ne kasik näu mena manaun porim siakup pesa, kiro rorok im nukarar tue matonuk, au kasik noirin. Au ne, apu tainori manea, kiro Anut nukan sarau eitek Pita ute manowon. 


text:
<pb/>Keseria, Pita ko kiro onok keserwon äpu momara, äiewon, “Is rusapai äpu mom, kiro onok epar senes. Anut nukas kon sarau eitek äsimornuk, Herot nukan sakau pakan pak kiro onok Juda roasiret akas is aru muraurin pakan ätäi imäirou.” 


text:
<pb/>Ko kiro onok äpu momara, ko Jon-Mak nukan anak, Maria nukan owa potowon. Roasiret sosop ak kiro owa turur raumana, Anut auri rain. 


text:
Pita ko potomara, oun porim rorok wewon. Kesernuk, kar sarau asir kon enip Roda nukas inokos kiro rorok wera räi aparaun kowon. 


text:
Ko Pita nukan pätu roumara, nepipirianik, ko im tuäu wa, ko ätäi kurte potomara, karauk roasiret Pita kasik tai rau räi awarowon. 


text:
Akas ko ätäi aurin, “Na sätäiem.” Kos awarowon, “Is epar awarom, Pita kasik tai rau.” Kesernuk, akas ätäi äiein, “Kiro Anut nukan sarau eitek.” 


text:
Ak arena arena, Pita ko orip orip ou rorok we rawa, owan roat akas pote im tueanik, Pita aparin. Ak ko aparianik, karkairin. 


text:
Pita kon ipous asoraun awaronuk, ak a sorna, ko Anut nukas owose kasik imäi ne mowon kiro ämän jekur awarowon. Ko keser awareanik, ko ak ätäiar awarowon, “Kiro ämän Jisas nukan amak Jems pak karauk roat akan woiaka epar moin pak awarowe.” Ko keser aware kuremara, ko kar mena ute manowon. 


text:
<pb/>Kiro marai roat ak Pita kame ninoin tapera Pita aparau warnuk, aka aka näwäu iminemoi, ronkat sosop oin. Aka aka äiein, “Pita esewon?” 


text:
Keseria, Herot nukas Pita manowon ämän roumara, ko kasak penuk, marai roat Pita itanäun äsimwarowon. Ak Pita itanein, itanein aparau warnuk, kos Pita kamein marai roat jekur totwaromara, karauk marai roat akas kiro marai roat akwarona, meiäiei awaronuk, ak kon ämän tainorin. Rai rai, Herot ko Judia provins pakas Sisaria mena nopte rawon. Herot meiewon. 


text:
<pb/>Herot ko Taia mena pak Saidon menan roasiret akanun kasak näwäu pewon. Kesernuk, ak tururianik, ko pak aräu koin. Kar ro enip Blastas, ko Herot nukan ou kameäwon ro, ak ko pak woiaka karar maun arein. Akan o Herot nukan omsau pakan oiäi, okon, ak Herot siakup poteanik, kon kasak peäwon ämän utaun räi aurin. 


text:
<pb/>Herot nukasar kar omre sare miäu opok, kon omjo eposek momara, kon patan opok tanemara, roasiret ämän marowon. 


text:
Herot ko kiro sät ämän rai awarau wa, ko Anut nukan enip jou murau wa, okon, Anut nukan sarau eitekus kurte nomara, aru mowon. Ko sip näwäu oumara, rumuris kon wou uru raianik, tuke jena, meiewon. 


text:
<pb/>Barnabas Sol ori awan sarau patarmasa, ätäi Jerusalem mena ute potoirin. Jon-Mak erek imäi manoirin.<pb/>


text:
Kiro Antiok mena roat woiaka epar moin ak kamuk opok karauk Anut nukan ämän roianik, areai roat pak karauk Anut nukan ämän tamareäi roat pak rain. Kiro opok Barnabas, Simeon (ko ro mokup äiäi), Lusius (ko Sairini menan), Manain, (ko Herot nukas penewon mokoi) pak Sol erek rain. 


text:
Kar omre opok, Anut nukan enip jou mianik, o utomoi, rauna rauna, Anut nukan Osou Näus akan ronkat opok pemara, awarowon, “Barnabas Sol ori au isan sarau maun sare matom.” 


text:
Keser awaronuk, ak o an pak utomoi, Anut aurianik, akan ipiaka kiro roat orien tapiakap mia, äsimwatona, manoirin. Pol Barnabas ori Saiprus omsau Anut nukan ämän marau potoirin. 


text:
<pb/>Barnabas Sol ori Anut nukan osous äsimwatia, Selusia menas ous pakaima Saiprus omsau mas an kamuk opok potoirin. 


text:
Au Salamis mena poteanik, Juda roasiret akan tururiäi owa toneanik, Anut nukan ämän maroirin. Jon-Mak nukas au sarau sarwateäu. 


text:
<pb/>Ak Saiprus omsau erekapu pote, kar mena enip Papos poteanik, kiro mena kar Juda ro ko os ämän sosop orip kon enip Bar-Jisas pote tararin. Kos is Anut nukan ämän roianik, areäimin ro rai sätäiäu. 


text:
Kiro ro ko kiro om kameäwon ro Sergius-Paulus nukan sarau ro. Sergius-Paulus ko ro ronkat eposek orip ro. Kiro ro näwäus Barnabas Sol ori Anut nukan ämän mona, rowaun urwatonuk, kon owa potoirin. 


text:
Utianik, kiro os ämän areäu ro, kon kar enip Elimas (Grik ämänis Elimas äiäi, ‘os ämän areäu ro’) kos awan ämän tonoi matowon. Kiro ros kon ro näwäu nukan wou epar mowon, tämuraun keserwon. 


text:
Keseria, Sol kon kar enip Pol, ko Anut nukan Osou Näu orip kos kiro os ämän areäu ro kakap sakamarmara, auruwon, “Na Satan nukan mokoi. Na roat onok eposek miäin akan iwäi jaunaka, roat sätwaraun onok nan ronkat opok ok pe rau. Nas Anut nukan ämän epar orip orip kiro sät ämän räi äiäum. 


text:
Anut nukan sakaus rusapai na opok nonuk, nan amun utup saräi. Na merek wa aparam, pote Anut nukasar nan amun oraienuk, epar ätäi om aparam.” Kiro ses opokar, Elimas amuk putut kariewon. Kesernuk, ko karauk roat akas ipou atea, apu ätär muraurai rai ipiaka ataun ari rawon. 


text:
Kiro ro näwäu nukas kiro kurur aparmara, näwäu karkairianik, Anut Näwäu nukan ämän roumara, kon wou epar mowon. Pol ko Antiok näu mena Pisidia provins opok potowon. 


text:
<pb/>Pol kon jaukut ori Papos mena utia, ous opokas Perga mena Pampilia provins opok peirin. Jon-Mak ko kiro mena utwatianik, ätäi Jerusalem mena potowon. 


text:
Au Perga mena utia, kar näu mena enip Antiok Pisidia provins opok peirin. Kiro omre opok sumaun ses, okon, au potea, Juda roasiret akan tururiäi owa pote taneirin. 


text:
Kiro tururiäi ou kameäi roat näunäu Moses nukas sintore ämän jer wewon pak Anut nukan ämän roianik, areain roat akan jer wein pak ninare kuremana, akas Pol Barnabas ori awatoin, “Jaunokot, ak iken roasiret karauk ämän tuku saräun rau raroi, iken roasiret awarowe.” 


text:
<pb/>Keseria, Pol nukas siräumara, roasiret a soraun awaronuk, a sorna, awarowon, “Israel roasiret pak karauk omsau pakan roasiret ak okoro opok rai Anut jou muriäi, ak isan ämän rowe. 


text:
Okoro Israel roasiret akan Anut Näwäu nukas iken askanai sare mareanik, sarwarnuk, Ijip omsau opok sosop senes sarein. Anut nukan sakau näwäus iken kinjaunokot Ijip omsau opok sarau aru wopur orip me rain opokan imware kowon. 


text:
Woisan 40 orip ro wäpik mena om puru opok akas onok aru sosop miäin, utianik, kos ak jekur kamwarowon. 


text:
Kos Kenan omsau pakan mena näunäu 7 orip akan roasiret erekapu aru maromara, kiro omnokou kon roasiret akan senek saräun arowon. 


text:
Kiro ses Jekop kon tupsiu pak Ijip omsau tone rainus, pote Kenan omsau opok koin kiro erekapu woisan 450 orip. Kenan omsau opok Anut nukas roasiret kamwaraun roat sare mareäu. Kiro pakas pote Anut nukas kon ämän roianik, areau ro Samuel sare mowon. 


text:
Roasiret akas omsau kamwaraun ro näwäu king sare maraun Samuel aurna, Anut nukas Sol, Kis nukan mokoi, Benjamin nukan askanai pakan sare muruwon. Ko woisan 40 orip roasiret kamware rawon. 


text:
Utianik, Anut nukas king Sol utomara, Devit ak kamwaraun sare monuk, ko kamwareäu ro näwäu rawon. Okoro ro Anut nukas ko mesin äiewon. ‘Devit ko Jesi nukan mokoi, aparianik, isan woi ko mesin meiem. Owo onok ko keseraun auriäim ko kiro ämän erekapu tainoriäu.’ 


text:
Jisas ko Devit nukan tupsiu pakan, Israel roasiret onok aru pakan imwaraun kon paip mowon siar kowon. 


text:
Jisas ko sarau mau wa opok, amke Jon nukas roasiret akan onok aru pakan piririanik, kouna, kos an jomarowon. 


text:
Jon ko äpu kon sarau pataraun ses penuk, roasiret keser awarowon, ‘Akan ronkat is inok? Is kiro ro ak ätäi akan onok aru pakan imwaraun kame rai ra? Is kiro ro wa, ko ruris pera. Is ro erar, is ko siakup poteanik, kon su mur uraiäu senek itok wa.’ 


text:
<pb/>O jaiat, ak Apraham nukan tupsiu pakan pak karauk omsau pakan roat ak Anut jou muriäi, Anut nukas imäikaun ämän kiro Anut nukas ik opok äsimornuk, kowon. 


text:
Jerusalem mena rain roasiret pak akan kamwareäi roat näunäu pak ak Jisas ko ätäi imäikaun ro äpu wa. Akas Jisas wena, meiewon. Keseria, ak Anut nukan ämän roianik, areain roat akan ämän sumaun omre opok orip orip ninareäi erekapu iporwon. 


text:
Akas ko kar onok aru keserwon meiäun senek aparau wa, utianik, ak ko erar wena, meiäun Pailot sakau aurna, wena, meiewon. 


text:
Ak kiro onok meter Anut nukan ämän areain roat akas äiein erekapu tainorin. Akas ko am äpäs opakan oi neanik, kar aireu uru moin. 


text:
Omre sosop ko pemara, kon sarau roat meter Galili provins pakas Jerusalem mena poteäi opok, ak pak ari rawon. Akan amiakas aparianik, ak iken roasiret awareäi. 


text:
Kiro paip rusapai Anut kos Jisas siräi murunuk, ik akan mokoit pak epar senes ätär mukou. Kiro ämän Buk Song opok jer wein epar pewon. ‘Na isan mokoi, rusapai is nan momon sarem.’ <n>Buk Song 2:7</n> 


text:
<pb/>Kiro epar Anut nukas ko meiewon pakan siräi mowon, ko wa pomoräi. Kiro Anut nukas meter äiewon, Is ak jekur rawaun ämän Devit nuraun paip murumin, kiro ämän mesin akan woiaka epar maiei.’ <n>Aisaia 55:3</n> 


text:
<pb/>Keseria, Buk Song opok jer keser rau, ‘Na nan sarau ro eposek utota, up uru wa pomoräi.’ <n>Buk Song 16:10</n> 


text:
<pb/>Ik äpu, Devit ko roasiret amiakap Anut mesin wous meiemara, kon ämän erekapu tainori rawon. Rai rai ko meienuk, kon asakut akan up siakup up kurena, ko poomrewon. 


text:
Isan jaiat, ak rowe, ak kiro ämän epar äpu maun awarom. Jisas nukas epar akan onok aru jäkäi marai. 


text:
Moses nukan sintore ämän karar tainoraiei, Anut nukas akan onok aru wa jäkäi marai. Inok ro Jisas mesin wou epar mowon kon onok aru erekapu jäkäi murianik, ko ro tuku sare murai. 


text:
<pb/>Karauk Anut nukan ämän roianik, areai roat akas äiein, ‘Rowe, ak aru ämän miäi roat, ak Anut nukan ämän rowau utomoi, ak ronkat sosop oianik, sepuk sepuk meiäiei. Okoro sarau rusapai aka rauna, is keseram kiro akan woiaka epar wa maiei. Karauk roat akas ak jekur awaraiei nais ak woiaka epar wa maiei.’ ” <n>Habakuk 1:5</n> 


text:
<pb/>Kiro ämän roasiret mare kuremana, Pol Barnabas ori kasik manaursa, roasiret akas kar sumaun ses opok ämän kesek ätäi maraun awatoin. 


text:
Keseria, Juda roasiret pak karauk omsau pakan roasiret pak erekapu ak Anut jou muria, Pol Barnabas ori apu opok tainwate nona, kiro ro ories Anut nukas kon wou näu oripas ak sarwarnuk, kon onok eposek tainoraun awaroin. Pol Barnabas ori karauk omsau pakan roasiret Anut nukan ämän maroirin. 


