# verses

text:
<pb/>Pol nukas äiewon, “Rusapai ra tawa, is naka pak roasiret amiakap tai raim ak is senek saräun Anut auriäim. Utianik, is ak karapus owa rawaun aurau wa.” 


text:
Ak ute manea, aka aka äiein, “Kiro ro ko kar onok aru mau wa. Ko erar wena, meiäun itok wa. Ko erar karapus owa utona, rawaun itok wa.” 


text:
<pb/>Agripa nukas Festus auruwon, “Okoro ro Pol ko Sisa nukas kon ämän wasare muraun wa äiewon maro, ko rusapai utoita, manowo.”<pb/>


text:
Ak Rom näu mena ous atat äsimoikaun sakau ronkatein. Pol karauk karapus roat pak erek kar marai kamwareäu ro enip Julias nukan ipokup maroin. Julias ko Sisa nukan marai roat kamwareäu ro. 


text:
Ik kar ous Adramitium menas Esia provins potaun rawon opok tonota, mas an pakas imäiki potowon. Aristarkas ko Tesalonaika menan, Masedonia provins pakan ro ko erek potomun. 


text:
<pb/>Tapera, ik pote Saidon mena sumomun. Julias ko onok eposek mianik, Pol utonuk, kon jaukut apwaraun potonuk, akas ko isanarin. 


text:
Saidon mena utia, urir näwäu penuk, ous jekur manau senek warnuk, Saiprus omsau kasakupaias ririr potomun. 


text:
Keseria, kiro opok kamoikowon ro näwäus kar ous Aleksandria menan Rom omsau potaun aparmara, ik kiro ous oik mukowon. 


text:
Kiro opok urir näwäu, okon, ik äiäur äiäur om rumuk pea, Nidus mena siakup pemun. Ik potaun apu pakas urir näwäu senes, okon, kiro pakas potaun itok wa. Keseria, ik Salmone Om Nepu kiro Krit omsau opok siakupas potomun. Kiro opok urir näwäu wa, okon, kis potomun. 


text:
Kiro ous ik potomun kon roat sarau sakau mona, ous omnokou kasakupaias sakau me poteanik, ous sumiäwon mena enip Sumaun Omoi Eposek, Lasea mena siakup pemun. 


text:
Ik kiro opok om rumuk raumun, ik manau wa. Kiro ses opok Juda roasiret akan o utiäi omre manonuk, mas an uriris aru miäu, okon, roat ak äpu kiro ses ak sumiäi. Keseria, Pol nukas roat sakau awarowon, “Jaiat, ik eririe potea rai, isan ronkat, ous pak osap ous uru rau aru marea, ika pak erek anas aru mukai.” 


text:
Utianik, kiro marai roat akan näwäu, ko Pol nukan ämän rowau wa, ko kiro ous atak ro pak ro ous ate maneäu pak awan ämän tainorwon. 


text:
Kiro omoi roros ses urir näwäu orip, okon, eposek rawaun senek wa. Keseria, roat sosop ik kiro mena ute manaun äiein. Akan ronkat ik Finiks mena pote kiro opok rawaun äiein. Kiro mena Krit omsau opok, ous sumiäi omoi mas an san neäwon kaima rawon. Kiro uru urir näwäu päu senek wa. Mas an aru mowon. 


text:
<pb/>Amke urir eteinak san peäwon näu kaima penuk, roat akan ronkat, kiro urir eteinak rai keserin. Keseria, ous oumana, Krit omnokou siakupas potomun. 


text:
Kiro urir näwäus ous sakau pairnuk, kiro ous kameäi roat ak kiro ous ate manau senek wa. Keseria, ik ous utota, uriris paikonuk, manomun. 


text:
Ik kar om eteinak mas an kamuk rau enip Kauda siakup pemun. Kiro opok urir näwäu senes, okon, ik potau senek wa. Utianik, an aru me raunuk, ik iken ous eteinak ous näwäu opok muris sakau ataun sarau näwäu momun. 


text:
Ak ous eteinak jekur mianik, ous näwäu sakau maun muris pararar moin. Akan ronkat kiro ous Libia siakup us nokou opok aru mai rai imineanik, ak uriris pairnuk, potaun omjo oik uräuna, nowon. Ous utona, uriris pairnuk, erar manowon. 


text:
Urir mas an pak sakau pewon keseriar raunuk, karauk roat akan osap ous uru rawon oianik, känkurena, an unik uru nowon. 


text:
Ik omre rumuk pai san pak aparau wa, urir näwäu karar orip orip peäu. Keseria, iken ronkat ik kar mena wa pote sumam, iken ronkat ik an jemoi, meiäm rai ronkatemun. 


text:
Omre rumuk, kiro roat o jau wa. Keseria, Pol nukas siräumara, awarowon, “Ak roat, is meter Krit omsau wa ute kowau rai sakau ämän awaromin. Utianik, ak isan ämän tainorin maro, ik rusapai usu näwäu oianik, osap sosop känkurem senek wa keserwom. 


text:
Utianik, is ak rusapai awarom, ak woiaka aru wa mau, akan woiaka päurar mowe. Kar ro okoro ous opok rau wa meiäi. Ous karar epar aru mai. 


text:
Is Anut jou muriäim. Kukam pututu kar sarau eitek nukas pemara, äiewon, ‘Pol, na wa iminäu, na Sisa nukan amukup pote tai rau. Na rou kiro roat erekapu ous opok rai nas Anut aurumon ämän rowon, okon, ak wa meiäiei.’ 


text:
Keseria, ak roat, ak wa iminäu. Is isan woi uru Anut nukas kiro onok äiewon, epar päi mesin woi epar mom. 


text:
<pb/>Omre 14 opok, pututu ik Meriterenian mas an opok oririr potomun. Pututu näu kamuk kiro ous kameäi roat akas ous omnokou mas an kamuk peu rai ronkatein. 


text:
Ak osap usuäu mur opok rakir mia, an unik uru känkuremoi, an unik nukan rumuk 40 mita aparin. Rai rai, ak ätäi keseriar keserin kon rumuk 30 mita. 


