# verses

text:
Inok ro ak kamuk opok kon ronkat sosopus okoro omnokou opok omre rumuk rawaun itok? Ko keserau senek wa. 


text:
<pb/>Ak kurukan am musip aparwe. Ak sarau wa miäi, omjo nais akasar wa ate miäi. Utianik, is ak epar senes awarom, meter kamwareäwon ro Solomon ko kon omjo eposek miäwon, kiro omjo am musip eposek senek wa. 


text:
Kurukan amurik erar kiro Anut nukas omjo areäu. Kiro amurik rurisa rawai, kiro ariwa epis erekapu jerai. Kiro amurik erar raiäi kiro Anut nukas omjo areäu. Akan woiaka epar moin kiro eteinak! Ak äpu mowe, Anut nukas ak nais kamwareäu. 


text:
Anut nukan ämän wa roiäi roat ak okoro omnokou pakan osap owaun ronkateäi. Iken momonek ko äpu kiro osap sarau orip, okon, kos ak arai. 


text:
Ak Anut nukan mena tonaun amke ronkatena, kos ätäi kiro osap erekapu ak arai.” Ak omar oikan osap sosop turur mowe. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar äiewon, “Ak wa iminäu, mokoit iken momonek Anut nukas kiro osap sare mowon roasiret ko akan kamwareäu ro näwäu ronkatemoi, äiäi, kos kiro osap ak arai. 


text:
Akan osap erekapu karauk roat aroinai, aiauk oinai, kiro aiauk roat osap wäpik orip arowe. Ak akan woiaka jekur mowe, ak osap omar oikan sosop turur maun ronkatewe. Kiro opok kar osap wa itanäiei. Owon, kiro opok kar päu ros päu owaun tonau senek wa. Kar susurauk toneanik, kiro osap wa aru mai. 


text:
Keseria, owo mena nan osap turur miäum opok nan won nais kiro mena rau.” Jisas nukas kon tamareäu roat jekur rawaun awarowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak owo onok päi jekur kame rawe. Ak mer makoinai, arou aioinai, apu apari rawe. 


text:
Kar ro ko kon wau ori päursa, kon sarau ros kame raiäu senek keserwe. Kon ro näwäu pe im ut wenuk, kon sarau roat akas akan ro näwäu kurte pote im tue muraiei. 


text:
Kiro ro näwäus kon sarau roat apwaromara, näwäu nepipirai. Owon, ak ninau wa. Is epar senes awarom, kon omjo awau oi mianik, roasiret tanewe awareanik, o arai. 


text:
<pb/>Ak äpu, kar ou atak ro ko kiro päu ro kon owa päu owaun omre äpu maro, [ko wa ninai, ko awau tai raiäu.] Ko kiro ro inikernuk, kon owa wa uräi tonai. 


text:
Ak nais keseriar jekur kame rawe. Owon, Ro Nukan Mokoi ko sareper kowai, kon kowaun omre ak äpu wa.” Sarau ro aru pak sarau ro eposek awan totok ämän. 


text:
<pb/>Pita nukas Jisas auruwon, “Näwäu, okoro totok ämän kiro ik aikom ra, roasiret erekapu awarom.” 


text:
Jisas nukas ätäi auruwon, “Inok sarau ro ko ronkat eposek orip ämän tainoriäu? Kiro ro karar kon kameäu ros sare monuk, kos karauk sarau roasiret kamwareanik, akan o are rawai. 


text:
Utianik, kar sarau ro ko ronkat eposek wa, ko keser ronkatäi, ‘Isan kameiriäu ro ko kurte kowau utou.’ Kesermara, kos karauk sarau jaukut, akwaromara, ko an sakau jemara, rauk käi rawai. 


text:
Ko kesernuk kesernuk, kon kameäu ro sareper koumara, kiro ro mänkäsir oumara, woiaka epar mau wa roat akan mena emer kuräi. 


text:
<pb/>Kiro sarau ro ko äpu kon ro näwäus sarau äsimorai, kiro sarau ro kurte wa manonuk, kiro sarau ro tätäi näwäu owai. 


text:
Utianik, kar sarau ro ko ro näwäu nukan ronkat äpu wa, sarau eposek wa monuk, kiro ro tätäi eteinak owai. Utianik, Anut nukas kar ro kon ipou opok osap kamäun miäu, tawa kiro ro pakan ätäi osap sosop owam rai aurai. Ko kar ro osap sosop senes kamäun miäu, ko kiro ro pakan ätäi osap senri owai.” Jisas ko roasiret inäi maraun kowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas äiewon, “Is okoro omnokou opok ep tukuraun koimin. Isan ronkat kiro ep jere potora, kiro eposek. 


text:
Akan ronkat is okoro omnokou pakan roasiret pak tamuräi rawaun koimin rai äiein. Wa senes is epar awarom, is okoro omnokou pakan roasiret atap atap inäiwaraun koimin. 


text:
Rusapai kar tupsiu pakan roasiret 5 orip inäiäiei. Roasiret 3 orip karaima inäianik, rawaiei, roasiret 2 orip ak karaima rawaiei. 


text:
Keseriar roat ak akan mokoit pak iwäi muratäiei, mokoit akas akan momonakat pak iwäi muratäiei. Asiret ak akan asinakut pak iwäi muratäiei. Asinakut ak akan aninakat pak iwäi muratäiei. Asiret ak akan pusirakat pak iwäi muratäiei, Pusirakat nais akas keseriar keseraiei.” Owo onok päun ak äpu maiei. 


text:
<pb/>Jisas nukas roasiret awarowon, “Ak iou mokup näwäu kounuk, aparianik, akas ronkateäi, ‘Kiro om nai.’ Kiro ak epar äiäi, om neäu. 


text:
Ak urir pemara, roros orip penuk aparia, akas ‘Kiro san sakau päun ses’, äiäi. Kiro epar senes peäu. 


text:
Ak sät äiäi roat, ak omar aparia, kiro owo omre päun äpu miäi. Ak owoseanik, omre rusapai owo päun kiro ak äpu wa?” Na nan iwäi jaun pak ämän jekur atower. 


text:
Utianik, na kar ros na wasarewareäu ro nukan amukup imäisi potonuk, au apu opok pote räi, ämän jekur atower. Warnuk, kos na wasarewareäu ro opok imäisi potonuk, kos na polis nukan ipou opok musonuk, kos karapus owa kureisai. 


text:
Na kiro owas ätäi kasik naun erar wa äsimoisaiei. Utianik, na aiauk näwäu maun aisowon keseriar erekapu marota, epar na kasik utoisona, manam.”<pb/>


text:
Kiro ses opok, karauk Galili roat Anut jou muruna, Pontias-Pailot nukas akwaronuk, meiein. Keseria, karauk roat akas Jisas aurin. 


text:
Jisas nukas awarowon, “Kiro Galili roat Pailot nukas akwaronuk, meiein akan ronkat kiro roat meiein akan onok aru pakas meiein ra, kiro Galili roat karauk rusa rai akan onok eposek, okon, ak wa meieäi ra? 


text:
Wa senes, epar wa. Ak erekapu onok aru orip. Is epar awarom, ak akan woiaka wa pirirna rai, ak kiro roat meiein senek ak nais keseriar meiäiei. 


text:
Kiro roat 18 orip meter Siroam mena ou uräi nomara, akwaronuk, meiein, akan ronkat kiro roat ämän näwäu orip meiein, karauk roat Jerusalem mena rain, ak ämän wa ra? 


text:
Is epar senes awarom. Kiro epar wa. Utianik, akan woiaka wa pirirna roi, ak kiro roat meiein senek meiäiei.” Am nemauk wa muriäu nukan totok ämän. 


text:
<pb/>Keser awaromara, Jisas nukas kar totok ämän marowon, “Kar ro ko wain woia uran uku wewon. Ko orip orip kiro uran nemauk muru rai pote apariäu, näu wa muriäu. 


text:
Keseria, kos kiro woi kameäwon ro auruwon, ‘Is woisan 3 orip okoro uran nemauk muru rai aparau koimin, ko murau wa, okon, is patiram, owon, ko omnokou nukan sirau erar patarura?’ 


text:
Kiro sarau ros ätäi auruwon, ‘Näwäu, karar woisan opok utota, raunuk, is omnokou kiro mu opok kureta kureta, pote nemauk murai rä aparam. 


text:
Kiro woisan opok, wa murunuk rai, epar na koi tore kuräm. Nemauk murunuk rai, kiro eposek, rawaura.’ ” Jisas nukas kar asir enipsau meiewon, sumaun omre opok jekur mowon. 


text:
Jisas nukas kiro asir aparmara, wouti momara, urunuk, ko siakup kounuk, auruwon, “Asir, nan sip aru jäkäi musom.” 


text:
Kiro tururiäi ou kameäwon ro nukas Jisas kiro onok kesernuk, aparmara, kasak pewon. Owon, Jisas nukas sumaun omre opok kiro asir jekur mowon. Keseria, kiro ros roasiret awarowon, “Omre 6 opok, kiro sarau maun ses, kiro omre opok jekur maraun itok. Sumaun omre opok kiro jekur maraun senek wa.” 


text:
Näwäu nukas ätäi kiro ro auruwon, “Ak sätäiäi roat! Ak sumaun omre opok akan bulmakau ra donki pakan mur uraianik, imware pote an ariäi. 


text:
Okoro asir ko Apraham nukan kin pakan, Satan nukas woisan 18 orip imäumara, sakau ateanik, rawon. Epar kon usu sumaun omre opok jäkäi muraun itok.” 


text:
Kos keser äienuk, kon iwäi jaukut ak oioraka nowon. Karauk roasiret kiro owa turur rain ak kiro onok eposek aparianik, jou murin. Am uku eteinak näwäu saräun ämän. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas roasiret totwarowon, “Is Anut nukas roasiret kameäu onok owo senek rau awaram? 


text:
Kiro kon onok kesek, kar ros ko marmar uku oumara, woia wewon. Kiro am uku eteinak tu pemara, am näwäu sareäu. Kesernuk, ai akas pemana, kiro am iporu opok tou moin. Kiro senek, amke roasiret karar karar Anut nukan ämän tainoriäi, tawa roasiret sosop akas tainoraiei.” Osap eteinakus plaua näwäu sareäwon. 


text:
Kiro onok kesek, kar asires jis eteinak oianik, plaua näwäu orip ore oumara, tururmoi, etwairnuk, kiro plaua noroianik, mup näwäu senes sareäu.” Orip orip awau rawaun ororok eteinak. 


text:
Jisas ko Jerusalem mena pote rai, näu mena pak eteinanak mena pak Anut nukan ämän roasiret mare mare potowon. Kar ros totorwon, “Näwäu, Anut koi wasarewaraun ses opok roat esap esap apu eposek opok tonaiei? Isan ronkat sosop wa.” Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak sakau mia, apu eteinak pakas tonaiei. Owon, roat sosop ak kiro apu eteinak pakas tonam äiäiei ak tonau senek wa. 


text:
Kiro ou rorok kameäu ros im penenuk, ak tonea, kasikas raianik, im ut koukourianik, äiäiei, ‘Näwäu, ik im tue muk’ auraiei. Kos ak ätäi awarai, ‘Is ak äpu wa, meter ak wa apwareäim.’ 


text:
Kesernuk, akas ätäi auraiei, ‘Ik na pak raianik, o pak an pak erek jeäum, na iken mena Anut nukan ämän aikiäum.’ 


text:
Kiro opok tätäi näwäu orip orip oi rawaiei. Anut nukan kamwaraun onok amop penuk, akas Apraham, Aisak, Jekop pak Anut nukan ämän roianik, areai roat pak Anut pak rauna, apwaraiei. Utianik, ak kar mena atap raianik, akan aiakpanak kartitirianik, wai rawaiei. 


text:
Kiro ses opok, san peäwon pakan roasiret pak san neäwon pakan roasiret pak roasiret okoro omnokou pakan erekapu peanik, koi Anut nukan kamwareäwon mena tururianik, Anut pak o je rawaiei. 


text:
Roat ak enmak näwäu wa ruris rai, ak amke rawaiei. Amke rai roat ak enmak orip, ak ruris rawaiei.” Jisas nukas Jerusalem mena mesin wouti mowon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, karauk Parisi roat akas peanik, Jisas aurin, “Na okoro mena wa rawau, utoinam, kar mena man. Owon, Herot ko na iwose kuräun keserura.” 


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Akas potoinai, kiro kawarur ro pote aurwe, is rusapai ariwa pak roasiret osou aru orip pak sip aru orip jekware maram, omre 3 opok orio is isan sarau patarianik, sumam. 


text:
Utianik, is rusa, ariwa, orio sarau me Jerusalem mena potam. Owon, Anut nukan ämän roianik, areawon ro Jerusalem mena karar wena, meiäi.” 


text:
<pb/>Jisas nukas Jerusalem mena aparmara, äiewon, “O, Jerusalem, Jerusalem! Akas Anut nukan ämän roianik, areain roat akwarona, meiein. Ak karauk roat ämän oi ariain roat Anut nukas äsimwarowon, aiaukus akwarona, meiein. Is omre sosop, kakarau anak nukas kon nakut saus kurur ware, raiäu senek, isan ipias roasiret kamware rawaurimin. Utianik, roasiret akas is kesewaraun wa utoiroin. 


text:
Ak rowe, Anut kon osap nuriäi ou ute manonuk, akasar akan ou kamäiei. Is epar senes awarom, Ak is ätäi wa apairaiei. Is ak epar senes awarom, rusapai is manoita, ak is ätäi wa apairaiei, pote tawa, akasar keser äiäiei, ‘Anut nukasar kiro ro sare mai, ko Näwäu, nukan enip pakas kowai.’ ” <n>Buk Song 118:26</n><pb/>


text:
Kar sumaun omre opok, Jisas ko kar Parisi ro näwäu nukan owa o jaun potowon. Roat akas ko owosäi rai jekur apai rain. 


text:
Kar ro ko kon ipou isou erekapu norowon, kiro ro Jisas siakup kounuk, Jisas nukas aparmara, kos sintore ämän tamareäi roat pak Parisi roat totwarowon, “Kar ro sumaun omre opok jekur maun itok ra wa?” 


text:
<pb/>Kiro roat akas ätäi kar ämän aräu wa. Keseria, Jisas nukas kiro sip ro jekur momara, äsimornuk, kon mena manowon. 


text:
Keseria, kos awarowon, “Ak akan mokoi ra donki ra sumaun omre opok an up uru ouri nonuk, ak owosäiei? Kiro omre opok pote imäiäiei.” 


text:
<pb/>Jisas nukas roat o jaun pe, omoi eposek ouna, apwareanik, kos kiro roat kar totok ämän marowon. 


text:
“Kar ros na o näwäu jaun urweisonuk, na potoinam, omoi eposek opok wa tanäu. Kiro ros kar ro näwäu nais erek uruwon kiro omoi eposek opok pe tanäi. 


text:
Kiro ro na usowon ros pemara, aisai, ‘Kiro omoi tane raum okoro ro näwäu nuruta, tanäi.’ Keseria, na roat enmaka wäpik pak pote tanäun oiot nai. 


text:
Utianik, na kar ros o jaun urweisonuk, potoinam, karauk roat ruris tane rai opok tone tane. Keseria, kiro o atak ro pemara, aisai, ‘Jai, na kämioik omoi eposek opok tone tane.’ Kesernuk, karauk roat tane rai ak na jou musaiei. 


text:
Owon, inok ro ko nukasar kon enip rororai, kiro ron enip Anut nukan amukup näwäu wa saräi. Inok ro ko nukasar kon enip wa rororai, kiro ro ko enip jou orip rawai.” Ik o jaun inokot urwaram? 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas totok ämän maromara, kiro ro o atak ro auruwon, “Na o näwäu mis moinam, nan jaunat ra nan amunat aunat ra nan tupsiu wa urwarau. Owon, kiro roat akas na ätäi amuk o jaun urweisaiei. Nas owo onok kesermon ätäi akas nais keseriar keseisaiei. 


text:
Utianik, na äs näwäu moinam, roat osap wäpik orip pak roat isoraka ipiaka aru orip pak amiaka utup orip roat o jaun urwar. 


text:
Kiro onok keserta, nan won näu sarai. Kiro roat akas na ätäi urweisau senek wa. Keserta, roat eposek ak meieanik, ätäi siräuna, Anut nukas na jekur kamoisai.” Äs näwäu nukan totok ämän. 


text:
<pb/>Kar ro ko kiro opok tane rawon kiro ämän roumara, Jisas auruwon, “Inok ro ko Anut nukan kameäu onok amop päi ses opok Anut pak o jeanik, ko eposek nepipir rawai.” 


text:
<pb/>Utianik, Jisas nukas ätäi auruwon, “Kar ro ko äs näwäu momara, roat sosop kiro o koi jaun ämän surmarowon. 


text:
Äs erekapu me kuremara, o jaun ses opok kon sarau ro äsimornuk, kiro roat kos meter awarowon, koi o jaun pote awarowon, ‘Ak kowe, o jaun ses pe rau.’ 


text:
Kiro roat karar karar akas ätäi kiro sarau ro aurin. Kar ros kiro sarau ro auruwon, ‘Is omnokou rusapai kau momin, is aparau manaurim. Nan ro näwäu pote aur ko wou aru wa mau.’ 


text:
Karas äiewon, ‘Is rusapai bulmakau 10 orip kau momin, okon, ak jekur sarau morai ra, wa rä rai apwarau manaurim. Is wa potam. Nan ro näwäu pote aur. Ko wou aru wa mau.’ 


text:
<pb/>Keseria, kiro sarau ro ätäi potomara, kon ro näwäu kiro roat akas aurin ämän erekapu auruwon. Kiro ro näwäu ko kasak pemara, kon sarau ro auruwon, ‘Na kurte näu menan porim ororokpai pak apu opok pak potoinam, roat osap wäpik orip pak amiak utup orip pak isoraka aru orip roat isan owa imware koi.’ 


text:
Kiro sarau ros kiro ämän tainorianik, ätäi pemara, äiewon, ‘Näu ro, is nan ämän airomon erekapu tainorimin, karauk omoi sosop erar rau.’ 


text:
<pb/>Keseria, sarau ro ätäi kon ro näwäus äsimorianik, auruwon, ‘Na apu kasakup potoinam, roat erekapu sakau ämän awarota, kouna, kiro omoi rau erekapu owaiei. 


text:
Owon, is epar senes awarom, kiro roat amke o jaun awaromin, ak isan patan opok o wa jaiei.’ ” Roat ak jekur ronkateinai, Jisas tainorwe. 


text:
Kar omre, roasiret sosop Jisas tainori potona, kos ätäi pirirmara, roasiret keser awarowon, “Utianik, inok ro isan tamuriäim ro saräun kon momok anak pak kon wau pak kon mokoit pak nuka pak akanun orip orip ronkatwaraiei, ko isan tamuriäim ro wa rawai. Ko isanun karar wous meiäi. 


text:
<pb/>Kar ro ko ou maun, ko tane raumara, jekur ronkateäu. Kiro ou pataraun itok ra, wa ra rai ronkateäu. 


text:
Ko kiro onok keserau wa, kiro ou kurte wa patarnuk, karauk roat akas kiro ou patarau wa aparia, iowaiei. 


text:
<pb/>Utianik, kar omsau pakan kamwareäu ro ko kon marai roat pak kar omsau pakan kamwareäu ro pak kon marai roat sosop pak weräiäun, kiro ro näwäu ko jekur tane raumara, kar ro näwäu pak owose weräiäun jekur ronkateäu. Kon marai roat pak karauk marai roat pak weräiäun itok ra, wa ra, keser ronkateäu. 


text:
Kon ronkat ko karauk roat pak weräiäun itok warnuk, kon iwäi jauk atapuk raunuk raunuk kon kar sarau ro äsimornuk, pote kar ro tararmara, aurai, ‘Ik ak pak weräiäu utom.’ ” 


text:
<pb/>Jisas ko kiro ämän aware kuremara, awarowon, “Kiro apu karar. Inok ro ko isan tamuriäim ro rawaun, ko kon osap erekapu sumkäinemara, kiro osapun ronkat sosop wa mai, ko isan tamuriäim ro tuku rawai.” Karauk Kristen roasiret ak siu mitu wa senek. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Siu eposek kiro mitu. Utianik, kon mitu pote tiu sarenuk, ätäi mitu saräun senek itok wa. 


text:
Kiro siu woia pak karauk sarau pak maun senek itok wa. Ik erar oi kureäum. Ak raiaka orip raroi, ak kiro ämän rowe.”<pb/>


text:
Karauk Parisi roat pak sintore ämän tamareäi roat pak akas ko aparianik, äiein, “Okoro ro ko onok aru miäi roat pak o jeäu. Kiro onok eposek wa.” 


text:
Keserna, Jisas nukas totok ämänis awarowon, “Utianik, kar ro ko kon sipsip 100 orip. Keseria, sipsip karar ämäunuk, kiro ro owosäi? Ko kiro sipsip 99 orip utwaronuk, amurik je rauna rauna, potomara, kiro sipsip karar ämäuwon, itane pote aparmoi, imäi kowai. 


text:
Ko kiro sipsip pote itane oumara, nepipirianik, kuor ämäi oianik, kon mena potai. Keseria, kon jaukut erekapu urwarnuk, kouna, awarai, ‘Ak is pak koi nepipirwe, owon isan sipsip kar ämäuwon itane aparim, okon, rusapai ik äs näwäu mau.’ 


text:
Kiro onok senek is epar senes awarom, roat 99 orip ak onok tuku eposek miäi omar oik ak nepipiraiei. Utianik, kar ro kon onok aru mowon sumkäineanik, kon wou piririanik, epar miäu, omar oik ak näwäu senes nepipiraiei.” Aiauk ämäuwon totok ämän. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Utianik, kar asir kon aiauk eposek 10 orip, karar ämäunuk, ko owosäi? Ko arou aioi oumara, kon owa om kasarmara, omoi erekapu jekur aparai. 


text:
Kiro aiauk karar itane apari oumara, kon jaukut urwaronuk, koi tururna, awarai, ‘Isan aiauk ämäuwon itane apari oim, okon, ak is pak nepipirwe.’ 


text:
Kiro onok kesek, is epar senes awarom, kar ro ko onok aru miäu ko kon wou ätäi pirirmara, wou epar monuk, Anut nukan sarau eitek akas omar oik keseriar näwäu nepipiraiei.” Kar mokoi momok ute manowon. 


text:
Etei mokois pemara, kon momok keser auruwon, ‘Moni, na isan osap inäinam, is ir!’ Kesernuk, momonawas kon osap inäianik, kon mokoit ori atap atap atowon. 


text:
<pb/>Rai rai, kiro etei mokoi kon osap erekapu aiaukun surmara, ko kiro pakan aiauk oumoi, kar mena atapuk rawaun ute manowon. Ko kiro omsau atapuk potomara, kon aiauk erekapu onok aru opok känkurewon. 


text:
Kon owo osap rawon erekapu patarnuk, kiro ses opok kiro omsau opok sou näwäu senes pewon. Ko kar osap rawau wa. 


text:
Keseria, kiro mokoi ko kiro mena kar ro rawa pote sarau maun totornuk, kiro ros kiro mokoi kon poat kamwaräun äsimorwon. Ko sou näwäu raumara, kiro poat o jena, ko erek jaun ronkatewon, owon, kar ros ko o nurunuk, jau wa. 


text:
<pb/>Rai rai, kon ronkat eposek penuk, äiewon, ‘Isan monian sarau roat ak o eposek sosop jerai, okoro opok o wäpik rai rai, is meiäurim. 


text:
Keser ronkatemoi, ko siräumara, kon mena momok siakup potowon. Ko atapuk kounuk kounuk, kon momokus atapukas aparmara, kon mokoi mesin wouti monuk, kurte pote pokäirmara, oktokormoi, imäi kowon. 


text:
<pb/>Kon mokois momok auruwon, ‘Moni, is Anut nukan amukup pak nan amunap is onok aru senes momin, okon, nas is nan mokoi rai wa airau.’ 


text:
Utianik, kon momokus kon sarau roat urwaromara, awarowon, ‘Omjo eposek kurte oi peinai, take muruwe. Kar ring oinai, kon ipou opok muruwe. Su oinai, kon isou opok muruwe. 


text:
Isan mokoi okoro, ko meiewon raimin ko ätäi koi tarairou, ko erekapu manou rai äiemin, is ätäi aparim.’ Kesermana, ak o näwäu mis moin. 


text:
<pb/>Keserna keserna, mokoi urektapau ko woia rawonus, mena sinakup pemara, owa sir weanik, nepipir käi mirorir rain rowon. 


text:
Kiro sarau ros ätäi auruwon, ‘Nan amun ätäi mena kowon, okon, nan momonas nepipirmara, kon bulmakau nak eposek wemara, ko pak tanäun äs morai, owon, kon mokoi ute manowon ätäi kowon.’ 


text:
<pb/>Kiro mokoi urektapau ko kasak näwäu pemara, ko owa tonau wa. Keseria, momokus koumara, kon wou näu saräun ämän auruwon. 


text:
Utianik, kos momok auruwon, ‘Is okoro woisan sosop opok, is nan sarau ro senek sarau sosop me raimin, nan ämän jekur tainoriäim. Isan jaiat pak äs maun kar meme wa iromon. 


text:
Utianik, nan mokoi kiro ko nan osap erekapu oi pote känkuremara, kounuk, nan bulmakau nak eposek we murum.’ 


text:
<pb/>Momokus ätäi auruwon, ‘Isan mokoi, na is pak orip orip raiäum, isan osap rau kiro erekapu nan. 


text:
Ik erek nepipirau iken woiok eposek saräu, owon, nan amun okoro ko meiewon raimin, rusapai ko ätäi koi rau. Ko erekapu manowon raimin, rusapai ätäi imäiemin koi rau.’ ”<pb/>


text:
Kar omre opok, Jisas nukas kon tamareäu roat totok ämän keser awarowon, “Kar ro ko osap sosop orip kos kar sarau ro kon osap kamäun sare muruwon. Kiro sarau ro ko sarau monuk monuk, karauk roat akas kiro osap atak ro aurin, ‘Nan sarau ro ko aiauk sepuk sepuk käkänkurewon.’ 


text:
Keseria, ko ämän roumara, kon sarau ro urirawa, kounuk, auruwon. ‘Is roat akas na owo kesermon airona, roimin. Kiro epar ra? Kiro ämän eparnuk rai, na isan sarau ro wa rawam. Na potoinam, inokot akas isan osap erar oin enmak jer we oinam, koi irota, aparam.’ 


text:
Kiro sarau ros ronkatemara, kon wou uruas äiewon, ‘Isan kamoireäu ro ko is ätäi sarau maun wa imäirai. Is om wäun sakau wäpik, is karauk roat o nik maraun, oior nai. 


text:
Rusapai is äpu is owosäm, isan näwäu is sarau opok ätäi wa imäironuk, isan jaiat akas akan owa imäiri potaiei.’ 


text:
<pb/>Keser ronkatemara, kos roat meter kon näwäu nukan osap erar aronuk, oin, urwarnuk, kouna, kos kar ro keser auruwon, ‘Na isan ro näwäun osap esap esap oumon?’ 


text:
Kiro ros ätäi auruwon, ‘Is uer mis 100 orip mis maun äräine oimin.’ Kiro sarau ros auruwon, ‘Na kurte taneinam, kiro meten 100 orip jer rau känkureinam, rusapai am käwäu awau opok mis 50 orip jer we mo.’ 


text:
Kesermara, kos ätäi kar ro auruwon, ‘Na osap esap esap oumon?’ Kos keser auruwon, ‘Is rais bek 100 orip oimin.’ Kiro sarau ros ätäi auruwon, ‘Na am käwäu awau okoro oianik, kurte taneinam, bek 80 orip jer we mo.’ 


text:
<pb/>Kiro sarau ro kon ronkat eposek keseria, kon ro näwäus kiro ro aru nukan enip oik muruwon. Kiro sarau ro ko ronkat eposek orip senek keserwon. Okoro omnokou pakan roasiret ak akasar aka sarwaraun ronkat eposek orip sarau maun itok. Ak roat Anut nukan arou merek eposek opok rai itimware rai. 


text:
<pb/>Is epar senes awarom, ak akan aiauk saruku roasiret sarwaraun, arona, kiro roasiret ak akan jaunakat senek saräiei. Tawa kiro aiauk patarna, Anut nukas ak kon mena eposek opok iware tonai. 


text:
<pb/>Inok ro ko osap eteinak jekur kamäi, ko osap näwäu nais kamäi. Inok ro ko sarau eteinak jekur wa kameäu, ko sarau näwäu nais jekur wa kamäi. 


text:
Utianik, ak karauk roat akan osap jekur wa kamena, inokos kar osap eposek ak araun sare marowon arai? Kar ros wa arai. 


text:
<pb/>Sarau ro kararas ko ro oirori opok sarau mau senek wa. Owon, ko karan wous meieanik, kar ron wous wa meiäi. Ko kar ron ämän jekur tainorianik, sarau eposek momoi, kar sumkäineanik, kon ämän jekur wa tainoriäu. Ak Anut nukan sarau pak aiaukun sarau pak erek turur mau senek wa.” Jisas nukas karauk onok awarowon. 


text:
<pb/>Karauk Parisi roat ak aiaukun woiakas weäi. Keseria, ak kiro ämän roumana, akas Jisas oiakas mirikirin. 


text:
Jisas nukas ak apwareanik, ätäi awarowon, “Ak akan ronkat, ak karauk roat akan amiakap roat eposek äiäi, Anut ko akan ronkat woiaka uru rau äpu mareäu. Kiro roat akan ronkatis osap näwäu wouswariäi, kiro onok Anut nukan amuk opok aru senes. 


text:
<pb/>Meter roasiret akas Moses nukan sintore ämän ninareäin pak Anut nukan ämän roianik, areain roat akan ämän orip orip areain. Ak keserna keserna, Jon pewon. Jon penuk, rusapai isas Anut nukan kamwareäwon ämän mare arieita, roasiret sosop Anut nukan roasiret saräun sakau miäi. 


text:
<pb/>Okoro omnokou omar pak wasaräieir, utianik, Anut nukan sintore ämän eteinak kar wa ämäiäi.” Jisas nukas ro asir owaun onok awarowon. 


text:
<pb/>“Ro kon asir utia, kar asir owai kiro ro roasir ouratäiäi akan sintore ämän espäiau. Owo ro ko kar asir kon komus utowon, owai, ko nais keseriar kiro sintore ämän espäiau.” Kar ro osap sosop orip pak kar ro enip Lasarus pak. 


text:
<pb/>“Kar ro ko osap sosop orip raiäwon, ko omjo eposek eposek mianik, orip orip jekur nepipir raiäu. 


text:
Kar saruku ro kon enip Lasarus, kon enipsau opok ui sosop murianik, aru muri rawon. Ko kiro ro aiauk sosop orip nukan ou rorokpai raiäu. 


text:
Ko kiro ro aiauk sosop orip ro o jenuk, o usip patan inkaruru nonuk, aparianik, kiro o usip jaun raiäu. Kesernuk, enat akas koumoi, kon ui merakariäi. 


text:
<pb/>Kiro saruku ro meiewon ses opok, kon totok Anut nukan sarau eitek akas imäianik, Apraham rawon opok omar oik imäi tonoin. Rai rai, kiro ro näwäu nais meienuk up kurein. 


text:
Kon totok ep näwäu jere rawon opok nowon. Kiro pakas ko Lasarus Apraham ori eposek atapuk raunuk, aparwon. 


text:
Keseria, kiro ros urwewon, ‘Moni Apraham, is okoro up uru ep opok tätäi sosop oi raim, isanun wonti muroinam, Lasarus aurta, koi kon ipous an atomara, isan menomauk opok murai.’ 


text:
<pb/>Apraham nukas ätäi kiro ro auruwon, ‘Isan mokoi, naka meter omnokou opok raianik, osap sosop erekapu oumata, nepipir raumon, na kiro ronkate. Lasarus ko osap wäpik erar wopure rawon, okon, rusapai ko okoro mena nepipir rau. Na tätäi näwäu oi rau. 


text:
Ik okoro kamuk anrak näwäu rau, roat okoro opok rai ak kiro anrak espäi potau senek wa, akas nais okoro opok espäi kowau senek wa.’ 


text:
<pb/>Kiro ros ätäi Apraham auruwon, ‘Keseria, is na aisom. Moni Apraham, ätäi Lasarus äsimorta, nea, isan tupsiu awaronuk, woiaka piriraun awarai. 


text:
Kiro opok isan amaiat awaiat 5 orip rai opok nea, awaronuk, ak nais is tätäi ouram opok wa kowaiei.’ 


text:
<pb/>Apraham nukas ätäi kiro ro auruwon, ‘Nan tupsiu meter Moses nukan sintore ämän pak Anut nukan ämän roianik, areain roat akas ämän jer we moin ak aparianik, tainoraurai. 


text:
Kiro ros ätäi Apraham auruwon, ‘Moni Apraham, kiro nais itok wa, kiro ämän ak wa tainoraiei, utianik, kar ro meiewon siräimara, pote ak awaronuk, kiro epar akan onok aru miäi pakan ätäi akan woiaka piriraiei.’ 


text:
Apraham nukas ätäi äiewon, ‘Utianik, ak Moses nukan ämän pak Anut nukan ämän roianik, areain roat akan ämän wa tainoriäi, kar ro meiewon, ätäi siräiäi nais aparmoi, akan woiaka wa piriraiei.’ ”<pb/>


text:
Kar omre opok, Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Onok atap atap roasiret onok aru maraun päi. Kiro ro inokos kiro onok aru oi kowai, kiro ro ko wopur senes. Anut nukas kiro ro aru murai. 


text:
Kar ros kar mokoi eteinak onok aru ätär murunuk raroi, kiro onok aru senes. Karauk roat akas aiauk usuäu oianik, kiro ron pou opok muris pararar mianik, ko an unik uru känkurena, nai, kiro itok, kiro usu eteinak. Warnuk, tawa omar oik ko usu näwäu senes owai. 


text:
Ak owo onok keseraiei, jekur ronkatewe. Nan jaun ko onok aru monuk rai, nas ko keram. Ko ätäi kon wou pirirmara, kounuk rai, nas kon onok aru jäkäi mur. 


text:
Utianik, kos na omre karar opok onok aru 7 orip musonuk, kos ätäi na siatap orip orip koianik, äiäi, ‘Jai, is woiti murou,’ keser aisonuk, nas kon onok aru erekapu jäkäi mur.” Woiaka epar maun sakau ämän. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Akan woiaka epar moin, kiro am uku eteinak marmar senek, ak okoro wer mu auraiei, ‘Na siräinam, mas an opok pote tai rau,’ aurna, kos akan ämän tainorai.” Sarau ro eposek ko onok eposek miäu. 


text:
<pb/>“Utianik, kar ro ak kamuk opok rau ko kar sarau ro orip. Kiro sarau ro ko woia sarau miäu ro ra, sipsip kameäwon ro raiäu. Iukärir sarau patarmara, penuk, nas ‘na kurte peinam, sia opok pe taneinam, nan o je’ keser auriäum ra? 


text:
Wa senes. Nas ko keser auram, ‘Na isan o mis mur. Na an joinam, is o jeita, kamoiri rau. Is o je kureita, tawa na o jam.’ 


text:
Kiro sarau ros kon ro näwäu nukan ämän tainorianik, kon sarau karar miäwon. Kiro ro näwäus ätäi kon sarau ro sarau miäu kon enip jou wa muriäu. 


text:
Akas nais keseriar keserwe, karauk roat akas ak sarau maun awarona, sarau mia, äiewe, ‘Is sarau ro enim näwäu wäpik, is erar sarau rai sarau moram.’ ” Jisas nukas roat 10 orip sip repros orip jekur marowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas apwaromara, awarowon, “Ak potoinai, Anut kamuk raiäi roat opok akan enmaksau ätär marowe.” Ak potona potona, kiro sip repros manowon. 


text:
Koi, omnokou opok Jisas nukan isou opok uou sur wemara, jou muruwon. Kiro ro ko Samaria provins pakan. 


text:
Jisas nukas kiro ro auruwon, “Na siräinam, man. Na nan won epar momon, okon, na eposek sareisai.” Anut ätäi roasiret kamwaraun onok owo senek kowai. 


text:
<pb/>Karauk Parisi roat akas Jisas totorin, “Anut ätäi kamoikaun esepa kowai?” Kos ätäi awarowon, “Anut ätäi ak kamwaraun kounuk, ak ko amiakas wa aparaiei. 


text:
Kar ros wa äiäi, okoro peu koi aparwe, aisen peu aparwe. Utianik, ak rowe, Anut ak kamwaraun rusapai ak siarakap pe rau.” 


text:
<pb/>Keser awareanik, kos kon tamareäu roat awarowon, “Kar omre päi kiro opok akan ronkat ak Ro Nukan Mokoi aparam rai äiäiei, utianik, ak ko wa aparaiei. 


text:
Karauk roat akas awaraiei, ‘Aisen aparwe!’ ‘Okoro opok aparwe!’ Ak kiro roat akan ämän roinai, epar rai wa tainware manau. 


text:
Ro Nukan Mokoi kowaun ses opok, omar käiemara, ermänirmara, karaima poteäu senek. Ro Nukan Mokoi kowaun ses opok, kiro onok senek keser kowai. 


text:
<pb/>Meter Noa rawon ses opok, roasiret akas keserin senek, rusapai nais Ro Nukan Mokoi kowaun ses opok keseriar keseraiei. 


text:
Roasiret ak o je rai, an je rai, ro asir oi rai, ak keser rauna rauna, Noa ko ous uru tononuk, joi näwäus koumara, roasiret erekapu oware jenuk, meiein. 


text:
<pb/>Lot rawon ses opok nais keseriar keserin, roasiret erekapu an o pak jeanik, nepipir rain. O kau mianik, osap ätäi aiaukun arianik, woia o uku we rai, ou awau me rai nepipir rain. 


text:
Kiro ses opok, Lot kiro mena ute manonuk, ep näwäu salfa orip omar oikas koumara, kiro pakan roasiret erekapu jerwarnuk, meiein. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, ro ko ou oik rawai, kon osap owa rau owaun wa nai. Kar ro ko woia rawai, ätäi kon mer eposek owaun mena wa potai. 


text:
Inok ro ko kon totok isanun wa meiäi, kiro ro kon totok erekapu wasaräi. Inok ro ko kon totok isanun meiäi, kon totok orip orip awau rawai. 


text:
<pb/>Is epar senes awarom, kiro ses opok pututu ro oirori au patan karar opok ninaieir Anut nukan sarau eitek akas kar imäianik, kar ute manaiei. 


text:
<pb/>Kiro ämän roianik, kon tamareäu roat akas totorin, “Näwäu, kiro onok erapok päi?” Jisas nukas ätäi awarowon, “Erapok opur meieanik, poomre rawai, kiro opok epsimai sosop kiro opur pomou jaun pote tururaiei.”<pb/>


text:
Keseria, Jisas nukas kar totok ämän kon tamareäu roat ak orip orip Anut aurianik, kos ak kurte wa sarwarnuk, akan woiaka aru wa mau rai awarowon. 


text:
Kos äiewon, “Kar näu mena, kar ämän wasarewareäwon ro ko Anut nukan ämän wa tainoriäu. Karauk roat akan ämän roianik, jekur wa sarwareäu. 


text:
Kiro mena nais kar wäimäs asir ko orip orip kiro ro opok koumara, auriäu, ‘Isan iwäi jaias is aru murauru na is sareir.’ 


text:
Kiro ros kurte kiro asir saräu wa. Rai rai, kon wou uruas ronkatemara, äiewon, ‘Is Anut nukan ämän wa tainoriäim, karauk roasiret mesin wa ronkateäim. Is apu kiro epar, utianik, okoro wäimäs asir ko is sarau näwäu iriäu, okon, is ko saräm. Ko wa sareita, orip orip is siarap kounuk, is wäsuk irai.’ ” 


text:
Anut nukas kon roasiret sare marowon, akas omre orip orip sankeu pututu sarwaraun waiena, kos ak sarwaraun itok ra? Omre rumuk rai rai sarwarai ra? 


text:
Is epar senes awarom, ko akan wai roumara, kurte sarwarai. Tawa Ro Nukan Mokoi ätäi kowai ses opok ko okoro omnokou pakan roasiret akan woiaka epar moin aparai ra, wa?” Kar Parisi ro pak kar takis aiauk oiäu ro awan totok ämän. 


text:
<pb/>Jisas nukas karauk roasiret akasar akan ronkatis akan onok erekapu eposek äiäi, karauk roat akan onok aru rai äiäi totok ämän marowon. 


text:
“Kar muti, ro oirori au Anut auraun tup ou näwäu uru tonoirin. Kar ro ko Parisi ro kar ro ko takis aiauk oiäwon ro. 


text:
<pb/>Kiro Parisi ro ko nukarar tai raumara, Anut aurmoi, äiewon, ‘Anut, is na pere aisom. Is karauk roat senek wa. Is sätwareanik, osap erar wa oiäim, sintore ämän wa utiäim. Is karauk akan asiret wa imware ariaim. Keseria, is na pere aisom. is kiro takis aiauk oiäu ro aisen tai rau senek wa. 


text:
Is tup orip orip omre oirori opok na jou musianik, o wa jeäim. Na jou musianik, isan osap erekapu 10 orip surwate mianik, karar sur na isiäim.’ 


text:
<pb/>Utianik, kiro takis aiauk oiäu ro ko atapukas tai raumoi, kon oiok omar oik mau wa, ko wouti momara, äiewon, ‘O Anut Näwäu, is onok aru orip, nas is sareir.’ 


text:
<pb/>Is epar senes awarom, kiro takis aiauk oiäu ro, ko Anut nukan amuk opok eposek sarewon, kiro Parisi ro ko wa. Owon, inok ro ko nukasar kon enip rororai, kiro ron enip Anut nukan amukup näwäu wa saräi. Inok ro ko nukasar kon enip wa rororai, kiro ro ko enip jou orip rawai.” Jisas nukas mokoit eteinanak kon sakau araun tapiaka atowon. 


text:
<pb/>Karauk roasiret akas akan mokoinakut Jisas nukas kon ipou akan tapiaka opok kon sakau araun rai, imware koin. Kon tamareäu roat akas kiro roasiret apwaromana, kewaroin. 


text:
Keserna, Jisas nukas ak mokoinakut kiro onok keserin aparianik, urwarnuk, kouna, kon tamareäwon roat keser awarowon, “Ak mokoinakut utwarona, is siarap kowaiei, ak wa tämarau. Roasiret ak okoro mokoinakut senek sareanik, ak äpu Anut akan kamwareäu ro näwäu. 


text:
Is epar senes awarom, inok roasir ko mokoinak senek saräu wa, Anut nukas kon kameäu ro näwäu wa rawai.” Roat osap sosop orip pak Anut nukan kamwareäu onok pak. 


text:
<pb/>Kar Juda akan kamwareäu ro näwäus pemara, Jisas totorwon, “Ro eposek, is owosemoi, isan totom awau orip orip rawai?” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro ro ätäi auruwon, “Na owon is ro eposek airom? Kar okoro omnokou pakan ro ko eposek wa. Anut karar eposek. 


text:
Na sintore ämän äpu, na kar ron asik wa imäi ko pak ariau, na kar ro weta, wa meiäu, na karauk roat akan osap wa päu owau, na kar ro nukan enkup sät ämän wa mau, nan momon anin orien ämän erekapu tainor.” <n>Kisim Bek 20:12-16</n> 


text:
<pb/>Kiro ros ätäi auruwon, “Meter is eteinak opok, kiro sintore ämän erekapu tainori koi, rusapai nais keseriar raim.” 


text:
<pb/>Jisas ko kiro ämän roumara, ätäi auruwon, “Kiro itok, karar onok karar na itimoisi rau. Na pote, nan osap erekapu karauk roat are kureta, akas kiro osap kau mona, kiro aiauk oinam, saruku roat osap wäpik kiro aiauk inäi aram. Na kiro keserta, tawa na omar oik osap sosop owam. Kiro onok kesernam, na koi is tainoir.” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro ron wou usu sarewon aparmara, äiewon, “Roat osap sosop orip ak Anut nukas kamwaraun sarau sakau maiei. 


text:
Kar opur kamel ko omjo näkeäi nil nukan amarer uruas tonaun kananäi. Ro aiauk sosop orip ko Anut nukan ro senes saräun kiro sarau sakau kananäi.” 


text:
<pb/>Roat kiro ämän roianik, akas totorin, “Keseria, Anut nukas inok ro imäienuk, ko pak erek orip orip rawai?” 


text:
<pb/>Keseria, Pita nukas äiewon, “Ik iken mena pak iken osap pak erekapu utia, na tainoise koumun.” 


text:
Jisas nukas äiewon, “Is epar awarom, inok ro ko Anut nukan roasiret sarwaraun mesin ronkateanik, kon mena, wau, amakut, awakut, momokut pak utwareanik, kowon, Anut nukas rusapai omnokou opok kiro osap ute kowon senek sosop ätäi nurai. Kos tawa ko totok awau orip orip rawaun sakau nurai.” Jisas nuka tätäi sosop oumoi, meiäun ämän ätäiar awarowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat 12 orip kasakup imware potomara, keser awarowon, “Ak rowe, ik Jerusalem mena tonam. Kiro ämän meter Anut nukan ämän roianik, areai roat akas Ro Nukan Mokoi mesin äiein, kiro ämän erekapu rusapai epar päi. 


text:
Jerusalem menan roat akas ko kar omsau pakan roat näunäu akan ipiakap muraiei. Akas kiro ro jeje ämän aurianik, onok aru murianik, opokup sinok kuräiei. 


text:
<pb/>Kon tamareäu roat ak kiro ämän roin kon onoktapau ak äpu wa. Kiro ämän onoktapau ak opok ämäi rawon. Ak Jisas nukas kiro ämän awarowon jekur ronkatäu wa. Jisas nukas kar ro amuk utup jekur mowon. 


text:
<pb/>Karauk roat akas amke ko siakup potoin akas kerianik, aurin, “Na asor.” Utianik, kiro ros ätäi näwäu urwewon, “Jisas, Devit nukan Mokoi, na is sareir.” 


text:
Keseria, Jisas nukas sumianik, kiro ro amuk utup ko siakup imäi kowaun awarowon. Ko siakup imäi kouna, Jisas nukas auruwon, “Isas na owosisaun airom?” Kos ätäi äiewon, “Näwäu, is ätäi ami uraienuk, apu aparam.” 


text:
<pb/>Ko keser äienuk, kurte amuk uräianik, ko ätäi om aparwon. Keserianik, ko Anut jou murumara, Jisas tainori potowon. Roasiret ak kiro onok aparmana, ak erekapu Anut jou muroin.<pb/>


text:
Ko Jisas ro owo senek, koura rai aparaun keserwon, Sakias ko ro rumukäu wa, ko katunak. Keseria, roasiret sosop akas Jisas sorotorin ko aparau senek wa. 


text:
Keseria, ko koteteip amke kurte potomara, kar am rumuk aparmara, kiro am oik tonowon, Ko äpu Jisas ko kiro am siakupas kowai. 


text:
Jisas ko kiro am siakup pemara, kiro am oik Sakias rawon aparianik, auruwon, “Sakias, na am oikas kurte ne. Is rusapai pututu nan owa ninam.” 


text:
<pb/>Sakias nukas kiro ämän roianik, siräumara, Jisas auruwon, “Näwäu, isan osap erekapu inäianik, karauk roat osap wäpik wopure rai aram. Is meter karauk roat sätwareanik, akan osap erar päu oimin, ätäi kiro osap oimin pak karauk osap sosop pak aram.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Okoro ro ko nais ik senek Apraham nukan kinjauk. Keseria, rusapai roasiret okoro owan Anut nukas ätäi imwarou. 


text:
<pb/>Roasiret kiro ämän rouna rouna, Jisas nukas kar totok ämän marowon. Ko Jerusalem mena siakup rawon. Keseria, roat akan ronkat Anut nukas rusapai kon roasiret kamwarau kou äiein. 


text:
Keseria, kos awarowon, “Kar ro ko kamwareäu ro pakan tupsiu. Ko omsau atapuk kon näu mena kamäun enip owaun potomara, ätäi kowaun ronkatewon. 


text:
Ko manaurmara, kon sarau roat 10 orip urwaromara, ko siakup potona, karar karar aiauk 2,000 orip aromara, awarowon, ‘Ak okoro aiauk arom sarau nuruwe. Is ätäi koita, owam.’ 


text:
Kon menan roat akas akan woiakas konun meiäu wa. Keseria, roat akas karauk roat äsimwarona, potomoi, kiro omsau ko potowon pakan roat awaroin, ‘Ik kiro ro ko ik kamoikaun sare murau wa.’ 


text:
<pb/>Utianik, kiro ro kon omsau kamwaraun enip oumara, ätäi kowon. Ko ätäi koumara, kiro sarau roat aiauk are manowon, sarau mianik, karauk aiauk oi ra wa rai äpu maun urwarnuk, ko siakup pein. 


text:
Kiro ro näwäu nepipirmara, auruwon, ‘Kiro eposek, na sarau ro eposek, na osap eteinak jekur kamemon, okon, kiro mena ten orip kamwaram.’ 


text:
<pb/>Kar sarau ro pemara, äiewon, ‘Näwäu, nan aiauk iromon omjo sies otpar ämäi musomin, okoro rau. 


text:
Is na imineisomoi, kesermin, owon, na ro kurte kasat peäum. Karauk roat akas osap mona, raiäu, nas erar oi maneäum. Karauk roat akas o uku wein, nas o erar oiäum. Keserta, is na imineisomoi, kiro onok kesermin.’ 


text:
Kos ätäi auruwon, ‘Na sarau ro aru, nakan ämänisar ätäi naka wasareisai. Na äpu, is kasi kurte peäu, owo osap isan wa is erar oiäim, Keseria, na owon isan aiauk benk opok murau utomon? Is ätäi keser koita, kiro aiauk pak karauk aiauk pak owam.’ 


text:
<pb/>Keseria, kos kon kameäi roat siakup tai rain awarowon, ‘Kiro aiauk kon ipou pakan senri oinai, kiro sarau ro aiauk 4,000 orip nuruwe.’ 


text:
Kos ätäi awarowon, “Is epar senes awarom, inok ro ko osap sosop orip, ko sarau miäu, kiro ro ko Anut nukas karauk osap sosop senes nurai. Inok ro ko osap wäpik ko eteinak orip, ko sarau wa miäu, Anut nukas kiro ro pakan osap erekapu senri owai. 


text:
Utianik, kiro roat meter is okoro näu mena wa kamäu äianik, iwäi muroin, kiro roat imware koumoi, is amiap akwarona, meiäiei.” Jisas ko kamwareäu ro näwäu senek Jerusalem mena tonowon. 


text:
Ko kar om enip Betfasi pak Betani mena omtorou enip Olivet opok pemara, kon tamareäu ro oirori amke äsimwatianik, awatowon, “Au mena karaima rau opok potoinair, kar donki nak pararar moin rau, imäi kower. 


text:
Utianik, kar ros au kiro donki nak owon ourair rai totwatonuk, awas ätäi aurwer, ‘Iken Näwäus okoro donki sarau orip äiewon.’ ” 


text:
Au poteanik, kiro donki nak muris rakir moin mur uräuna uräuna, kiro donki atak ro pemara, awatowon, “Au mur donki pakan owon uräurair?” 


text:
Au kiro donki nak Jisas siakup imäi poteanik, akan karauk omjo rumukäu kiro donki nukan mekesu opok puris rue mianik, Jisas nukan ipou atona, ko kiro donki oik tone tanewon. 


text:
<pb/>Ko Jerusalem mena siakup, omtapau Olivet nukan apu siakup potowon. Kon tamareäu roat pak roasiret erekapu ak onok atap atap kos meter keserwon aparin ak nepipirmoi, Anut nukan enip oik jou murianik, potoin. 


text:
Ak äiein, “Ik okoro kamoikaun ro näwäu Anut Näwäu nukan enip pakas kou jou murau. Omar oik akan woiaka päurar rawai. Anut nukan enip kämioik jou murau.” <n>Buk Song 118:26</n> 


text:
<pb/>Ak kiro onok keserna, karauk Parisi roat akas Jisas aurin, “Näu ro, nan tamareäum roat awarota, asoraurai.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Is epar senes awarom, ak asorna, okoro aiauk apu opok rai akasar urweanik, Anut nukan enip jou muraiei.” Jisas ko Jerusalem mena aparmara, wouti mowon. 


text:
Jisas ko Jerusalem mena aparmara, wouti näwäu momara, äiewon, “Ak rusapai owo onok woiaka päurar rawaun äpu maiei, kiro eposek. Utianik, okoro onok ämäi rau, ak aparau senek wa. 


text:
Karauk omre päiei, nan iwäi jaunat akas kasiaka penuk, pe erekapu aru musaiei. Ak aiaukus porim ate miäi senek, karaima karaima karirim katoisaiei. 


text:
Akas peanik, na erekapu aru musianik, nan roasiret kiro opok rai erekapu akwarona, meiäiei. Kar aiauk kiro opok rau kon omoi utona, wa rawai. Anut nukas ak imwarau kowon, ak äpu mau wa. Keserianik, kiro usu owaiei.” Jisas nukas roat tup ou näwäu owa emwarowon. 


text:
<pb/>Keser äianik, Jisas nuka Jerusalem mena tonowon. Jisas ko tup ou näwäu owa tonomara, roat osap kau me rain emwaronuk, erekapu imine manoin. 


text:
Kos awarowon, “Meter Anut nukan ämän jer we moin, ‘Anut nukas äiewon, “Isan ou kiro roasiret akas is pak aräun ou, <n>Aisaia 56:7</n> utianik, akas okoro päu roat akan ämäi rawaun omoi senek sare moin.” ’ ” <n>Jeremaia 7:11</n> 


text:
<pb/>Omre orip orip, Jisas ko kiro tup owa tone raumara, Anut nukan ämän roasiret tamareäu. Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak roasiret kamwareäi roat näunäu akas Jisas wäun rai ämän ate rain. 


text:
Utianik, ak kiro onok keseraun kar apu aparau wa. Owon, roasiret ak orip orip Jisas nukan ämän roiäi. Ak kon kar ämän utaun senek itok wa.<pb/>


text:
Kar omre opok, Jisas ko tup ou näwäu owa roasiret tamareanik, Anut nukan Ämän Eposek mare rawon. Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak karauk kamwareäi roat näunäu, akas pemana, Jisas aurin, “Na owo sakau oianik, kiro onok keseriäum? Inokos na sakau isowon? Na ik aik.” 


text:
Jisas nukas ätäi keser awarowon, “Isas nais ak totwaraurim, is airowe, Jon ko an jomareäwon ro, ko Anut nukas sakau nuruwon ra, ara, roat akas sakau nurin?” 


text:
<pb/>Keseria, aka aka areanik, äiein, “Ik ko owo räi aurau? Utianik, ko Anut nukan sakau pakas an jomareäwon äieta, kos äiäi, keseria, ak owon akan woiaka epar mau utoi rai aikai. 


text:
Utianik, ik ko ro pakan sakau orip äieta, okoro roasiret akas ik aiaukus iwoikona, meiäm, owon, ak Jon ko Anut nukan ämän roianik, areäu ro rai sakau ronkateäi.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Is nais, inokos is sakau ironuk, kiro onok keseriäim ak wa awaram.” Wain woi kameäin roat aru akan totok ämän. 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro totok ämän roasiret maromara, awarowon, “Kar ro ko wain woi momara, karauk roat kiro woia sarau maun kau mareanik, sarau mona mona, nuka omsau atapuk pote om ses rumukäu rawon. 


text:
Wain nemauk murunuk, owaun ses penuk, kiro woi atak ros kon kar sarau ro kiro wain woia sarau me rain roat rawa karauk wain nemauk oi nuruna, oi kowaun rai, äsimornuk, potowon. Utianik, kiro woi kame rain roat akas kiro sarau ro wemana, wain nemauk wäpik orip erar äsimorna, potowon. 


text:
Keserna, ätäi kar sarau ro äsimornuk, potowon. Ko nais keseriar wemana, aru murianik, erar äsimorna, potowon. 


text:
Keserna, kos ätäi kar äsimornuk, potowon. Ko nais keseriar keserin. Ak ko nais weanik, kasik känkurena, nowon. 


text:
Keseria, kiro wain woi atak ros äiewon, ‘Is owosäu? Isan mokoi karar isan woias konun meieäim äsimoram. Ak kon ämän roumoi, wa aru muraiei.’ 


text:
Keseria, kon mokoi karar äsimornuk, potowon. Kiro roat akas kon mokoi aparmana, aka aka äiein, ‘Kiro woi atak ron mokoi kou. Kon momok meienuk, kos kon momokun osap erekapu owai, okon, ik ko weta, meienuk, okoro wain woi iken saräi. Kir ik kesernam.’ 


text:
Keseria, ak kiro mokoi wain woian imäi neanik, woi kasakupai wena, meiewon. Jisas nukas totwarowon, ‘Kiro wain woi atak ros kiro sarau roat owoswarai? 


text:
Ko koumara, kiro sarau roat erekapu akwaronuk, meiena, kiro wain woi karauk roat akan ipiakap marai.’ ” Roasiret ak kiro totok ämän roumana, äiein, “Kiro onok wa keserai.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ak sakau apwareanik, totwarowon, “Kiro ämän Devit nukas meter jer wewon, kon onoktapau owo senek? ‘Kiro ou tutu ou miäin roat akas aru äumoi, sauk moin. Rusapai, kiro ou tutu kamuk opokan ou tutu sakau eposek sarewon.’ <n>Buk Song 118:22</n> 


text:
<pb/>‘Inok roasir kiro tutu opok siotorai, kiro roasir erekapu pitpatir usipnirnaräi. Kiro tutus kar ro opokup nonuk, kiro ro ko maimai senek saräi.’ ” Roat akas takis aiauk Sisa nuraun itok ra wa rai Jisas totorin. 


text:
<pb/>Sintore ämän tamareäi roat pak Anut kamuk raiäi roat näunäu akas Jisas kiro opokar sakau ataurin, owon, ak äpu ko kiro totok ämän akan onok mesin awarowon. Ak roasiret iminewareanik, ak ko sakau atau wa. 


text:
<pb/>Keseria, ak karauk roat kau marianik, äsimwarona, koin. Kiro roat akas ik roat eposek äiäun rai sätäumana, Jisas apari rain. Ko owo ämän sät äienuk, sakatianik, omsau akan ro näwäu opok imäi potaun rai keserin. 


text:
Kiro kau maroin roat akas pemana, Jisas totorin, “Näwäu, ik äpu nan ämän ätär mukiäum, kiro epar. Ik äpu na roat näunäu wa iminewareäum, na Anut nukan onok karar epar ätär mukiäum. 


text:
Nan ronkat owo senek? Moses nukan sintore ämän opok, ik Rom akan kamwarau ro näwäu aiauk nuraun itok ra, wa ra?” 


text:
Jisas nukas ätäi akan sät ämän äpu momara, awarowon, “Is kar aiauk ätär murowe. Okoro aiauk opok inokon totok enip orip rau?” Akas ätäi aurin, “Sisa nukan.” 


text:
<pb/>Jisas nukas awarowon, “Owo osap Sisa nukan kiro Sisa nuruwe, owo osap Anut nukan kiro Anut nuraiei.” 


text:
<pb/>Ak roasiret akan amiakap kon ämän roin sakau atau senek wa, ak kon ämän awarowon roianik, ronkat sosop oi rain. Jisas nukas roat meieanik, siräiäi ämän awarowon. 


text:
Karauk Juda akan roat näunäu, enmaka Sadusi, akas äiäi, roat meiäi ätäi wa siräiäi rai äiäi. Karauk Sadusi roat akas pemana, Jisas aurin, “Näwäu, Moses nukan sintore ämän opok keser jer wewon, ‘Kar ro kon wau mokoi wäpik meie ute manonuk, kon amakus awakun wau oumara, mokoi mai. Kiro mokoi meiewon ron senek saräi.’ 


text:
Keseria, kar amunakas kiro asik owon, ko nais mokoi wäpik meiewon. Keseriar pote kiro roat 7 orip kiro asik oin erekapu mokoi wäpik, meiein. 


text:
Kiro asir roat 7 oripas oin, tawa meiein roasiret siräiäiei omre opok sirauna, kiro inokon asir rawai? Omnokou opok, kiro roat 7 orip meiein akas kiro asir karar oin.” 


text:
Ak Anut nukan sarau eitek senek saremoi, ätäi wa meiäiei. Ak meieanik, siräiein, keseria, ak Anut nukan mokoit asinakut awau orip orip rawaiei. 


text:
Moses nukas roat meiein, siräiäi mesin äiewon. Rusapai kiro ämän amop rau. Meter ep arou am eteinak opok jeremara, ko Anut enip keser mianik, äiewon, Apraham, Aisak, Jekop akan Eit. <n>Kisim Bek 3:6</n> 


text:
<pb/>Keseria, Anut ko roat meiein akan Eit wa, roat orip orip awau raiäi akan Eit. Kon amuk opok kiro askanai meiein ak erekapu awau rai.” 


text:
Devit nukasar Buk Song opok keser jer wemara, äiewon, ‘Anut Näwäu nukas isan Näwäu auruwon, “Na isan ipi näu kaima taneta, isas nan iwäi jaunat erekapu itimwareanik, nan isonap mareita, nan inkaruru rawaiei.” ’ <n>Buk Song 110:1</n> 


text:
<pb/>Devit nukasar ‘Krais ko isan Näwäu’ äiewon, keseria, owoseanik, akas ko kon mokoi äiäi?” Sintore ämän tamareäi roat akan onok. 


text:
Roasiret ak erekapu ämän roi rauna rauna, Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Ak sintore ämän tamareäi roat akan onok jekur aparwe. Kiro roat ak omjo eposek mianik, nepipir ariai. Roasiret akas kiro roat apu opok ra, amket opok ra pe apwarea, uoraka sur wena, kiro roat aka nepipiriäi. Ak Juda roasiret akan tururiäi owa ra, o jaun omoi ra pemoi, tanäun omoi eposek oiäi. 


text:
Kiro roat akas wäimäs asiret sätwareanik, akan owan osap erar oi maneäi. Karauk roat akan amiakap nais ak Anut aurianik, ämän rumukäu miäi. Tawa, Anut nukas koi wasarewaraun ses opok, kiro roat ak usu näwäu senes owaiei.”<pb/>


text:
Jisas ko tup ou näwäu owa raunuk raunuk, roat osap sosop orip akas aiauk Anut nuriäi tup owan bokis uru mona, apwarwon. 


text:
Jisas ko kiro aparmara, äiewon, “Is epar senes awarom, okoro wäimäs asir ko aiauk näwäu senes mowon. Kos karauk roasiret erekapu itimware rau. 


text:
Okoro roasiret erekapu ak akan aiauk sosop rau, karauk aiauk karar oumoi, Anut nurin. Utianik, okoro asir ko aiauk wäpik senes. Ko kon aiauk erekapu Anut nuru, ko o kau maun kar aiauk rawau wa.” Jisas nukas okoro tup ou näwäu aru saräi rai äiewon. 


text:
<pb/>Karauk Jisas nukan tamareäu roat akas äiein, “Aiauk eposekus ou ate moin pak mer eposek roat akas Anut nurin pak aparwe.” 