text:
Karauk Juda roasiret ak roasiret sosop Anut nukan ämän rowaun koi tururna, apwarea, woiaka aru mareanik, kasiaka pewon. Ak Pol nukan enkup ämän momana, äiein, ‘Pol kiro ämän sätäura.’ 


text:
<pb/>Keserna, Pol Barnabas ories sakau ämän awaroin, “Anut nukan ämän ak Juda roasiret amke marona, rowaun itok, utianik, ak kon ämän rowau utona, kiro onokun akasar äiäi, ‘Ik awau orip orip rawaun sakau owau senek wa.’ Ik rusapai ak utwarea, karauk omsau pakan roasiret opok pote maram. 


text:
Owon, Näwäu nukas meter sakau ämän keser aikowon,<pb/>‘Is ak karauk omsau pakan roasiret akan arou senek marom. Erekapu omsau pakan roasiret akas sarwarna, Anut nukas ätäi imwarai.’ ” <n>Aisaia 49:6</n> 


text:
<pb/>Karauk omsau pakan roasiret ak kiro ämän roumana, ak nepipirianik, Anut nukan ämän oik jou murin. Kiro roasiret Anut nukas orip orip awau rawaun sare marowon ak akan woiaka piririanik, epar moin. 


text:
Keseria, Juda roasiret akas kiro menan asiret osap sosop orip Anut jou muriäi pak karauk roat näunäu pak akan woiaka siräi marona, ak Pol Barnabas ori akan menan emwatona, manoirin. 


text:
Ak kiro onok keserna, Pol Barnabas ori akan onok aru ätär maraun awan su oianik, maimai isorawa opakan utarianik, Aikonium mena manoirin. 


text:
Au ute manosa, Jisas nukan tamareäwon roat ak Antiok mena rai Anut nukan Osou Näus kamwaronuk, ak nepipir rain.<pb/>


text:
Pol Barnabas ori Aikonium mena Juda roasiret akan tururiäi owa toneanik, Antiok näu mena keserin senek, roasiret Anut nukan ämän sakau arona, roasiret sosop Juda roasiret pak karauk omsau pakan roasiret pak ak akan woiaka Jisas mesin epar moin. 


text:
Utianik, karauk Juda roasiret akan woiaka epar mau wa, akas karauk omsau pakan roasiret akan woiaka siräi marona, ak Kristen roasiret mesin kasiaka pein. 


text:
Utianik, Pol Barnabas ori au Aikonium mena om rumuk raianik, Anut nukan ämän roasiret sakau maroin. Keseria, Anut nukas kon wou näu oripas au sarwateanik, sakau atonuk, kurur atap atap moirin. Kiro keserna, Anut nukas roasiret kon ämän epar senes tamarowon. 


text:
Kiro menan roasiret erekapu ak inäianik, karauk Jisas nukan ämän oi ariai roat tainwaroin, karauk roasiret ak Juda roasiret akan onok tainorin. 


text:
Keseria, karauk Juda roasiret pak karauk omsau pakan roasiret pak akan roat näunäu erek tururia, akas Jisas nukan ämän oi ariai roat aru marea, aiaukus akwarona, meiäun keserin. 


text:
Jisas nukan ämän oi ariai roat ak kiro ämän roumana, Laikonia provins akan näu mena oirori enmaka Listra Derbi ori pak karauk omnokou kiro mena siakup imine manoirin. 


text:
<pb/>Kiro Listra mena kar ro ko kon isou meiewon orip rawon. Ko anakus isou meiewon oripar an jowon, okon, ko ariäu senek wa. 


text:
Ko tane raumara, Pol nukas Anut nukan ämän arewon roi rawon. Pol ko kiro ron wou epar mowon äpu momara, ko eposek saräun itok, sakau aparianik, roasiret amiakap auruwon, “Na siräinam, isonas omtau.” Kurte, kiro ro kon isou meiewon pokirianik, om taiewon. 


text:
Roasiret ak kiro kurur Pol nukas keserwon aparmana, akan ämänis urwemana, äiein, “Iken eitek oraut ro senek äräräumoi, ik opok koi.” 


text:
Kiro sät eitek Sus nukan kamuk raiäwon ro, kon tup ou kiro mena kasik rau, ko kiro ämän roumara, karauk bulmakau sawai pak am musip mer eposek pak oumoi, mena porim siakup pewon. Kon roasiret pak kiro Jisas nukan ämän oi ariain roat akan enmaka opok amkea, jou maraun pein. 


text:
Jisas nukan ämän oi ariai roat Barnabas Pol ori, au kiro onok keseraurin raumasa, au awan woiawa aru mianik, awan omjo kiräianik, kurte kiro roasiret kamuk poteanik, awaroin, “Iken jaunokot, ak kiro onok owon keserauri? Ik roat aka senek, ik eitek wa. Ik okoro opok Anut nukan ämän eposek awarau koumun. Ik ak kiro sät eitek sumkäineinai, Anut ko awau raiäu, kos omar pak omnokou pak mas an pak osap erekapu ate mowon, ko mesin karar akan woiaka epar mowe. 


text:
Utianik, Anut ko ämäiäu wa, kos ik onok eposek ätär mukiäu. Kos om äsimornuk, kounuk, akan woia o uku eposek tu penuk, o jemana, aka nepipiriäi.” 


text:
Jisas nukan ämän oi ariain roat ories kiro roasiret ak opur patan opok amkea, iu wa jou mutau rai awaroirin. Utianik, ak kiro onok keserna, awas ak tämaraun sarau sakau senes mosa, ak kiro onok utoin. 


text:
Keserna keserna, karauk Juda roat Antiok näu mena Pisidia provins pakan pak Aikonium menas pemana, kiro pakan roasiret akan woiaka karar maun ämän maromoi, akan ronkat ätäi pirir mareanik, keser awaroin, “Ak kiro roat aiaukus akwarowe.” Keser awarona, akas Pol aiaukus wein. Keserianik, akan ronkat ko meieu aumana, ak ko mena kasik ate reur ne känkurein. 


text:
Utianik, roasiret akan woiaka epar moin ak Pol siakup pemana, karirim kator rauna rauna, Pol ko siräianik, kiro mena ätäi tonowon. Ninoirinus, tapera, Barnabas Pol ori au Derbi mena manoirin. Pol Barnabas ori ätäi Antiok näu mena Siria provins opok potoirin. 


text:
<pb/>Pol Barnabas ori au Derbi mena raia, Anut nukan Ämän Eposek marona, roasiret sosop akan woiaka piriria, Jisas tainorin. Keseria, Pol Barnabas ori au ätäi Listra mena potea, kiro pakas ätäi Aikonium mena potea, kiro pakas Antiok näu mena Pisidia provins opok potoirin. 


text:
Keseria, au kiro roasiret akan woiaka sakau marea, akan woiaka epar moin wa utau rai ronkat sakau maroin. Awas awaroin, “Ik erekapu Anut nukan kamoikaun mena tonaun usu sosop oia tonau.” 


text:
Au mena karar karar opok potea, roasiret woiaka epar moin pak erek tururia, kiro pakan roasiret kamwaraun roat sare maroin. Ak karauk omre opok, o utomoi, Anut aurianik, au Anut nukan ipou opok maroirin. 


text:
Kiro menas ous opokas ätäi Antiok mena potoirin. Kiro mena meter roasiret akas Anut kon wou näu oripas ak sarwataun aurna, Jisas nukan ämän roasiret maraun äsimwatoin, kiro sarau au rusapai erekapu pataririn. 


text:
Ak Antiok näu mena pemana, kiro pakan roasiret woiaka epar moin au onok erekapu keseririn pak owose Anut nukas karauk omsau pakan roasiret woiaka epar maun apu ätär marowon mesin awaroin. 


text:
Karauk roat akas Judia provins pakas Antiok näu mena koumana, woiaka epar moin roasiret awaroin. “Ak Moses nukas sintore ämän jer wewon akan enmak kerau patirna, kiro apu pakas karar Anut nukas ak orip orip rawaun imwarai.” 


text:
Pol Barnabas ori au kiro ämän roumasa, woiawa aru matonuk, kiro roat pak ketäiein. Keseria, kiro pakan roat akas karauk roat näunäu pak Pol Barnabas ori pak kiro ämän Jisas nukan ämän oi ariai roat pak roat näunäu Jerusalem mena rai tone awaraun sare maroin. 


text:
Roasiret akas äsimwarona, ak Fonisia pak Samaria provins opokas potea, karauk omsau pakan roasiret akan woiaka piririn, kiro omsau pakan roasiret akan woiaka epar moin awaroin. Ak kiro ämän roianik, akan woiaka ererin. 


text:
Ak Jerusalem mena tonona, kiro roat woiaka epar moin pak Jisas nukan ämän oi ariai roat pak roat näunäu pak akas apwareanik, nepipirin. Pol Barnabas ories Anut nukas ak pak sarau mowon erekapu awaroin. 


text:
<pb/>Utianik, karauk Parisi roat woiaka epar moin akas siräumoi, äiein, “Kiro karauk omsau pakan roat ak Anut nukan ämän tainoraun, ak akan enmak patiria, Moses nukan sintore ämän erekapu tainoraiei.” 


text:
<pb/>Keserna, Jisas nukan ämän oi ariai roat pak roat näunäu pak ak tururianik, kiro ämän jekur wasare aparaun keserin. 


text:
Kiro ämän are kurena, Pita nukas siräumara, awarowon, “Isan jaiat, ak äpu, meter Anut nukas ak kamuk is karauk omsau pakan roasiret kon ämän araun sare murowon. Keseria, ak nais Anut nukan Ämän Eposek roia, akan woiaka piriraurai. 


text:
Anut ko roat akan woiaka uru äpu. Keseria, kos akan woiaka epar moin aparmara, ik Osou Näu ikowon senek ak keseriar arowon. 


text:
Kos ik ak pak atap atap inäi mukau wa, akan woiaka epar moin, okon, kos akan woiaka uru onok aru jäkäi marowon. 


text:
Keseria, ak owon Anut ate aparaun usu näwäu roat akan woiaka epar moin akan enmaka opok maroi? Meter iken kinjaunokot pak ika pak kiro usu ämäiäun itok wa. 


text:
Ak rowe, Jisas nukas kon wou näu oripas ik sareikonuk, iken woiok epar mota, kos ik imäikaun kesermun senek, ak nais imwaraun keseriar keserai.” 


text:
<pb/>Roasiret erekapu asor rauna, Barnabas Pol ories, awan ipiawas Anut nukas kurur atap atap karauk omsau pakan roasiret opok marowon ämän awarona, roi rain. 


text:
Saimon nukas ak rusapai Anut nukas amke kos karauk omsau pakan roasiret akanun ronkateäu awarowon, kiro pakan karauk roasiret kon senes sare marowon. 


text:
Meter Anut nukan ämän roianik, areain roat akas keseriar äiäin. Keser äiein, ‘Anut nukas äiewon, “Tawa ätäi koita, kiro Devit nukan ou ätäi mam. Is kiro ou erekapu aru mowon ätäi jekur mam. 


text:
Keseria, karauk omsau pakan roasiret ak nais Näwäu tainoraiei, kiro roasiret isakasar sare maromin.” 


text:
<pb/>Keseria, Jems nukas are potomara, äiewon, “Kiro isan ronkat, ik karauk omsau pakan roasiret akan woiaka Anut siakup kowaun usu wa arau. 


text:
Utianik, ik ak jer we marea, keser awarau, ak o sät eitek nukan enip pakas jou muria, araiei kiro o wa jau. Owon, kiro o ukun orip. Ak karauk opur roat akas pou äsisiriäi kiro opur wa jau. Ak karian nais wa jau. Ak kar ron asik ra kar asiken ro pak wa ariäu rai awarau. 


text:
Ik äpu mena karar karar Moses nukan sintore ämän omre orip orip sumaun omre opok tururiäi owa ninare marona, roiäi. Keseria, karauk omsau pakan roasiret erekapu äpu kiro onok 4 orip Juda roasiret amukup aru senes. Okon, ik kiro ämän jer we marau.” Jisas nukan ämän oi ariai roat pak roat näunäu pak akas karauk omsau pakan roat jer we maroin. 


text:
<pb/>Keseria, kiro pakan Jisas nukan ämän oi ariai roat pak roat näunäu pak kiro menan roasiret akan woiaka epar moin pak akas ämän atea, akan karauk roat sare marea, Barnabas Pol ori pak äsimwaraurin. Akas Judas, kon kar enip Bar-Sabas, Sailas ori sare matoirin. Kiro roat ori au karauk roat akan amiakap onok eposek orip raiäirin. 


text:
Ak keser jer wemoi, äsimwaroin, O iken jaunokot, ik Jisas nukan ämän oi ariäum roat pak okoro pakan roat näunäu pak iken woiok ak mesin nepipirianik, ak iken jaunokot karauk omsau pakan roat Antiok mena rai pak Siria provins rai pak Silisia provins rai jer we mareanik, ‘pere’ awarom. 


text:
Ik roumun, iken karauk roat akas poteanik, enmak kerau patiraun ämän awaroin roin kiro ämän mesin akan woiaka aru mowon. Utianik, ikes ak kiro ämän pote araun awarau wa. 


text:
Keseria, ik erekapu tururianik, ro oirori ak awaraun äsimwatomun. Au iken jaunokot Pol Barnabas ori pak potaieir. 


text:
Pol Barnabas ori au Jisas nukan sarau mona, karauk roat akas akwaraurna, meiäurin. Utianik, au awan totomakan ekep ronkatäu wa. 