text:
Kiro roat akas ous uriris pair nopteanik, aiauk opok aru mai rai iminemoi, kar ain usuäu 4 orip ous mekesupas äsäi mona, mas an opok nonuk, om kurte teinäun rai, auri auri rain. 


text:
Karauk ous kameäi roat imine manaun ronkat oianik, sätäumana, kar ain ous neputapau pakas mona, an opok naun ous eteinak kiro ous kasak opok owaun mur reurna, nowon. 


text:
Keseria, Pol nukas akan ronkat aparmara, kiro marai roat akan ro näwäu pak kon sarau roat pak awarowon, “Utianik, kiro ous kameäi roat ak ous opok wa rauna rai, ik erekapu wa rawam.” 


text:
Keseria, marai roat akas kiro ous eteinanak ous näwäu opok rawon akan mur patirna, an opok oririr manowon. 


text:
Is sakau awarom, ak o jena, akan enmaka sakau saräi. Is epar senes awarom, kar ro wa meiäi, erekapu eposek rawaiei.” 


text:
Keser awaromara, Pol nukas karauk bret oianik, roat akan amiakap Anut ‘pere’ aurmoi, pärärmara, jewon. 


text:
Ak o je kuremana, ous jawau saräun kar o enip wit erekapu oi käkänkurena, an unik opok nowon. Ous aru sarewon. 


text:
<pb/>Om teine kurenuk, tapera om aparin, utianik, ak kiro omnokou äpu wa. Ak kar mena us nokou eposek aparmana, kiro opok ous uriris pairunuk, tonaun eposek rai ronkatein. 


text:
Kesermana, kiro ain muris ous opok rakir moin erekapu patir kurena, an unik uru nowon. Keserna, ous manaun am sawau oik muris rakir moin uraiein. Keseria, omjo uriris pair potaun rai ous neputapau opok äsäi mona, us nokou opok potowon. 


text:
Utianik, ous neputapaus potomara, usnokou wemara, omnokou uru erekapu nonuk, siräiäu senek wa. Ous nukan mekesu anas erekapu pärärwon. 


text:
Kesernuk, marai roat akas akan ro näwäu kiro karapus roat kasakup potea, imine manaiei rai akware kuräun aurin. 


text:
Utianik, kiro ro näwäus Pol saräun ronkatemara, kos karapus roat wa akwarona, meiäu, awarowon. Kiro ro näwäus awarowon, “Inok roat ak sakau orip an äsäiäun itok raroi, ak amke manaiei. 


text:
Karauk ruris ous pakan am sawau ateanik, potaiei.” Ak erekapu kon ämän tainoria, roat erekapu ak eposek kasakup potoin.<pb/>


text:
Ik kiro mena mas an mena kamuk rau eposek peta, kiro menan roat akas okoro Molta mena rai aikona, ik roumun. 


text:
Kiro Molta menan roasiret akan onok eposek. Kiro opok om nenuk, roros näwäu peäu. Keseria, akas us nokou opok ep tukuri momoi, ep ukäun aikoin. 


text:
Pol nukas kiro roat isanwareanik, epkor oumara, ep jerewon opok tukuri monuk, kiro epkor uruas kar män aru ro tukwareäwon kos pemara, Pol nukan ipou tukemara, rakirwon. 


text:
Kiro pakan roasiret akas kiro män Pol nukan ipou rakir rawon aparmana, aka aka arein, “Okoro ro epar senes ko kar ro wenuk, meiewon. Ko mas an opok an jeanik, meiäu wa. Utianik, roasiret wasarewareäu eitek kos kiro ro awau utonuk, wa rawai.” 


text:
Kiro roasiret akas kon ipou norounuk, kurte meiäi rai apari rain rain warnuk, akas ätäi äiein, “Ko erar ro wa, ko eitek akan jaunaka.” 


text:
<pb/>Kiro mena raumun siakup, kar ron enip Publius nukan omnokou rawon. Kiro ro ko kiro mena kamwareäwon ro näwäu. Kos ik kon owa imäiki poteanik, omre 3 orip kos o ikonuk, ik ko pak raumun. 


text:
Publius nukan momok ko sip näwäu roros sip wenuk, kon pasar opok nine rawon. Pol nukas kiro äpu momoi, kon waru uru toneanik, Anut aurmara, kon ipou kiro ron tapau opok monuk, ko ätäi eposek sarewon. 


text:
Ko kiro kurur keserwon ämän kurte manonuk, menan roasiret sip orip roianik, ak erekapu ko siakup kouna, kos ak jekwarowon. 


text:
Ik kiro mena ute manaurta, akas ik osap sosop ikomana, karauk o apu opok jaun ous opok mukoin. Pol Rom näu mena potowon. 


text:
<pb/>Ik kiro mena keir 3 orip raumunus, utomoi, roros ses kar ous ko kiro mena rawon, pote aparmoi, tonomun. Kiro ous Aleksandria menan. Kon nepu opok eitek oirori amak awak ori awan totomaka atware moin. Kiro eitek awan enmawa Kastor Poluks ori. 


text:
Kiro pakas potea, Regium näu mena potomun. Ninomunus, tapera, urir san peäwon kaima pemara, ik sareikonuk, ätäi ninomonus, tapera, ik Puteoli mena pemun. 


text:
Kiro opok peta, karauk roasiret akan woiaka Jisas mesin epar moin akas ik ak pak omre 7 orip rawaun aikoin. Keseria, kiro pakas ik Rom näu mena ätäi ari potomun. 


text:
<pb/>Iken jaunokot akan woiaka epar moin akas ik Rom näu mena siakup koumun ämän roumana, ak atapukas ik taraikaun koin. Karauk roat ik taraikaun Apius nukan Amket opok koin. Karauk apu opok nineäin ou 3 orip rawon opok koi taraikoin. Pol nukas kiro roat koi taraikoin apwaromara, Anut nukan enip jou mianik, kon wou näu sarewon. Pol Rom näu mena rawon. 


text:
<pb/>Ik Rom akan näu mena peta, Rom akan ro Näwäus Pol ko kar owa nukarar raunuk, marai roat akas ko kame rawaiei räi awarowon. 