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Kiro osap ak rusapai apari, omre päi opok iwäi jaunakat akas koianik, kiro ou erekapu aru maiei. Kiro ou moin aiauk erekapu uräi naiei. Kar aiauk kon omoi wa rawai.” Jisas nukas tawa usu näwäu päi äiewon. 


text:
<pb/>Jisas nukan tamareäu roat akas ätäi totorin, “Näwäu, kiro onok esepa päi? Owo onok amke penuk, kiro ik äpu mam?” 


text:
<pb/>Kos ätäi awarowon, “Ak jekur apai rawe. Karauk roat akas ak sätwaraiei. Roat sosop akas pemana, isan enim atea, keser äiäiei, ‘Is Jisas ätäi imwaraun ro pe raim.’ ‘Omre rusapai peu,’ äiäiei. Ak kiro roat pote wa tainwarau. 


text:
Ak marai kowai ämän pak marai jejep pak siarakap kounuk, roumoi, ak wa karkairau. Kiro onok epar amke päi. Utianik, wasarewaraun ses kiro kurte wa pekeräi.” 


text:
<pb/>Keseria, kos ätäi awarowon, “Kar omsau pakan roasiret akas siräianik, kar omsau pakan roasiret pak iwäi muratäianik, weräiäiei. 


text:
Okoro omnokou opok mim näwäu omsau atap atap päi. Karauk omsau sou näwäu senes päi. Karauk omsau sip näwäu atap atap päi. Omar oik onok atap atap pak iminäun osap pak päi ak aparaiei. 


text:
Utianik, kiro osap kurte wa päi. Amke akan iwäi jaunakat akas ak sakatwareanik, aru maraiei. Ak isan tamareäim roat isan ämän are ariaiei, okon, ak tururiäi owa akan ämän roianik, karapus owa maraiei. Ak imwarea, omsau kamwareäi roat näunäu akan ipiakap maraiei. 


text:
Owon, isakasar kiro ämän pak ronkat eposek ak aram. Keserita, akan iwäi jaunakat akas ak sät ämän moi rai wa awaraiei. 


text:
Akan momonakat, aninakat, aunakat, amunakat pak akan kinjaunakat pak akan jaunakat akasar, ak akan iwäi jaunakat akan ipiak opok maraiei, karauk ak akwarona, meiäiei. 


text:
Ak sakau tai rawe. Keserna, akan totomaka orip orip awau rawai.” Jisas nukas Jerusalem mena aru mai äiewon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Ak Jerusalem kon iwäi jaukut akas pe karirim katorna, aparia, ak äpu maiei kiro Jerusalem mena rusapai erekapu aru maiei. 


text:
Keserna, roasiret ak Juda provins rai omtorou oik imine manaiei. Roat ak Jerusalem mena raiäi, kiro mena ute kasik imine manaiei. Jerusalem mena kasakup raiäi roat, kiro mena wa tonaiei. 


text:
Kiro omre usu näwäu ses päi, kiro Anut nukas roat akan onok aru miäi ätäi amuk arai. Meter Anut nukan ämän areai roat akas jer wein, kiro epar päi. 


text:
Kiro ses opok, asiret amaiwo orip pak asiret mokoit apur jerai orip ak wopuräiei. Usu näwäu okoro omnokou opok päi. Anut nukas kasak pemara, kiro roat aru marai. 


text:
Karauk roat weräianik, siräpis akwarona, meiäiei. Karauk roat karapus maraun imwareanik, kar omsau potaiei. Keseria, kar omsau pakan roasiret akas okoro mena pe oi rauna rauna, pote Anut nukasar akan ses patarai äiäi.” Ro Nukan Mokoi kowai. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar äiewon, “Tawa san, keir, päi opok onok atap atap päi. Okoro omnokou opokas urir näwäu mas an opok siräienuk, roasiret ak kiro roumoi, erekapu iminäiei. 


text:
Roasiret ak kiro osap omnokou opok päi rai kame raianik, ronkat sosop mia, akan woiaka uru näwäu iminäiei. Amiaka koririrai, owon, omar oikan osap sakau rain erekapu ritratorai. 


text:
Kiro onok kesernuk rai, roasiret akas Ro Nukan Mokoi omar oik iou pakas sakau näwäu orip arou pakas kounuk, aparaiei. 


text:
Kiro osap penuk penuk, ak sakau tai rainai, wa iminäu, ak omar oik eisane rawe, owon, Anut ak imwaraun ses ki kou.” Suarou käunuk, ak äpu san tawaun ses pera. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas ätäi kon tamareäu roat kar totok ämän awarowon, “Ak am suarou pak karauk am ronkatewe. 


text:
<pb/>Is epar senes awarom, okoro roat rusapai rai ak wa meiäiei opok, kiro kesek onok päi, ak aparaiei. 


text:
Okoro omar omnokou pak erekapu wasaräieir, utianik, isan ämän wa wasaräi, orip orip rawai.” Jisas nukan tamareäu roat ak jekur tai rawe. 


text:
<pb/>“Ak jekur tai rawe. Warnuk, ak an sakau orip orip jaiei kiro raiaka käiäi. Ak okoro omnokou pakan osapun ronkat sosop owaiei. Keseria, kiro onokus ak aru mare raunuk raunuk, kiro omre opok Anut Näwäu nuka kurte koi ak tarwarai. Kiro mukus opur weäi senek kesewarai. 


text:
Ak omre orip orip jekur sakau tai raianik, Anut nukas ak sakau araun orip orip auraiei. Keserna, kiro onok ak opok penuk, ak wa aru marai. Ak Ro Nukan Mokoi amukup jekur tai rawaiei.” 


text:
<pb/>Omre orip orip, Jisas nukas roasiret Anut nukan ämän tup owa tamareäu. Pututu ko omtapau enip Olivet kiro opok ninau poteäu. 


text:
Kar tup enip Pasowa, roasiret bret jis wäpik orip jeäi omre pe raunuk, Anut kamuk raiäin roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak akas roasiret iminewareanik, Jisas wena, meiäun ronkat ämäi ämäi oin. Judas nukas Jisas roat näunäu ipiakap maraun paip marowon. 


text:
Kesernuk, Judas ko Jisas pak karauk tamareäu roat rain utwaromara, Anut kamuk raiäi roat näunäu pak roat tup ou kameäi pak rawa pote Jisas owose akan ipiakap maraun awarowon. 


text:
Judas ko ior äumara, ko owose Jisas roat näunäu akan ipiakap maraun apu itane rawon. Keseria, kar omre roasiret sosop wa tururiäi opok ak ipiakap maraun kame rawon. Jisas nukas Pasowa omre opok o jaun om jekur mowon. 


text:
<pb/>Kiro omre bret jis wäpik jeäi omre pewon. Kiro ses opok, Juda roasiret ak sipsip nak mantapau wemoi, patan opok amkea, Anut jou muriäi. 


text:
Keseria, kiro omre penuk, Jisas nukas Pita Jon ori äsimwatomara, keser awatowon, “Au potoinair, sumaun omre enip Pasowa opok o jaun omoi jekur mower.” 


text:
<pb/>Kos ätäi awatowon, “Au kiro mena potaieir opok, kar ro ko an oremara, pea, au tarwatai. Kiro ro owa tonai opok tainori tonower. 


text:
Tonoinair, kiro ou atak ro aurwer, ‘Iken Näwäus na aisou, isan tamareäim roat pak sumaun omre opok o jaun ou waru erapok rau?’ 


text:
Keser aursa, kos ou waru kar näwäu kämioik rau ätär matonuk, au kiro opok ik o jaun omoi jekur mower.” 


text:
<pb/>Au poteanik, Jisas nukas awatowon siar aparianik, kiro owa o jaun omoi jekur moirin. Jisas nukas an wain pak bret pak kon tamareäu roat arowon. 


text:
Is epar senes awarom. Is kiro pasowa o ätäi wa jam. Anut okoro omnokou kamäun amop kowai ses opok kiro epar ätäi jam.” 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas kap oumara, Anut aurmara, äiewon, “Okoro an wain kap orip oinai, akasar aka aka je nurate pote. 


text:
Is epar awarom, is tawa okoro wain nemauk pakan an wa jam. Tawa Anut okoro omnokou kamäun amop kounuk, kiro epar is ätäi jam.” 


text:
<pb/>Keseria, ko bret oumara, Anut ‘pere’ aurianik, ipous pararianik, kon tamareäu roat aromara, äiewon, “Ak oinai, jeie. Okoro isan enimsau. [Is okoro onok keserim apari ak tawa isanun ronkateinai, isan enim pakas keseriar pote keserwe.” 


text:
<pb/>Ak o je kurena, bret keserwon senek, wain an kap orip oumara, äiewon, “Okoro wain an kiro isan karian, Anut nukan paip awau kiro opok pasar rau, kiro ak arom, jeie.] 


text:
Ro Nukan Mokoi ko kiro apu meter Anut nukas sare muruwon tainori manai. Utianik, kiro ros kon iwäi jaukut akan ipiakap marowon kiro ro ko wopur.” 


text:
<pb/>Keseria, kon tamareäu roat aka aka äiein, “Kiro onok inokos keserai?” Jisas nukan tamareäu roat aka aka inok näwäu rai ketäiein. 


text:
Jisas nukas awarowon, “Okoro omnokou pakan kamwareäi roat ak roasiret akan sarau roat senek kamwareäi. Kiro roat näunäu akas äiäi, ‘Ik iken roasiret jekur kamwareäum.’ 


text:
Ak kiro onok senek wa keserau. Ro ak kamuk opok näwäu rau ko mokoi eteinak senek rawai. Akan kamwaraun ro näwäu ko sarau ro senek rawai. 


text:
Inok ro ko näwäu? Kiro ro tane raumara, o jaun urweäu. Ko ro näwäu ra? Ro o wemoi, oi koiäu, ko ro näwäu ra? Kiro ro tane raumara, o jaun urweäu ko epar ro näwäu. Utianik, is akan ro näwäu is ak kamuk sarau ro senek sarwaroram. 


text:
Keseria, isan monias ak kamwaraun sakau irowon senek isas nais ak karauk roasiret kamwaraun sakau arom. 


text:
Keseria, ak isan mena taneanik, isan patan pakan o pak an pak jaiei. Ak nais kamwareäi roat akan sia opok tanea, Israel akan tupsiu 12 orip akan onok wasarewaraiei.” Jisas nukas Pita auruwon, “Nas ‘is ko äpu wa’ äiäm.” 


text:
<pb/>Jisas nukas äiewon, “Saimon, Saimon. Satan nukas ak wit nemauk seperiäi senek na ate apaisaun Anut nukas auruwon siar keserai. 


text:
Is nan won sakau maun rai Anut aurimin. Nan won ätäi is opok pirirmoi, is siarap koumata, nas ätäi nan sarau jaunat akan woiaka sakau mar.” 


text:
<pb/>Jisas nukas Pita ätäi auruwon, “Is epar senes aisom, Rusapai pututu, kakarau urwäu wa opok, nas isan enim ämäi momata, ‘Is ko äpu wa’ rai 3 orip äiäm.” Jisas nukas kon tamareäu roat sakau ämän awarowon. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Kar muti is ak Anut nukan ämän roasiret awaraun äsimwaromin opok, ak kar aiauk ra, jo ra, su ra wa oi manaiei, ak kar osap owaun ronkatein ra?” Akas ätäi äiein, “Ik kar osapun ronkatäu wa.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Rusapai kiro onok atap, inok ro ko aiauk orip ra, jo orip ra, ko kiro owai. Inok ro ko siräp rumukäu wäpik, ko kon kar omjo karauk roat aronuk, kau mona, ko kiro pakan aiauk oumara, kar siräp rumukäu kau mai. 


text:
Is epar awarom, meter jer weanik, äiein, ‘Akas kiro ro ko onok aru miäi roasiret pak turur maiei.’ <n>Aisaia 53:12</n> Kiro jer wein ämän epar rusapai is opok päi.” 


text:
<pb/>Kon tamareäu roat akas ätäi äiein, “Näwäu, siräp rumuk oirori okoro rau.” Kos ätäi awarowon, “Ak kiro ämän ekep wa mau äiäk.” Jisas nukas omtapau enip Olivet opok Anut auruwon. 


text:
<pb/>Jisas kiro mena utia, kar omtapau enip Olivet ko kiro opok orip orip maneäu opok potonuk, kon tamareäu roat akas ko tainori potoin. 


text:
<pb/>Keseria, ko ak utwareanik, kar ros ai wäun aiauk atapuk känkurenuk, poteäu senek opok potomara, kon uou sur wemoi, Anut auruwon. 


text:
Kos äiewon, “Moni, nakasar okoro usu is opok rau jäkäi mo. Utianik, na isan ronkat wa tainorau, nan ronkat karar tainor.” [ 


text:
Jisas ko usu näwäu owaun ronkatemara, Anut sakau auruwon. Kesernuk kesernuk, kon musas karian senekus omnokou opok nowon.] 


text:
<pb/>Ko Anut auri kuremara, siräianik, pote kon tamareäu roat rain opok potowon. Ak woiaka aru mianik, erekapu ninoin apwarwon. 


text:
Kos rurawaremara, awarowon, “Ak owon ekep nini rai? Siräinai, Anut aurwe. Keserna, Satan nukas ak wa ate apwarai.” Jisas wena, meiäun koi sakau atoin. 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat are maronuk maronuk, roat näunäu sosop, Judas tainori pote Jisas sakau atau potoin. Judas ko Jisas nukan tamuriäu ro. Kos amke Jisas siakup potomara, oktokorowon. 


text:
Jisas nukas totorwon, “Judas, na Ro Nukan Mokoi kon iwäi jaukut akan ipiakap maraun koi oktokorum ra?” 


text:
Keseria, karas siräp rumukäu oumara, Anut kamuk raiäwon ro näwäu senes nukan sarau ro wem raiar kon rauk näu kaima patir kurewon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro onok aparmara, awarowon, “Kiro onok wa keserau.” Keseria, kos kiro ron rauk käu ate oi monuk, ätäi kon rawon senek sarewon. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas Anut kamuk raiäi roat pak roat näunäu pak tup ou kameäi roat pak awarowon, “Ak weräiäun utupauk pak siräp pak oianik, is päu ro senek sakatoirianik, iworaun koi ra? 


text:
Is tup owa omre orip orip ak pak raiäimin, ak kiro opok atoiraun utiäin. Utianik, rusapai kiro akan ses. Okoro omnokou pakan pututu ko sakau orip.” Pita nukas Jisas nukan enip ämäi mowon. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas sakau ate oumoi, Anut kamuk raiäu ro näwäu senes nukan owa imäi potoin. Pita ko potonar, ämäi ämäi keres keres potowon. 


text:
Karauk roat akas ep kasik tukurin, Pita ko karauk roasiret kiro ep uke rain opok potomara, erek ep uke rain. 


text:
Kar sarau asires ep arou opok kon nepu jekur aparmara, äiewon, “Is äpu okoro ro ko Jisas pak ariäwon ro.” 


text:
<pb/>Rai rai, kar ros kon nepu aparmara, äiewon, “Na nais kon tamusiäu ro.” Kos ätäi äiewon, “Is kon tamuriäu ro wa.” 


text:
<pb/>Ätäi rai rai kar ros äiewon, “Okoro ro ko Jisas pak ariäu is äpu. Ko Galili provins pakan ro.” 


text:
<pb/>Kos sakau momara, äiewon, “Na kiro ämän aurem kiro is äpu wa.” Ko keser äienuk äienuk, kakarau urwewon. 


text:
Kesernuk, Näwäu nukas pirirmara, Pita sakamarwon. Pita ko Jisas nukas meter auruwon ämän ätäi ronkatewon. ‘Rusapai pututu kakarau urwäu wa opok, na isan enim ämäi momata, is ko äpu wa rai 3 orip äiäm.’ 


text:
Ko kiro ämän ronkatemara, kasik nomara, wouti monuk, näwäu waiewon. Jisas jeje ämän murianik, mänkäsioin. 


text:
Keseria, jeim arianik, karauk aru ämän aurin. Jisas ko roat näunäu amiakap wena, meiäun ate aparin. 


text:
<pb/>Om teinenuk, tapera, roat näunäu pak Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak erek tururia, wasarewareäi roat näunäu opok Jisas imäi potoin. 


text:
Akas totorin, “Na Krais, Anut nukas äsimoisonuk, koumon ra?” Kos ätäi awarowon, “Utianik, is Krais awaroita, akan woiaka epar wa maiei. 


text:
<pb/>Akas ätäi aurin, “Keseria, na Anut nukan Mokoi ra?” Kos ätäi awarowon, “Io, aka äiäi senek, is Anut nukan Mokoi.” 


text:
<pb/>Keseria, akas äiein, “Ik karauk roat kamware rauta, akas koi kon enkup kar ämän wa maiei. Owo ämän nukan oksaus ämän äienuk, roumun. Nukan ämänisar nuka wasare murai.”<pb/>


text:
Keseria, roat näunäu ak erekapu siräianik, Jisas Pailot nukan amuk opok imäi potea, kon enip opok ämän sätäia, äiein, “Okoro ro kos iken roasiret akan ronkat aru mia, awareäu ak takis aiauk wa mau rai, äienuk, roiäumun. Kos äiäu, is Krais, roasiret kamwaraun ro näwäu rai awareäu. Keseria, ik na siatap imäi koum.” 


text:
<pb/>Pailot nukas Jisas totorwon, “Na Juda roasiret akan kamwaraun ro näwäu king ra?” Jisas nukas äiewon, “Kiro naka äiem senek.” 


text:
<pb/>Pailot nukas Anut kamuk raiäi roat pak roasiret turur rain pak awarowon, “Is okoro ros kar onok aru mowon aparau wa.” 


text:
<pb/>Akas ätäi sakau ämän mianik, keser äiein, “Kos roasiret amiakap onok aru ätär mareäu. Ko Judia provins erekapu keserwon. Ko Galili provins opok onoktoreanik, rusapai Jerusalem mena keserau kou.” Jisas Herot-Antipas siakup imäi potoin. 


text:
Akas ko Galili provins pakan äiein roumara, kos Herot siakup äsimorwon. Herot ko Galili provins kameäwon ro näwäu. Kiro ses opok, ko kon mena utomara, Jerusalem mena pote rawon. 


text:
<pb/>Jisas ko Herot rawa imäi potona, Herot ko Jisas aparmara, näwäu nepipirwon, owon, ko Jisas nukan enip roiäu, om ses rumukäu ko owose aparam rai rawon. Ko Jisas nukas karauk kurur atap atap kesernuk, aparaun ronkatewon. 


text:
Herot kon marai roat pak, akas Jisas ir murianik, jeje ämän sosop aurin. Keseria, Herot nukas kon marai roat awaronuk, kon omjo eposek Jisas orke muria, ätäi Pailot rawa äsimornuk, potowon. 


text:
Herot Pailot ori au meter iwäi rairin, rusapai kiro ses opok au jaiateir. Pailot nukas Jisas wena, meiäun awarowon. 


text:
Herot nukas Jisas ätäi Pailot rawa äsimornuk, kos Anut kamuk raiäi roat näunäu pak kamwareäi roat näunäu pak roasiret erekapu pak urwarnuk, koi tururna, Pailot nukas awarowon, “Akas okoro ro ätäi is siarap imäi koianik, roasiret onok aru ätär mareäu rai airoin. Is akan amiakap totormin is kos kar onok aru mowon aparau wa. 


text:
Utianik, Herot ko nais keseriar keserwon. Ko Jisas nukas onok aru mowon aparwon maro, kos is jer we murunuk, aparwom. Okoro ro ko kar onok aru mau wa, ko owon erar wena, meiäi? 


text:
(Meter kiro mena roat akan kamwareäwon ro näwäu pak weräianik, Bar-Abas nukas kar ro wenuk, meiewon. Keseria, ko karapus owa kurena, rawon.) 


text:
<pb/>Pailot nukas ätäi awarowon, “Ko owo onok aru keserwon? Is kos kar onok aru keserwon aparau wa. Ko erar weta, meiäun itok wa. Is isan marai roat awaroita, mänkäsi oumoi, utona, manai.” 


text:
Pailot nukas Bar-Abas kiro ro kar ro wenuk, meiewon utonuk, manonuk, ko Jisas marai roat akan ipiakap marowon. Rom akan marai roat akas Jisas am äpäs opok wena, meiäun imäi potoin. 


text:
<pb/>Rom akan marai roat akas Jisas am äpäs opok wäun apu opok imäi potona potona, kar ro ko Sairini menas näu mena tonaun kowon. Kon enip Saimon. Apu opok tararia, sakau atea Jisas nukasar kon am äpäs ämäi potowon kiro oianik, Saimon ämäi muruna, Jisas tainori potowon. 


text:
<pb/>Roasiret sosop Jisas tainori potoin. Kiro kamuk karauk asiret ko aparmana, woiakati maronuk, konun waiein. 


text:
Jisas nukas ätäi pirirmara, awarowon, “Jerusalem asiret. Ak isanun woiakati momoi, wa waiäu, ak akan mokoit pak aka mesin waiewe. 


text:
Ak jekur rowe, tawa kiro omre päi opok aka äiäiei, ‘Asiret ewit ak nepipiraiei. Asiret ak mokoi mau wa ak nais nepipiraiei. Asiret ak mokoi apur wa jeäi ak nais nepipiraiei.’ 


text:
Keseria, kiro ses opok, roasiret akas omtapau näunäu awaraiei, ‘Ik koi, tonoike mowe.’ Akas omtapau eteinak awaraiei, ‘Ik koi kururur mukia, ämäi mukowe.’ <n>Hosea 10:8</n> 


text:
Kiro mena enip Golgota, enip onoktapau kiro kesek, ‘op tapau sekerem’. Kiro opok peanik, Jisas pak kiro ro oirori au onok aru moirin erek am äpäs opok äsäiware maroin. Kar ro Jisas nukan ipou näu kaima äsäi moin, kar ipou saunan kaima äsäi moin. [ 


text:
Jisas nukas äiewon, “Moni, kiro onok keseri, ak äpu wa, nas akan onok aru jäkäi mar.”] Keseria, marai roat akas aiauk oianik, satu sipiräieanik, kon omjo aka inäi owaun keserin. 


text:
Roasiret ak tai rai Jisas apai rauna rauna, kamwareäi roat näunäu akas ko ir muria, jeje ämän aurin, “Ko karauk roasiret sarwareäwon. Ko Krais kiro ro Anut nukas äsimornuk, kowon maro, nukasar nuka saräun itok.” 


text:
Rom akan marai roat akas nais ko pe jeje ämän aurmana, wain an tiu nurianik, aurin, “Na epar Juda roasiret akan kamwareäum ro näwäu ra, na am äpäs utoinam, no.” 


text:
<pb/>Kiro ro aru oirori erek am äpäs opok äsäi matoin, karas Jisas jeje ämän keser auruwon, “Na Krais ra roi, nakasar nan enmatsau sareinam, iu sareit.” 


text:
Iu kiro usu oumur kiro itok, owon iu onok aru momurin, kiro meiäun itok. Okoro ro ko kar onok aru keserau wa ko ro eposek erar meiäun itok wa.” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro ro auruwon, “Is na epar paip musom, rusapai na is pak omar oik rawam.” Jisas meiewon. 


text:
Jisas nukas urwemara, äiewon, “Moni, rusapai isan totom nan ipon opok musom.” Ko keser äiemara, kon osou nukasar utomoi, meiewon. 


text:
<pb/>Marai roat akan kamwareäu ro näwäu ko kiro onok aparianik, Anut nukan enip jou murmara, äiewon, “Epar senes, okoro ro ko onok aru wa miäu.” 


text:
<pb/>Roasiret ak owo onok penuk, apwaraun koi tururin, ak kiro onok aparmana, ak woiakati näwäu maronuk, ätäi akan mena ute manoin. 


text:
Jisas nukan jaukut pak asiret Galili provins pakas Jisas tainori koin ak erek atapukas tai raianik, kiro onok keserin apai rain. Jisas nukan kopeu oi aireu uru moin. 


text:
<pb/>Kar ro kon enip Josep ko Arimatea menan, Judia provins raiäu. Ko roasiret amiakap ro eposek raiäu. Ko Juda kamwareäin roat näu näu akan sarau jaunaka. 


text:
Ko karauk roat näunäu akan ronkat Jisas wena, meiäun äiein akan ämän tainorau wa. Ko Anut okoro omnokou kamäun ätäi kowai rai kame raiäwon. 


text:
Keseria, kos Jisas nukan kopeu am äpäs opokan oumara, omjo ärneus kururur murianik, aireu uru moin. Kiro up aiauk näwäu uru tuein. Kiro uru meter kar ro up kuräu wa. 


text:
<pb/>Kiro asiret meter ak Galili provins pakan Jisas tainori koin, ak erek Josep tainori potea, kiro aireu uru Jisas nukan kopeu owose maiei rai ak apari rain. 


text:
Keseria, kiro asiret ak ätäi akan mena potea, am anakas sou eposek päun jekur mianik, sumaun omre penuk, ak sintore ämän tainorianik, sumoin.<pb/>


text:
Tup Näu opok, taperar senes asiret ak kiro am anakas sou eposek ate moin oianik, Jisas nukan enipsau opok joutor muraun potoin. 


text:
Ak kiro onok keserwon aparianik, ronkat sosop oi rauna rauna, Anut nukan sarau eitek oirori awan omjo ärneu senes orip kurte pemasa, amiakap tai rairin. 


text:
Merek näwäus akan amiawa senirnuk, kiro asiret ak iminemoi, akan totomaka manonuk, ak omnokou apai rauna rauna, kiro sarau eitek ories awaroirin, “Ak owon ro awau raiäu meieäin roat akan mena itanerai? 


text:
[Ko okoro opok rawau wa, ko siräi manowon.] Ak kiro ämän meter Galili provins opok raumara, awarowon ronkatewe. 


text:
‘Ro Nukan Mokoi sakau ateanik, onok aru miäi roat akan ipiakap marona, akas ko am äpäs opok wena, meiäi. Omre 3 opok ko ätäi siräiäi.’ ” 


text:
<pb/>Keseria, kiro asiret akas up utia, kiro osap aparin erekapu karauk roat pak kon tamarowon roat 11 orip turur rain opok pote awaroin. 


text:
Kiro asiret akan enmaka kiro, Maria ko Magdala menan, Joana, Jems nukan anak Maria, karauk asiret pak erek potoin, akas kiro onok aparin, Jisas nukan tamariäwon roat awaroin. 


text:
Utianik, Pita ko kiro ämän roumoi, siräumara, kurte kiro up opok potomara, kiro up uru omjo ärineu karar aireu uru rawon aparwon. Ko ätäi owa potomara, kiro onok keserwon, ronkat sosop oi rawon.] Näwäu nukas kon tamariäwon roat oirori Emeas mena potoirin opok amiawap pewon. 


text:
<pb/>Kiro omre opok, Jisas nukan tamariäwon roat oirori au kar om enip Emeas mena potoirin. Kiro menas Jerusalem mena potaun atapuk wa. 


text:
Jisas nukas totwatowon, “Au oworäi are potorair?” Kos keser totwatonuk, au awan woiaka uru usu sarewon. 


text:
Ro karan enip Kliopas nukas ätäi auruwon, “Na kar menan ro rusapai Jerusalem mena koumon, okon, na kiro onok umara pewon na äpu wa ra?” 


text:
<pb/>Kos ätäi totwatowon, “Owo onok umara pewon?” Awas ätäi auririn, “Kiro onok Nasaret menan Jisas opok keserwon. Ko Anut nukan ämän areäu ro näwäu. Anut nukan amukup pak roasiret erekapu akan amiakap kon sarau pak ämän pak sakau senes. 


text:
Iken Anut kamuk raiäi roat näunäu pak kamoikeäi roat näunäu akas sakau ateanik, am äpäs opok wena, meiewon. 


text:
Ak kon enipsau aparau wa. Akas ätäi koianik, ik aikoin, Anut nukan sarau eitek ories Jisas ko ätäi siräiewon aikoin. 


text:
Keseria, iken roat karauk kiro up opok potea, asiret akas awaroin siar aparin. Ak kon enipsau aparau wa.” 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas awatowon, “Awan ronkat rumukäu wäpik. Meter Anut nukan ämän roianik, areai roat akas kiro ämän äiein, au awan woiaka epar mau wa. 


text:
Kos Moses nukan ämän pakaima onoktoroi awatomara, karauk Anut nukan ämän roianik, areai roat akan ämän pak awatowon. Kos nuka mesin jer wein ämän onoktapau erekapu awatowon. 


text:
Awas au pak rawaun sakau ateanik, auririn, “Om irai, okon, na ik pak ne ninam, na wa manau.” Keseria, ko tonomara, au pak rawon. 


text:
Kesernuk, au awaka awaka äieirin, “Iu apu opok komurin, kos kiro ämän onoktapau Anut nukan ämän opokas aitowon, kiro omre opokar iwen woiok siräiewon.” 


text:
<pb/>Au kiro ämän areanik, kiro omre opokar siräianik, Jerusalem mena ätäi potoirin. Poteanik, Jisas nukan tamariäwon roat 11 orip pak karauk jaunakat pak erek owa turur rain opok pote tarwaroirin. 


text:
Kiro owa rai roat akas kiro roat ori awatoin, “Epar senes Näwäu ko ätäi siräiewon. Saimon ko aparwon.” 


text:
Keseria, kiro ro ories ätäi kiro onok apu opok pewon erekapu awaroirin. Awas äieirin, “Kos bret ene itonuk, iu ko äpu momurin.” Jisas nukan tamarowon roat ak erekapu Jisas aparin. 


text:
<pb/>Kiro roat ories kiro onok aparirin arena arena, Jisas nukasar kurte ak kamuk opok pemara, [awarowon, “Akan woiaka päurar rawai.”] 


text:
Ak isan ipi isi ek aparwe, okoro isaka pe raim. Ak isan ipi atoinai, ak äpu maiei. Op akan enmaksau is apairoi senek wa.” [ 


text:
Ak erar nepipirin. Utianik, ak akan woiaka epar mau wa, ak ronkat sosop oi rain. Kos totwarowon, “Ak karauk o jaun rau ra?” 


text:
<pb/>Kos awarowon, “Is okoro onok meter ak pak raia, kiro ämän awaromin. Kiro osap meter is mesin Moses nukan sintore ämän jer pak Anut nukan ämän roianik, areain roat akan ämän pak Buk Song opok jer wein päi awaromin, rusapai epar peu.” 


text:
Kos awarowon, “Kiro ämän opok keser jer wein, ‘Krais ko tätäi näwäu oumoi, meieanik, ätäi omre 3 opok siräiäi.’ 


text:
Kon enip opokas kon ämän roasiret marona, akan woiaka pirirna, Anut nukas akan onok aru jäkäi marai. Ak kiro sarau Jerusalem mena onoktoraiei. 


text:
Kiro Osou Näu isan Monias ak araun paip marowon, kiro isas rusapai äsimorita, ak opok kowai. Ak Jerusalem mena rauna rauna, kiro Osou Näus koi ak sakau marai.” Anut nukas Jisas omar oik imäi tonowon. 


text:
Keseria, Jisas nukas kon tamariäwon roat imwaromara, Betani mena manowon. Kiro opok kon ipou oik momara, kon tamariäwon roat jekur rawaun ämän aware aware utware manowon. [Anut nukas ko omar oik imäi tonowon.] 


text:
Okoro Jisas Krais nukan askanai akan enmaka, Jisas ko Devit nukan kinjauk ko Apraham nukan askanai. 


text:
Apraham ko akan momonaka pakas pote Devit kamwareäwon ro, akan enmak okoro jer we moin, rau: kiro Apraham, Apraham nukan mokoi Aisak, Aisak nukan mokoi Jekob, Jekob nukan mokoi Juda, kon amakut pak, Juda nukan mokoi Peres, ko Sera ori awan aninawa Tamar, Peres nukan mokoi Hesron, Hesron nukan mokoi Ram, Ram nukan mokoi Aminarap, Aminarap nukan mokoi Nason, Nason nukan mokoi Salmon, Salmon nukan mokoi Boas, kon anak Rehab, Boas nukan mokoi Obet, kon anak Rut, Obet nukan mokoi Jesi, Jesi nukan mokoi, kamwareäwon ro king Devit. 


text:
Devit rawon ses opok Israel roasiret Babilon mena karapus imware manoin, okoro askanai akan enmaka: kiro Devit, Devit nukan mokoi Solomon, ko Uria nukan waun mokoi, Solomon nukan mokoi Rehoboam, Rehoboam nukan mokoi Abija, Abija nukan mokoi Esa, Esa nukan mokoi Jehosapat, Jehosapat nukan mokoi Jehoram, Jehoram nukan mokoi Usia, Usia nukan mokoi Jotam, Jotam nukan mokoi Ehas, Ehas nukan mokoi Esekaia, Esekaia nukan mokoi Manasa, Manasa nukan mokoi Emon, Emon nukan mokoi Josaia, Josaia nukan mokoi Jekonaia, kon amakut pak. 


text:
Babilon mena Israel roasiret pote rain ses opok, pote Jisas an jowon ses opok, okoro askanai akan enmaka: kiro Jekonaia, Jekonaia nukan mokoi Sealtiel, Sealtiel nukan mokoi Serubabel, Serubabel nukan mokoi Abiut, Abiut nukan mokoi Eliakim, Eliakim nukan mokoi Eso, Eso nukan mokoi Sadok, Sadok nukan mokoi Ekim, Ekim nukan mokoi Eraiat, Eraiat nukan mokoi Eleasa, Eleasa nukan mokoi Matan, Matan nukan mokoi Jekob, Jekob nukan mokoi Josep, ko kon wau Maria, ko Jisas nukan anak. Jisas ko Krais. Kiro enip onoktapau ‘Anut nukas äsimorwon, ätäi imäikaun ro’. 


text:
<pb/>Keseria, kiro askanai 14 orip akan tupsiu pakas ak Apraham raiäwon ses pakas pote Devit rawon opok. Karauk askanai ak 14 orip akan tupsiu pakas, Devit rawon ses pakas pote Babilon mena karapus rain opok. Keseriar, askanai 14 orip akan tupsiu pakas karapus rain pakas pote Jisas Krais an jowon ses opok rain. Maria Jisas Krais An Jowon. 


text:
<pb/>Jisas Krais owose pewon? Kon pewon onok kesek. Kon anak Maria ko Josep owaun sare moin. Utianik, meter kiro ro asir ori au ouratäu wa opok, Maria ko äpu mowon Anut nukan Osou Näus ko amaiwo sarewon. 


text:
Josep ko erekapu onok eposek miäu. Keseria, ko roasiret amiak opok Maria utonuk, Maria wou aru mai. Keserianik, ko ämäi ämäi Maria utaun ronkatewon. 


text:
Utianik, Josep ko asik utaun ronkat ounuk ounuk, Anut nukan sarau eitekus nini epir pakas keser auruwon, “Josep. Devit nukan askanai, Anut nukan Osou Näu nukasar Maria amaiwo sarewon. Keseria, na kiro asik owaun itok, ko nan asik. 


text:
Ko mokoi an jounuk, na kon enip Jisas mam. Kiro enip onoktapau ‘kos kon roasiret akan onok aru jäkäi mareanik, ak ätäi imwarai’.” 


text:
<pb/>Rurisapai, kiro onok erekapu Näwäu nukas Anut nukan ämän roianik, areawon ro, Aisaia, auruwon siar kiro epar peu. Aisaia nukas äiewon, 


text:
“Kar asir makun ko ro pak niniäu wa, ko amaiwo sareanik, ko mokoi an jowai, kiro mokoi kon enip Emaniuer äiäiei. Kiro onoktapau kesek, ‘Anut ik pak rau’.” <n>Aisaia 7:14</n> 


text:
<pb/>Keserianik, Josep ko siräumara, Anut nukan sarau eitek nukas auruwon siar kon asir Maria ätäi owon. 


text:
Utianik, Josep ko kiro asir pak ninau wa erar rai rai, pote Maria ko mokoi an jowon. Mokoi an jounuk, Josep nukas kiro mokoi enip Jisas mowon.<pb/>


text:
Jisas ko anakus Betlehem mena Judia provins opok an jowon. Kiro ses opok, Herot ko kiro omsau kamwareäwon ro näwäu king rawon. Maria an joi raunuk raunuk, karauk san peäwon pakan äpu miäin roat ak pai awau penuk, aparianik, ak kiro pai tainori Jerusalem näu mena koin. 


text:
Ak koianik, akas kiro pakan keser totwaroin, “Juda akan kamwaraun mokoi awau pewon, kiro erapok pe rau? Ik kon pai san peäwon pakas penuk, aparianik, ik ko jou muraun koum.” 


text:
Kiro omsau kamwareäwon ro king Herot kiro ämän roianik, ko wou aru mowon, roasiret erekapu Jerusalem menan ak erek woiaka aru moin. 


text:
Keseria, Herot nukas Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak ak erekapu ämän surmaronuk, kouna, totwarowon, “Krais, Anut nukas ko äsimornuk, kowai, kiro ro ko erapok pe rau?” 


text:
<pb/>Akas ätäi ko aurin, “Betlehem mena Judia provins opok. Meter Anut nukan ämän roianik, areawon ro nukas keser jer we mowon:<pb/> 


text:
‘Betlehem, na mena eteinak Judia provins opok, na ruris wa rawaun. Wa senes. Nan kar ro näwäu päi. Kiro ro päi ko isan Israel roasiret kamwarai.’ Keseria, ko Betlehem mena kowai.” <n>Maika 5:2</n> 


text:
<pb/>Keser aurna, Herot nukas ämäi ämäi kiro roat san peäwon pakan totwarowon, “Kiro pai owo ses opok pewon?” Kiro onok totwarowon rowaun. 


text:
Ko Betlehem mena äsimwareanik, keser ämän awarowon: “Ak potoinai, kiro mokoi jekur itane aparia, is ätäi koi airaiei. Keserna, isas pak erek pote jou muram.” Ko kiro mokoi pote wäun rai keser kiro sät ämän awarowon. 


text:
Keseria, kiro pai ninareäi roat ak Herot nukan ämän roumoi, ute manoin. Ak apu opok pote rai, kiro pai meter san peäwon pakaimas aparin. Kiro pai amke pote kiro mokoi rawon ou opok kämioik rawon aparianik, ak woiaka näu sareanik, nepipirin. 


text:
Ak pote kiro owa toneanik, kiro mokoinak kon anak pak rawon aparianik, akan uoraka sur weanik, kiro mokoinak jou murin. Keseria, ak karauk osap enip aiauk gol pak pauda kapasmer pak am an anakas sou eposek orip pak oianik, kiro mokoinak nurin. 


text:
<pb/>Ak kiro mokoinak osap nurianik, rauna rauna, Anut nukas nini epir pakas ämän jekur awarowon siar, “Ak ätäi Herot siakup wa potaiei.” Keseria, kiro roat kar apu pakaima akan mena ätäi manoin. Josep Maria ori awan mokoi imäianik, imine Ijip omsau manoirin. 


text:
<pb/>Pai ninareäi roat ute manona, Anut nukan sarau eitek kararas pemara, nini epir pakaima Josep keser auruwon, “Herot nukas mokoi wäun itanera. Keseria, na kurte siräinam, mokoi anak ori imwatoinam, Ijip omsau imine pote rawam. Au kiro opok rawaieir. Imkanik, isakasar ätäi aisoita, ak ätäi kowaiei.” 


text:
Ko kiro opok pote raunuk raunuk, Herot meiewon. Keseria, kiro ämän meter Näwäu nukas Anut nukan ämän roianik, areawon ro nukas äiewon epar pewon, ‘Isan mokoi Ijip omsau pakan urweita, kowon.’ <n>Hosea 11:1</n> Mokoit erekapu akwarona, meiein. 


text:
<pb/>Josep ko Ijip omsau manonuk, Herot ko pai ninareäi roat akas sät aurianik, manoin ämän roianik, ko kasak pewon. Keseria, kon marai roat awaronuk, ak kiro Betlehem mena pak karauk mena Betlehem mena siakup rain pak ak kiro menan mokoinakut apur jeäin woisan oiroror orip pak rusapaian mokoinakut pak erekapu akwarona, meiein. Owon, ko pai ninareäi roat akas kiro ses kiro pai pewon aurin. 


text:
<pb/>Ko keser äiewon, ‘Rama mena waiein jejep roin. Resel ko kon mokoit akanun waira. Karauk asiret akas kon wou näu saräun ämän aurna, ko akan ämän rowau wa. Ko ätäi wai rawon. Kon mokoit rawau wa, erekapu meiein.’ <n>Jeremaia 31:15</n> Josep Marai ori ätäi Jisas imäianik, Nasaret mena potoin. 


text:
<pb/>Rai rai, Herot meienuk, Anut nukan sarau eitekus Josep Ijip omsau rawon nini epir pakaima pe auruwon, 


text:
“Na siräinam, mokoi kon anak ori ätäi Israel akan omnokou opok imwate potam. Owon, kiro roat ak mokoi wäun keserin roat ak meiein.” 


text:
<pb/>Herot ko meienuk, Arkelaus ko kon momokun omoi pe oumara, Judia provins kamewon. Josep ko kiro ämän roumara, kiro opok potaun iminewon. Ko iminenuk, Anut nukas nini epir pakas ämän sosop jekur nurunuk, ko Judia provins tonau wa, Galili provins potowon. 


text:
Ko pote Nasaret mena om owon. Keseria, Anut nukan ämän roianik, areain roat akas arein kiro ämän epar peu: ‘Ko Nasaret menan ro.’<pb/>


text:
Jisas ko näwäu sarenuk, kiro ses opok, Jon, an jomareäwon ro, ko ro wäpik mena Judia provins om puru opok sarau onoktorowon. 


text:
Jon nukas roasiret ko siakup kouna, awarowon, “Ak akan onok aru pakan ätäi pirirwe. Owon, Anut ak kamwaraun ses kou!” 


text:
Jon nuka mesin Anut nukan ämän roianik, areawon ro Aisaia nukas meter ronkatemara, arewon:<pb/>“Kar ro, ko ro wäpik mena om puru opok urwera. ‘Näwäu nukan apu jekur sare muruwe. Kon apu tuku muruwe!’ ” <n>Aisaia 40:3</n> 


text:
Jon nukan omjo opur kamel urik oumara, omjo ate mowon, ko kar opur kerau oumara, let senek takeäwon. Ko sonkäpit pak upes an pak jeäwon. 


text:
Jerusalem menan roasiret pak karauk roasiret erekapu Judia provins opok rai pak, Jordan An kasakup raiäin roasiret pak erekapu ak ko siakup koin. 


text:
Jon ko Parisi Sadusi roat sosop an jowaun koin apwaromara, kos awarowon, “Ak män nukan tupsiu senek, akan onok aru senes Anut ak akwaraun kowai ses opok ak owose imine manaiei? 


text:
Ak akan onok aru sumkäineinai, woiaka pirirwe. Kiro karauk roat äpu maiei akan onok aru pakan ätäi piririn. 


text:
Ak akan ronkat keser wa oumoi, äiäu, ‘Apraham ko iken askanai. Keseria, Anut nukas ik sareikonuk, ik eposek rawam.’ Is ak epar senes awarom okoro aiauk omnokou opok rai Anut nukas oianik, Apraham nukan kinjaukut senek ate maun itok. 


text:
Anut nukan ipous man ateanik, am rurukup me rau. Karauk am nemauk jekur wa muriäu, manas kiro am patirianik, oi ep unik uru kurenuk, jerai. 


text:
Is rusapai anas ak an jomariäim, kiro akan onok aru pakan piriraun kesermin. Utianik, kar ro ruris koura, kon sakaus isan sakau itimorai, kos Anut nukan Osou Näu ep orip pakas an jomarai. Is ko itimorau senek wa, is ro eposek wa. Keseria, is kon su ämäi murau senek wa. 


text:
Ko sauwor ipous ate rau, kiro sauworis wit oreanik, oik monuk, uriris kiro wit sinok utarianik, wit näu oianik, kon owa seper mai, sinok apoi oianik, ep wa koseriäu opok makai.” Jon nukas Jisas an jomuruwon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Jisas ko Galili provins utomara, pote, Jordan An opok ko Jon nukas an jomuraun rai kowon. 


text:
Utianik, Jon nukas Jisas kon ronkat ätäi piriraun rai auruwon. “Na kiro onok wa keserau. Nasar is an joi muraun itok. Na owon isas an jomusaun rai koum?” 


text:
Jisas nukas ätäi auruwon, “Mus, rurisapai nas keser! Kiro Anut nukan onok ik erekapu keseram. Iu kesersa, Anut apaitianik, äiäi, kiro onok tuku.” Keseria, Jisas nukas Jon auruwon siar Jon keserwon. 


text:
<pb/>Jon nukas Jisas an jomurnuk, ko kurte an utomara, kasakup pewon. Ko kasakup pemara, Anut nukas omar im tuewon aparwon, ko Anut nukan Osou Näu ai manap senek ko opok koianik, tapakup rawon aparwon. 


text:
Näwäu nukas kar ron pätu senekus omar oikas urwenuk, rowon, “Okoro isan mokoi senes konun isan woias meieäim. Isan woias konun näu sareu.”<pb/>


text:
Keserianik, Anut nukan Osou Näus Jisas ro wäpik mena om puru opok Satan nukas ate aparaun imäi potowon. 


text:
Kiro ses opok, Satan nukas ko siakup pemara, auruwon, “Na Anut nukan Mokoi raroi, na okoro aiauk aurta, bret etäunuk, je.” 


text:
<pb/>Utianik, Jisas nukas ätäi sakau ämän auruwon, “Ei, Anut nukan ämänis keser äieu,<pb/>‘Ro bret karar jeanik, awau wa rawai, Anut nukan ämän karar tainorianik, epar awau rawai.’ ” <n>Lo 8:3</n> 


text:
<pb/>Keseria, Satan nukas Jisas Jerusalem näu mena imäi manowon, Anut osap nuriäi ou näwäu kämioik mowon. 


text:
Keserianik, auruwon, “Na Anut nukan Mokoi raroi, nakasar kiro pakas omnokou opok pitikänir nopot? Kiro Anut nukan ämänis äieu,<pb/>‘Anut nukas kon sarau eitek nanun awarai: Akas nan ipon karaim karaim ateanik, oi ne musaiei. Keserna, kar aiaukus nan ison wa wäi.’ ” <n>Buk Song 91:11-12</n> 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi sakau ämän auruwon, “Ei, utianik, Anut nukan ämänis keser äieu,<pb/>‘Na nan Näwäu Anut wa ate apar.’ ” <n>Lo 6:16</n> 


text:
<pb/>Satan nukas Jisas omtapau rumukäu senes kämioik imäi tonomara, osap erekapu sakau orip okoro omnokou opok rau ätär muruwon. 


text:
Satan nukas auruwon, “Na nan uon sur wenam, na is jou murota, okoro osap na apari raum kiro erekapu na isam.” 


text:
Kesernuk, Jisas nukas auruwon, “Satan, na ute man! Anut nukan ämänis äieu,<pb/>‘Na nan Näwäu karar jou mur. Na Anut nukan sarau karar muram.’ ” <n>Lo 6:13</n> 


text:
<pb/>Keser aurunuk, Satan ko Jisas ute manowon. Anut nukan sarau eitek akas koianik, Jisas sarein. Jisas ko Galili provins opok sarau onoktorowon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Jisas ko Jon karapus owa kurein ämän roianik, kiro mena ute Galili provins opok potowon. 


text:
Ko Nasaret mena karar rawau wa, ko pote Kapaneam mena rawon, kiro mena Galili An Unik siakup, Sebiulan Naptali ori awan tupsiu akan om taku opok pote rawon. 


text:
<pb/>Keseria, kiro onok Anut nukan ämän roianik, areawon ro Aisaia nukas meter arewon siar epar peu. 


text:
‘Sebiulan nukan omnokou pak Naptali nukan omnokou pak, näu apu mas an kasakup omnokou rau pak Jordan An kasakup karaima, Galili provins pakan roasiret pak karauk menan roasiret pak akan woiaka Anut mesin epar wa miäi ak raiäin. 


text:
Kiro pakan roasiret ak pututu rai, ak arou näwäu aparaiei! Karauk roasiret ak erekapu om pututu senes uru meiauri rai ak nais arou merek aparaiei.’ <n>Aisaia 9:1-2</n> 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Jisas kon sarau onoktoroianik, keser äiewon: “Anut ak kamwaraun ses kou. Kesernuk, akan onok aru pakan ätäi pirirwe!” Jisas nukas was oiäi roat 4 orip urwarowon. 


text:
<pb/>Jisas ko Galili An Unik kasakupaias ari ari pote, was oiäirin roat ori apwatowon. Kar ro Saimon, kon kar enip Pita; kon amak enip Andru, au was owaun jo an unik opok kure rairin. 


text:
Jisas nukas keser äienukar, au awan was oiäin jo pak karauk osap ous opok utomoi, kurte Jisas tainor manoirin. 


text:
<pb/>Ko pote, kar ro oirori apwatowon. Kiro ro Jems kon amak Jon pak, au Sebedi nukan mokoit ori. Au awan momonawa Sebedi pak akan ous opok rain, ak akan was oiäi jo kiräiwon, okon, jekur rain. Jisas nukas kiro roat ori urwatowon. 


text:
Au kurte awan ous pak awan momonawa pak utomoi, Jisas pak manoin. Jisas ko sip roasiret jekwarowon. 


text:
<pb/>Jisas ko Galili provins ari ari potomara, Anut nukan Ämän Eposek Juda roasiret akan tururiäi owa tonemara, awarowon, “Anut ko koi ätäi roasiret imwarai.” Jisas ko ämän keser äianik, karauk roasiret ui pak sip pak osou aru orip pak jekwarowon. 


text:
<pb/>Roasiret kon onok aparianik, kiro ämän Siria provins erekapu manowon. Keseria, kiro pakan roat akas karauk sip roat sosop pak, roat tätäi näwäu orip pak, roat osou aru akan woiaka uru rau pak ate karwareäu roat pak isiaka ipiaka meiewon roat pak, Jisas siakup imware kouna, kos erekapu jekwarowon. 


text:
Roasiret sosop sosop Galili provins pakan pak näu mena 10 orip enip Dekopolis pakan pak Jerusalem menan pak Judia provins pakan, omnokou Jordan An karaima pak ak erekapu Jisas tainori manoin.<pb/>


text:
Jisas ko roasiret sosop apwareanik, pote kar omtapau opok tane rawon. Kesernuk, kon tamareäu roat akas ko siakup koin. 


text:
<pb/>“Inok roasiret ak äpu akasar akan totomaka sarwarau senek wa, akararnak onok eposek mau senek wa, ak woiaka eposek saräiei. Anut nukas ak kamwareäu. 


text:
<pb/>Inok roasiret ak wai raiäi, ak woiaka eposek saräiei. Anut nukas kiro roasiret akan woiaka aru ätäi jekur maronuk, rawaiei. 


text:
<pb/>Inok roasiret akan enmak akasar wa jou miäi, ak woiaka eposek saräiei. Anut nukas ak osap araun awaronuk, kiro erekapu akan owaiei! 


text:
<pb/>Inok roasiret ak Anut nukan onok eposek owaun sarau sakau maiei ak woiaka eposek saräiei. Owon, Anut nukas akan sarau moin apwareanik, sarwarai. 


text:
<pb/>Inok roasiret ak karauk roasiret akanun woiakas meiewon, ak woiaka eposek saräiei. Anut nukas keseriar akanun wous meiäi! 


text:
<pb/>Inok roasiret akan sarau kiro karauk roat weräuna, erar rawaun patir ariai, ak woiaka eposek saräiei. Anut nukas ak isan mokoit awarai! 


text:
<pb/>Inok roasiret ak onok eposek orip Anut nukan sarau muruna, karauk roat akas apwareanik, kasiaka penuk, karauk usu ak opok mona, ak woiaka eposek saräiei. Kiro roat Anut nukas kamwareäu. 


text:
<pb/>Ak is tainori arina, karauk roat ak apwareanik, sät ämän enmak opok mianik, jeim wareanik, akwarona, ak woiaka wa aru mau, ak woiaka näu saräiei. 


text:
Ak woiaka näu saräiei, owon, Anut nukas karauk osap eposek sare marowon omar oik rau tawa owaiei. Kiro onok meter iken karauk asanokot akas Anut nukan ämän roianik, areain roat akwaroin siar roat akas ran rusapai ak kesewaraiei.” Roasiret woiaka epar moin ak siu, arou pak senek. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Roasiret akan woiaka epar moin erekapu ak siu senek. Utianik, siu ko mitu wäpik sarenuk, ätäi kiro siu mitu sare maun senek wa. Kiro erekapu aru mowon, ak känkurena, roasiret akas isiakas tai kureäi! 


text:
<pb/>Roasiret akan woiaka epar moin kiro ak omsau akan arou senek. Näu mena omtapau opok ou miäi kiro ämäiäu senek wa. 


text:
<pb/>Kar ros kon arou aioi mianik, baket uru wa miäu. Ko arou aioianik, kämioik amparar äsäi monuk, roasiret erekapu kon merek opok raiäi. 


text:
Kiro onok senek akan arou merek kiro roasiret akan amiak opok maraiei. Keseria, akas ak owo onok eposek keserin ak aparianik, akan momonaka omar oik rau ak kon enip jou maiei.” Jisas nukas roasiret Anut nukan sintore ämän awarowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar roasiret awarowon, “Ak is Moses nukan sintore ämän pak Anut nukan ämän roianik, areain roat akan ämän maroin kiro oi kuräun koim ra ak keser wa ronkatäu. Utianik, is kiro ämän oi kuräun kowau wa, is akan ämän kiro iporaun koim. 


text:
Is epar senes awarom, omar pak omnokou pak rain ses opok kar sintore ämän eteinak wa ämäiäu. Akan ämän karar karar erekapu epar, päi kiro ses opok epar, akan sintore ämän patarai. 


text:
Keserianik, inok ros kiro sintore ämän eteinak senes wa tainorianik, kos karauk roat kon onok ätär maronuk, kon enip Anut nukan amuk opok eteinak senes rawai. Kar onok kiro kesek, na inok ros kiro sintore ämän eteinak erekapu tainorianik, nas pak karauk roat kiro onok ätär maram nan enmat kiro Anut nukan amuk opok näwäu rawai. 


text:
Is ak epar awarom, akan woiakas epar Anut mesin meieanik, akan onok eposek äpu meiäi roat pak Parisi roat akan ämän tamareäi roat pak itimwarau wa, ak epar Anut nukan kamwaraun mena tone rawau senek wa.” Jisas nukas roat kasiaka peäu ätäi woiaka näu saräun ämän marowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar awarowon, “Ak okoro ämän meter asanokot akas arena, roiäin, ‘Na kar ro wa weta, meiäu. Inok ros ko kar ro wenuk, meiäi ko ämän roiäi roat amiakap imäi potaiei.’ <n>Kisim Bek 20:13</n> 


text:
<pb/>Utianik, rurisapai is ak awarom, inok ro ko kon jauk pak ketäirin ko ämän roiäi roat rawa imäi potaiei. Inok ro ko kon jauk jeimarnuk, ko kaunser opok imäi potaiei. Inok ro ko kon jauk aurai ‘Na raun otop’ auruwon, kiro ro ko Satan nukan ep uru nai. 


text:
Keserianik, na nan opur ra o ra oianik, Anut nukan osap nuraun patan opok maun oi kowam, ätäi ronkatäm nan jaun na pak ämän orip aurumon, na ätäi ute manam, 


text:
Nan opur ra o ra kiro patan siakup moinam, pote nan jaun pak aremoi, awan woiawa karar mianik, na ätäi koia, nan osap oianik, kiro patan opok mianik, Anut nuram. 


text:
<pb/>Utianik, na kar ro ori ämän roiäi roat rawa manaun au apu opok pote rai, kiro omre potorair opokar awan ämän ätäi woiawa nau saräun jekur aräieir. Keseria, ko na ämän roiäi roat opok wa imäisi potai. Na kiro wa keseram, kos na ämän wasarewareäu ro nukan ipoukup musonuk, kos na polis nukan ipokup musonuk, polis nukas karapus owa kureisai. 


text:
Keseria, na kiro owas ätäi kasik naun erar wa äsimoisaiei. Utianik, na aiauk näwäu maun aisowon keseriar erekapu marota, epar na kasik utoisona, manam.” Jisas nukas asik oin roat karauk asir pak ariai ämän marowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar awarowon, “Ak ämän meter keser arein roin. ‘Na asik oumon ro karauk asiret kuruk wa imware ariäu.’ <n>Kisim Bek 20:14</n> 


text:
<pb/>Utianik, is keser awarom, kar ro ko kar asir aparianik, kon wou siräianik, aru muram keser ronkatewon, kiro ro kon wou uruas kiro asir pak onok aru mowon. 


text:
<pb/>Keseria, na nan amunauk näu kaima onok aru maun reusonuk rai, kiro amunauk siräi oinam, känkuräm! Kiro amunauk eteinak känkureta, nan enmatsau erekapu orip Satan nukan ep näwäu orip orip jereäu mena wa kureisaiei. 


text:
Nan ipon näu kaima onok aru maun reusonuk, kiro ipon nau kaimas patir oinam, känkur. Na ipon utup rawam, kiro itok, nan enmatsau erekapu Satan nukan ep näwäu orip orip jereäu mena wa kureisaiei.” Jisas nukas roasiret ouratianik, utototeäin ämän marowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Meter kiro keser äiein, ‘Inok ro ko kon asir utonuk, manaun ko kar pepa eteinak opok jer weanik, asir nuria, kiro asir utonuk, manai.’ <n>Lo 24:1-3</n> 


text:
<pb/>Utianik, is ak awarom, kar ro kon wau sapum onok aru mau wa, erar utai, kiro ros onok aru senes kon wau opok keseru. Ko kon wau usu nuriäu, owon, wau ko ätäi kar ro ounuk, ko roasir ouratäiäi akan sintore ämän espäiäu. Kar ro kiro asir owai, kiro ro ko nais kiro sintore ämän espäiäu.” Jisas nukas roasir paip maun ämän onok marowon. 


text:
<pb/>Ko ätäi äiewon, “Ak meter roasiret keser awaroin roin, ‘Na owo paip Anut pak moirin kiro wa utam, utianik, na owo paip Näwäu pak momon siar, kiro keseriar tainoram.’ <n>Wok Pris 19:12</n> 


text:
<pb/>Utianik, ruris is ak awarom, na kar ämän mia, kiro ämän paip pak wa sakau mau. Na ämän äianik, na omar nukan enip wa atau, owon, omar kiro Anut nukan taneäwon patan. 


text:
Na omnokou erar wa enip atau, owon, kiro opok Anut kon isou mianik, sume raiäu. Na Jerusalem enip wa atau, owon, kiro Anut iken kamoikeäwon ro näwäu kon näu mena. <n>Buk Song 48:2</n> 


text:
<pb/>Na kar ämän mianik, na tapan wous kiro ämän ronkatemoi, wa sakau mau, owon, nan kar tapan urik aurta, ärneu ra, mokup ra, wa päi. 


text:
Na erar keser ‘io’ ra, ‘wa’ ra, äiäum. Na owo kar ämän areäum, kiro ämän Satan nuka pakas koiäu.” Jisas nukas roat akan jaunakat akas akwarona, ak ätäi akan jaunakat pak wa weräiäi kiro ämän marowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Meter ak keser arena, roin, ‘Kar ros nan amunauk aru musonuk, nas nais ätäi kon amukauk karar aru muram, kar ros nan aunpanak porurnuk, nas nais kon aukpanak karar poruram.’ <n>Kisim Bek 21:24</n> 


text:
<pb/>Utianik, rusapai is ak awarom, kar ros iwosonuk, nas ätäi ko wa wäu. Kar ros nan sipon näu kaimas purnuk, ätäi pirirnam, sipon sau kaimas nuruta, purai. 


text:
Kar onok kesek, kar ros na ämän roiäi ro opok imäisi potauri nan omjo rumukäu ounuk, nas wa tämurau. Utota, nan kar omjo nais owaura. 


text:
<pb/>Kar onok kesek, kar marai ros kon jo oianik, apu rumukur imäiri manau aisonuk rai, nas pak kiro ro imäianik, apu rumukäu senes imäi pote mam. 


text:
Kar ses opok, kar ros nan osap owaun aisonuk, na wa tämarau, na ko nuram. Kar ros pak nan o ra, karauk osap ra oia, ‘ätäi amuk isam aisonuk rai, na ko wa sumkäinäu, na ko nuram.’ ” Jisas nukas roasiret keser awarowon, “Akan iwäi jaunakat akanun woiakas meiäiei.” 


text:
<pb/>Kos ätäi äiewon, “Meter ak ämän keser arein roin, ‘Nan wonas nan jaunan karar meieäum, utianik, na nan iwäi jaunat mesin wonas wa meieäum.’ <n>Wok Pris 19:18</n> 


text:
<pb/>Utianik, rusapai is ak awarom, akan iwäi jaunakat akanun woiakas meienai, kiro roat akas ak akwaroin akanun ak Anut nukas sarwaraun auraiei. 


text:
Keseria, ak akan momonaka omar oik rau nukan mokoit saräiei. Anut nukas san ate mianik, arou merek kiro roasiret aru pak roasiret eposek pak arou mareäu. Om nais kesekur roasiret eposek pak Satan nukan onok aru miäi roat pak erek om ne mareäu. 


text:
Karauk roat akas akanun woiakas meieäi, akas nais ätäi kiro roat akanun karar woiakas meieäi. Keserna, Anut nukas ak kar osap eposek arai ra? Kiro roat onok aru orip akas nais kir keseriäi. 


text:
Ak akan jaunakat karar ämän eposek maraiei, ak karauk roat ämän eposek wa maraiei. Akan onokus karauk roasiret akan onok wa itimwaraiei. Owon, Anut nukan ämän wa roiäi roat akas nais kir keseriäi. 


text:
Akan momonaka omar oik rau kon onok eposek senes. Keseria, ak nais ko senek onok eposek senes orip rawaiei.”<pb/>


text:
Jisas nukas ätäiar awarowon, “Ak jekur ronkatewe. Ak akan onok eposek eposek karauk roasiret akan amiakap wa keserwe. Utianik, ak kiro onok roasiret amiakap keserna roi, akan momonaka omar oik rau, kos ak kar osap wa arai. 


text:
<pb/>Ak kar saruku ro osap nuraurmana, ak karauk roasiret urwarna, wa koi aparaiei. Kiro sätäiäi roat akas Juda roasiret akan tururiäi owa, apu opok akan onok keser ariena, roasiret akas apwareanik, iken enmok roror mukaurai räi keseriäi senek. Ak wa keserau. Is ak epar senes awarom, kiro sätäiäi roat akan osap erekapu oin. Tawa Anut nukas kiro roat osap wa arai. 


text:
Kar ses opok, na saruku ro osap nuraun, ämäi ämäi nuram. Keserta, nan jaunat ak na siatap rai akas wa apaisianik, äpu maiei. 


text:
Na keseram, kiro nan onok ämäi rawai. Na kiro onok ämäi kesermon nan Momonas karar apaisianik, kos na ro eposek aisianik, tawa na osap isai.” Jisas nukas roasiret Anut auraun onok ätär marowon. 


text:
<pb/>“Ak Anut auriäi ses opok, sätäiäi roat akas keseriäi senek wa keserau! Ak roasiret akas apaikia, akan enmak roror maurai rai, nepipirianik tup owa pak näu apu kasakup tai raianik, Anut auriäi senek ak wa keserau. Is ak epar senes awarom, kiro roat akan osap erekapu oin. Tawa Anut ak kar osap wa arai. 


text:
Utianik, na Anut auraun nan niniäum ou waru uru tonoinam, im penemata, nan Momon ämäi rau aparaun, auram. Na keserta, nan Momonas nan aurumon ronkat aparianik, tawa kar osap isai. <n>Aisaia 26:20</n> 


text:
<pb/>Ak Anut auraun ses opok, ämän sepuk sepuk wa arau. Roasiret Anut mesin woiaka epar mau wa, akas akan sät eitek aurianik, ämän sosop rowaura rai keseriäi senek ak kiro wa keserau. 


text:
Nan kamoikaun ses okoro omnokou erekapu koi itok mai. Nan onsau omar oik tainoriäi senek, ik nais omnokou pakan erek tainoram. 


text:
Ikes karauk roat akan onok aru ik opok mukiäi jäkäi mareäum senek, nas pak iken onok aru jäkäi muk. 


text:
<pb/>Keseria, ak akan jaunakat akas onok aru ak opok mareäi, akas kiro akan onok aru jäkäi marona, akan momonaka omar oik rau kos nais akan onok aru miäi jäkäi marai. 


text:
Utianik, ak akan jaunakat akan onok aru wa jäkäi marona roi, akan momonakas nais akan onok aru wa jäkäi marai.” Jisas nukas o utaun onok ätär marowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak Anut auraun o utiäi, kiro sätäiäi roat akas o utomoi, wopure raiäi senek wa keserau. Ak sou ariena, karauk roat akas apwareanik, kiro roat akas äiäiei kiro roat ak o utoinus, keserai. Is ak epar senes awarom, kiro roat ak akan osap erekapu oin. Tawa Anut nukas kar osap wa arai. 