text:
Keseria, ikes Judas, Sailas ori ak opok äsimwatom. Awan oiaksau pakas okoro jer we marom senek keseriar awaraiei. 


text:
Ak karauk sät eitek jou maraiei kiro pakan o wa jau. Ak karian wa jau. Ak opur roat akas pou äsisiriäi kiro opur wa jau. Ak kar ron asir ra kar asiren ro pak wa ariäu. Ak kiro ämän tainorna, ak eposek rawaiei. Pere. 


text:
<pb/>Kiro roat sare maroin äsimwarona, Antiok poteanik, roasiret akan woiaka Jisas mesin epar moin turur mareanik, kiro pas jer wein aroin. 


text:
Judas Sailas ori au Anut nukan ämän roianik, areairin roat ori, okon, au roasiret akan woiaka eparar moin ämän sosop aria, akan woiaka sakau maroin. 


text:
Kiro mena omre rumukur rainus, kiro menan roasiret jekur rawaun ämän awateanik, Jisas nukan ämän oi ariai roat rawa äsimwatoin. 


text:
Pol Barnabas ori au om rumuk, Antiok raianik, au karauk roat pak roasiret Anut nukan ämän tamaroin. Pol Barnabas ori atap atap manoirin. 


text:
<pb/>Om rumukurar rai rai, Pol nukas Barnabas auruwon, “Ik ätäi potomoi, kiro mena atap atap meter Anut nukan ämän tamaromun, iken Kristen jaunokot ak itok rai ra owose rai apwarau potoinamur.” 


text:
Utianik, Pol nukan ronkat ko Jon-Mak pak manau utowon. Meter ko ak pak Pampilia provins raianik, sarau patarau wa, ko utwaromara, ätäi kon mena manowon. Keseria, Pol nukas Jon-Mak imäi potaun utowon. 


text:
Pol ko Sailas imäumara, ute manaurnuk, roasiret akan woiaka epar moin akas Näwäu nukas au sarwataun kon ipokup matona, manoirin. 


text:
Pol ko Antiok mena utia, Derbi menas pote ätäi Listra mena potowon. Kar ro kon enip Timoti, kon wou Jisas mesin epar mowon kiro mena rawon. Kon anak nais kon wou epar mowon, ko Juda asir. Timoti nukan momok ko Grik ro. 


text:
Listra menan Kristen roasiret pak Aikonium menan Kristen roasiret pak akas Timoti nukan onok eposek äiäi. 


text:
Keseria, Pol nukas Timoti imäi erek manaurmara, kon enip kerau patir muruwon. Kiro pakan Juda roasiret ak äpu Timoti nukan momok ko Juda ro wa, okon, Pol nukas Juda roasiret ak woiaka aru wa maun rai kiro onok keserwon. 


text:
Ak erekapu näu mena aria, meter Jisas nukan ämän oi ariai roat pak roat näunäu pak Jerusalem mena a atea, jer wein kiro ämän roasiret woiaka epar moin awareanik, awaroin. Ak kiro ämän karar tainoraun rai awaroin. 


text:
Keseria, kiro roasiret akan woiaka epar moin sakau mareanik, omre karar karar karauk roasiret woiaka piririanik, Kristen roasiret sosop sarein. Pol nukas osap epir pakaima senek aparwon. 


text:
<pb/>Pol kon jaukut pak ak Prigia provins pak Galesia provins opok karar poteanik, Anut nukan ämän roasiret maroin. Ak karaima potau senek wa, owon, Anut nukan Osou Näu nukas Esia provins karaima Anut nukan ämän wa pote aräu rai tämarowon. 


text:
Ak pote Misia akan omnokou taku opok potea, ak Bitinia omnokou opok tonaun keserin. Utianik, Jisas nukan osous tämaronuk, kiro omnokou opok tonau wa. 


text:
Troas mena pututu, Pol kar nine epir senek pakaima aparwon, kar Masedonia provins pakan ros pe amuk opok täumara, auruwon, “Na mas an kureinam, Masedonia koinam, ik sareik.” 


text:
Pol ko kiro epir pakaima aparmara, aikonuk, iken osap jekur momoi, Masedonia provins potomun. Iken ronkat Anut nukas kiro provins pakan roasiret Anut nukan Ämän Eposek arau potaun urweikou. Kar asir enip Lidia kon wou epar mowon. 


text:
<pb/>Ik kar ous pakas Troas mena utia, Samotres omnokou opok potomoi, kiro mena ninomunus, tapera, Niopolis mena potomun. 


text:
Kiro pakas Masedonia provins akan näu mena enip Filipai potomun. Kiro näu mena Rom akas kamwareäi. Ik kiro mena karauk omre raumun. 


text:
<pb/>Sumaun ses opok, kiro mena kasik an kasakup nomun. Iken ronkat kiro an kasakup roasiret akas Anut auraun omoi rau rai ronkatemun. Ik tone tane rauta, karauk asiret tururaun kouna, ikes Anut nukan ämän maromun. 


text:
Kiro opok kar asir rau. Kon enip Lidia, ko Taiatira menan. Kiro asir nukan sarau kesek, ko omjo eposek senes aiwer aiaukun ariäu. Kiro asir ko Anut jomuriäu, keseria, Näwäu nukas kon wou im tuenuk, Pol nukas Anut nukan ämän mowon jekur roi rawon. 


text:
Keseria, kiro asir nuka pak kon tupsiu pak kon sarau roasiret kon owa rain ak erekapu an join. Keseria, kos ik aikowon, “Utianik, akan ronkat is Näwäu mesin woi epar mom ak is pak isan owa potea, o jau.” Keser aikomoi, sakau mukonuk, ik ko tainori potomun. Pol Sailas ori Filipai mena karapus owa rairin. 


text:
<pb/>Kar omre opok, ik Juda roasiret tururianik, Anut auriai mena pote pote rai, apu opok kar sarau asir ko osou aru orip tararmun. Kiro asir osou aru orip owo onok tawa päi roasiret awaronuk, kon kameäi roat akas aiauk sosop karauk roat pakan oiäi. 


text:
Kiro asires Pol kon jaukut pak, erek tainware potomara, keser urwewon, “Okoro roat ak Anut Näwäu omar oik rau nukan sarau roat. Ak Anut nukas owose ätäi imwaraun ämän mare arirai.” 


text:
Ko kiro ämän omre sosop tainware arirai kesernuk, Pol nukas kiro sarau asiren wouti monuk, pirirmara, kiro osou aru auruwon, “Is Jisas nukan enip pakaima, aisom, na kiro asir utoinam, man!” Kesernuk, osou aru kiro ses opokar kiro asir utomara, manowon. 


text:
<pb/>Kiro asir kameäi roat ak kiro asir ätäi sarau monuk, aiauk owau senek wa räi ronkatemoi, kasiaka penuk, Pol Sailas ori sakau atwatoin. Keseria, akas kiro roat ori, roat näunäu turur rain akan amiakap ate rewate potoin. 


text:
Ak roat näunäu amiakap imwate potea, äiein, “Okoro Juda roat akas iken menan roasiret ämän atap awareanik, akan woiaka siräi maroin. 


text:
Awas onok atap atap roasiret ätär maroirin. Kiro onok iken sintore ämän tainorau wa. Ik Rom omsau pakan roasiret, okon, ik kiro onok kiro roat ories keserir ik wa tainoram.” 


text:
<pb/>Keseria, roasiret akas onoktoroi Pol Sailas ori akwatoin. Keserna, wasarewareäi roat näunäu akas marai roat awarona, awan omjo oi kureanik, mänkäsiwataun awaroin. 


text:
Ak sakau mänkäsi owatomoi, karapus owa kurwateanik, kiro ou kameäwon ro ko kiro roat ori jekur kamwataun sakau ämän aurin. 


text:
Kiro ou kameäu ro ko akan sakau ämän roumara, kiro roat ori kar ou waru kamuk rau uru kurwatomoi, awan isorawa sakau rakir matomara, im sakau pene moin. 


text:
<pb/>Pututu om näu kamuk Pol Sailas ori au Anut jou muri sir we rairin. Karauk karapus roat ak erek owa rain ak roi rain. 


text:
Kurte senes, mim näwäu pemara, kiro karapus ou erekapu rikorwon. Kesernuk, kiro owan ou rorok nukarar tuewon. Kiro mur nais roat ipiakap rakir moin nukarar urare kurewon. 


text:
Kiro ou kameäwon ro, ko siräumara, im erekapu tue kurewon aparmara, kon ronkat karapus roat erekapu imine manoin äiemara, ko kon siräp rumuk oumoi, nukasar nukan enip tutunaun keserwon. 


text:
Kesernuk, Pol nukas urwemara, äiewon, “Ei! Ik imine manau wa, ik erekapu raum, na nakasar nan enmatsau wa aru mau.” 


text:
<pb/>Keseria, kiro ou kameäwon ros karauk roat awaronuk, arou oi pena, ko iminemara, pote Pol Sailas orien isorawa siakup uou sur wewon. 


text:
<pb/>Awas ätäi auririn, “Nan won Jisas mesin karar epar mota, Anut nukas nan tupsiu pak ätäi imwarai.” 


text:
Kiro pututu, kiro ros imwatomara, awan ui erekapu jekur matowon. Keserianik, nuka pak kon tupsiu pak erek an join. 


text:
Kos Pol Sailas ori kon owa imwate potomara, o atonuk, jeirin. Ko kon tupsiu pak Anut mesin woiaka epar moin, okon, akan woiaka uru nepipirin. 


text:
<pb/>Tapera, Rom akan roat näunäu akas marai roat äsimwarona, pote karapus ou kameäwon ro aurin, kiro roat ori utwatona, manaieir. 


text:
<pb/>Keseria, kiro ou kameäwon ros Pol auruwon, roat näunäu akas au karapus owas utoinair, manower äiein awatom, “Au ute manower. Awan woiawa päurar maner!” 


text:
<pb/>Pol nukas marai roat awarowon, “Ik kar onok aru, keserau wa, utianik, ik roasiret amiakap erar mänkäsi oi koin. Ik Rom omsau pakan roat. Ik karapus owa kureikoin rusapai ämäi ämäi äsimoikauri ra? Wa senes! Rom akan roat näunäu akasar koumoi, ik utoikona, manam.” 


text:
<pb/>Kiro marai roat akas poteanik, kiro ämän Rom akan roat näunäu awaroin. Ak Pol Sailas ori Rom omsau pakan roat ämän roin äpu momana, ak iminein. 


text:
Keseria, akasar poteanik, wopurut ori rai awateanik, kiro roat ori kasik imwate neanik, awatoin au okoro mena wa rawau räi awateanik, äsimwatoin. 


text:
Pol Sailas ori au kiro owa utomoi, Lidia nukan owa potoirin, Kiro opok potea, roat woiaka epar moin sakau rawaun ämän awarea, utware manoin.<pb/>


text:
Pol Sailas ori Lidia nukan mena utia, Amfipolis mena tonoirin. Au Amfipolis menas pote Apolonia mena potoirin. Au kiro mena nais utia, Tesalonaika mena peirin. Kar Juda akan tururiäi ou rau opok tonoirin. 


text:
Pol ko kiro tururiäi owa tonomara, sumaun omre 3 orip kiro mena raumara, orip orip keseriäu senek Anut nukan ämän ninaremara, eparar senes tamaraun awarowon. 


text:
Kos Anut nukan ämän ninaremara, onoktapau awarowon, “Anut nukas Jisas ko tätäi näwäu oumara, meieanik, ätäi siräiaun sare mowon. Kiro Jisas is rusapai kon ämän awaroram, kiro Krais, kiro ro Anut nukasar ik imäikaun sare mianik, äsimorwon.” 


text:
Karauk Juda roasiret ak Pol nukan ämän epar äianik, Pol Sailas ori pak tururin. Karauk Grik roasiret ak Anut nukan ämän tainoriäi pak karauk asiret näunäu nais Jisas mesin woiaka epar moin. 


text:
<pb/>Karauk Juda roat ak kiro onok aparmana, ak akan woiaka ak mesin aru mareanik, näu apu opok poteanik, roat onok aru miäin imwarona, kiro roat aru akas karauk roasiret akan woiaka siräi maroin. Keseria, ak Jason nukan owa poteanik, Pol Sailas ori roasiret akan amiakap imwate kowaun pote ou karirim katorin. 


text:
Ak kiro roat ori apwatau warnuk, akas Jason nukan ou rorok erekapu siräi kureanik, owa tonomoi, Jason pak karauk roat akan woiaka epar moin imwareanik, menan roat näunäu amiakap tai maromoi, äiein, “Kiro roat Pol Sailas ori au omsau erekapu onok aru me arirai. Au rusapai kiro onok keseraun iken mena peirin. 


text:
Keseria, Jason nukas kon owa matonuk, rairin. Au Sisa nukan ämän wa tainoriäir. Awas keser äiäir, okoro omsau opok kar kamoikaun ro rau, kon enip Jisas.” 


text:
Menan roat näunäu akas, Jason pak roat woiaka epar moin pak ak aiauk sosop mona, epar utwarona, manaiei rai, awaroin. Kesermana, ak ätäi akan owa manoin. Pol Sailas ori Beria mena potoirin. 


text:
<pb/>Kiro pututu, roat akan woiaka epar moin akas Pol Sailas ori ämäi ämäi äsimwatona, Beria mena potoirin. Au Beria mena tonea, Juda akan tururiäi owa tonoirin. 