text:
Omre 3 orip manonuk, Pol nukas Juda roat näunäu koi ko pak tururaun ämän surmarowon. Keseria, ak erekapu koi tururna, kos awarowon, “O, jaiat, is kar onok aru iken roasiret opok ra, kiro onok iken asanokot akas ätär mukoin pak aru mau wa. Ak is erar sakau atoirianik, Rom akan ipiakap muraun imäiri koin. 


text:
Rom akan roat näunäu akas isan ämän aparmana, utoirona, manaurimin, owon, is kar onok aru mau wa, is erar meiäun itok wa. 


text:
Juda roasiret akas is wa utoirona, manam rai ämän sakau moin. Is isan roasiret akan enmakap ämän wäpik, utianik, isakasar is Rom potoita, Sisa nukas isan ämän aparaura rai sakau äiemin. 


text:
Kiro onokun, is ak pak tururianik, aräun ämän surmaromin. Juda roasiret ak kiro ro Anut nukas ak äsimornuk, ätäi imwaraun kame rain kon ämän mesin akas is muris rakir muroin raim. 


text:
Keseria, roat näunäu akas ätäi äiein, “Ik kar Judia provins pakan ros na mesin jer we mukianik, aikau wa. Ik kar ro okoro opok koumara, na aru musorai rai koi aikau wa. 


text:
Utianik, rusapai ik nan onsau pakas nan ronkat äieta, rowam. Ik äpu omsau erekapu roasiret akas roasiret Jisas mesin woiaka epar miäin akan enmakap ämän aru mareäi.” 


text:
Keseria, akas kar omre sare mianik, roasiret sosop Pol rawon owa kon ämän maronuk, rowaun koi tururin. Tapera pote pututu ko Anut nukas roasiret koi kamwaraun ämän jekur awarowon. Moses nukan sintore ämän pak Anut nukan ämän roianik, areain roat akan ämän ninareanik, kos Jisas mesin woiaka epar maun rai ronkat sakau orip tamarowon. 


text:
Ak ronkat atap atap oianik, manaurin. Amke Pol nukas kar ämän keser marowon, “Anut nukan Osou Näus, kon ämän roianik, areawon ro Aisaia nukan oksau pakas iken asanokot opok epar senes awarowon. 


text:
<pb/>‘Ak kiro roasiret rawa potoinai, keser awarowe, Ak kiro ämän orip orip roiäi roiäi, sinuk, ak jekur roianik, onoktapau wa äpu maiei. Ak owo osap apariäi apariäi, sinuk, ak jekur wa apariäi. 


text:
Owon, kiro roasiret akan woiaka sakau sarewon. Akan ämän rowaun utomana, raiaka iturweäi. Ak osap aparaun amsiniäi. Ak kiro onok wa keserna raroi, ak osap aparaiei, ak ämän rowaiei, akan woiaka uru kiro ämän onoktapau äpu maiei. Akan woiaka pirirmoi, is siarap kouna, isakasar ak jekwaram.’ ” <n>Aisaia 6:9-10</n> 


text:
<pb/>Keserianik, ak äpu maiei kiro sakau epar Anut nukas ik ätäi imäikaun keserwon, kiro ämän karauk omsau pakan roasiret opok äsimornuk, ak kiro ämän roianik, tainoraiei.” 


text:
Pol ko woisan oirori kiro opok ou kau mianik, raunuk, roasiret ak ko aparam rai kouna, kos onok eposek mareäu. 


text:
Kos Anut nukas kamwaraun kowai ämän pak Jisas Krais nukan ämän pak roasiret sakau maronuk, kar ros ko tämurau wa.<pb/>


text:
Is Pol, Anut nukas kon ronkat pakas is Krais nukan ämän oi ariaim ro sare murowon. Iken jaunok, Timoti, ko is pak erek iwes ak jer we maromur. 


text:
<pb/>Iwes ak iken jaunokot, Anut nukan roasiret Kolosi mena rai akan woiaka Krais mesin epar moin jer we maromur. Iken momonek, Anut nukas kon wou näu oripas ak sarwareanik, akan woiaka päurar rawaun marai. Kolosi roasiret akan woiaka Jisas mesin epar moin. 


text:
<pb/>Ik Anut auriäum ses opok, ik ak mesin orip orip Anut ‘pere’ auriäum. Anut ko iken Näwäu, Jisas Krais nukan momok. 


text:
Ik Anut ‘pere’ auriäum, owon, ik akan ämän keser roumun ak Krais Jisas mesin akan woiaka epar sakau moin. Akas Anut nukan roasiret akanun erekapu woiakas meieäi. 


text:
Amke Anut nukan Ämän Eposek ak opok kounuk, ak kiro epar ämän roianik, owo osap tawa omar oik rau owaun kume raiäi, okon, akan woiaka Jisas Krais mesin epar mianik, kon roasiret akanun woiakas meieäi. 


text:
Omsau erekapu roasiret ak Anut nukan Ämän Eposek roumoi, akan woiaka epar mianik, kon onok eposek jekur tainoriäi senek ak Kolosi roasiret nais kiro onok keseriäi. Kiro ämän karar amke ak rawa kounuk, ak kiro epar ämän roianik, Anut kon wou näu oripas ak sarwareäu onok ak äpu moin. 


text:
Epafras nukas kiro ämän tamaronuk, ak äpu moin. Epafras ko iken sarau jaunok, ik konun woiokos meieäum. Kos ak sarwaraun mesin Krais nukan sarau jekur miäu. 


text:
Ko ik rawa koianik, ak Anut nukan roasiret mesin woiakas meieäi kiro onok Anut nukan Osou Näus ak arowon ko kiro ämän ik aikowon. 


text:
<pb/>Ik amke kiro ämän roianik, kiro ses opokar, kiro onokun Anut nukas ak sarwaraun auriäum. Ik orip orip Anut aurta, kon ronkat eposek kiro nukasar ak arai, okon, ak kon ronkat äpu mona, Anut nukan Osou Näu nukasar ak ronkat eposek sosop arai. 