text:
Na kiro onok keserta, karauk roat akas na o utomon wa äpu musaiei. Nan momon ämäi rau, ko karar äpu mai. Na kiro onok ämäi kesermon, nan momonas apaisia, kos na ro eposek aisianik, tawa kos na osap isai.” Ak omar oik osap sosop oi rawaiei. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar awarowon, “Ak okoro omnokou opok akan osap eposek sosop sosop wa turur maiei. Ak kiro keseraiei, nunuris karauk osap aru miäi, karauk akan osap erekapu aru mau wa, karauk päu roat akas akan ou kiräianik, kiro osap päu owaiei. 


text:
Utianik, ak akan osap eposek omar oik turur mowe. Kiro opok, nunuris wa aru maiei. Päu roat akas kiro opok akan ou wa kiräianik, akan osap erekapu wa owaiei. 


text:
<pb/>Kos ätäi äiewon, “Akan amiaka kiro enmaksau pakan arou. Akan amiaka eposek rawai kiro akan enmaksau arou senek jere rawai. 


text:
Utianik, nan amunauk aru saräi, nan won uru nais erekapu pututu saräi. Keseria, nan won uru merek wäpik kiro pututu rau, kiro epar pututu näwäu senes!” Anut nukan sarau momoi, aiauk sarau pak wa mau. 


text:
<pb/>Kos ätäi äiewon, “Sarau ro kararas ko ro oirori opok sarau mau senek wa. Owon, ko karan wous meieanik, kar ron wous wa meiäi. Ko kar ron ämän jekur tainorianik, sarau eposek momoi, kar ro sumkäineanik, kon ämän jekur wa tainoriäu. Ak Anut nukan sarau pak aiaukun sarau pak erek turur mau senek wa.” Roat woiaka aru mianik, ronkat sosop oiäin onok. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Keserianik, is ak epar senes awarom. Ak awau rawaun ronkat sosop oianik, wa keser äiäu, ‘Ik owo o pak an pak jemoi, rawau?’ ‘Ik owo omjo takäu?’ keser wa äiäu. Totomaka kiro näwäu senes, o näwäu wäpik. Akan enmaksau näwäu senes, omjo kiro näwäu wa. 


text:
Ak ai raut apwarwe! Ak o uku wa weäi, ak o arianik, pote owa wa turur miäi. Akan momonaka Anut nukas ai raut o ariäu. Akas Anut nukan amuk opok ai raut erekapu itimware rai. 


text:
<pb/>Ak owon omjon ronkat sosop ourai? Ak kurukan am musip aparwe. Ak sarau wa miäi, omjo nais akasar wa ate miäi. 


text:
Utianik, is ak epar senes awarom, meter kamwareäwon ro Solomon ko kon omjo eposek miäwon, kiro omjo am musip eposek senek wa. 


text:
Keseria, ak ronkat sosop mianik, keser wa äiäu, ‘Isan o eras kowai? An eras kowai? Isan omjo eras kowai?’ 


text:
Kiro Anut nukan ämän wa roiäi roat akas, ak okoro omnokou pakan osap owaun ronkateäi. Utianik, akan momonaka omar oik rau ko äpu mowon, kiro osap sarau orip, okon, kos ak arai. 


text:
Ak Anut nukan mena tonaun amke ronkateanik, kon onok eposek tainoraiei, kos ätäi kiro osap erekapu ak arai. 


text:
Keseria, ak ariwan ronkat rusapai wa owau. Rusapaian usu kiro kon atap. Ariwa nais usu orip. Ak rusapaian usu karar ronkatewe.”<pb/>


text:
Jisas nukas ätäiar awarowon, “Ak karauk roat akan onok wa wasare marau. Ak keserna, Anut nukas nais akan onok wa wasare marai. 


text:
Ak karauk roasiret akan owo ämän wasare maraiei, Anut nukas nais kesekur akan ämän wasare marai. Ak karauk roat opok owo onok miäi senek, Anut nukas ak opok nais keseriar keserai. 


text:
<pb/>Na owon nan jaunan amuk opok us eteinak oi kuräun aparum? Nakan amun opok am sawau rau na aparau senek wa ra? 


text:
Nakan amunauk opok am sawau näwäu raunuk, na owose nan jaunan amuk opok us oi kuräun aurum, ‘Jai, is nan amun opok us oi kuräm.’ 


text:
Na sätwareäum ro, amke am sawau näwäu nakan amun opok rau oi kureinam, ätäi eposek apu aparianik, epar jaunan us amuk opok rau oi kuräm. 


text:
<pb/>Ak owo osap Anut nuraun sare moin kiro en oraut wa arau. Ak karoroi eposek eposek po nepukup wa känkuräu. En po ories kiro osap jau senek wa. Keseria, akas ätäi piririanik, akan isorakas kiro osap tai kunorianik, ätäi aka tukwaraiei.” Ak Anut aurna, kos ak osap arai. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Ak owo osap owaun Anut aurna, kos osap arai. Ak owo osap itanäiei, ak aparaiei. Ak im ut koukouraiei, Anut nukas imtue marai. 


text:
Inok roasir ko osap owaun Anut aurai, ko osap owai. Inok roasir osap itanäi, ko aparai. Inok roasir ko Anut nukan im ut koukourai, Anut nukas ko im tue murunuk, owa tonai. 


text:
<pb/>Utianik, kar ron mokois momok aurai, ‘Moni, is ma jam,’ aurnuk, momokus aiauk omnokou pakan oi nuriäu ra? 


text:
Is ak epar senes awarom, roat onok aru miäi akas akan mokoit owo osap eposek araun äpu miäi, keseriar akan Momonaka omar oik rau aurna, kos ak osap eposek senes arai. 


text:
<pb/>Kiro ämän Moses nukan sintore ämän pak Anut nukan ämän roianik, areain roat akan ämän pak akan onoktapau, owon kiro owo onok eposek roasiret akas ak opok keseraun keserna, ak nais kiro onok karar ak opok keserwe.” Awau rawaun ororok eteinak. 


text:
<pb/>Kos ätäi äiewon, “Ak ororok eteinak tonowe. Ep unik naun apu näwäu apsasawo roasiret sosop ak kiro apu opok säpkäri tainoriäi. 


text:
Utianik, kiro awau rawaun ororok eteinak. Kiro roasiret sosop tonaun senek itok wa. Roasir karar karar ak kiro ororok apariäi.” Sät ämän areain roat akan ämän jekur wasarewe. 


text:
<pb/>Jisas nukas roasiret keser awarowon, “Ak sät ämän roianik, ariäi roat jekur apwarwe. Kiro roat apwareanik, akas ak sipsip senek ronkateäi, utianik, ak epar kurukan en sei senek. 


text:
Kiro sät roat akan onok owoseäi pakaima ak epar äpu maiei. Roat wain nemauk mur katuau pakan oiäi ra? Roat ak uran nemauk isiäu amurik pakan oiäi ra? Wa senes, wa. 


text:
Kesek, okon, kiro sät ämän areäin roat akan onok owoseäi pakaima ak äpu maiei.” Tawa wasarewaraun omre päi. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Roasiret erekapu isan enim atomoi, äiäi, ‘Näwäu, Näwäu,’ kiro roasiret Anut nukan kameäu mena wa tonaiei. Utianik, inok ro isan moni omar oik rau kon ämän tainoriäu ro karar ko epar tonai. 


text:
Tawa wasarewaraun omre päi opok, roasiret sosop akas pemana, keser airaiei, ‘Näwäu, Näwäu, ik nan enmat pakaimas ik Anut nukan ämän oumoi, karauk roasiret pote ätär mareäumun, ik nan enmat pakaimas karauk roat ak osou aru orip raiäi jekwareäumun, nan enmat pakaimas ik kurur atap atap miäumun.’ 


text:
Kiro ses opok is ak keser awaram, ‘Ak onok aru miäi roasiret, ak eurwe! Is ak äpu wa.’ ” Ou maun onok oiroror. 


text:
<pb/>Kos ätäi äiewon, “Keseria, inok ro ko isan ämän roianik, tainoriäu ro, ko ro ronkat eposek orip. Kon ou aiauk sosop sakau opok miäu senek. 


text:
Om nonuk, joi näwäu nea, urir näwäu peanik, kiro ou suworwon, sinuk, sorokäiäu wa, owon, ou tutu aiauk sakau opok mowon, okon, ou sakau senes rau. 


text:
<pb/>Utianik, inok ro ko isan ämän roumara, tainorau wa, ko karauk otop roat ronkat wäpik senek, kon ou usnokou opok mowon. 


text:
Om nonuk, joi näwäu nea, urir näwäu peanik, kiro ou usnokou opok mowon erekapu suornuk, sorokäieanik, erekapu aru mowon.” Jisas nukan ämän sakau orip. 


text:
<pb/>Jisas nukas kon ämän erekapu roasiret mare kurenuk, ak kon ämän atap tamarowon roianik, karkairin. 


text:
Kon ämän sintore ämän tamareäi roat akan ämän senek wa. Ko kar ro enip orip senekus ämän awarowon.<pb/>


text:
Kar ro sip aru repros orip kos Jisas siakup koianik, uou sur wemara, auruwon, “Näwäu, na, isan ui aru jäkäi muraun itok, utianik, nan ronkat pakas keser. Na is rapoire murota, is eposek saräm.” 


text:
<pb/>Jisas kon ipous kiro ro atomara, auruwon, “Isas aisom. Na eposek saräm.” Kiro ses opokar, Jisas nukas kiro ro repros orip jekur mowon. 


text:
Keseria, Jisas nukas auruwon, “Is okoro onok keserim na pote karauk roasiret wa awarau. Utianik, na Anut kamuk raiäu ro siakup potea, nan enmat näu sarewon ätär muruta, apaisai. Apaisonuk, na Moses nukan sintore ämän tainornam, opur oianik, Anut jou muruta, kiro epar roasiret erekapu äpu maiei, na ätäi eposek saremon.” <n>Wok Pris 13:49</n> Jisas nukas marai roat akan ro näwäu nukan sarau ro jekurwon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Jisas ko Kapaneam mena potonuk, Rom marai roat akan ro näwäu nukas pemara, kon sarau ro jekuraun rai Jisas auruwon, 


text:
“Näwäu, isan sarau ro ko sip näwäu oianik, ko tätäi näwäu orip ariäu senek wa, ko owa patan opok nini rau.” 


text:
<pb/>Kiro marai roat akan ro näwäu nukas ätäi Jisas auruwon, “Näwäu, is onok aru miäim ro, okon, na isan owa wa potau. Utianik, na onsaus karar äieta, isan sarau ro ko eposek saräi. 


text:
Is nais roat näunäu akan inkaruru raiäim. Karauk marai roat ak isan inkaruru raiäi. Isan kar marai ro auriäim, ‘Na okoro opok koi,’ aurita, koiäu. Kar auriaim, ‘Na enro opok pot,’ aurita, poteäu. Isan sarau ro ko ‘Na okoro sarau mo,’ aurita, sarau miäu.” 


text:
<pb/>Jisas ko kiro marai roat akan ro näwäu nukan ämän roianik, ko karkairianik, roasiret ko tainori potoin keser awarowon, “Is epar senes awarom, is kar Israel ro okoro ro senek kon wou epar mowon wa aparmin. 


text:
Is ak epar senes awarom, roasiret san peäwon pakan pak san neäwon pakan pak koianik, Abraham, Aisak, Jekop pak koi Anut nukan kamwareäwon mena tururmoi, Anut nuka pak taneanik, erek o je rawaiei. 


text:
Utianik, karauk roat ak Anut nukan amukup ämän orip rain ak oi kurwarnuk, pututu rawaiei, kiro roasiret ak akan aiakpanak kartitirianik, wai rawaiei.” 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas marai roat akan ro näwäu auruwon, “Na nan mena man! Is nan won epar momon apaisom. Kiro epar päi.” Kiro ses opokar, marai roat akan ro näwäu nukan sarau ro eposek sarewon. Jisas nukas roasiret sosop sip orip jekwarowon. 


text:
<pb/>Jisas ko Pita nukan owa toneanik, ko Pita nukan tanau asir sip enip sopou orip patan opok nini rawon aparwon. 


text:
Jisas nukas kiro asiren ipou atonuk, sip kiro asir opok rawon ute manowon. Kiro asir ko siräianik, Jisas nukan o jekur muruwon. 


text:
<pb/>Iukärir sarenuk, karauk roasiret akas roasiret sosop osou aru akan woiaka uru rain Jisas rawa imware koin. Jisas nukas kiro roasiret osou aru orip oksaus äienuk, kiro osou aru kiro roasiret pakan utware manoin. Jisas nukas nais karauk roasiret sip orip jekwarowon. 


text:
Ko kiro kesernuk, ak kiro ämän Anut nukan ämän roianik, areawon ro, Aisaia nukas arewon,<pb/>‘Kiro ro nukasar iken sip pak osou aru pak jäkäi mukianik, oi manowon.’ <n>Aisaia 53:4</n> Kiro epar peu. Roat akas Jisas tainoraurin. 


text:
<pb/>Roat sosop ak Jisas siakup tururmoi, karirim kator rauna, kos apwareanik, kon tamareäu roat Galili An Unik karaima potaun rai awarowon. 


text:
Kar sintore ämän tamareäu ros Jisas siakup koumara, Jisas auruwon, “Tamareäum ro, na erapok manam is na orip orip tainoise manam.” 


text:
<pb/>Jisas nukan tamareäu ro karas Jisas auruwon, “Näwäu, amke na is utoirota, pote isan moni up kureita, ätäi koi, na tainoise manam.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Na is tainoir. Meiein roat akasar akan jaunakat meiein up kurwaraiei.” Jisas nukas urir näwäu aurnuk, utowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon. “Owon ak iminerai? Akan woiaka epar mowon kiro eteinak!” Keseria, ko siräianik, urir pak mas an pak kewatonuk, utoirin. Kiro mas an kon rawon siar päurar rawon. 


text:
<pb/>Kesernuk, roat erekapu ronkat sosop oianik, aka aka äiein, “Okoro ko owo ro rä? Urir mas an ori kon ämän tainorir!” Jisas nukas ro oirori osou aru orip jekwatowon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok Jisas ko Gadara roasiret akan omnokou opok, an unik karaima kasakup potowon. Kiro mena roat meiäi up kurwareäi omoi pakas kar ro oirori kiro up uru rairinus, peanik, Jisas apu opok tararirin. Kiro roat ori au osou aru orip otop sareirin. Roasiret erekapu ak kiro otop roat ori iminewateanik, kiro apu pakas wa poteäi. 


text:
Kiro roat ories Jisas sakau urweanik, keser auririn, “Na Anut nukan Mokoi, na iu owoseitaun koum? Na iu usu itaun koum ra? Iken wasareikaun ses rusa wa, tawa kowai.” 


text:
Keseria, kiro osou aru akas Jisas sakau ämän aurin, “Na ik äsimoikaurumata, ik enro po raut rai akan woiaka uru äsimoikota, nam.” 


text:
<pb/>Jisas nukas osou aru awarowon, “Ak manowe!” Keseria, kiro osou aru ak po raut akan woiaka uru ute tonoin. Kiro po raut ak kurte iminemoi, om aru opokas pote an unik uru nopteanik, an jemana, meiein. 


text:
<pb/>Po kamwareäin roat ak kiro onok aparianik, kurte akan näu mena imine poteanik, kiro roat ori osou aru orip owoseirin ämän erekapu karauk roasiret awaroin. 


text:
Keseria, kiro menan roasiret erekapu Jisas aparaun potoin, ak pote ko aparianik, akan omnokou utomoi, kar mena manaun rai sakau ämän aurin.<pb/>


text:
Karauk roat akas kar sip ro kon isou ipou tipinewon orip patan opok mianik, Jisas rawa imäi koin. Kiro roat akan woiaka Jisas mesin epar moin apwareanik, kiro ro isou ipou tipinewon orip auruwon, “Mokoi, nan won päurar rawai, is nan onok aru jäkäi musom.” 


text:
<pb/>Keser aurnuk, karauk sintore ämän tamareäi roat akas akan woiaka uruas aka aka keser ronkatein, “Kiro ro ko Anut jeje ämän auru.” 


text:
<pb/>Jisas ko kiro roat akan ronkat äpu momara, awarowon, “Ak owon akan woiaka uruas kiro ronkat aru ourai? 


text:
Is owo ämän äiäun itok, owo ämän äiäun itok wa? ‘Nan onok aru jäkäi musom,’ is keser äiem ra, ‘Na siräinam, manam,’ is keser äiem ra? Is owo ämän äiem, ak akan woiaka is mesin epar maiei? 


text:
Utianik, ak Ro Nukan Mokoi ko enip orip, ko okoro omnokou pakan onok aru jäkäi maun itok äpu maun is keseram.” Keseria, kos kiro sip ro auruwon, “Na siräinam, nan mat oinam, nan mena man!” 


text:
Roasiret ak kiro onok aparianik, ak Anut nukan enip jou moin. Owon, kos Jisas sakau nurunuk, kos roat siräi mareäwon. Jisas nukas Matiu uruwon. 


text:
<pb/>Jisas ko Kapaneam mena utomara, apu opok pote, kar ro kon enip Matiu ko takis aiauk oiäwon ro kon sarau miäwon owa tane rawon aparwon. Ko Matiu keser auruwon, “Na koi, is tainoir.” Keser aurnuk, Matiu ko siräianik, Jisas tainori manowon. 


text:
<pb/>Jisas ko Matiu nukan owa o jenuk jenuk, karauk takis aiauk oiäin roat pak, onok aru miäin roat pak peanik, Jisas kon tamareäu roat pak tane raiäin patan opok pe erek tane o jein. 


text:
Karauk Parisi roat akas kiro roat apwareanik, Jisas nukan tamareäu roat totwaroin, “Akan tamareäwon ro ko owon kiro takis oiäi roat pak onok aru miäi roat pak erek o jera?” 


text:
<pb/>Jisas ko kiro ämän roianik, awarowon, “Roasiret sip wäpik ak dokta siakup wa poteäi, roasiret sip orip karar epar ak dokta siakup potaiei. 


text:
Ak kiro ämän Anut nukas äiewon ak pote onoktapau itanenai, äpu maiei. ‘Opur amkeanik, is iraiei kiro is woi eräu utou.’ Ak kiro onok wa keserau, ak karauk roat akanun woiakati mianik, sarwaraiei kiro isan woi ereai. Is roasiret onok eposek miäi urwaraun kowau wa. Is roasiret onok aru miäi urwaraun koimin.” Jisas nukas roasiret o utaun ämän awarowon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok Jon, an jomareäwon ro nukan tamareäu roat akas Jisas siakup pemana, keser totorin, “Ik Parisi roat pak karauk omre opok o utiäum. Nan tamareäum roat owon ak o wa utiäi?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Kar ro ko asir awau owaurnuk, kon jaukut pak raunuk, akan woiaka aru miäi ra? Wa! Karauk roat akas kiro ro asir owon imäi manona, ko ak pak rawau wa, kiro ses opok, ak woiaka aru mianik, o utaiei. 


text:
<pb/>Kar ros kon omjo kiräiwon, omjo si awau oianik, omjo mustäi opok wa näke mai. Kiro omjo an kosoriäu ses opok, omjo awau eteinak sareanik, kon omjo ätäi kiräimara, amarer näwäu saräi. 


text:
<pb/>Kar ros wain an awau meme kerau mustäi opok wa äräine miäu. Ko kesernuk rai, kiro wain an awau sipar kurarianik, meteran meme kerau kiräianik, wain an omnokou opok kour nai. Kiro meme kerau nais erek jäkäiai. Wain an awau ko meme kerau awau opok äräine mota, au eposek rawaiei.” Jisas nukas asinak meiewon pak sip asik pak jekwatowon. 


text:
<pb/>Jisas ko roasiret kiro ämän maronuk maronuk, kar Juda ro näwäu kos Jisas siakup pe uou sur weanik, auruwon, “Isan asinak rusapai meiewon, utianik, na potea, nan ipon ko opok mota, ko ätäi siräiäi.” 


text:
<pb/>Keser aurnuk, Jisas ko siräianik, kiro ro tainori potowon. Kon tamareäu roat nais ak erek potoin. 


text:
<pb/>Kar asir ko keir sip orip orip oiäu, kiro sip nukan woisan 12 orip rawon. Jisas ko manonuk manonuk, ko Jisas mekesup pemara, Jisas nukan omjo peteu atowon. 


text:
<pb/>Jisas ko ätäi pirirmara, kiro asir aparwon, kos keser äiewon, “Asinak, nan won päurar rawai. Na is mesin won epar momon, okon, na eposek saräm.” Kiro ses opokar kiro asir ätäi eposek sarewon. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas ko ro näwäu nukan owa potowon. Roasiret ak kar asinak meienuk, karauk roat ak paraur we rain, karauk roasiret akas waiauk kure rain apwarwon. 


text:
Kos awarowon, “Ak roasiret erekapu kasik nowe! Kiro asinak ko meiäu wa, ko erar nini rau!” Jisas nukas keser äienuk, roasiret akas ko apari ioin. 


text:
Roasiret ak erekapu kasik ute nona, Jisas ko kiro asinakun ou waru uru tonomara, kon ipou oirori atonuk, kiro asinak ätäi siräiwon. 


text:
Ko kiro onok keserwon ämän kiro omsau erekapu manowon. Jisas nukas ro oirori amiaka utup jekwatowon. 


text:
<pb/>Jisas ko kiro mena utomara, apu opok potonuk potonuk, ro amiawa utup oirories ko tainori pote rai, sakau urweirin. “Devit nukan Mokoi, na iwenun wonti mutoinam, na iu sareit.” 


text:
<pb/>Jisas ko kar owa tononuk, kiro ro ories ko siakup tonosa, kos au totwatowon, “Awan woiawa is au sarwataun mesin epar moir ra?” Ories ätäi keser äieirin, “Näwäu, io, na itok, keseitam.” 


text:
<pb/>Jisas nukas awan amiawa ateanik, äiewon, “Awan woiaka is mesin epar moirin, okon, awan amiawa uräiäi!” 


text:
Jisas nukas keser äienuk, kiro roat orien amiawa orärewon. Jisas nukas ätäi keser sakau ämän awatowon, “Au pote, roasiret wa awarau!” 


text:
<pb/>Utianik, kiro roat ori au kasik neanik, Jisas nukas jekwatowon kiro omsau erekapu ämän areirin. Jisas nukas kar ro ok utup jekur mowon. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak manaurna, karauk roasiret akas kar ro ok utup osou aru orip Jisas rawa imäi koin. 


text:
Keserna, Jisas nukas kiro osou aru ok utup ro pak raiäwon oi kurewon. Kesernuk, kiro ro arewon, roasiret ak ronkat sosop oianik, keser äiein, “Ik kiro onok meter Israel roasiret kamuk opok aparau wa.” 


text:
<pb/>Utianik, Parisi roat akas keser arein, “Ko kiro osou aru akan näwäus ko sakau nurunuk, ko osou aru oi kurwareäu.” Jisas nukas roasiret akanun wouti mowon. 


text:
<pb/>Jisas ko näu mena pak eteinak mena pak erekapu poteanik, ko akan tururiäi owa roasiret ämän marowon. Anut nukas roasiret kamwaraun kowai Ämän Eposek sakau marowon. Ko roasiret sip atap atap orip sarwareäwon. 


text:
Ko roasiret sosop koi tururna, apwareanik, wouti mowon, owon, ak kar ros wa sarwareäu, ak akan ronkat atap atap rain kiro onok ak sipsip kamwaraun roat wäpik senek. 


text:
Keseria, Jisas nukas kon tamareäu roat keser awarowon, “Kiro woia o sosop itok sare rau, kiro woia o ariaun sarau roat sosop wa. 


text:
Ak kiro woi atak ro ko aurna, kos karauk sarau roat äsimwaronuk, akas pote kiro o turur maiei.”<pb/>


text:
Jisas nukas kon tamareäu roat 12 orip urwaronuk, kouna, osou aru oi kuräun pak, roasiret sip atap atap orip jekwaraun pak sakau arowon. 


text:
Okoro Jisas nukan tamareäu roat 12 orip, ak Anut nukan ämän oi ariain roat akan enmaka kesek: Saimon kon kar enip Pita, kon amakun enip Andru, Jems kon amak Jon ori, au Sebedi nukan mokoit ori. Filip, Bartolomiu, Tomas, Matiu ko takis oiäwon ro, Jems ko Alfius nukan mokoi, Tadias, kar Saimon ko kar tupsiu enip Serot pakan, Judas Iskariot kos Jisas kon iwäi jaukut ipiakap marowon. Jisas nukas Anut nukan ämän oi ariaun roat sarau arowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro roat 12 orip äsimwareanik, awarowon, “Ak karauk omsau pakan roasiret akan omsau pak, ak Samaria akan karauk näu mena wa potau. 


text:
Ak pote keseraiei, roasiret sip orip jekware maiei, meiein roasiret ätäi siräiware maiei, roasiret sip repros orip jekware maiei pak osou aru roasiret opok rai oi kuräiei. Ak kiro sarau maiei, keser ronkateanik, äiewe, ‘Ik kiro sakau erar oumun, keseria, ikes karauk roat akas ik aiauk ikaun wa awaram.’ 


text:
Ak apu opok manauria, kar ros kon jo ra, omjo ra, su ra, kar naruauk ra wa oi manaiei. Sarau miäu ro kos kiro osap epar oiäu. 


text:
<pb/>Utianik, ak kar näu mena ra eteinak mena toneanik rai, ak roasiret akan onok jekur apwaraiei, owo ro kon onok eposek ra, owo ro kon onok aru ra, ak kiro roat eposek pak jekur rawaieis, ätäi kiro mena utware manaiei. 


text:
Karauk roat akas akan ämän rowau utomoi, jekur wa kamwarona rai, ak kiro mena utoinai, akan onok aru ätär maraun akan isorak pakan maimai putarwe. 


text:
Is ak epar senes awarom, wasarewaraun ses opok Sodom Gomora roasiret usu äiäknak owaiei, utianik, kiro menan roasiret ak usu näwäu senes owaiei.” Jisas nukas nukan ämän oi ariain roat keser awarowon. Karauk usu atap atap ak opok päi. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar keser awarowon, “Ak rowe, is ak sipsip senek en sei raut rai kamuk opok äsimwaroita, pote rawaiei. Keseria, ak män senek päurar pote rai apu jekur aparaiei, ak ai manap akan onok tainorna, ak päurar rawe. 


text:
Ak karauk roat jekuriar apwarwe. Karauk roat akas ak sakatwareanik, wasarewaraun ro siakup imware potaiei. Ak sakatwaromoi, akan tururiäi owa atap atap imware potea, mänkäsiwaraiei. 


text:
Ak isan enim pakas sarau mona, apwareanik, karauk roat akas karapus owa kurwaraun akan kamwareäin roat näunäu opok imware potaiei. Keserna, kiro ses opok akas ak pak karauk omsau pakan roat pak, isan ämän awaraiei. 


text:
Karauk roat akas ak karapus owa kurwaraun imware potona, ak imineanik, ‘Ik owose aräu’, ‘Ik owo ämän ätäi awarau’, keser ronkateanik, ak woiaka aru wa mau. Kiro ses opok, ak Anut nukas ronkat aronuk, ak aräiei. 


text:
Ak kiro ämän akan oiaksaus akasar wa aräi. Akan momonakan Osou Näu nukasar ronkat aronuk, ak aräiei. 


text:
<pb/>Karauk roat akasar akan aunakat pak amunakat pak, akan iwäinakat akan ipiakap marona, kiro iwäinakat akas akwarona, meiäiei. Momonakat akas akan mokoit keseriar kesewarona, akwaraiei, keserna, mokoit akas nais ätäi piririanik, akan momonakat keseriar kesewaraiei. <n>Maika 7:6</n> 


text:
<pb/>Utianik, ak isan sarau muriäin, okon, roat akas akanun kasiak peanik, sauk maraiei. Inok ro ko isan sarau wa utai, ko orip orip sakau me rawai, tawa wasarewaraun ses opok, Anut nukas ko ätäi imäiai. 


text:
Utianik, ak kiro näu menan roat akas ak opok onok aru marona rai, ak ätäi kar näu mena imine manaiei. Is ak epar senes awarom ak Israel akan mena näunäu sarau erekapu patarau wa opok Ro Nukan Mokoi ätäi kowai. 


text:
<pb/>Kar skul mokois kon tamuriäwon ro itimorau senek wa, kar sarau ros kon kameäu ro itimorau senek wa. 


text:
Keseria, kiro mokoi kon ronkat kon tamuriäwon ro senek sareanik, kiro epar kon wou näu saräi. Sarau ro nais keseriar, ko kon kameäwon ro senek sareanik, kon wou näu sarai. Karauk roat akas is akan kamwareäu ro Bielsebul nukan enip is opok muraiei, akas ak isan tamareäimin roat opok enmak aru senes maraiei.” Roasiret ak Anut karar iminewe. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar awarowon, “Keseria, ak karauk roat wa iminewarau. Owo osap rusapai oturu ämäi rau, kiro amop päi. Owo ämän ämäi rau, roat ak kiro äpu maiei. 


text:
Isan ämän umtutu awaroram akas pak sanpeu aräiei. Is ak owo ämän akararnak äiäurar awaromin, akas pak roasiret amiakap siräia, tai raianik, ämän amop awaraiei. 


text:
Ak karauk roat akas roat akwariain meiäi, kiro roat ak wa iminewarau, akas ak akwarianik, akan totomaka aru marau senek itok wa. Ak Anut karar iminäiei, kos epar akan enmaksau pak totomaka orip erekapu ep näwäu uru kurwaraun itok. 


text:
Na aiauk eteinak wan toia senekus ainak simnak oiroror kau miäum. Kar ainak nan momonas utom äienuk, kiro ainak omnokou opok wa utonuk, nai. Anut nukas ai raut eposek kamwareäu, okon, kos ak nais eposek kamwarai. 


text:
Keseria, ak wa iminäu, Anut nukan amuk opok ak roat eposek, akas ai raut itimware rai.” Jisas Krais nukan enip jou maun onok. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar äiewon, “Inok ros ko roasiret amiakap ‘Is kon jauk’ äiäi, isas nais isan moni omar oik rau kon amukup kiro ro ‘Ko isan jai’ äiäm. 


text:
Utianik, inok ros ko ‘Is kon jauk’ roasiret amiakap wa äienuk rai, isas nais isan Moni omar oik rau kon amukup kiro ro ‘Ko isan jai’ wa äiäm.” Is tamuräi rawaun kowau wa, utianik, is weräiäun marai ori koimin. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak keser wa ronkatewe, ko okoro omsau opok roasiret tamurai rawaun kou rai wa äiäu. Is ak pak tamuräi rawaun kowau wa, utianik, ak pak weräiäun is marai oi koimin. 


text:
Is mokoit akan woiaka pirwaroita, akan momonakat pak iwäi muratäiei. Asinakut akan aninakat pak iwäi muratäiei. Asiret nais akan pusirakat pak iwäi muratäiei. 


text:
<pb/>Inok mokoi ko kon momok, anakun wous meieanik, ko isanun wous meiäu wa, ko isan tamareäim ro wa rawai. Inok ro ko kon mokoi, asinakun wous meieanik, ko isanun wous meiäu wa, ko isan tamareäim ro wa rawai. 


text:
Utianik, inok ro nukasar kon totok awau rawaun sarau mai, kiro ro kon totok aru mai. Utianik, inok ro ko isanun ronkatemara, kon enipsau utiäu, kiro ro kon totok awau orip orip rawai. Ko wa meiäi.” Jisas nukas roasiret osap eposek owaun ämän awarowon. 


text:
<pb/>Kos keser awarowon, “Inok ros ak imwareanik, jekur kamwareäu, kiro ros is pakur erek imäiriäu. Inok ros is imäiriäu, kiro ro ko Anut pakur erek imäiäu. Kiro keseraun Anut nukas is äsimoirnuk, koimin. 


text:
Inok ro ko kar ro Anut nukan ämän roianik, areawon ro äpu mianik, ko kiro ro imäiäu, tawa omar oik ko osap kiro ämän roianik, areawon ro owon senek owai. Inok ro ko kar ro tuku ariäu äpu mianik, ko kiro ro imäiäu, tawa ko osap kiro ro tuku owon senek owai. 


text:
Inok ros kar ro enip näwäu wäpik ko isan onok tainoriäu äpu mianik, ko kiro ro an ore nurai, is ak epar senes awarom, kiro ro Anut nukas wa sumkäinai, tawa ko epar omar oik osap eposek owai.”<pb/>


text:
Jisas nukas kon tamareäu roat 12 orip, sarau maun ämän awareanik, ko kiro mena utomara, karauk mena kiro mena siakupaiar pote Anut nukan ämän roasiret marowon. 


text:
<pb/>An jomareäwon ro, Jon ko karapus owa raianik, Krais nukas owosewon ko kiro ämän roianik, kon tamareäu roat Jisas siakup äsimwaronuk, potoin. 


text:
Kos ak Jisas keser totoraun awarowon, “Ik äpu kar ro näwäu kowai äiein. Na kiro ro ra, ara, ik kar ro tawa kowai kumäu ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro roat ätäi awarowon, “Ak owo ämän roumoi, akan amiakas owo onok apari kiro erekapu, ätäi pote Jon aurwe. 


text:
Amiak utup roat ak ätäi amiak uräräumoi, ätäi om apari. Isiaka tipinewon roat ak ätäi apu arirai. Roat sip repros orip ak ätäi eposek sarei. Raiaka utup roat ak ätäi ämän jekur roi. Meiein roat ak ätäi awau siräiein. Saruku roat ak Anut nukan Ämän Eposek roi. 


text:
Inok ro ko isanun wou epar mianik, ko sakau tai rawai, kiro ro kon wou näu saräi.” <n>Aisaia 35:5, 61:1</n> 


text:
<pb/>Jon nukan tamareäu roat ak ute manona, Jisas nukas Jon nukan ämän roasiret turur rain opok awarowon. Ko keser totwarowon, “Ak ro wäpik mena om puru opok Jon siakup owo aparaun potoin? Ak kar pakpak uriris atonuk aparau potoin ra? 


text:
Ak owo pote aparin? Ak kar ro omjo eposek mer amke rawon pote aparin ra? Kesek roat ak omjo eposek eposek orip mer amkeanik, ak kamwareäin roat näunäu akan mena eposek opok raiäi. 


text:
Utianik, ak owo aparau potoin, is airoie. Ak kar Anut nukan ämän roianik, areawon ro aparaun potoin ra? Kiro epar senes. Is epar awarom, ko Anut nukan ämän roianik, areäu ro. Kos karauk Anut nukan ämän roianik, areäi roat itimware rau. 


text:
Anut nukan ämänis Jon mesin keser äiewon, ‘Anut nukas äiewon, “Rowe, isan ämän oi aräun ro äsimorta, amke koi, nan apu tuku sare musai.” ’ <n>Malakai 3:1, Aisaia 40:3</n> 


text:
<pb/>Is ak epar senes awarom, Jon nukas okoro omnokou pakan roasiret erekapu itimware rau. Utianik, inok ro ko Anut nukan amuk opok enip jou wäpik, kos äiäu, ‘Anut isan kamoireäu ro näwäu, is kon inkaruru raim’ kiro ros Jon itimori rau. 


text:
An jomareäwon ro, Jon nukan ämän areawon ses rurisapai koi utou, karauk roat sakau orip akas Anut akan Näwäu senek ak kamwaraun sakau ataurin. Keseria, ak Anut nukan kamwaraun onok eposek aru murin. 


text:
Jon päu wa opok, meter Anut nukan ämän roianik, areain roat pak Moses nukan sintore ämän pak akas Anut ik kamoikaun kowai rai ämän miäi. 


text:
Kiro roat akas keser äiein, ‘Elaija ätäi kowai.’ Ak kiro roat akan ämän roianik, akan woiaka epar moin rai, ak äpu Jon kosar ko Elaija, kowai äiein. 


text:
<pb/>Utianik, is rusapaian roasiret ak owo senek awaram? Ak mokoit eteinanak akas om sorik opok tane raumana, karauk mokoit pak sipiräiäun keser urwareäi. 


text:
<pb/>‘Ik asir oiäin parau urumun, utianik, ak karäu wa.’ ‘Ik op meieäin sir wemun, utianik, ak waiäu wa.’ 


text:
Jon ko pemara, karauk omre opok ko o pak wain an pak wa jeäwon. Kesernuk, roasiret akas keser äiein, ‘Kiro ro ko osou aru ko opok rau.’ 


text:
Utianik, Ro Nukan Mokoi kowon, ko o pak wain an pak jenuk, roasiret akas keser äiein, ‘Kiro ro aparwe! Ko o pak wain an sosop jeäu. Ko takis oiäi roat pak onok aru miäin roat pak akan jaunaka!’ Ak keser äiein. Utianik, Anut nukan ronkat eposek ak tawa aparia, äpu maiei kon onok eposek senes.” Wopurut karauk menan roasiret Jisas nukanun woiaka epar mau wa. 


text:
<pb/>Karauk mena kiro pakan roasiret, ak Jisas nukas kon kurur atap atap ätär marowon. Ak kiro aparianik, akan onok aru utomoi, ak woiaka pirirau wa. Keserna, Jisas nukas kiro menan roasiret kewarowon. 


text:
Ko äieu, “Korasin roasiret, is ak apware woiti mou. Betsaidar roasiret, ak nais apware woiti mou. Is kiro kurur näwäu atap atap Taia menan roasiret pak Saidon menan roasiret pak ak kiro kurur ätär maromin senek maro, kiro Airen roasiret ak woiaka aru monuk, kurte omjo sirop takeanik, aitap opok tane rawoi. Kiro onok keserin kiro akan onok aru pakan ätäi woiaka piririn! 


text:
Ak Kapaneam roasiret, ak akasar omar oik tonaiei ra? Epar senes, ak wa tonaiei. Anut nukas ak up uru ep näwäu opok känkurwarai. Okoro kurur ak ätär marom senek Sodom menan roasiret ak nais kesek kurur ätär maromin maro, ak rurisapai rawoi! 


text:
Keserianik, is ak awarom, ak äpu maiei, Anut nuka ätäi koi roasir wasarewaraun ses opok Sodom usu äiäknak owaiei, utianik, rusapaian roasiret usu näwäu senes owaiei.” Jisas nukas roasiret ko rawa koi sumaun ämän awarowon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok Jisas nukas äiewon, “Moni, na karar omar pak omnokou pak akan Näwäu, is nan enmat jou mom, owon, na nan onok eposek äpu miäin roasiret pak skul manoin roasiret akan amiakap ämäi maromon. Utianik, na kiro onok eposek äpu wa roasiret erekapu ätär maromon. 


text:
<pb/>Isan Monias osap erekapu isan ipi opok mowon. Kar ros kon Mokoi äpu wa miäu, momok nuka karar äpu. Kar ros kiro mokoin momok äpu mau senek wa, kon mokois karar momok äpu. Kiro mokois roasiret kosar sare mareanik, kon momok ätär maronuk, ak nais ko äpu maiei. 


text:
<pb/>Roasiret, ak sarau sakau momoi, usu näwäu orip orip ämäi ariai, rusapai ak erekapu is siarap kouna, sume rawaiei. 


text:
Ak okoro ämän isas ak tamaromin oianik, tainoraiei. Owon, is kasi wa peäu, is roasiret eposek sarwareäim. Keserita, akan woiaka päurar rawai. 


text:
Kar Juda akan sumiäi omre opok, Jisas kon tamareäu roat pak ak wit woi kamukas potoin. Kon tamareäu roat ak sou akwaronuk, kiro woian wit nemauk oianik, jein. 


text:
Karauk Parisi roat akas kiro onok keserin aparianik, akas Jisas aurin, “Apar! Nan tamareäum roat akas iken sumaun omre opok kiro onok aru keseri. Ak iken sintore ämän espäiäi.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Devit kon roat pak sou akwaronuk, owosein? Ak kiro ämän ninarein ra? 


text:
Devit kon roat pak sou akwaronuk, Anut nukan tup owa toneanik, bret kiro Anut nurin oianik, jein. Ak sintore ämän tainorau wa, kiro bret sepuk roat akas wa jeäi, Anut kamuk raiäin roat karar kiro jaun itok. 


text:
Ak Moses nukan sintore ämän buk ninarai ra, sumaun omre opok Anut kamuk raiäin roat akas Anut osap nuriäi ou näwäu opok sarau miäi. Kiro roat ak sumaun omre opok sintore ämän jekur wa tainoriäi, utianik, ak Anut nukan amuk opok ämän wäpik. 


text:
Anut nukan ämänis keser äieu,<pb/>‘Ak opur amkeanik, is iraiei, kiro is woi ererau utou. Ak kiro onok wa keserau. Karauk roat akanun woiakati mianik, sarwaraiei, kiro epar is woi ereräi.’ <n>Hosea 6:6</n> Ak kiro ämän onoktapau äpu momana, ak karauk roat onok aru wa miäi akan enmakap keser sätwaromoi, ak onok aru moin rai wa awarau. 


text:
Kiro owa kar ro ko ipou aru orip rawon. Karauk roat akas Jisas kar onok aru monuk, aparaun rai, ko totorin, “Iken sintore ämän tainorianik, ik iken sumaun omre opok roat sip orip jekuraun itok ra, wa?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi keser awarowon, “Kar ron sipsip sumaun omre opok up uru nai, ak owosäiei? Ak kiro sipsip up uruan imäi oi maiei ra? 


text:
Ro ko totok orip, ko sipsip itimori rau, okon, iken sintore ämänis io aikowon ik karauk roat sumaun omre opok sarwaram.” 


text:
<pb/>Kos kiro ro ipou aru orip auruwon, “Nan ipon kur.” Keser aurnuk, kiro ros kon ipou kurenuk, kar ipou näu rau senek, kon ipou eposek sarewon. 


text:
Kesernuk, Parisi roat ak ute maneanik Jisas wäun ämän atoin. Anut nukas Jisas kon sarau muraun sare mowon. 


text:
<pb/>Jisas ko nuka wäun ämän roianik, ko kiro mena ute manowon. Roasiret sosop ko tainori potona, kos sip roasiret erekapu jekwarowon. 


text:
Ko kiro ämän keser awarowon, kiro Anut nukan ämän roianik, areawon ro Aisaia nukas ämän jer wewon kiro ämän rusa epar peu. 


text:
Anut nukas äiewon, ‘Okoro isan sarau ro, ko isakasar sare momin, konun isan woias meiewon, konun isan woi näu sarewon. Isan Osou Näu ko opok äsimorta, kos ätäi koi karauk omsau pakan roasiret wasarewaram ämän erekapu awarai. 


text:
Kos karauk roat sakau wäpik rai sarwarai, karauk roat akas akan jaunakat sakau wäpik sarwareäi kos sarwarai. Kon sarau kiro mowos tawa kon wasarewaraun onok eposekus karauk onok eposek erekapu itimorai. 


text:
Omsau erekapu roasiret konun akan woiaka epar mianik, ko kame rawaiei.’ <n>Aisaia 42:1-4</n> Karauk roat akas Jisas ko Bielsebul (kon kar enip Satan) nukan jauk äiein. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, karauk roat akas kar ro osou aru nukas amuk utup sareanik, ok utupre mowon Jisas siakup imäi koin. Jisas nukas kiro osou aru kiro ro opokan oi kurenuk, kiro ro aremara, ko ätäi amuk amarewon. 


text:
Jisas nukas kiro onok keserwon roasiret akas aparianik, karkairmana, ak äiein, “Kiro Devit nukan Mokoi ra, ko wa ra?” 


text:
<pb/>Parisi roat ak kiro ämän roianik, akas roasiret keser awaroin, “Ko Bielsebul, eitek aru akan kamwareäu ro näwäu, nukas sakau nurunuk, ko osou aru oi kureäu,” keser äiein. 


text:
<pb/>Jisas ko akan ronkat äpu momara, keser äiewon, “Kar omsau pakan roasiret ak aka aka weräianik, aka aka inäimoi, ak om rumuk wa rawaiei. Kar menan roasiret ak nais aka aka weräianik, aka aka inäimoi, ak aru maiei. Kar tupsiu nais keseriar keseraiei. 


text:
Utianik, kiro osou aru ak Satan nukan mena rai akan jaunakat pak aka aka weräianik, aka aka inäimoi, ak owose rawaiei. 


text:
Akas is mesin keser arein, ‘Ko Bielsebul nukas sakau nurunuk, ko osou aru oi kureäwon.’ Kiro onok keseriäim maro, inokos akan tamareäi roat sakau aronuk, akas osou aru oi kureäi? Akan tamareäi roat akas akan ämän kiro itok wa äiäiei! 


text:
Utianik, is Bielsebul nukas sakau wa iriäu, Anut nukan Osou Näu nukas is sakau ironuk, is osou aru oi kureäimin. Keseria, ak kiro äpu maiei Anut nukan kamwaraun ses ak siarakap rusapai koi rau. 


text:
<pb/>Kar ros kar sakau ron owa kiräi tonea, amke ko kiro ou atak ro ipou isou muris sisikäi mianik, kon owan osap erekapu owai. 


text:
<pb/>Inok roasir isan jai wa, ko isan iwäi jai. Inok roasir is sareirianik, karauk roat is siarap imware kowau wa, ko roasiret emwaronuk, ak mane kureäi. 


text:
<pb/>Keseria, is ak epar senes awarom, inok ro ko onok aru miäu pak ämän aru areäu, Anut nukas kiro onok aru jäkäi mai, utianik, inok ro ko Anut nukan Osou Näu jeje ämän aurai, Anut nukas kiro ron onok aru wa jäkäi murai. 


text:
Inok roasir ko Ro Nukan Mokoi enip opok ämän aru monuk, Anut nukas kiro kon onok aru jäkäi murai, utianik, ko Anut nukan Osou Näu opok ämän aru äiäu, Anut nukas kiro ämän rusapai wa jäkäi murai, tawa nais wa jäkäi murai. Kiro ron onok aru mowon ko ämän orip, ko keseriar orip orip rawai.” Am aru kon nemauk aru, am näu kon nemauk näu. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Am eposek apariäi, kiro kon nemauk nais eposek. Am aru kiro kon nemauk nais aru. Roat ak am kon nemauk aparianik, ak äpu maiei kiro am näu ra aru ra. 


text:
Ak roat aru, män raut senek. Akan woiaka uru onok aru ok pe rau? Owoseanik, akan oiaksaus ämän eposek areäi? 


text:
Ro eposek ko kon ronkat eposek orip ko ämän eposek kon wou uruas penuk, areäu. Ro aru ko kon ronkat aru orip ko ämän aru miäu. Owo ronkat kon wou uru rau, kiro kon oksau pakas ämän miäu. 


text:
Anut nuka ätäi koi okoro omnokou pakan roasiret wasarewaraun ses opok, ak owo ämän sepuk sepuk ariain, Anut amukup owose ariain ak keseriar aräiei. 


text:
Akan owo ämän areain, kiro ämänisar ätäi aka wasarewarai. Ak ämän eposek areain Anut keseriar wasarewareanik, ak roasiret eposek äiäi. Ak ämän aru areain keseriar wasarewareanik, ak roasiret onok aru miäin äiäi.” Karauk roat akas Jisas kurur atap atap monuk, aparaun rai aurin. 


text:
<pb/>Kiro ses opok karauk sintore ämän tamareäi roat pak karauk Parisi roat pak akas Jisas aurin. “Tamareäumon ro, rusa, nan kar kurur ätär mukota, ik aparam.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak rusapaian roasiret, ak onok aru miäin. Ak Anut nukan ämän wa tainoriäi. Akas is kar kurur moita, aparaun rai totoiroi ra? Wa senes wa! Is Anut nukan ämän roianik, areäwon ro Jona nukan kurur karar kiro epar ätär maroita, ak kiro epar aparaiei. 


text:
Jona ko omre 3 orip pak pututu 3 orip ko was näwäu nukan wou uru rawon senek, Ro Nukan Mokoi nais keseriar, omre 3 orip pak pututu 3 orip ko up uru rawai. 


text:
Tawa, Anut nuka ätäi koi okoro omnokou pakan roasiret wasarewaraun ses opok Niniwa roasiret meiein ätäi siräianik, Anut nukan amuk opok rusapaian roasiret pak erek tai raianik, auraiei, ‘Rusapaian roasiret ak onok aru miäi’. Owon, Niniwa roasiret ak Jona nukas Anut nukan ämän marowon, akan onok aru utomoi, ätäi woiaka piririanik, Anut mesin akan woiaka epar moin. Is ak epar senes awarom, rusa okoro opok kar ro rau ko näwäu, kos Jona itimori rau. Ak kiro ro näwäu nukan ämän rowau utoi. 


text:
Tawa Anut nuka ätäi koi okoro omnokou pakan roasiret wasarewaraun ses opok, Siba omsau kamwareäwon asir ko meiewon ätäi siräianik, ko Anut nukan amukup tai raianik, aurai, ‘Rusapaian roasiret ak onok aru miäi’. Owon, kiro asik ko apu opok om rumuk koumoi, kamwareäwon ro Solomon nukan ämän rowau kowon. Is ak epar senes awarom, okoro opok kar ro rau, ko näwäu, kos Solomon itimori rau. Ak kiro ro näwäu nukan ämän rawau utoi!” Osou aru ätäi kon owa kowon. 


text:
Jisas nukas ätäi äiewon, “Osou aru ro opiakapan oi kurena, ko potea, ro wäpik mena sume rawaun omoi itanäi. Ko pote sumaun omoi warnuk, kiro osou aru ko ätäi ronkateanik, äiewon, ‘Is ätäi isan mustäi owa potam.’ Keseria, ko ätäi pote kiro ou om kasar jekur moin, erar rawon aparwon. 


text:
Aparianik, ko pote karauk osou aru 7 orip akan onok aru senes orip imwareanik, ätäi kiro owa erek rawaun koin. Keseria, kiro osou aru rautes kiro ro opok onok aru senes mona, kiro ko kon meter aru rawon senek wa, ko rusa aru senes rau. Kiro onok keseriar rusapaian roasiret opok päi.” Jisas nukan anak amakut pak Jisas auraun koin. 


text:
<pb/>Jisas ko roasiret pak owa arenuk arenuk, kon anak amakut pak koin. Ak kasik koi tai raianik, keser arein, “Ik Jisas pak aräun koum.” 


text:
[Keseria, kar ros apwareanik, kos tone Jisas keser auruwon, “Nan anin amunat pak na apaisaun ak koi kasik tai rai, ak na pak aräun rai.”] 


text:
Keseria, Jisas nukas kon tamareäu roat ipous ätär mareanik, awarowon, “Apwarwe, roasiret okoro opok rai, kiro isan ani amaiat! 


text:
Inok roasir ko isan Moni omar oik rau kon ronkat tainoriäu, kiro roasir epar ko isan ani, isan äpi, isan amai.”<pb/>


text:
Jisas ko ninowon ou utomara, pote Galili An Unik kasakup tane raumoi, roasiret Anut nukan ämän maraun keserwon. 


text:
Roasiret sosop sosop senes koi ko siakup turur surwate rauna, ko kar ous oik tone tane raunuk, roasiret ak an kasakup tai rain. 


text:
Ko totok ämänisar onok sosop awariäwon. Ko keser awarowon, “Kar omre opok kar ro o uku kuräun kon woia potowon. 


text:
Ko kiro o uku woia kuräun oi potonuk potonuk, karauk o uku apu opok nekure rawon. Kesernuk, ai rautes pe oi jein. 


text:
Karauk o uku ai marmar opok nekurein. Omnokou eposek sosop wa, okon, kiro o uku kurte tu peanik, käwäu orip sarein. 


text:
Utianik, san sakau peanik, kiro o uku tu pein erekapu rurnein. Akan kinip om wou uru rapor nau wa, okon, erekapu kusakusaianik, uräi kurein. 


text:
Utianik, karauk o uku omnokou eposek opok noin, kiro o uku tu peanik, nau murkurein. Karauk nemauk sosop senes murkurein, karauk nemauk sosop murkurein, karauk nemauk karar karar murkurein.” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro totok ämän aware kureanik, ko keser äiewon, “Roasiret ak raiaka orip raroi, ak kiro totok ämän roianik, onoktapau äpu maiei!” Owon Jisas nukas roasiret totok ämän pakas awareäu. 


text:
<pb/>Jisas nukan tamareäu roat ak ko siakup keresir koianik, totorin. “Owon na totok ämänis roasiret ämän awareäum?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi keser awarowon, “Anut nukas roasiret kamwaraun onok meter ämäi rawon. Rusapai ak isan tamareäim roat, okon, kiro onoktapau ätär marom. Utianik, karauk roasiret ko kiro onoktapau ätär marau wa. 


text:
Kar ro ko karauk ronkat eposek orip, kiro ro Anut nukas karauk ronkat eposek nais nurai. Kesernuk, ko ronkat eposek senes owai. Utianik, inok ro ko ronkat eposek wäpik, Anut nukas kon ronkat eteinak ate rau kiro erekapu ätäi senri owai. 


text:
Is totok ämänis karauk roasiret awareäim, is kiro keserita, ak owo osap akan amiakas apariai, sinuk, ak jekur wa apariai, ak owo ämän akan raiakas roiäi, sinuk, ak jekur wa roianik, onoktapau äpu maiei. 


text:
Keseria, Anut nukan ämän roianik, areawon ro Aisaia ko kiro roat akanun areawon, rusapai epar peu. Anut keser äiäu,<pb/>‘Ak ämän akan raiakas roiäi, sinuk, ak jekur wa roianik, onoktapau äpu miäi, ak osap amiakas apariäi, sinuk, ak jekur wa apariäi. 


text:
Kiro roasiret ak wa ronkateäi, kiro akan raiaka itur we mianik, amsinemoi raiäin, Ak kiro onok wa keseraiei, akan amiakas owo onok aparaiei, akan raiakas owo ämän rowaiei, akan ronkat eposek penuk, ak kiro onoktapau äpu maiei, ak akan onok aru utomoi, ätäi woiaka pirirna, is akan onok aru jäkäi maram.’ Anut nukas keser äieu. <n>Aisaia 6:9-10</n> 


text:
<pb/>Rusapai, ak isan ämän tamareäimin roat ak akan woiaka näu saräiei! Akan amiakas osap aparaiei, akan raiakas ämän roiäi. 


text:
Is ak epar senes awarom, meter Anut nukan ämän roianik, areain roat pak karauk roat Anut nukan amuk opok eposek raiäi pak, ak kiro osap ak rusapai apari senek aparaun rai keserin, ak aparau wa. Ämän rusapai ak roi senek meteran roat ak rowam rai keserin, ak rowau wa.” Jisas nukas ro o uku kurewon totok ämän onoktapau kon tamareäu roat awarowon. 


text:
<pb/>Keserianik, Jisas nukas kon ämän tamareäu roat keser awarowon, “Ak kar ros woia o uku kurewon, kiro totok ämän kon onoktapau kesek ak rowe. 


text:
Roat sosop ak Anut nukas kon roasiret kamwaraun ämän awaronuk, roiäi, kon onoktapau ak jekur äpu wa, kiro roasiret ak o uku apu opok noin senek. Keserna, Satan ko kurte ak opok peanik, Anut nukas kon ämän akan woiaka uru mowon kurte oikureäu. 


text:
Karauk o uku ai marmar opok neanik, tu pein, kiro kon onok kesek, karauk roasiret ak Anut nukan ämän roianik, oumoi, kurte nepipiriäi. 


text:
Utianik, kiro ämän eposek akan woiaka uru orip orip wa raiäu. Keseria, kiro ämän eposek mesin karauk onokun akan woiaka aru monuk, kiro Anut nukan ämän erekapu utiäi. 


text:
Karauk roasiret ak o uku amurik katuau sop uru tu pein, kiro kon onok kesek, karauk roasiret ak Anut nukan ämän roiäi, utianik, ak okoro omnokou pakan onok ronkateanik, osap sosopun akan woiakas meieanik, Anut nukan ämän utiäi. Kiro ämän eposek ak oin kiro amurik katuaus o uku oi jeäu senek jekur wa muriäu. 


text:
Karauk o uku kiro omnokou näu eposek opok neanik, tu pein, kiro kon onok kesek, karauk roasiret ak ämän roianik, akan woiaka uru moin. Ak kiro Anut nukan ämän onoktapau jekur äpu moin, kiro ämän eposek oin o sosop muriäu senek, karauk nemauk sosop senes 100 orip muriäu, karauk nemauk sosop 60 orip muriäu, karauk nemauk karar karar 30 orip muriäu.” Amurik aru nukan totok ämän. 


text:
<pb/>Jisas nukas kar totok ämän kon ämän tamareäu roat keser awarowon, “Anut nukan roasiret kamwaraun onok kesek, kar ros wit uku eposek kon woia wewon. 


text:
Kesernuk, kar umtutu roasiret erekapu ninona, kiro ron iwäi jaukus peanik, kon wit uku wewon woia amurik uku aru kureanik, ko ute manowon, 


text:
Kiro woi kameäi sarau roat akas woi atak ro siakup poteanik, keser aurin, ‘Näwäu, iken ronkat na o uku eposek nan woia wemon rai äiemun. Kiro amurik aru nan woia owose pe rau?’ 


text:
Kos ätäi keser awarowon, ‘Kiro iken iwäi jaunok karas kiro keserwon.’ Kon sarau roat akas ätäi woi atak ro keser aurin, ‘Nan ronkat ik pote kiro amurik aru ure kuräm ra?’ 


text:
Ak amurik utona, wit pak erekur rawaurair. Tawa wit näu owaun ses opok ak amke amurik aru oia, sisikäi mianik, makaiei, wit näu karar oianik, isan o miäim owa pote muraiei!’ ” Jisas nukas kar totok ämän marmar uku opok mowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat kar totok ämän keser awarowon, “Anut nukas roasiret kamwareäu onok kesek. Kar ros kar am enip marmar uku eteinak senes oianik, kon woia wewon. 


text:
Kiro marmar uku ko eteinak senes, karauk o uku senek wa, utianik, kiro marmar uku tu peanik, karauk woian o uku erekapu itimwareäu, kiro am näwäu senes saräi. Kiro am mu näwäu sarenuk, ai raut ak koi kiro am iporu opok tou mokuräiei.” Jisas nukas kar totok ämän bret amkeäin marasin kon enip jis opok marowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat kar totok ämän keser awarowon. “Anut nukas roasiret kamwareäu onok kiro kar marasin enip jis senek. Kar asires kiro jis eteinak oianik, plaua kap 40 orip ore oumara, tururmoi, etwairnuk, kiro plaua noroianik, mup näwäu sareäu.” Jisas nukas roasiret ämän awaraun ko totok ämän pakas karar awareäu. 


text:
<pb/>Kiro ämän sosop Jisas nukas roasiret totok ämän pakas awareäu, ko kar ämän amop äiäu wa, ko totok ämän pakas karar awareäu. 


text:
Ko kiro totok ämän areäu kiro Anut nukan ämän roianik, areawon ro nukas ämän roasiret awariäwon, kiro ämän rusapai epar peu. Kos keser jer wewon, ‘Is totok ämän pakas roasiret ämän awareäim. Ämän omnokou ate mowon ses opok pote rusapai ämäi rawon is ak awarom.’ <n>Buk Song 78:2</n> Jisas nukas amurik aru nukan totok ämän onoktapau kon tamareäu roat awarowon. 


text:
<pb/>Jisas ko roat sosop utwareanik, ko owa tonowon, kon tamareäu roat akas peanik, keser aurin, “Na ik kiro amurik uku aru woia tu pewon nukan totok ämän onoktapau aikam.” 


text:
Woi kiro okoro omnokou, o uku eposek kiro Anut nukas kamwareäu roasiret, amurik aru kiro ak Satan nukan roasiret. 


text:
Amurik uku aru woia kurewon ro, kiro iken iwäinok, Satan. Woian o uku owaun ses iken Anut nuka ätäi koi roasiret wasarewarai, o owaun roat kiro Anut nukan sarau eitek. 


text:
Keseria, amurik aru sisikäianik, ep opok makaiei, tawa Anut nukas wasarewaraun ses opok, okoro omnokou opok keseriar keseraiei. 


text:
Ro Nukan Mokoi nukas kon sarau eitek äsimwaronuk, koia, akas Anut nukan roasiret kamuk opok karauk roasiret onok aru maun äiein pak, karauk roat erek onok aru miäi pak erekapu oikurwarai. <n>Sefanaia 1:3</n> 


text:
<pb/>Kiro roasiret ak ep näwäu jerera, uru känkurwaraiei, ak ep uru ne waianik, akan aiakpanak kartitir rawaiei. 


text:
Kiro ses opok, Anut akan momonaka nukas roasiret kamwaraun onok amop penuk, roasiret woiaka epar moin ak san nukan arou senekus merek kurwarai. Roasiret ak raiaka orip, kiro ämän roianik, onoktapau äpu maiei.” <n>Daniel 12:3</n> Jisas nukas kar totok ämän keser äiewon, kar ros bokis aiauk orip omnokou uruan owon. 


text:
<pb/>Jisas nukas keser äiewon, “Omnokoukan roasiret ak Anut nukan roasiret saräun kiro kesek, kar ros kon aiauk sosop bokis uru mianik, kon woia ämäi mowon. Kiro ro nuka meienuk, kar ros kiro bokis aiauk orip aparianik, kos pak ätäi ämäi mowon. Ko nepipirmara, kon osap erekapu karauk roat aronuk, kau mona, kos pak kiro aiauk oianik, pote kiro woi kau mowon. Kesermara, kiro aiauk bokis uru rawon, kon sarewon.” Kar ro ko karoroi sosop kau miäwon totok ämän. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Anut nukas roasiret kamwareäu onok kar kiro kesek. Kar ro ko karoroi eposek eposek aiauk näwäus kau maun itane ari rawon. 


text:
Ko kar karoroi eposek senes aparianik, ko ätäi pote kon osap erekapu karauk roat aronuk, kau mona, kos pak kiro aiauk oumara, pote kiro karoroi eposek kau mowon. Keseria, kiro karoroi kon senes sarewon.” Was oiäin jo nukan totok ämän. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar äiewon, “Anut nukas roasiret kamwareäu kon onok kar kiro kesek. Karauk was oiäin roat akas was owaun jo an unik näwäu opok kureanik, was sosop aru pak näu pak sepuk oin. 


text:
<pb/>Was sosopus jo ok penuk, ak kiro jo was orip ate reurna, kasakup kounuk, ak taneanik, was wasarewaroin. Was eposek akan maro opok mokurein, was aru oi käkänkurein. 


text:
Kiro totok ämän kon onok kesek, Anut nukas ätäi koi roasiret wasarewaraun ses opok, kon sarau eitek akas Satan nukan roasiret ak Anut nukan roasiret pak erek turur rain pakan wasare imwareanik, ep näwäu orip orip jere raiäu opok pote ep unik uru kurewarna, ak akan aiakpanak kartitirianik, wai rawaiei.” Meteran ämän pak rusapaian ämän awau pak. 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat totwarowon, “Ak kiro ämän onoktapau ak äpu ra?” Akas ätäi ko aurin, “Io, ik äpu.” 


text:
<pb/>Jisas nukas keser awarowon, “Kiro ämän kon onoktapau kesek. Sintore ämän tamareäu ro ko Anut nukan kamwaraun onok äpu momara, ko isan tamareäim ro saräun, ko toneanik, kiro owan osap meteran pak awau pak oi koiäu.” Nasaret menan roasiret akas Jisas sumkäinein. 


text:
Keseria, ko nukan mus mena ätäi potowon. Ko roasiret akan tururiäi owa tone Anut nukan ämän marowon. Roasiret akas kon ämän roianik, karkairin. Keseria, akas keser äiein, “Kiro ro ronkat eposek pak karauk onok erapakan owon? 


text:
Ko kurur atap atap maun sakau erapakan owon? Ko ou miäwon ro nukan mokoi wa ra? Maria kiro kon anak ra? Jems, Josep, Saimon, Judas kiro kon awakut ra? 


text:
Ak keser areanik, Jisas sumkäinein. Keserna, Jisas nukas keser awarowon, “Karauk mena Anut nukan ämän roianik, areawon ro, ko enip jou orip, roasiret akas akan woiakas konun epar miäi, utianik, nukan mena enip jou wäpik, okon, kon roasiret pak kon tupsiu pak akas ko sumkäinein.” 