text:
Beria menan Juda roasiret akan onok eposek, akan onokus Tesalonaika menan roasiret akan onok itimware rai. Ak Anut nukan ämän roianik, woiaka ererianik, Pol nukas Anut nukan ämän omre orip orip ninareäu, kon ämän epar äpu maun akasar jekur ninareäi. 


text:
Keseria, Juda roasiret sosop kiro mena rai akan woiaka epar moin. Karauk Grik roat näunäu pak akan asiret näunäu ak nais akan woiaka Jisas mesin epar moin. 


text:
<pb/>Rai rai, Juda roasiret Tesalonaika mena rai ak Pol Beria mena Anut nukan ämän marora ämän roumana, ak kiro mena tonea, kiro pakan roasiret Pol Sailas ori emwataun woiaka siräi maroin. 


text:
Keseria, kiro pakan roat woiaka epar moin akas Pol äsimorna, kar mena mas an kasakup rau opok manowon. Sailas Timoti ori au karar Beria mena rairin. 


text:
Kiro roat ak Pol imäi Atens mena pote kuremana, ak ätäi Beria mena potaurna, Pol nukas Sailas Timoti ori kurte pote ko tararsa, sakau ämän awataun awaronuk, ämän oi potoin. Pol nukas Atens menan roasiret Anut nukan ämän marowon. 


text:
Pol ko Atens mena potomara, Sailas Timoti ori kamwate rai rai, kiro menan sät eitek akan totok sosop akan ipiakas ate moin aparmara, ko wouti näwäu senes mowon, Keseria, omre orip orip, Pol ko Juda roasiret akan tururiäi owa potomara, Juda roat pak karauk omsau pakan roasiret akan woiaka epar moin Anut nukan ämän tamarowon. Ko amket opok poteanik, inok roasiret koiäi Anut nukan ämän mareäu. 


text:
Ko arenuk arenuk, karauk tamareäi roat akan enmaka Epikurian roat pak Stowik roat pak ak pemana, Pol pak ämänis ketäiein. Ko Jisas meiewon ätäi siräiewon ämän mare rawon, karauk akas äiein, kiro a sakau ro owo ämän äi ari ra? Karauk roat akas äiein, “Ko karauk omsau pakan eitek enip äi arira.” 


text:
Keseria, akas Pol imäianik, Ariopagas tururiäi mena wasarewareäi roat näunäu amiakap imäi potea, äiein, “Ik kiro awau ämän nakas roasiret mareäum mota, ik rowam. 


text:
Nan karauk ämän ik roumun awau, okon, ik wou wem, ik kiro awau ämän onoktapau jekur aikota roianik, äpu mam.” 


text:
Okoro Atens menan roasiret pak karauk omsau pakan roasiret kiro opok raiäin ak erekapu orip orip ämän awau arena, roia, ak kar sarau wa miäi. 


text:
<pb/>Keseria, Pol nukas Ariopagas menan roat näunäu amiakap siräumara, äiewon, “Atens menan roasiret, is ak apwaromin, akan woiaka akan eitek jou maraun woiaka epar näwäu senes miäi. 


text:
Is akan tup apariai opok ariemin, is akan eitek jou mareäi patan opok keser jer we moin apwaromin. Kar patan opok ak keser jer we moin ‘Okoro eitek kiro ik kon enip äpu wa nukan patan.’ Ak kiro eitek äpu wa jou muriäi, okon, is kiro eitek kon ämän awaraurim. Kon enip Anut. 


text:
<pb/>Anut nukas okoro omnokou opok osap erekapu rau kiro kos ate mowon. Ko omar omnokou pak awan Näwäu. Ko tup ou roat akas moin opok wa raiäu. 


text:
Ko kar osap wäpik sarenuk, roasiret akas ko nurau senek itok wa, owon, osap erekapu kon. Ko kosar totomaka osou orip pak, karauk osap erekapu roasiret nukasar ariäu. 


text:
Ik roasiret rusapai okoro raum, Anut nukas ro karar opokas atoike monuk, kiro tupsiu opokas käianik, omnokou erekapu iporaun mukowon Anut nukasar omre pak mena rawaun pak sare momara, ate marowon. 


text:
Anut nukasar kiro onok keserwon. Owon, roat akas ko atapuk rau rai wa itanäiei, utianik, Anut ko atapuk rawau wa, ko ik siarokop rau. 


text:
Ik rusapai ko pak raumoi, kos sakau ikonuk, omnokou opok raiäum. Meter akan äpu miäi roat akas keser jer wein, ‘Ik nais ik kon mokoit.’ 


text:
<pb/>Keseria, ik Anut nukan mokoit raum, okon, iken ronkat akas Anut ko gol, silva aitapau senek rai wa äiäu. Roat akas akan ronkat pakaima ipiakas ate moin rai wa ronkatäu. 


text:
Meter roat ak kiro onok ak äpu wa, okon, ak osap sosop jou maun ate mona, Anut nukas ak aru marau wa. Rusapai Anut nukas omnokou pakan roasiret erekapu akan woiaka piriraun rai ämän sakau marou. 


text:
Ko kar omre roasiret erekapu wasarewaraun sare mowon rau. Kiro omre opok kos roasiret akan onok wasarewarai. Ko jekuriar wasarewarai. Kos kar ros wasarewaraun sare mowon. Kiro ro meienuk, Anut nukas ätäi siräi muruwon. Keseria, ik äpu kiro epar.” 


text:
Roasiret ak Pol nukan ämän roat meiein siräiäiei ämän roumana, karauk roat akas ko apari ioin, karauk akas äiein, “Ik ätäi kiro ämän tamukota, rowam.” 


text:
Karauk roat ak kamuk rai, ak Pol nukan ämän tainoria, akan woiaka epar moin. Kar ro kon enip Daionisias, ko Ariopagas menan näu ro, pak kar asir kon enip Damaris pak karauk roasiret pak erek akan woiaka epar moin.<pb/>


text:
Pol ko Ariopagas menan roat näunäu amiakap are kuremara, Atens näu mena utia, Korin näu mena potowon. 


text:
Kiro opok ko kar Juda ro tararmara, ko pak rawon. Kiro ro kon enip Akwira, Pontus provins opok ureknewon. Kon wau enip Prisila ori, au Rom näu menas rusapai koirin, owon, Sisa-Klodias nukas kon omsau opok Juda roasiret wa rawau, manaiei rai awaronuk, ak Rom näu mena ute manoin. Keseria, Pol ko kiro Juda ro asir ori apwatau poteanik, au pak rawon. Au ser ou ate mianik, karauk roat aromoi, aiauk oiäir. Kiro Pol nukan sarau miäu senek, okon, ko au pak kiro sarau me rawon. 


text:
Pol nukas sumaun ses opok tururiäi owa, Juda roasiret pak Grik roasiret akan woiaka piriraun ämän orip orip mareäwon. 


text:
<pb/>Sailas Timoti ori au Masedonia provins pakas Pol siakup potona, Pol ko kar sarau mau wa, ko Anut nukan ämän karar Juda roasiret Jisas ko Krais rai awarowon. 


text:
Karauk Juda roasiret ak kon ämän rowau utianik, jeimarna, kos akan onok aru ätär maraun kon omjo pakan maimai us putarianik, awarowon, “Anut nukas ak aru maronuk rai, kiro isan usu wa, kiro akan usu. Isan woi näu raunuk, rusapai is karauk omsau pakan roasiret Anut nukan ämän awaraun potam.” 


text:
<pb/>Keseria, ko utwaromara, pote kar ro enip Titius-Jastas nukan owa pote rawon. Ko Anut jou muriäu ro. Kon ou Juda roasiret akan tururiäi ou siakup raiäu. 


text:
Kiro tururiäi ou kameäu ro kon enip Krispas, ko kon tupsiu pak karauk Korin roasiret pak ak Pol nukan ämän roumana, woiaka epar momoi, ak an join. 


text:
<pb/>Kar pututu, Näwäu nukas Pol nine epir senek pakaima auruwon, “Na wa iminäu, isan ämän roasiret awaraun wa utau. 


text:
Is na pak raim. Kar ros na pak iwäi momara, wa aru musai, owon isan roasiret sosop ak okoro mena rai.” 


text:
Rom akan roat näunäu akas kar ro enip Galio, ko Grik omsau kamäun sare murin. Ko kiro omsau kameäwon ses opok Juda roasiret ätäi tururianik, Pol sakau atomana, wasarewareäi roat näunäu opok imäi potomana, äiein, “Okoro ro ko iken roasiret Anut jou muraun onok atap tamareäu. Ik kon ämän tainorta rai, ik Sisa nukan sintore ämän wa tainoram.” 


text:
Pol nukas ätäi awaram äienuk, Galio nukas Juda roasiret awarowon, “Ak Juda roasiret, rowe! Okoro ro ko kar iken omsau pakan sintore ämän utau wa. Ko kar onok aru senes mau wa. Ko kiro onok keserwon maro, is akan ämän epar awarowom. 


text:
Kasik nomana, ak kasiaka penuk, kar ro ko akan tururiäi ou kameäu ro enip Sostenes sakau ateanik, Galio nukan ou siakup erar wein. Galio ko kiro onok keserin ko ronkatäu wa. Pol nukas ätäi Antiok mena Siria provins opok potowon. 


text:
<pb/>Pol ko Korin mena omre sosop roasiret akan woiaka epar moin pak rawonus, ous pakas utwaromara, Siria provins potaurwon. Prisila Akwira ori au Pol pak erek potoirin. Pol ko ous oik tonau wa opok Senkria mena Juda akan onok tainorianik, kon tapau kurum sarewon, owon, ko kar onok keseraun Anut paip muruwon. 


text:
Efesas mena pemana, kiro opok Prisila Akwira ori utwatomara, Pol nukarar Juda roasiret akan tururiäi owa Anut nukan ämän marau manowon. 


text:
Ko manaurmara, keser awarowon, “Anut nukas ätäi okoro opok koi aironuk, is epar kowam.” Keseria, ko ous oumara, Efesas mena utomara Sisaria mena potowon. 


text:
Ko Sisaria mena potomara, Jerusalem näu mena toptomoi, roasiret woiaka epar moin ämän awaromara, Antiok mena ätäi manowon. 


text:
<pb/>Pol ko Antiok mena om rumukurar rawonus, manowon. Ko Galesia provins pak Prigia provins opok mena atap atap ariemara, roasiret akan woiaka epar moin sakau mare mare ari rawon. Apolos nukas Anut nukan ämän Efesas mena marowon. 


text:
<pb/>Kar Juda ro ko kon enip Apolos, ko Aleksandria näu mena urek sarewon, ko Efesas mena pewon, Ko ämän eposek miäu, ko Anut nukan ämän erekapu eposek äpu mowon. 


text:
Karauk roat akas ko Jisas nukan onok jekur tamuruna, kos pak ätäi Jisas nukan ämän tuku karauk roasiret tamarowon. Utianik, ko Jon nukan an jomareäwon onok karar ko äpu. 


text:
Ko Juda roasiret akan tururiäi owa tonomara, ko roasiret iminewarau wa, Anut nukan ämän sakau marowon. Kesernuk, Prisila Akwira ori au kon ämän roumoi, awan owa imäi poteanik, awas karauk Jisas nukan ämän ko äpu wa jekur tamuroirin. 


text:
Apolos ko Anut nukan ämän Akaia provins maraun manaurnuk, Efesas menan Kristen roasiret akas kon ronkat sakau muruna, Akaia provins pakan Kristen roasiret ko imäiäun rai, jer we nuruna, oiar potowon. Keseria, kiro omsau opok, Apolos nukas potomara, Anut nukas kon wou näu oripas roasiret sarwarnuk, akan woiaka epar moin, kiro roasiret jekur sarwarowon. 


text:
Ko karauk roasiret akan amiakap, Juda roat ämänis sakau kewareanik, kos Anut nukan ämän ninareanik, tamarowon, epar Jisas ko Krais, kiro ro ko Anut nukas äsimornuk, ak imwaraun kowon ro.<pb/>


text:
Apolos ko Korin näu mena Akaia provins opok raunuk raunuk, Pol ko Prigia provins utomara, ari ari pote, Efesas näu mena pewon. Kiro opok, karauk roat woiaka epar moin tarwaromara, totwarowon, “Ak akan woiaka epar momana, Anut nukan Osou Näu oin ra?” Akas ätäi aurin, “Osou Näu rau ik äpu wa.” 


text:
Keserna, Pol nukas ätäi totwarowon, “Ak owo onok pakaima an join?” Akas ätäi äiein, “Ik Jon nukan onok pakaimas tainorianik, an jomukoin.” 


text:
Pol nukas ätäi äiewon, “Meter Jon nukas roasiret akan onok aru pakan pirirna, an jomarowon. Kos roasiret kiro ro rusapai koura, konun akan woiaka epar maun rai keser awarowon. Kiro ro ko Jisas.” 


text:
Pol nukas kon ipou kiro roasiret akan tapiakap maronuk, Anut nukan Osou Näu ak opok penuk, akas karauk omsaukan ämän atap atap ak meter äpu wa momana, kis Anut nukan enip jou murin. 


text:
Pol keir 3 orip kiro mena raumara, ko Juda roasiret akan tururiäi owa tonomara, orip orip Anut nukan ämän epar äpu maun sakau ämän awarowon. Ko ak pak raumara, Anut okoro omnokou koi kamäun ämän erekapu mare rawon. 


text:
Karauk roasiret akan woiaka sakau monuk, ak kon ämän rowau utomoi, äiein, “Kiro Näwäu nukan Apu tainoraun ämän tamukiäu kiro ämän sätäiäu.” Keser äiena, Pol ak utwareanik, kos Jisas nukanun woiaka epar moin roasir imwaromara, Tiranus nukan ämän ateai owa potoin. Omre karar karar roasiret pak ämän wasareäi. 