text:
Keseria, ik ätäi Anut aurta, ak Näwäu nukan roasiret tuku senek onok eposek karar tainorna, kon wou ak opok orip orip erer rawai. Akan rai onok kiro eposek raianik, sarau eposek mona, karauk roasiret akas akan onok apwareanik, tainoraiei. Ak kiro onok keseria, Anut nuka jekur äpu maiei. 


text:
Anut nukasar kon sakau näwäus ak sakau arai. Kos ak sakau aronuk, ak opok owo usu penuk, ak sakau tai rawaiei. Keseria, ak päurar tai raumoi, akan woiaka erer orip rawaiei. 


text:
Keserianik, ak woiaka erer orip iken momonek ‘pere’ auraiei. Kos ak karauk Anut nukan roasiret pak erek kon arou opok raumoi, kon osap owaun sare marowon. Ak kiro osap erek owaiei. 


text:
Anut nukas ik pututuan sakau pakan imäikianik, kon mokoin wous meieäu nukan inkaruru rawaun keseikowon. Kesernuk, kon mokois ik kamoikeäu. 


text:
Anut nukan mokois ik pututuan kau mukomoi, kos iken onok aru erekapu jäkäi mukowon. Pol nukas Krais nukan onok pak kon sarau pak mesin äiewon. 


text:
<pb/>Kar ros Anut aparau senek wa. Krais ko Anut nukan totok senek. Anut nukas osap erekapu ate mowon kon mokoi urektapaus kiro osap erekapu itimwareäu. Ak erekapu kon inkaruru raiäi. 


text:
Krais nukan sakaus osap omar oik rai, omnokou opok rai, kiro erekapu ate mowon. Kos osap ik apwareäum pak, osap ik wa apwareäum pak ate mowon. Kos okoro omnokou pakan kamwareäi roat näunäu pak, sarau eitek raut pak, karauk eitek sakau orip pak, osap erekapu enmaka orip pak atware mowon. Kiro osap kon sarau muraun Krais nukasar atware mowon. 


text:
Kos Anut nukan roasiret erekapu kamwareäu. Kiro roasiret ak nukan enipsau senek. Ko akan tapiaka senek. Nukasar amke rawon. Kosar meiemara, amke ätäi siräiewon. Osap erekapu kon inkaruru rawaun keserwon. 


text:
Meter osap erekapu Anut nukan iwäi jaukut sarein, utianik, Krais ko am äpäs opok meienuk, kon karian kournuk, Anut nukas ätäi kiro osap pak jaiatäwon. Osap omnokou opok rai pak, omar oik rai pak, ätäi nuka pak päurar rawaun sare marowon. 


text:
<pb/>Ak Kolosi roasiret, meter, ak Anut mekesiraka nuriäin. Ak ronkat aru orip, okon, ak onok aru miäin. Keseria, kiro onokus ak Anut pak iwäi miäin. 


text:
Utianik, Krais ko omnokou opok raumoi, meiewon, okon, Anut nukas ak ätäi kon jaukut sare maronuk, Krais nukas Anut nukan amukup ak roasiret eposek Anut nuka senek rawaun turur marowon. Keseria, ak kon amukup ämän wäpik. 


text:
Ak Anut nukan Ämän Eposek roianik, akan woiaka epar moin kiro wa utau. Ak akan woiaka epar moin kiro sakau me rawe. Ak Anut nukan Ämän Eposek pakas Anut nukas ak osap eposek araun äiewon roianik, kiro osap owaun kume raiäin. Keseria, ak kar ro inikerna, kos ak kiro ronkat eposek pakan wa rewarai. Ak kiro Ämän Eposek roin. Omsau erekapu roasiret ak nais kiro ämän karar roin. Is Pol Anut nukan sarau ro sareanik, kiro Ämän Eposek roasiret tamareäim. Pol ko Anut nukan roasiret sarwaraun sarau miäwon. 


text:
<pb/>Is ak sarwaraun usu oiäimin mesin nepipiriäim. Krais nukas roasiret sarwaraun usu owon. Kiro onok senek, roasiret ak Anut nukan sarau miäi ak usu sosop owaiei. Anut nukan roasiret ak Krais nukan enipsau. Is ak sarwaraun usu owam, is kiro usu sosop erekapu iporianik, pataraurim. 


text:
Is Anut nukan roasiret akan sarau ro saremin, owon, Anut nukas is akan sarau maraun sare murowon. Isan sarau kiro ak roasiret sarwaraun Anut nukan ämän erekapu tamaram. 


text:
Meter kiro Anut nukan ämän onoktapau ämäi rawon. Kiro ämän meteran roasiret ak äpu wa. Utianik, rusapai kiro ämän ätäi Anut nukas roasiret akan woiaka epar moin opok amop mowon. 


text:
Anut nukas kon ronkatisar kon ämän ämäi mowon karauk omsau pakan roasiret ak eposek senes sarwaraun ätär marowon. Kiro ämän ämäi rawon kon onoktapau kesek: Krais ko ak woiaka epar moin roasiret pak rau, okon, ak äpu tawa omar oik ak ko pak enmaka jou owaiei. 


text:
<pb/>Keseria, ik Krais mesin roasiret awareäum. Anut nukas ik ronkat eposek ikonuk, ik roasiret erekapu Anut nukan ämän tamareäum. Ik ak onok eposek keseraun awareäum. Roasiret erekapu Krais mesin woiaka epar moin, ik ak Anut nukan amukup eposek senes rawaun imware kowaun keseriäum. 


text:
Kiro onok keseraun is Krais nukas sakau näwäu irowon, okon, kiro kon sarau moram. Is kiro keseraun sarau sakau senes miäim.<pb/>


text:
Is ak sarwaraun sarau sakau näwäu moram äpu maun awarom. Is Leodisia menan roasiret nais sarwaraun sarau sakau moram. Karauk roasiret ak isan nepi aparau wa, is ak nais sarwaraun sarau moram. 


text:
Is kiro onok keseriäim, okon, akan woiaka sakau saremoi, aka aka akan jaunakat mesin woiakas meieanik, woiaka karar orip turur rawaiei. Ak kiro onok kesermoi, ak ronkat eposek oianik, akan woiaka epar moin sakau marai. Keseria, ak Anut nukan ämän ämäi rawon äpu maiei. Kiro ämän ämäi rawon kiro Krais nuka karar. 