text:
Kiro pakan roasiret akan woiaka epar mau wa, okon, ko kiro mena karauk kurur sosop ätär marau wa.<pb/>


text:
Kiro ses opok, Herot ko Galili provins kameäwon ro näwäu king. Meter Herot nukas kon amak Filip nukan wau Herodias senri owon. Kesernuk, an jomareäwon ro, Jon nukas Herot keser auruwon, “Na nan amunan asir Herodias oumon. Kiro na sintore ämän espäumon!” Jon nukas keser aurnuk, Herot ko Jon wäun ronkatewon, utianik, ko Juda roasiret akas Jon Anut nukan ämän roianik, areawon ro äiäin. Keseria, Herot ko ak rauna, apwareanik, iminewarowon. Iminemara, ko karauk roat awaronuk, poteanik, Jon sakateanik, ipou muris sisikäimana, karapus owa kurein. Herot nukan anakus an jowon omre tararmana, roasiret sosop tururmoi, kiro omre jou me rain. Kiro omre opok, Herodias nukan asinak ko roasiret amiakap pe kare rawon. Kesernuk, Herot ko kiro asinak makun aparianik, kon wou näu sarewon. Ko kiro asinak makun pak paip mia, kos keser auruwon, “Is epar senes aisom, na owo osap owaun is airota, isas na erekapu isam.” Kiro asinakus kon anak totormara, ko anakun ronkat oianik, ätäi koi Herot keser auruwon, “Na an jomareäwon ro, Jon nukan pou patirnam, kon tapau wou kar maro opok mia, oi koi iram.” Kiro asinak nukas Herot keser aurnuk, ko roianik, ko wou usu sarewon. Utianik, roasiret ko pak tane o je rain akan amiakap kiro asinak pak paip momara, epar äiewon ämän ronkatemara, ko utau senek wa. Keseria, ko kiro asinakun ämän tainoria, kon sarau ro auruwon, “Na pote, Jon nukan pou patir.” Kon sarau ro kar keser aurnuk, ko pote Jon karapus owa rawon pakan pou patirwon. Jon nukan tapau wou kar maro opok mianik, oi koumoi, kiro asinak nurunuk, kos pak oi pote kon anak nuruwon. Jon kon tamareäwon roat akas kon enipsau karar oianik, pote up kurein. Rai rai, Herot nukas Jisas nukan sarau mowon ämän roumara, kos kon sarau roat keser awarowon, “Kiro an jomareäwon ro, Jon ko meiewon ätäi up uruas ätäi siräi pewon, okon, ko kiro kurur atap atap maun sakau orip.” Jisas nukas roat 5,000 orip o arowon. 


text:
<pb/>Jisas ko Jon meiewon ämän roianik, ko ous oumara, kiro mena utomoi, nukarar ro wäpik mena om puru opok manowon. Kesernuk, roasiret ak Jisas manowon ämän roianik, akan mena utomoi, apu pakas ak ko tainori potoin. 


text:
Jisas ko kasakup pote sumomara, ous opokas neanik, roasiret sosop rain apwareanik, ko akanun wouti momara, karauk roasiret sip orip jekwarowon. 


text:
<pb/>Jisas nukan tamareäu roat akas iukärir o jaun ses opok ko pe keser aurin, “Om iru okoro ro wäpik mena raum. Na roasiret äsimwarota, akan mena mena atap atap pote o kau momoi, jaurai.” 


text:
<pb/>Keser aurna, Jisas nukas ätäi kon ämän tamareäu roat keser awarowon, “Kiro roasiret ak owose manaiei? Akasar o jaun araiei.” 


text:
<pb/>Akas ätäi ko keser aurin, “Ik o sosop oi kowau wa. bret 5 orip pak was oiroror pak oi koumun rau.” 


text:
Ko roasiret awaronuk, ak amurik opok tane rauna, kos kiro bret 5 orip pak was oiroror pak oianik, omar oik eisane aparmara, Anut ‘pere’ auruwon. Ko kiro bret pärärmara, kon tamareäu roat aronuk, akas pak oianik, roasiret arona, jein. 


text:
Roasiret erekapu ak kiro o jeanik, nokomaka pewon. Kiro o autau raunuk, Jisas nukan tamareäu roat akas basket 12 orip oianik, joke mona, kiro basket erekapu ok pewon. 


text:
O jein roat 5,000 orip, asiret mokoit pak ak o jein ninarewarau wa. Jisas ko Galili An Unik oikas ariewon. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas kon tamareäu roat awaronuk, “Ak ous oik tonea, Galili An Unik karaima amke potaiei.” Awaromara, nuka roasiret äsimwaronuk, akan mena mena manaiei rai awarowon. 


text:
Ko roasiret äsimwaronuk, manona, ko nukarar omtapau oik tonea, Anut auri rawon. Iukärir, omiri kounuk kounuk, Jisas nukarar kiro pakar raunuk raunuk, kiro ous kon tamareäu roat akas oi potoin ko an unik näu kamuk opok potonuk, urir näwäu peanik, kiro ous atonuk anas kiro ous kururur maurwon. 


text:
<pb/>Tapera, om teine kounuk kounuk, 3 klok pote 6 klok opok senek, Jisas ko ätäi kon tamareäu roat rain opok an unik oikas ari ari kowon. 


text:
Kon tamareäu roat akas ko an atat kounuk, aparianik, ak sakau iminein. Keser äiein, “Kiro kar op!” Äianik, ak sakau imineanik, aru piorin. 


text:
<pb/>Pita nukas ätäi keser auruwon, “Näwäu, kiro epar na raroi, is airota, an oikas na raum opok potam.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Io, na koi!” Keser aurnuk, Pita ko ous oikas pitir nomara, an oikas Jisas rawon opok potowon. 


text:
Kesernuk, Pita ko urir näwäu nukas an unik uru kururur maurnuk, aparianik, ko sakau näu imineanik, urwewon, “Näwäu, na is sareir!” 


text:
<pb/>Jisas nukas kon ipou kurte ateanik, keser auruwon, “Nan won epar momon kiro eteinak senes. Na owon ronkat oirori oumon?” 


text:
Jisas nukan tamareäu roat ak ous uru rain ak kon enip rororin. Ak keser äiein, “Epar senes, na Anut nukan Mokoi.” Jisas ko Genesaret omnokou opok sip roasiret sosop jekwarowon. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak ak Galili An Unik kure poteanik, Genesaret omnokou kasakup potoin. 


text:
Kiro pakan roasiret ak äpu moin kiro Jisas kou. Kesermana, akas ämän surna, kiro omnokou pakan roasiret karauk roasiret sip orip Jisas siakup imware koin. 


text:
Karauk roasiret akas Jisas keser sakau aurin, “Na kiro sip roasiret utwarota, akas koi nan omjo peteu ataiei.” Keseria, sip roasiret akan ipiakas Jisas nukan omjo atianik, ak erekapu näu sarein.<pb/>


text:
Karauk Parisi roat pak sintore ämän tamareäi roat pak ak Jerusalem menas koianik, Jisas keser totorin, 


text:
“Owon nan tamareäum roat akas iken askanai akan sintore ämän wa tainoriäi? Ak o jauri akan ipiak an wa kosoriäi.” 


text:
Anut nukas äiewon, ‘Na nan momon aninan ämän tainor.’ Ko ätäi äiewon, ‘Inok ro ko kon momok anak jeimarai, karauk roat akas ko wena, meiäi.’ <n>Kisim Bek 20:12,17</n> 


text:
<pb/>Utianik, ak keser ämän miäi, ‘Inok ro ko osap orip kon momok anak ori sarwataun itok. Utianik, ko au awateäu. “Is kiro osap Anut nuraun karar sare momin rau. Keseria, is au sarwatau senek wa.” ’ 


text:
Ak Parisi roat keser äiäi, ‘Kiro itok, ko kon momok anak wa saräi.’ Kiro onokus ak Anut nukan ämän tonoi mianik, akan askanain ämän karar epar tainoriäi. 


text:
Ak sätäiäin roat! Anut nukan ämän roianik, areawon ro Aisaia nukas ak mesin epar äiewon. Ko keser jer wewon, 


text:
<pb/>‘Anut nukas äiewon,<pb/>“Kiro roasiret akas erar oiaksaus isan enim rororiäi, utianik, akan woiakas isanun meiäu wa. Ak isan ämän awareäim ak jekur wa tainoriäi. 


text:
Ak kar ron sintore ämän tainoria, ak keser äiäi kiro Anut nukan ämän. Ak sät ämän tainorianik, ak isan enim erar rororiäi!” ’ ” <n>Aisaia 29:13</n> Osap atap atap kis roat ukun kurwareäwon. 


text:
<pb/>Jisas nukas roasiret sosop urwarnuk, ko siakup kouna, keser awarowon, “Ak okoro ämän awaram roinai, jekur äpu maiei! 


text:
Kar ro ko o jeäu kis Anut nukan amukup ukun wa kureäu. Ronkat aru wou uru rau siräienuk, kon oksaus äiäu kis epar ko ukun kureäu.” 


text:
<pb/>Kiro ses opok kon tamareäu roat akas ko siakup koianik, keser aurin, “Na kiro ämän aremon mesin Parisi roat ak kiro ämän roianik, akan woiaka aru moin, na kiro äpu ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi kon tamareäu roat awarowon, “Isan Moni ko omar oik rau, ko woi orip. O uku nuka ipous wäu wa, kiro erekapu akan kinip orip siräi kuräi. 


text:
Ak kiro utwarona, rawe, kiro roat ak amiak utup, ak kar jaunakat amiak utup apu ätär marau senek wa. Kar ro amuk utup kos kar amuk utup jauk apu ätär murim rai, au jauk ori erek erek owateanik, up uru naieir.” 


text:
<pb/>Keser äienuk, Pita nukas Jisas keser auruwon, “Na kiro totok ämän onoktapau ik aikota, rowam.” 


text:
<pb/>Jisas nukas awarowon, “Is ak ämän sosop ätär maromin sinuk, akan ronkat eposek senes saräu wa. 


text:
Utianik, ronkat aru woiaka uru raiäu siräienuk, oiaksau opokas peäu, kiro ronkatis karar roasiret epar ukun kurwareäu. 


text:
Woiaka uruas roasiret ak kiro ronkat aru keser oiäi: Ak roasiret akwarona, meiäun ronkateäi, ak ro oin asiret aru maraun ronkateäi, ak karauk memes onok maun ronkateäi, ak osap päu owaun ronkateäi, ak osap aparianik, meswareäu, ak ämän sät äiäun pak, roasiret enmakap ämän maun pak ronkateäi. 


text:
Kiro onok aru kis roasiret ukun kurwareäu. Utianik, ak ipiak an kosorau wa, o jeäin kis roasiret Anut nukan amuk opok ukun wa kurwareäu.” Kenan asir kar ko Jisas mesin wou epar mowon. 


text:
Kar Kenan asir ko kiro mena raiäwon, ko pemara, Jisas auruwon, “Näu ro, na Devit nukan Mokoi, na isanun wonti moinam, is sareir! Isan asinak osou aru nukas erekapu aru mowon rau.” 


text:
<pb/>Utianik, Jisas nukas kiro asir ätäi kar ämän aurau wa. Kon tamareäu roat akas ko siakup peanik, keser aurin, “Kiro asir ko ik tainoike koi rai, ur orip koura, okon, na ko äsimorta, ätäi manai!” 


text:
<pb/>Keserna, kos ätäi awarowon, “Israel roasiret ak sipsip senek kamwaraun ro wäpik. Isan moni nukas kiro Israel roasiret akanun karar is äsimoirnuk, kamwaraun koimin.” 


text:
<pb/>Keser awaronuk, kiro asir ko Jisas siakupai pemara, ate waianik, keser auruwon, “Näu ro, na is sareir.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi keser auruwon, “Ik mokoit akan o oianik, enat wa kure mareäum. Kiro onok aru.” 


text:
<pb/>Kesernuk, kiro asires Jisas keser auruwon, “Näu ro, kiro epar äiem, utianik, enat ak akan momonakat patan opok o jena, karauk o usip omnokou opok nonuk, akan enat akas kiro o usip jeäi.” <n>Buk Song 62:12</n> 


text:
<pb/>Kesernuk, Jisas nukas kiro asir auruwon, “Asir, nan won epar momon kiro näwäu senes! Nan owo onok is na sareisaun airom, kiro sareisam.” Jisas ko kiro asir keser aurnukar, kiro asiren asinak ko ätäi eposek sarewon. Jisas nukas roasiret sosop sip aru atap atap orip jekwarowon. 


text:
<pb/>Jisas ko kiro mena utomoi, Galili An Unik kasakup potowon. Ko kar omtapau opok toneanik, tane rawon. 


text:
Karauk roasiret akas karauk roasiret sosop, amiak utup roat, isoraka aru roat, pak oiaka utup roat pak, karauk sip roat pak ak Jisas nuka siakup imware koi maroin. Kos kiro roasiret sip orip erekapu jekwarowon. 


text:
Kesernuk, ak ko kiro onok keserwon aparianik, ak ronkat sosop oin. Oiaka utup roat ak ätäi eposek arein, isiaka mämäinewon roat ak ätäi tuku sarein, amiaka utup roat ak amareanik, osap aparin, wa ariain isorak aru roat ak ätäi ariein, karauk roat ak sip atap atap orip ak eposek sarein. Kesernuk, kiro roasiret akas Israel akan Anut enip rororin. Jisas nukas roat 4,000 orip o arowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat ur warnuk, kouna, keser awarowon, “Is okoro roasiret ak omre 3 orip o wäpik ik pak erek erar rain apwareanik, woiokti mou. Ak apu opok pote sous meiäiei. Keseria, is erar akan mena äsimwaroita, manau senek wa.” 


text:
<pb/>Kon tamareäu roat akas ätäi keser aurin, “Ik okoro ro wäpik mena raum, okoro roasiret sosop, ik o erapakan oianik, roasiret arota, jaiei?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak bret esap esap rau?” Akas ätäi aurin, “Ik o sosop oi kowau wa, bret 7 orip pak karauk was eteinanak pak rau.” 


text:
Kos bret 7 orip pak was pak oianik, Anut ‘pere’ auruwon. Keserianik, kon tamareäu roat aronuk, akas pak kiro roasiret arona, jein. 


text:
Roasiret ak kiro o jeanik, erekapu nokomaka pewon. Karauk o autau utoin Jisas nukan tamareäu roat akas basket 7 orip oianik, kiro o jein autau joke mona, ok pewon. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas kiro roasiret äsimwaronuk, akan mena mane kurena, ko ous oik toneanik, Magadan omnokou opok potowon.<pb/>


text:
Karauk Parisi pak Sadusi roat pak akas Jisas ate aparaun koin. Keseria, ak Jisas aurin, “Na kar kurur ätär muk. Keserta, ik äpu mam, na Anut omar oik rau nukasar kiro sakau isiäu.” [ 


text:
Utianik Jisas nukas ätäi keser awarowon, “Ak iukärir san nomara, omar osou sarenuk, aparianik, ak keser äiäi, ‘Ariwa omre eposek.’ 


text:
Tapera ak omar osou pak mokup pak aparianik, keser äiäi, ‘Om nai.’ äiäi. Ak omar aparia, kiro onok ak epar äpu miäi. Utianik, owo onok rusapai peu, ak kiro onoktapau äpu wa.] 


text:
Ak roasiret aru, ak Anut nukan onok eposek wa tainoriäi! Akas is kar kurur moita, aparaun totoiroi ra? Utianik, is ak kiro kurur wa ätär maram! Jona nukan kurur karar ätär maroita, kiro epar ak aparaiei.” Keser awareanik, Jisas ko utware manowon. Jisas nukas Parisi pak Sadusi pak akan onok bret makona, noroiäwon marasin enip jis senek äiewon. 


text:
<pb/>Jisas nukan tamareäu roat ak rakuswarnuk, karauk bret owau wa, ak erar Galili An Unik kureanik, karaima potoin. 


text:
Jisas nukas kon tamareäu roat keser awarowon, “Ak Parisi pak Sadusi roat pak akan bret makona, noroiäwon marasin enip jis jekur aparaiei.” 


text:
<pb/>Jisas ko akan ämän are rain äpu momara, kos keser totwarowon, “Ak owon keser arerai? ‘Ik bret oi kowau wa.’ Akan woiaka epar moin kiro eteinak! 


text:
Utianik, ak ronkat eposek wäpik ra? Is bret 5 orip oumoi, pärärianik roat 5,000 orip aroita, jein, ak kiro ronkatäu wa ra? Ak basket esap esap oianik, bret autau joke mona, ok pewon? 


text:
Kar ses opok, is bret 7 orip oianik, roat 4,000 orip aroita, jein ak kiro ronkat oin ra? Ak basket esap esap oianik, bret autau oi joke mona, ok pewon? Owon ak kiro ronkatäu utoi? Rusapai is ak bret mesin awarau wa. Is ak Parisi pak Sadusi roat pak akan jis kiro jekur aparaun rai is ak awarom!” 


text:
<pb/>Kesernuk, kon tamareäu roat ak ätäi äpu moin. Jisas ko bret makona, noroiäwon marasin enip jis kinun awarau wa, utianik, ko ak Parisi pak Sadusi roat pak akan ämän tamareäi jekur wasarewaraun rai awarowon. Pita nukas Jisas nukan enip amop mowon. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak ak Sisaria-Filipai provins opok poteanik, kon tamareäu roat keser totwarowon, “Roasiret akas Ro Nukan Mokoi inok äiäi?” 


text:
<pb/>Ak ätäi aurin, “Karauk roasiret akas keser äiäi, ‘Ko an jomareäwon ro, Jon.’ Karauk roasiret akas keser äiäi, ‘Ko Elaija.’ Karauk roasiret akas äiäi, ‘Ko Jeremaia ra, ara, ko Anut nukan ämän roianik, areawon ro kar rä.’ ” 


text:
<pb/>Jisas nukas Saimon ätäi keser auruwon, “Saimon, Jona nukan mokoi, na nepipir! Kar omnokoupaian ros kiro ämän na aisau wa, utianik, nan ämän kiro isan moni omar oik rau kosar na ätär musowon. 


text:
Keseria, is na aisom, na Pita, aitapau senek. is isan roasiret kiro aitapau oik turur maram, utianik, meiäun onokus kiro roasiret wa aru marai. 


text:
Is nan enmat näwäu isom. Nas roasiret wasarewarea, kar ro keser auram, ‘Na kiro onok keseraun itok.’ Na kar ro keser auram, ‘Na kiro onok wa keserau.’ Inok roasir na omnokou opok auram, ‘Na kiro onok wa keserau,’ Anut nukas nais omar oik keseriar aurai. Inok roasir nas omnokou opok auram, ‘Na kiro onok keseraun itok.’ Anut nukas nais omar oik keseriar aurai.” 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas kon tamareäu roat ämän keser awarowon, “Ak karauk roasiret ko Krais ak keser wa awarau.” Jisas nuka meieanik, ätäi siräiaun ämän kon tamareäu roat marowon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Jisas nukas kon tamareäu roat amop ämän marowon, “Is Jerusalem mena potoita, kiro pakan roat näunäu pak, Anut kamuk raiäi roat näunäu pak, sintore ämän tamareäi roat pak akas is tätäi näwäu iraiei. Is tätäi näwäu irianik, akas iworona, meiäm, utianik, omre 3 opok, is ätäi siräiam.” 


text:
<pb/>Pita nukas Jisas ämäi ämäi kasakup keraun imäi manowon. Pita nukas kermara, keser auruwon, “Wa senes! Kiro onok na opok wa päi!” 


text:
<pb/>Kesernuk, Jisas nukas ätäi piritirianik, Pita keser auruwon, “Satan, na is mekesirap man! Na isan ami pe wa sor rau, is apu anaraurim opok. Na roat akan ronkat karar tainoriäum, na Anut nukan ronkat eposek wa tainoriäum.” 


text:
<pb/>Ko Pita keser aurianik, ko kon tamareäu roat awarowon, “Inok ro is tainoire päun, ko nukanun wa ronkatäi, ko kon am äpäs nukasar ämäianik, is tainorai. 


text:
Inok ro ko kon totok awau rawaun ronkateäu kiro kon totok aru mai. Utianik, inok ro kon totok isanun meiäi, kiro ro kon totok orip orip jekur eposek rawai. Ko eposek rawaun apu itanai. 


text:
Kar ro omnokoupaian osap erekapu oumara, ko meiäi. Kiro osapus nukan totok awau rawaun owose saräi? Ko owo osap oianik, ätäi nukan totok awau rawaun kau mai? Wa, ko ätäi nukasar nukan totok kau mau senek wa. 


text:
Utianik, Ro Nukan Mokoi kon momokun arou pak, kon sarau eitek raut pak erek koianik, roasiret wasarewarai. Inok roasiret ak onok eposek miäin, ko osap eposek arai. Inok roasiret ak onok aru miäin, ko osap wa arai. Ko roasiret erekapu wasarewarai. 


text:
Is ak epar senes awarom, karauk roat ak okoro omnokou opok rai, karauk wa meiäiei, utianik, ak rauna raunar, Ro Nukan Mokoi kamwareäwon ro näwäu senek kounuk, ak aparaiei.”<pb/>


text:
Omre 6 orip utia, Jisas nukas Pita, Jems, kon amak Jon pak ak karar kos imwaromara, kar omtapau rumukäu oik tonoin. 


text:
Ak akan amiak opok, Jisas nukan enipsau pirirmara, atap pewon aparin. Kon neputapau san amuk senek aparin, kon omjo nais san nukan merek senek. 


text:
Keseria, Pita nukas Jisas keser auruwon, “Näwäu, ik okoro opok rawaun eposek! Na äuta, is okoro opok akan jan ou 3 orip mam, kar nan, kar Moses nukan, kar Elaija nukan.” 


text:
<pb/>Ko keser arenuk arenuk, kar iou ärneu senes koi kurururwaronuk, Anut nukas kar ämän kiro iou uruas keser arewon, “Kiro mokoi epar isan senes, is konun isan woias meieäim, is kon onok aparianik, isan woi näu sareäu. Ak kon ämän rowaiei!” 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Jisas nukan tamareäu roat akas kiro pätu roianik, ak sakau imineanik, om tonoi rain. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak omtapau ute ne ne rai, ko ak keser ämän awarowon, “Ak okoro onok ak amiakap pewon aparin ak pote kar roasir wa aurau, utianik, Ro Nukan Mokoi meiemara, ätäi up uruas siräienuk, kiro ses opok ak owo onok aparin kiro epar roasiret awaraiei.” 


text:
<pb/>Utianik, Jisas nukan tamareäu roat akas ko keser totorin, “Sintore ämän tamareäi roat akas owon Elaija ko amke kowai äiäi?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi keser awarowon, “Ak kiro epar äiäi, Anut nukan ämänis keser äiewon, Elaija ko amke koia, ko ätäi osap erekapu jekur mai. 


text:
Utianik, is ak epar awarom, Elaija ko amke kowon, roasiret ak ko jekur äpu mau wa, akas akan ronkatis onok aru atap atap ko opok keserin. Ak ko keser rain siar akan onok aru Ro Nukan Mokoi opok kir keseraiei.” 


text:
<pb/>Ko keser arenuk, kon tamareäu roat ak äpu moin, ko an jomareäwon ro, Jon nuka mesin äieu rai äiein. Jisas nukas kar mokoi osou aru orip jekur mowon. 


text:
Jisas kon tamareäu roat pak roasiret sosop turur rain opok potona, kar ros Jisas siakup peanik, uou sur wemara, äiewon, “Näwäu, na isan mokoi mesin wonti moinam, ko jekur muram! Ko sip arus ate kareäu. Ko kesernuk, orip orip ep uru neäu. Kar muti an opok neäu. 


text:
<pb/>Jisas nukas roasiret kewareanik, awarowon, “Ei, owon akan woiaka epar mau wa! Ak tapiaka sakau miäi. Omre esap esap is ätäi ak pak rawam? Omre esap esap is akanun ätäi woias meiäm. Ak kiro mokoi is siarap imäi kowe.” 


text:
Ak kiro mokoi imäi kouna, Jisas nukas kiro osou aru kiro mokoi opok rawon sakau kernuk, kiro ses opokar osou aru kiro mokoi ute manowon. Kiro mokoi ätäi eposek sarewon. 


text:
<pb/>Ko kesernuk, Jisas nukan tamareäu roat akas ämäi ämäi peanik, Jisas keser totorin, “Ik owo onokun kiro osou aru oi kuräun senek itok wa?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak akan woiaka epar moin kiro eteinak senes. Kesek, okon, ak itok wa. Is ak epar awarom, akan woiaka epar moin kiro am uku eteinak marmar senek, akas okoro omtapau keser auraiei, ‘Na okoro pakas siräinam, enro opok pot,’ keser aurna, ko potai. Akan woiaka epar senes mia, ak owo sarau maun kiro maiei. 


text:
[Utianik, kar apu pakaimas kiro osou aru oikuräu senek wa. Anut aurmana, o utomoi, kiro pakas karar epar keseraiei.”] Jisas nuka meieanik, ätäi siräiäun ämän kon tamareäu roat ätäi awarowon. 


text:
<pb/>Kar ses opok, Jisas kon tamareäu roat pak erek Galili potaun pote rai, kos keser awarowon, “Karauk roat akas Ro Nukan Mokoi sakateanik, karauk roat akan ipiaka opok maiei. 


text:
Kiro roat akas ko wena, meiäi. Keserna, omre 3 opok ko ätäi up uruas siräiai.” Kon tamareäu roat ak kiro ämän roianik, akan woiaka usu senes sarein. Jisas nukas Anut osap nuriäi owa aiauk miäin ämän awarowon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok Jisas kon tamareäu roat pak Kapaneam mena potona, Anut osap nuriäi owa takis aiauk oiäin roat akas koi Pita totorin, “Akan ämän tamareäwon ro ko takis aiauk tup owa miäu ra?” 


text:
<pb/>Pita nukas äiewon, “Io, ko miäu.” Keseria, Pita ko owa tononuk, Jisas nukas amke ko totorwon, “Saimon nan ronkat owo senek? Okoro omsau kamwareäin roat näunäu akas inok roat pakan takis aiauk owaiei? Akan omsau pakan roat ra, karauk omsau pakan roat?” 


text:
<pb/>Keser aurnuk, Pita nukas ätäi Jisas auruwon, “Kar omsau pakan roat akas aiauk maiei!” Jisas nukas ätäi ko keser auruwon, “Keseria, okoro omsau pakan roat ak takis aiauk wa maiei, ak erar rawaiei. 


text:
Utianik, ik kiro roat pak wa ketäiäm. Keseria, na nan huk oinam, pote an unik opok huk kureinam, was amke owam. Kiro was kon au uru kar aiauk rau paraine apari owam. Kiro itok, nas kiro aiauk oi pote tup owa arota, kiro aiauk iwen erek karar.”<pb/>


text:
Kar omre opok, Jisas nukan tamareäu roat akas, ko rawa koianik, ak keser totorin. “Inok ro näwäu senes ko Anut nukan roasiret kamuk opok rau?” 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas kar mokoi eteinak aura kounuk, kiro mokoi roat amiakap kamuk tai momara, awarowon, 


text:
“Is ak epar senes awarom. Utianik, ak akan woiaka ätäi piririanik, okoro mokoinakut senek saräu wa, kiro ak Anut nukan roasiret wa saräiei. 


text:
Inok ro nukasar kon enip wa rororai, ätäi okoro mokoinak senek saräi, kiro ro epar kos karauk roat itimwareanik, Anut nukan amuk opok ro näwäu saräi. 


text:
Inok ros isanun ronkatemara, ko kar mokoi okoro mokoinak senek imäianik, jekur kameäu, kiro ko is imäiriäu.” Onok arus woiaka epar miäin roasiret aru mareäu. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Kar mokoinak is mesin kon wou epar mowon kar ros ko onok aru ätär muronuk raroi, kiro onok aru senes. Karauk roat akas aiauk usuäu oianik, kiro ron pou opok muris pararar mianik, an unik uru känkurena, nai, kiro itok, kiro usu eteinak. Warnuk, tawa omar oik, ko usu näwäu senes owai. 


text:
Wopur senes, karauk omnokou pakan roat akas onok aru mianik, kiro onokus karauk roasiret eposek akan woiaka epar moin utiäi. Kiro onok aru epar peäu, utianik, kiro ro kiro onok aru miäu, wopur, ko tawa usu näwäu senes owai. 


text:
<pb/>Utianik, nan ipon ra ison ra, kis onok aru maun reusona rai, nan kiro ipon ra ison ra patirnam, känkuram, kiro itok. Na orip orip eposek awau rawam. Na kiro wa keserta rai, na kiro ipon oirori ra, ison oirori orip pak erekapu ep wa koseriäu uru kureisaiei. 


text:
Utianik, nan amunauk kararas onok aru maun reusonuk rai, kiro amunauk kiro etkoi kuräm amunauk karar kiro itok. Na orip orip awau rawam. Na kiro keserta rai, na kiro amunauk oirori orip pak erekapu ep orip orip jeräu mena kureisaiei.” Jisas nukas kar sipsip ämäiwon kon totok ämän mowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar awarowon, “Ak jekur rowe, ak keser wa ronkatäu okoro mokoit ak erar mokoinakut rai wa äiäu. Wa! Is ak epar awarom, omar oik akan kamwareäwon sarau eitek rai, ak orip orip isan Moni omar oik rau kon amuk opok tai raiäi. 


text:
<pb/>Kar ro kon sipsip 100 orip, utianik, ko kon sipsip karar ämäienuk, akan ronkat owosäiei? Ko wa itanäi ra? Wa. Ko karauk sipsip 99 orip omtapau opok utwaronuk, amurik je rauna rauna, ko kar sipsip ämäiewon pote itanäi. 


text:
Is ak epar senes awarom, kiro ro ko pote kiro sipsip ämäiewon itane aparmoi, ko wou näu sareanik, nepipirwon. Ko karauk 99 sipsip akanun näwäu nepipirau wa, owon ak ämäiäu wa. 


text:
Kiro kon onok kesek akan Momonaka ko omar oik rawos okoro mokoit eteinanak utwaronuk, wa wasaräiei.” Nan jaun onok aru na opok monuk, nas ätäi ko sareta, eposek rawaun ämän. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Utianik, nan jaunas na opok onok aru monuk, nas ko siakup potea, kon onok aru mowon mesin auram. Utianik, aukararnak ämäi ämäi kiro keseraieir. Keserta, kos nan ämän rounuk rai, kiro itok nas nan jaun ätäi ki imäum. 


text:
Utianik, ko nan ämän rowau utonuk rai, na ro karar ra ro oirori imwateanik, ak ko pak koi taneanik, kon wou ätäi piriraun auraieir. Keseria, kiro ro oirories kon ämän tuku rai aparaieir. <n>Lo 19:15</n> 


text:
<pb/>Keserna, ko akan ämän rowau utonuk rai, ak roasiret woiaka epar moin kiro ron onok aru mowon kon ämän awarona, akas pak ko saräiei. Utianik, ko roasiret akan ämän keseriar rowau utonuk rai, ak ko keser auraiei, ‘Na won epar mau wa ro senek, na takis oiäu ro senek, na ik pak wa turur rawam.’ ” Jisas nukas omnokoupaian karauk onok aru utia, karauk onok eposek ate rawaun ämän awarowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Is ak epar senes awarom, omnokou opok, inok roasir ak auraiei, ‘Na kiro onok wa keserau’ Anut nukas nais omar oik keseriar aurai. Omnokou opok, inok roasir ak auraiei, ‘Na kiro onok itok keser,’ Anut nukas nais omar oik keseriar aurai. 


text:
<pb/>Is ak ätäiar awarom, okoro onkapai kar omre opok ro oirories awan woiaka karar mianik, au ämän ateanik, owo osap owaun Anut auraieir, isan Moni ko omar oik rau kos au kiro osap atai. 


text:
Keseria, ro oirori ra 3 orip akas is mesin ronkateanik, isan enip pakas ak turur raiäi, kiro is ak pak rawam.” Omsau kamwareäwon ro kon sarau ro nukan onok aru jäkäi murau wa. 


text:
<pb/>Kiro ses opok Pita nukas Jisas siakup koianik, keser totorwon, “Näwäu, utianik, isan jaias orip orip is opok onok aru monuk, omre esap esap is kon onok aru jäkäi muram? Omre 7 orip ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi keser auruwon, “Is keser wa aisom. Utianik, is 70 orip keserai kiro 7 orip na aisom. 


text:
Ak rowe, Anut nukan kamwareäu onok kiro senek: Kar ses opok kar omsau kamwareäwon ro näwäus kon sarau roat akan aiauk amuk owaun pote totwarowon. 


text:
Ko osap amuk owaun kiro onok kesernuk kesernuk, kiro omre opokar karauk roat akas kar ro, ko ro näwäu nukan aiauk sosop ten milion owon imäianik, koin. 


text:
<pb/>Kiro sarau ros kiro aiauk amuk ätäi nurau senek wa. Kesernuk, kiro ro näwäu nukas ko keser auruwon, ‘Is naka pak nan asik pak nan mokoit pak erekapu is ak aiauk wa oiäin sarau roat senek sare maroita, nan osap pak erekapu karauk roat akas ak kau marona, is kiro aiauk amuk ätäi kiro pakan irona, owam.’ 


text:
Kiro sarau ros kamwareäwon ro näwäu ko siakup pemara, wopur ämän keser auruwon, ‘Na isanun wonti mo. Is nan aiauk oimin erekapu ätäi na isam.’ 


text:
Omsau kamwareäwon ro näwäu nukas kiro ro mesin wouti momara, kos kiro ro keser auruwon, ‘Na isan aiauk oumon kiro is ätäi wa irau. Is kiro aiauk tamkäsirowon.’ Ko keser aurnuk, kiro sarau ro ute manowon. 


text:
<pb/>Utianik, kiro sarau ro ko ute maneanik, apu opok kar sarau ro jauk kon aiauk amuk eteinak owon tararmara, kos kon jauk pou ate siermara, keser auruwon, ‘Na isan karauk aiauk erar oumon ätäi amuk erekapu kurte iram.’ 


text:
Kesernuk, kiro sarau jaukus omnokou opok kurir ninomara, wopur ämän orip kiro sarau jauk auruwon. ‘Na isanun wonti mota, is nan aiauk amuk ätäi isam.’ 


text:
Utianik, kos kon sarau jaukun ämän rowau wa, kos kiro ro auruwon. ‘Utianik, na isan aiauk erar oumon ätäi irau wa, okon, is na karapus owa musam. Na isan aiauk kiro amuk ätäi iromata, epar na ute manam.’ Keser aurianik, ko kiro ro karapus owa kurewon. 


text:
Kesernuk, kon karauk sarau jaukut akas ak kiro onok aparianik, ak woiakati maronuk, akas akan kamwareäwon ro näwäu kiro ämän erekapu pote aurin. 


text:
Keseria, kamwareäwon ro nukas kon sarau ro aru urirawa, siakup kounuk, kos keser auruwon, ‘Na sarau ro aru senes. Na isan aiauk erar isota, oumon, nas is aiauk wäpik airota, is epar rai isan aiauk amuk na pakan ätäi owau wa. 


text:
Isas nanun woiti momin, nas nan sarau jaun mesin wonti mau utomon. Isas nanun kesermin senek, nas pak konun keserau utomon. Na onok aru mom.’ 


text:
Keseria, kiro omsau kamwareäwon ro ko kasak penuk, kiro sarau ro karapus owa kuremara, ko sarau näwäu senes nurmoi, ko keser auruwon, ‘Na ätäi isan aiauk amuk erekapu iram.’ ” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro ämän patarianik, ätäi keser awarowon, “Akan woiaka sakau monai, akan jaunakat akas onok aru moin erekapu jäkäi maraiei. Ak wa keserna rai, kiro omsau kamwareäwon ro nukas kon sarau ro keseru senek, kiro onok keseriar isan Moni ko omar oik rau kos nais ak erekapu, kiro onok kesewarai.”<pb/>


text:
Jisas nukas roasiret kiro ämän mare kuremara, ko Galili provins utia, Judia provins Jordan An karaima rau opok potowon. 


text:
Potonuk, roasiret sosop sip orip ko tainori potona, kos kiro opok karauk roasiret sip orip jekwarowon. 


text:
<pb/>Karauk Parisi roat akas Jisas ate aparaun ko siakup koianik, keser totorin. “Iken sintore ämänis äieu, kar asir onok aru mau wa, kon komus kon ronkatis utaun itok ra, wa?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi keser awarowon. “Ak Anut nukan ämän kesek rau wa ninareäi ra? ‘Amke Anut nukas ro pak asir pak ate matowon.’ <n>Stat 1:27</n> 


text:
<pb/>‘Kiro onokun, ro kon wau ori erekur atap raianik, awan enmaksau karar tururaieir.’ <n>Stat 2:24</n> 


text:
<pb/>Keseria, kiro ro asir ori awan enmaksau atap atap oiroror rawau wa, utianik, awan enmaksau karar senek sare rawai. Keserianik, Anut nukas au karar enmaksau senek turur matowon, okon, kar roasires ätäi wa inäi matau.” 


text:
<pb/>Kesernuk, Parisi roat akas Jisas keser aurin. “Nan ämän epar maro, Moses nukan sintore ämänis owon keser aikowon, kar ro kon asir utonuk, manaun kar jer wemara, kon wau nurai, kiro kesermara, epar kon wau utonuk, manai? Ko owon keser äiewon?” <n>Lo 24:1-4</n> 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Moses nukas akan woiaka sakau mona, apwareanik, roat ak asiret owaroin, utwarona, manaun itok awarowon. Utianik, meter ro asir pak atwate mowon ses opok, kiro onok kesek rawau wa. 


text:
Is ak epar awarom, inok ro kon wau sapum onok mau wa, kiro ros kon wau erar utomoi, ko kar asir owai, kiro ko nukasar kon asir utomoi, ko nukasar roasiret ouratäiäi sintore ämän espäiai.” 


text:
<pb/>Parisi roat ak manona, Jisas nukan tamareäu roat akas ko keser aurin, “Asir pak rawaun onok kesek, okon, iken ronkat roat ak asir wa owaiei erar rawaiei, kiro onok itok.” 


text:
<pb/>Keserna, Jisas nukas ätäi keser awarowon, “Kiro ämän roasiret erekapu tainorau senek wa. Utianik, Anut nukas karar karauk roasiret sakau maronuk, ak kiro ämän tainoriäi. 


text:
Ak rowe! Karauk roat ak asir wa oiäin, kon onoktapau kesek: karauk roat akan aninakat akas sip aru orip an jowaroin, okon, ak mokoi mau senek wa. Utianik, karauk roat akas karauk roat aru maroin, okon, ak asir owau senek wa. Karauk roat ak Anut nukan sarau oianik, ak asir wa oiäi. Owo ro ko okoro ämän roumoi, tainoraun ko tainoraura.” Jisas nukas mokoi eteinanakut jekur rawaun ämän arowon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, roasiret akas akan mokoinakut Jisas nukas akan tapiaka atomara, Anut nukas ak sakau araun rai auraun ko siakup imware koin. Utianik, kon tamareäu roat akas kiro roasiret kewaroin. 


text:
Keserna, Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Ak kiro mokoit utwarona, is siarap kowaiei. Ak wa tämarau. Roasiret ak okoro mokoinakut senek, ak äpu Anut akan kamwareäu ro näwäu.” 


text:
<pb/>Ko kon ipou kiro mokoit akan tapiakap mianik, Anut ak mesin aurmara, ute manowon. Kar mokoi awau ko osap sosop orip. 


text:
<pb/>Kar ro ko Jisas siakup koumara, auruwon, “Tamareäum ro, is owo onok eposek kesermoi, isan totom orip orip awau rawai?” 


text:
<pb/>Keser aurnuk, Jisas nukas auruwon, “Na owon onok eposek maun is totoirom? Kar ro karar ko eposek. Utianik, na awau rawauria, sintore ämän erekapu tainoram.” 


text:
<pb/>Kiro ros ätäi Jisas auruwon, “Owo sintore ämän?” Keser aurnuk, Jisas nukas ätäi kiro ro auruwon, “Sintore ämän kesek, ‘Na kar ro weta, wa meiäu’, ‘Na kar ron asir wa imäi ariäu’, ‘Na karauk roat akan osap wa päu owau’, ‘Na kar ron enkup sät ämän wa mau’, 


text:
‘Na nan momon anin orien ämän erekapu tainor,’ ‘Na nakanun wonas meieäum senek, karauk roat akanun keseriar keseram.’ ” <n>Kisim Bek 20:12-16</n> 


text:
<pb/>Kiro mokoi awaus ätäi keser auruwon, “Is kiro sintore ämän erekapu tainoriäim. Utianik, owo onok eposek is keserau wa?” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro ro ätäi keser auruwon, “Utianik, na ro eposek senes saräuria, na potoinam, nan osap erekapu karauk roat are kureta, akas kiro osap kau mona, kiro aiauk oinam, saruku roat osap wäpik kiro aiauk inäi aram. Na keserta, nan osap sosop senes omar oik rawai. Keseria, na koi is tainoir.” 


text:
<pb/>Kiro mokoi awau ko kiro ämän roianik, kon wou usu sarenuk, ko ute manowon. Owon, ko osap sosop orip, okon, kiro onok keserau senek wa. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Is ak epar senes awarom. Roat osap sosop orip ak Anut nukan roasiret saräun kananäiei. 


text:
<pb/>Is kiro ämän ätäi awarom. Kar opur kamel ko omjo näkeäi nil nukan amarer uruas tonaun kananäi. Utianik, roasiret osap sosop orip ak Anut nukan roasiret saräun sakau kananäiei.” 


text:
<pb/>Kon tamareäu roat akas kiro ämän roianik, ak karkairmoi, äiein, “Keseria, Anut nukas inok ro imäienuk, ko pak erek orip orip rawai?” 


text:
<pb/>Jisas nukas apwaromara, awarowon, “Roat akas kiro onok keseraun itok wa. Utianik, Anut nukas karar kiro onok erekapu keseraun itok.” 


text:
<pb/>Ko keser äienuk, Pita nukas ätäi auruwon. “Na ik apaik, ik iken osap erekapu utomoi, na tainoise koumun. Ik owo osap owam?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Is ak epar senes awarom, omnokou awau penuk, Ro Nukan Mokoi ko enip näwäu orip kamwareäu ro nukan sia opok tanenuk, kiro ses opok ak is tainoireäin roat ak nais kamwareäi roat akan sia 12 orip opok taneanik, akan sarau Israel akan tupsiu karar karar 12 orip akan onok wasarewaraiei. 


text:
Inok roasir isan enim jou maun ronkateanik, ko kon ou, kon awak, kon amak, kon äpiauk, kon momok, kon anak, kon mokoit, kon asinakut, kon omnokou utomoi, isan onok tainorwon, tawa Anut nukas kiro osap ute kowon senek, 100 orip nurunuk, ko orip orip eposek awau rawai. 


text:
Rowe, roat sosop ak rusapai enmaka näwäu orip rai, tawa ak enmaka wäpik erar ro senek rawaiei. Utianik, roat rusapai erar rai, tawa akas enmaka näwäu orip rawaiei.”<pb/>


text:
Jisas nukas ätäi äiewon, “Anut nukan kamwareäwon onok kesek rau. Kar omre tapera senes, wain woi atak ro nukas kon woia sarau maun karauk roat amket opok rai itanware potowon. 


text:
Ko pote karauk roat tarwareanik, keser awarowon, ‘Ak isan wain woia, pote sarau mona, is ak aiauk omre karar opokan aiauk keseriar aram.’ Kesernuk, kiro roat akas ior aurna, ko ak äsimwaronuk, kon woia sarau maun potoin. 


text:
Kesernuk, kiro roat ak sarau maun manona, ko ätäi 12 klok keseriar keserwon. Rai rai, ko 3 klok kir keserwon. 


text:
Kiro ro ko 5 klok utonuk, ätäi amket opok potea, ko karauk roat kiro opok erar rain apwarwon. Kos awarowon, ‘Ak owon okoro opok erar rai?’ 


text:
Kiro roat akas ätäi ko keser aurin, ‘Ik kar ros sarau ikau wa, okon, ik erar raum.’ Akas keser aurna, kos ätäi kiro roat awarowon, ‘Ak pote isan wain woia sarau mowe.’ 


text:
<pb/>Keseria, iukärir sarenuk, woi atak ro nukas sarau roat kamwareäwon ro näwäu auruwon, ‘Na sarau roat urwarota, kouna, akan aiauk ar. Ruris pote sarau moin roat ak aiauk amke aroinam, tawa amke pote sarau moin roat ak ätäi aiauk ruris aram.’ 


text:
Keserna, amke pote sarau moin roat akas ‘Ik aiauk sosop senes owam’ rai ronkatein, utianik, ak nais keseriar omre karar opokan aiauk oin. 


text:
Ak kiro aiauk oianik, woi atak ro pak korkorurianik, ak keser aurin, ‘Kiro roat ak ruris pote, sarau eteinak moin. Ik taperar pote, sarau momun sanas atap pakakaikowon. Utianik, ik aiauk näwäu ikau wa. Kiro roat aiauk oin senek ik nais kesekur ikom.’ 


text:
<pb/>Keser äiena, kiro woi atak ros kar sarau ro keser auruwon, ‘Jai, is na sät aisau wa. Is na pak ämän ateanik, aisomin, na okoro omre karar opok sarau mota, is omre karar opokan aiauk isam, keser aisoita, naka io rai airomon. 


text:
Rusapai na nan aiauk oinam, nan mena ute man. Kiro ro ko ruris koi sarau mowon ko nais na oumon siar nuraurim. 


text:
Okoro isan aiauk, okon, isakasar ronkateanik, kiro onok keserim. Is kiro onok eposek keserim, owon na won aru mom?’ ” 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas äiewon, “Kiro roat ak enmak näwäu wa ruris rai ak amke rawaiei. Amke rai roat ak enmak orip ak ruris rawaiei.” Jisas ko meieanik, omre 3 opok ätäi siräiaun ämän kon tamareäu roat ätäiar awarowon. 


text:
“Ak isan ämän rowe! Rusapai ik Jerusalem mena potota, kiro pakan roat akas Ro Nukan Mokoi Anut kamuk raiäi roat näunäu pak, sintore ämän tamareäi roat pak, akan ipiak opok maiei. Kiro roat akas akan ämän roianik, wena, meiäun ämän ataiei. 


text:
Akas ko karauk omsau pakan roat akan ipiak opok mona, kiro roat akas ko jeje ämän auria, mänkäsi oumana, am äpäs opok äsäi mona, meiäi. Utianik, omre 3 opok Anut nukas ko ätäi siräi mai.” Jems Jon orien aniakas Jisas kar ämän totorwon. 


text:
<pb/>Utianik, kiro ses opok, Sebedi nukan waus kon mokoit ori Jisas siakup imwate koia, ko kar osapun totoraurwon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro asir auruwon, “Na owo osap owam?” Kiro asires ätäi keser auruwon, “Na is pak paip keser mam. Isan mokoit ori okoro tawa awas na kamwaraun ro näwäu sareta, kar mokois ipon näu kaima tanäi, kar mokois ipon saunan kaima tanäi, au na pak rawaieir.” 


text:
<pb/>Ko keser äienuk, Jisas nukas ätäi awarowon, “Kiro ämän totoiroi kon onoktapau ak äpu mau wa. Is kiro an kap opok rau jam, au kiro an jaun itok ra?” Kiro mokoit ories ätäi auririn, “Iu kiro an jaun itok.” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro mokoit ori ätäi awatowon, “Kiro epar, au isan kap pakan an jaurir, utianik, inok ro ko isan ipi näu kaima tone tanäi, inok ro ko ipi saunan kaima tone tanäi, kiro isan sarau wa. Isan Monias karauk roat akan omoi jekur marowon rau.” 


text:
<pb/>Jisas nukan karauk tamareäu roat 10 orip akas kiro ämän roianik, ak kiro mokoit ori mesin kasiaka pewon. 


text:
Jisas nukas kon tamareäu roat awaronuk, ak koi erekapu tururna, kos keser awarowon, “Ak äpu kiro omnokoupaian roat akan karauk kamwareäin roat näunäu akas akan enmak rorormoi, akan roasiret kamwareäi. Roasiret akan roat näunäu akas roasiret akan ämän tainoraun sakau ämän awareäi. 


text:
Ak isan roat ak kiro onok wa keserau. Utianik, kar ros akan näwäu rawam äienuk, kiro itok, amke ko akan sarau ro rawai. 


text:
Kar ros ‘is enim jou orip amke rawam’ äienuk rai, kiro itok, amke ko akan sarau ro (slev) senek rawai. 


text:
Kiro senek, Ro Nukan Mokoi karauk roasiret akas ko isanaraun kowau wa. Wa! Ko karauk roasiret sarwaraun kowon. Ko meieanik, roasiret sosop ätäi Anut nuka rawa imware tonai.” Jisas nukas amiawa utup ro oirori jekwatowon. 


text:
Amiawa utup ro oirori au apu kasakup tane rairin. Au Jisas pe itimwate manaurnuk, ämän roianik, awas keser ur weirin, “Näwäu, na Devit nukan Mokoi, na iwenun wonti mutoinam, iu sareit.” 


text:
<pb/>Roasiret sosop akas kiro ro ori kewateanik, ur uter rai sakau näu awatoin. Utianik, au akan ämän rowau wa, au kakapar sakau ur weanik, keser äieirin, “Näwäu, na Devit nukan Mokoi. Na iwenun wonti mutoinam, iu sareit.” 


text:
<pb/>Jisas ko kiro ro orien wouti momara, ko awan amiak ipous atonuk, kiro ses opokar awan amiak urärenuk, ätäi apu aparirin. Keseria, au ko tainori manoirin.<pb/>


text:
Jisas ko kon tamareäu roat pak Jerusalem näu mena potaun pote rai, Betfasi mena Olivet omtorou opok potomana, Jisas nukas kon tamareäu ro oirori äsimwatomara, awatowon, “Au enro mena eteinak opok potea, opur donki kon nak pak muris pararar moin rair aparinair, mur uräinäir, kiro donki nak orip is siarap imäi kower. 


text:
Utianik, kar ros au totwatonuk rai, kiro donki atak ro keser aurwer, ‘Kiro donki kon nak ori iken Näwäu, ko au pak sarau orip.’ Keseria, ko kurte au äsimwatonuk, kowaieir.” 


text:
“Ak Saion roasiret keser awaraiei, ‘Akan omsau kamwaraun ro näwäu kou. Ko nukasar kon enip wa rororiäu, ko donki opok taneanik, kou.’ ” <n>Aisaia 62:11, Sekaraia 9:9</n> 


text:
Keseria, au donki nak Jisas siakup imäi koianik, awan omjo rumukäu donki nukan mekesu opok puris rue mosa, Jisas nuka oik tone tanewon. 


text:
Karauk roasiret sosop akas akan omjo oianik, apu opok puris rue potoin. Karauk roasiret akas ukumai pisau senek patir okukureanik, apu opok puris rue potoin. 


text:
Keseria, karauk roasiret akas Jisas kamuk mianik, amke potoin. Karauk roasiret akas ruris tainoria, keser ur we we potoin, “Devit nukan Mokoi enip oik jou murau. Kiro ro ko Näwäu nukan enip pakas kou, jou murau, Anut nukan enip karar oik jou murau.” <n>Buk Song 118:26</n> 


text:
<pb/>Jisas ko Jerusalem näu mena tononuk, kiro menan roasiret akas ko aparianik, karkairmoi, keser äiein, “Kiro ro inok?” 


text:
<pb/>Ko pak erek potoin roasiret akas keser awaroin, “Ko Jisas, Anut nukan ämän roianik, areäu ro. Ko Nasaret mena Galili provins pakan.” Jisas ko Anut osap nuriäi ou näwäu enip tempel owa tonowon. 


text:
<pb/>Jisas ko Anut osap nuriäi ou näwäu tempel owa toneanik, roasiret ak osap kau momana, amuk we rain opokan Jisas nukas emwaronuk, erekapu manoin. Ko roat akan aiauk amuk we oiäin patan pak ainak moi rain bokis pak oianik, känkukurewon. 


text:
Kos kiro roat awarowon, “Anut nukan ämän jer we moin rau, ‘Isan osap iriäi ou näwäu kiro roasiret akas is pak airäun ou äiäiei.’ Utianik, rusapai akas päu roat akan ämäi rawaun omoi senek sare moi.” <n>Aisaia 56:7, Jeremaia 7:11</n> 


text:
<pb/>Jisas ko Anut osap nuriäi ou näwäu owa raunuk, karauk roat amiak utup pak isorak aru pak ko siakup kouna, kos jekwarowon. 


text:
Mokoit akas kiro owa raianik, keser ur wein, “Devit nukan Mokoi kon enip rororau.” Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak ak Jisas nukas karauk kurur atap mowon aparianik, kiro mokoit akan ämän roianik, woiaka aru monuk, akas Jisas keser totorin, “Na kiro ämän arei roum ra?” Jisas nukas ätäi awarowon, “Io. Is roim. Utianik, ak Anut nukan ämän kiro wa ninareäi ra? ‘Na mokoit pak karauk mokoit eteinak apur jeäi pak kosar ämän ätär maronuk, akas nan enmat eposek senes roror musaiei.’ ” <n>Buk Song 8:2</n> 


text:
<pb/>Jisas ko kiro roat utwareanik, näu mena ute pote, ko Betani mena ninowon. Jisas nukas kar am uran kernuk, rurunewon. 


text:
<pb/>Jisas ko kon tamareäu roat pak ak tapera senes ätäi näu mena kowaun koirai, Jisas ko sou wewon. 


text:
Ko apu kasakup kar am uran senek aparianik, siakup potowon. Utianik, kiro am nemauk murau wa, ko käwäu sapai raunuk, aparwon. Keserianik, kos kiro am auruwon. “Na nemauk ätäiar wa muram. Wa senes.” Kos keser aurnukar, kiro am kurte kusakusaiwon. 


text:
<pb/>Kon tamareäu roat akas kiro onok aparmoi, karkairianik, akas keser äiein, “Kiro am owose kurte rurneu?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi kon tamareäu roat awarowon, “Is ak epar senes awarom, akan woiaka epar mianik, ak ronkat oirori wa owaiei, is kiro am keserim senek, ak nais kir keseraiei. Utianik, ak kiro onok karar wa keseraiei. Wa senes! Ak enro omtapau auraiei, ‘Na siräunam, an unik uru pitikänir nam!’ aurna, ko keserai. 


text:
Keseria, ak akan woiaka epar mianik, owo onok Anut nukas keseraun auraiei, ko kiro onok keserai.” Jisas ko inokos sakau nuruwon roat akas kiro onoktapau aparaun totorin. 


text:
<pb/>Jisas ko ätäi Anut osap nuriäi ou näwäu owa tonea, roasiret Anut nukan ämän tamare raunuk raunuk, Anut kamuk raiäi roat näunäu pak karauk ämän tamareäi roat pak ak ko siakup koianik, ko totorin, “Na owo sakau oianik, kiro onok keseriäum? Inos kiro sakau na isowon?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi kiro roat awarowon, “Isas pak kar ämän totwaraurim. Akas amke isan ämän onoktapau kiro totwaraurim airona, isas pak is owo sakau pakas kiro onok keseriäim kiro onoktapau ak awaram. 


text:
An jomareäwon ro, Jon, kon sakau erapakas kowon? Kiro sakau Anut nukas nuruwon ra, ara kar ro nukas kiro sakau nuruwon ra?” Ak kiro ämän roianik, aka aka areanik, äiein, “Ik ko owo räi aurau? Ik ko Anut nukan sakau pakas an jomareäwon äieta, kos aikai, ‘Keseria, ak owon akan woiaka epar mau utoin?’ 


text:
Utianik, ‘Kon sakau kiro ro nukas nuruwon,’ keser aurta, roasiret akas ik owoseikaiei rai iminewaroin. Owon, ak Jon ko Anut nukan ämän roianik, areawon ro keser sakau ronkateäi.” 


text:
Keseria, akas Jisas ätäi aurin, “Ik äpu wa.” Kos ätäi kiro roat awarowon, “Is nais, inokos is sakau ironuk, kiro onok keseriäim ak wa awaram.” Jisas nukas mokoi oirori awan totok ämän mowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Akan ronkat owo senek? Kar ro ko mokoi oirori orip. Kiro ros kon urek mokoi pote, auruwon, ‘Mokoi, rusa na wain woia pote sarau mo.’ 


text:
Kiro mokois ätäi kon momok auruwon, ‘Is woia manau utom.’ Keser äiewonus, ko ätäi ronkat oianik, woia pote sarau mowon. 


text:
Kiro ros kon etei mokoi keseriar pote, auruwon, ‘Na nais wain woia pote sarau mo.’ Kos ätäi auruwon, ‘Io, moni, is manam.’ Utianik, ko keser aurianik, ko woia manau wa. 


text:
Kiro ses opok, owo mokois kon momokun ämän tainoru?” Roasiret akas keser äiein, “Urek mokois kon momokun ämän tainorwon.” Keseria, Jisas nukas kiro roat awarowon, “Is ak epar senes awarom, takis aiauk oiäin roat pak apu pakan asiret pak ak amke Anut nukan roasiret sarei. 


text:
An jomareäwon ro, Jon ak opok koianik, apu eposek ätär marowon, ak konun akan woiaka epar mau wa. Keserna, takis aiauk oiäin roat pak apu pakan asiret pak akas akan woiaka konun epar moin. Ak kiro roasiret akan onok apwareanik, akas akan onok aru pakan ätäi wa piririanik, konun woiaka epar wa moi.” Roat aru akas wain woi kameäin totok ämän. 


text:
<pb/>Jisas nukas awarowon, “Ak kar totok ämän rowe. Kar ro ko omnokou näwäu orip, ko wain woi momara, wain uku weanik, porim wate mowon. Kiro woia wain nemauk äsisiraun up tuweanik, woi kamäun ou rumukäu kämioik mowon. Woi erekapu jekur raunuk, karauk roat kon woia sarau maun kau mareanik, sarau mona mona, kiro woi atak ro nuka ko kar mena atapuk manowon. <n>Buk Song 80:8</n> 


text:
<pb/>Wain nemauk murunuk, owaun ses kounuk, kiro woi atak ros kon karauk sarau roat awaronuk, ‘Karauk wain nemauk owaun kiro woi kumeäin roat rai opok potowe,’ keser awaronuk, potoin. 


text:
<pb/>Wain woi kameäin roat akas kiro sarau roat 3 orip sakau atwareanik, kar ro wena, manowon, kar ro wena, meiewon, kar ro ko aiaukus wena, meiewon. Ak keserna, 


text:
kiro woi atak ros ätäi kon sarau roat sosop äsimwaronuk, ak wain woi kameäin roat siarakap potoin. Kiro roat akas sarau roat 3 orip amke akwaroin siar, kiro sarau roat sosop ak nais kir akwaroin. 


text:
Keserna, kiro ros nukan mokoi senes äsimornuk, kiro roat rain opok potowon. Momokus keser ronkatewon, ‘Ak isan mokoin ämän roumoi, wa aru muraiei.’ 


text:
Utianik, kiro woi kameäin roat akas woi atak ron mokoi kounuk, aparianik, ak keser äiein, ‘Kos kon momok meienuk, kon osap erekapu owai. Ik ko weta, meienuk, kon wain woi ik owam. Kiro ik keseram.’ 


text:
<pb/>Jisas nukas roat rain awarowon, “Akan ronkat owo senek? Woi atak ro ko wain woia koia, kiro woi kameäin roat owosewarai?” 


text:
Akas ko aurin, “Kos kiro aru roat erekapu akware kureanik, ko ätäi karauk roat ak kiro wain woi kamäun imwarai. Tawa kiro wain murunuk, owaun ses opok kiro wain woi kamäiei roat akas woi atak ro karauk wain nemauk nuraiei.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak Anut nukan ämän kiro äieu ninareäi ra? Kiro ou tutu ou miäin roat akas aru äumoi, sauk moin. Rusapai, kiro ou tutu kamuk opokan ou tutu sakau eposek sarewon. Näwäu nukasar kiro tutu sarau näwäu nuruwon, kiro eposek senes ik aparum.” <n>Buk Song 118:22</n> 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro roat awarowon, “Meter Anut nukas ak kamwareäwon, rusapai Anut nukas ak utwareanik, karauk roasiret ak kon sarau eposek muriäi kos kiro roasiret kamwarai. [ 


text:
Inok roasir kiro tutu opok siotorai, kiro roasir erekapu pitpatir, usipnirnaräi. Kiro tutus kar ro opokup nonuk, kiro ro ko maimai senek saräi.’]” 


text:
<pb/>Anut kamuk raiäi roat näunäu pak Parisi roat pak akas Jisas nukan totok ämän roianik, ak äpu moin, ko akan onok mesin äieu. 


text:
Keseria, akas kipakar Jisas sakataurin. Utianik, ak äpu roasiret akas Jisas ko Anut nukan ämän roianik, areäu ro rai ronkatein, okon, ak roasiret iminewaromoi, utoin.<pb/>


text:
“Anut nukas kamwareäu onok kiro kesek. Kar omre opok kamwareäwon ro näwäu king nukas kon mokoi asir owaurnuk, o makaurwon. 


text:
Keseria, kon sarau roat äsimwaronuk, pote kiro roat kos meter awarowon, awarianik, imware koi ak kon o makai opok kowaiei. Utianik, ak kiro roat awaroin kowau utoi. 


text:
<pb/>Keserna, kos kon karauk sarau roat sakau ämän orip äsimwareanik, awarowon, ‘Is ruris o makaurim. Isan bulmakau sawai pak opur sirau orip erekapu weanik, mis momin. Ak asir owaun o makomin opok kowe.’ 


text:
<pb/>Utianik, kon sarau roat äsimwaronuk, ak pote kiro ämän awarona, kiro roat akas akan ämän rowau wa, ak akan sarau opok atap atap manoin. Kar ro ko kon woia potowon. Kar ro ko kon stua opok potowon. 


text:
Keserna, kamwareäu ro näwäu king ko kasak penuk, kon marai roat äsimwaronuk, pote kiro roat erekapu akware kureanik, akan näu mena episai makoin. 


text:
Keseria, kos kon karauk sarau roat awarowon, ‘Is asir owaun o makomin. Utianik, is roasiret awaromin ak koi o jau utoi, okon, ak näu apu opok potoinai, roasiret sosop apwareanik, awarona, o makam opok kowaiei.’ 


text:
Kos keser äienuk, kon sarau roat akas apu opok erekapu pote roasiret eposek pak aru pak erek awarona, kon o jaun owa erekapu koi ok pe rain. 


text:
Kiro omsau kamwareäu ro näwäu nukas kiro ro keser auruwon. ‘Jai, na owon omjo eposek orkäu wa, na okoro owa pemon?’ Utianik, kiro ro ko aräu wa, ko äpik rawon. 


text:
<pb/>Keseria, kiro ro näwäus kon sarau roat awarowon, ‘Ak kiro ron isou ipou pak, muris parararnai, kasik oi känkurena, ko pututu wai rai aukpanak kartitir rawai.’ ” 


text:
<pb/>Jisas nukas keser äiewon, “Anut nukas roasiret sosop ko siakup kowaun urwareäu, utianik, ko roasiret sosop wa sare mareäu.” Roat akas takis aiauk Sisa nuraun itok wa ra rai Jisas totorin. 


text:
Keseria, akas akan karauk tamareäi roat pak Herot nukan ämän tainoriäi roat pak ak Jisas rawa äsimwarona, koin. Ak koianik, keser aurin, “Tamareäum ro, ik äpu na epar ämän areäumon ro. Na ro akan ronkat wa roiäum. Enmak orip roat karar na wa apwareäum. Na Anut nukan ämän epar senes ik ätär mukiäum. 


text:
<pb/>Jisas ko nuka ate aparaun ämän moin äpu momara, kos ätäi awarowon, “Ak sätäiäi roat, ak owon is ate aparoi? 


text:
<pb/>Akas ätäi aurin, “Sisa nukan.” Keser aurna, Jisas nukas ätäi awarowon, “Keseria, ak Sisa nukan osap kiro Sisa nuraiei. Anut nukan osap, kiro Anut nuraiei.” 


text:
<pb/>Ak kiro ämän roianik, ronkat sosop oumana, ute manoin. Jisas nukas roat meieanik, ätäi siräiäi ämän awarowon. 