text:
Pol ko kiro onok keserwon. Woisan oirori ko kesernuk, kiro Juda roasiret pak Grik roasiret Esia provins raiäi pak ak erekapu Anut nukan ämän roin. Skeva nukan mokoit. 


text:
Roasiret kiro onok aparianik, akas päm si pak karauk omjo eteinak pak oianik, Pol nukan enipsau kotomarianik, sip roat siarakap potomoi, akan opiakap mona, sip aru pak osou aru ak opok rakurein ute maneäi. 


text:
Karauk Juda roat akas nais pote ariemana, osou aru oi kuraun, ak Jisas nuka enip ateanik, osou aru jäkäi oi kuraun keserin. Karauk akas osou aru awareäi, “Is kiro Jisas, Pol nukas awareäu, kon enip pakas ak kurte manaun sakau awarom.” 


text:
Kiro ro ko osou aru oripas kasak pemara, kiro roat 7 orip sakau akwaria, näwäu senes aru marea, akan omjo erekapu kiräi maronuk, päm pirim kon owas imine manoin. 


text:
Juda roasiret pak Grik roasiret ak Efesas mena raiäi ak kiro ämän roumana, erekapu sakau iminein. Keseria, akas Jisas nukan enip näwäu kämioik jou murin. 


text:
Karauk roat meter otin amkeäin ak akan buk uru os ämän jer wein rau erekapu oi koianik, roasiret akan amiakap ep näwäu uru amke kurein. Ak kiro buk karauk roat aroin maro, ak aiauk sosop 60,000 kina senek owaun itok. 


text:
Anut nukan ämän omsau erekapu iporomoi, sakau senes pewon. Karauk Efesas akas Pol mesin kasiak näwäu pewon. 


text:
<pb/>Kiro onok erekapu keserianik, Pol ko Masedonia provins pak Akaia provins pakas potea, Jerusalem näu mena potaun ronkatewon. Kon ronkat pakaima äiewon, “Is kiro opok potoita, Rom näu mena nais pote aparam,” äiewon. 


text:
Keseria, kos Timoti Erastus ori kon sarau sareäirin roat ori äsimwatonuk, Masedonia provins potosa, nuka Esia provins om rumukur rawon. 


text:
Kar ro ko kon enip Demitrias, ko kar aiauk enip silva pakas karauk osap ate miäu. Kos kiro aiauk silva pakas kiro sät eitek enip Atemis nukan tup ou totok eteinanak sosop ate monuk, karauk roat akas kau mona, ko kiro pakan aiauk sosop oiäu. Keseria, kos roat sosop silva sarau aronuk, mona, ko aiauk näwäu oiäu. 


text:
Kos kiro roat pak roat osap sosop ate miäi pak turur maromara, awarowon, “Jaiat, ak äpu iken aiauk eposek sosop kiro sarau pakas peäu. 


text:
Kiro ro enip Pol nukas owo ämän äiäu akasar roinai, aparwe. Kos äiäu, roat akas akan ipiakas eitek totok ate miäi, kiro sät eitek. Keseria, kos okoro Efesas mena pak Esia provins pakan roasiret sosop senes erekapu awaronuk, ko karar tainori. 


text:
Kiro Pol nukan ämänis iken aiauk sarau aru mukaun itok. Kiro karar wa, roasiret akas kiro asir Atemis iken eitek näwäu nukan tup ou ätäi wa jou maiei. Kiro asir roasiret erekapu Esia provins pak kiro omnokou erekapu jou muriäi, kon sakau wasaräi.” 


text:
<pb/>Roasiret ak kiro ämän roumana, kasiaka penuk, sakau urweanik, äiein, “Efesas menan eitek Atemis ko iken Näwäu.” 


text:
Kiro menan roasiret erekapu kasiaka penuk, karauk roat akas Gaias Aristarkas ori, Masedonia provins pakan roat ori Pol pak erek ariair, sakau atwateanik, akan tururiäi omoi näwäu opok rewate potoin. 


text:
Pol ko nukasar roasiret amiakap potaurwon, utianik, roasiret akan woiaka epar moin akas utona, manau senek wa. 


text:
Karauk roat näunäu ak nais Pol nukan jaukut, akas ämän surmurianik, aurin, “Na kiro mena roasiret tururai opok wa potau.” 


text:
Roasiret erekapu pio piorianik, ak ämän atap atap urwena, karauk roasiret sosop akas owon tururai rai wou wein, ak äpu wa. 


text:
Juda roat akas Aleksanda roasiret amiaka opok suorna, tonowon, okon, karauk roat akas ko ämän onoktapau ro räumana, ronkatein. Keseria, Aleksanda nukas roasiret asorna, aräun rai kon ipous asorwe rai awarowon. 


text:
Ak ko Juda ro aparianik, äpu momana, ak woiaka karar momana, ätäi ätäi urweanik, äiein, “Iken Atemis ko Efesas menan näwäu.” 


text:
<pb/>Rai rai, kar kiro näu menan kamwareäu ro näwäu pemara, kos roasiret asoraun awarowon. Roasiret erekapu asorna, kos keser awarowon, “Efesas menan roasiret, okoro omnokou pakan roasiret erekapu äpu Efesas näu menan roasiret akas kiro Atemis näwäu nukan ou pak kon totok jou miäi omar oikas nowon pak kamwateäi, kiro ak äpu. 


text:
Akas okoro roat ori imwate koi. Utianik, awas kiro tup owan osap kar päu owau wa. Iken eitek jeje ämän murau wa. 


text:
Utianik, Demitrias kon sarau jaukut pak ak ämän orip raroi, wasarewaraun omoi rau. Wasarewaraun roat rai. Ak kiro opok pote ämän maun itok. 


text:
Ak karauk ämän orip raroi, akan kamwareäi roat näunäu ak tururaun ses opok, ak kiro ämän jekur maiei. 


text:
Ik rusapai usu owaun itok, owon, ik rusapai ämän onoktapau wäpik erar weräuram. Rom kamwareäi roat akas ik usu ikaiei. Owon, ik weräiäun ämän onoktapau ak awarau senek wa.” 


text:
Kiro ämänis ketäiein erekapu meienuk, Pol nukas roasiret akan woiaka epar moin turur mareanik, sakau rawaun ämän awaromara, ‘pere’ awareanik, utware Masedonia provins manowon. 


text:
Ko kiro omsau pakaima potomara, kiro pakan roasiret sakau rawaun ämän marowon. Keseria, ko Grik omsau potowon. 


text:
Kiro opok keir 3 orip rawon. Kon osap jekur momara, Siria provins ous atat potaurwon. Juda roasiret akas nuka wena, meiäun ämän roumara, ätäi Masedonia provins potaun keserwon. 


text:
Karauk roat ak Pol pak manoin akan enmaka kiro kesek: Pirus nukan mokoi, Sopater ko Beria menan pak, Aristarkas Sekundus ori au Tesalonaika menan, Gaias ko Derbi menan, Tikikus Trofimus ori au Esia provins pakan pak, Timoti nais erek potoin. 


text:
Pasowa sumaun ses patarianik, ik Filipai menas ous opokas ute poteanik, ak omre 5 opok Troas mena tarwaromun. Ik kiro opok pote, tup karar utomun. Pol nukas Troas mena kar ro meiewon siräi mowon. 


text:
<pb/>Tup etei pututu, ik Anut nukan o jaun erekapu tururmun. Pol nukas roasiret ämän marowon. Ko ariwa tapera, kiro mena ute manaun, okon, ko ämän mare pote um kamuk sarewon. 


text:
Arou sosop aioianik, kiro tururiäi owa kar waru kämioik ik turur raumun opok, erekapu äsäi mo kurein rawon. 


text:
Kar mokoi tenemai kon enip Eutikus ko kämioik ou windo opok tane raumara, Pol ämän maronuk, roi rawon. Eutikus ko amosirnuk, erekapu ninowon. Erekapu nineanik, kiro ou oikas ouri omnokou opok noptowon. Roat akas ko ne kuor imäianik, aparin ko meiewon. 


text:
Pol ko nomara, kiro ro kon ipous atomara, äiewon, “Ak ronkat sosop wa owau, kon totok manau wa, ko rau.” Keser äienuk, kiro mokoi ätäi siräiewon. 


text:
Keseria, Pol ätäi tonomara, roasiret pak Anut nukan o jewon. Jemara, ak pak are pote, erekapu om teinenuk, Pol ko utware manowon. 


text:
Kiro ro meiäu wa, imäi kon owa koianik, ak näwäu nepipirin. Pol ko Troas mena utomara, Miletus mena potowon. 


text:
<pb/>Ik kar ous oikas Asos mena amke potea, Pol kume rauta, Pol nuka isous kiro mena pote taraikaun aikowon. 


text:
Ko pote Asos mena taraikonuk, ikes ko ous opokas imäia, Mitilini mena potomun. Mitilini mena pote ninea, kiro pakas Kios mena potomun. Kiro opok ninomunus, tapera, Kios menas pote Samos mena potomun. Ätäi ninomunus, Samos menas pote Miletus mena potomun. 


text:
Pol ko karauk omre Esia provins opok rawau utomara, ko Efesas mena itimori manaun ronkatewon. Ko kurte Jerusalem mena Pentikos omre opok potaun keserwon. Pol nukas Efesas menan roat näunäu jekur rawaun ämän awarowon. 


text:
Kiro roat näunäu ko siakup koi tururna, kos awarowon, “Ak äpu is amke ak pak okoro Esia provins opok ak kamuk owose raiäimin akan amiakas apairoin. 


text:
Is isan enim oik mau wa. Is Anut näwäu nukan sarau murita, Juda roasiret akas is aru muraun keserin. Kiro onokun is woi usu sarenuk, waiäuriäimin. 


text:
Ak äpu, is ak sarwaraun kar Anut nukan ämän isan woi uru wa ämäi miäimin. Kiro ämän erekapu akan tururiäi owa pak akan owa karar karar pote erekapu awareäimin. 


text:
Is Juda roasiret pak karauk omsau pakan roasiret ak akan onok aru utia, akan woiaka Anut opok karar pirirmana, iken Näwäu Jisas mesin akan woiaka epar mowe rai sakau ämän awareäimin. 


text:
<pb/>Rusapai, is Anut nukan Osou Näu nukan ronkat tainormoi, Jerusalem näu mena potaurim. Is äpu wa roasiret akas kiro opok is owoseiraiei rä. 


text:
Is äpu mena karar karar opok Anut nukan Osou Näus ronkat sakau iromoi, airowon, karapus owa musomana, onok aru tätäi näwäu orip musaun kamoisi rau rai airowon. 


text:
Utianik, is isan totoman mesin ronkat sosop wa oim. Isan ronkat kiro sarau Jisas Krais nukas maun irowon kiro Anut nukas kon wou näu oripas ik sareikaun Ämän Eposek omsau erekapu awaraun ariram. 


text:
<pb/>Ak rowe, meter is ak pak koi raia, Anut nukas kamoikaun ämän ätäi awaromin, is äpu tawa ak isan nepi wa aparaiei. 


text:
Keseria, is Anut nukan ämän rusapai awarom, tawa kar ro ak kamuk okoro ämän we kureanik, wa tainornuk, Anut nukas ko aru monuk rai, kiro isan usu wa, kon usu. 


text:
Ak aka pak roasiret woiaka epar moin pak jekur kamwarowe. Anut nukan Osous ak kon roasiret kamwaraun sare marowon, Ak jekur sakau tai rainai, roasiret Näwäu mesin woiaka epar moin kamwarowe. Jisas Krais nukas ak kon karianas kau marowon, okon, ak kon senes. 


text:
Is äpu, tawa is ak utware manoita, karauk roat ak en sei aru senek akas pemana, roasiret woiaka epar moin aru maraiei. 


text:
Tawa, akan karauk roat akasar pemana, sät ämän mia, karauk roasiret akan woiaka epar moin kiro aru roat tainwaraiei. 


text:
Keseria, ak orip orip sakau tai rawe, ak ronkatewe, woisan 3 orip sankeu pututu is sarau näwäu mianik, ak Anut nukan ämän mare ariemin. 


text:
<pb/>Rusapai is ak Anut nukan ipou opok marom. Kos kon wou näu oripas ak sarwareanik, ak sakau marai. Kos ak osap nukasar kon roasiret sare marowon senek ak araun itok. Ak kon ämän tainoraiei, kos ak keser sarwarai. 


text:
Is kiro osap isan ipiasar kesermin, ik kiro sarau ikakan ipiakasar sarau momoi, karauk roasiret sakau wäpik kiro sarau sakau senek sarwaraun ätär maromin. Ik keser ronkatäu, iken Näwäu Jisas nukas kiro ämän äiewon, ‘Inok ro karauk roat akas osap nuriäi, nepipirai kiro eteinak. Utianik, inok ro karauk roat osap areäu, kiro näwäu nepipirai.’ ” 


text:
Roasiret ak woiakati näwäu moin, owon, Pol nukas ak ätäi kon nepu wa aparaiei rai awarowon. Keseria, ak ko tainori ous opok kuräu noin.<pb/>


text:
Ik Efesas roat näunäu ‘pere’ aware kurea, utware manomun. Ik potea, kar mena enip Kos potomun. Kiro opok ninomunus, tapera, Rodes mena potomun. Kiro pakas ätäi Patara mena potomun. Kiro mena kar ous Fonisia provins potaun rawon ik kiro ous oik tonea, manomun. 