text:
Is okoro ämän awarom, owon, karauk roat akas sät ämänis ak amiak atona, akan ronkat kiro ämän epar rai ronkateäi, utianik, ak sät ämän mareäi. 


text:
Isaka ak pak rawau wa, utianik, is ak mesin orip orip ronkateäim. Ak onok eposek mianik, akan woiaka Krais mesin epar momoi, sakau me raiäi, kiro ämän roimin mesin isan woi ereru. Ik Krais pak pasar raianik, kon onok jekuriar tainorau. 


text:
<pb/>Keserianik, ak Krais Jisas, ko akan Näwäu rawaun imäiein. Keseria, ak ko pak pasar raianik, kon onok karar tainori rawe. 


text:
Ik ak Krais nukan ämän tamarta, ak Krais mesin akan woiaka epar moin, okon, kiro sakau senes me rawe. Am kinip nukas omnokou sakau atomoi, raiäu senek, akan woiaka Jisas mesin epar moin kiro sakau me rawe. Ou tutu sakau opok, ou tai raiäu senek, ak nais sakau tai rawe. Ak kiro onok kesermoi, orip orip Anut ‘pere’ aurwe. 


text:
<pb/>Ak jekuriar aparaiei. Karauk roat akas sät ämän awarona, ak akan ämän wa tainorau, kiro ämän onoktapau eposek wäpik. Kiro askanai akan ronkat pak, omnokou pakan roasiret akan ronkat. Kiro Krais nukan ronkat wa. Ak kiro roat akan inkaruru wa rawau. 


text:
Ak Krais nuka pak awau pasar raianik, Anut nukan amukup tuku senes raiäi. Krais ko sakau näwäu orip. Kos roat näunäu pak eitek näunäu pak akan kamwareäu ro näwäu raiäu. 


text:
Ak Krais pak pasar rauna, kiro akan enmak kerau patirin senek. Kiro onok roat akas akan ipiakas akan enmak kerau patiriäi senek wa. Utianik, Krais nukas akan onok aru pakan imwarowon kiro onokus akan enmak kerau patirin senek, okon, ak rusapai meteran sintore ämän nukan inkaruru rawau wa. 


text:
Ak an jomaroin ses opok, ak Krais pak erek up uru noin. Krais ko meienuk, Anut nukan sakausar ätäi siräi mowon. Akan woiaka Krais mesin epar moin, okon, ak ätäi Krais pak up uruas siräiein. 


text:
<pb/>Meter ak onok aru miäin opok, akan totomaka meiewon senek. Ak, karauk omsau pakan roasiret, ak Anut nukan sintore ämän tainoriäin kiro ak äpu wa, okon, onok aru miäin. Utianik, kiro ses opokar, Anut nukas ak Krais pak awau rawaun imwarowon. Anut nukas iken onok aru erekapu jäkäi mukowon. 


text:
Sintore ämänis ik onok aru miäum ätär mukowon. Keseria, kiro sintore ämän jer we mowon iken iwäi jaunok senek, ik kon inkaruru raiäumun äiewon. Utianik, Anut nukas iken onok aru pak kiro sintore ämän pak oumara, am äpäs opok äsäi mianik, oi kurewon. 


text:
Krais am äpäs opok meienuk, Anut nukas eitek sakau orip pak omnokou pakan roasiret enmaka orip pak erekapu itimwarowon. Anut nukas roasiret erekapu akan amiakap kiro roasiret pak, eitek pak, ak sakau wäpik ätär marowon. Ik roat akan sintore ämän wa tainorau. 


text:
<pb/>Keserianik, ak kar ro inikerna, ak owo o pak an pak jena, aparianik, kos akan onok owo senek rai wa wasare marai. Ak kiro ro inikerna, ak karauk jou maun omre pak, keir awau nukan omre pak, Juda akan sumaun omre pak, tup aparna, kos akan onok keseriäi wa wasare marai. 


text:
Kiro sintore ämän ak tainoriäi, kiro osap tawa päun nukan totok. Utianik, Krais kounuk, osap epar senes pewon. 


text:
Karauk roat akas nini epireanik, nepipirmoi, ak Anut nukan sarau eitek akan enmaka jou mareäi. Kiro roat akas keser awareäi, “Ak kiro onok wa keseriäi, okon, Anut nukas ak wa imwarai.” Ak kesek ämän roumoi, epar rai wa ronkatäu. Kiro roat akas ik enmok jou wäpik äiäi, utianik, ak owo onok nini epir pakaimas aparin ämän sosop mianik, aka mesin nepipirianik, akan enmaka jou miäi. Utianik, akan ronkat eposek wa, kiro roat akan ronkat karar, Anut nukan ronkat wa. 


text:
Kiro roat ak akasar Krais pak pasar rawau wa. Kristen roasiret ak Krais nukan enipsau senek. Krais ko tapiaka senek. Krais nuka kon enipsau kamenuk, karar raiäu. Aka aka sarsaratena, kon enipsau sakau mianik, eposek raiäu. Keseria, kon enipsau kiro Anut nukan ronkat karar tainorianik, eposek urekniäu. 


text:
Ak Krais pak meieanik, okoro omnokou pakan onok aru utoin. Keseria, ak owon omnokou pakan roasiret senek ätäi okoro omnokou pakan sintore ämän tainoraun rai keseriäi? Ak owon sintore ämän kesek tainoriäi: “Ak kiro o wa jau.” “Ak kiro an wa jau.” “Ak kiro osap wa atau”? 


text:
Kiro sintore ämänis okoro omnokoupaian osap mesin äiäu, kiro osap erekapu wasaräiei. Kiro sintore ämän roat akan ronkatis tamareäi, okon, rai rai, kiro sintore ämän erekapu ämäiäiei. 