text:
<pb/>Kiro omre opakar, Sadusi roat akan ronkat kesek, roat meieäi, ätäi wa siräiäiei rai äiäi, akas Jisas siakup pemana, keser totorin, 


text:
“Tamareäum ro, meter Moses nukas keser äiewon, ‘Kar ro ko asir oumara, kon wau mokoi wäpik meie ute manonuk, kon amakus pak awakun wäimäs oumara, mokoi mai, kiro mokoi awak meiewon nukan mokoi senek saräi.’ <n>Lo 25:5</n> 


text:
<pb/>Utianik, kar muti kar ro kon mokoit orip. Mokoi urektapau asir oumara, ko mokoi wäpik meiewon. Keseria, kar amunakas kon wäimäs owon. 


text:
Ko nais mokoi wäpik meiewon. Keseriar pote, kiro roat 7 orip akas kiro asir oin, erekapu mokoi wäpik erar meiein. 


text:
Kiro asir roat 7 oripas oin, tawa meiein roasiret ätäi siräiäiei ses opok, kiro asir inon tuku rawai? Omnokou opok, kiro roat 7 orip meiein akas kiro asir karar oin.” 


text:
Keser aurna, Jisas nukas ätäi keser awarowon, “Ak Anut nukan ämän pak kon sakau pak ak äpu wa. Keseria, ak sätäpu roat senes! 


text:
Roasiret meiein ätäi siräianik, ak Anut nukan sarau eitek omar oik rai senek rawaiei. Ak wa ouratäiäi. 


text:
‘Is Apraham, Aisak, Jekob akan Eit.’ <n>Kisim Bek 3:6</n> Anut ko roat meiein akan Eit wa, ko roat orip orip awau raiäi akan Eit.” 


text:
<pb/>Keser awaronuk, roasiret ak kon ämän eposek roianik, karkairin. Owo sintore ämän kiro näwäu senes? 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro ämän Sadusi roat awaronuk, ak ätäi aräu senek wa. Kesernuk, Parisi roat ak kiro ämän roumoi, tururianik, 


text:
<pb/>Kesernuk, Jisas nukas ätäi auruwon, “ ‘Na nan won pak nan totomat pak nan ronkat pak nan Näwäu, Anut nukanun erekapu meie.’ <n>Lo 6:5</n> 


text:
Kar sintore ämän näwäu kiro kon onok kesek. ‘Na nakanun meieäum senek, nan jaunan keseriar meie.’ <n>Wok Pris 19:18</n> 


text:
<pb/>Moses nukan sintore ämän pak Anut nukan ämän roianik, areain roat akan ämän pak kiro sintore ämän näwäu oirori opok sakau miäi.” Krais ko inokon mokoi? 


text:
Devit nukas äiewon, ‘Anut Näwäu nukas isan Näwäu auruwon, “Na isan ipi näu kaima taneta, isas nan iwäi jaunat erekapu itimwareanik, nan isonap mareita, nan inkaruru rawaiei.” ’ <n>Buk Song 110:1</n> 


text:
<pb/>Keseria, kiro omre opokas pote, kar ros Jisas karauk ämän aurau wa, ak ko sakau imineanik, kar ämän totorau wa.<pb/>


text:
Ko keser awarowon, “Tamareäi roat pak Parisi roat pak akas ak sintore ämän tamareäi, kiro Moses nukan sintore ämän senek. 


text:
Keserianik, ak kiro ämän arorai ak roianik, erekapu tainorwe. Utianik, akan onok keseriäi, ak kiro wa tainorau. Owon? Ak erar ämän sosop miäi, utianik, aka kiro ämän wa tainoriäi. 


text:
Akas usu sosop roasiret arona, ak kiro usu oi kuräu senek wa. Utianik, kiro usu roasiret ariai ak ätäi wa sarwareäi. 


text:
<pb/>Ak owo onok keseria, kiro erekapu keserna, roasiret akas apaikaun rai keseriäi. Ak roat apwaraun räi, ak karauk Anut nukan ämän kar pepa eteinak opok jer weanik, akan oioraka, ipiaka opok muris rakir miäi. Ak akan Anut auraun omjo opok mer eposesek mako muriäi. 


text:
Ak akan ronkat kesek roat akas amket opok, ‘pere,’ awareanik, ipiak atomoi, ‘Tamareäi roat,’ keser awarona, akan woiaka näu sareäi. 


text:
<pb/>Utianik, ak isan tamareäimin roat, karauk roat akas ak tamareäi roat rai keser wa awaraiei. Ak erekapu tupsiu karar. Akan tamareäu ro karar. 


text:
Inok ro nukasar kon enip rororai kiro ron enip Anut nukan amukup näwäu wa saräi. Inok ro ko nukasar kon enip wa rororai, kiro ro kon enip jou orip rawai.” Jisas nukas tup ou kameäi roat akan onok aru apwareanik, kewarowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Ei! Ak sintore ämän tamareäi roat Parisi roat pak. Ak wopurut! Ak sätäiäi roat! Anut nukas roasiret kamwaraun apu akas soriäi. Ak akasar kiro opok wa toneäi. Utianik, roasiret kiro opok tonauri keseriäi, akas akan apu tonaun sor rai. [ 


text:
Ei! Ak sintore ämän tamareäi roat Parisi roat pak, ak wopurut! Ak sätäiäi roat. Ak wäimäs asiret atonwareanik, akan owan osap erar oi maneäi. Karauk roat akan amiakap nais ak Anut aurianik, ämän rumukäu miäi. Keseria, tawa Anut nukas koi wasarewaraun ses opok, ak usu näwäu senes owaiei.] 


text:
<pb/>Ei! Ak sintore ämän tamareäi roat, Parisi roat pak, ak wopurut, ak sätäiäi roat. Ak mas an siakup pak omnokou opok pak erekapu arianik, kar ro akan onok tainoraun rai itaneäin. Ak kiro ro akan onok tainoraun itanein, ko akan onok aru erekapu tainormara, ko ep wa koseriäu uru nai, aka naiei senek nai. 


text:
<pb/>Ei! Wopurut! Ak amiaka utup roat. Akas karauk roat apu ätär mareäi. Keseria, akas keser ämän areai, ‘karauk roat ämän awareanik, akas Anut osap nuriäi ou näwäu nukan enip ateäi, kiro ämän sakau wa. Utianik, ak aiauk gol owa rau nukan enip ateäi, kiro ämän epar sakau orip, ak kiro ämän jekur tainoriäi.’ 


text:
Ak otop, ak amiaka utup roat! Owo osap kiro näwäu senes? Anut osap nuriäi ou kiro näwäu ra, aiauk gol nukas ou ate miäin kiro näwäu ra? 


text:
Kar ämän akas keser äiäi. ‘Utianik, kar ros ämän areanik, opur amkeäi patan nukan enip atai, kiro ämän sakau wa, kiro wa tainorau. Utianik, kar ro ko opur amkea, patan opok kar osap oik raunuk, kon enip atai, kiro ämän epar sakau saräi.’ 


text:
Ak amiaka utup roat! Owo osap kiro Anut nukan amuk opok näwäu? Anut nukan opur amkeäi patan ra, kiro osap patan opok rau ra? Osap kiro opur amkeäi patan opok rau, kiro patanis kiro osap eposek sareäu. 


text:
Keseria, kar ro kon ämänis sakau mianik, ko opur amkeäi patan nukan enip atai, ko erekapu osap patan opok rau akan enmak erek ateäu. 


text:
Utianik, kar ro ko Anut osap nuriäi ou näwäu nukan enip ateanik, kon ämän kiro sakau mai, ko kiro ou nukan enip pak Anut owa rau nukan enip pak erek ateäu. 


text:
Utianik, kar ros omar enip ateanik, kon ämän sakau mai, ko Anut nukan taneäu patan pak Anut nuka patan opok tane rau awan enmawa erek ateäu. 


text:
<pb/>Ei! Ak sintore ämän tamareäi roat, Parisi roat pak, ak wopurut! Ak sätäiäi roat! Akan woian onin eteinak karar karar 10 orip inäianik, surwate mianik, karar sur oi Anut nuriäi. Utianik, ak karauk sintore ämän näwäu kiro utomoi, wa tainoriäi. Kiro sintore ämän ak tainorau wa kiro onok kesek: ak karauk roat pak onok eposek wa miäi. Ak karauk roat akanun woiakati wa miäi. Ak karauk roat jekur wa kamwareäi. Ak kiro onok eposek näwäu erekapu tainori rai, epar ak karauk onok eteinanak erek tainoraiei. 


text:
Ak amiaka utup roat! Ak keseria, kamkeris akan o ur opok naurnuk, ak kiro emeriai. Utianik, opur kamel näwäu ak o ur orip nikateäi. Ak sintore ämän eteinanak tainoriäi, utianik, ak sintore ämän näwäu wa tainoriäi. 


text:
<pb/>Ei! Wopurut! Ak sintore ämän tamareäi roat, Parisi roat pak, ak sätäiäi roat! Keseria, ak akan kap pak maro pak oi mekesupan an kosoriäi. Utianik, ak onok aru sosop miäi, okon, akan woiaka uru ukun sosop rau, ak kiro wa kosoriäi. 


text:
Ak Parisi roat, ak amiaka utup! Ak amke akan kap wou uru ukun rau kiro kosoria, ätäi kasikan enipsau opok kosorna, kiro ukun wäpik eposek saräi! 


text:
<pb/>Ei! Wopurut! Ak sintore ämän tamareäi roat Parisi roat pak, ak epar sätäiäi roat! Ak op up opok mer eposek amke muriäi senek, kiro mer roat akas apariai kiro eposek senes. Utianik, up uru op nuka poomreanik, sou aru rau. 


text:
Kiro keseriäu senek akan onok nais kesekur, roasiret akas apwareanik, ‘ak roat eposek’ äiäi. Utianik, akan woiaka uru ak onok aru senes mia, sät ämän areai.” Jisas nukas owo onok aru sintore ämän tamareäi roat pak Parisi roat opok päi rai awarowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar awarowon, “Ak sintore ämän tamareäi roat Parisi roat pak, ak wopurut! Ak sätäiäi roat. Keseria, ak Anut nukan ämän roianik, areain roat akan up opok patan eposek käi miäi. Ak roat akan woiaka epar moin, akan up opok mer eposek amke mareäi. 


text:
Utianik, ak keser äiäi, ‘Ik iken asonokot pak meter erek raumun senek maro, ik kiro roat wa akwarowom.’ 


text:
Akan ämänisar aka ätäi amop marou, ak akan momonakat akas meter Anut nukan ämän roianik, areain roat akwarona, meiein ak akan mokoit. 


text:
Keseria, akan momonakat akas keserin siar, ak nais keseriar karauk Anut nukan ämän roianik, areai roat akwarona, meiäiei. 


text:
Is epar senes awarom, ak rowaiei, isas Anut nukan ämän roianik, areai roat pak ämän tamareäi roat pak äsimwaroita, ak rai opok kowaiei. Akas karauk roat akwarona, meiäiei. Karauk roat am äpäs opok äsäiware mona, meiäiei. Karauk roat akan tururiäi owa mänkäsi owaraiei. Karauk roat akas emwarona, imine pote kar näu mena potona, ätäi kiro pakan emwarona, kar näu mena potaiei. Ak keser keser ari rawaiei. 


text:
Keserianik, karauk roat akas meter roat woiaka epar moin akwarona, meiein, kiro usu ak opok päi. Abel ko onok eposek miäwon ro wena, meiewon, keseriar pote Sekaraia, ko Berekia nukan mokoi kir keserin. Ak Sekaraia Anut osap nuriäi ou näwäu pak jou miäi patan kamuk opok wena, meiewon. 


text:
Is ak epar senes awarom. Kiro onok meter akan askanai akas keserin mesin ak rusapaian roasiret ak kiro usu näwäu owaiei!” Jisas ko Jerusalem mena aparmara, wouti mowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas Jerusalem mena aparmara, äiewon, “O, Jerusalem, Jerusalem! Akas Anut nukan ämän roianik, areain roat akwarona, meiein. Ak karauk roat ämän oi ariain roat Anut nukas äsimwarowon, aiaukus akwarona, meiein. Is omre sosop, kakarau anak nukas kon nakut saus kururware raiäu senek, isan ipias roasiret kamware rawaurimin. Utianik, roasiret akas is ak kesewaraun wa utoiroin. 


text:
Is ak epar senes awarom, rusapai is manoita, ak is ätäi wa apairaiei, pote tawa, akasar keser äiäiei, ‘Anut nukasar kiro ro sare mai, ko Näwäu nukan enip pakas kowai.’ ” <n>Buk Song 118:26</n><pb/>


text:
Jisas ko Anut osap nuriäi ou näwäu enip tempel owa rawonus, ute ne manaurnuk, kon tamareäu roat akas koianik, aurin, “Na okoro ou jekur aparnam man.” 


text:
Kos ätäi keser awarowon, “Kiro itok, ak osap erekapu apari. Utianik, is ak epar senes awarom, iwäi jaunakat akas koia, kiro ou erekapu aru maiei. Kiro ou moin aiauk erekapu uräi naiei. Kar aiauk kon omoi wa rawai.” Jisas nukas tawa usu sosop päi rai äiewon. 


text:
<pb/>Keserianik, Jisas ko Olivet omtapau opok pote tane raunuk raunuk, kon tamareäu roat akarar ko siakup koianik, akas ko keser totorin, “Esepa kiro onok päi? Na ik aikota, rowam, owo onok amke penuk, ik kiro omre äpu mam?” 


text:
<pb/>Kos ätäi awarowon, “Ak sakau tai rawe. Karauk roat akas pemana, ak sät ämän awaraiei. Ak kiro akan ämän wa rowau. 


text:
Karauk roat akas pemana, isan enim ateanik, keser äiäiei. ‘Is Krais is ak ätäi imwaraun ro pem.’ Roat sosop akas kesek ämän roianik, epar äiäiei. Ak, isan tamareäim roat, ak kiro roat akan ämän wa tainwarau. 


text:
Utianik, ak amke marai kowai ämän pak marai jejep pak siarakap kounuk, roumoi, ak wa karkairau. Kiro onok epar amke päi. Utianik, wasarewaraun ses kiro kurte wa pekeräi. 


text:
Kar omsau pakan roasiret akas siräianik, kar omsau pakan roasiret pak iwäi muratäianik, weräiäiei. Karauk omsau opok mim päi. Karauk omsau opok roasiret sou om rumukäu rawaiei. 


text:
<pb/>Keseriar, kiro ses opok ak isan tamareäimin roat akan iwäi jaunakat akas sakatwareanik, usu näwäu aromoi, akwarona, meiäiei. Omnokou pakan roasiret erekapu akas akanun kasiaka peanik, sauk maraiei. Ak isan tamareäimin roat, okon, ak roasiret akas kesewaraiei. 


text:
Roasiret sosop akan woiaka epar moin, kiro ses opok akan woiaka epar moin utaiei. Kesermana, aka aka akan jaunakat pak iwäi muratäianik, ak imwareanik, akan iwäi jaunakat akan ipiakap maraiei. 


text:
Ak keserna keserna, Satan nukan ämän roianik, areäi roat akas peanik, roasiret sosop sätwarona, ak akan ämän tainoraiei. 


text:
Ak kiro onok näwäu sarenuk, roasiret sosop akan jaunakat akanun woiakati miäin, ak kiro onok eposek utaiei. 


text:
Utianik, inok ro isan sarau wa utai, ko orip orip sakau me rawai tawa wasarewaraun ses opok, Anut nukas ko ätäi imäiai. 


text:
Roasiret akas Anut nukan Ämän Eposek omsau erekapu roasiret awarona, roasiret ak kiro ämän äpu momoi, roi rauna rauna, epar kiro wasarewaraun ses kowai.” Kar osap aru senes päi. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Ak kar osap aru senes kiro meter Anut nukan ämän roianik, areawon ro Daniel nukas arewon päi aparaiei. <n>Daniel 9:27</n> Kiro osap aru senes peanik, Anut nukan omoi näu eposek opok pe tai rawai. (Ak kiro ämän ninarein raroi, jekur ronkatäiei.) 


text:
Ak kiro usu näwäu meter wa oiäin. Omnokou awau pewon ses opokas koi rusapai rau, tawa nais kesek usu ätäi wa päi. 


text:
Utianik, Anut nukas omre rumukäu kurte katu sarewon, owon, ko kiro onok keserau wa maro, roasiret sosop wa rawoi. Ko karauk roasiret imwaraun sarware mowon, okon, kiro onok kurte keserwon. 


text:
<pb/>Kar ros pemara, keser awarai, ‘Krais okoro pe rau!’ ra, ‘Ko enro rau!’ rai, awaronuk, ak kon ämän roianik, woiaka epar wa mau. 


text:
Karauk roat akas pemana, sätäianik, keser äiäiei, ‘Is Krais.’ Karauk roat akas äiäiei, ‘Is Anut nukan ämän roianik, areäim ro.’ Keseria, ak kurur näunäu pak karauk sarau atap atap maiei. Ak karauk roasiret Anut nukas nukan sare marowon, sätwaraurmana, akan amiakap kiro onok keseraiei. Sätwarona, ak Anut nukan roasiret akan onok tainorianik, ak Anut nukan onok utaun rai keseraiei. Utianik, akas kiro onok kesewaraun senek wa. 


text:
<pb/>Keseria, karauk roat akas pemana, keser awaraiei, ‘Ro Nukan Mokoi ko ro wäpik mena koi rau.’ Keser awarona, ak wa pote aparau. Kiro roat akas ätäi awaraiei, ‘Ko kowon enro owa ämäi rau.’ Keser awarona rai, ak akan ämän roianik, woiaka epar wa mau. 


text:
Ro Nukan Mokoi kowaun ses kurte päi, san peäu pakas ermänirmara, nopte san neäu opok nopteäu senek keseriar kowai. 


text:
<pb/>Opur meieanik, poomre rawai kiro opok, epsimai sosop kiro opur pomou jaun pote tururaiei.” Ro Nukan Mokoi ätäi kowai. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar äiewon, “Kiro usu näwäu senes erekapu pe manonuk, san ko pututu senek saräi, keir ko merek wa kuräi, pai omar opokas atere kowaiei. Keserna, omar oikan osap sakau rain erekapu ritratorai. <n>Aisaia 13:10</n> 


text:
<pb/>Kiro onok kesernuk rai, kar osap omar oikas kounuk, ak äpu maiei kiro Ro Nukan Mokoi kowai. Roasiret omnokou opok rai ak imine wai rauna rauna, Ro Nukan Mokoi omar oik iou pakas sakau näwäu orip arou pakas kounuk, aparaiei. <n>Daniel 7:13</n> 


text:
<pb/>Keseria, kos kar Anut nukan sarau eitek aurnuk, parau urwenuk, jejep näwäu saräi. Kos karauk Anut nukan sarau eitek äsimwaronuk, omsau erekapu poteanik, Anut nukas kon roasiret sare marowon, imware koi turware maiei.” <n>Kisim Bek 19:16</n> Suwaro käienuk, ak äpu miäi san tawaun ses pera. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Am suwaro nukas ak san tawaun onok ätär marai. Keseria, suwaro erekapu käianik, am käwäu awau ätäi tu penuk rai, ak kiro äpu maiei, kiro san näwäu päun ses. 


text:
Is epar senes awarom, okoro roasiret rusapai rai ak wa meiäiei opok kiro onok keser päi ak aparaiei. 


text:
Omar omnokou pak rau kiro erekapu wasaräieir. Utianik, isan ämän wa wasaräi, orip orip rawai.” Ro Nukan Mokoi kowaun omre kar ros wa äpu mai. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Kar ros Ro Nukan Mokoi kowaun omre wa äpu mai. Anut nukan sarau eitek nais ak äpu wa. [Kon mokoi nuka nais ko äpu wa.] Isan moni nuka karar ko kiro omre äpu. 


text:
Meter Noa rawon ses opok roasiret akas akan onok atap atap keser rain senek Ro Nukan Mokoi ätäi kowai ses opok roasiret kir keser rawaiei. 


text:
Joi näwäu päu wa opok roasiret ak o je rai, an je rai, ro asir oi rai, ak keser rauna rauna, Noa ko ous uru tonowon. <n>Stat 7:7</n> 


text:
<pb/>Utianik, ak kiro onok päun ronkatäu wa. Keseria, joi näwäu peanik, kiro roasiret erekapu ämäi marowon. Kiro onok keserin senek ak keserna keserna, Ro Nukan Mokoi ätäi kowai. 


text:
Kiro ses opok, ro oirori au woia sarau me rawaieir opok sarau eitek akas koi kar ro imäianik, kar ro ute manaiei. 


text:
Utianik, kar ou atak ro kos kar päu ro owo ses pututu pe kon ou uraianik, owa tonaun äpu momara, ko wa ninai, ko awau tai raiäu. Ko kiro ro inikernuk, kon owa wa uräi tonai. 


text:
Ak nais keseriar orip orip jekur kame rawe. Owon? Ro Nukan Mokoi ko sareper kowai, kon kowaun omre ak äpu wa.” Sarau roat aru pak eposek pak akan totok ämän. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Inok sarau ro ko ronkat eposek orip ämän tainoriäu? Kiro ro karar kon kameäu ros sare monuk, kos karauk sarau roasiret kamwareanik, akan o are rawai. 


text:
Utianik, kar sarau ro ko ronkat eposek wa, ko keser ronkatäi, ‘Isan kamoireäu ro ko kurte kowau utou.’ 


text:
Ko kesernuk kesernuk, kon kameäu ro sareper koumara, mänkäsir oianik, emernuk, sätäiäi roat pak pote raianik, aukpanak kartitirmara, wai rawai.”<pb/>


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Anut nukas roasiret kamwaraun omre päi kiro kon onok kesek. Asiret makun 10 orip akas akan lam oianik, kar ro asir awau owon ak pote apu pakan tararmoi, imäiäun potoin. 


text:
Kiro asiret makun 10 orip karaima 5 orip ak akan ronkat eposek wa, karaima 5 orip akan ronkat eposek orip. 


text:
<pb/>Ak ninona ninona, pututu kar ros keser ur wewon, ‘Asir awau owon ro ki kou! Ak apu opok pote tararnai, imäi kowe!’ 


text:
Keseria, kiro asiret 5 orip ak ronkat eposek wäpik akas jaunakat ronkat eposek orip awaroin, ‘Ik akan lam pakan an mikou rawai ik äräiene mukowe. Iken lam an wäpik, okon, koserauru.’ 


text:
Utianik, kiro asiret ronkat eposek orip akas ätäi keser awaroin, ‘Wa, iken an okoro ak pak itok wa mai, iken lam pakan karar rau. Ak awau stua pakan atapur pote, kau mowe.’ 


text:
Keserianik, kiro asiret ronkat eposek orip wa, ak stua opok an kau maun manona manona, asir owon ro kowon. Asiret ronkat eposek orip ak ko kounuk, aparia, ko pak o jaun owa erek tonoin. Keserna, im pene moin. 


text:
<pb/>Keserna, kiro asiret 5 orip ronkat eposek wäpik ak ätäi koia, keser äiein, ‘Näwäu, Näwäu, na ik im tue muk.’ ” 


text:
<pb/>Keseria, Jisas kiro totok ämän aware kureanik, ko roasiret ätäi keser awarowon, “Ro Nukan Mokoi ko kowaun omre ak äpu wa, okon, ak awau tai rawe.” Sarau roat 3 orip akan totok ämän. 


text:
<pb/>Anut nukas roasiret kamwaraun omre päi kiro kon onok kesek. Kar ro kon ou ute ko kar mena atapuk manaurmara, kon sarau roat awaronuk, ak kouna, kon osap erekapu akan ipiakap marowon. 


text:
Ko akan onok aparianik, aiauk atap atap keseriar arowon. Ko kar ro aiauk 5,000 orip nuruwon, kar ro ko 2,000 orip nuruwon, kar ro ko 1,000 orip nuruwon. Kesermara, ko utware manowon. 


text:
Kesermoi, ko manonuk manonuk, kiro ro ko aiauk 5,000 orip owon ko kiro aiaukus sarau momara, ätäi kar 5,000 kiro sarau pakan owon. 


text:
<pb/>Omre sosop manonuk, kiro kamwareäu ro kon sarau roat aiauk arowon, kiro aiaukun ämän jekuraun ätäi kowon. 


text:
Kiro sarau ro ko aiauk 5,000 owon ko siakup pemara, keser auruwon, “Näwäu, meter na is aiauk 5,000 iromon, is kiro aiaukus sarau momoi, ätäi kar 5,000 oimin. Okoro apar!” 


text:
<pb/>Kesernuk, kon kameäu ros ätäi keser auruwon, “Na sarau ro eposek. Na sarau eteinak jekur kamemon, okon, is na sarau näwäu opok musoita, na sarau kamäm. Keseria, na is pak pea, nepipir rawam.” 


text:
<pb/>Kesernuk, kar sarau ro ko aiauk 2,000 owon, ko nais pemara, keser auruwon, “Näwäu, nas is aiauk 2,000 iromon. Na okoro apar. Is ätäi sarau mianik, kar 2,000 oimin.” 


text:
Kesernuk, kiro kamwareäu ros auruwon, “Na sarau ro eposek. Na sarau eteinak jekur kamemon, okon, is na sarau näwäu opok musoita, na sarau kamäm. Keseria, na is pak pea, nepipir rawam.” 


text:
<pb/>Kesernuk, kar sarau ro aiauk 1,000 owon ro ko nais pemara, keser auruwon, “Näwäu, is äpu na kurte kasat peäu ro. Keseria, kar ros kon woia o uku weäwon, na kiro pakan o siräi oiäum. Na kar ros kon woia o uku kureäwon, na kiro pakan o jare oiäum. 


text:
Keseria, is iminemoi, nan aiauk 1,000 iromon, is kiro aiauk oi pote omnokou uru up tue momin. Nan aiauk okoro apar.” 


text:
<pb/>Keser aurnuk, kon kameäu ros kiro sarau ro keser auruwon, “Na sarau ro aru! Na ro wäskupu senes. Kar ros kon woia o uku weäwon, is kon o siräi oiäim ra? 


text:
Keseria, na isan aiauk benk opok murau owon utomon. Is ätäi keser koita, kiro aiauk pak karauk aiauk pak owam.” 


text:
<pb/>Keser aurmoi, kos karauk sarau roat awarowon, “Ak ko pakan aiauk 1,000 senri oianik, 10,000 orip ro nuraiei.” 


text:
Kos ätäi awarowon, “Is epar senes awarom, inok ro ko osap sosop orip, ko sarau miäu, kiro ro ko Anut nukas karauk osap sosop senes nurai. Keseria, kiro ro osap sosop orip saräiei. Utianik, inok ro ko osap eteinak orip sarau wa miäu, kon osap erekapu senri owam. 


text:
Kiro wäskupu ro aru, ak ko imäinai, kaik känkurena, pututu ne rawaura. Ko roat waianik, aiakpanak kartitir rai pak erek rawaiei.” Ro Nukan Mokoi ätäi koianik, roasiret erekapu wasarewarai. 


text:
<pb/>“Kiro ses opok Ro Nukan Mokoi ko kamwareäu ro näwäu king senek, ko kounuk, Anut nukan sarau eitek pak erek kowaiei. Keserianik, ko kon patan opok taneanik, roasiret wasarewarai. 


text:
Omnokoupaian roasiret omsau sau rai, ak erekapu ko siakup kouna, kos karauk roasiret karaima inäi marea, karauk roasiret karaima inäi marai. Roat akas sipsip meme ori kamwareanik, inäi mareäi senek, sipsip karaima inäi mareanik, meme karaima inäi mareäi senek keserai. 


text:
Kos roasiret woiaka epar moin ak kon ipou näu kaimas marai, karauk roasiret ak woiaka epar mau wa ko ak ipou saunan kaima marai. 


text:
Keseria, kamwareäu ro näwäu king nukas keser awarai, “Roasiret isan ipi näu kaima rai, ak isan Monias sare marowon. Meter omnokou päu wa opok, isan Monias nukan kamwareäu mena akan sare marowon, ak owaiei.” 


text:
Kos keser awarai, ‘Is sou raimin, akas is o irona, jemin. Is an pätirwon, akas is an irona, jemin. Is kar menan ro senek koimin, akas akan owa imäiri tonoin. 


text:
Is omjo wäpik, erar raimin, akas omjo irona, takemin. Is sip raimin, akas koi kamoiroin. Is karapus owa raimin, akas pote apairoin.’ 


text:
<pb/>Kos keser awaronuk, roat eposek akas ätäi ko keser auraiei, ‘Näwäu, esepa na sou raumon, ik na o isomun? Esepa na an pätisonuk, ik na an isomun? 


text:
Ik owo ses opok na kar menan ro senek apaisianik, iken owa imäisi potomun? Esepa ik na omjo wäpik raumon apaisianik, omjo isomun? 


text:
Ak keser aurna, kiro kamwareäu ro näwäu king nukas ätäi awarai, ‘Ak epar senes awarom, ak isan kar ro kon enip näwäu wa, ak ko sarein, kiro ro karar sarau wa, ak kiro is sareiroin.’ 


text:
Keserianik, kos kiro roasiret kon ipou saunan kaima rain, keser awarai, ‘Ak euruwe, Anut nukan amuk opok ak ämän näwäu orip. Ak ep wa koseriäu opok pote. Kiro ep isan monias Satan kon sarau eitek pak erek sare marowon kiro opok ak erek ne rawaiei. 


text:
Is kar menan ro senek koimin, akas akan owa imäiri potau wa. Utianik, is omjo wäpik raimin, akas kar omjo irau wa. Is sip orip raimin akas kamoire rawau wa. Is karapus owa raimin ak is pote apairau wa.’ 


text:
<pb/>Keser awaronuk, akas ko ätäi auraiei, ‘Näwäu, na esepa sou raumon ik apaisomun, na esepa an pätison, na esepa na kar menan ro senek koumon, na esepa na omjo wäpik raumon, na esepa sip orip raumon, na esepa karapus owa pote raumon, ik na sareisau wa?’ 


text:
Kiro kamwareäu ro näwäu king nukas ätäi ak keser awarai, ‘Is ak epar senes awarom, ak isan kar ro kon enip näwäu wa, ak ko saräu wa, kiro ak is saroirau wa.’ 


text:
Keseria, kiro roasiret ak ep näwäu wa koseriäu opok ne rawaiei, utianik, roasiret eposek ak karar epar orip orip awau rawaiei.”<pb/>


text:
“Ak äpu sumaun omre kon enip Pasowa omre oirori manonuk, kiro omre päi. Ro Nukan Mokoi kiro ses opok kon iwäi jaukut akas aru murianik, am äpäs opok äsäi maiei.” 


text:
<pb/>Kiro ses opokar karauk Anut kamuk raiäi roat näunäu pak, mena kameäi roat näunäu pak akas Anut kamuk raiäi roat akan kamwareäu ro näwäu, kon enip Kaiapas nukan owa pote tururin. 


text:
Utianik, ak äiein, “Ik ko kiro sumaun omre opok wa wäu, roasiret akas siräianik, akas ik pak näwäu weräiäiei.” Kar asires uer sou eposek orip oianik, Jisas nukan tapau opok kourwon. 


text:
<pb/>Betani mena kar ro, kon enip Saimon, meter ko sip repros orip raiäwon, Jisas tone kon owa rawon. 


text:
Keseria, ko owa tanea, o jenuk jenuk, kar sarau asires botol eposek uer sou eposek orip oi peanik, Jisas nukan tapau opok kourwon. Kiro asir meter aiauk näwäus kiro uer kau mowon. 


text:
Jisas nukan tamareäu roat akas kiro onok aparianik, kasiak penuk, keser äiein, “Owon kiro asires uer sou eposek orip erar kouru? 


text:
Ik kiro uer karauk roat arota, kau mona, kiro pakan aiauk näwäu oianik, saruku roasiret araun itok.” 


text:
<pb/>Keserna, Jisas ko akan ronkat äpu momara, kos keser awarowon, “Owon ak kiro asir wousarianik, usu nuri? Ko kiro onok eposek senes is opok keseru. 


text:
Kiro asir ko uer sou eposek orip isan enimsau opok kourwon, kiro is meieita, up kureiraun enimsau wäräu jekuri mou. 


text:
Is ak epar senes awarom, roat akas okoro Anut nukan Ämän Eposek omnokou erekapu roasiret aware arianik, kiro onok okoro asires keserwon kiro nais awaraiei. Keseria, roasiret ak konun ronkatäiei.” Judas nukas Jisas roat näunäu ipiakap maun paip mianik, ojap owon. 


text:
Jisas nukan tamareäu roat 12 orip pakan kar ro, kon enip Judas Iskariot, ko Anut kamuk raiäi roat näunäu siarakap potomara, kos keser totwarowon, “Is Jisas akan ipiaka opok maroita, akas is owo osap iraiei?” Kesernuk, akas aiauk 30 orip ninareanik, ko nurin. 


text:
Kiro ses Judas ko Jisas kon iwäi jaukut ipiakap maun apu itane rawon. Jisas kon tamareäu roat pak Pasowa omre opok o jein. 


text:
<pb/>Bret jis wäpik amke jeäin omre karar amke penuk, Jisas nukan tamareäu roat akas ko keser totorin, “Ik nan Pasowa omre opok o jaun omoi erapok jekur musau?” 


text:
<pb/>Keserna, kos kon tamareäu roat keser awarowon, “Ak Jerusalem näu mena tonoinai, kiro opok kiro ro keser aurwe. ‘Iken Näwäus, keser aikowon, “Isan utware manaun omre siarap ki peu, okon, is isan tamareäim roat pak Pasowa omre opok nan owa koi o jam.” ’ ” 


text:
<pb/>Kesernuk, Jisas nukas kon tamareäu roat kiro ämän awarowon siar, ak pote, Pasowa omre opok o jaun omoi jekur moin. 


text:
Ak taneanik, o je je rai, kos keser awarowon, “Is ak epar senes awarom, kar ro ak kamuk rau kos is isan iwäi jaiat akan ipiakap murai.” 


text:
<pb/>Ko keser äienuk, akan woiaka usu sarein. Ak karar karar akas ko keser totorin, “Näwäu, na is mesin äiem ra? Is wa ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Kiro ro ko is ori erek maro karar opok kon bret ur opok mianik, oura, kos is isan iwäi jaiat akan ipiakap murai. 


text:
Anut nukan ämänis äiewon siar, Ro Nukan Mokoi manai, utianik, kiro ros kon iwäi jaukut akan ipiakap marowon, kiro ro ko wopur. Kiro ro anakus an jowon ses opok meiewon maro, kiro usu eteinak. Keserau wa, okon, tawa omar oik ko usu näwäu senes owai.” 


text:
<pb/>Kiro ro Jisas kon iwäi jaukut ipiakap maraun ro, Judas kos keser äiewon, “Tamareäum ro, epar isas na keseisam ra?” Keser aurnuk, Jisas nukas ätäi auruwon, “Io, nakasar ki äiem.” Jisas nukas bret wain an pak kon tamareäu roat arowon. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak tane o je je rai, ko bret oumoi, Anut ‘pere’ aurmara, ipous pärärianik, kon tamareäu roat aromara, äiewon, “Ak oinai, jeie. Okoro isan enimsau.” 


text:
<pb/>Keseria, ko ätäi wain an kap orip oumoi, Anut aurmara, kon tamareäu roat aromara, awarowon, “Ak erekapu okoro kap pakan an jeie. 


text:
Okoro isan karian, Anut nukas kiro karianas ak pak paip [awau] mou. Isan karian kournuk, kis roasiret sosop akan onok aru jäkäi marai. 


text:
Is ak epar senes awarom, is ätäi okoro wain nemauk pakan an wa jam, pote is kar wain an awau kiro isan Monian kamwaraun mena ak pak ätäi jam.” 


text:
<pb/>Kesermana, ak kar sir wemoi, kasik neanik, Olivet omtapau opok potoin. Jisas nukas Pita keser auruwon, “Nas roasiret is mesin awaram, ‘Is ko äpu wa.’ ” 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Rurisa okoro pututu kar onok is opok penuk, ak aparianik, ak is utoirea, imine manaiei. Anut nukan ämänis keser äieu. ‘Kiro sipsip kameäu ro isas weita, sipsip raut ak imine atap atap manoutaiei.’ <n>Sekaraia 13:7</n> 


text:
<pb/>Kiro keserna, is meieanik, ätäi siräianik, amke Galili provins opok potoita, ak tainori potaiei.” 


text:
<pb/>Pita nukas Jisas ätäi auruwon, “Onok aru na opok penuk, aparianik, ak erekapu na utoisi manaiei. Is karar na wa utoisam.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi keser auruwon, “Is na epar senes aisom, rusapai pututu kakarau ur wäu wa opok nas isan enim ämäi momata, ‘Is ko äpu wa’ rai 3 orip äiäm.” 


text:
<pb/>Pita nukas ätäi auruwon, “Epar senes, is kesek ämän wa äiäm. Utianik, is na pak erek meiäm.” Kesernuk, karauk tamareäu roat akas nais keseriar aurin. Jisas ko Getsemani woia pote Anut auri rawon. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak kar om enip Getsemani poteanik, keser awarowon, “Ak okoro opok tane rauna, is enro opok Anut aurau potom.” 


text:
Jisas nukas kiro roat 3 orip awarowon, “Isan woi usuäu senes monuk, waiauk patirnuk, meiäurim. Ak is pak okoro opok awau tai rawe.” 


text:
<pb/>Ko kiro omoi utomara, nukararnak pote ämäi raia, ko wou kumase nini rai, Anut keser auruwon. “O Moni, nas is opiapan usu oi kuräm kiro itok. Utianik, na isan ronkat wa tainorau, na nakan ronkat karar tainor.” 


text:
<pb/>Keseria, ko kon tamareäu roat 3 orip ak nini rain opok pe apwareanik, rurawarowon. Ko Pita auruwon, “Ak is kamoireanik, tai rawau owon utoi? 


text:
Ak wa ninau, awau tai raianik, Anut aurwe. Keseraiei, Satan nukas wa ate apwarai. Is äpu ak onok eposek keserauriäi, utianik, akan enmaksau sakau wa.” 


text:
<pb/>Keseria, ko ätäiar Anut auraun potea, Anut keser auruwon, “O Moni, is okoro meiäun kap nas wa oi kureta, is kiro jeita rai, itok nan onokur tainor.” 


text:
<pb/>Ko ätäi pe kon tamareäu roat ak ätäiar keseriar nini rain apwarwon. Ak amos atomaronuk, awau tai rawau senek wa. 


text:
<pb/>Keseria, ko ätäi utware Anut auraun manowon. Ko amke Anut auruwon siar kiro ämänir ätäi mane auruwon. 


text:
<pb/>Utianik, ko ätäi pemara, kon tamareäu roat nini rain apwareanik, rurawaria, keser awarowon, “Ak ninianik, sume rai ra? Ak rowe! Ro Nukan Mokoi sakateanik, roat onok aru miäi akan ipiaka opok maun ses kou. 


text:
Aparwe! Enro ros is isan iwäi jaiat ipiaka opok muraun ki kou. Ak sirauwe! Ik pote ko tararau manau.” Judas nukas Jisas kon iwäi jaukut akan ipiakap mowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat kiro ämän awaronuk awaronukar, kon tamareäu roat 12 orip pakan kar kon enip Judas nukas ko siakup kowon. Menan roat näunäu pak, Anut kamuk raiäi roat näunäu pak akas roat sosop Jisas sakau ataun äsimwarona, Judas tainori potoin. Ak weräiäin siräp pak utupauk pak ate koin. 


text:
Judas nukas meter kiro roat keser awarowon, “Is kiro ro pote oktokorita, ak äpu maiei kiro ro karar ak sakataiei.” 


text:
<pb/>Keseria, Judas ko kurte Jisas siakup potomara, keser auruwon, “Pere, tamukiäu ro!” aurianik, oktokoruwon. 


text:
<pb/>Kesernuk, Jisas nukas ätäi auruwon, “Jai, na owosäun koumon rai na kurte keser.” Ko keser äienuk, kiro roat akas kurte pemana, Jisas sakau atoin. 


text:
Keserna, kar ro Jisas pak rawonus, kos kon siräp rumukäu oumara, Anut kamuk raiäi roat akan kamwareäi ro näwäu nukan sarau ro wem raiar kon rauk käu patir kurewon. 


text:
<pb/>Kesernuk, Jisas nukas kiro ro auruwon, “Nan siräp oinam, ätäi kon jowa joke mo. Roat ak siräpis weräiäin ak siräpis akwarona, meiäiei. 


text:
Utianik, na äpu wa ra? Is isan Moni aurita, kos is sareirianik, kon sarau eitek sosop omsau 12 orip akan marai roat senek itimwaraiei kiro äsimwaraun itok. 


text:
Utianik, isan Monias sareirnuk rai, kon ämän buk opok rau kiro epar wa päi. Okon, kiro onok nukasar is opok päun äiewon päura.” 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas kon iwäi jaukut awarowon, “Ak weräiäun utupauk pak siräp pak oianik, is päu ro senek sakatoirianik, iworaun koi ra? Is omre orip orip Anut osap nuriäi ou näwäu owa roasiret tamareäimin, ak kiro opok sakatoirau utiäin. 


text:
Utianik, ak kiro onok keserna, Anut nukan ämän roianik, areai roat akas kon ämän jer we moin kiro epar pewon.” Keserna, kiro ses opok kon tamareäu roat erekapu imine manoin. Jisas ko roat näunäu amiakap wena, meiäun rai ate aparin. 


text:
<pb/>Kiro roat akas Jisas sakau ateanik, Anut kamuk raiäu ro näwäu senes kon enip Kaiapas nukan owa imäi potoin. Kiro opok sintore ämän tamareäi roat pak menan roat näunäu pak erek turur rain. 


text:
Kiro roat akas Kaiapas nukan owa Jisas imäi tonona, Pita ko potonar, ämäi ämäi keres keres potowon. Keserna, Pita tonea, kiro opok om kameäi roat pak taneanik, Jisas owoseanik, ätäi imäi nona, aparam rai rawon. 


text:
<pb/>Anut kamuk raiäi roat näunäu pak karauk Juda roat näunäu pak akas karauk sät ämän Jisas opokup momana, owose wena, meiäun rai keserin. 


text:
Roat sosop peanik, ko opokup sät ämän moin. Utianik, ak kon onok wasare aparin, ko kar onok aru mau wa. Roat sosop ämän mona, kar ro oiroror pe tai rairin. 


text:
Awas keser äieirin, “Kiro ros keser äiewon, ‘Is kiro Anut osap nuriäi ou näwäu uräianik, omre 3 orip ätäi mam,’ kos keser äiewon.” 


text:
<pb/>Keserna, Anut kamuk raiäu ro näwäu senes, Kaiapas nukas akan amiakap tai raumara, ätäi Jisas keser totorwon, “Na owon kiro roat akan ämän aisoin ätäi awarau utom? Na owosemon, okon, na enmatap ämän miäi.” 


text:
Utianik, Jisas ko aräu wa. Okon, Kaiapas nukas ätäiar auruwon, “Na Anut, ko orip orip awau raiäu, nukan enip atea, nan ämän sakau momoi, na ik aik, na Krais, Anut nukan Mokoi ra, wa?” 


text:
<pb/>Keser aurnuk, Jisas nukas ätäi auruwon, “Io, naka äiem senek. Is ak erekapu epar senes awarom, kiro ses opok, Ro Nukan Mokoi ko Anut, ko sakau näwäu orip nukan ipou näu kaima taneanik, omar oik iou pakas ätäi kowai, aparaiei.” <n>Buk Song 110:1, Daniel 7:13</n> 


text:
<pb/>Kaiapas ko kiro ämän roumara, nukan omjo kiräianik, keser äiewon, “Kiro ro ko Anut jeje ämän auru! Ik owon karauk roat awarota, koi kon enip opok karauk ämän maiei? Ko Anut jeje ämän auruwon, ak roin. 


text:
akas ko aurin, “Na Krais, na ämän roianik, areäumon ro rai, na ik aik, karo, inos na iwosou?” Pita nukas ‘Is Jisas äpu wa’ äiewon. 


text:
<pb/>Pita ko Anut kamuk raiäi roat akan kamwareäu ro näwäu, Kaiapas nukan ou kiro kasakupai tane raunuk, kar sarau asires pemara, auruwon. “Na Galili provins pakan ro, Jisas nukan jauk.” 


text:
<pb/>Keser aurnuk, Pita nukas kiro roat amiakap Jisas nukan enip ämäi mianik, äiewon, “Na kiro ämän äiem kiro kon onoktapau is äpu wa.” 


text:
<pb/>Keseria, ko ätäi ou rorokpai tai raunuk, kar sarau asires pemara, roasiret awarowon, “Okoro ro nais ko Nasaret menan, Jisas pak ariäu ro.” 


text:
<pb/>Rai rai, karauk roat atapuk rainus, Pita siakup pemoi, keser aurin, “Epar senes, na Jisas nukan tamusiäu ro kar. Nan arem pätunas na amop musou.” 


text:
<pb/>Utianik, Pita nukas ipou kämioik momara, ätäiar äiewon, “Epar senes, is ak awarom! Is sät ämän mam kar usu is opok päi. Is kiro ro äpu wa!” Ko keser äienuk äienukar, kakarau ur wewon. 


text:
Kesernuk, Pita ko Jisas nukas ämän meter auruwon, ätäi ronkatewon. “Kakarau ur wäu wa opok, na isan enim ämäi momata, ‘is ko äpu wa’ rai 3 orip äiäm.” Keseria, Pita ko kasik neanik, näwäu waiewon.<pb/>


text:
Om teinenuk, tapera, Anut kamuk raiäi roat näunäu pak karauk menan roat näunäu pak, akas Jisas wena, meiäun ämän atoin. 


text:
Keseria, ko muris ipou parar mia, Rom akan kamwareäu ro Pailot ipokup maun imäi potoin. Judas pomur oianik, meiewon. 


text:
<pb/>Judas ko Jisas kon iwäi jaukut ipiakap marowon ro Pailot nukas Jisas wenuk, meiäun aparianik, ko ätäi Jisas nukanun wouti momara, ätäi pote Anut kamuk raiäi roat näunäu pak karauk roat näunäu pak ko kiro aiauk 30 orip owon ätäi araun potowon. 


text:
Ko pote, kiro roat awarowon, “Is onok aru momin kiro ro ko kar onok aru mau wa, isas kon iwäi jaukut ipiakap momin, okon, ko wena, meiäuru.” Akas ätäi aurin, “Kiro onok ikes kesermun ra? Nakasar kesermon apar!” 


text:
<pb/>Keser aurna, Judas ko kiro aiauk Anut osap nuriäi ou näwäu owa känkurea, ute pote nukasar pomur oumara, meiewon. 


text:
<pb/>Anut kamuk raiäi roat näunäu akas kiro aiauk oianik, äiein, “Kiro ojap momun aiauk, kiro iken sintore ämänis äiewon, kiro ukun orip, okon, ik Anut osap nuriäi ou näwäu pakan aiauk pak wa turur mau.” 


text:
Ak kiro aiauk oumoi, mis ate miäi roat akan kar omnokou kau mianik, kar menan roasiret meiena, kiro opok up tuewaraiei. 


text:
Meter Anut nukan ämän roianik, areawon ro Jeremaia nukas kiro ämän arewon kiro epar peu. ‘Akas kiro aiauk 30 orip Israel roasiret akas kiro ojap moin aiauk oianik, kiro mis ate miäin roat akan omnokou kau moin. Kiro Anut nukas is airowon siar.’ <n>Sekaraia 11:12-13</n> Pailot nukas Jisas totorwon. 


text:
<pb/>Jisas Pailot nukan amuk opok tai mona, Pailot nukas totorwon. “Na Juda roasiret akan kamwareäum ro näwäu king ra?” Jisas nukas ätäi auruwon, “Io, naka äiem senek.” 


text:
Utianik, Anut kamuk raiäi roat näunäu pak karauk menan roat näunäu pak, akas Jisas enip opok ämän sätäuna, kos ätäi kar ämän awarau wa. 


text:
<pb/>Keser aurnuk, Jisas nukas kar ämän eteinak ätäi aurau wa. Kesernuk, Pailot ko ronkat sosop owon. Pailot nukas Jisas wena, meiäun awarowon. 


text:
<pb/>Akan sumaun omre enip Pasowa opok, Rom akan kamwareäu ro näwäu king nukas woisan karar karar kiro omre opok kar ro karapus owa raiäu utonuk, maneäu. Roasiret akasar koi tururianik, kar ro utona, manaun aurna, kos kiro ro utonuk, maneäu. 


text:
Keseria, roasiret koi tururna, Pailot nukas awarowon. “Akan ronkat is inok ro utoita, ko manai? Bar-Abas ra, Jisas ko Krais äiäi ra?” 


text:
Pailot ko äpu Juda roasiret ak Jisas nukan onok eposek mesin kasiak peäi, okon, ak ko siakup imäi koin. 


text:
<pb/>Keserna, Pailot ko ämän wasarewareäu sia opok tane raunuk, kon waus kar ämän sur murumara, auruwon, “Nas kar onok aru kiro ro opok wa keserau. Kiro ro ko onok eposek miäu. Is pututu nini epire ko aparmin, okon, isan woi usuäu senes sareu.” 


text:
<pb/>Anut kamuk raiäi roat näunäu pak karauk roat näunäu akas roasiret raiaka atomoi, awaroin, “Pailot aurwe, Bar-Abas utota, man. Jisas weta, meiäura.” 


text:
Pailot nukas ätäiar roasiret totwarowon, “Akan ronkat okoro ro oirori, is inok ro utoita, manai?” Akas ätäi aurin, “Bar-Abas utota, manai.” 


text:
<pb/>Keserna, Pailot nukas ätäi awarowon, “Jisas, ko Krais äiäi, is ko owosäm?” Akas oiaksau karar mianik, aurin, “Ko am äpäs opok äsäi mo!” 


text:
<pb/>Pailot nukas awarowon, “Owon? Ko owo onok aru keserwon?” Akas ätäi ko am äpäs opok äsäi mota, meiäun rai sakau äiein. 


text:
<pb/>Ko roasiret apwarowon ak weräiäun senek sarena, Pailot ko kar ämän mau senek wa, okon, an maro orip oumara, roasiret amiakap kon ipou an kosorwon. Kos äiewon, “Okoro isan usu wa, isas kiro ro weita, wa meiäi. Akasar keseraun keserwe!” 


text:
<pb/>Roasiret akas ätäi aurin, “Owosäi ko meienuk rai, kiro usu ika pak iken mokoit pak erek owauram.” 


text:
<pb/>Keserna, Pailot nukas Bar-Abas utonuk, manowon. Kesermara, kos kon kar marai ro aurnuk, kos Jisas mänkäsirianik, karauk marai roat aronuk, akas am äpäs opok äsäi maun imäi potoin. Marai roat akas Jisas jeje ämän aurianik, ir tukein. 


text:
<pb/>Marai roat akas Jisas Pailot nukan ou enip Pretoriam owa imäi potona, karauk marai roat owa rain erek koi ko karirim kator rain. 


text:
Keseria, ak kar rumäkät katuau orip oumoi, tatmaianik, kon tapau opok kuror moin. Kar aitauk oianik, kon ipou näu kaima moin. Keseria, ak ko siakup uoraka sur wea, jeje ämän aurin. “Na Juda akan kamwareäum ro näwäu, king, ik nan enmat jou mom.” 


text:
Ak ko jeje ämän erekapu auri kureanik, kiro omjo ko opokupan jäkäi oumana, ätäi kon omjo orke murin. Keseria, ak ko imäianik, am äpäs opok äsäi maun imäi potoin. Jisas am äpäs opok äsäi moin. 


text:
<pb/>Rom akan marai roat akas Jisas am äpäs opok wäun apu opok imäi potona potona, kar ro ko Sairini menas ätäi näu mena tonaun kowon. Kon enip Saimon, ak ko apu opok tararianik, sakau atea, Jisas nukan am äpäs oianik, Saimon ämäi muruna, ko Jisas tainori potowon. 


text:
Keseria, akas wain an amkasuwei tiu senek orip momoi, keputirianik, Jisas jaura rai nuraurin. Utianik, ko kiro wain an menopakus märäkärwon tiurnuk, ko jau wa. 


text:
<pb/>Keseria, marai roat akas Jisas am äpäs opok äsäi mianik, ak kon omjo atapane owaun rai, aiauk oianik, satu sipiräiein. 


text:
Ak ko äsäi mianik, tapakup karauk roat akas kar ämän enkup moin ak keser jer we moin. ‘Okoro ro Jisas, ko Juda roasiret akan kamwareäu ro näwäu, king.’ 


text:
Keseria, Jisas am äpäs opok äsäi momana, akas onok aru moirin ro oiroror imwateanik, kar ro Jisas nukan ipou näu kaima äsäi moin, kar ipou saunan kaima äsäi moin. 


text:
Keserna, roasiret akas apu pakas pe mane rai, ko aparianik, tapiaka känkänirmoi, jeje ämän auri auri maneäi. 


text:
Ak keser äiein, “Nas keser äiemon, na Anut osap nuriäi ou näwäu uräianik, omre 3 orip ätäi ou awau mam äiemon. Keseria, na Anut nukan Mokoi maro, nakasar ätäi nakan enmatsau sareanik, am äpäs opokan ute ne.” 


text:
<pb/>Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak akas nais keseriar jeje ämän aurin. 


text:
Ak keser äiein, “Ko karauk roasiret sarwareäwon, nukasar ätäi nukan enipsau saräu senek wa! Ko Juda roasiret akan kamwaraun ro näwäu king maro, ko am äpäs opokas ute nonuk rai, ik kiro aparianik, iken woiok konun epar mam. 


text:
Kon wou Anut nukanun epar momara, äiäu, ‘Is Anut nukan Mokoi.’ Keseria, Anut nukas ko saräi ra, ik apari rawau.” <n>Buk Song 22:8</n> 


text:
Keser raunuk raunuk, 3 klok siakup sarenuk, Jisas nukas keser urwewon, “Eloi, eloi, lama sabaktani.” Kiro ämän onoktapau kesek. ‘Isan Anut, isan Anut, na owon is utoirom?’ <n>Buk Song 22:1</n> 


text:
<pb/>Kesernuk, karauk roasiret kiro opok tai rain akas kiro ur roianik, äiein, “Kiro ro ko Elaija urura!” 


text:
Keseria, kar ros kurte mane kar osap jaimirmir senek oianik, wain an tiu mia, aitauk opok momara, Jisas jaun nurauruwon. 


text:
Utianik, karauk roasiret akas kiro ro aurin, “Ik kame rauta, Elaija nukas koi, saräi ra, ik apari rawau!” 


text:
Kiro ses opokar, omjo Anut osap nuriäi ou näwäu owa äsäi moin rawon, oikas kiräi nopte, oirori sarewon. Kesernuk, mim näwäu pemara, aitapau näunäu kamukasar käi kurwarowon. 


text:
Keseria, op up nais om käienuk, meten roasiret ak akan woiaka Anut nukanun epar mianik, meiein, ak ätäi erekapu siräiein. 


text:
Jisas ko ätäi siräienuk, kiro meiein roasiret siräiein ak Jerusalem näu mena potona, roasiret sosop akas apwaroin. 


text:
Marai roat akan ro näwäu ko kon marai roat pak ak Jisas kume rain, mim pemara, onok atap atap penuk, aparianik, ak sakau imineanik, äiein, “Epar senes, kiro ro ko Anut nukan Mokoi.” 


text:
<pb/>Asiret sosop meter Galili provins pakas Jisas isanaraun tainori koin, ak erek atapukas tai raianik, Jisas owosäiei rai apari rain. 


text:
Kiro asiret kamuk, kar asir kon enip Maria ko Magdala menan, pak kar asir kon enip Maria ko Jems Josep orien aninawa, pak kar asir ko Sebedi nukan wau, pak rain. Jisas nukan enipsau oi aireu uru moin. 


text:
<pb/>Iukärir sarenuk, kar ro aiauk sosop orip ro kowon. Kon enip Josep, ko Arimatea menan, ko nais kar Jisas nukan tamareäwon ro. 


text:
Ko Pailot siakup potomara, Jisas nukan kopeu owaun totorwon. Kesernuk, Pailot nukas kon marai roat awaronuk, akas Jisas nukan kopeu oi nurin. 


text:
Ko kon up awau nukasar nukan wäräu tuwe mowon, Jisas nukan kopeu kiro aireu uru mowon. Keseria, aiauk näwäu oumara, aireu oksau pene mianik, ute manowon. 


text:
Maria ko Magdala menan pak kar asir kon enip Maria, au kiro up siakup taneanik, apari rairin. Marai roat akas Jisas nukan up kame rain. 


text:
<pb/>Ninoinus, tapera, sumaun ses opok Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak ak Pailot pak koi tururin. 


text:
Akas keser aurin, “Ro näwäu, ik kar ämän meter kiro ro sätäiäwon, ros keser äiewon roumun ronkatem, ‘Tawa omre 3 orip utia, is ätäi siräiäm’ äiewon. 


text:
Kesek, okon, nas nan marai roat awarota, akas kiro op up jekur kume rawaiei, pote omre 3 orip utaiei. Keserta, kon tamareäwon roat akas kon kopeu wa päu owaiei. Na kiro wa keserta roi, akas kon kopeu päu owaiei. Na kiro wa keserta roi, akas kon kopeu päu oumoi, roasiret keser awaraiei, ‘Ko meieanik, ätäi up uruas siräiwon.’ Meter ko keser sät äiewon, ‘Is Krais.’ Ak rurisa keser sätäiäi, ‘Ko meieanik, ätäi siräiwon.’ Kiro rusapaian sät ämänis meter arewon sät ämän itimorai.” 


text:
<pb/>Keser aurna, roumara, Pailot nukas kiro roat näunäu awarowon, “Karauk marai roat imwaroinai, pote kiro up jekur sakau kamäiei.” 


text:
<pb/>Keseria, ak pote up opok aiauk näwäu muris parar momoi, okäk mianik, karauk marai roat akas kiro up kume rain.<pb/>


text:
Sumoin ses manonuk, tapera Tup Näu opok Magdala menan Maria pak kar Maria ori au Jisas nukan up aparaun potoirin. 


text:
Kurte mim näwäu penuk, Näwäu nukan kar sarau eitek omar ute nemara, aitapau näwäu up oksau pene moin opakan eroror momara, ko kiro opok tane rawon. 


text:
<pb/>Ak keserna, Anut nukan sarau eitekus kiro asiret ori awatowon, “Au wa iminäu. Is äpu au kiro ro ko Jisas am äpäs opok äsäi moin meiewon aparaun itanerair. 


text:
Au kesernair, kurte potoinair, kon tamarowon roat awaraieir. Jisas ko up pakas ätäi siräiewon, ko amke Galili provins potonuk, ak tainori potaiei. Ak kiro opok pote aparaiei. Isan ämän okoro awatom jekuriar ronkatäieir.” 


text:
<pb/>Kiro asiret ori au imineirin sinuk, kurte up utia, nepipirmoi, kon tamarowon roat awaraun potoirin. 


text:
Apu opok potosa, Jisas nukas kurte pe tarwatianik, awatowon, “Orie.” Keser awatonuk, awas ko siakup peanik, kon isou atomoi, kon enip jou murusa, Jisas nukas kiro asiret ori awatowon, “Au wa iminäu. Au pote isan tamareäimin roat awarona, Galili pote apairaiei.” Marai roat akan ämän. 


text:
<pb/>Kiro asiret ori au apu opok potosa potosa, karauk up kamein marai roat akas näu mena poteanik, Anut kamuk raiäi roat näunäu kiro onok pewon erekapu awaroin. 


text:
Anut kamuk raiäi roat näunäu pak menan roat näunäu pak aka aka ämän ateanik, aiauk sosop oianik, marai roat aroin. 


text:
Akas marai roat keser awaroin. “Ak keser äiäiei, ‘Ik pututu ninota ninota, kon tamareäwon roat akas peanik, kon kopeu päu oi manoin.’ keser awaraiei. 


text:
Keserna, Pailot ko kiro ämän rounuk rai, ikes ko keser auram, ak kar onok aru mau wa, okon, ak kiro onokun woiaka aru wa mau.” 


text:
<pb/>Keseria, marai roat akas kiro aiauk oianik, ämän awaroin siar tainorin. Keserna, kiro ämänis Juda akan omsau erekapu pote iporwon. Kiro ämän Juda roasiret rusapai keseriar areai. Jisas kon tamareäwon roat amiakap pewon. 


text:
<pb/>Jisas nukan tamareäwon roat 11 orip ak Galili poteanik, Jisas nukas meter awarowon kiro omtapau opok potoin. 


text:
Jisas ko ak siarakap pemara, keser awarowon, “Anut nukas omar pak omnokou pak kamäun kiro sakau erekapu is irowon. 


text:
Keseria, ak omsau sau erekapu potoinai, roasiret ak isan ämän tamarona, akan woiaka pirirmoi, isan tamareäim roat sarena, akas pote, Moni nukan enip pak Mokoi nukan enip pak Osou Näu nukan enip pakaima, roasiret an jomaraiei. 


text:
Ak kiro ämän ätär maromin akas pak ätäi roasiret ätär maraiei. Keserna, is ak pak orip orip rawam, keseriar pote wasarewaraun ses kowai.”<pb/>


text:
Meter Anut nukan ämän roianik, areawon ro Aisaia, Anut nukan ämän keser jer weanik, äiewon,<pb/>“Rowe, isan ämän oi areäun ro äsimorta,<br/>amke koi, nan apu tuku sare musai. <n>Malakai 3:1</n><pb/> 


text:
Kar ro ko ro wäpik mena om puru opok urwera,<pb/>‘Näwäu nukan apu jekur sare muruwe. <n>Aisaia 40:3</n> 


text:
An jomareäwon ro, Jon ko ro wäpik mena pewon. Peanik, roasiret ämän awaromara, äiewon, “Ak woiaka pirirnai, akan onok aru sumkäineinai, kouna, isas an jomaroita, Anut nukas akan onok aru jäkäi marai.” 


text:
Judia provins pakan roasiret pak Jerusalem menan roasiret pak Jon siakup potoin. Poteanik, akan onok aru Anut aurna, Jon nukas Jordan an opok an jomarowon. 


text:
Jon ko opur kamel urik oumara, takeanik, ko kar opur kerau, let senek, kon nokou tapau opok takewon. Kon mer näu mokoi wäpik. Ko o eposek wa jeäwon, kon o sonkäpit upes an pak karar jeäwon. 


text:
Kos keser awarowon, “Kar ro ruris koura. Kon sakaus isan sakau itimorai. Is ro eposek wa, okon, kon isou pakan su oi kuräun senek itok wa. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Jisas Nasaret mena Galili provins utomoi, kounuk, Jon nukas Jordan an opok Jisas an jomurowon. 


text:
Jisas an ute kasakup penuk, apari rauna, kurte omar kerererianik, Anut nukan Osou Näu ai manap senek ko opok tapakup nowon aparwon. 


text:
Kesernuk, kar ron pätu senekus omar oikas keser urwewon, “Na isakan mokoi senes, isan woias nanun meieäu. Isan woi nanun näu sareu.” 


text:
Ko ro wäpik mena om puru opok, omre 40 orip raunuk raunuk, Satan nukas ate aparwon. Jisas ko opur raut pak rawon. Anut nukan sarau eitek rautes koianik, ko isanarin. Jisas nukas was oiäin roat 4 orip urwarowon. 


text:
<pb/>Roat akas Jon karapus owa mona, Jisas nukas Galili provins poteanik, Anut nukan Ämän Eposek roasiret awarowon. 


text:
Jisas nukas keser awarowon, “Ak rowe, rusapai, omre Anut nukas roasiret kamwaraun sare mowon rusapai kowon rau, okon, akan onok aru utomoi, akan woiaka pirirnai, Anut nukan Ämän Eposek mesin woiaka epar mowe.” 


text:
Kar omre opok, Jisas ko Galili An Unik kasakup pote rai, Saimon kon amak Andru ori apwatowon. Au was owaun jo an unik opok kure rairin. Owon, au awan sarau was oiäirin roat ori. 


text:
Jisas nukas apwatomara, keser awatowon, “Au koi is tainoirsa, isas au roasiret imwaraun onok ätär matam.” 


text:
Jisas ko ätäiar ari ari maneanik, Sebedi nukan mokoit ori Jems Jon ori apwatowon. Au ous opok tane raia, awan was owaun jo kiräwon, okon, näke rairin. 


text:
Au nais keseriar Jisas nukas urwatonuk, au awan momonawa Sebedi, kon sarau roat pak ous opok rauna, utwaromoi, Jisas tainori manoirin. Jisas nukas osou aru kar ron wou uru rawon emerwon. 


text:
<pb/>Ak Kapaneam mena Juda akan sumaun omre opok potoin. Kiro opok, ak Juda akan tururiäi owa tonomoi, Jisas nukas onoktoroi roasiret näu ämän tamarowon. 


text:
Roasiret ak kon ämän roianik, karkairin. Owon, ko akan sintore ämän tamareäi roat akas awareäi senek awarau wa. Ko kar ro enip orip senekus ämän awarowon. 


text:
Kiro osou aru keser urwewon, “Nasaret menan Jisas, na ik owoseikaun koum? Na ik aru mukaun koum ra? Is na äpu, na ro eposek tuku senes, Anut nuka pakaima koumon.” 


text:
<pb/>Kesernuk, roasiret ak erekapu kiro onok aparianik, karkairmoi, aka aka tototein, “Kiro owo onok peu? Ämän awau rä? Kiro ro ko enip orip senek, kos osou aru raut sakau ämän awaronuk, ak kon ämän roianik, tainoriäi.” 


text:
Keseria, kurte Galili provins pakan roasiret ak Jisas owo sarau me kowon, erekapu roin. Jisas nukas roasiret sosop sip orip jekwarowon. 


text:
Saimon nukan tanau asir ko sip enip sopou orip pasar opok nini rawon. Roasiret akas kurte Jisas ko mesin aurna, Jisas nukas kiro asir siakup tone tai raumara, kon ipou ate siräi monuk, kiro sip kurte ute manonuk, ko roat akan o mis marowon. 


text:
<pb/>San nonuk, iukärir roasiret akas akan jaunakat sip orip pak karauk osou arus akan woiaka uru rain pak, imware Jisas siakup koin. 


text:
Näu menan roasiret koianik, kon ou rorokup turur rain. Kos roasiret sosop sip atap atap orip jekwarowon. Kos osou aru sosop emwarowon. Kiro osou aru ak Jisas äpu, okon, Jisas nukas ak aräun tämarowon. Jisas nukas Galili provins roasiret Anut nukan ämän marowon. 


text:
<pb/>Om jekur teinäu wa, tapera senes, Jisas siräimara, ko kar mena ro jejemak wäpik opok poteanik, Anut auruwon. 


text:
<pb/>Keserna, Jisas nukas awarowon, “Ik okoro opok karauk mena okoro mena siakup rai opok potau. Is kiro opok nais Anut nukan ämän awaram. Owon, is kiro onokun Anut nukas äsimoirnuk, koimin.” 


text:
Keseria, ko Galili provins erekapu ariemoi, Juda akan tururiäi owa atap atap opok Anut nukan ämän mare mare, osou aru pakur emwarowon. Jisas nukas kar ro sip repros orip jekur mowon. 


text:
<pb/>Kar ro sip repros orip Jisas siakup koianik, uou sur wemoi, ämän sakau auruwon, “Näwäu, na isan ui aru jäkäi muraun itok, utianik, nan ronkat pakas keser. Na is rapoire murota, is eposek saräm.” 


text:
Jisas nukas kiro ron wouti momara, kon ipou kiro ron enip opok mianik, auruwon, “Isas aisom, na eposek saräm.” 


text:
Jisas nukas ko sakau auruwon, “Is okoro onok keserim na pote karauk roasiret wa awarau. Utianik, na Anut kamuk raiäu ro siakup potea, nan enmat näu sarewon ätär muruta, apaisai. Apaisonuk, na Moses nukan sintore ämän tainornam, opur oianik, Anut jou muruta, kiro epar roasiret erekapu äpu maiei, na ätäi eposek saremon.” 


text:
Utianik, kiro ro ko Jisas nukan ämän tainorau wa, ko potea, roasiret ämän erekapu awarowon. Kesernuk, Jisas ko näu mena amop tonau senek wa. Ko mena kasakup ro wäpik opok rawon. Utianik, roasiret sosop kar mena kar menan erekapu ko siakup koin.<pb/>


text:
Roasiret sosop koi kiro owa tururmana, omoi erekapu oi kuremoi, ou rorokpai nais erekapu ok pe apu sorin. Keserna, Jisas nukas roasiret näu ämän tamarowon. 


text:
Roasiret sosop akas apu sor rauna, kiro ro Jisas siakup imäi tonau senek wa, okon, ak äpäs tit ou sakatou oik tonomoi, Jisas rawon tapakupas ou sau tueanik, kiro amarer uruas sip ro pasar orip Jisas nepukup mona, nowon. 


text:
Jisas nukas akan woiaka ko mesin epar moin apwareanik, kiro sip ro isou ipou tipinewon keser auruwon, “Mokoi, is nan onok aru jäkäi musom.” 


text:
Keser aurnuk, karauk sintore ämän tamareäi roat tane rain akan woiaka uruas keser ronkatein, “Kiro ro owon keser äieu? Ko Anut jeje ämän auru. Kar omnokou pakan ros ko onok aru jäkäi mau senek itok wa. Anut nukas karar epar ko onok aru jäkäi maraun itok.” 


text:
Kiro ses opokar, Jisas kon wou uruas owo ronkat akan woiaka uru rau äpu momara, keser awarowon, “Ak owon akan woiaka uru kiro ronkat ourai? 


text:
Is owo ämän äiäun itok, owo ämän äiäun itok wa? Is isou tipinewon ro keser auram, ‘Nan onok aru jäkäi musom’ ra? Is isou tipinewon ro keser auram, ‘Na siräinam, nan mat oumoi, manam.’ auram ra? Is owo ämän äiem, ak akan woiaka is mesin epar maiei? 


text:
Utianik, Ro Nukan Mokoi, ko enip orip, ko okoro omnokou pakan onok aru jäkäi maraun itok räi äpu maun is kiro keseram.” Keser awareanik, kos sip ro isou tipinewon auruwon, “Isas na aisom, siräianik, nan mat oinam, nan mena man!” 


text:
Kiro ro siräinik, roasiret amiakap kurte kon mat oumara, manowon. Roasiret ak kiro onok aparia, karkairianik, Anut nukan enip jou muromoi, äiein, “Meter ik kesek onok wa apariäumun.” Jisas nukas Liwai uruwon. 


text:
<pb/>Jisas an unik kasakup ätäi noptowon. Roasiret koi ko siakup tururna, kos Anut nukan näu ämän tamaraun onoktorowon. 


text:
Jisas ari ari maneanik, Alfius nukan mokoi kon enip Liwai, ko takis aiauk oiäu owa tane rawon aparianik, auruwon, “Na koi, is tainoir.” Keser aurnuk, Liwai siräianik, tainori manowon. 


text:
Jisas nukas takis aiauk oiäin roat pak onok aru miäin roat pak erek Jisas tainori koin pak kon tamareäu roat pak ak erek Liwai nukan owa turur o je tane rain. 


text:
Keserna, karauk Parisi akan sintore ämän tamareäi roat näunäu, akas Jisas kiro onok aru miäi roat pak, takis oiäi roat pak erek o je rauna, aparianik, akas Jisas nukan tamareäu roat awaroin, “Ko owon onok aru miäi roat pak takis oiäi roat pak erek o jera?” 


text:
Jisas nukas kiro ämän roianik, ätäi awarowon, “Roasiret sip wäpik ak dokta siakup wa poteäi, roasiret sip orip karar epar dokta siakup poteäi. Kiro senek, is roasiret onok eposek miäi urwaraun kowau wa. Is roasiret onok aru miäi urwaraun koimin.” Jisas nukas roasiret o utiäi onoktapau marowon. 


text:
<pb/>Kar omre opok, Jon an jomareäwon ro nukan tamareäu roat pak Parisi roat pak akas Anut nuka ronkatäun o ute raiäin. Karauk roat akas koianik, Jisas totorin, “Jon nukan tamareäu roat pak Parisi roat pak Anut nuka ronkatäun o utiäi. Owon nan tamareäum roat ak o wa utiäi?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Kar ro ko asir awau owaurnuk, kon jaukut pak ak o utaun itok ra? Wa, ak o wa utaiei. 


text:
Utianik, kar omre opok, karauk roat akas kiro ro asir owon imäi manona, ko ak pak rawau wa. Kiro ses opok ak woiaka aru monuk, o utaiei. 


text:
<pb/>Kar ro kon omjo kiräiwon ko omjo si awau oianik, omjo mustäi opok wa näke mai. Ko kesernuk rai, an kosoriäu ses opok, kiro omjo si awau eteinak sareanik, kon omjo mustäi ätäi kiräimara, amarer näwäu saräi. 


text:
Kar ros wain an awau meme kerau mustäi opok wa äräine miäu. Ko kesernuk rai, kiro wain an awau sipar kurarianik, meteran meme kerau kiräianik, wain an omnokou opok kour nai. Kiro meme kerau nais erek jäkäiai. Wain an awau ko meme kerau awau opok äräine mota, au eposek rawaiei.” Parisi roat akas akan sumaun omre opok Jisas totorin. 


text:
<pb/>Juda akan sumiäin omre opok, Jisas kon tamareäu roat pak wit woi kamukas potoin. Pote rai, kon tamareäu roat akas karauk wit nemauk ate oumoi, pinoi, jein. 


text:
Karauk Parisi roat akas kiro onok keserin apwareanik, Jisas aurin, “Apar! Tup omre opok sumaun ses, owon nan tamareäum roat akas kiro onok keserin? Iken sintore ämänis äieu sumaun ses opok kiro asu.” 