text:
Ik pote rai, Saiprus akan omsau aparmun, kiro omsau tonau wa, itimorianik, Siria akan provins opok tonea, Taia mena poteanik, kiro menan osap oi kuräun ous sumowon. 


text:
Kiro mena karauk roasiret Anut mesin woiaka epar moin tarwarea, ak pak tup karar raumun. Kiro roasiret Anut nukan Osou Näus ronkat aronuk, Pol ko Jerusalem näu mena wa tonau rai tämuraurin. 


text:
Utianik, ik kiro mena ute manaun ses penuk, utware ous opok nomun. Kiro menan Kristen roat erekapu akan mokoit wariakat, pak ik ous opok tonaun mas an kasakup imäiki noin. Kiro opok ik iken uorok sur wemoi, erek ak pak Anut aurumun. 


text:
<pb/>Ik Taia mena utia, Tolomes mena potomun. Kiro opok karauk roasiret akan woiaka epar moin pote tarwarea, ak pak omre karar raumun. 


text:
Ninomunus, tapera, siräianik, kiro mena utia, Sisaria mena potomun. Kiro opok, Anut nukan ämän mareäu ro kar enip Filip nukan owa raumun. Meter karauk roat 7 orip Jerusalem mena roasiret sarwaraun sare maroin, kiro roat 7 orip pakan kar ro kon enip Filip rau. Okoro ro kiro Filip. 


text:
Ik kiro opok omre rumukur rauta rauta, Anut nukan ämän roianik, areawon ro kar, kon enip Agabus ko Judia provins opakas kowon, Ko ik siarokop pemara, Pol nukan let oumara, nukan isou ipou opok rakir momara, äiewon, “Anut nukan Osou Näu nukas keser äiewon, ‘Okoro let atak ro, ko Juda roasiret akas okoro let rakir mom apari senek tawa ko nais kesermana, karauk omsau pakan roat ipiaka opok maiei.’ ” 


text:
Ikes ko keser aurta, kos ätäi keser aikowon, “Ak owon waiemana, isan woi aru muroi? Utianik, Jerusalem menan roat akas is Jisas nukan sarau moita, kiro mesin sakau atoiraiei isan ronkat kiro itok. Ak is iworona, meiäm kiro nais itokur.” 


text:
Ik kon ronkat ätäi pirirau senek wa. Keseria, ik aurmoi, äiemun, “Anut Näwäu kon ronkat na opok päura.” 


text:
<pb/>Kiro Sisaria mena karauk omre manonuk, ik iken osap erekapu jekur mia, Jerusalem näu mena tonomun. 


text:
Karauk Sisaria menan roasiret ak Jisas mesin woiaka epar moin ak erek ik tainoike potea, kar ro ko meter kon wou epar mowon ro kon enip Nason ik kiro ron owa ninaun imäiki potoin, kiro ro ko Saiprus omsau pakan. Pol nuka Jerusalem näu mena tonowon. 


text:
<pb/>Ik Jerusalem näu mena tonota, iken jaunokot karauk akan woiaka epar moin ak ik apaikomana, nepipirin. 


text:
Ninomunus, tapera, ik Pol pak Jems aparam rai potomun. Kiro menan woiaka epar moin roat näunäu ak Jems pak rain pote tarwaromun. 


text:
Pol nukas pere aware kuremara, Anut nukas owo sarau karauk omsau pakan roasiret opok nukan ipous keserwon karauk sarau roat erekapu ämän jekur marowon. 


text:
Ak erekapu kiro ämän roumana, Anut nukan enip kämioik jou murin. Keseria, akas aurin, “Jaunok Pol, okoro pakan Juda roasiret sosop ak akan woiaka piririn. Utianik, ak Juda akakan sintore ämän tainoraun sakau miäi. 


text:
Karauk roat akas na mesin keser aiäi, Pol nukas kiro Juda roasiret karauk omsau opok rai ak Moses nukan sintore ämän wa tainorau rai awareäu. Kos äiäu, ak akan mokoit akan enmak kerau wa patirau. Ak meteran onok ätäi wa tainoraun awareäu rai äiäi. 


text:
Na kiro roat imwaroinam, ak pak ätäi Anut nukan amuk opok eposek saräun na akan opur Anut jou muraun kau mota, akan tapiaka kurum saräiei. Na keserta, kiro roasiret ak erekapu äpu maiei, kiro ämän meter roin kiro epar wa, na nakasar Moses nukan sintore ämän tainoriäum rai äiäiei. 


text:
Utianik, kiro karauk omsau pakan roasiret akan woiaka epar moin ikes jer we mareanik, awaromun ak sät eitek jou murianik, o patan opok amkeäi pak opur karian pak karauk opur pou äsisirna, meiein kiro ak wa jau. Ak kar ron asir ra, kar asiren ro pak wa ariäu räi awaromun.” 


text:
Keseria, ninoinus, tapera, Pol nukas kiro roat 4 orip imwareanik, ak pak ätäi eposek saräun manoin. Kiro keser kurea, ko Anut osap nuriäi ou näwäu owa tonomara, Anut kamuk raiäin roat omre esap esap utia, ak ukun wäpik saräun Anut opur patan opok amke muraun totwarowon. Roat akas Pol tup owan sakau atoin. 


text:
Kiro omre 7 orip sare moin pataraurnuk, karauk Juda roasiret ak Esia provins pakan akas Pol Anut osap nuriäi owa tone rawon aparianik, akas roasiret erekapu akan woiaka aru siräi marea, imware pei. Keseria, Pol sakau ateanik, akas urwemana, äiein, “Israel roasiret, ak ik sareike. Okoro ros mena mena atap atap erekapu potomara, Moses nukan sintore ämän pak okoro tup ou näwäu pak iken onok pak aru rai enmakap ämän mare mare ariäu. Kos karauk omsau pakan roat imwareanik, okoro tup ou näwäu owa Juda akan omoi opok imware pen. Kiro asu näwäu senes, okon, ko iken tup ou aru mowon.” 


text:
Ak keser äiein, owon, meter Trofimus ko Efesas menan ko Pol pak kiro mena rawon aparin, okon, akan ronkat Pol nukas kiro ro tup owa imäi tonowon rai äiein. 


text:
Keseria, roat erekapu akan woiaka siräi marona, ak kurte koianik, Pol sakau atea, tup owan ate reurmana, kasik noin. Kesermana, kiro tup ou im pene moin, Roasiret akas Pol we kuräurna, kar ros kurte potomara, Rom akan marai roat kamwareäu ro näwäu auruwon, “Jerusalem menan roasiret ak weräu rai.” 


text:
Kurte kiro marai ro näwäu nukas siräumara, kon karauk marai roat imwaromara, kiro roasiret turur rain opok nowon. Roasiret ak kiro marai roat akan ro näwäu pak nona, apwareanik, ak Pol we rain utoin. 


text:
Kiro marai roat akan näwäus Pol siakup potomara, sakau ateanik, muris ipou rakiraun rai kon marai roat awarowon. Keseria, kos roasiret totwarowon, “Okoro inok ro? Ko owosewon?” 


text:
Akas sät ämän atap atap kon enip opok moin. Marai roat akan näwäu ko akan ämän sosop jekur rowau senek warnuk, kon marai roat awaronuk, Pol akan owa imäi tonaun rai awarowon. 


text:
Ak ko imäi ou äpäs siakup pena, roasiret ak kasiaka näwäu senes penuk, ko wäurna, marai roat akas ko kuormana, ämäiein. 


text:
Roasiret akas tainware pemana, sakau urwein, “Wena, meie!” Pol nukas kon wou epar mowon onoktapau Juda roasiret awarowon. 


text:
<pb/>Marai roat akas Pol owa imäi tonaurna, Pol nukas marai roat akan ro näwäu Grik ämänis auruwon, “Is roasiret ämän araun itok ra?” Kiro ro näwäus Pol auruwon, “Ei, na Grik ämän miäum ra? 


text:
Isan ronkat na kiro Ijip ro. Meter ko ik pak marai amkeanik, roat 4,000 orip weräiäun marai orip imwareanik, ro wäpik mena pote tururwarewon rai äiemin.” 


text:
Pol nukas äiewon, “Wa. Is Juda ro, isan mena Tarsas, Silisia provins opok, kiro isan om enip orip. Na is utoirota, roasiret ämän maraurim.” 


text:
Kiro marai ro näwäus io rai aurnuk, Pol ko kiro äpäs opok tai raumara, roasiret asoraun rai kon ipous asorwe rai awaronuk, roasiret erekapu asorna, Pol nukas Ibru ämänis keser awarowon,<pb/>


text:
Ak Pol nukas Ibru ämänis awaronuk, roianik, erekapu asorna, kos awarowon, “Is Juda ro Tarsas mena Silisia provins opok ami tawon, utianik, is okoro Jerusalem mena ureknemin. Gameliel ko isan tamuriäwon ro. Kos is iken asanokot akan sintore ämän erekapu jekur tamurowon. Ak rusapai kiro sintore ämän sakau tainorurai senek, is nais keseriar Anut jekur sakau tainoruram. 


text:
Is karauk roasiret Jisas mesin woiaka epar moin aru mareaimin. Isas isan jaiat akas karauk roasiret muris akan isoraka ipiaka rakir mareanik, karauk roasiret akwarona, meiäun rai awaromin. Karauk karapus owa kurwaraun imware poteäimin. 


text:
Anut kamuk raiäi roat näunäu pak Juda roasiret akan kamwareäi roat näunäu ak erekapu kiro onok meter keseriäimin äpu, akas kiro ämän epar äiäiei. Is jer we irona, Damaskus mena, roasiret woiaka epar moin sakau atwareanik, tätäi näwäu aromoi, imware koi karapus owa kurwaraun potomin. Pol nuka kon wou epar mowon onoktapau awarowon. 


text:
<pb/>Is kiro roat Damaskus mena sakatwarau potomin, Damaskus mena siakup tonoita, san näu kamuk senek opok, kurte kar arou näwäu omar oikas ermän senekus is opok kurewon. 


text:
Kesernuk, is omnokou opok oire nonuk, kar ron pätu senekus airowon, ‘Sol, Sol, na is owon aru muroram?’ 


text:
Keseria, isas ätäi äiemin, ‘Näu ro, na inok?’ Kos ätäi is airowon, ‘Is Jisas, Nasaret menan, na is aru muroram.’ 


text:
Karauk roat is pak erek potomun ak kiro arou näwäu aparmana, iminein. Kar ron pätu senekus is airowon ak rowau wa. 


text:
Isas ätäi aurmin, ‘Näwäu, is owosäu?’ Näwäu nukas ätäi airowon, ‘Na siräinam, Damaskus mena tonota, kiro opok na Anut nukas owosäun sare musowon kiro aisaiei.’ 


text:
Kiro arou näwäus is ami putut kariewon, om aparau senek wa. Keseria, is tainoire potoin roat akas isan ipi ateanik, Damaskus mena imäiri tonoin. 


text:
Kiro mena kar ro rawon, kon enip Ananaias, ko is apairau kowon. Ko iken sintore ämän erekapu tainoriäu, okon, kiro pakan Juda roasiret ak äpu kon onok eposek. 


text:
Ko is siarap koi tai raumara, airowon, ‘Jai Sol, na ätäi om apar rai aironuk, kiro opokar kurte is ami amareanik, ko aparmin.’ 


text:
Kos keser airowon, ‘Iken asanokot akan Anut nukas na kon sarau ro eposek Jisas aparaun pak kon oksaus arenuk, rowaun nukasar sare musowon, ko kon ronkat na isowon, okon, owo onok ko keserwon na äpu. 


text:
Jai, na owon ekep raum? Na an jounam, kon enip pakaima ko aurta, nan onok aru jäkäi musai.’ Anut nukas Pol karauk omsau pakan roasiret kon ämän maraun äsimorwon. 


text:
<pb/>Kesernuk, is ätäi Jerusalem mena potomin. Kiro opok Anut osap nuriäi owa Anut aurta aurta, is nine epir pakaima senek Näwäu aparmin. 


text:
Kiro opok, Näwäu aparta, kos airowon, ‘Na kurte siräinam, Jerusalem mena ute man, owon, okoro pakan roasiret ak nan ämän is mesin awarota, wa rowaiei.’ 


text:
Isas ätäi aurmin, ‘Näwäu, ak is äpu muroin. Is tururiäi owa karar karar potomoi, roasiret akan woiaka epar moin pote sakau atwareanik, karapus owa kurwaromoi, akwariäimin. 


text:
Meter Stiven, kiro ro nan enmat roasiret aware ariäu kiro onok keserin ses opok, is siakup tai raitar, we kurein aparmin. Kiro ses opok isan woi eposek sarewon. Is kiro roat Stiven wein akan omjo kame raimin.’ 


text:
Utianik, kos ätäi airowon, ‘Na man, is na omsau atapuk karauk omsau pakan roasiret opok äsimoisom.’ ” Pol nukas is Rom omsau pakan ro äiewon. 


text:
<pb/>Roasiret ak Pol nukan ämän roi potea, kiro ämän roumana, kasiaka näwäu penuk, ätäi näwäu urweanik, äiein, “Wena, meie! Kesek ro ko okoro omnokou opok utona, wa rawau.” 


text:
Kiro marai roat akan ro näwäu nukas kiro keserna apwarea, kon marai roat awaronuk, Pol akan owa imäi tonoin. Roasiret owon Pol pak kasiaka pera äienuk, rowaun kon marai roat ak Pol mänkäsir owaun awarowon. 