text:
Ik kiro sintore ämän ronkat eposek pakas pewon rai ronkateäum. Utianik, kiro sintore ämän roat akasar momana, roat tainorianik, tup aparaun rai sarau sakau miäi, akasar akan enmaka ämäi miäi, ak akan enmaka opok usu sosop miäi. Akan ronkat ak keseraiei, ak Anut nukan amukup eposek saräiei, utianik, akan woiaka siräi maronuk, ak onok aru moin kiro sintore ämänis sarwarmoi, ak tämarau senek wa, okon, ak Anut nukan amukup eposek wa saräiei.<pb/>


text:
Ak Krais nuka pak meieanik, ätäi siräiein. Kesermoi, ak omar oikan osap owaun sakau ronkatewe. Krais nuka ko kiro opok Anut nukan ipou näu kaima patan opok roasiret kamwaraun tane rau. 


text:
Kiro osap omar oik rau owaun mesin ronkat sakau mowe. Okoro omnokoupaian osap owaun mesin ronkat sosop wa owau. 


text:
Ak omnokoupaian onok aru pakan meiein. Rusapai ak Krais nuka pak awau rawaun onok oin, kiro nuka pak ämäi rau. 


text:
Akan awau rawaun onok kiro Krais pak pasar rau. Keseria, Krais ätäi kounuk, ak nais amop peanik, ko pak enmaka jou orip rawaiei. Ik roasiret awau saremun. 


text:
<pb/>Keserianik, ak okoro omnokoupaian onok aru erekapu we kurewe. Kiro onok aru kiro kesek, sapum onok miäi, karauk memes onok miäi, akan woiaka siräinuk, karauk roat akan asiret pak ariaun ronkateäi, karauk onok aru maun ronkat sosop oiäi, karauk roat akan osapun woiakas weäi. Kiro karauk roat akan osapun woiakas weäi, kiro sät eitek jou miäi senek. Ak kiro onok erekapu utowe. 


text:
<pb/>Utianik, rusapai akan onok aru erekapu utowe. Kiro onok kesek: nep miäi, kasiaka peäi, karauk roasiret aru maraun ronkateäi, karauk roasiret akan enmaka opok jeje ämän miäi, karauk ämän aru areai. Rusapai, ak kiro onok aru erekapu utowe. 


text:
Akan meten onok aru utoin. Keseria, ak aka aka sät ämän wa muratäiäu. Rowe, akan meten onok meiewon senek. 


text:
Rusapai, ak onok awau opok rai. Ak roasiret awau senek. Anut nukas ak erekapu ate marowon. Rusapai ak nuka äpu mianik, nuka senek rai. 


text:
Onok awau pewon, okon, rusapai karauk omsau pakan roasiret pak, Juda roasiret pak, ak atap atap wa, ak Anut nukan amukup karar senek. Roat enmak kerau patirin pak, enmak kerau patirau wa pak, ak atap atap wa, ak karar. Menan roat pak, atapukan roat pak, ak atap atap wa, ak karar. Sarau roat (slev) pak, roat ak akasar akan sarau kameäi pak, ak atap atap wa, ak karar. Utianik, ak erekapu akan woiaka Krais mesin epar moin, okon, ak karar. Krais ko ak erekapu pak pasar raiäu. 


text:
<pb/>Keserianik, Anut nukas ak kon roasiret sare maronuk, ak kon roasiret tuku raiäi. Kos akanun wous meieäu. Kesernuk, ak orip orip okoro onok eposek keseraiei. Ak karauk roasiret mesin woiakati mareanik, ak opok onok eposek maraiei. Ak akasar akan enmaka wa jou mau. Ak karauk roasiret päurar sarwaraiei. Kiro roasiret akas ak opok onok aru mona rai, akas pak kiro roasiret ätäi onok aru wa marau. 


text:
Ak aka aka wa ketäiäu. Akan kar jaunakas ak opok onok aru monuk rai, ak kon onok aru jäkäi muraiei. Näwäu nukas akan onok aru jäkäi marowon senek, akas nais karauk roasiret akan onok aru jäkäi maraiei. 


text:
Ak okoro onok eposek erekapu keserwe. Kiro karar wa, ak nais akan jaunakat akanun woiakas meiäiei. Kiro owon, ak akan jaunakat akanun woiakas meiäiei kis ak erekapu woiaka karar orip eposek turur rawaiei. 


text:
<pb/>Ak Krais aurna, nukan wou päurar raiäu onok kis ak kamwaronuk, akan woiaka päurar rawaiei. Ak Anut nukas tupsiu karar senek urwareanik, päurar rawaun rai awarowon. Kiro onokun, ak ko ‘pere’ auraiei. 


text:
Krais nukan ämän akan woiaka uru jekuriar mona, rawai. Akan ronkat eposekus aka aka Anut nukan ämän tamurateanik, ak onok eposek keseraun sakau aräiei. Ak Buk Song nukan sir pak, tup aparaun sir pak, karauk sir Osou Näus ariäu pak wemoi, akan woiaka uruas Anut ‘pere’ auraiei. 


text:
Ak owo ämän areai, owo sarau miäi kiro akan Näwäu, Jisas nukan sarau muriäi ronkateanik, keseraiei. Ak kiro onok kesermoi, Jisas nukan enip pakas iken momonek, Anut ‘pere’ auraiei. Roasiret akan tupsiu pak jekur rawaiei. 


text:
<pb/>Asiret, ak akan komurakat akan inkaruru jekur rawe. Ak kiro onok keseraiei, ak Näwäu nukan amukup onok eposek maiei. 


text:
<pb/>Ak roat, ak akan asiret mesin woiakas meiemoi, ak päurar kamwareanik, akan woiaka aru wa marau. 


text:
<pb/>Mokoit asinakut, akan momonakat aninakat akan ämän erekapu tainoraiei. Ak kiro onok keseraiei, Näwäu nukan wou ak mesin ererai. 


text:
<pb/>Mokoi orip roat, ak akan mokoit erar wa kewarau. Ak orip orip kewarona rai, ak keser ronkataiei, “Ik kar onok eposek mau senek wa”, okon, akan woiaka aru maiei. 