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak Devit kon roat pak sou akwaronuk, owosein ak kiro jer ninaräu wa ra? 


text:
Anut kamuk raiäwon ro näwäu, Abiatar raunuk, Devit nukas Anut nukan owa toneanik, bret kiro Anut nurin oi jewon. Kiro bret asu, Anut kamuk raiäin roat akas karar kiro bret jaun itok. Utianik, Devit nukas kiro bret jemoi, kon roat aronuk, ak nais jein.” 


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Anut nukas amke roasiret atware mowon. Ko ak mesin ronkateanik, sumaun omre mowon. Kiro sumaun omre opok, roasiret eposek rawaiei, ak wa aru maiei. 


text:
Karauk roasiret akas Jisas nukas sumaun omre opok kiro ro raporai ra, wa rai aparaun kame rain. Owon, akan ronkat ko sumaun omre opok kiro ro jekurnuk, ak ko enkup ämän maurmana, apari rain. 


text:
Jisas nukas kiro roat akan ronkat äpu momara, kiro ro ipou meiewon orip auruwon, “Na roasiret amiakap siräinam, koi!” 


text:
Jisas nukas roat näunäu totwarowon, “Iken sintore ämän nukas ik sumaun omre opok, onok eposek mam ra, onok aru mau, äieu ra? Ik roat ätäi imwarau ra, ara akwarota, meiäiei ra?” Kos keser awaronuk, akas ätäi kar ämän aurau wa. 


text:
Jisas nukas kiro roat apwaromara, kasak pewon. Owon, akan woiaka sakau mona, apwareanik, ko wou usu sarewon. Kos kiro ro ipou aru orip keser auruwon, “Nan ipon kur!” Ko ipou kurenuk, kon ipou kurte näu sarewon. 


text:
Kesernuk, Parisi roat ak kurte owan ute kasik nea, Herot nukan roat pak tururia, Jisas wäun ämän atoin. Roasiret sosop akas Jisas tainori potoin. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak kiro mena utomoi, Galili An Unik siakup noin. Galili provins pakan roasiret sosop erek potoin. 


text:
Roasiret sosop Jisas nukan sarau mowon roianik, ko siakup koin. Judia provins kipakan roasiret pak, Jerusalem näu menan roasiret pak, Idumia provins kipakan roasiret pak, Jordan An kasakup raiäin roasiret pak, roasiret Taia mena karaiman pak Saidon mena karaiman pak raiäin erek ko siakup koin. 


text:
Jisas nukas kiro roasiret sosop apwareanik, kon tamareäu roat awarowon, “Roasiret sosop is suoiraiei, okon, ak kar ous oi koi, rapor mona rau, is suoirna rai, kiro opok tone tanäm.” 


text:
Meter Jisas nukas roasiret sosop jekwarowon, okon, kiro mesin sip roasiret akas akan ipiakas Jisas ataurin. 


text:
Karauk roasiret akan woiaka uru osou aru rautes rakurein. Kiro roasiret akas Jisas aparianik, ak uoraka sur wemoi, sakau urwein, “Epar, na Anut nukan Mokoi.” 


text:
Utianik, Jisas nukas sakau ämän awarowon, “Ak is mesin karauk roasiret wa awaraiei!” Jisas nukas kon ämän oi ariaun roat 12 orip sare marowon. 


text:
<pb/>Jisas ko omtapau opok toptowon. Ko karauk roat ko pak rawaun sare maraun urwaronuk, kiro roat ak Jisas siakup koin. 


text:
Kos roat 12 orip sare marowon. [Ak ‘Anut nukan ämän oi ariaun roat’ enip marowon.] Ak Anut nukan näu ämän karauk roasiret araun sare mareanik, äsimwaraun keserwon. 


text:
Kos roat 12 orip sare marowon. Akan enmaka kesek: Saimon (kon kar enip awau Jisas nukas mowon Pita), Jems (Sebedi nukan mokoi), kon amak Jon (awan enmawa awau matowon, Boanerges, kiro enmawa onoktapau ‘om taiäu nukan mokoi ori’), Andru, Filip, Bartolomiu, Matiu, Tomas, Jems (ko Alfius nukan mokoi), Tadias, kar Saimon (ko kar tupsiu enip Serot pakan), Judas-Iskariot (kos Jisas kon iwäi jaukut ipiakap marowon). Karauk roat akas Jisas ko Bielsebul nukan jauk äiein. 


text:
<pb/>Jisas ko ätäi owa tononuk, roasiret sosop ätäi kiro opok koi turur rauna, Jisas kon tamarowon roat pak ak o jau senek wa. 


text:
Jisas nukan kinjaukut ak Jisas nukas kiro onok keserwon ämän roianik, akas äiein, “Ko otop sareu.” Äianik, ak imäiäu koin. 


text:
Karauk sintore ämän tamareäin roat näunäu ak Jerusalem mena rainus, ute nopteanik, ämän keser awaroin, “Bielsebul, kon kar enip Satan, kiro eitek aru nukan osou Jisas nukan wou uru tone kame rau. Bielsebul ko karauk eitek aru kamwareäu kos Jisas sakau nurunuk, osou aru oi kurwareäu.” 


text:
Keser äiena, Jisas nukas urwarnuk, siakup kouna, kar totok ämän keser awarowon, “Satan nukas owose ätäi Satan emeriäu? 


text:
Satan, kamwareäu eitek aru nukan tupsiu ak aka aka weräianik, aka aka inäiaiei, ak sakau wa rawaiei. Ak erekapu wasaräiei. 


text:
Kar ros kar sakau ron owa ou kiräi tonea, osap erar wa owai. Amke ko kiro ou atak ro ipou isou muris sisikäi mianik, kon owan osap erekapu owai. 


text:
<pb/>Is epar senes awarom, Anut nukas roasiret akan onok aru pak, akan jeje ämän pak erekapu jäkäi mai. 


text:
Utianik, inok ro ko Anut nukan Osou Näu jeje ämän aurai, Anut nukas kiro ron onok aru wa jäkäi murai. Kiro onok aru ko opok orip orip rawai.” 


text:
Jisas nukas keser awarowon, owon, akas meter keser äiein, “Osou aru nukas kon wou uru tone kame rau.” Jisas nukan amakut aniaka pak Jisas ämän aurau koin. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Jisas nukan amakut aniaka pak koin. Ak kasik tai raumana, kar ro ko Jisas rawon auraun äsimoroin. 


text:
Roasiret sosop akas Jisas kator rain, Jisas aurin, “Nan anin amunat pak kasik en tai rai itaneisorai.” 


text:
Keser äianik, roasiret ko siakup koi tane rai, amukus apwaromara, awarowon, “Apwarwe, roasiret okoro opok rai, kiro isan ani amaiat! 


text:
Inok roasir ko Anut nukan ronkat tainoriäu, kiro roasir epar ko isan ani, isan äpi, isan amai.”<pb/>


text:
Jisas nukas onoktoroi roasiret Galili An Unik kasakup ämän tamarowon. Roasiret sosop senes koi ko siakup tururna, ko kar ous oik tone tane rawon. Roasiret ak erekapu an kasakup tai rain. 


text:
Jisas nukas totok ämänisar onok sosop tamarowon. Ko ämän keser awarowon, “Ak rowe. Kar ro o uku kuräun kon woia potowon. 


text:
Karauk o uku ai marmar opok ne kurein. Omnokou eposek sosop wa, okon, kiro o uku kurte tu peanik, käwäu orip sarein. 


text:
Utianik, san sakau peanik, kiro o uku tu pein erekapu rurnein. Kinip om wou uru rapor nau wa, okon, erekapu kusakusaianik, urai kurein. 


text:
Karauk o uku omnokou eposek opok noin. Kiro o uku tu peanik, näwäu sarianik, nemauk sosop murkurein. Karauk nemauk karar karar 30 orip murkurein. Karauk nemauk sosop 60 orip murkurein. Karauk nemauk sosop senes 100 orip murkurein.” 


text:
Jisas nukas kiro totok ämän aware kureanik, ko keser awarowon, “Roasiret ak raiaka orip raroi, ak kiro ämän roianik, onoktapau äpu maiei!” Jisas ko owon roasiret totok ämänis karar awareäu. 


text:
<pb/>Roasiret ak Jisas ute manona, kon tamareäu roat 12 orip pak karauk roat Jisas pak erek raiäin akas kiro totok ämän onoktapau owo senek rai Jisas totorin. 


text:
Kos ätäi keser awarowon, “Anut nukas roasiret kamwaraun onok meter ämäi rawon. Rusapai ak, isan tamareäim roat, okon, kiro onoktapau ätär maram. Utianik, karauk roasiret kasik rai, is ak erar totok ämänis karar awaram. 


text:
Keserna, Anut nukan ämän roianik, areawon ro Aisaia nukas meter jer wewon rusapai epar peu. Ko keser äiewon,<pb/>‘Ak owo osap akan amiakas apariäi, sinuk, ak jekur wa apariäi.<pb/>Ak owo ämän akan raiakas roiäi, sinuk, ak jekur wa roianik, onoktapau äpu maiei. Ak onoktapau äpu moin maro, akan woiaka pirirna, Anut nukas akan onok aru erekapu jäkäi marowo.’ <n>Aisaia 6:9</n> Aisaia nukas keser jer wewon.” Jisas nukas o uku nukan totok ämän onoktapau awarowon. 


text:
<pb/>Keserianik, Jisas nukas kon tamareäu roat keser awarowon: “Kiro totok ämän onoktapau ak äpu wa, ra? Is karauk totok ämän awarom ak owose äpu maiei? 


text:
Karauk roasiret ak kiro o uku apu opok nowon senek. Ak Anut nukan ämän roin. Erar raiakas rouna, kurte Satan nukas peanik, akan woiaka uruan ämän oi kureäu. 


text:
Utianik, kiro ämän akan woiaka uru neanik, omre rumukäu ekep wa raiäu, owon, karauk roat akas ak kiro ämän oin äpu mianik, usu araiei. Keseria, akan woiaka aru momana, Anut nukan ämän roianik, oin kurte erekapu utiäi. 


text:
Karauk roasiret ak o uku amurik katuau sop uru tu pein, kiro kon onok kesek, karauk roasiret ak Anut nukan ämän roiäi, utianik, rai rai, ak okoro omnokou pakan onok ronkateanik, osap sosopun akan woiakas meieanik, Anut nukan ämän utiäi. Kiro ämän eposek oin katuaus o uku oi jeäu senek jekur wa muriäu. 


text:
Karauk roasiret ak o uku omnokou näu eposek opok nowon senek. Ak Anut nukan ämän roin, akan woiaka uru momoi, rapor tainoriäi kiro ämän eposek oin o sosop muriäu senek. Karauk nemauk karar karar 30 orip muriäu, karauk nemauk sosop 60 orip muriäu, karauk nemauk sosop senes 100 orip muriäu.” Arou patan inkaruru wa ämäi miäi. 


text:
<pb/>Jisas nukas awarowon, “Ak arou aioimana, baket uru ra, pasar inkaruru ämäi miäi ra? Wa, ak arou aioianik, kämioik äsäi miäi. Kiro epar. 


text:
Keserna, owo osap akan woiaka uru ämäi raiäu, erekapu amop päi. Owo osap roat akas kururur miäi, tawa erekapu arou merek opok penuk, roasiret aparaiei. 


text:
Jisas nukas ätäiar awarowon, “Ak kiro ämän roi jekur ronkatewe. Ak karauk roat osap ariai senek, Anut nukas ak osap arai. Ak roat osap sosop arona, Anut nukas nais ak ätäi osap sosop arai. Kos ak osap sosop arai. Keseriar, ak karauk roat opok owo onok miäi senek, Anut nukas ak opok nais keseriar keserai. 


text:
Kar ro ko karauk ronkat eposek orip, kiro ro Anut nukas karauk ronkat eposek nurai. Utianik, inok ro ko ronkat eposek wäpik, Anut nukas kon ronkat eteinak ate rau kiro erekapu ätäi senri owai.” O uku tu pewon totok ämän. 


text:
<pb/>Jisas nukas kar ämän awarowon, “Anut nukas roasiret kamwareäu onok kiro kesek: kar ro kon omnokou opok o uku kurewon. 


text:
Pututu kiro ro ko niniäu, sankeu siräianik, kon karauk sarau miäu opok manowon. Kiro o uku tu pemana, owose näunäu sarein kiro ro ko äpu wa. 


text:
O näu murunuk, woi atak ros panin atomara, patirai. Owon, o owaun ses pewon.” Jisas nukas kar totok ämän o uku eteinak mesin awarowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Anut nukas roasiret kamwareäu onok owo senek rau awaram? Is kar totok ämän awaroita, rowe! 


text:
Akas kiro am uku omnokou opok wena, kos jaukut itimware, ko am näwäu senes sareäu. Kiro am näwäu sarenuk, ai akas kiro am iporu opok jokoru rawaun tou maiei.” 


text:
<pb/>Jisas nukas roasiret Anut nukan ämän onoktapau orip wa awareäu, ko totok ämänis karar akan ronkat rau siar awariäwon. 


text:
Ko kar ämän onoktapau orip roasiret awarau wa. Ko totok ämänis karar awariäwon. Utianik, kon tamareäu roat karar nuka pak erek rauna, kos ämän onoktapau erekapu ätär marowon. Jisas nukas urir näwäu aurnuk, utowon. 


text:
<pb/>Kiro omre opokar, om ironuk, Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Ik an unik karaima aisen potau.” 


text:
Ak roasiret sosop utwareanik, kon tamareäu roat ak kiro ous Jisas meter tone rawon opok toneanik, erek manoin. Karauk ous nais ak pak erek manoin. 


text:
Jisas ko ous mekesup täptäp opok nini rawon. Kon tamareäu roat akas turarianik, aurin, “Tamukiäum ro, ik anas oike jauru! Na ikenun wa ronkatem ra?” 


text:
Jisas nukas siräimara, urir kermara, an ämän sakau auruwon, “Äiäk! Na ut!” Urir utonuk, an amuk patirmara, päurar tipine rawon. 


text:
Jisas nukas kon tamareäwon roat awarowon, “Ak owon imine rai? Ak isan onok sosop aparin, utianik, ak isanun woiaka epar mau wa ra?” 


text:
Jisas kon tamareäu roat pak ous oianik, an unik karaima kasakup, Gadara roasiret akan omnokou opok potoin. 


text:
Jisas ko ous utomoi, omnokou opok pitir nonuk, kar ro osou aru orip ko op up uru rawonus, koianik, Jisas tararwon. 


text:
Ko op mareäi akan aireu uru niniäwon. Kar ros ko sakatau senek itok wa. Ak ko mur sakaus isou ipou pararar miäi, sinuk, kos kiro mur sakau patiriäwon. 


text:
Roat akas ko orip orip ipou isou mur sakaus pak sen pak pararar miäin. Utianik, kos kiro mur sakau pak sen pak erekapu pitpatir kureäwon. Kiro ro sakau senes, okon, kar ros ko itimorau senek wa. 


text:
Ko orip orip pututu, sankeu, op miäi aireu pak omtapau oik pak raianik, sakau urwemoi, nukasar aiaukus nukan enipsau pitpatiriäwon. 


text:
Kos Jisas atapukas aparianik, kurte koumara, Jisas nukan isou siakup uou sur wemara, ko keser sakau urwewon, “Jisas, na Anut kämioik rau nukan mokoi. Na is owoseiraurum? Is Anut nukan enip sakau ateanik, aisom, na is usu wa irau.” 


text:
Jisas nukas ko keser totorwon, “Nan enmat inok?” Kos ätäi auruwon, “Isan enim Sosop. Owon, ik osou aru sosop kiro ron wou uru raum.” 


text:
Keseria, kiro osou aru akas Jisas sakau ämän aurin, “Ik äsimoikota, kiro po raut rai akan woiaka uru nam.” 


text:
Keser aurna, Jisas nukas awarowon, “Itok, ak manowe!” Keser awaronuk, osou aru sosop kiro ro utomana, kiro po raut akan woiaka uru tonoin. Kiro po raut sosop 2,000 orip. Ak iminemoi, kurte om aru opokas poteanik, an unik uru neanik, an jemana, meiein. 


text:
<pb/>Kiro po kamwareäin roat ak kiro onok aparianik, kurte imine potomoi, akan mena pak karauk kiro mena siakupaian roasiret erekapu awaroin. Awarona, roianik, roasiret erekapu owo onok pewon aparaun potoin. 


text:
Akas Jisas siakup koianik, kiro ro meter osou aru orip rawon rusapai ko omjo takeanik, ronkat eposek orip tane raunuk, aparin. Roasiret ak kiro aparianik, iminein. 


text:
Roasiret ak Jisas nukas kiro onok keserwon aparianik, akas pote, karauk roasiret po raut owosein ämän pak, ro meter osou aru sosop kon wou uru rawon ko eposek sarewon ämän pak erekapu awaroin. 


text:
Keserna, Jisas nukas kon ous oik tonaurnuk, kiro ro meter osou aru orip rawon eposek sarewon kos Jisas sakau auruwon, “Is na pak manam, na is ior airam ra?” 


text:
Keser aurnuk, Jisas nukas ätäi ko ior aurau wa. Kos kiro ro keser auruwon, “Na nan mena potoinam, Anut nukas na mesin wouti momara, okoro onok keseisowon nan tupsiu erekapu awaram.” 


text:
Keser aurnuk, kiro ros poteanik, näu mena 10 orip, enip Dekopolis, kiro pakan roasiret Jisas nukas ko owoseanik, sarewon ämän aware ariewon. Roasiret erekapu ak kiro ämän roumoi, karkairianik, ronkat sosop oin. Jisas nukas asinak meiewon pak sip asik pak jekwatowon. 


text:
<pb/>Jisas ko ous opok tonomara, Galili An Unik karaimas karaimas ätäi potowon. Ko an kasakupai usnokou opok nonuk, roasiret sosop koi tururin. 


text:
Juda akan tururiäi ou kumeäwon ro kar, kon enip Jairas, ko koianik, Jisas aparmara, isou siakup uou sur wemoi, sakau ämän auruwon, “Isan asinak meiäuru. Na koinam, nan ipon ko opok mota, ko ätäi eposek saräi.” 


text:
Jisas an utomoi, ko kiro ro pak erek potoirin. Kesernuk, roasiret sosop ak erek Jisas tainori manoin. 


text:
Jekwareäin roat sosop akas ko jekurmana, tätäi sosop nuriäin. Kon aiauk kiro jekuriäi roat opok patariäwon. Utianik, kon sip utau wa, ko sip näwäu oi rawon. 


text:
Ko karauk roat akas Jisas mesin ämän mona, roianik, roasiret kamuk raumoi, ko Jisas mekesup peanik, Jisas nukan omjo atowon. 


text:
Keseria, ko omjo atonuk, kon sip kiro kurte utowon. Ko rowon kon enipsau opok sip rawau wa. Ko eposek sarewon. 


text:
Kon tamareäwon roat akas aurin, “Roasiret sosop turur rai kotomaisoi, nas owon ‘inokon ipous is atoirou’ räi awaromon?” 


text:
Kiro asir owo onok ko opok pewon äpu momara, ko näwäu iminemoi, Jisas siakup uou sur weanik, kon ämän erekapu epar auruwon. 


text:
Kesernuk, Jisas nukas auruwon, “Asinak, nan won epar mowon, okon, nan enmatsau eposek sarewon. Na won päurar orip man. Nan sip erekapu utai.” 


text:
<pb/>Jisas nukas arenuk arenuk, karauk roat ak Juda akan tururiäi ou kumeäwon ro Jairas nukan owas koianik, Jairas aurin, “Jairas, nan asinak meiewon. Na owon tamareäu ro sarau nuram?” 


text:
Ko keser aurianik, roasiret sosop imwarau wa. Pita, Jems, Jon (Jems nukan amak) ak karar Jisas tainori potoin. 


text:
Ak Jairas nukan owa kouna, roasiret sosop akas wai rai, käi mirori rain. Jisas nukas apwareanik, awarowon, “Owon ak käi mirori rai? Ak owon wairai? Kiro asinak meiäu wa, ko erar nini rau.” 


text:
Jisas keser äienuk, ak ko apari ioin. Kos roasiret kasik naun äsimwaronuk, nona, asinak nukan momok anak ori pak, kon tamareäwon roat 3 orip pak, ak karar asinak nukan ou waru uru imware tonowon. 


text:
Toneanik, kos asinak nukan ipou ateanik, Juda ämänis keser auruwon: “Talita kum”, kiro ämän onoktapau kesek, ‘Asinak isas aisom, na siräu.’ 


text:
Kesernuk, kiro asinak kurte siräi ariäwon. Kiro asinak kon woisan 12 orip. Roasiret rain ak kiro kurur aparianik, näwäu karkairin. 


text:
Jisas nukas ämän sakau awarowon, “Ak kiro onok aparin karauk roasiret wa awarau. Rusapai ak kiro asinak karauk o nuruwe.”<pb/>


text:
Sumaun omre opok, Juda akan tururiäi owa tonomara, Anut nukan ämän onoktoroi tamarowon. Roasiret sosop kon ämän roumoi, karkairianik, arein, “Kiro ro ko ämän erapakan owon? Inokos ko ronkat eposek nurunuk, kos kurur atap atap miäu? 


text:
Kiro ro ko iken ou miäu ro ra? Ko Maria nukan mokoi ra? Kon amakut Jems, Josep, Judas (Jut), Saimon, kon äpiaukut pak erek ak okoro opok raiäi ra?” Ak keser aremana, ak ko sumkäinein. 


text:
Keserna, Jisas nukas akan ämän äpu mianik, awarowon, “Karauk mena Anut nukan ämän roianik, areäu ro, ko enip jou orip, roasiret akas akan woiaka konun epar miäi, utianik, nukan mena senes ko enip jou wäpik, okon, nukan roasiret pak nukan tupsiu pak akas ko sumkäineäi.” 


text:
Keserna, ko kiro mena karauk kurur mau senek wa. Ko kon ipou sip roasiret karar karar opok monuk, näu sarein. 


text:
Jisas nukas roasiret kon ämän mesin woiaka epar mau wa, apwareanik, ronkat sosop owon. Jisas nukas kon tamareäu roat 12 orip mena atap atap äsimwarowon. 


text:
Kiro ses opok, Jisas nukas kon tamareäu roat 12 orip urwarnuk, siakup kouna, osou aru oi kuräun sakau aromoi, ro oirori oirori äsimwarowon. Ak oirori oirori sarau maun awarowon. 


text:
Keseria, kos ak keser awarowon, “Ak apu opok potaun kar osap wa owau. Ak naruauk karar oi manowe. Utianik, ak karauk o ra, akan jo ra, karauk aiauk osap kau maun akan jo päisau uru ra, wa oi manaiei. 


text:
Ak kar mena potona, kiro pakan roasiret akas imwarona rai, kiro roat akan owa karar rawaiei. Tawa kiro ou utomoi, kar mena potaiei. 


text:
Kiro pakan roasiret akas imwarau utomoi, akan ämän rowau utona rai, ak akan owa wa tonaiei. Ak kiro mena ute manaurna, akan onok aru ätär maraun akan isoraka pakan maimai putarwe.” 


text:
Ko keser aware kurenuk, kon tamareäu roat akas mena atap atap poteanik, Anut nukan ämän roasiret tamareanik, awaroin, “Ak akan onok aru utoinai, woiaka pirirwe.” 


text:
Ak osou aru sosop emwaremana, am ukuauk pakan uer oianik, sip roasiret sosop akan enmaksau opok mianik, jekwarona, näu sarein. An jomareäwon ro Jon meiewon. 


text:
<pb/>Kiro omsau kamwareäwon ro king Herot-Antipas ko rowon, owon, kiro omsau pakan roasiret erekapu Jisas nukan onok äpu moin. Karauk roasiret akas keser äiein, “Kiro an jomariäwon ro Jon, ko meiewon ätäi up uruas siräi pewon, okon, ko kiro kurur atap atap maun sakau orip.” 


text:
Karauk akas äiein, “Kiro Elaija.” Karauk äiein, “Ko kar Anut nukan ämän roianik, areäu ro. Ko meten Anut nukan ämän areain roasiret senek.” 


text:
Utianik, Herot nukas kiro ämän roumara, äiewon, “Meter, is Jon nukan pou patir kuremin, utianik, ko meiewon ätäi siräi pewon.” 


text:
Ko iminewon, owon, meter Herot nukasar kon amak, Filip, nukan wau, kon enip Herodias, senri owon. Kiro ses opok, Jon nukas Herot auruwon, “Na nan amunan asir oumon, kiro na sintore ämän espäiemon.” Kesernuk, Herot nukas roat awaronuk, poteanik, Jon sakatemoi, ipou muris sisikäimana, karapus owa kurein. 


text:
Herodias nukas Jon mesin wou aru momara, wenuk, meiäun keserwon, utianik, Herot ko Jon iminewon. Ko äpu Jon ko Anut nukan ämän roiäu ro. Ko onok eposek miäwon, okon, Herot nukas Jon rapor kamäurnuk, Herodias nukas wäu senek wa. Herot nukas Jon nukan ämän roumara, ronkat sosop oianik, ko Jon nukan ämän ätäi ätäi jekur rowaurwon. 


text:
<pb/>Rai rai, Herodias nukas Jon wäun kar apu aparwon. Herot ko anakus an jowon omre tararmana, kos kon ou kameäin roat näunäu pak, kon marai roat näunäu pak, Galili provins akan roat näunäu pak erek, äs me jaun imwarowon. 


text:
Kiro ses opok, Herodias nukan asinak makun koumoi, kiro roat näunäu amiakap karenuk, Herot kon jaukut pak aparianik, akan woiaka näu sarein. Keseria, Herot nukas kiro asinak auruwon, “Nan ronkat owo osap owaun airota, is na isam. 


text:
Is ämän epar aisom, is na pak paip momoi, na owo osap owaun airota, is na isam. Na isan omnokou kameäim karaimas isaun airota, kiro itok, is na karaimas isam.” 


text:
Keser aurnuk, kiro asinak kaik neanik, anak totorwon, “Is owo owaun aurau?” Anakus ätäi auruwon, “Nas kesek aur. An jomareäwon ro, Jon nukan tapau wou owaun auram.” 


text:
Keseria, kos kurte ätäi ro näwäu siakup peanik, auruwon, “Nas rusapaiar, an jomareäwon ro, Jon nukan tapau wou kar maro opok moinam, is iram.” 


text:
Keser aurnuk, Herot nukan wou usu sarewon. Utianik, kon jaukut pak karauk roasiret ko pak tane o je rain amiakap kiro asinak pak paip mowon, okon, ko kiro paip mowon ämän utaun senek wa. 


text:
Keseria, kos kurte kon marai ro kar äsimornuk, kos Jon siakup pote Jon nukan pou patirmoi, kon tapau kerem oi kowaun auruwon. Keseria, kiro ro karapus owa poteanik, Jon nukan pou patirwon. 


text:
Kos kiro tapau wou kar maro opok mianik, oi koumoi, kiro asinak nurunuk, kos pak oi pote kon anak nuruwon. 


text:
<pb/>Jon nukan tamareäwon roat akas kiro ämän roumoi, koianik, nukan enipsau oi pote up kurein. Jisas nukas roat 5,000 orip o arowon. 


text:
<pb/>Meter Jisas nukas kon ämän oi ariai roat nukas mena atap atap äsimwarowon, ätäi nuka siakup koin. Ak pote owo sarau pak owo ämän roasiret tamaroin pak erekapu ko koi aurin. 


text:
Utianik, roasiret sosop akas pote koi, pote koi arna, okon, Jisas kon roat pak o jau senek wa. Keserianik, Jisas nukas awarowon, “Ikarar kar mena ro wäpik opok sumau manau.” 


text:
Utianik, roasiret sosop ak kiro mena utona, apwareanik, ak erekapu mena utomoi, isorakas kurte ak sinsin potoin. 


text:
Keserna, Jisas nukas ous ute nemara, roasiret sosop turur rain apwareanik, akanun wouti mowon. Owon, kon ronkat kiro roasiret ak sipsip senek ak kamwareäu ro wäpik. Keserianik, kos ak ämän sosop onoktoroi tamarowon. 


text:
Rai rai, san naurnuk, kon tamareäwon roat akas siakup koianik, aurin, “Okoro mena ro wäpik, san nauru, okon, nas roasiret äsimwarota, mena atap atap maneanik, ak o kau me jaiei.” 


text:
Utianik, Jisas nukas ätäi awarowon, “Akasar jaun o araiei.” Akas ätäi totorin, “Utianik, nan ronkat roasiret erekapu eteinanak jaun kiro aiauk 200 kina senekus pote bret kau maun itok. Ik o kiro aiauk näwäu kureanik, o kau momoi, araun, itok ra?” 


text:
Jisas nukas awarowon, “O erasek rau? Potoinai, aparwe!” Ak äpu momoi, ätäi aurin, “Bret 5 orip pak was oirori pak rau.” 


text:
Keser aurna, Jisas nukas ätäi kon tamareäu roat awarowon, “Roasiret amurik eposek opok sarpeter marona, tane potaiei!” 


text:
Keserna, Jisas nukas bret 5 orip pak was oirori pak oianik, omar oik eisane aparmara, Anut ‘pere’ auruwon. Aurmara, bret pärärianik, kon tamareäu roat akas roasiret araun arowon. Was oirori pärärianik, nais kir keserwon. 


text:
Roasiret ak erekapu kiro o jeanik, nokomaka penuk, Jisas nukan tamareäu roat akas roasiret akas o jein o autakau utoin basket 12 orip oumana, joke moin. Kiro basket erekapu ok pewon. 


text:
<pb/>Kiro ses opokar, Jisas nukas kon tamareäu roat äsimwaronuk, ous opok toneanik, an unik karaimas Betsaida mena amke manona, Jisas nukarar roasiret akan mena äsimwaraun rawon. 


text:
Jisas nukas kon tamareäu roat sarau näwäu momoi, ous nukan amauk reurin manau senek wa, uriris pairnuk, aparwon. Om teine kounuk kounuk, Jisas nuka an unik oikas ari ari kowon. Jisas nuka kon tamareäu roat itimware potaurwon, utianik, ak ko an opokas ari rawon aparianik, akas ko op rai ronkateanik, pierin. 


text:
Keser awaromoi, Jisas nuka ous opok toneanik, ak pak erek raunuk, urir utowon. Ak karkairianik, ronkat sosop oin. 


text:
Ak Jisas nukas roat bret arowon kiro onok keserwon nukan onoktapau jekur äpu mau wa, okon, akan woiaka sakau maronuk, ak kon onok äpu mau senek wa. Jisas ko Genesaret menan sip roasiret sosop jekwarowon. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak ak an unik kure poteanik, Genesaret omnokou kasakup poteanik, kiro opok ous mur kure moin. 


text:
Ous utonuk, roasiret kiro opok Jisas äpu mianik, ak kiro omnokou opok atap atap mena poteanik, karauk roasiret Jisas erapok rau rai awarona, sip roasiret pasar opok mareanik, imware koin. 


text:
Näu mena ra, mena eteinak ra, apu opok ra, ko erapok ariäwon opok ak sip roasiret om sorik opok marona, rain. Ak Jisas keser sakau aurin, “Na kiro sip roasiret utwarota, koi akas nan omjo peteu ataiei.” Keseria, sip roasiret akan ipiakas Jisas nukan omjo ateanik, ak erekapu näu sarein.<pb/>


text:
Karauk Parisi roat pak karauk sintore ämän tamareäin roat pak Jerusalem näu mena utomoi, koumana, Jisas siakup tururmoi, Jisas nukan karauk tamareäu roat ak Parisi akan sintore ämän tainorianik, akan ipiaka an kosorau wa, ak erar o je rain apwarin. 


text:
(Parisi roat pak Juda roat näunäu pak ak akan askanain sintore ämän jekur tainorianik, akan ipiaka wa an kosoriäi, o wa jeäin. 


text:
O kau maun omoi amket opokas ätäi owa koianik, ak amke an jowaiei, warnuk, ak o wa jaiei. Ak karauk askanai akan sintore ämän sosop tainoriäin. Ak kiro ämän äiäu senek akan kap, maro, patan pak erekapu an kosoriain.) 


text:
Keseria, kiro Parisi roat pak ämän tamareäin roat pak akas Jisas keser totorin, “Nan tamareäumon roat akas owon akan askanai akan onok wa tainoriäi? Ak o jauri akan ipiaka an wa kosoriäi?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Meter Anut nukan ämän roianik, areawon ro Aisaia nukas ak sätäiäin roat mesin epar äiewon. Ko keser jer wewon, ‘Anut nukas äiewon, “Kiro roasiret akas erar oiaksaus isan enim rororiäi, utianik, akan woiakas isanun meiäu wa. Ak isan ämän awareäim ak jekur wa tainoriäi. 


text:
Ak kar ron sintore ämän tainoria, ak keser äiäi kiro Anut nukan ämän. Ak sät ämän tainorianik, ak isan enim erar rororiäi!” ’ <n>Aisaia 29:13</n> 


text:
Jisas nukas ätäi keser awarowon, “Ak Anut nukan ämän utianik, akan askanai akan ämän tainormoi, akasar akan ronkat tainoriäi. 


text:
<pb/>Moses nukas meter awarowon, ‘Na nan momon aninan ämän tainor.’ <n>Kisim Bek 20:12</n> ‘Inok ro kon momok anak jeimarai karauk roat akas ko wena, meiäi.’ <n>Kisim Bek 21:17</n> 


text:
<pb/>Utianik, ak keser ämän miaäi, ‘Inok ro ko osap orip kon momok anak ori sarwataun itok. Utianik, ko au awateäu. “Is kiro osap Anut nuraun karar sare momin rau. Keseria, is au sarwatau senek wa.” 


text:
Keserianik, ak akan askanai akan onok tainorianik, Anut nukan ämän tonoi miäi. Ak karauk onok kesek sosop keseriäi.’ Osap atap atap kis roat ukun kurwareäu. 


text:
<pb/>Jisas nukas roasiret ätäi urwarnuk, kouna, awarowon, “Ak erekapu isan ämän roinai, jekur ronkat oumoi, äpu maiei. 


text:
Kar osap kasik rawon kar ro nukan wou uru toneäu, kiro osapus Anut nukan amukup ro ukun wa kureäu. Utianik, kiro ron ronkat aru wou uru rau siräienuk, kon oksaus äiäu kis epar ko ukun kureäu. [ 


text:
Jisas ko kiro roasiret utwareanik, owa tononuk, kon tamareäu roat akas kiro ämän äiewon onoktapau mesin totorin. 


text:
Keserna, Jisas nukas ätäi awarowon, “Akan ronkat eposek wa ra? Ak kiro onok äpu wa ra, osap kasikrawon kar ro nukan wou uru neäu, kiro osapus Anut nukan amukup ro ukun wa kureäu. 


text:
Kiro o jeäi kiro wou uru wa neäu, kiro pi pimur uru äräreiäu, ätäi pimur uruas koianik, neäu.” Ämän kiros, Jisas nukas o erekapu jaun kiro itok äiewon. Kar o asu rawau wa. 


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Ronkat aru roasiret akan woiaka uru raiäu, siräianik, oiaksau opokas peäu, kiro ronkatis karar epar ukun kurwareäu. 


text:
Woiaka uruas roasiret ak kiro ronkat aru keser oiäi; ak sapum onok aru maun ronkateäi, ak jaunakat akan osap päu owaun ronkateäi, ak roasiret akwarona, meiäun ronkateäi, ak karauk roat akan asiret aru maraun ronkateäi, ak osap sosop meswaronuk, owaun ronkateäi, ak karauk roasiret opok onok aru sosop maun ronkateäi, ak sät ämän maun ronkateäi, ak karauk roasiret mesin wa ronkatwareäi, ak erar onok aru maun ronkateäi, ak jaunakat akan osap aparianik, meswareäu, ak jaunakat akan enmakap sät ämän maun ronkateäi, ak karauk roat akan ämän rowau utiäi, ak otop onok miäi. 


text:
Kiro onok aru erekapu akan woiaka uru raumoi, kasik neäu, kis Anut nukan amuk opok ak ukun kurwareäu.” Kar Siria provins pakan asir Jisas mesin wou epar mowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro ämän me kureanik, kiro mena utomoi, Taia mena siakup potowon. Ko kar owa tone raunuk, kar ros ko kiro opok rauräi äpu murau senek wa rai ronkatewon, sinuk, ko ämäiäu senek wa. 


text:
Kesernuk, kiro ses opokar, kar asir kon asinak osou aru wou uru raiäu, kos Jisas kiro opok rau ämän roumara, kurte koianik, Jisas siakup uou sur wewon. 


text:
Kiro asir Juda asir wa. Ko Grik asir, kon mena Fonisia, Siria provins pakan. Kos Jisas keser sakau auruwon, “Osou aru isan asinakun wou uru rau, nas oi kur.” 


text:
Kesernuk, Jisas nukas ätäi auruwon, “Amke ik Juda akan mokoit o arau. Mokoit akan o oianik, en wa kure mareäum. Kiro onok aru.” 


text:
Kiro asires ätäi auruwon, “Näu ro, kiro epar, utianik, enat patan inkaruru raianik, mokoit akan o usip nonuk, oi jeäi.” 


text:
Keser aurnuk, Jisas nukas ätäi auruwon, “Na eposek ämän airom. Na ätäi manam. Kiro osou aru nan asinakun wou uru rawon kiro ute manowon.” 


text:
Kiro asir kon owa poteanik, aparwon kon asinak pasar opok nini raun, osou aru wou uru rawon ute manowon. Jisas nukas kar ro rauk otop pak menopauk usu sarewon jekurwon. 


text:
<pb/>Jisas ko Taia mena utomara, Saidon omnokou itimormoi, näu mena 10 orip enip Dekopolis omnokou kamuk opok Galili An Unik siakup potowon. 


text:
Karauk roasiret akas kar ro rauk otop saremoi, menopauk usu sarewon orip Jisas siakup imäi koin. Ak Jisas sakau aurin, “Nan ipon kiro ro opok mo.” 


text:
Keseria, Jisas nukas roasiret utwareanik, ko imäi keresir manowon. Aukarar raianik, Jisas nukan ipouaukus kiro ron rauk oirori uru mowon. Kon sinok oumara, ron menopauk opok mowon. 


text:
Kos omar eisane aparianik, kon wou usuäu saremara, suornuk, Juda ämänis kiro ro keser auruwon, “Epata!” Kiro ämän onoktapau kesek ‘Im tue!’ 


text:
Keser aurnuk, kiro ron rauk näu sarenuk, ko ämän jekur rowaun itok. Kon menopauk näu sarenuk, ko ämän rapor onoktoroi arewon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Jisas nukas roasiret sakau awarowon. “Ak kiro onok apari mesin pote karauk roasiret wa awarau.” Jisas nukas ätäi ätäi ak sakau ämän keser awarowon, sinuk, ak kon ämän tainorau wa, ak ämän sue kurein. 


text:
Roasiret akan ämän roianik, ak erekapu karkairianik, äiein, “Ko owo onok miäu erekapu onok eposek senes. Kos roasiret raiaka otop jekwaronuk, ämän roiäi, menopauk usuäu sarewon ätäi ämän jekur areai. Kos keseriäu.”<pb/>


text:
Kiro ses opok, roasiret sosop koi tururin. Ak o wäpik rauna, Jisas nukas kon tamareäu roat urwarnuk, kouna, awarowon, “Is kiro roasiret akanun woiti mou. Ak is pak omre 3 orip rain, okon, rusa ak o wäpik rai. 


text:
Is kiro roasiret äsimwaroita, akan owa potaiei, ak apu opok pote amkoririwaromoi, owarai. Karauk ak apu rumukäu koin.” 


text:
Keser awaronuk, kon tamareäu roat akas ätäi aurin, “Ik okoro ro wäpik omnokou opok raum. Ik erapakan o oianik, roasiret arota, jaiei?” 


text:
Keserna, Jisas nukas roasiret onkapai tanäun awaronuk, ak tanein. Kos bret 7 orip oumara, Anut ‘pere’ aurmoi, bret pärärianik, kon tamareäu roat aronuk, akas pak roasiret arona, jein. 


text:
Ak karauk upinan was eteinanak orip, okon, Jisas nukas kiro oianik, Anut aurmoi, kon tamareäu roat aronuk, akas pak roasiret aroin. 


text:
Roasiret ak kiro o jeanik, erekapu nokomaka pewon. Karauk o autakau utoin raunuk, Jisas nukan tamareäu roat akas basket 7 orip oianik, kiro o jein autau joke mona, ok pewon. 


text:
Kiro o jein roasiret ak 4,000 orip. Jisas nukas ak akan mena äsimwaronuk, manona, ko kon tamareäwon roat pak ous opok toneanik, Dalmanuta omnokou opok potoin. Parisi akas Jisas nukas kar kurur monuk, aparaun rai totorin. 


text:
<pb/>Karauk Parisi roat akas koianik, Jisas ate aparaun aurin, “Na kar kurur ätär mukota, kiro epar ik äpu mam, na Anut omar oik rau nukasar kiro sakau isiäu.” 


text:
Ko wou suornuk, awarowon, “Rusapaian roasiret owon is kar kurur ätär maraun airoi? Is ak epar senes awarom, kiro ses opok is kar kurur wa ätär maroita, aparaiei.” 


text:
Keser awareanik, Parisi roat utwaromoi, ous opok ätäi toneanik, an unik karaimas potowon. Jisas nukas Parisi roat pak Herot pak akan onok jis senek äiewon. 


text:
<pb/>Jisas nukan tamareäu roat ak rakuswarnuk, karauk bret owau wa, ak erar manoin. Ous opok kar bret eteinak karar rawon oi potoin. 


text:
Jisas nukas ak sakau ämän keser awarowon, “Ak Parisi pak Herot nukan roat pak akan bret makona, noroiäwon marasin enip jis ak jekur aparaiei.” 


text:
Kon tamareäwon roat akas aka aka areanik, arein, “Ik bret oi kowau wa, okon, ko kiro ämän aikou.” Jisas nukas akan äkän äpu mianik, “Ak bret wäpik mesin owon arerai? Is ak pak om ses rumukäu raianik, onok sosop tamaromin, owon ak kiro onok jekur ronkatäu wa? Ak isan onok äpu wa ra? Akan woiaka sakau sarera? 


text:
Ak amiakas apari, sinuk, ak osap jekur aparau wa ra? Ak raiakas roiäi, sinuk, ak ämän jekur rowau wa ra?. Ak meten onok ätäi ronkatäu senek itok wa ra? <n>Esekiel 12:2</n> 


text:
<pb/>Is bret 5 orip oumoi, pärärianik, roat 5,000 orip aroita, jein, ak o autakau erasek jowa joke moin?” Akas ätäi aurin, “Jo 12 orip.” 


text:
Jisas nukas ätäi totwarowon, “Kar ses opok is bret 7 orip oianik, pärärmoi, roat 4,000 orip aroita, jein, akas o autakau erasek jowa joke moin?” Akas aurin, “Jo 7 orip.” 


text:
Keseria, kos awarowon, “Ak rusapai isan onok äpu mau wa ra?” Jisas nukas Betsaida mena kar ro amuk utup jekurwon. 


text:
<pb/>Ak Betsaida mena kouna, karauk roat akas kar ro amuk utup imäi koianik, ämän sakau Jisas keser aurin, “Nan ipon okoro ro opok mo.” 


text:
Jisas nukas kiro ro amuk utup nukan ipou ateanik, mena kasakup imäi manowon. Kiro ron amuk uru sinok kureanik, kon ipous kiro ron amuk opok mianik, totorwon, “Na kar osap aparaun itok ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi kon ipou ron amuk opok monuk, ko sakamarnuk, ko rapor amareanik, ätäi osap erekapu rapor apwarwon. 


text:
Jisas nukas kiro ro kon owa äsimorianik, auruwon, “Na ätäi mena wa tonau.” Pita nukas Jisas nukan enip amop mowon. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak erek Sisaria-Filipai mena atap atap potoin. Apu opok pote pote rai, kos kon tamareäu roat totwarowon, “Roasiret akas is inok äiäi?” 


text:
<pb/>Ak ätäi aurin, “Karauk roasiret akas keser äiäi, ‘Ko an jomareäu ro, Jon.’ Karauk akas äiäi, ‘Ko Elaija.’ Karauk akas äiäi, ‘Ko Anut nukan ämän roianik, areäwon ro kar.’ äiäi.” 


text:
Keser aurna, Jisas nukas ätäi aka totwarowon, “Akasar is inok aiäi?” Pita nukas ätäi auruwon, “Na Krais, Anut nukas kon roasiret ätäi imwaraun äsimoisonuk, koumon.” 


text:
Pita nukas keser aurnuk, Jisas nukas ak sakau awarowon, “Kiro epar, utianik, kiro ämän ak karauk roasiret wa awarau.” Jisas ko tätäi sosop oumara, meieanik, ätäi siräiäun ämän marowon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Jisas nukas onoktoroi ämän tamareanik, kon tamareäu roat keser awarowon, “Ro Nukan Mokoi, tätäi sosop oumara, Juda roat näunäu pak Anut kamuk raiäi roat pak sintore ämän tamareäi roat pak erek akas isan ämän rowau utomoi, sumkäinäiei. Akas is iworona, meiäm. Utianik, omre 3 opok is ätäi siräiam.” 


text:
<pb/>Kos kiro ämän amop maronuk, Pita nukas ko kasakup imäi maneanik, kermara, auruwon, “Wa senes wa! Kiro onok na opok wa päi!” 


text:
<pb/>Utianik, Jisas nukas piririanik, kon tamareäu roat apwareanik, Pita keser kerwon, “Satan, na is mekesirap man! Na Anut nukan ronkat eposek wa tainoriäum, na roat akan ronkat karar tainoriäum.” 


text:
<pb/>Keseria, ko roasiret sosop pak kon tamareäu roat pak urwarnuk, kouna, keser awarowon, “Inok ro is tainoire päun, ko nuka mesin wa ronkatäi, kon am äpäs nukasar ämäianik, is tainoirai. 


text:
Inok ro ko kon totok awau rawaun ronkateäu kiro kon totok aru mai. Utianik, inok ro ko isanun pak Anut nukan Ämän Eposek pakaima meiäi, kiro ro kon totok orip orip jekur eposek rawai. 


text:
Kar ro omnokoupaian osap erekapu oumara, ko meiäi. Kiro osapus nukan totok awau rawaun owose saräi? 


text:
Ko owo osap oianik, ätäi nukan totok awau rawaun kau mai? Wa, ko ätäi nukasar nukan totok kau mau senek wa. 


text:
Inok ro rusapaian roasiret onok aru miäin akan amiakap is tainoraun iminäi, kos is äpu wa äianik, isan ämän ämäi mai, is Ro Nukan Mokoi, tawa isan monian arou näwäu pak sarau eitek eposek raut erek koi isas nais kiro ro äpu wa äiäm.”<pb/>


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Is ak epar awarom, karauk roat ak okoro omnokou opok rai, karauk wa meiäiei, utianik, ak rauna raunar, Anut nukan kamwaraun onok sakau orip amop päi aparaiei.” Jisas nukan enipsau atap pirirmara, pewon. 


text:
<pb/>Omre 6 orip utia, Jisas nukas Pita, Jems, Jon pak imware, omtapau rumukäu oik tonomara, ak karar rain. Akan amiakap Jisas nukan enipsau pirirmara, atap pewon aparin. 


text:
Kon omjo san nukan merek senek jeremara, ärneu senes sarewon. Omnokou opok kar ron omjo ärneu senes kesek wa. 


text:
Pita nukas Jisas auruwon, “Tamukiäum ro, ik okoro opok rawaun eposek. Na äuta, ik akan jan ou 3 orip mam, kar nan, kar Moses nukan, kar Elaija nukan.” 


text:
Ak imineanik, Pita nukas owo ämän maun äpu wa, okon, ko erar keser äienuk, kar iou näwäu omar oikas ak kurururware mowon. Kar oksaus kiro iou uruas, äiewon, “Kiro mokoi isakan senes, is konun isan woias meieäim. Ak kon ämän rapor rowaiei!” 


text:
<pb/>Ak omtapau ute ne ne rai, Jisas nukas sakau ämän keser awarowon, “Okoro onok ak amiakap pewon aparin ak pote kar roasir wa aurau. Ro Nukan Mokoi, meiemara, ätäi up uruas siräunuk, kiro ses opok owo onok aparin kiro epar roasiret awaraiei.” 


text:
Keseria, ak kiro ämän ämäi ämäi atomoi, ak aka aka äiein, “Up uruas ätäi siräiaun, kiro owo onok rä?” 


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak kiro epar äiäi, Elaija ko amke koianik, osap erekapu jekur mora. Utianik, Anut nukan ämän jer we moin rau owon keser äieu, ‘Ro Nukan Mokoi tätäi sosop ounuk, roasiret akas ko sumkäinäiei’? 


text:
Utianik, is ak epar awarom, Elaija ko amke kowon, roasiret akas akan ronkatis onok aru atap atap ko opok keserin. Ak kiro onok ko opok keseraiei mesin meter Anut nukan ämän jer we moin rau.” Jisas nukas kar mokoi osou aru orip jekur mowon. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat 3 orip ak karauk tamareäu roat siarakap koianik, akas roasiret sosop koi tururin pak, karauk sintore ämän tamareäi roat akas ak pak aurate rain apwaroin. 


text:
Kar ro, roasiret kamuk rau kos ätäi auruwon, “Tamukiäum ro, isan mokoi osou aru wou uru raunuk, ok utup raunuk, na siatap imäi koim. 


text:
Kiro osou arus ko sakau ateanik, oi omnokou opok känkurenuk, au sipar kurarianik, aukpanak kartitirmoi, enip tipine kureäu. Is nan tamareäum roat osou aru emeraun rai awaromin. Utianik, ak emeraun itok wa.” 


text:
Jisas nukas roasiret kewareanik, ätäi äiewon, “Roasiret rusapai rai, akan ronkat owo senek ak woiaka epar mau senek wa. Omre esap esap is ätäi ak pak rawam? Omre esap esap is akanun ätäi woias meiäm? Kiro mokoi is siarap imäi kowe.” 


text:
Keseria, ak kiro mokoi imäi Jisas siakup kouna, osou arus Jisas aparianik, kurte kiro mokoi ate karemara, känkurenuk, omnokou opok kurir momara, nini taitairmoi, au sipar kurewon. 


text:
Jisas nukas mokoin momok totorwon, “Omre esap esap ko kiro keser rawon?” Momokus ätäi auruwon, “Mokoi eteinak pakar keserwon. 


text:
Kiro osou arus orip orip ep mik oi kureäu, an unik uru oi kureäu wenuk, meiäun keseriäu. Utianik, na kar onok keseraun itok raroi, na iwenun wonti moinam, iu sareitam.” 


text:
Keseria, Jisas nukas auruwon, “Na owon keser äiem, ‘Na kar onok maun itok ra?’ airom. Kar ro is mesin wou epar miäu, kos onok erekapu keseraun itok.” 


text:
Keser aurnuk, mokoin momokus kurte urweanik, äiewon, “Is na mesin woi epar mowon, utianik, isan woi epar mowon, kiro eteinak, okon, nas is sareir.” 


text:
Jisas nukas roasir sosop kurte ko siakup kouna, apwareanik, osou aru sakau auruwon, “Na, osou ok utup, rauk otop, is na aisom, na kiro mokoi rurisa utoinam, man. Na ätäi kon wou uru wa tonam.” 


text:
Keser aurnuk, kiro osou aru piormoi, mokoi sakau ate kareanik, ute manonuk, mokoi op meiewon senek nini rawon. Roasiret sosop akas aparianik, äiein, “Ko meiewon.” 


text:
Keseria, Jisas ko ute owa tonomoi, kon tamareäu roat pak akarar raianik, akas ko totorin, “Ik owo onokun kiro osou aru oi kuräu senek itok wa?” 


text:
Kos ätäi awarowon, “Ak Anut karar auri rawaiei, kiro onok kararas epar osou aru emeraiei. Kar onokus kiro itok wa.” Jisas nuka meieanik, ätäi siräiäun ämän kon tamareäu roat ätäi awarowon. 


text:
Ak kiro mena utomoi, Galili provins kampai ari ari potoin, owon, ko kon tamareäu roat ämän tamareäu, okon, Jisas kar ros ko erapok rau äpu maun utowon. Kos keser awarowon, “Karauk roasiret akas Ro Nukan Mokoi sakateanik, roat akan ipiaka opok maiei. Ko wena, meieanik, omre 3 opok ko ätäi up uruas siräiai.” 


text:
Ak kiro ämän onoktapau äpu wa. Utianik, ak iminemoi, ko kar ämän totorau wa. Jisas nukas inok ro näwäu rawaun ämän awarowon. 


text:
<pb/>Ak Kapaneam mena koumoi, kar owa toneanik, Jisas nukas totwarowon, “Ak apu opok koi rai, owo ämän arein?” 


text:
Akas ko kar ämän ätäi aurau wa, owon, apu opok, ‘inok ro näwäu senes enip orip karauk roat itimwareäu?’ aka aka keser äiein. 


text:
Keseria, Jisas nukas tanemara, kon roat 12 orip urwarnuk, kouna, awarowon, “Inokos ro enip näwäu orip saräun, ko erar ep ro senek raianik, karauk roat akan sarau ro senek sareanik, roasiret erekapu isanwarai.” 


text:
Keser awareanik, kar mokoinak imäumoi, ak kamuk tai momara, pokäir raianik, awarowon, “Inok ros isanun ronkatemoi, kar mokoi okoro mokoinak senek imäianik, jekur kameäu, kiro ko is imäiriäu. Inok ros is imäiriäu, ko is karar wa imäiriäu, kiro ko isan moni is äsimoirnuk, koimin, imäiäu.” Inok ro ko akan iwäi jaunakat wa, kiro akan jaunakat. 


text:
<pb/>Jon nukas Jisas auruwon, “Tamukiäum ro, ik kar ro nan enmat pakas osou aru oi kurenuk, aparmun. Ko iken jaunok wa, okon, ik kiro ro kiro onok wa keserau rai aurumun.” 