text:
Utianik, ak Pol mänkäsir owaun kon ipou rakirna, Pol nukas kar marai ro siakup tai rawon auruwon, “Akan sintore ämän opok ak Rom omsau pakan ro kon ämän aparau wa opok mänkäsi owaun jer rau ra?” 


text:
Kiro marai ro kon ämän roumara, akan ro näwäu opok tonomara, auruwon, “Na owosäurum? Kiro ro ko Rom ro.” 


text:
Keseria, kiro marai roat akan näwäu nukas Pol siakup potomara, auruwon, “Na is air, na epar Rom omsau pakan ro ra?” Pol nukas ätäi auruwon, “Io, is Rom omsau pakan ro.” 


text:
Kiro marai roat akan ro näwäus ätäi äiewon, “Is Rom omsau pakan ro saräun aiauk sosop kuremin.” Pol nukas äiewon, “Isan moni ani ori au Rom omsau pakan, okon, is Rom omsau pakan ro urek saremin.” 


text:
Keser awaronuk, roat ko totoraun rai ronkate rain imine manoin. Kiro marai roat akan näwäu nukas Pol ko Rom omsau pakan ro roianik, kosar Pol muris sakau rakirwon äpu momara, ko iminewon, Pol nukas Juda roat näunäu ämän marowon. 


text:
<pb/>Marai roat akan näwäu nukas owo onokun Juda roasiret akas Pol nukan enkup ämän moin äpu maun rai keserwon. Keseria, ninowonus, tapera, ko Pol nukan mur ipou rakir moin uräi kurena, kos Anut kamuk raiäi roat näunäu pak Juda roasiret akan kamwareäi roat näunäu pak tururaun sakau ämän surmarowon. Koi tururna, kos Pol imäianik, koi akan amiakap tai mowon.<pb/>


text:
Pol nukas roat näunäu sakamwaromara, awarowon, “O jaiat, Israel roat, is meter Anut nukan amuk opok eposek raianik, ariäimin kar onok aru mau wa koi rusapai raim. Keseria, isan woi näu sareu.” 


text:
Anut kamuk raiäi roat akan näwäu enip Ananaias nukas kiro ämän roumara, karauk roat Pol siakup tai rain kon oksau puraun rai awarowon. 


text:
Ak keserna, Pol nukas auruwon, “Na porim aru senek roat akas es ärneus jomurna, eposek sareäu wou uru aru senes rau. Anut nukas na iwosai. Na okoro opok tane raumata, sintore ämänis isan onok wasare muroram. Utianik, na nakasar kiro sintore ämän jekur wa tainoriäum. Kesermata, nas karauk roat is iworaun awarom!” 


text:
<pb/>Kiro roat Pol siakup tai rain akas ätäi Pol aurin, “Na Anut kamuk raiäi roat akan näwäu ämän aru aurum.” 


text:
Pol nukas awarowon, “Jaiat, Israel roat, is ko Anut kamuk raiäi roat akan näwäu äpu wa. Anut nukan ämänis äieu, ‘Na nan roasiret kamwareäu ro näwäu ämän aru wa aurau.’ Kiro ämän karar is äpu.” <n>Kisim Bek 22:28</n> 


text:
<pb/>Pol nukas karauk Sadusi roat pak karauk Parisi roat kiro opok rain apwaromara, kiro wasarewareäi roat näunäu awarowon, “Jaiat, Israel roat, is Parisi ro. Is kar Parisi ro nukan mokoi. Is roat meieäi ätäi siräiäi mesin woi epar mom. Keseria, is kiro ämän ak awarom. Kiro onokun ak rusapai isan ämän ate apairoi.” 


text:
Sadusi roat akas äiein roat meieanik, ätäi wa siräiai. Ak ätäiar äiein, Anut nukan sarau eitek pak karauk eitek pak rawau wa rai äiäi. Utianik, Parisi roat ak kiro osap erekapu mesin woiaka epar moin. 


text:
Kiro opok näwäu ketäianik, näunäkäu arein. Karauk Parisi sintore ämän mareäi roat akas siräumana, sakau arein, “Ik okoro ros kar onok aru kesernuk, aparau wa. Iken ronkat kar osous ra, kar Anut nukan sarau eitekus epar auruwon raroi ik ämän wäpik.” 


text:
Kiro ketäiein pote näwäu sarenuk, marai roat akan ro näwäu kiro roat akas Pol karaim karaim ate reurna, sau siräiei rai iminewon. Keseria, kos marai roat äsimwaronuk, ne Pol kiro roat kamukan imäianik, akan owa imäi tonaun awarowon. 


text:
<pb/>Kiro pututu, Näwäu nukas Pol siakup pe tai raumara, auruwon, “Pol, na wa iminäu, sakau tai rau. Na isan ämän okoro Jerusalem mena sarau maromon senek, Rom omsau opok nais keseriar pote keser.” Juda roat akas Pol wena, meiäun a atoin. 


text:
<pb/>Tapera, karauk Juda roat ämäi ämäi tururianik, a atomoi, äiein, “Ik paip keser mau, o pak an pak wa jau, ik Pol weta, meienuk, epar o an pak jau.” 


text:
Keseria, ak Anut kamuk raiäi roat pak roat näunäu siarakap toneanik, awaroin, “Ik paip momoi, ik o pak an pak wa jam, ik Pol weta, meienuk, epar o an pak jam. 


text:
Keseria, rusapai ak marai roat akan ro näwäu Pol imäi naun ämän surmurwe. Ak roat näunäu pak sätäumana, kon onok aparaurum rai äsimorna, ik apu kamuk ämäi rawamus, weta, meiäi.” 


text:
Keseria, Pol nukas kar marai ro urunuk, ko kounuk, auruwon, “Na okoro mokoi akan ro näwäu rawa imäi pot, ko kar ämän orip.” 


text:
Keseria, kiro marai ros kiro mokoi akan ro näwäu siakup imäi potomara, äiewon, “Kiro karapus ro Pol nukas okoro mokoi ko na kar ämän aisaun is äsimoironuk, na siatap imäi koim.” 


text:
Kiro marai roat akan kamwareäu ro nukas kiro mokoin ipou atomoi, kasakup imäi potomara, totorwon, “Na is owo ämän airaun imäisi koin?” 


text:
Kos auruwon, “Juda roat näunäu akas Pol ariwa nas ak siarakap imäi näun a atoin. Ak sätäumana, kon onok jekur aparaun äiein. 


text:
Utianik, na akan ämän wa rowau, owon, roat ak Pol wena, meiäun apu kamuk ämäi rawaiei kiro roat ak 40 orip itimorin. Ak paip keser mianik, o an pak wa jam äiein, ‘Ik Pol weta, meienuk, epar o an pak jam rai, roat näunäu amiakap keser paip moin.’ Kiro roat ak kiro onok keseraun na akan ämän tainoram ra wa rai roirai.” 


text:
Kiro marai roat akan näwäus kiro mokoi auruwon, na karauk roat okoro ämän ko aurimin rai wa awarau. Keseria, kos kiro mokoi äsimornuk, manowon. Marai roat akan ro näwäus Pol ko kar ro näwäu enip Feliks siakup äsimorwon. 


text:
<pb/>Keseria, kiro marai roat akan ro näwäus kon marai ro näu oirori urwatonuk, ko siakup potosa, awatowon, “Au potoinair, marai roat 200 orip pak roat 70 orip ak hos opokas tane potaun pak marai roat 200 orip akan muk ate potaun pututu okoro mena utia, Sisaria mena potaun sare marowe. 


text:
Pol tane potaun hos oi nuroinair. Ko jekur kameinai, pote Judia provins kameäu ro näwäu Feliks rawa imäi potaiei.” 


text:
Juda roat akas kiro ro na siatap imäi potoi sakau ateanik, wäurna, meiäuruwon. Is ko Rom omsau pakan ro äiewon roumoi, is isan marai roat pak kiro ro roat akas we rain unik uruan imäiemin. 


text:
Keseria, is roimin ko kar onok aru mau wa, ko erar meiäun itok wa, ko erar karapus owa kuräun nais itok wa. Is totwaroita, airoin, kos Juda akan sintore ämän jekur wa tainoriäi rai airoin. 


text:
Rusapai ko wena, meiäun a atorai rai ämän roumoi, ko na siatap äsimorim. Is kon iwäi jaukut awaromin ak ko enip opok ämän maun akasar ro näwäu Feliks amukup potoinai, aurwe rai awaromin. Keserna, na nakasar roat owo ämän ko enkup maun keseri nas rowam. Ko keser jer we muruwon. 


text:
Tapera, marai roat hos wäpik orip ak akan mena ätäi manoin. Kiro roat hos orip karar ak Pol imäianik, Sisaria mena potoin. 


text:
Kiro ro näwäus jer wewon ninaremara, Pol totorwon, “Na owo omnokou pakan?” Pol nukas ätäi auruwon, “Is Silisia omnokou pakan.” 


text:
Keseria, kos Pol auruwon, “Kiro roat nan enmat opok ämän mau kouna, isas nan ämän aparam.” Keseria, kos marai roat awaronuk, ko Herot nukan ou näwäu owa imäi pote moinai, jekur kamäiei rai awarowon.<pb/>


text:
Omre 5 orip manonuk, Anut kamuk raiäu ro näwäu enip Ananaias pak karauk roat näunäu pak akan ämän sarwareäu ro enip Tertulus imäianik, omnokou kamwareäu ro näwäu enip Feliks siakup Pol nukan enkup ämän mau koin. 


text:
Kiro ro näwäus Pol imäi naun awaronuk, imäi nona, Tertulus nukas Pol enkup sät ämän momara, äiewon, “Ro näwäu, ik okoro omsau opok rawaun jekur kamoikomon, ik ketäiäu wa. Nan ronkatis iken roasiret sarwareanik, okoro omsau osap meter eposek wa, nas jekur maromon. 


text:
Kiro ro ko onok aru miäu. Ik okoro ro nukan onok aparumun. Kos ik Juda roasiret okoro omnokou erekapu woiaka siräi mukeäu. Ko kar tupsiu enip Nasaret akan ro näwäu. 


text:
Ko tup ou näwäu nais aru maurwon, okon, ikes sakau atomun. [Iken ronkat ko iken sintore ämän pakas wasaräun kesermun. 


text:
Utianik, marai roat akan ro näwäu, Lisias nukas koianik, sakau momara, iken ipiok pakan imäi manowon.] 


text:
Keseria, kos roat awarowon, ‘Ak na siatap koianik, kon ämän wasare muraiei awarowon. Utianik, nakasar kiro roat totowar. Keseria, na äpu mam kiro ämän ik kon enkup mom kiro epar.’ ” 


text:
<pb/>Juda roasiret akas kiro ro saremana, Pol nukan enkup ämän mia, äiein, “Kiro ämän äieu erekapu kiro epar.” Pol ko nukanun Feliks ämän muruwon. 


text:
<pb/>Keseria, kiro ro näwäu Feliks nukas Pol aräun rai tapaus kuiernuk, Pol nukas siräumara, äiewon, “Is äpu na okoro omsau pakan roasiret woisan sosop orip jekur wasarewareäumon. Kesek, okon, isan woi eposek sarenuk, isakanun na aisaurim. 


text:
Na jekur totwaram, na kesek ämän rowam. Omre 12 opok, kiro omre rumukäu wa, is Jerusalem mena Anut jomurau tonomin. 


text:
Is tup owa kar ro pak ketäiäu wa. Is roasiret akan tururiäi owa potomoi, roasiret akan woiaka onok aru maun siräi marau wa. Is näu menan roasiret nais aru marau wa. Keseria, isan iwäi jaiat akas is kar onok aru moita, apairau wa. 


text:
Okoro ämän rusapai isan enim opok morai kiro ämän epar wa. Ak kiro ämän epar senes ätär musaun kar onok keseraun itok wa. 


text:
Is okoro ämän na opok amop maurim. Kiro epar Juda roasiret akas sät apu äiäi, kiro apu is tainoriäim. Is kiro apu tainorianik, iken asanokot akan Anut jou muriäim. Is Juda roasiret akan sintore ämän pak Anut nukan ämän roianik, areai roat akan ämän jer wein erekapu kiro mesin woi epar miäim. 


text:
Okoro roat akan woiaka Anut mesin epar miäi senek is nais keseriar isan woi epar mom. Anut ätäi roasiret onok eposek miäi pak onok aru miäi pak meiein siräi marai mesin is woi epar me rau. 


text:
Keseria, is orip orip, Anut nukan amukup pak roasiret akan amiakap woi näu orip, sarau sakau moram. 


text:
<pb/>Is karauk woisan opok karauk omsau pote raiminus, ätäi koimin, is karauk saruku roat sarwaraun aiauk, pak Anut opur patan opok amkea, jomuraun osap erek oi koimin. 


text:
Is kiro onok tup owa keserita keserita, Juda roat akas is apairoin. Kiro ses opok, is Anut nukan amuk opok eposek saremin roasiret is pak tururau wa. Is karauk roat pak ketäiäu wa. 


text:
Utianik, karauk Juda roat ak Esia provins raiäi akas pemana, is onok aru mora rai, sakatoiroin. Utianik, kiro roat ak is onok aru momin aparin raroi, akas pemana, na aisaurai. 


text:
Warnuk, okoro roat is Jerusalem menan roat näunäu akan amiakap tai raimin opok owo ämän momin roin raroi akas na rusapai aisaurai. 