text:
<pb/>Sarau roat (slev) ak akan omnokou pakan kamwareäi roat akan ämän jekur tainoraiei. Ak akan amiakap ak roat eposek awaraun rai karar akan sarau jekur wa maraiei, utianik, ak orip orip woiaka karar orip akan sarau eposek maiei. Kiro onokun, Näwäu nuka wou ereraun kon sarau mururai. 


text:
Ak owo sarau morai kiro sarau woiaka erer orip jekuriar mowe. Ak kiro sarau morai, keser ronkatewe, “Kiro roasiret akan sarau wa, kiro Näwäu nukan sarau moram.” 


text:
Ak äpu akan sarau pakas tawa Näwäu nukas ak ätäi osap eposek arai. Kos owo osap eposek owaun kon roasiret awarowon kiro osap ak arai. Rowe, ak iken Näwäu, Krais nukan sarau mururai. 


text:
Ak äpu roasiret owo onok miäi, Anut nukas keseriar wasarewarai. Ko onok karar pakas roasiret erekapu wasarewareäu. Kesernuk, inok roasiret onok aru maiei, Anut nukas ak ätäi usu arai.<pb/>


text:
Roasiret kamwareäi roat, ak akan sarau roat (slev) akan sarau owo senek miäi, osap keseriar jekur arianik, eposek kamwaraiei. Owon, ak äpu akan kamwareäu ro näwäu nuka ak kamwaraun omar oik rau. Pol nukas Anut nukan roasiret karauk onok keseraun awarowon. 


text:
<pb/>Ak orip orip Anut aurwe. Akan ronkat akasar jekur kameanik, Anut nukas ak eposek kamwareäu mesin ronkatemoi, Anut ‘pere’ aurwe. 


text:
Kiro ses opokar, ak ik mesin Anut aurna, kosar apu im tueanik, ronkat eposek ikonuk, ik Krais nukan ämän meter ämäi rawon jekuriar roasiret awaram. Is kiro ämän roasiret awareäimin, okon, karauk roat ak kiro ämän rowau utoin akas is karapus owa kureiroin. 


text:
<pb/>Ak jekur ronkatemoi, roasiret akan woiaka Jisas mesin epar mau wa opok, onok eposek maiei. Sarau maun omre raunuk, ak kiro omre erar wa sakarau, ak Krais nukan Ämän Eposek jekuriar marowe. Ak kiro onok keserna, kiro roasiret akan woiaka epar maun itok. 


text:
Ak orip orip ämän eposek karar karauk roasiret sarwaraun aräiei. Akan areäi ses opok, ämän ronkat eposek orip marona, roasiret akas roianik, kiro ämän nukan onoktapau äpu maiei. Ak keserna, karauk roasiret akas ämän totwarona, aka ätäi owo ämän awaraun jekur äpu maiei. Pol nukan pataraun ämän 


text:
<pb/>Tikikus nukas isan sarau miäim ämän erekapu awarai. Ko iken amunok senek, is konun woias meieäim. Ko is pak Näwäu nukan sarau mianik, karauk roasiret eposek sarwareäu. 


text:
Is ko äsimorta, ak rawa potai. Kos pote ik owo senek raum ak awarai. Is ko äsimorta, kos potomoi, akan woiaka sakau marai. 


text:
Is Onesimus nais äsimorta, Tikikus ori potai. Onesimus ko iken jaunok, is konun woias meieäim, ko orip orip kon sarau eposek miäu. Ko akan menan. Tikikus Onesimus ories okoro opok owo onok keseriäum erekapu ak awaraieir. 


text:
<pb/>Aristarkas ko is ori karapus owa raumur, kos ak kon ‘pere’ ämän awarou. Mak ko Barnabas nukan epaukus nais ak kon ‘pere’ ämän awarou. Is amke ak Mak isanaraun ämän surmaromin. Ko ak rawa kounuk rai, ak ko imäinai, jekur isanarwe. 


text:
Jisas, kon kar enip Jastus, kos nais ak kon ‘pere’ ämän awarou. Juda roat akan woiaka Krais mesin epar moin kamuk opok kiro roat 3 orip akas karar is pak roasiret imwaromoi, Anut nukan inkaruru rawaun sarau moram. Akas is jekur sareirianik, isan woi sakau muroin. 


text:
<pb/>Epafras kos nais ak kon ‘pere’ ämän awarou. Ko akan menan, ko Jisas Krais nukan sarau ro. Kos ak mesin orip orip Anut auriäu. Ak roasiret näunäu senek sakau tai raumoi, Anut nukan ronkat äpu mianik, kon onok tainoraun rai kos Anut auriäu. 


text:
Is ko mesin epar senes awarom. Ko ak pak Leodisia menan roasiret pak Eirapolis menan roasiret pak sarwaraun sarau näwäu miäu. 


text:
Luk, ko iken jaunok, ko dokta, ik konun woiokos meieäum, ko Demas ori awas nais awan ‘pere’ ämän ak awaroir. 


text:
<pb/>Akas isan ‘pere’ ämän kiro Leodisia menan Kristen roasiret awarowe. Karauk roasiret ak akan woiaka Jisas mesin epar miäi, ak Nimfa nukan owa koi tururianik, Anut jou muriäi ak nais isan ‘pere’ ämän awarowe. 


text:
Ak isan pas okoro jer we maromin kiro ninarena, akas pak kiro pas surna, Anut nukan roasiret Leodisia mena rai opok potonuk, ak nais kiro pas ninaräiei. Is kar pas Leodisia menan roasiret jer we maromin. Akas kiro pas ak pakan oi koianik, ninarewe. 


text:
<pb/>Akas Arkipus keser aurwe, “Na kiro sarau Näwäu nukas maun aisowon eposek moinam, erekapu patar.” 


text:
<pb/>Is, Pol, isan ipiasar kiro ‘pere’ ämän jer we marom. Is karapus owa raim, ak isanun wa tamkäsirau. Anut kon wou näu oripas ak orip orip sarwarai.<pb/>


text:
O jaiat, is Pol, Anut nukas is Jisas Krais nukan ämän oi ariaun ro sare murowon. Ak Efesas menan roasiret akan woiaka Jisas Krais mesin epar moin opok is ak okoro jer we marom. 


text:
Iken Momonek, Anut pak iken Näwäu, Jisas Krais awas awan woiawa näu oripas ak sarwaremasa, akan woiaka päurar maraieir. Krais pakaima Anut nukas iken totomok eposek rawaun sakau ikowon. 


text:
<pb/>Anut, ko iken Näwäu, Jisas Krais nukan momok pak kon eit, ik nukan enip oik jou murau. Ik Krais nuka pak pasar raiäum, okon, Anut nukas iken totomok eposek rawaun kon sakau omar oikan erekapu ikowon. 


text:
Anut ko okoro omnokou omar pak ate mau wa opok, kos ik Jisas pak pasar raumoi, nukan senes rawaun sare mukowon. Keseria, ik kon amukup eposek senes raia, ämän orip wa rawam. Meter Anut nukas ik mesin wous meiemara, Jisas Krais nukan sarau pakaima ik kon mokoit senes sare mukowon. Kon ronkatis, kon wou erer oripas kiro onok keserwon. 


text:
Ik erekapu Anut nukas kon wou näu oripas ik sareikowon mesin kon enip oik jou murau. Anut nukas kon mokoi Jisas Krais nukanun wous meiemara, ik erar sareikowon. 


text:
<pb/>Anut nukas kon wou näu oripas ik eposek sareikowon, okon, Krais ko ikenun am äpäs opok meieanik, ik ätäi kau mukomara, kon karianas iken onok aru jäkäi mukowon. 


text:
Anut nukas meter Krais äsimoraun ronkatewon, kiro kon ronkat meter ämäi rawon rusapai, ik wou erer orip ätär mukowon. 


text:
Anut nukan ronkat näwäu kiro, tawa kar omre kos sare mowon opok, (kon ronkat erekapu pote ipornuk), osap erekapu omar pakan pak okoro omnokou pakan turur monuk, kamwaraun ro näwäu karar nukan inkaruru rawaiei. Kiro Krais. 


text:
<pb/>Ik Krais pak pasar raiäum, okon, Anut nukas kon roasiret senes rawaun sare mukaun ronkatewon. Anut nukas owo onok keseraun ronkateäu, ko kiro ronkat epar tainoriäu, okon, rusapai ko ik kon roasiret senes sare mukowon. 


text:
Ko ik Israel roasiret amke iken woiok Krais mesin epar mianik, kon sakau näwäu oik jou muraun keserwon. 


text:
Ak karauk omsau pakan roasiret ran kiro epar ämän Anut nukas ak onok aru pakan imwarowon roin. Ak kiro Ämän Eposek roianik, tainorin, okon, ak Krais nuka pak pasar rai. Ak Jisas Krais mesin akan woiaka epar mona, Anut nukas ak kon Osou Näu araun paip mowon ak arowon. 


text:
Anut nukas Osou Näu ikowon. Osou Näu kiro totok ikowon, okon, ik äpu kos owo osap kon roasiret araun paip mowon epar tawa arai. Kiro onok pakas ik epar ätär mukou, Anut nukas ik kon roasiret senes sare mukowon, okon, ik kar ron sarau roasiret senek wa rawam. Kiro onokun, ik Anut nukan enip näwäu oik jou muram. Pol nukas Efesas menan roasiret mesin Anut auruwon. 


text:
Anut nukas ak kiro onok kesewaronuk, karauk roasiret akas akan woiaka Jisas Krais mesin epar mianik, karauk Anut nukan roasiret mesin woiakas meieäi airoin roumoi, is ak kiro onok keserin mesin woi erernuk, Anut orip orip ak mesin ‘Pere’ aurmoi, wa utiäim. Is Anut auriäim ses opok, ak mesin wa tamkäswareäim. 


text:
Iken Näwäu, Jisas Krais nukan Anut, iken momonek ko enip jou näwäu orip, kon Osou ronkat eposek orip arianik, kos ak osap jekur ätär maronuk, ak Anut jekur äpu maun rai auriäim. 


text:
Is Anut nukas kon arou sakau orip akan woiaka uru maronuk, ak owo osap eposek owaun kame rai äpu maun Anut auriäim. Kos ik kon roasiret eposek senes rawaun paip mukowon. 


text:
Is ak kon sakau näwäus karauk sakau erekapu itimwareäu äpu maun Anut auriäim. Ik iken woiok ko mesin epar momun roasiret ko kiro sakau näwäus ik sareikeäu. 


text:
Keseria, Krais ko ro näwäu senes omar oik raumoi, kos okoro omnokou kamwareäi roat näunäu pak, sarau eitek raut pak, eitek aru raut pak sakau erekapu rusapai rai pak tawa päiei pak, kos erekapu itimware rau. 


text:
Anut nukas osap erekapu Krais nukan isou inkaruru turur murmara, Anut nukan roasiret kamwaraun ro näwäu muruwon. 


text:
Ik Kristen roasiret Krais nukan enipsau senek. Krais nuka iken tapiok senek, okon, kos ik kon sarau maun sakau ikiäu. Kon sakaus omar omnokou pak sarau erekapu miäu. Kar sarau nukarar päu wa.<pb/>


text:
Meter ak Anut nukan sintore ämän tainorau wa, ak onok aru miäin. Keseria, akan totomaka meiein senek rain. 


text:
Kiro ses opok, ak okoro omnokou pakan roasiret onok aru tainoriäi senek ak ran kiro onok aru momana, omnokou pakan osou aru karirim katoiki rai, akan kamwareäu ro Satan nukan onok tainoriäi. Anut nukan ämän wa tainoriäi roasiret, ak kiro osou aru nukan sakaus akan woiaka uru sarau mora. 


text:
Ik erekapu meter kiro roasiret raiäi senek raiäumun. Ik iken enmoksaun nepipiraun kiro onok aru tainoriäumun, owon, iken ronkat karauk roasiret senek. Ik erek ak pak omnokou pakan onok aru tainoriämun, okon, Anut nukas ik pak kasak pewon. 


text:
Iken totomok meiewon, utianik, Anut nukas ik mesin näwäu wouti momara, ikenun wous näwäu meieanik, kos ik