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak ko wa tämurau. Kar ros kar kurur isan enim pakas miäu, kos is kurte wa jeimairai. 


text:
Is ak epar senes awarom, inok ros ak isan jaiat rai äpu mareanik, an jaun an arai, kiro ro Anut nukas wa sumkäinai, tawa ko epar omar oik osap eposek owai.” Onok arus kiro ron wou epar mowon aru murai. 


text:
<pb/>“Kar mokoinak is mesin kon wou epar mowon kar ros ko onok aru ätär muronuk raroi, kiro onok aru senes. Karauk roat akas aiauk usuäu oianik, kiro ron pou opok muris pararar mianik, an unik uru känkurena, nai, kiro itok, kiro usu eteinak. Warnuk, tawa omar oik, ko usu näwäu senes owai. 


text:
Nan iponas onok aru monuk rai, nan ipon kar patir känkuräm, kiro itok. Keserianik, ipon karar orik na orip orip eposek awau rawam. Na kiro wa keserta rai, kiro ipon oirori orip pak erekapu ep wa koseriäu uru kureisaiei. [ 


text:
Nan isonas onok aru monuk rai, kar ison patirnam, känkuräm. Keserianik, ison karar orik na orip orip eposek awau rawam. Na wa keserta rai, ison oirories na kiro mena ep näwäu wa koseriäu uru känkureisaiei. [ 


text:
Nan amunauk kararas onok aru monuk, reusunuk rai, kiro amunauk kiro etkoi känkuräm, amunauk karar kiro itok. Na orip orip eposek awau rawam. Na kiro wa keserta rai, na ran amunauk oirori orip pak erekapu ep näwäu orip orip jeräu mena kureisaiei. 


text:
Kiro mena mamat sosopus roasiret akan enmaksau tukware rawai, sinuk, ak wa meiäiei, kiro ep wa koserai. <n>Aisaia 66:24</n> 


text:
<pb/>Siu o opok kureäi kiro o wa poomreäu senek, Anut nukas kon roasiret ate aparaun usu ariäu, okon, ak sakau sareanik, wa wasaräiei. 


text:
Siu osap eposek, o wa poomreäu. Utianik, siu nukan sakau manonuk rai, kiro sakau ätäi owose owai? Onok eposek siu sakau senek akan woiaka uru moinai, kiro onokun ak jaunakat pak wa weräiäu, ak woiaka karar orip eposek rawaiei.”<pb/>


text:
Jisas kiro mena utomoi, Judia provins opok Jordan An kasakup potowon. Roasiret sosop ätäi koumoi, tururianik, Jisas nukas kon onok tainorianik, Anut nukan ämän tamarowon. 


text:
Karauk Parisi roat koianik, ko ate aparaun keser totorin, “Iken sintore ämänis äieu, ro kon wau utaun itok ra, wa?” 


text:
Akas ätäi aurin, “Moses nukas keser aikowon, kar ro kon asir utonuk, manaun ko kar jer wemara, kon wau nurai. Kesermara, epar ko wau utonuk, manai.” 


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Moses nukas akan woiaka sakau mona, apwarwon, okon, kiro sintore ämän jer we arowon. 


text:
Utianik, meter Anut nukas omnokou ate mowon ses opok, ko ro pak asir pak ate matowon. <n>Stat 1:27</n> 


text:
Kiro onokun, ro kon momok anak ori utwatomara, kon wau ori erekur atap raianik, awan enmaksau karar tururaieir. Keseria, kiro ro asir ori awan enmaksau atap atap oiroror rawau wa, utianik, awan enmaksau karar senek sare rawai. <n>Stat 2:24</n> 


text:
<pb/>Keserianik, Anut nukas au karar enmaksau senek turur matowon, okon, kar roasires ätäi wa inäi matau.” 


text:
Kos ätäi awarowon, “Inok ro kon wau utomara, ko kar asir owai, kiro, ro asir ouratäiäi akan sintore ämän espäianik, onok aru kon wau opok mai. 


text:
Kiro senek keseriar, waus kon komuk utomara, ko kar ro pote owai, kiro asires sintore ämän espäianik, onok aru kon komuk opok mai.” Jisas nukas mokoi eteinanak kon sakau araun tapiaka atowon. 


text:
Karauk roasiret akas akan mokoinakut Jisas nukas kon ipou akan tapiaka ateanik, sakau araun rai, imware koin. Utianik, kon tamareäu roat akas kiro roasiret kewarona, Jisas nukas kiro onok aparianik, ko wou aru momoi, kon tamareäu roat keser awarowon, “Ak kiro mokoit utwarona, ak is siarap kowaiei. Ak wa tämarau. Roasiret ak okoro mokoinakut senek, ak äpu Anut ko akan kamwareäu ro näwäu. 


text:
Is ak epar senes awarom, inok roasir ko mokoinak senek saräu wa, ko Anut nukan roasir tuku wa rawai.” 


text:
Keser awareanik, Jisas nukas mokoinakut imware oi wauk orori kurwareanik, kon ipou akan tapiakap momara, Anut nukas ak jekur kamwaraun auruwon. Kar ro ko osap sosop orip. 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro mena ute manaun siräi nonuk, kar ros ko siakup kurte koianik, uou sur wemoi, totorwon, “Tamukiäum ro eposek, is owo onok eposek kesermoi, isan totom awau orip orip rapor rawai?” 


text:
Na iken sintore ämän äpu. ‘Na kar ro weta, wa meiäu, na kar ron asir wa imäi ariau, na karauk roat akan osap wa päu owau, na kar ro nukan enkup sät ämän wa mau, na nan jaunan osap erar owaun wa sätäiäu, na nan momon anin orien ämän erekapu tainor,’ kiro na äpu.” <n>Kisim Bek 20:12-16</n> 


text:
<pb/>Kiro ros ätäi auruwon, “Näu ro, meter is eteinak opok kiro sintore ämän erekapu tainori koi, rusapai nais keseriar raim.” 


text:
Jisas nukas kiro ämän roianik, kiro ro mesin wous meieanik, amukus aparmara, auruwon, “Kiro itok, kar onok karar na itimoisi rau. Na pote, nan osap erekapu karauk roat are kureta, akas kiro osap kau mona, kiro aiauk oinam, saruku roat osap wäpik kiro aiauk inäi aram. Na kiro keseria, tawa omar oik osap sosop owam. Na pote, kiro onok kesernam, koi is tainoir.” 


text:
Kiro ro ko osap sosop orip, okon, kiro ämän roumara, ko wou usu sarenuk, nepu aru mianik, ute manowon. 


text:
<pb/>Kesernuk, Jisas nukas kon tamareäu roat amukus apwarea, awarowon, “Roat osap sosop orip ak Anut nukan roasiret saräun kananäiei.” 


text:
<pb/>Kon tamareäu roat kiro ämän roianik, karkairina, Jisas nukas ätäi awarowon, “Mokoit, kar omnokou pakan ro Anut nukan ro saräun kos sarau sakau mai. 


text:
Kar opur kamel ko omjo näkeäi nil nukan amarer uruas tonaun kananäi. Utianik, roasiret osap sosop orip ak Anut nukan roasiret saräun kiro näwäu kananäiei.” 


text:
<pb/>Keser awaronuk, kon tamareäu roat ak näwäu karkairianik, kesek aurin, “Keseria, Anut nukas inok ro imäienuk, ko pak erek orip orip rawai?” 


text:
Jisas nukas apwareanik, awarowon, “Roat akas kar onok keseraun itok wa, Anut nukas karar kiro onok keseraun itok. Anut nukas owo onok keseraun ronkatemoi, erekapu keseraun itok.” 


text:
Jisas nukas ätäi auruwon, “Is na epar aisom, inok ro isanun ronkateanik, Anut nukan Ämän Eposek araun, kon mena, awakut, amakut, äpiaukut, anak, momok, mokoit, omnokou pak utwareanik, kowon, tawa Anut nukas kiro osap ute kowon senek sosop, 100 orip senek, ätäi nurai. Ko rusapai okoro omnokou opok, ou sosop, awakut, äpiaukut, anakut, mokoinakut, pak omnokou sosop ak oianik, rawaiei. Utianik, kiro ses opokar, karauk roat akas ko onok aru muriäi. Utianik, tawa ko orip orip eposek rawai. 


text:
Roat sosop ak rusapai enmaka näunäu orip rai, tawa ak enmaka wäpik ro senek rawaiei. Utianik, roat rusapai erar rai, tawa akas enmaka näunäu orip rawaiei.” Jisas nukas nuka tätäi sosop oumoi, meiäun ämän ätäi marowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat pak Jerusalem näu mena toptaun ari ari pote rai, Jisas nuka amke potowon. Kon tamareäu roat akas ko kiro mena tonaurnuk, ronkat sosop oin. Roasiret akas tainware kouna, iminein. Jisas nukas kon tamareäu roat 12 orip ätäi imwareanik, owo onok ko opok päi awarowon. 


text:
Kos keser awarowon, “Rowe. Ik rusapai Jerusalem mena potota, karauk roat akas Ro Nukan Mokoi Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak akan ipiaka opok maiei. Keseria, kiro roat akas akan ämän roianik, wena, meiäun ämän ateanik, karauk omsau pakan roat akan ipiaka opok maiei. 


text:
Akas ko jeje ämän aurianik, opokup sinok kuremoi, mänkäsirianik, wena, meiäi. Utianik, omre 3 opok, ko ätäi siräiäi.” Jems Jon ories Jisas kar osapun totoririn. 


text:
<pb/>Keser awaronuk, Jems Jon ori, Sebedi nukan mokoit ori, awas Jisas siakup koumoi, keser totoririn, “Tamukiäum ro, iwes na iu sareitaun aisamur siar na kiro ämän tainoraun aisom.” 


text:
Awas keser auririn, “Nas iu pak paip keser mam, tawa nas kamwaraun ro näwäu sareanik, iu imäitota, karas nan ipon näu kaima tanäi, karas saunan kaima tanäi. Keseitota, iu na pak rawamur.” 


text:
Jisas nukas ätäi awatowon, “Kiro ämän totoiroir kon onoktapau au äpu mau wa. Is kiro an kap opok rau jam, au kiro an jaun itok ra? Is an joianik, tätäi näwäu owam siar, au kiro senek owaun itok ra?” 


text:
Awas ätäi auririn, “Io, iu itok.” Keseria, Jisas nukas awatowon, “Kiro epar. Kiro an kap opok rau is jam, au nais jaieir. Is an joianik, tätäi owam, au nais keseriar an jowaieir, utianik, inokos isan ipi näu kaima tone tanäi, inokos isan ipi saunan kaima tanäi, kiro isan sarau wa. Anut nukasar karauk roasiret sare mareanik, akan omoi jekur marowon rau.” 


text:
Keserna, Jisas nukas ak urwarnuk, siakup kouna, awarowon, “Ak äpu, okoro omnokou pakan roat akan karauk kamwareäin roat näunäu akas akan enmak jou momoi, akan roasiret kamwareäi. Roasiret akan roat näunäu akas roasiret akan ämän tainoraun sakau ämän awareäi. 


text:
Ak isan roat, ak kiro onok wa keserau. Utianik, kar ros akan ro näwäu rawam äienuk rai, kiro itok amke ko akan sarau ro senek rawai. 


text:
Kar ros is enim jou orip rawam äienuk rai, amke ko roasiret erekapu akan sarau ro (slev) senek rawai. 


text:
Owon, Ro Nukan Mokoi karauk roasiret akas ko isanaraun kowau wa. Wa! Ko karauk roasiret sarwaraun kowon. Ko meieanik, roasiret sosop ätäi Anut nuka rawa imware tonai.” Jisas nukas kar ro amuk utup enip Bartimeas jekur mowon. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak Jeriko mena potowon. Akas roasiret sosop pak ätäi kiro mena ute nonuk, kar amuk utup ro enip Bartimeas, Timeas nukan mokoi, ko apu kasakup tane rawon. Kos roasiret osapun nik mareäwon. 


text:
Ko Nasaret menan ro, Jisas koura äuna, roianik, kos urwäun onoktoreanik, äiewon, “Jisas, Devit nukan mokoi, na isanun wonti moinam, is sareir.” 


text:
Roasiret sosop akas kerianik, aurin, “Na asor!” Utianik, ko sakau urwewon, “Devit nukan mokoi, na isanun wonti moinam, is sareir!” 


text:
Kesernuk, Jisas nukas tai raumara, roasiret awarowon, “Ko aurna, koi.” Ak kiro ro amuk utup urianik, aurin, “Kos na urweisou, okon, na won näu saremoi, na siräi, koi.” 


text:
Kesernuk, Jisas nukas auruwon, “Isas na owosisaun airom?” Kesernuk, kiro ro amuk utupus auruwon, “Tamukiäum ro, is ätäi ami urarenuk, apu aparam.” 


text:
Jisas nukas ätäi auruwon, “Itok, na man. Nan won epar momon, okon, na ätäi amun urarenuk, apu aparam.” Kiro ses opokar, kon amuk urarenuk, ätäi apu aparianik, ko Jisas tainori potowon.<pb/>


text:
Jisas ko kon tamareäu roat pak Jerusalem näu mena potaun pote rai, Betfasi pak Betani mena kamuk omtorou enip Olivet opok potomana, Jisas nukas kon tamareäu ro oirori äsimwatomara, awatowon, “Au enro mena aparum opok potoinair. Kar donki nak muris pararar moin rau, mur uräinäir, kiro donki nak imäi kower. 


text:
Utianik, kar ros au kiro donki nak owon ourair rai totwatonuk rai, awas ätäi aurwer, ‘Iken Näwäus okoro donki sarau orip äiewon. Sarau patirianik, ätäi kurte äsimornuk, kowai.’ keser aurwer.” 


text:
Au poteanik, kar opur donki nak apu kasakup ou rorokpai muris pararar moin, aparirin. Au mur uraresa, karauk roat kiro opok tai rain, akas awatoin, “Au owon mur donki nak pakan uräurair?” 


text:
Awas Jisas nukas ämän awatowon siar, keseriar kiro ämän ätäi awaroirin. Roat akas ior äuna, au donki oi koirin. 


text:
Keseria, au donki nak Jisas siakup imäi koianik, awan omjo rumukäu donki nukan mekesu opok puris rue moisa, Jisas nuka oik tone tanewon. 


text:
Roasiret sosop akas akan karauk omjo apu opok tai potaun puris rue mokurein. Karauk roasiret ak woia apu siakupaian poteanik, kar am ukumai pisau senek patir okukureanik, apu opok puris rue potoin. 


text:
Roasiret akas Jisas kamuk mianik, karauk amke potona, karauk ruris tainoria, ak erekapu keser ur we we potoin, “Anut nukan enip jou murau. Kiro ro ko Näwäu nukan enip opokas kou, <n>Buk Song 118:25-26</n> ik koi kon enip jou murau, ko Anut nukas sareäu. 


text:
Devit, iken askanai, nukan kamwaraun ses pera. Kiro kamwaraun ses päi opok ik rapor rawam. Anut nukan enip karar oik jou mau.” 


text:
Keserna, Jisas nukas Jerusalem mena toneanik, Anut osap nuriäi ou näwäu enip tempel nukan porim rorokpai tonowon. Ko osap erekapu jekur aparwon. Utianik, kiro ses iukärir, san naurnuk, okon, kon tamareäu roat 12 orip pak ak Jerusalem mena utomoi, ätäi Betani mena potoin. Jisas nukas kar am uran senek kon enip fik kernuk, meiäun kerwon. 


text:
<pb/>Jisas ko kon tamareäu roat pak ak tapera senes ätäi Betani mena utomoi, apu opok pote pote rai, Jisas ko sou wewon. 


text:
Ko am uran senek enip fik käwäu orip atapukas aparianik, am nemauk rau rai aparaun siakup potowon. Kiro am nemauk muraun ses wa, okon, ko am nemauk aparaun siakup pote, nemauk murau wa aparwon. Am käwäu karar rawon aparwon. 


text:
Keserianik, Jisas nukas kiro am keser auruwon, “Kar ros nan nemauk ätäi wa oi jai. Na nemauk ätäiar wa muriäwam.” Kon tamareäu roat ak kiro ämän roin. Jisas ko Anut osap nuriäi ou näwäu enip tempel opok tonowon. 


text:
<pb/>Ak Jerusalem mena koianik, Jisas ko Anut osap nuriäi ou näwäu enip tempel owa toneanik, roasiret ak osap kau momana, aiauk amuk we rain opokan Jisas nukas emwaronuk, erekapu imine manoin. Kos roat akan aiauk amuk we oiäin patan pak ainak me rain bokis pak oianik, kour kurewon. 


text:
Kos roasiret ämän tamareanik, awarowon, “Anut nukan ämän jer we moin kesek rau, ‘Isan ou kiro roasiret omsau atap atap pakan koianik, akas is pak aräun ou äiäiei.’ <n>Aisaia 56:7</n> Anut nukan ämän kesek rau ra, wa? Utianik, akas okoro ou päu roat akan ämäi rawaun omoi senek sare moin.” <n>Jeremaia 7:11</n> 


text:
<pb/>Keser awaronuk, karauk Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak ak kiro ämän roianik, ko wena, meiäun apu onoktoroi itanäurin. Roasiret erekapu kon ämän eposek roianik, karkairin, owon, kiro roat näunäu akas Jisas iminein. 


text:
<pb/>Iukärir, om iraurnuk, Jisas kon tamareäu roat pak erek ak Jerusalem näu mena ute potoin. Am uran meiewon. 


text:
<pb/>Pote ninoinus, tapera, ak apu opok ari ari poteanik, am uran kinip käwäu pak erekapu meiewon, aparin. 


text:
Keseria, Pita nukas Jisas nukas kukam kiro onok keserwon ätäi ronkateanik, Jisas auruwon, “Tamukiäum ro, apar! Kukam, na kiro am aru mam aurumon. Rusapai ko meiewon.” 


text:
Is ak epar senes awarom, kar ros kiro omtapau aurai, ‘Na siräunam, an unik uru pitikänir nam!’ Keser aurianik, ko wou oirori wa mai, kon wou epar mowon sakau momara, kiro om tapau kon ämän tainorai. 


text:
Keserianik, is ak awarom, ak owo onok Anut nukas keseraun rai auraun, akan woiaka epar oripas auraiei. Kos akan ämän tainorianik, ko kiro onok keserai. 


text:
Ak Anut auraun tai rauna, kar ros ak aru maraun ämän ronkatemoi, akas kiro ron onok aru jäkäi muraiei. Ak keserna, akan momonaka omar oik rau kos nais akan onok aru jäkäi marai. [ 


text:
Ak kar ron onok aru wa jäkäi muruna rai, akan momonaka omar oik rau kos nais akan onok aru wa jäkäi marai.]” Jisas inos sakau nuruwon kiro onoktapau aparaun totorin? 


text:
<pb/>Ko keser awaromoi, ak poteanik, Jerusalem mena ätäi tonoin. Jisas kos Anut osap nuriäi ou näwäu owa ari raunuk, Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak karauk roat näunäu pak Jisas siakup koin. 


text:
Ak koianik, Jisas keser totorin, “Na owo sakau oianik, kiro onok keseriäum? Inokos na kiro sakau isowon?” 


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Isas nais ak kar ämän totwaraurim. Akas amke isan ämän onoktapau kiro totwaraurim airona, isas pak is owo sakau pakas kiro onok keseriäim onoktapau ak awaram. 


text:
Jon, an jomareäwon ro, ko Anut nukas sakau nuruwon ra, ara, roat akas sakau nurin ra? Akas is kiro onoktapau airowe.” 


text:
<pb/>Kesernuk, ak aka aka areanik, äiein, “Ik ko owo rai aurau? Ik ko Anut nukan sakau pakas an jomareäwon äieta, kos aikai, ‘Keseria, ak owon akan woiaka epar mau utoin’. 


text:
Utianik, ik ko ro pakan sakau orip äieta, kiro nais itok wa.” (Roasiret akan ronkat Jon epar Anut nukan ämän roianik, areawon ro kar, okon, kiro roat näunäu ak roasiret akas owo onok ak opok keseraiei rai ronkateanik, iminein.) 


text:
Keserianik, ak ätäi Jisas aurin, “Ik äpu wa.” Keserna, Jisas nukas ätäi awarowon, “Is nais, inokos is sakau ironuk, kiro onok keseriäim ak wa awaram.”<pb/>


text:
Jisas nukas ak totok ämänis tamareanik, awarowon, “Kar ro ko wain woi mianik, wain uku wemoi, porim wate mowon. Kos woia wain nemauk asisiraun up tuweanik, woi kamäun ou rumukäu kämioik mowon. Woi erekapu jekur raunuk, karauk roat kon woia sarau maun kau mareanik, sarau mona mona, nuka kar omsau atapuk pote rawon. 


text:
Wain nemauk murunuk, owaun ses penuk, kiro woi atak ros kon sarau ro kar kiro wain woia sarau me rain roat rawa potaun awaronuk, karauk wain nemauk oi nuruna, oi kowaun rai, äsimornuk, potowon. 


text:
Keserna, ko ätäi kar sarau ro äsimornuk, potonuk, ak ko nais keseriar kon tapau puromoi, aru murianik, erar äsimorna, potowon. 


text:
Keserna, kos ätäiar kar sarau ro äsimornuk, potowon. Ko nais wena, meiewon. Wain woi atak ros kon sarau roat sosop äsimwaronuk, potona, karauk erar akwaroin, karauk akwarona, meiein. 


text:
Keserna, ro karar rau ko äsimoraun itok. Kiro kon mokoi senes kon wous konun meiewon. Keseria, kos kon mokoi ruris äsimorianik, ronkatewon, ‘Ak isan mokoin ämän roumoi, wa aru muraiei.’ 


text:
Utianik, kiro woi kameäin roat akas ko kounuk, aparianik, äiein, ‘Kiro woi atak ron mokoi kou. Kon momok meienuk, kos kon momokun osap erekapu owai. Ik ko weta, meienuk, kon wain woi ik owam. Kiro ik keseram.’ 


text:
Jisas nukas roat rain totwarowon, “Akan ronkat woi atak ro nukas kiro sarau roat owoswarai? Ko koumara, kiro woi kameäin roat akwaronuk, meiena, kon wain woi karauk roat akan ipiakap marai. 


text:
Kiro Anut nukan ämän jer wein ak ninaräu wa ra? ‘Kiro ou tutu ou miäin roat akas aru äumoi, sauk moin. Rusapai, kiro ou tutu kamuk opokan ou tutu sakau eposek sarewon, Anut nukasar kiro tutu sarau näwäu nuruwon, kiro eposek senes ik aparum,’ <n>Buk Song 118:22-23</n> jer keser rau.” 


text:
Jisas nukas keser awaronuk, Juda roat näunäu akas ko kiro opokar sakau ataurin, owon ak äpu ko kiro totok ämän akan onok senek awarowon. Ak roasiret iminewareanik, ak ko sakau atau senek wa. Keseria, ak ko utomoi, manoin. Roat akas Jisas totorin, “Ik takis aiauk Sisa nuraun itok ra?” 


text:
<pb/>Juda roat näunäu akas karauk Parisi roat pak Herot nukan ämän tainoriäi roat pak Jisas nuka ämän atonoraun äsimwarona, koin. 


text:
Koianik, akas Jisas aurin, “Näu ro, ik äpu na epar ämän areäum ro. Na kar ron ronkat wa roiäum. Enmak orip roat karar na wa apwareäum. Na Anut nukan onok epar ik ätär mukiäum. Nan ronkat owo senek? Takis aiauk Sisa nurau kiro onok eposek ra, wa? 


text:
Ikes kiro takis aiauk nuram ra, utau?” Jisas ko amuk atomoi, ämän moin äpu momara, ätäi awarowon, “Ak owon is ami atorai? Ak takis miäi aiauk karar oi ätär muruna, is aparam.” 


text:
Akas kiro aiauk karar oi koi nuruna, Jisas nukas awarowon, “Okoro aiauk opok enip totok orip inokon rau?” Akas ätäi aurin, “Sisa nukan.” 


text:
Keserianik, Jisas nukas ätäi awarowon, “Keseria, ak Sisa nukan osap kiro Sisa nuraiei. Anut nukan osap, kiro Anut nuraiei.” Ak kiro ämän eposek roianik, ronkat sosop oin. Jisas nukas roat meieanik, siräiäi ämän awarowon. 


text:
Karauk Juda akan roat näunäu, enmak Sadusi, akas äiäi, roat meiäi ätäi wa siräiäiei rai äiäi. Kiro omre opokar, karauk Sadusi roat pemana, Jisas keser totorin, “Tamareäum ro, meter Moses nukas ik ninaräun keser jer wewon, ‘Kar ro ko asir orip ko meiemara, kon wau mokoi wäpik meie ute manonuk, kon amakus awakun wäimäs oumara, mokoi mai. Kiro mokoi penuk, kiro ro meiewon nukan mokoi senek saräi.’ 


text:
Keseria, kar amunakas kon wäimäs owon. Ko nais mokoi wäpik meiewon. Kesernuk, kar amunakas kiro asir oianik, keseriar keserwon. 


text:
Keseriar pote, kiro roat 7 orip kiro asir oin, erekapu mokoi wäpik erar meiein. Keserianik, kiro wäimäs asir rawonus, ruris meiewon. 


text:
Kiro asir roat 7 oripas oin, tawa meiein roasiret siräiäiei omre opok siräuna, kiro inokon asir rawai? Omnokou opok, kiro roat 7 orip meiein akas kiro asir karar oin.” 


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak Anut nukan ämän pak kon sakau pak äpu wa. Keseria, ak sätäpu roat senes! 


text:
Roasiret meiein ätäi siräiaiei, kiro ses opok, ak wa ouratäiäi. Ak erekapu Anut nukan sarau eitek omar oik rai senek rawaiei. 


text:
Moses nukas roat meiein, siräiäi mesin jer wewon. Kiro ämän rusapai amop rau. Ak kon ämän kesek ninaräu wa ra? Meter ep arou am eteinak opok jeremara, Anut nukas kon enip keser mowon, Moses auruwon, ‘Is Apraham, Aisak, Jekob akan eit.’ <n>Kisim Bek 3:6</n> 


text:
<pb/>Anut ko roat meiein akan eit wa. Ko roat orip orip awau raiäi akan eit. Akan ämän kiro eposek wa.” Owo sintore ämän kiro näwäu senes? 


text:
<pb/>Kar sintore ämän tamareäu ro Jisas nukas kiro ämän eposek Sadusi roat awarowon roianik, kos koumoi, Jisas totorwon. “Iken sintore ämän erekapu kamuk opok, owo sintore ämän kiro näwäu senes?” 


text:
Kesernuk, Jisas nukas ätäi awarowon, “Kiro sintore ämän epar näwäu senes amke rau, ‘O, Israel roasiret, ak rowe. Anut iken Näwäu, nuka karar ko iken Näwäu. 


text:
Na nan won pak nan totomat pak nan ronkat pak nan sakau pak nan Näwäu, Anut nukanun erekapu meie.’ <n>Lo 6:4-5</n> 


text:
<pb/>Kar sintore ämän näwäu kiro kon onok kesek, ‘Na nakanun meieäum senek, nan jaunan keseriar meie.’ <n>Wok Pris 19:18</n> Kiro sintore ämän oiroror au näwäu. Kar sintore ämänis au itimwatau senek wa.” 


text:
Keser äienuk, kiro sintore ämän tamareäu ros Jisas ätäi auruwon, “Näu ro, na äiem kiro epar ämän. Anut nuka karar epar iken Näwäu. Kar eit Anut senek rawau wa. 


text:
Ik opur wemoi, amkeanik, Anut nuraun kiro onok eposek. Utianik, ik iken woiok pak iken ronkat pak iken sakau pak Anut nukanun meieanik, ikas ikanun meieäum senek, iken jaunokot ika siarokop rai roasir mesin keseriar meiäun, kiro onok oirori au eposek näwäu senes.” 


text:
Jisas nukas kiro ron ronkat eposek äiewon, roianik, ko auruwon, “Om ses rumukäu wa, na Anut nukan roasiret pak erek rawam.” Kos keser aurnuk, roasiret akas Jisas ätäi kar ämän totoraun iminein. Krais ko inokon mokoi? 


text:
<pb/>Jisas nukas Anut osap nuriäi ou näwäu tempel owa roasiret tamare raumara, totwarowon, “Owon sintore ämän tamareäi roat akas Krais ko Devit nukan mokoi äiäi? 


text:
Devit nukasar Osou Näus ko ronkat nurunuk, äiewon, ‘Anut Näwäu nukas isan Näwäu auruwon, “Na isan ipi näu kaima taneta, isas nan iwäi jaunat erekapu itimwareanik, nan isonap mareita, nan inkaruru rawaiei.” <n>Buk Song 110:1</n> 


text:
<pb/>Devit nukasar “Krais ko isan Näwäu” äiewon, keseria, owoseanik, akas ko kon mokoi äiäi?’ ” Jisas nukas sintore ämän tamareäi roat akan onok aru mesin awarowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ämän tamareanik, awarowon, “Ak sintore ämän tamareäi roat rai opok jekur aparwe. Kiro roat ak omjo eposek mianik, nepipir ariai. Roasiret akas kiro roat amket opok pe apwareanik, ‘pere’ awarianik, ipiak atona, kiro roat akan woiaka näu sareäi. 


text:
Kiro roat akas wäimäs asiret sätwareanik, akan owan osap erar oi maneäi. Karauk roat akan amiakap nais ak Anut aurianik, ämän rumukäu miäi. Tawa, Anut nukas koi wasarewaraun ses opok, kiro roat ak usu näwäu senes owaiei.” Kar wäimäs asires Anut aiauk nuruwon. 


text:
<pb/>Jisas ko Anut osap nuriäi ou näwäu owa aiauk bokis siakup tane rawon. Roasiret sosop akas aiauk Anut nuriäi bokis uru moin, aparwon. Roasiret ak aiauk sosop orip akas aiauk näwäu moin. 


text:
Utianik, kar wäimäs asir ko osap sosop wäpik, kos pemara, aiauk eteinak oiroror, 2toia senek, bokis uru mowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat urwarnuk, siakup kouna, awarowon, “Is epar senes awarom, okoro wäimäs asir ko osap sosop wa, kos aiauk näwäu senes mowon. Kos karauk roasiret erekapu itimware rau. 


text:
Okoro roasiret erekapu ak akan aiauk sosop rau, karauk aiauk karar oumoi, Anut nurin. Utianik, okoro asir ko wa senes. Ko kon aiauk erekapu Anut nuru, ko o kau maun kar aiauk rawau wa.”<pb/>


text:
Jisas ko Anut osap nuriäi ou näwäu enip tempel owa rawonus, ute ne manaurnuk, kon tamareäu ro karas keser auruwon, “Tamukiäum ro, na okoro ou moin apar! Aitapau näunäus ou eposek eposek moin rau jekur apar.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Kiro itok, utianik, na okoro ou erekapu aparum tawa iwäi jaunakat akas koianik, kiro ou erekapu aru maiei. Kiro ou moin aiauk erekapu uräi naiei. Kar aiauk kon omoi wa rawai.” Jisas nukas tawa usu sosop päi rai äiewon. 


text:
Keserianik, Jisas ko Olivet omtapau opok tone tanemoi, Anut osap nuriäi ou näwäu aisas apari raunuk raunuk, Pita, Jems, Jon, Andru, ak karar Jisas pak raumoi, keser totorin, “Kiro onok esepa päi? Owo onok amke penuk, ik kiro omre äpu mam?” 


text:
<pb/>Jisas nukas awarowon, “Ak sakau tai rawe. Karauk roat akas peanik, ak sät ämän awaraiei. Ak akan ämän wa rowau. 


text:
Tawa roat sosop akas koianik, isan enim atomoi, keser äiäiei, ‘Isakasar is Krais, ak ätäi imwaraun ro pem.’ Roasiret sosop akas kesek ämän roianik, epar äiäiei. 


text:
Ak marai kowai ämän pak marai jejep pak siarakap kounuk, roumoi, ak wa karkairau. Kiro onok epar amke päi. Utianik, wasarewaraun ses kiro kurte wa pekeräi. 


text:
Kar omsau pakan roasiret akas siräianik, kar omsau pakan roasiret pak iwäi muratäianik, weräiäiei. Karauk omsau opok mim näwäu päi. Karauk omsau opok roasiret sou om rumukäu rawaiei. Kiro onok erekapu päi kiro onok kesek, kar asir ko mokoi owaun amke tätäi näwäu oiäu senek. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, ak sakau tai rawe. Karauk roat akas ak sakatwareanik, akan roat näunäu akan amiakap imware poteanik, Juda akan tururiäi owa ak mänkäsiwaraiei. Ak, isan tamareäimin roat, okon, akas omnokou pakan omsau kameäi roat näunäu amiakap isan ämän awaraun sakau tai rawaiei. 


text:
Roasiret akas Anut nukan Ämän Eposek omsau erekapu roasiret awarona, roasiret ak kiro ämän äpu moi rauna rauna, epar kiro wasarewaraun ses kowai. 


text:
Roat ak sakatwarona, akas roat näunäu amiakap ämän mareanik, owo ämän aräm rai ronkat sosop wa owau. Kiro ses opokar Anut nukas ämän awaraun arai. Anut nukan Osou Näus akan oiaksau pakas äiäi. 


text:
<pb/>Karauk roat ak akan aunakat, amunakat, akas akan iwäi jaunakat akan ipiaka opok marona, akwarona, meiäun rai maraiei. Karauk momonakat akas akan mokoit keseriar kesewaraiei. Mokoit akas nais akan momonakat aninakat sumkäinewareanik, akan iwäi jaunakat akan ipiakap marona, akwarona, meiäiei. 


text:
Ak, isan tamareäimin roat, okon, roasiret erekapu ak mesin kasiaka peanik, sauk maraiei. Utianik, inok ro ko isan sarau wa utai ko orip orip sakau me rawai, tawa wasarewaraun ses opok, Anut nukas ko ätäi imäiai.” Kar osap aru senes päi. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak kar osap aru senes kiro meter Anut nukan ämän roianik, areäwon ro Daniel nukas arewon päi aparaiei. <n>Daniel 9:27</n> Kiro osap aru senes peanik, Anut nukan omoi näu eposek opok pe tai rawai. (Ak kiro ämän ninarein raroi, jekur ronkatäiei.) Kiro ses opok, roasiret ak Judia provins opok rai ak omtorou opok imine tonaiei. 


text:
Ak meter kiro usu näwäu wa oiäin. Anut nukas omnokou ate mowon ses opokas koi rusapai rau kesek usu kar wa pewon, tawa nais kesek usu ätäi wa päi. 


text:
Utianik, Näwäu nukas omre rumukäu kurte katu sarewon, owon, ko kiro onok keserau wa maro, roasiret sosop wa rawoi. Ko karauk roasiret imwaraun sarware mowon, okon, kiro onok kurte keserwon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, kar ros pemara, keser awarai, ‘Krais okoro pe rau!’ ra, ‘Ko enro rau!’ rai, awaronuk, ak kon ämän roianik, woiaka epar wa mau. 


text:
Keserianik, ak sakau tai rawe. Owo onok tawa päun is erekapu ak awaromin.” Ro Nukan Mokoi ätäi kowai. 


text:
Jisas nukas ätäiar äiewon, “Kiro usu näwäu senes erekapu pe manonuk, ‘san ko pututu senek saräi, keir ko merek wa kuräi, pai omar opokas räkäi kowaiei. Keserna, omar oikan osap sakau rain erekapu ritratorai.’ <n>Aisaia 13:10</n> 


text:
<pb/>Kiro onok kesernuk rai, roasiret akas Ro Nukan Mokoi omar oik iou pakas sakau näwäu orip arou pakas kounuk, aparaiei. 


text:
Keseria, kos Anut nukan sarau eitek äsimwaronuk, omsau erekapu pak omar oik pak erekapu potomana, Anut nukas kon roasiret sare marowon, imware koi turware maiei.” Suwaro käienuk, ak äpu miäi san tawaun ses pera. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak am suwaro nukan onok jekur ronkatewe. Am suwaro nukas ak san tawaun onok ätär marai. Keseria, suwaro erekapu käianik, am käwäu awau ätäi tu penuk rai, ak kiro äpu maiei, kiro san näwäu päun ses. 


text:
Kiro senek, tawa kiro onok atap atap penuk, ak äpu maiei, Ro Nukan Mokoi ätäi kowaun ses katu sare rau. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar äiewon, “Kar ros Ro Nukan Mokoi kowaun omre wa äpu mai. Anut nukan sarau eitek nais ak äpu wa. Kon mokoi nais ko äpu wa. Momok karar ko äpu. 


text:
Kiro kesek, kar ro ko kon ou utia, kar mena atapuk manauriäu. Kos kon ou ute manaurianik, kon sarau roat kon ou kamäun raiäi. Akan sarau atap atap mianik, ou rorokup kameäu ro sakau auriäu, ‘Jekur kame rau.’ 


text:
Kesek onok, okon, ak jekur kamäiei. Ak äpu wa, ou atak ro esapa ätäi kowai. Ko iukärir kowai ra, pututu kowai ra, kakarau äienuk, kowai ra, om teinenuk kowai ra? Ak äpu wa. 


text:
Okon, is ak okoro ämän awarom. Kiro epar, is roasiret erekapu okoro ämän awarom. Ak jekuriar kame rawe.”<pb/>


text:
Omre oirori utonuk, okoro tup roasiret bret jis wäpik jeäi, enip Pasowa penuk, Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak akas Jisas sakau ateanik, wena, meiäun ämän ämäi ämäi atoin. 


text:
Utianik, ak äiein, “Ik ko kiro sumaun omre opok wa wäu, roasiret akas siräianik, ik pak näwäu weräiäiei.” Kar asires uer sou eposek orip oianik, Jisas nukan tapau opok kourwon. 


text:
<pb/>Betani mena, kar ro enip Saimon, meter ko sip repros orip raiäwon, Jisas nukas kon owa tone raumara, o jaun patan siakup tane rawon. O jenuk jenuk, kar asires botol eposek uer sou eposek enip nar orip oi pewon. Kiro asir ko meter aiauk näwäus kiro uer sou eposek kau mowon. Kos kiro botol kakareanik, uer sou eposek orip Jisas nukan tapau opok kourwon. 


text:
Karauk roat rain ak kiro onok aparianik, akan woiaka aru momana, aka aka äiein, “Owon kiro asires uer sou eposek orip erar sakaru? 


text:
Ik kiro uer roat arota, kau mona, kiro pakan aiauk näwäu, woisan karar pakan aiauk senek, oianik, saruku roasiret araun itok.” Keseria, ak kiro asir sakau keirin. 


text:
Jisas nukas akan ronkat äpu mianik, awarowon, “Ak kiro asir utona, rawai. Ak owon ko wousarianik, usu nuri? Ko kiro onok eposek senes is opok keseru. 


text:
Saruku roasiret ak pak orip orip rauna, akas orip orip ak sarwaraun itok. Utianik, is ak pak orip orip ekep wa rawam. 


text:
Kos owo onok keseraun keserwon. Ko uer sou eposek orip isan enimsau opok kourwon, kiro is meieita, up uru naun enimsau wäräu jekuri mou. 


text:
Is ak epar senes awarom, roat akas okoro Anut nukan Ämän Eposek omnokou erekapu roasiret aware arianik, kiro onok okoro asires keserwon kiro nais awaraiei. Keseria, roasiret ak konun ronkatäiei.” Judas nukas Jisas roat näunäu ipiakap maun paip mowon. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukan tamareäu roat 12 orip pakan kar ro, kon enip Judas Iskariot, ko Anut kamuk raiäi roat näunäu siarakap Jisas akan ipiakap maun potowon. 


text:
Ak kiro ämän roianik, nepipirmoi, aiauk nuraun paip moin. Keserna, Judas ko Jisas akan ipiakap maun apu itane rawon. Jisas kon tamareäu roat pak Pasowa omre opok o jein. 


text:
<pb/>Bret jis wäpik amke jeäin omre karar amke pewon. Kiro omre opok Juda roasiret ak akan Pasowa sipsip nak wemoi, amkeanik, jeäin. Keseria, Jisas nukan tamareäu roat akas Jisas aurin, “Ik nan Pasowa omre opok o jaun omoi erapok pote jekur musau?” 


text:
<pb/>Keser aurna, kos kon tamareäu roat oiror äsimwatomara, awatowon, “Au kiro mena potaieir opok, kar ro ko an oremara, pea, au tarwatai. Awas ko tainori potower. 


text:
Ko owa tononuk, au kiro owan ou atak ro aurwer, ‘Iken tamukiäu ro äiewon, “Is isan tamareäim roat pak Pasowa o jaun ou waru erapok rau?” keser äiewon.’ 


text:
Ko kar ou waru näwäu osap jekur mowon kamiauk oik rau ätär matai. Au kiro opok iken o jaun omoi jekur mower.” 


text:
<pb/>Au poteanik, näu mena tonomoi, Jisas nukas awatowon siar aparianik, kiro owa Pasowa o jaun omoi jekur moirin. 


text:
Ak taneanik, o je je rai, kos keser awarowon, “Is ak epar senes awarom, kar ro ak kamuk rau kos isan iwäi jaiat akan ipiakap murai. Kiro ro ko rurisa is pak o je rau.” 


text:
Ko keser äienuk, ak akan woiaka usu sarein. Ak karar karar akas ko keser totorin, “Na is mesin äiem ra? Is wa ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Kiro ro ko isan roat 12 orip pak raiäu. Ko is ori erek maro karar opok kon bret ur opok mianik, oura. 


text:
Anut nukan ämänis äiewon siar, Ro Nukan Mokoi meiäi, utianik, kiro ros kon iwäi jaukut akan ipiakap marowon, kiro ro ko wopur. Kiro ro ko anakus an jowon ses opok meiewon maro, kiro usu eteinak. Keserau wa, okon, tawa omar oik ko usu näwäu senes owai.” Jisas nukas bret pak wain an orip kon tamareäu roat arowon. 


text:
<pb/>Ak o je je rauna, Jisas nukas bret oumoi, Anut aurmara, ipous pärärianik, kon tamareäu roat aromara, äiewon, “Ak oinai, jeie. Okoro isan enimsau.” 


text:
<pb/>Keseria, ko ätäi kap wain an orip oumoi, Anut aurmara, kon tamarowon roat aronuk, ak erekapu okoro kap pakan an jein. 


text:
<pb/>Kos awarowon, “Okoro isan karian, Anut nukas kiro karianas ak pak paip [awau] mou. Isan karian kiro kournuk, roasiret sosop sarwarai. 


text:
Is ak epar senes awarom, is ätäi okoro wain nemauk pakan an wa jam, pote is kar wain an awau kiro isan Monian kamwaraun mena ätäi jam.” 


text:
<pb/>Kesermana, ak kar sir wemoi, kasik neanik, Olivet omtapau opok potoin. Jisas nukas Pita keser auruwon, “Nas roasiret is mesin ‘Is ko äpu wa.’ awaram.” 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat keser awarowon, “Ak is utoirea, imine manaiei. Anut nukan ämän kesek jer we moin rau, äieu, ‘Kiro sipsip kumeäu ro isas weita, sipsip raut ak imine atap atap manoutaiei.’ <n>Sekaraia 13:7</n> 


text:
Jisas nukas ätäi keser auruwon, “Is na epar senes aisom, rusapai pututu kakarau ur oirori wäu wa opok, na isan enim ämäi momata, is ‘ko äpu wa’ rai 3 orip äiäm” 


text:
Utianik, Pita nukas sakau auruwon, “Epar senes, is kesek ämän wa äiäm. Is na pak erek meiäm.” Jisas nukan tamareäu roat akas nais keseriar äiein. Jisas ko Getsemani pote Anut auri rawon. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak kar om enip Getsemani poteanik, kos awarowon, “Ak okoro opok tane rauna, is Anut auraurim.” 


text:
Kos Pita, Jems, Jon pak imware maneanik, kon wou aru monuk, ko nukasar nukanun wouti momara, keser awarowon, “Isan woi usuäu senes monuk, waiauk patirnuk, meiäurim. Ak okoro opok awau tai rawe.” 


text:
<pb/>Ko keresir maneanik, omnokou opok wou kumäse ninomara, Anut nukas kiro usu ko opok wa päun rai Anut auruwon. 


text:
Kos auruwon, “O Moni, na owo sarau keseraun itok. Nas is opiapan usu oi kuräm. Utianik, na isan ronkat wa tainorau, na nakan ronkat karar tainor.” 


text:
<pb/>Keser aurianik, ko kon tamareäu roat nini rain opok pe apwareanik, rurawarowon. Keseria, ko Pita auruwon, “Saimon, na nini raum ra? Na is kamoireanik, is pak ekep tai rawau senek wa ra? 


text:
Ak wa ninau, awau tai raianik, Anut aurwe. Keseraiei, Satan nukas wa ate apwarai. Is äpu ak onok eposek keseraun ronkateäi, utianik, akan enmaksau sakau rawau senek wa.” 


text:
Ko ätäi koianik, kon roat ätäi nini rain, apwarwon. Ak amos atomaronuk, awau tai rawau senek wa. Akas ko owo ämän auraun äpu wa. 


text:
Jisas nuka ätäi Anut auraun utware manowon. Kos ätäiar koianik, rurawarianik, awarowon, “Ak ninianik, sume rai ra? Kiro itok, äiäk! Aparwe! Ro Nukan Mokoi sakateanik, roat onok aru miäi akan ipiaka opok maun ses kou. 


text:
Enro ros is isan iwäi jaiat ipiaka opok muraun ki kou. Ak sirauwe! Ik pote ko tararau manau.” Judas nukas Jisas kon iwäi jaukut ipiakap mowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat kiro ämän awaronuk awaronuk, kon tamareäu roat 12 orip pakan kar kon enip Judas, ko siakup kowon. Juda roat näunäu pak, Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat akas roat sosop Jisas sakau ataun äsimwarona, Judas tainori potoin. Ak weräiäin siräp pak utupauk pak ate koin. 


text:
<pb/>Judas nukas meter kiro roat keser awarowon, “Is kiro ro pote oktokorita, ak äpu maiei kiro ro karar ak sakau atoinai, ko marai roat akan ipiakap mona, imäi manaiei.” 


text:
<pb/>Keseria, Judas ko kurte Jisas siakup potomara, keser auruwon, “Pere, tamukiäum ro!” aurianik, oktokorowon. 


text:
Kar ro ak kamuk tai rawonus, kos kon siräp rumukäu oumara, Anut kamuk raiäu ro näwäu nukan sarau ro wem raiar kon rauk käu patir kurewon. 


text:
Kesernuk, Jisas nukas roat awarowon, “Ak weräiäun utupauk pak siräp pak oianik, is päu ro senek sakatoirianik, iworaun koi ra? 


text:
Is omre orip orip Anut osap nuriäi ou näwäu owa roasiret tamareäimin, ak kiro opok sakatoirau utiäin. Utianik, ak kiro onok keserna, Anut nukan ämän areai roat akas kon ämän jer we moin kiro epar pewon.” 


text:
Kar mokoi awau niniäwon omjo karar takewon, Jisas tainori potowon. Roat akas ko sakataurna, ko kon niniäwon omjo akan ipiaka opok utomara, pirim imine manowon. Jisas ko roat näunäu amiakap wena, meiäun rai ate aparin. 


text:
<pb/>Kiro kameäin roat ak Jisas sakau atoin, akas Anut kamuk raiäu ro näwäu senes nukan owa imäi potoin. Kiro opok Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak Juda roat näunäu pak erek turur rain. 


text:
Pita ko ämäi ämäi potonar, keres keres potowon. Keserna, Pita owa toneanik, kiro opok ou kameäi roat pak taneanik, ep uke rawon. 


text:
<pb/>Anut kamuk raiäi roat näunäu pak karauk Juda roat näunäu pak akas karauk ämän Jisas opokup momana, owose wena, meiäun rai keserin, utianik, ak kar kesek ämän itanäu senek wa. 


text:
“Ik Jisas nukas kiro ämän äiewon, roumun. Kos keser äiewon, ‘Is kiro Anut osap nuriäi ou näwäu roat akas ipiakas moin, uräianik, omre 3 orip utia, is kar ou awau mam. Roat akas kiro ou wa maiei.’ Ko keser ämän äiewon, ik roumun.” 


text:
<pb/>Keserna, Anut kamuk raiäu ro näwäu senes akan amiakap tai raumara, Jisas totorwon, “Na owon kiro roat ämän aisoin ätäi awarau utom? Na owosemon, okon, na enmatap ämän miäi.” 


text:
Utianik, Jisas ko asor raianik, ämän aräu wa. Anut kamuk raiäwon ro näwäu senes nukas ätäiar totorwon, “Na Krais, kiro ro Anut nukas roasiret ätäi imwaraun äsimornuk, kowon ra? Na iken Näwäu nukan Mokoi ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Okoro is karar. Is ak epar senes awarom, Ro Nukan Mokoi ko Anut sakau näwäu orip, nukan ipou näu kaima taneanik, omar oik iou pakas kowai, ak aparaiei.” 


text:
Anut kamuk raiäu ro näwäu senes kiro ämän roumara, nukan omjo kiräianik, roat rain totwarowon, “Ik owon karauk roat awarota, koi kon enip opok karauk ämän maiei? 


text:
Ko Anut jeje ämän auruwon, ak roin. Akan ronkat owosäiei?” Akas ätäi äiein, “Ko ämän orip, okon, wena, meiäi.” 


text:
Kesermana, ak Jisas opokup sinok urarianik, kon amuk omjos pararar momoi, ipiakas weanik, aurin, “Na ämän roianik, areäum ro rai, na ik aik, kiro inos na iwosou?” Keserna, Jisas kameäin roat akas ko imäianik, wein. Pita nukas ‘Is Jisas äpu wa’ äiewon. 


text:
<pb/>Utianik, Pita nukas ätäi auruwon, “Na kiro ämän äiem kiro kon onoktapau is äpu wa.” Keser äianik, ko ou rorokupai siakup potonuk, [kar kakarau urwewon]. 


text:
Kiro sarau asir ko ororokpai tai rawon aparianik, kos roasiret siakup tai rain, awarowon, “Kiro ro ko kar Jisas nukan tamuriäu ro.” 


text:
Pita nukas ätäi awarowon, “Is kon tamuriäu ro wa.” Rai rai, karauk roat Pita siakup tai rain, akas aurin, “Na epar ko pak ariäum, owon, na nais Galili provins pakan ro.” 


text:
Utianik, Pita nukas ipou kämioik momara, ätäiar äiewon, “Epar senes is ak awarom! Is sät ämän mam kar usu is opok päi. Is kiro ro äpu wa!” 


text:
<pb/>Ko keser äienuk äienukar, kakarau ätäi ur wewon. Pita ko Jisas nukas meter ämän auruwon ätäi ronkatewon. “Kakarau ur oirori wäu wa opok, na isan enim ämäi momata, ‘is ko äpu wa,’ rai 3 orip äiäm”. Keseria, Pita ko näwäu waiewon.<pb/>


text:
Om teinenuk, tapera, Anut kamuk raiäi roat näunäu, Juda roat näunäu, sintore ämän tamareäi roat, kaunser roat erekapu pak akas Jisas wena, meiäun ämän atoin. Ak Jisas muris ipou parar mianik, Pailot nukan ipoukup maun imäi potoin. 


text:
Keserna, Pailot nukas Jisas totorwon “Na Juda roasiret akan kamwaraun ro näwäu king ra?” Jisas nukas ätäi auruwon “Kiro nakas äiem senek.” 


text:
Keserna, Pailot nukas ätäiar totorwon, “Na ätäi ämän mau owon utom? Na kiro ämän nan enmatap moi, na rowau wa ra?” 


text:
<pb/>Utianik, Jisas nukas kar ämän ätäi aurau wa. Kesernuk, Pailot ko ronkat sosop owon. Pailot nukas Jisas wena, meiäun awarowon. 


text:
<pb/>Akan sumaun omre enip Pasowa opok, Rom akan kamwareäu ro näwäu nukas woisan karar karar kiro omre opok kar ro karapus owa raiäu utonuk, maneäu. Roasiret akasar koi tururianik, kar ro utona, manaun aurna, ko kiro ro utonuk, maneäu. 


text:
Kiro ses opok, kar ro kon enip Bar-Abas ko karapus owa rawon. Meter kiro mena roat akan kamwareäwon ro näwäu pak weräianik, Bar-Abas nukas kar ro wenuk, meiewon. Keseria, ko karapus owa kurein rawon. 


text:
<pb/>Roasiret sosop akas peanik, Pailot keser totorin “Nas Pasowa sumaun ses orip orip kar karapus ro utota, maniäu. Rusapai nas kiro onok keseriar keseram.” 


text:
<pb/>Keser aurna, Pailot nukas ätäi awarowon, “Akan ronkatis, is Juda akan kamwareäu ro näwäu utoita, ak pak potai ra?” 


text:
Pailot ko äpu Anut kamuk raiäi roat näunäu ak Jisas nukan onok eposek mesin kasiaka penuk, okon, ak ko siakup imäi koin. Keseria, kos kiro ämän totwarowon. 


text:
Utianik, Anut kamuk raiäi roat näunäu akas roasiret raiaka atomoi, awaroin, “Pailot aurwe, ‘Bar-Abas utota, manai.’ keser aurwe.” 


text:
<pb/>Keserna, Pailot nukas ätäiar totwarowon, “Okoro ro ko Juda akan kamwareäu ro näwäu äiäi, is owosäm?” 


text:
Pailot nukas awarowon, “Owon? Ko owo onok aru keserwon?” Akas näwäu senes urwein, “Ko am äpäs opok äsäi mo!” 


text:
<pb/>Roasiret akan woiaka näu saräun Pailot nukas Bar-Abas utonuk, manowon. Kesermara, kos Jisas marai roat akan ipiakap monuk, akas ko mänkäsirianik, karauk marai roat arona, akas pak ko am äpäs opok äsäi maun imäi potoin. Marai roat akas Jisas jeje ämän aurianik, ir tukein. 


text:
<pb/>Marai roat akas Jisas Pailot nukan owa, enip Pretoriam, imäi poteanik, karauk marai roat owa rain erek urwarna, ak koi tururin. 


text:
Keseria, marai roat akas kar omjo osou ses kure murianik, kar rumäkät katuau orip oumoi, tatmaianik, kon tapau opok kuror moin. 


text:
Ak amaukus kon tapau ätäi ätäi purianik, sinok amuk uru kurein. Ak ko siakup uoraka sur weanik, ro näwäu senek kon enip kämioik moin. 


text:
Ak keser jeje ämän aurianik, ätäi omjo osou ko opokupan jäkäi oumoi, kon omjo ätäi orke murin. Keseria, ak ko am äpäs opok äsäi maun imäi potoin. Jisas am äpäs opok äsäi moin. 


text:
<pb/>Rom akan marai roat akas Jisas am äpäs opok we maun apu opok imäi potona potona, kar ro ko Sairini menas, Aleksanda Rufus orien momonawa, näu mena tonaun kowon. Kon enip Saimon. Ak ko apu opok tararianik, sakau ateanik, Jisas nukan am äpäs oianik, Saimon ämäi muruna, ko Jisas tainori potowon. 


text:
Keseria, akas wain an kar marasin tiu enip mair orip, momoi, keputirianik, Jisas jaura rai nuraurin. Utianik, Jisas ko jau utowon. 


text:
Keserianik, akas Jisas am äpäs opok äsäi moin. Kon omjo osap orip ak atpane owaun rai aiauk oianik, satu sipiräiein. 


text:
Kiro ämän roasiret akas meter kon enip opok ämän moin, kon tapau opok keser jer we moin, ‘Juda akan kamwareäu ro näwäu, king.’ 


text:
Akas roat oiroror au onok aru moirin imwateanik, kar ro Jisas nukan ipou näu kaima äsäi moin, kar ipou saunan kaima äsäi moin. 


text:
[Keserna, Anut nukan ämän meter jer wein siar, “Akas ko roat aru pak erek turur moin.” Kiro ämän epar pewon.] 


text:
Roasiret akas apu pakas pe mane rai, ko aparianik, tapiaka känkänirmoi, jeje ämän aurianik, äiein, “A! Nas keser äiemon, na Anut osap nuriäi ou näwäu uräianik, omre 3 orip ätäi ou awau mam. 


text:
Anut kamuk raiäi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak akas nais keseriar jeje ämän keser äiein, “Ko karauk roasiret sarwareäwon, nukasar ätäi nukan enipsau saräu senek wa! 


text:
Ko Krais, Juda akan kamwareäu ro näwäu king maro, ko am äpäs opokas ute nonuk rai, ik kiro aparianik, iken woiok konun epar mam.” Kiro päu roat ories nais ko keseriar jeje ämän auririn. Jisas meiewon. 


text:
Keser raunuk raunuk, 3 klok siakup, Jisas nukas keser urwewon, “Eloi, Eloi, lama sabaktani.” Kiro ämän onoktapau kesek ‘Isan Anut, isan Anut, na owon is utoirom?’ <n>Buk Song 22:1</n> 


text:
<pb/>Kesernuk, karauk roasiret kiro opok tai rain, akas kiro ur roianik, äiein “Rowe! Kiro ro ko Elaija urura.” 


text:
Keseria, kar ros kurte potea, kar osap jaimirmir senek oianik, wain an tiu mia, aitauk opok momoi, Jisas jaun rai nurauromara, roasiret awarowon, “Ik kame rauta, Elaija nukas koi, ko am äpäs opokan imäi mai ra, apari rawau.” 


text:
<pb/>Keseria, omjo Anut osap nuriäi ou näwäu owa äsäi moin rawon, oikas kiräi nopte, oirori sarewon. 


text:
Marai kamwareäu ro näwäu ko Jisas siakup erekur tai raianik, [kon ur wewon roumoi], ko meiewon onok aparianik, kos äiewon, “Epar senes, kiro ro ko Anut nukan Mokoi!” 


text:
<pb/>Karauk asiret akas atapukas tai raianik, apari rain. Kiro asiret kamuk, kar asir kon enip Maria ko Magdala menan, kar asir kon enip Maria ko Jems (ko eteinak äiein) Josep orien aninawa, pak kar asir kon enip Salome pak, rain. 


text:
Kiro asiret meter Jisas Galili provins raunuk, ko isanaraun tainori poteäin. Karauk asiret sosop ak Jisas pak erek Jerusalem menas koin, ak nais erek rain. Jisas nukan enipsau oi aireu uru moin. 


text:
Kiro Fraide, osap jekuraun ses. Tup etei kiro Juda akan sumaun omre. Keseria, iukärir sarenuk, kar ro kon enip Josep ko Arimatea menan, ko Juda kamwareäin roat näunäu akan sarau jaunaka, kos Anut okoro omnokou kamäun ätäi kowai rai kame raiäwon. Ko Pailot iminäu wa, siakup potomara, Jisas nukan kopeu oumoi, up uru kuräun totorwon. 


text:
Pailot nukas Jisas kurte meiewon ämän roianik, ko karkairwon. Ko karauk roat äsimwaronuk, marai kamwareäu ro näwäu koi aurna, ko kounuk, Pailot nukas totorwon, “Jisas meiewon ra?” 


text:
Keseria, Josep nukas karauk omjo ärneu kau mianik, Jisas nukan kopeu am äpäs opokan oumoi, omjos kurur momara, aireu uru mowon. Keseria, aitapau näwäu oumara, aireu oksau pene mowon. 


text:
Maria ko Magdala menan, Maria ko Josep nukan anak ori au Aramatia menan Josep nukas Jisas kiro aireu uru mowon aparirin.<pb/>


text:
Sumaun ses manonuk, Maria ko Magdala menan, kar Maria ko Jems nukan anak, Salome pak ak am anakas sou eposek orik kau mianik, oi koumana, Jisas nukan enipsau opok joutor muraurin. 


text:
Tup Näwäu opok, taperar senes, ak kiro aireu aparaun apu opok pote räi, aka aka arein, “Inokos kiro aiauk näwäus up oksau pene moin oi erororai?” 


text:
Keseria, ak kiro aireu uru toneanik, mokoi awau omjo ärneu orip aireu uru ipou näu kaima tane rau aparianik, karkairin. 


text:
<pb/>Kos awarowon, “Ak wa iminäu. Ak Jisas Nasaret menan, am äpäs opok äsäi moin, itanäun koin. Ko ätäi siräiewon! Ko okoro opok rawau wa. Kiro omoi ko nini moin ak aparwe. 


text:
Utianik, ak potoinai, kon tamariäwon roat pak Pita pak awarowe, ‘Jisas ko amke Galili provins opok potonuk, ak tainori potaiei. Ak ko meter awarowon siar kiro opok aparaiei,’ ak keser awarowe.” 


text:
<pb/>Ko keser awaronuk, kiro asiret ak karkairianik, ronkat sosop oumoi, kiro aireu utomana, imine manoin. Ak näwäu imineanik, kar ro ämän aurau wa. [Jisas nukas Magdala menan Maria siakup pewon. 


text:
<pb/>Tup Näu opok, taperar, Jisas nukas ätäi siräianik, ko amke Maria ko Magdala menan, meter kiro asir pakan osou aru 7 orip emwarowon siakup potonuk, kos ko aparwon. 


text:
Maria nukas keser awarowon, “Jisas awau raunuk, is ko aparmin.” Ak kon ämän roianik, akan woiaka epar mau wa. Näwäu nukas kon tamariäwon roat oirori awan amiawap pewon. 


text:
<pb/>Kar omre opok, Jisas nukan tamariäwon roat ori oiroror au näu mena utomoi, manaun ari ari manoirin. Au akan apu opok Jisas aparirin. 


text:
Awas ätäi poteanik, karauk tamariäwon roat awaroirin, “Iu Jisas apu opok aparmurin!” Utianik, ak awan ämän roianik, akan woiaka epar mau wa. Jisas kon tamariäwon roat amiakap pewon. 


text:
<pb/>Kar omre opok, kon tamariäwon roat 11 orip o jena jena, Jisas nukas ak siarakap penuk, akas ko aparin. Kos kewareanik, awarowon, “Ak owon akan woiaka epar mau wa, ak woiaka sakau moin? Is ätäi siräimin, roat ak is apairoin akas akan ämän roianik, ak owon woiaka epar mau wa? Kiro onok eposek wa.” 


text:
<pb/>Keserianik, kos ak awarowon, “Ak omsau sau erekapu potoinai, isan Ämän Eposek roasiret erekapu tamarowe. 


text:
Inok roasir kiro ämän roianik, kon wou epar monuk, ak ko an jomurna, ko Anut nukas ätäi imäiai. Inok roasir kon wou epar mau wa, ko kiro ro utai, ko ämän orip. 


text:
Roasiret akan woiaka epar mianik, ak kiro onok keseraun itok. Akas isan enim ateanik, osou aru emwaraiei. Akas kar omsau pakan ämän meter äpu wa rain araiei. 


text:
Akas män aru ipiakas atwarona, kiro mänis ak wa aru maraiei. Akas an aru jaun meiäun senek jeanik, ak wa meiäiei. Akas akan ipiaka sip roasiret opok marona, kiro roasiret amiaka muraiei.” Anut nukas Jisas omar oik imäi tonowon. 


text:
<pb/>Jisas Näwäu ko kiro ämän aware kurenuk, Anut nukas imäienuk, omar oik tonowon. Ko Anut nukan ipou näu kaima tane rau. 


text:
Kesernuk, kon tamariäwon roat ak omsau sau erekapu poteanik, Jisas nukan ämän roasiret awaroin. Näwäu nuka ko ak pak sarau erek monuk, akas kiro onok meter awarowon siar keserna, karauk roat kiro onok aparianik, kon ämän meter äiewon epar ak äpu moin.]<pb/>


text:
O Jai, Filemon, is Pol, Jisas Krais nukan sarau ro, Anut nukan ämän roasiret Jisas mesin woiaka piriraun aware ari raita, roat akas Jisas nukan ämän roasiret wa awarau rai is karapus owa muroin raianik, na jer we musom. Timoti ko iken sarau jaunok, ko is pak raunuk, na jer we musom. Filemon, na iken sarau jaunok. Iu Timoti ories jer we musom. 


text:
Iken apinok Apia pak Arkipus ko Jisas nukan marai ro ik senek, kiro roasiret nan owa Anut jou muraun tururiäi pak iwes akanun ronkatwareanik, ak erek jer we marom. 


text:
<pb/>Iken momonek, Anut, pak iken Näwäu, Jisas Krais awas awan woiawa näu oripas, ak sarwarnuk, akan woiaka päurar rawaiei. 


text:
O Jai, Filemon, is nan won Jisas Krais mesin epar mianik, nas karauk Anut nukan roasiret nan won meiemata, ak jekur sarwareäum rai airoin roimin. 


text:
Iken woiok Jisas mesin epar momun, okon, is nan won sakau maun Anut aurita, na kiro osap eposek Krais nukas ikaun jekur äpu mam. 


text:
Isan jai, Filemon, roasiret akan woiaka Anut nukanun epar moin, nas nan won akanun meieanik, akan woiaka epar moin sakau mareäum, keseria is na mesin isan woi uru näwäu nepipirianik, isan woi päurar rau. Pol nukas Onesimus isanaraun jer wewon. 


text:
<pb/>Is Krais nukan sarau ro, okon, is enim orip, okon, is na sakau aisaun itok. Utianik, is äpu nan won Anut mesin meieanik, roasiret mesin wonas meieäum, okon, is na sakau ämän wa aisam. 