text:
Is meter kiro roat amiakap tai raia, äiemin Anut nukas roasiret meiein ätäi siräi marai, isan woi epar mou räi äiemin. Kiro ämän mesin karar is rusapai sakatoirianik, nan amunap imäiri koi.” 


text:
<pb/>Keseria, Feliks ko Pol nukan ämän roumara, karauk roat akan woiaka Jisas mesin epar miäi äpu momara, awarowon, “Tawa marai roat akan näwäu, Lisias kounuk, epar akan ämän wasare maram.” 


text:
Keseria, kos kiro marai ro Pol kameäwon jekur kamäun auruwon. Utianik, karauk omre opok, kon jaukut apwaraun manaurnuk, wa tämarau rai auruwon. Kon jaukut akas owo osap nuraun pena, wa tämarau auruwon. Feliks nukas Pol karapus owa woisan oirori utonuk, rawon. 


text:
<pb/>Karauk omre manonuk, Feliks ko kon wau enip Drusila ori noirin. Drusila ko Juda asir. Pol nukan ämän rowaun Pol imäi kowe awaronuk, imäi nona, Pol nukas Jisas Krais mesin woiaka epar maun rai ämän mowon. 


text:
Pol nukas onok eposek maun pak, ro ko nukasar kon onok jekur kamäun pak, tawa Anut nukas ik wasareikaun pak ämän muruwon. Pol ko kiro ämän monuk, Feliks ko iminemara, äiewon, “Is kar omre sarau warnuk, kiro epar nan ämän ätäi rowam, na rusa man.” 


text:
<pb/>Woisan 2 orip manonuk, kar ro enip Porkius-Festus ko Feliks nukan omoi owon. Feliks nukas manaurianik, Juda roasiret akan woiaka näu saräun rai Pol karapus owa utonuk, rawon.<pb/>


text:
Festus, kiro omnokou kamwareäu opok koi rawon, omre 3 orip manonuk, ko Sisaria mena utomara, Jerusalem mena potowon. 


text:
Kiro opok, Anut kamuk raiäi roat näunäu pak Juda roat näunäu akas ko siakup potomana, akas sakau ämän aremana, Pol nukan enip opok ämän moin. 


text:
Ak Pol apu opok potonuk, wena, meiäun rai sätäumoi, äiein, “Na ik sareikoinam, kiro ro äsimorta, Jerusalem mena pot.” 


text:
Keseria, akan karauk roat näunäu is pak erek Sisaria mena potea, kiro ros ak owo onok aru marowon roi potoinai, kon ämän wasarewe.” 


text:
<pb/>Festus ko omre 8 orip senek Jerusalem mena rawonus, ätäi Sisaria mena kiro roat pak erek potoin. Pote ninoinus, tapera, Pol nukan ämän aparaun awaronuk, nuka siakup imäi koin. 


text:
Pol imäi kouna, kiro Juda roat erek koin akas pemana, Pol nukan enkup ämän sosop momana, sakau moin. Kiro ämän onoktapau wäpik, okon, akan ämän kiro epar senes räi ro näwäu ätar muraun senek wa. 


text:
<pb/>Utianik, Pol ko nukasar nukan ämän sakau momara, äiewon, “Is kar onok aru Juda akan sintore ämän opok keserau wa. Is akan tup ou näwäu aru mau wa. Is kar onok aru Rom omsau akan ro näwäu enip Sisa opok keserau wa.” 


text:
<pb/>Utianik, Festus nukas Juda roat akan woiaka näu saräun Pol totorwon, “Na Jerusalem mena potota, kiro opok nan ämän wasare musaun itok ra?” 


text:
<pb/>Pol nukas ätäi Festus auruwon, “Okoro owa is tai raim opok, kiro is Sisa nukan wasarewareäi roat akan amiakap tai raim. Okoro owar isan ämän wasare muraiei. Naka äpu momon is kar onok aru roasiret opok mau wa. 


text:
Is kar onok aru keseram, kiro is iworona, meiäun itok, utianik, akan ämän epar wa, erar isan enimap ämän sätäiäi. Kar ros Juda roat akan ipiak opok ätäi wa murai. Is na sakau ämän aisom, Sisa nukas isan ämän aparai.” 


text:
Keseria, Festus kon roat näunäu pak aremara, ätäi auruwon, “Na nakasar Sisa nukas nan ämän aparaura rai äiemon, okon, na Sisa aparaun Rom mena manam.” Festus nukas Agripa Pol nukan ämän auruwon. 


text:
<pb/>Karauk omre manonuk, omsau kamwareäu ro king Agripa pak kon äpiauk Bernaisi au Sisaria mena Festus kiro omnokou kamäun sare murin pere aurau koirin. 


text:
Au kiro mena omre rumuk rairin. Keseria, Festus nukas Pol nukan ämän Agripa aurmara, äiewon, “Kar ro okoro opok Feliks nukas karapus owa kurewon rau. 


text:
Is Jerusalem mena potomin opok, Juda akan Anut kamuk raiäi roat pak roat näunäu akas pemana, kon enkup ämän mianik, ko aru muraun airoin.” 


text:
<pb/>Keserna, isas awaromin, “Ik Rom iken onok kesek, ik kar ro erar aru murau senek wa, okon, inok roasir ko onok aru mowon, kiro inokot akas kon enkup ämän moin erek koi tai rauna, kos nukanun kaima saremara, äienuk, rowau.” 


text:
Keseria, ak okoro opok is pak erek koin. Ninomunus, tapera, is wasarewareäi owa tane raumoi, kiro ro imäi kowe awaroita, imäi noin. 


text:
Kon iwäi jaukut akas siräianik, kon onok aru mowon äiäiei rai ronkatemin. Utianik, akas kon onok aru kar keserwon rai airau wa. 


text:
Ak akan Anut jou muraun onok pak kar ro meiewon enip Jisas mesin pak ketäiein. Pol nukas rusa kiro ro awau rau äiewon. 


text:
Is kiro ämän onoktapau rowaun äiemin, kon ämän aparmin itok warnuk, isas aurmin, ‘Na Jerusalem mena potota, kiro opok nan ämän wasare musaun itok ra?’ 


text:
Pol nukas ätäi äiewon, ko karapus owa raunuk, Sisa nukas kon ämän wasare murai. Keseria, isas ko karapus owa mota, raunuk raunuk, Sisa ämän surmurita, kos koi ämän wasare murai. 


text:
<pb/>Kos keser äienuk, Agripa nukas auruwon, “Is kiro ron ämän isakasar rowauram.” Festus nukas ätäi auruwon, “Ariwa, na rowam.” Pol Agripa nukan amukup tai rawon. 


text:
<pb/>Ninoinus, tapera, Agripa Bernaisi ori au awan omjo eposek mianik, marai roat akan kamwareäi roat näunäu pak menan roat näunäu pak erek wasarewareäi ou waru opok tonoirin. Festus nukas Pol imäi kowaun awaronuk, imäi koin. 


text:
Festus nukas äiewon, “King Agripa pak, ak roat erekapu ik pak rai, ak okoro ro aparwe. Juda roasiret Jerusalem mena rai pak okoro opok rai, ak ko isan amiap imäi koi tai mianik, äiein, ko okoro opok wa rawai weta, meiäura rai äiein. Utianik, is kos kar onok aru keserwon aparau wa, okon, ko erar weta, meiäun itok wa. Nukasar ko Sisa nukas kon ämän aparaun äiewon, okon, is ko Sisa rawa äsimoraun ronkatemin. 


text:
Is kar ämän Sisa jer we muraun ko pakan ämän tuku owau wa, Keseria, ro näwäu, is okoro ro Pol roat amiakap na siatap imäi koim. Ik kon ämän roumoi, karauk apu aparia, epar Sisa jer we muram. 


text:
Festus nukas keser aurnuk, Agripa nukas Pol auruwon, “Nakasar nakanun areta, rowam.” Kesernuk, Pol nukas siräumara, ipou kamiauk momara, nukan kaima äiewon, “O ro näwäu, rusapai okoro roat akas isan enim opok ämän muraun räi nan amun opok koi tai muroin is mesin aisaurim. Isan ronkat kiro eposek. 


text:
Kiro epar, na ik Juda roasiret iken onok pak ämänis ketäiäun äpu momon. Keseria, is na isan ämän jekur roi rau. 


text:
<pb/>Juda roasiret erekapu, ak is mokoi awau raimin opok is owo senek raimin aka äpu. Meter mokoi eteinak opok, isakan mena Jerusalem owose raimin ak äpu. 


text:
Woisan sosop ak is äpu muroin. Ak is Juda akan onok Parisi roat senek sakau tainoriäimin awaraun kiro itok. Akasar. Parisi roat ak iken onok sakau tainoriäi, ak karauk roat erekapu itimwareäi. Is nais kesekur keseriäimin. 


text:
Rusapai is imäiri kouna, amiakap pe tai raim. Kon onoktapau kesek, meter Anut nukas iken askanai paip marowon. Ko roat meiäi ätäi siräiäiei. Kiro mesin isan woi epar monuk, kiro epar päun kame raim. Kiro onokun is rusapai nan amun opok tai muroi äiäm. 


text:
Kiro paip karar meter iken askanai 12 orip ak akan tupsiu pak aparaun, sankeu pututu Anut jou muriäin. O ro näwäu, kiro onokun Juda roasiret akas is nan amun opok tai muroi. 


text:
Is Jerusalem mena kiro onok keseriäimin, Anut nukan kamuk raiäi roat näunäu akas Jisas mesin woiaka epar moin roasiret imware koi, karapus owa kurwaraun is sakau iroin. Kiro roasiret akwarona, meiena, isas kiro eposek rai nepipiriäimin. 


text:
Omre sosop opok is akan tururiäi owa atap atap ak aru maraun potea, is akan woiaka epar moin utaun sakau awareäimin. Is kasi näwäu penuk, karauk mena atapuk poteanik, Kristen roasiret aru mareäimin. Pol nukas ko owose kon wou pirirwon awarowon. 


text:
Sankeu apu opok kar arou näwäu ermän senek omar oikas kowon aparmin. Kiro arou nukan merekus san itimorwon. Kiro arous koumara, isaka pak roat is pak erek potomun pak merek kurewon. 


text:
Ik erekapu omnokou opok oike nonuk, kar ron pätu senekus Ibru ämänis keser aironuk, roimin. Kiro ron pätus airowon, ‘Sol, Sol, na is owon aru muroram? Isan sakau näwäu, okon, na is iwororam, nakasar na ätäi tätäi owam. Kiro kesek bulmakau kon momokun ämän tainorau utomoi, momokun amauk war senek ätäi ätäi isous kurenuk, isou tätäirai.’ 


text:
<pb/>Keser aironuk, isas ätäi totoromin, ‘Näu ro, na inok?’ Näwäu nukas ätäi airowon, ‘Is Jisas na is aru muroram.’ 


text:
Na siräu, is na isan sarau ro sare musaun na siatap koim. Nas potoinam, onok rusapai aparum pak onok tawa ätär musam pak roasiret awaram. 


text:
Is na Israel roasiret pak karauk omsau pakan roasiret opok äsimoisam, is ak inikwaroita, na aru wa musaiei. 


text:
Nas potoinam, kiro roat akan amiaka urare marota, ak pututu Satan nukan sakau uru rai opakan utomoi, Anut nukan arou opok kowaiei. Keseria, ak is mesin woiaka epar mona, Anut nukas akan onok aru jäkäi maronuk, ak Anut nukan roasiret eposek pak erek rawaiei. Pol nukas kon sarau me ariewon Agripa auruwon. 


text:
Kiro ämän amke Damaskus mena maromoi, koi Jerusalem mena awaromoi, pote Judia provins erekapu pak karauk omsau pakan roasiret erek ämän maromin. Is ak akan onok aru miäi pakan ätäi pirirnai, Anut mesin woiaka epar mowe awaromin. Ak onok eposek mona, karauk roat apwareanik, äpu maiei ak akan onok aru pakan piririn. 


text:
Kiro onokun, is Anut osap nuriäi ou näwäu owa raimin opok Juda roat akas sakau atoirianik, iworona, meiäurumin. 


text:
Kiro ses opok Anut nukas sareirnuk, kiro ämän epar ak roasiret erekapu enmaka orip pak enmaka wäpik pak rusapai awarom. Kiro ämän meter Anut nukan ämän roianik, areain roat akas tawa kiro onok päun äiein pak Moses nukas äiewon pak, is kiro ämän karar awarom. 


text:
Ak äiein Krais ko tätäi näwäu oumara, meieanik, ätäi ko amke siräiäi. Keseria, Juda roasiret pak karauk omsau pakan roasiret pak ätäi imwarai, Krais ko akan arou senek saräi.” 


text:
<pb/>Pol nukas keser äienuk, Festus ko sakau äiewon, “Pol, na ronkat sosop oumon, okon, raun käieu.” 


text:
<pb/>Pol nukas ätäi auruwon, “Ro näwäu, is rai käiäu wa. Is rusapai okoro ämän arem kiro epar senes. Is ronkat orip arem.” 


text:
Pol nukas ätäi Agripa auruwon, “Ro näwäu, kiro onok keserin na äpu, okon, is erekapu amop maurim. Kiro onok ak ämäi ämäi keserau wa. Kiro onok amop keserin naka äpu. 


text:
O ro näwäu, kiro ämän Anut nukan roianik, areain roat akas jer wein mesin is äpu nan won epar momon.” 


text:
<pb/>Agripa nukas Pol auruwon, “Nan ronkat, is rusapai kiro ämän eteinakus woi piririanik, Jisas mesin woi epar maun itok ra?” 