text:
Is na mesin isan woias meieäim, okon, is na ämän päurar aisaurim. Is Pol, Jisas Krais nukan sarau ro, is rusapai koiam saremin. Is ko mesin karapus owa muroin raianik, okoro ämän päurar na aisaurim. 


text:
Keseria, is Onesimus mesin aisau pem. Onesimus kon wou Jisas mesin epar mianik, ko isan mokoi senek. Karapus owa raita raita, koi tarairmara, ko isan ämän roianik, kon wou pirirwon. Kesernuk, is kon momok senek saremin. 


text:
Onesimus is karapus owa raita, kos nan omoi oumara, is sareirianik, Anut nukan ämän roasiret tamaraun itok. Keseria, ko is pak rawaun ronkatem. 


text:
Utianik, is kiro onok naka amunmuti wa keseram. Nas ior airota, epar is keseram. Nakan ronkat pakaima ior äuta epar ko is pak rawai. 


text:
<pb/>Isan ronkat, Onesimus ko meter na utoisi manowon, kiro Anut nukasar keserwon, okon, rusapai is ko äsimorta, nas ätäi imäuta, na pak orip orip pote jekur rawai. 


text:
Ko meter wopur orip sarau miäwon ro (slev) senek. Rusapai ko kon wou Jisas mesin epar mowon, okon, ko iken amunok senek. O Jai, isan ronkat ko isan amai senek äianik, isan woi konun meieu. Keseria, nas ran nan sarau ro kon wou Näwäu mesin epar mowon ko nan amun senek ronkate, kesernam, nas nan won konun meie. 


text:
<pb/>Keseria, nan ronkat is nan jaun, ik Krais nukan sarau miäum ronkatemata, is imäiriäum senek Onesimus nais keseriar imäu. 


text:
Meter kos na kar onok aru musowon ra, nan aiauk päu owon amuk ätäi isau wa raroi, kon enip nan buk opok rau kosornam, isan enim jer we mo. 


text:
Is Pol isakasar isan ipias na jer we musom. Kiro osap Onesimus nukas keserwon, kiro amuk isas ätäi isam. Naka ran is pakan osap oumon. Kiro amuk ätäi irau wa raum, kiro nakan totomat. 


text:
<pb/>O Jai, Näwäu nukan enip pakas na isan woi näu saräun isan ämän aisom keser. Iu Krais siakup raumur, okon, na kiro onok isan woi eposek saräun keseram. 


text:
<pb/>Is äpu na isan ämän tainoram. Keseria, is na jer we musom. Is na äpu musom. Rusapai na okoro onok keseraun jer we musom, is epar äpu, nan onok eposekus kiro onok itimorai. 


text:
Is kar ämän aisaurim. Is isan woi uru äpu mou, Anut nukas akan aurin ämän roumara, kos ätäi is ak rawa äsimoirai, okon, ak isan ou waru kar jekur muraiei. 


text:
O Filipai näu menan roasiret, Anut nukan roasiret Jisas Krais mesin woiaka epar moin roasiret is ak okoro jer we marom. Akan kamwareäi roat näunäu pak akan sarwareäi roat nais erek jer we marom. Is Pol. Timoti ko is sareiriäu. Iu Jisas Krais nukan sarau roat ories, ak Filipai roasiret jer we maromur. 


text:
<pb/>Is Anut auriaim, iken momonek pak iken Näwäu, Krais Jisas, awas ak sarwareanik, onok eposek rawaun ätär mareanik, akan woiaka äiäurar rawaun näwäu arai. 


text:
Akas is sareirianik, erek sarau karar mia, ik Anut Nukan Ämän Eposek Jisas Krais mesin karauk roasiret awarona, koi rusapai rai, okon, woi erernuk, Anut jou murim. 


text:
Is äpu kiro mesin ronkat sakau orip, Anut nukas ak opok sarau eposek maromara, kiro sarau wa meiäi, keseriar pote Jisas Krais ätäi kowaun omre opok potai. 


text:
<pb/>Is ak mesin orip orip ronkatwareanik, is akanun woias meieäim. Isan ronkat kiro onok eposek. Ak erekapu isan sarau jaiat sarau mianik, Anut nukas nukan Ämän Eposek roasiret araun irowon roasiret awaraiei. Is karapus owa raita rai, is ämän wasarewareäi roat akan amiakap tai raita, Anut nukan ämän epar awaroita rai, ak Filipai roasiret Anut nukas ik erek sareikeäu. 


text:
Anut ko is okoro ämän awarom epar ko äpu momara, okoro epar ämän ätär marai. Jisas Krais nukas ak mesin kon wous meieäu senek, isan woias ran akanun keseriar meieanik, ak pak rawaun sakau ronkateanik, ak okoro ämän epar senes awaraurim. 


text:
<pb/>Ak sarwaraun is Anut keser auriäim, Anut nukas ak karauk roasiret mesin woiakas meiäi onok ätär maronuk, ak äpu maiei. Keseria, aka owo onok eposek ra owo onok aru äpu mianik, akasar akan onok jekur wasarewe. 


text:
Keseria, ses karar karar opok, ak onok eposek sare maiei. Keseraiei pote tawa Krais ik wasareikaun kowai omre opok akan enmaka opok ämän wa maraiei, ak ukun wäpik tuku rawaiei. 


text:
Keseria, akas onok eposek erekapu, Anut nukas ik owose rawaun aikowon senek, kiro Jisas Krais nukas amop ikowon senek maiei. Ik Anut nukan onok eposek äpu mianik, kon enip eposek senes jou muruta, karauk roat akas kon enip kämioik jou muraiei. 


text:
<pb/>O jaiat, is Rom näu mena owo onok aru is opok keseiroin is ak kiro jekur äpu maun awarom. Kiro onok roasiret Anut nukas ik Jisas Krais nukan Ämän Eposek awaraun äsimoikowon rowaun kiro onokus ak tämarau wa. Kiro onokus roasiret sosop Jisas mesin woiaka epar maun keserin. 


text:
Keseria kiro marai roat omsau kamwareäwon ro nukan ou kameäin pak karauk roasiret pak ak äpu moin is Jisas Krais nuka mesin karapus raim. 


text:
Is karapus owa raita raita, jaunokot sosop ak Jisas mesin akan woiaka epar moin akas Anut nukan ämän roasiret sakau mare arianik, ak iminäu wa. Is karapus owa raita, Anut nukas sareirnuk, aparin, okon, ak ran Anut nukas sarwaraun rai akan woiaka epar sakau moin. 


text:
Kiro epar, karauk roat akan woiaka epar moin ak Krais nukan ämän roasiret awareäi, owon, ak is mekesirap ämän momana, isan omoi owaun keseriäi. Kiro roat ak akan enmaka oik jou maun Krais nukan ämän roasiret awareanik, ak ronkat aru oripas keseriäi. Utianik, akan ronkat, is karapus owa raita, karauk usu is opiap maun keserin. Karauk roat akan woiaka is opok mianik, Jisas Krais nukan ämän roasiret mareäi. Kiro roat ak äpu is okoro opok Anut nukan ämän sakau maromin, ak isanun woiakas meieanik, is sareiromoi, Anut nukan Ämän Eposek awareäi. 


text:
Kiro owo onok is opok keseri, kiro is ronkat sosop wa oim. Akan onok kiro keseriäi kiro epar ra, kiro sätäurai ra, kiro ak erekapu Jisas Krais nukan epar ämän roasiret awarorai. Kiro onok epar keseriäi, okon, is woi ereru. Epar senes, is orip orip woi ererianik, nepipir rawam. 


text:
Is äpu, akas is sareiräun akas Anut auriäi, keseria Jisas Krais nukan Osou Näus is sareirianik, okoro omoi raim pakan imäirai. 


text:
Is sakau ronkatem, tawa is eposek rawam, okon, is sakau tai raita, wasareiriäi roat näunäu amiakap araun oior wa nai. Is akan amiakap sakau mianik, Anut nukan ämän awaraun wa iminäm. Is rawam opok ra, karauk roat akas is iworona, meiäm opok ra, is kiro onok rusapai meter pak keseriäim senek, karauk roat isan onok aparianik, Krais nukan enip jou muraiei. 


text:
Isan ronkat kesek, is okoro omnokou opok raita rai, is Jisas Krais nukan sarau karar muram. Is roat akas iworona, meieita rai, isan ronkat kiro eposek senes, is omoi eposek oita, Krais pak rawam. 


text:
Utianik, is roat akas iworona, wa meieita, awau raita rai, is Jisas Krais nukan sarau wa utam. Keseria, is äpu wa, is awau rawam ra, iworona, meiäm rä. Owo onok eposek senes? 


text:
Is ronkat oiroror orip. Kiro ronkat oiroros is reuriäir, okon, ronkat karar sare mau senek itok wa. Isan ronkat näwäu kesek, meieanik, okoro omnokou utoita, Jisas Krais pak omar oik rawam. 


text:
Is sakau ronkateäim, is ak mesin wa meiäm, awau rawam. Is äpu is meiäu wa, awau raianik, ak pak koi raumoi, ak Anut mesin woiaka epar maun sakau sarwaroita, aka nepipirianik, woiaka erer rawaiei. 


text:
Is ak rawa ätäi koi raita, ak Jisas Krais nukas is opok onok eposek keserwon aparmana, ak kon enip näwäu jou muraiei. 


text:
<pb/>Kiro ämän näwäu, ak Krais nukas kon Ämän Eposek jekur tainoraun awarowon senek keseraiei. Ak kiro onok keserna, is ak koi apwaram ra, wa koi apwaroita rai, ak woiaka karar mianik, sakau tai raia, ak roasiret Anut nukas Jisas Krais äsimornuk, kowon awarona, roasiret akas kiro Ämän Eposek senes is airaiei. 


text:
Ak sakau tai raianik, akan iwäi jaunakat apwaroinai, wa iminewarau. Ak kiro onok keserna rai, kiro epar senes, akan iwäi jaunakat akas äpu maiei tawa Anut nukas ak aru marai. Ak, roasiret woiaka epar moin, tawa kos imwarai. 


text:
Kesernuk, ak erekapu woiaka karar momoi, jekur tai rawe. Anut nukas ak Jisas Krais nukan sarau muraun sakau arowon. Ak Anut nukas Krais mesin woiaka epar mowe, kiro ämän karar awarau wa. Kiro karar wa. Ak ko mesin woiaka epar mianik, usu näwäu oumoi, ko tainoraun awarowon. 


text:
Ak is Filipai näu mena usu näwäu oimin apairoin. Rom akan näu mena ran usu näwäu oimin roin senek ak ran keseriar kiro onok Krais nukan sarau muraiei mesin ak usu kesek ourai.<pb/>


text:
Keserianik, is karauk ämän awaraurim: Ak Krais pak pasariäi, kos ak päurar rawaun sakau ariäu ra? Ak kon wouti äiäurar rawaun onok oin ra? Ak nukan Osou Näu pak rai ra? Ak karauk roat mesin woiakati mareanik, sarwareäi ra? 


text:
Ak kiro onok keserna rai, is ak sakau awarom, kiro akas is näwäu woi erer muroi. Ak ronkat karar orip sareanik, aka aka mesin woiakas meieanik, Osou karar orip rawe. 


text:
Ak aka mesin karar wa ronkateinai, nepipirianik, akan enmaka oik wa jou mowe. Ak ika ronkat eposek orip äianik, karauk roat ak ronkat eposek wäpik rai wa ronkatewe, utianik, karauk roat akan enmaka ran oik marowe. 


text:
Ak akanun karar wa ronkatewe, utianik, ak karauk roasiret atap atap erekapu ak mesin ronkatenai, sarwaraiei. 


text:
Jisas Krais nukan ronkat eposek senes, ak ronkat keseriar owe. Kon ronkat kesek: ko okoro omnokou opok kowau wa opok, ko epar Anut senes rawon. Keseria, ko Anut nukan raiäu onok senek oumoi, rawaun sakau ronkatäu wa. 


text:
Roat ak ko ro senek pewon aparin ko nukasar kon enip oik jou mau wa. Ko Anut nukan ämän orip orip tainoria pote meiewon, ko am äpäs opok wena, meiewon. Onok aru miäin roat kiro onok pakas meiäi senek, kiro aru senes. 


text:
Kiro onokun, Anut nukas ko ätäi awau siräi murianik, kon enip kämioik muruwon. Kon enip näwäu senes, karauk enmaka erekapu itimware rau. Kos roasiret kamwaraun sakau nuruwon. 


text:
Keseria, Jisas nukan enip opokas roasiret omar oik rai ra, roasiret omnokou opok rai ra, roasiret omnokou uru rai ra, ak ko nepukup uoraka sur wäiei. 


text:
Keserianik, roasiret akas kon enip oik jou mia sakau äiäiei, “Jisas Krais ko Näwäu, ko sakau näwäu orip.” Ak keser äianik, momonek Anut nukan enip kämioik maiei. Ik roasiret akan amiakap arou senek jere rawau. 


text:
<pb/>O jaiat, Jisas Krais nukas kon momokun ämän erekapu tainorwon senek, is meter ak pak raita, ak keserin rusapai ran Anut nukan ämän tainornai, keseriar keserwe. Is ak Anut nukan ämän tainorin apwaromin rusapai ran erekapu kir keserwe. Anut nukas akan onok aru pakan ätäi imwarowon, okon, ak omnokou opok rainai, imine orip kiro onok keseraiei. 


text:
Anut nukas ak sakau aromara, akan woiaka sakau miäu, keseria, kon ronkatis ak owo sarau maun awaronuk, tainornai, sarau momana, ak eposek rawaiei. 


text:
Kesermana, kar ros akan woiaka aru moin woiaka uru wa aparaiei kiro akan enmaka opok ämän mau senek wa. Ak onok aru orip wa rawaiei, ak Anut nukan mokoit senek raia, roasiret onok aru miäi amiakap onok eposek arou jereäu senek ak ran keseriar roat apu ätär marowe. 


text:
Ak isan mokoit senek sarenai, kiro ämän Anut nukas roasiret orip orip rawaun arai awarowe, ak kiro onok keserna rai, tawa Jisas Krais wasareikaun kounuk, is ak mesin näwäu woi erernuk, nepipiram. Kiro ses opok ak mesin äiäm, “Is sarau näwäu erar mau wa, is isan oisau erar tätäirau wa.” 


text:
Is okoro ämän awaraurim mesin ronkatewe. Anut nukan ämän eposek isas awaromin aka roianik, Krais mesin woiaka epar moin. Kiro akan woiaka epar moin kiro Anut kamuk raiäi roat akas Anut nukan patan opok jou muria, opur makeäi senek ak akasar Anut nurin. Is Rom akan marai roat akas iworona, meieita rai, kiro Anut kamuk raiäi roat akas an wain opur opok eposek saräun kouriäi senek, isan karian kournuk, Anut nuram. Keseria, kiro onok penuk, is woi ereru. Ik erek Anut mesin meieäum. 


text:
Ak isan meiäun ses ronkatäiei keseriar ak ran erek woiaka erernai nepipirwe. Pol nukas Timoti pak Epafroditus Filipai äsimwatonuk kowaun äiewon. 


text:
<pb/>Utianik, is Timoti ak apwaraun ak rawa äsimoraurim. Jisas Näwäu nukas io aironuk, is Timoti äsimorta, ak rawa potai. Ko ätäi koianik, ak eposek rai aironuk, is ak mesin ekep wa ronkatwaram. 


text:
Karauk roat is pak rai akas ak eposek rawaun sarwaraun mesin wa ronkatwareäi. Timoti karar ko isan ronkat senek orip, okon, is ko ak rawa äsimorta, potai. 


text:
Timoti ko ro eposek, ak kiro äpu murin, mokois kon momok sarau sareäu senek kos is sareirnuk, iu erek Jisas Krais nukan Ämän Eposek roasiret awarosa, karauk roasiret akan woiaka epar miäi. 


text:
Utianik, is äpu wa, is karapus owan utoirona, manam ra, wa utoirona, manam rä, owo onok is opok keseraiei äpu moita, Timoti ak apwaraun äsimorta, ak rawa potai. 


text:
Utianik, is Näwäu nukas apu sare murai, is sakau ronkatem, is ekep wa rawam, isakasar ak koi apwaram. 


text:
<pb/>Isan ronkat kiro eposek, akan jaunaka Epafroditus ätäi rusapai ak rawa äsimorta, potai. Ko isan amai senek, iu Anut nukan sarau erek miäumur. Ko marai ro senek sakau tai raianik, Anut nukan ämän epar senes roasiret awareäu. Akasar ko is sareiräun äsimorna, kowon. 


text:
Ak ko sip näwäu owon ämän roumana, akas ko mesin woiakati moin. Ak kiro onok keserin roumara, kos ak mesin wou aru momara, ak apwarau potaun sakau ronkatewon. Kesernuk aparia, is ko ätäi ak rawa äsimorta, potaun ronkate raim. 


text:
Epar, ko sip näwäu owon ak roin, kiro epar senes, ko meiäun rauk seruwon, utianik, Anut nukas konun wouti momara, kon sip ätäi eposek sare murowon. Anut nukas ko mesin karar wouti mau wa, ko isanun erek wouti mowon. Anut ko äpu is karapus owa usu orip raimin, okon, is usu näwäu oianik, woi aru senes maun utoirea, ko ätäi Epafroditus jekurwon. 


text:
Kon sip manonuk, is ko ak rawa äsimorta, potaun sakau ronkatem. Ak ko aparianik, akan woiaka näu sarena, is ak mesin ekep wa ronkatwaram. 


text:
Jisas nukan onok keseraun tainoria rai, woiaka erer orip akan jaunaka imäiewe. Ak karauk roat ko senek, akan enmaka kämioik maraiei. Ko nuka mesin ronkatäu wa, Krais nukan sarau sakau maun usu näwäu oumara, meiäun rauk seruwon. Ak atapuk rain, is sareirau senek wa, okon, ko koumara, is sareirowon.<pb/>


text:
O Jaiat, is kiro ämän patarianik, awarom, “Ak Näwäu pak pasarnai, akan woiaka erer rawaiei!” Inok ro ko kon wou epar momara, Jisas tainorai, ko tuku rawai. Is ak amke jer we mareanik, kiro sät äiäi roat akas sätwareäi mesin ätäi awaraurimin. Rusapai, kiro ämän mesin ätäi jer we mareanik, awarom kiro usu wa. 


text:
Is awaromin, kiro roat onok aru miäi. Ak apwaroinai, jekur tai rawe. Ak roat aru senes ak män aru roat tukwareäi senek. Kiro onok aru miäi roat akan ronkat näwäu kesek; roat Anut tainoraun amke akan enmak kerau patiraiei, okon, kiro roat ak karauk roat imwareanik, akan enmak kerau patiraun sakau miäi. 


text:
Ak kiro onok mesin akan woiaka epar wa mau. Kiro roat keseriäi ak Anut nukan amukup roat eposek wa. Wa senes, wa! Ik epar Anut nukan roasiret senes, owon, Anut nukan Osou Näus sareikonuk, ik Anut nukan enip jou mianik, kon sarau miäum. Jisas Krais nukas sareikowon mesin ik woiok ereru. Ik iken enmok jou wa mau, iken sarau mesin karar sosop wa ronkatäu. Ik Jisas nukas ik sareikaun karar ronkateäum. 


text:
Kar ro kon sarau pakas Anut nukan amuk opok eposek rawaun ronkatäu senek wa. Kiro onok pakas eposek sarein maro, isakas ro erekapu itimwarowom. 


text:
Is isan anias ami taiewon ses opok, pote omre 8 opok isan enim kerau patirin. Is Israel ro, Benjamin nukan askanai, Ibru akan karian senes. Kiro sintore ämän Moses pak karauk askanai akas ikoin, is Parisi ro sareanik, kiro sintore ämän erekapu tainoriäimin. 


text:
Is Anut nukan sarau sakau maun ronkateanik, roasiret Jisas Krais mesin woiaka epar moin aru mareäimin. Isan ronkat kiro Anut nukan ronkat eposek rai keseriäimin. Isan ronkat, roasiret ak sintore ämän tainoria eposek rawaiei rai keseriäimin. Karauk roasiret is ro onok aru miäim rai enmap wa araiei. 


text:
Is kiro sintore ämän tainorianik, roat erekapu itimwareäimin. Utianik, rusapai is ätäi kiro onok aparmin, kiro näwäu wa. Jisas nukas erekapu itimori rau. 


text:
Epar senes, rusapai is äpu isan meten onok aru. Kiro onok erekapus is Anut nukan amukup eposek rawaun wa sareirai. Is kiro onok erekapu utam. Is kiro ronkatem, “Is Krais Jisas äpu mom, ko isan Näwäu, is kon kaima peanik, isan onok aru erekapu utomoi, ätäi onok eposek is opok päun ronkatäu wa. Is isan sarau pakas Anut nukan amukup eposek rawaun ronkatäu wa. Kiro meten onok is utom, owon, kiro onok aru, keseria, is Krais karar tainoram.” 


text:
Keseria, isan ronkat erekapu Jisas Krais pak pasaram, is keser ronkateäim, isakan sakaus ik Juda akan sintore ämän tainoriäimin. Kiro onok keserta, Anut nukan amukup ro eposek airaun rai keseriäimin. Is rusapai kiro onok keseriäimin kiro sumkäinem. Rusapai Krais mesin karar woi epar monuk, ko is sareirianik, isan onok aru pakan ätäi imäironuk, Anut nukan amuk opok eposek raim. 


text:
Isan woi erekapu Krais nurita, kos karar sareraun raim. Keserita, isan woi uru Jisas Krais jekur äpu maun ronkatem. Ko meieanik, ätäi awau siräinuk, Anut nukas ko sakau nuruwon. Rusapai is Krais nukan sakau kon sarau muraun is iraun aurim. Krais ko okoro omnokou opok raumara, usu tätäi pak näwäu owon. Rusapai is ran ko usu näwäu owon senek is kon kaima owaun keseraurim. Roat akas Jisas wena, meiewon senek isan ronkat ak is iworona, meiäm kiro keseraiei kiro itok. 


text:
Is Krais keser äpu mianik, is sakau ronkatem, “Tawa is meieita, is nais Krais nuka senek ätäi awau siräiäm.” Pol nukas osap eposek owaun kirikiri maun kurteäu. 


text:
<pb/>Isaka onok eposek orip Jisas senek sareanik, tuku nepipir raim rai äiäu wa. Is kiro osap eposek Krais nukas imäirowon owaun mesin sakau moram. 


text:
O jaiat, ak äpu mowe, isan ronkat kiro osap eposek epar senes owau wa. Karar onok karar keseram. Owo onok erekapu miäimin mekesirap kureita, owo onok tawa maun ronkat sakau owam. 


text:
Kiro onok keserita, pote is kiro osap eposek owam. Kiro omre Jisas nukas is ko pak rawaun sare mowon, pote isan meiäun omre is kon onok tainoria, Anut nukas kiro osap eposek tawa omar oik irai. 


text:
<pb/>Mokoi akan ronkat utomoi, roat näu näu sareanik, ronkat eposek orip, ik Jisas nuka mesin woiok epar momun roasiret, ik ronkat karar mia, kon onok tainorau. Utianik, akan ronkat atap raunuk rai, Anut nukas owose onok eposek tainoraun ätär marai. 


text:
Anut nukas karar ik owo onok tainoraun aikai, ik kiro onok karar orip orip tuku tainorianik, ariäu. 


text:
<pb/>O jaiat, ak isaka raim senek rawe! Ik ak pak raianik, onok eposek ätär maromun senek akas ran keseriar keserwe. Karauk roasiret akan mena rai, ak isan onok eposek tainoriäi. Ak akan onok tainorwe. 


text:
Is okoro ämän orip orip awareäim rusapai ätäi woi aru orip awaraurim. Ak karauk roat akan onok aru wa owau, isakan onok owe. Karauk roat ak onok aru mia, Krais ak mesin meiewon rowau utomana, ko iwäi muriäi. 


text:
Anut nukas onok eposek keseriar awareäu, utianik, akan ronkat pakas onok aru keseriäi. Kiro onok aru keseriäi mesin akan oioraka wa neäu. Aka kiro onok mesin nepipirmana, onok aru momana, karauk roasiret kiro mesin awariäi. Kiro omnokou pakan onok keseriäi ak Anut mesin wa ronkateäi, ak akan enmaksaun karar ronkateäi. Kiro keseriäi roat tawa Anut nukas wasarewareanik, up ep näwäu jereäu uru känkurwarai. 


text:
Utianik, ikasar roasiret Jisas mesin woiaka epar momun, okoro omnokou kiro iken mena senes wa, iken mena senes kiro omar oik rau. Ik iken näwäu, Jisas Krais omar oikas kowaun woiok erer orip kame raum. Ko iken onok aru pakan imäikaun ro. 


text:
Kos koumoi, iken enmoksau aru okoro omnokou pakan oi kuremara, enmoksau kon enipsau awau senek omar oik rawaun mukai. Ko kiro onok kon sakau näwäus keserai. Kiro sakau kararas osap erekapu turur monuk, erekapu kon ämän tainorna, kiro sakaus ak kamwarai.<pb/>


text:
Keseria, isan jaiat, is ak mesin woi meiemara, ak mesin ronkat sosop mareäim. Isan ronkat is ak rai opok pote tarwaroita, ik erek turur rawaun rai ronkateäim. Ak Krais Jisas pak pasar raumana, kon onok tainoria, kiro keseriäi mesin isan woi ereriäu. Keseria, o isan jaiat, is okoro jer we marom mesin jekur ronkatewe. Ak Näwäu akan woiaka uru moinai, kon onok sakau tainorwe. 


text:
<pb/>O Iuodia Sintike ori, karauk roat akas au awaka awaka ketäiäir mesin airoin roimin, okon, au rusapai okoro jer we matom. Au Anut nukan asiret ori, is au awatom, kiro onok aru utoinair, awan ronkat Anut mesin karar mower. 


text:
O Sisikus, na ran is sareiräun aisom, Nan enmat onoktapau kiro ‘na roasiret turur mareäum’. Na roasiret sarwaraun ro, keseria is na kiro asiret ori sarwatota, ätäi jaiatäurair rai na aisom. Amke is Anut nukan Ämän Eposek roasiret awaromin Klemen karauk sarau roat pak akas is sareirna, kiro asiret oirori ran erek is sareiräun sarau sakau moirin. Kiro onok keserin, Anut nukas kiro roasiret akan enmaka omar oik buk opok jer we marowon. Kiro buk opok roasiret ak Anut pak orip orip awau rawaun akan enmaka jer we mowon rau. Kiro is sareiroin senek nas kiro asiret ori ran sarwataun aisom. 


text:
<pb/>Keseria, is rusapai ak erekapu awaraurim, ak Näwäu pak pasarin ak orip orip kiro mesin ronkatenai, woiaka uru nepipirwe. Is ätäi ak awaraurim, ak orip orip woiaka uru nepipirwe. 


text:
Is awarom ak ämän eposek pak onok eposek karauk roasiret opok marowe, owon, Näwäu ätäi kowaun omre rumukäu wa. 


text:
Kar osap mesin ronkat sosop wa owau. Owo usu näwäu tararnai, kiro usu jäkäi maraun Anut aurwe. Kos ak sarwaraun aurwe. Ko ak sarwarnuk, akas ‘pere’ aurwe. 


text:
Ak Anut keser aurna rai, Anut nukas akan woiaka päurar rawaun arai. Kon wou päurar raiäu onok kiro eposek senes, ik erekapu äpu mau senek wa. Ak akan woiaka Jisas Krais mesin epar moin, kos ak kamwaronuk, akan ronkat pak woiakas pak ko pak orip orip jekur pasar rawaiei. 


text:
<pb/>O jaiat, okoro isan pataraun ämän, owo osap epar senes, owo osap roasiret akas oik miäi, kiro osap mesin ak jekur ronkateinai, keseraun awarom. Owo osap Anut nukan amuk opok eposek, owo osap tuku senes, owo osap roasiret sarwareanik, akan woiaka karar miäi, owo osap roasiret akas eposek äiäi, kiro osap kesek mesin ak ronkatäun awarom. 


text:
Is ak pak raianik, isan ämän awaroita, ak jekur roumana, isan ämän tainorin. Is ak kamuk owose raiäim ak apairoin, rusapai ak kiro onok tainornai, isan ämän jekur tainorwe. Ak kiro onok keserna rai, Anut ko kesek roasiret ak päurar rawaun ronkat ariäu. Ko ak pak raumara, sarwarai. 


text:
<pb/>Is rusapai nepipirianik, ak mesin Anut jou murim. Owon, ak is mesin ronkateanik, ätäi sareiroin. Is äpu ak orip orip is ronkateiriäi, sinuk, is sareiräun apu itanäu senek wa. 


text:
Is ak kar osap mesin wa sareirowe rai äiäu wa. Is äpu owo onok taraironuk, kiro itok, isan woi päurar raiäu. 


text:
Epar senes, karauk omre opok karauk osapun wasareäim, karauk omre opok is osap sosop oiäim. Karauk ses is o sosop jeäim, karauk ses is sou raiäim. Owo onok is opok peäu, kiro itok, orip orip isan woi päurar raiäu. 


text:
O Filipai roasiret, ak okoro rusapai jer we marom mesin ak äpu. Is Masedonia provins utomoi, Anut Nukan Ämän Eposek amke roasiret mare koimin ses opok, karauk menan roasiret akas is sareirau wa, akas karar is sareiriäin. Akas karar is owo osap wäpik raita, iriäin. 


text:
Is Masedonia provins utomoi, Tesalonaika mena koi raimin opok, akas is osap iraun utoirau wa, ätäiar sareiroin. 


text:
Is kiro ämän mesin akan osap owaun awarau wa. Ak kiro onok eposek is opok keserin Anut nukas kiro aparmara, kos ak tawa, osap sosop arai. 


text:
O jaiat, is okoro jer we marom, kiro osap akas Epafroditus nuruna, koi ironuk, oimin mesin ‘pere’ awarom. Is rusapai kar osap wäpik saräu wa. Utianik, ak osap is karar irau wa, akas kiro osap iroin kiro osap sou eposek Anut nuriäi senek. Ak kiro keserin Anut nukas kiro osap oumara, kiro mesin wou ereru. 


text:
Utianik, Anut nukan kaima, ko osap sosop orip, okon, ak Krais Jisas pak pasarin, ak owo osap wäpik sarena, kos kiro osap arai. 


text:
<pb/>Ak erekapu Anut nukan roasiret, Jisas Krais pak pasar rai, is ak erekapu ‘pere’ awarom. Isan jaiat Rom näu mena erek raum akas ran ak ‘pere’ awaroi. 


text:
Karauk roasiret akan woiaka epar moin pak iken roasiret akan kamwareäwon ro, Sisa nukan owa rai akas nais erek ak ‘pere’ awaroi. 


text:
<pb/>Iken Näwäu, Jisas Krais nukas ak sarwareanik, ak pak raumara, akan totomaka päurar rawaun rai aurim. Epar.<pb/>


text:
Okoro ämän Jisas Krais nukas Jon ätär muruwon. Meter kiro ämän ämäi rawon, utianik, Jisas nukas kiro ämän amop mowon. Anut nukas kiro onok kurte päun Jisas ätär murunuk, kos pak kon sarau roat ätär marowon. Jisas nukas kon sarau eitek äsimoronuk, kos is Jon, kon sarau ro, kiro ämän ätär muraun kowon. 


text:
Isas pak karauk roasiret kiro ämän pak osap erekapu aparmin pak awareäim. Okoro Anut nukan ämän. Anut nukas kiro onok ämäi rawon, Jisas Krais ätär murunuk, kos erekapu is opok amop mowon. 


text:
Kiro ämän pakas Anut nukas owo onok tawa päun äiewon. Roasiret ak kiro ämän ninareanik, aka nepipiraiei. Roasiret ak okoro ämän roianik, ak Anut nukan ämän isas jer wemin tainoraiei, ak nais nepipiraiei. Owon, kiro onok Anut nukas päun äiewon kiro epar kurte päi. Jon nukas pas 7 orip Esia woiaka epar moin roasiret jer we marowon. 


text:
Is Jon, isas ak, Kristen roasiret, Esia mena 7 orip rai jer we marom. Anut rusapai rau, ko meter rawon, ko tawa ätäi kowai. Anut nukan osou 7 orip ak Anut nukan tanäun patan amuk opok tai rai. Jisas Krais ko Anut nukan ämän erekapu eposek areäu. Ko karar amke meieanik, ätäi up uruas siräi pewon. Kos okoro omnokou kamwareäi roat näunäu erekapu kamwareanik, akan ro näwäu sarewon. Ak keserna, is Anut aurim, nuka, pak kon osou 7 orip pak Jisas Krais pak akas woiaka näu oripas ak sarwarna, akan woiaka päurar rawai. Jisas nukas ikenun wous meiemara, kon karianas iken onok aru erekapu jäkäi mukowon. 


text:
Kos ik erekapu Anut nukan roasiret pak kon kamuk rawaun roat sare mukowon. Ik kon momok, Anut nukan sarau moram. Keseria, ik äiem, “Jisas Krais ko orip orip sakau näwäu orip, pak enip jou orip rawai. Epar.” 


text:
<pb/>Aparwe, ko iou pakas kowai! Roasiret erekapu akan amiakas aparaiei. Roasiret ko marais wein ak nais erek ko aparaiei. Roasiret okoro omnokou opok rai, ak erekapu ko aparianik, näwäu waiaiei. Kiro onok epar senes päi. 


text:
<pb/>Anut Näwäu ko erekapu sakau orip ko keser äieu, “Is amke raim, is ruris raim.” Kiro Anut ko karar rusapai rau, meter rawon, tawa ko kowai. Jon nukas Krais aparwon. 


text:
<pb/>Is Jon, is akan jaunaka, is ak pak erek ik Jisas pak pasar raiäum. Is ak pak erek ik tätäi oiäum. Is nais ak pak erek ik Anut nukas kamoikeäu. Is ak pak erek usu oianik, woiaka päurar orip raiäum. Is Anut nukan ämän areanik, isan woi Jisas nukanun epar momin, keser ämän are raita, is usu iraun Patmos airan opok muroin. 


text:
Kar Tup Näwäu opok, Anut nukan Osou Näus is sakau kamoironuk, is nini epir pakas senek, mekesirakapaim kar ron pätu, pupu ur senek, sakau ur wewon roimin. 


text:
Kiro ros airowon, “Osap erekapu na aparum kiro buk opok jer wenam, kiro jer roasiret woiaka epar moin näu mena 7 orip sur maro. Efesas, Smerna, Pergamum, Taiatira, Sardis, Filadelfia, Leodisia kiro mena sur maram.” 


text:
Is kiro lam kamuk opok kar ro rawon aparmin. Kiro ro ko ‘Ro nukan Mokoi’ <n>Daniel 7:13</n> senek tai rawon aparmin. Ko omjo rumukäu orkenuk, kon isou erekapu kururur mowon. Kar let gol nukas wakou kur mowon. 


text:
Kon tapau urik kiro tei urik ärneu senek, iou ärneu senek pak. Kon amukauk kiro ep arou jereäu senek. 


text:
Kon isou kiro aiauk gol ep opok amkeäi, ukun wäpik, eposek senes sareäu senek. Is kon arewon pätu roimin kiro an saru nukan areäu jejep senek. 


text:
Kon ipou näu kaima, pai 7 orip ate rau. Siräp rumukäu auk karaima karaima, kon oksau uruas ne rau. Kon neputapau san näu kamuk, san sakau jeräu senek. 


text:
<pb/>Is ko aparianik, kon isou siakupai kurir ninomoi, meiemin ro senek raimin. Utianik, kon ipou näu kaimas isan enim opok mianik, keser airowon. “Na wa iminäu. Is epar senes aisom, is amke raim, is ruris raim. 


text:
Is awau raim, is meter meiemin, utianik, apair, is rusapai awau orip orip raim. Is enim orip, isas meiäun onok kameanik, roasiret meiein akan menan im rorok pakan ki ate raim. 


text:
Na okoro pai 7 orip isan ipi näu kaima rai pak lam gol 7 orip pak apwarom, kiro ämän ämäi rau senek. Pai 7 orip kiro kon onoktapau kesek: näu mena 7 orip kiro Kristen roasiret kamwaraun sarau eitek 7 orip. Lam gol 7 orip kiro näu mena 7 orip pakan Kristen roasiret.”<pb/>


text:
Kiro ros ätäiar keser airowon, “Na kiro sarau eitek Efesas menan Kristen roasiret kamware rau, keser jer we muram. Is isan ipi näu kaima pai 7 orip ateanik, is lam gol 7 orip kampai ariaim. Is kiro ämän na surmusoita, kou. 


text:
Ak, Kristen roasiret Efesas mena rai, ak sarau sakau mianik, akan onok erekapu keseriäin, kiro is äpu. Ak sakau tai raianik, akan woiaka roat onok aru miäi akanun wa woiakati miäi. Kiro roat akas ak keser awaroin, ‘Ik nais Jisas nukan ämän oi ariäum roat.’ Utianik, ak Jisas nukan ämän oi ariai roat wa. Ak, Efesas roasiret, kiro roat akan sät ämän roianik, jekur wasare maroin, akan onok keseriäi nais erekapu wasarewaroin. Keseria, ak äpu kiro roat ak sätäiäin roat. 


text:
Utianik, ak, isan ämän tainoriäi roat, okon, karauk roat akas akan onok apwareanik, kasiaka penuk, akwaromoi, tätäi näwäu aria, onok aru mareäin. Ak kiro onokun wa imineäi, akan sarau jekur sakau ate raianik, kiro usu ämäiäin, kiro is äpu. 


text:
<pb/>Utianik, is rusa ak pak ämän sakau orip. Ak meter isanun akan woiakas epar senes meiein. Utianik, rusapai ak kiro onok keserin senek keserau wa. 


text:
Ak amke isanun woiakas epar meiein, ak ätäi kiro onok keserin ronkatewe. Ak amke isanun woiakas meiein, ak kiro onokur keserwe. Ak akan onok aru pakan ätäi pirirau wa, is ak siarakap koianik, lam ak pakan oi manam. 


text:
Utianik, akan karar onok kiro eposek. Ak Nikolas nukan roasiret akan onok aru sauk mianik, wa tainoriäi. Is nais kir kon onok sauk miäim. 


text:
<pb/>Inok roasir ko rauk orip, ko kiro ämän Anut nukan Osou Näus woiaka epar moin roasiret awarou, ko jekur rowai. Inok roasir onok aru erekapu itimorai, isas ko roasir eposek äianik, epar awau orip orip rawaun am nemauk nurita, jai. Kiro am Anut nukan woia omar oik rau. Jisas nukas Smerna menan Kristen roasiret jer we marowon. 


text:
<pb/>Keserianik, nas sarau eitek Smerna menan Kristen roasiret kamware rau, ko keser jer we mur. Kiro ro ko amke rau, ko ruris rau, kos na okoro ämän surmusou. Ko meieanik, ätäi siräimoi, awau rau. 


text:
Ak, Smerna Kristen roasiret, ak usu oiäi, kiro is äpu. Ak omnokou pakan osap sosop wäpik, kiro is äpu. Utianik, ak Kristen roasiret, ak Anut nukan amukup osap sosop senes orip. Is äpu karauk roat akas akan enmaka opok sät ämän miäi. Kiro roat akas keser äiäi, ‘Ik Juda roat’, utianik, ak epar Juda roat wa, ak Satan nukan sarau miäi roat. 


text:
Karauk usu ak opok päi, ak kiro wa iminäu. Ak rowe, Satan nukas ak kamukan karauk roasiret ate apwaraun karapus owa kurwarnuk, kiro opok omre 10 orip ak usu sosop meiäun senek oi rawaiei. Akan woiaka isanun epar mianik, sakau ate rawaiei, pote ak meiäiei. Ak keserna, isas ak awau orip orip rawaun sakau aram. 


text:
Inok roasir ko rauk orip, ko kiro ämän Anut nukan Osou Näus woiaka epar moin roasiret awarou, ko jekur rowai. Inok roasir onok aru erekapu itimorai, isas ko ätäi meiäun ses opok, wa aru muram.” Jisas nukas Pergamum menan Kristen roasiret ämän surmarowon. 


text:
<pb/>Keseria, kiro ros keser äieu, “Nas kiro sarau eitek Pergamum menan Kristen roasiret kamware rau ko keser jer we mur. Kiro ro ko siräp rumukäu auk karaima karaima orip ate rau kos na kiro ämän surmusou. 


text:
Is nan raum mena äpu, Satan nukan kamwareäu patan kiro mena rau. Utianik, ak, Pergamum Kristen roasiret, ak isan enim sakau ateanik, akan woiaka isanun epar moin, kiro utau wa. Meter kar ro kon enip Antipas ko isan ämän roasiret awareäu, ko ak pak rawon. Ko isan ämän jekur tainoriäu. Akan mena, karauk roat Satan nukan sarau miäi roat akas ko wena, meiewon. Kiro Satan nukan mena. Kiro ses opok nais ak akan woiaka isanun epar moin kiro utau wa. 


text:
<pb/>Utianik, is ak pak karauk ämän orip. Akan karauk roasiret Pergamum mena ak pak rai ak Balam nukan onok sakau ateanik, tainorurai. Balam nukas Balak Israel roasiret atonwaraun onok tamuruwon. Balak nukas Israel roasiret atonwaronuk, akas onok aru moin. Karauk roat akas akan sät eitek enip pakas opur amkeanik, jou miäin Israel roasiret akas kiro opur oianik, jeäin. Kiro Israel roasiret ak nais Balak nukan ämän tainorianik, karauk sapum onok keseriäin. Rusapai, akan karauk roasiret nais akan onok tainorianik, keseriäi. 


text:
Ak rusapai akan onok aru pakan ätäi pirirwe! Warnuk, isas ak rawa koumoi, isan oisau opok siräp rumukäu auk karaima karaima orip kis ak pak weräiäm. 


text:
<pb/>Inok ro ko rauk orip ko kiro ämän Anut nukan Osou Näus woiaka epar moin roasiret awarou, ko jekur rowai. Inok roasir ko onok aru erekapu itimorai, isas o ämäi rau, enip mana, ko nurita, jai. Ai käräi nais nuram. Kiro ai opok enip awau jer wemin rau. Karauk roat ak kiro enip äpu wa, ro ko kiro ai owai ko karar äpu mai.” Jisas nukas Taiatira menan Kristen roasiret ämän surmarowon. 


text:
<pb/>Kiro ros keser äieu, “Ätäi na Anut nukan sarau eitek Taiatira menan Kristen roasiret kamware rau, keser jer we mur. Okoro ämän keser äieu, is Anut nukan Mokoi, isan amiauk ep arou jereäu senek. Isan isiauk aiauk gol eposek ep opok amkeäi senek. Is kiro ämän ak, Taiatira roasiret, rawa surita, kou. 


text:
Akan onok keseriäin kiro is erekapu äpu mom. Is äpu ak roasiret akanun woiakas meieäi, ak isanun woiaka epar moin, ak isan sarau mianik, karauk roat sarwareäi. Is äpu usu atap atap ak opok penuk, ak jekur sakau tai raiäi. Is äpu amke ak onok eposek moin, rusapai ak onok eposek senes morai. 


text:
<pb/>Utianik, is ak pak ämän orip. Ak kiro asir Jesebel inikerna, ko ak pak raiäu. Kos is Anut nukan ämän roianik, areaim asir äiäu. Keseria, kos isan roasiret ämän awaronuk, ak kon ämän tainorianik, sapum onok aru miäi. Karauk roat akas sät eitek jou maraun opur amkena, ak kamukan karauk roasiret akas kon ämän tainorianik, kiro opur oi jeäi. 


text:
Isan ronkat kiro asir kon onok aru pakan ätäi piriraun is ko karauk omre nurumin. Utianik, ko kon sapum onok aru miäu pakan pirirau utou. 


text:
Kesernuk, isas ko sip nurita, ko tätäi näwäu owai. Kiro roat ko pak sapum onok morai, akan sapum onok kiro asir pak keseriäin wa utona rai, isas ak nais ko pak usu aroita, tätäi näwäu owaiei. 


text:
Is kon onok tainoriäi roasiret nais erekapu akwaroita, meiäiei. Keserita, Kristen roasiret erekapu ak owo onok akan ronkat pak akan woiaka uru rau isas apariaim äpu maiei. Roasiret onok aru keseriäi, isas ak usu aram, roasiret onok eposek keseriäi, isas ak osap eposek aram. Ak kiro nais äpu miäi. 


text:
<pb/>Utianik, ak karauk roasiret Taiatira mena rai, ak kiro asiren ämän tamareäu, ak kiro wa tainoriäi. Ämän Satan nukan wou uru ämäi rau, kiro ak äpu mau wa. Rusapai is ak epar senes awarom, ak sakau tai rauna rai, is karauk usu ak wa aram. 


text:
<pb/>Inok roasir ko onok aru erekapu itimorianik, isan ämän tainoriäu, keseriar pote isan kowaun ses opok, isas ko karauk omsau pakan roasiret sakau kamwaraun sarau nuram. 


text:
Is ko sakau nurita, kos roasiret kamwareäin utupauk ateanik, roasiret akwarnuk, ak mis käi kurena, usip usip sareäu senek keseraiei. <n>Buk Song 2:9</n> Is isan sakau isan Monias is irowon, isas pak ätäi ko nuram. 


text:
<pb/>“Inok roasir ko rauk orip, ko kiro ämän Anut nukan Osou Näus woiaka epar moin roasiret awarou, ko jekur rowai.”<pb/>


text:
Keseria, kiro ros keser äiewon, “Na kiro sarau eitek Sardis menan Kristen roasiret kamware rau ko keser jer we mur. Kiro ro ko Anut nukan osou 7 orip pak pai 7 orip pak ate rau, kos na ämän surmusou. Is ak, Sardis menan Kristen roasiret owo onok miäi kiro is äpu. Karauk roasiret akas keser äiäi, ‘Sardis menan roasiret awau senes rai’. Utianik, wa. Ak isan amiap meiein roat senek. 


text:
Keseria, ak kurte siräwe, wa ninau. Meter ak Anut nukan onok eposek tainoriäin. Rusapai, ak kiro onok meter keseriäin rusa rau erekapu ätäi sakau maiei, wäpik, kiro erekapu ämäiäi. Akan onok keseriäi is aparmin kiro Anut nukan amukup eposek wa. 


text:
Meter karauk roat akas Anut nukan ämän tamarona, roin. Ak kiro ämän ätäi ronkateanik, jekur tainornai, akan onok aru pakan pirirwe. Ak kiro onok wa keserna rai, ak isan kowaun omre äpu wa maiei opok, is ak siarap päu ro senek kurte kowam. 


text:
<pb/>Utianik, Sardis mena roat karar karar akan omjo ukun wäpik orip rai. Ak roat eposek senes, okon, ak omjo ärneu mianik, is pak ariaiei. 


text:
Keseria, inok roasir ko onok aru erekapu itimorai, ko omjo ärneu kiro senek monuk, isas kon enip isan awau rawaun buk opok rau wa kosoram. Isas isan moni pak kon sarau eitek pak akan amiakap amop äiäm, ‘Kiro ro isan.’ 


text:
<pb/>Inok roasir ko rauk orip, ko kiro ämän Anut nukan Osou Näus woiaka epar moin roasiret awarou, ko jekur rowai.” Jisas nukas Filadelfia menan Kristen roasiret ämän surmarowon. 


text:
<pb/>Keser kiro ros ätäi äiewon, “Na kiro sarau eitek Filadelfia menan Kristen roasiret kamware rau keser jer we mur. Kiro ro kon onok erekapu eposek senes, kon ämän äiäu orip orip tainoriäu, kos na okoro ämän surmusou. Ko Devit nukan kamwareäu sakau orip. Kos owo osap im tuenuk, kar ros ätäi im penäu senek wa. Kos owo osap im penenuk, kar ros ätäi im tuäu senek wa. 


text:
<pb/>Is ak Filadelfia roasiret owo onok keseriäi kiro is äpu. Akan sakau eteinak kiro is äpu, utianik, ak isan ämän tainorianik, ak isan sarau utau wa. Is akan amiakap im tuemin rau, kar ros kiro im ätäi penäu senek wa. 


text:
<pb/>Ak rowe. Kiro roat ak Satan nukan tupsiu ak keser äiäi, ‘Ik Juda akan tupsiu.’ Utianik, ak Juda akan tupsiu epar wa, ak sätäiäi. Keseria, isas kiro sätäiäi roat sakau atwareanik, imwaroita, ak siarap koumoi, akan amiakap uoraka sur wäiei. Keserta, kiro sätäiäi roat erekapu is isan woias ak, isan roasiret, mesin meieäum äpu maiei. 


text:
Ak isan ämän erekapu tainorianik, usu tätäi pak atap atap ak opok penuk, ak iminäu wa, ak sakau tai raiäin. Isas tawa okoro omnokou pakan roasiret erekapu ate aparaun usu atap atap aram. Kiro ses opok, is ak jekur kamwaroita, ak kiro usu wa owaiei. 


text:
<pb/>Is ak rawa kurte kowam. Akan woiaka epar moin, kiro wa utau, sakau ate rawe. Keserna, kar ros akan osap eposek omar oik rau wa oi kuräi. 


text:
Inok ro ko onok aru erekapu itimorai, isas ko Anut nukan ou näwäu owa ou tutu senek tai mota, ko kiro ou ätäi wa ute nai. Is kiro ou tutu opok, Anut nukan enip jer we moita, kiro näu mena awau enip Jerusalem nais jer wäm. Kiro Jerusalem awau kiro Anut omar oikas kowai. Is isan enim awau nais kiro ou tutu opok jer wäm. 


text:
<pb/>Inok roasir ko rauk orip, ko kiro ämän Anut nukan Osou Näus woiaka epar moin roasiret awarou, ko jekur rowai.” Jisas nukas Leodisia menan Kristen roasiret ämän surmarowon. 


text:
<pb/>Keserianik, kiro ros ätäiar äiewon, “Na kiro sarau eitek Leodisia menan Kristen roasiret kamware rau keser jer we mur. Kiro ro ko epar ämän mianik, ko Anut nukan ämän eposek erekapu jekur areäu. Ko Anut nukas osap erekapu ate maronuk, pein akan onoktapau. Kos na okoro ämän surmusou. 


text:
Ak, Leodisia menan roasiret, owo onok keseriäi kiro is äpu. Is äpu ak oporeu senes wa, ak sopou senes wa. Isan ronkat ak oporeu senes rawaiei ra, sopou senes rawaiei ra, kiro eposek. 


text:
Utianik, ak sopou eteinak senek, ak oporeu senes wa, ak sopou senes wa, okon, isas ak isan ai uruas esiewaroita, naiei. 


text:
Ak keser äiäi, ‘Ik osap sosop orip. Ik osap sosop oianik, kar osapun wa wasarem.’ Wa senes. Ak osap wäpik, isan amiap ak aru senes rai. Ak amiak utup roat senek. Ak omjo wäpik, pirim raiäi senek. Karauk roasiret akas ak apwareanik, ak mesin woiakati miäi. Ak kiro äpu wa ra? 


text:
Isas ak keser awarom, ‘Ak isan gol epis jerewon kau maiei. Ak keserna, osap sosop senes owaiei. Ak pirim raianik, memeswaronuk, omjo arneu is pakan kau momoi, takäiei. Ak karauk marasin is pakan kau mianik, akan amiaka opok mona, akan amiaka ätäi eposek saräi. 


text:
<pb/>Inok roasiret is ak mesin woias meieäim, isas ak onok aru miäi apwaromoi, kewareanik, usu areaim. Keserita, akan sarau miäi opok ätäi pe sarau sakau maun akan onok aru pakan ätäi pirirwe. 


text:
Ak rowe! Is ororok opok tai raianik, im ut koukouram. Inok roasir ko isan im ut koukoururam jejep roia, pe im tuenuk rai, is ko pak kon owa tone raumoi, ko pak o jam, ko nais is pak o jai. 


text:
<pb/>Inok roasir ko onok aru erekapu itimorai, ko isan taneäim patan opok moita, ko is pak roasiret erekapu kamwaraun tanäi. Meter is nais keseriar onok aru erekapu itimorianik, isan Monian patan opok ko pak roasiret kamwaraun tanemin.’ 


text:
Inok roasir ko rauk orip, ko kiro ämän Anut nukan Osou Näus woiaka epar moin roasiret awarou, ko jekur rowai.<pb/>


text:
Is ätäi aparianik, omar oikan ororok im tue rawon aparmin. Keserita, kiro ro pupu ur jejep senekus kon pätu meter roimin, ätäi keser airowon, “Na oik peta, owo onok tawa päi is ätär musam.” 


text:
Kiro ses opokar, Anut nukan Osou Näus is sakau kamoironuk, is nini epir pakas senek omar oik ro näwäu nukan taneäu patan opok kar ro tane rawon aparmin. 


text:
Kiro ron neputapau kar aiauk janou, kon enip jaspa senek pak kar aiauk osou, kon enip konilian senek jerewon. Kar siwananai kar aiauk awarip enip emeral senekus kiro patan karirim kator rawon. 


text:
Kiro patan rau siakup karauk patan 24 oripas kator rain. Kiro opok roat näunäu 24 orip ak omjo ärneu orkemoi, at gol omsau kameäi roat akan senek akan tapiaka opok mianik, tane rain. 


text:
Is kiro ro näwäu nukan patan opokas ermän senek mämurnuk, aparmin. Is jejep näwäu atap atap omar käiäu senek roimin. Kiro ro näwäu nukan patan amuk opok arou 7 orip jere rawon. Kiro arou Anut nukan osou 7 orip. 


text:
Kiro ro näwäu nukan patan amukwak opokar kar osap mas an siror senek aparmin. Kiro eposek senes, ukun wäpik rawon aparmin. Karauk osap 4 orip opur senek awau rain ak kiro ro näwäu nukan patan siakupaiar kator rain apwarmin. Ak karaima karaima pe tai raianik, akan enmaksau opok amiakwak sosop rakurewon. Karauk amiakwak akan mekesirap rain. 


text:
Osap awau amke rau, kiro ko opur laion senek. Kar osap awau rau, kiro ko bulmakau sawai senek. Kar osap awau rau namba 3, kiro kon neputapau ro nukan senek. Kar osap ruris senes awau rau, kiro ko ai pair näwäu puririr ariäu senek. 


text:
Kiro osap 4 orip awau rai, ak erekapu karar karar saiaka 6 orip. Akan amiakwak sosop enmaksau opok pak saiaka urik uru pak erekapu rakurewon. Ak sir wa utiäi, san peu, pututu, ak orip orip sir we raiäi. Ak keser sir weäi, “Anut Näwäu, ko erekapu sakau orip, kon onok eposek, kon onok eposek, kon onok eposek. Ko meter rawon, ko rusapai rau, ko tawa kowai.” 


text:
Kiro osap 4 orip awau rai, ak kiro ro awau orip orip kon patan opok tane raunuk, ak woiaka erer orip ‘pere’ aurin. Akas ko näwäu sakau orip äianik, kon enip jou me rai. Kiro osap 4 orip ak kiro keserna, roat näunäu 24 orip akas Anut nuka ko orip orip raiäu kon patan opok tane raunuk, ak ko siakup uoraka sur weanik, jou muriäi. Ak akan at gol ko nepukup oi kureanik, keser äiein, 


text:
<pb/>“Anut, na iken Näwäu, na karar na kämioik raum. Na eposek senes, okon, roasiret ak na näwäu äianik, nan enmat jou kamioik musomoi, nan sakau inkaruru rawaiei. Owon, nas osap erekapu ate momon. Kiro osap nakasar nan ronkatis ate momon, okon, kiro osap erekapu pein, rusapai rai.”<pb/>


text:
Anut nukas kon patan opok tane raumara, kar buk kon ipou näu kaim ate rawon aparmin. Kiro buk pepa rumukäu karaim karaim jer we mianik, tupäi moin. Kiro buk simom nemauk sik senek 7 oripas sakau pararar moin. 


text:
<pb/>Is Anut nukan sarau eitek kar sakau orip nukas keser sakau ur wewon roimin, “Inok ro ko onok eposek senes miäu, okon, simom nemauk sik senek okoro buk opok rai jäkäianik, buk tutup orip uraräi?” 


text:
Utianik, kar roasir ko omar oik rau ra, omnokou opok rau ra, meiein roat akan mena rau ra, ko kiro buk tutup orip uraräun senek itok wa. Kar ro owo ämän kiro buk uru rau aparau senek itok wa. 


text:
Kiro ses opok, kar näu ros is keser airowon, “Na wa waiäu. Na rou, kiro opur laion, ko Juda akan tupsiu pakan, ko Devit nukan askanai, nukas sakau mianik, kon iwäi jaukut erekapu itimwarowon, kos epar kiro simom nemauk sik senek 7 orip jäkäianik, buk tutup orip uraräi.” 


text:
<pb/>Keser aironuk, is kar Sipsip Nak ko Näwäu nukan patan kamuk opok tai rawon aparmin. Kiro osap 4 orip awau rai pak kiro roat näunäu 24 orip pak akas ko karirim kator rain apwarmin. Kiro Sipsip Nak ko meter wena, meiewon senek. Ko sarat 7 orip pak amukwak 7 orip, kiro Anut nukan osou 7 orip Anut nukas äsimwaronuk, okoro omnokou opok omsau erekapu koin. 


text:
Kiro Sipsip Nak nukas poteanik, Anut nuka kon patan opok taneanik, kiro buk tutup orip ipou näu kaim ate rawon pakan owon. 


text:
Ko kesernuk, kiro osap 4 orip awau rai pak roat näunäu 24 orip pak ak Sipsip Nak siakup koianik, uoraka sur wein. Kiro roat näunäu ak karar karar gita pak maro gol pak ate rain. Kiro maro opok pauda sou eposek orip, kiro pauda kon roasiret akas Anut nuka auriai ämän nukan totok senek. 


text:
Ak kar sir awau keser wein, “Nas kiro buk tutup orip simom nemauk sik senekus rakir moin, kiro oi uraräun itok. Owon, roat akas na iwosona, meiemon, nan karianas roasiret tupsiu atap atap pak, omsau atap atap pakan pak, enmaksau atap atap pak, akan ämän atap atap pak, erekapu kau mareanik, oi Anut nurumon. 


text:
Nas kiro roasiret erekapu turwaromoi, ak Anut nukan roasiret pak kon kamuk raiäi roasiret sare maromon, akas pak okoro omnokou opok karauk roasiret kamwaraiei.” 


text:
<pb/>Is ätäi aparmin, Anut nukan sarau eitek sosop sosop senes akan pätiaka roimin. Akan namba wan handet milion. Ak Näwäu nukan patan pak kiro osap 4 orip awau rai pak roat näunäu pak erekapu akas karirim katoware rain. 


text:
Keseria, akas sir wena, sir jejep näwäu keser manowon, “Okoro Sipsip Nak meter roasiret akas ko wena, meiewon. Kon sakaus meiäun onok itimorwon, okon, ko enip näwäu pak, osap eposek pak, ronkat eposek pak, sakau erekapu owaun itok. Ko eposek senes, okon, roasiret akas kon enip jou mianik, konun woiaka erermoi, ‘pere’ auriai.” 


text:
Osap erekapu Anut nukas ate mowon awau raiäi akas ämän arena, is roimin. Kiro osap erekapu omar oik rai, omnokou opok rai, meiein roat akan mena rai, mas an uru rai, ak erekapu keser sir wein, “Anut ko kamwareäu ro näwäu nukan patan opok tane rau pak, Sipsip Nak pak au eposek senes, okon, ik awan enmawa jou mateanik, awanun woiok erermoi, ‘pere’ awatota, au orip orip sakau rawaieir.” 


text:
Kiro osap 4 orip awau rai akas arein, “Epar!” Keserna, roat näunäu akas uoraka sur weanik, awan enmawa jou matoin.<pb/>


text:
Keseria, is Sipsip Nak nukas simom nemauk sik senek amke 7 orip rawon, jäkäiewon aparmin. Keseria, osap 4 orip awau rai karas kon arewon jejep omar käiäu senek roimin. Ko keser äiewon, “Koi!” 


text:
Is ätäi ami kurea, kar hos aup aparmin. Kiro hos opok kar ro ko puri ate raunuk, kar sarau eitek nukas ko ro näu nukan at nuruwon. Ko marai itimwaraun ros senek kon iwäi jaukut erekapu itimwaraun potowon. 


text:
<pb/>Ätäi Sipsip Nak ko kar simom nemauk sik senek buk pasar rawon opokan jäkäiewon. Kesernuk, kar osap awau rau namba 2 nukas koianik, keser äiewon, “Koi!” 


text:
Keser äienuk, kar hos pewon kiro osou. Kar sarau eitekus kiro hos atak ro ko weräiäun siräp rumukäu nuruwon. Ko nais okoro omnokou pakan roasiret akan woiaka päurar raiäi onok oi kuräun sakau nuruwon. Ko kesernuk, roasiret ak aka aka weräianik, karauk akwarona, meie kurein. 


text:
<pb/>Keseria, Sipsip Nak nukas ätäi simom nemauk sik senek namba 3 nukas buk pasar moin jäkäiewon. Kesernuk, kiro osap awau rau namba 3 nukas keser äiewon, “Koi!” Keser äienuk, is kar hos mokup rau aparmin. Kiro hos atat ro ko osap nukan usu ate aparaun siker ipous ate rawon. 


text:
Is kar ron pätu senek kiro osap 4 orip awau rai kamuk opokas keser jejep pewon roimin. Ko hos atat ro keser auruwon, “Na pote, omnokou pakan o erekapu aru mota, roasiret sou akwarai. Keserta, ak wit mis eteinak uru rau kau maun, sarau miäi omre karar pakan aiauk oianik, kau maiei. Ak bali mis 3 orip rau kau maun kiro aiauk senekus kau maiei. Utianik, na kar am enip ‘Orip’ nukan uer pak wain an pak wa aru mau.” 


text:
<pb/>Keseria, Sipsip Nak nukas simom nemauk sik senek namba 4 nukas buk pasar moin jäkäiewon. Kesernuk, is ätäi osap awau rau namba 4 nukan pätu roimin. Kos keser äiewon, “Koi!” 


text:
Is ätäi ami kurear, kar hos janou senek aparmin. Kiro hos atat ro kos Meiäun enip ate rau. Kar ro kon enip Meiein-Roat-Akan-Mena ko jauk mekesuk kiro hos opok tane rawon. Kar sarau eitekus au sakau atonuk, au omnokou pakan roasiret erekapu sur 4 orip surwate mareanik, kar sur 4 pakan roasiret erekapu meiäiei. Ak siräp rumukäus pak sou näwäus pak sip aru atap atapus pak kurukan opur rautes pak akwarona, meiäiei. 


text:
<pb/>Sipsip Nak nukas simom nemauk sik senek namba 5 buk opok pasar moin jäkäiewon. Kesernuk, is ami kurear karauk roasiret akan totomaka Anut nukan jou miäi patan inkaruru rain apwaromin. Kiro roasiret ak meter Anut nukan ämän sakau ateanik, karauk roasiret kiro ämän mesin awareäin. Keserna, karauk roasiret akas ak akwarna, meiein. 


text:
Kiro totomaka akas keser sakau ur wein, “Anut Näwäu, nan onok erekapu eposek na epar ämän miäum. Omre esap esap ik kume rauta, nas roasiret omnokou opok rai, akas ik iwokoin wasarewareanik, usu aram?” 


text:
Sarau eitek akas kiro roasiret karar karar omjo ärneu rumukäu atap atap arianik, keser awaroin, “Ak om rumukur ätäi rauna, ak kesewaroin senek akan sarau jaunakat pak akan karauk jaunakat pak akwarona, kiro namba Anut nukas sare mowon, pote iporna, akan usu ätäi amuk kiro opok epar päi.” 


text:
<pb/>Keseria, Sipsip Nak nukas simom nemauk sik senek namba 6 buk opok pasar moin jäkäiewon. Is ami kurear omnokou opok mim näwäu pemara, san pirirmoi, omjo mokup senek sarewon. Keir nais ko erekapu pirirmara, osou karian senek sarewon aparmin. 


text:
Pai omar oikan ak uran nemauk urir näwäus pemara, atonuk, awau täkäi neäu senek, ak erekapu omnokou opok koin. 


text:
Omar nais ko niniäi mat tupäi moin senek keserwon. Kesernuk, omtapau pak om airan pak ak erekapu akan omoi ute manoin. 


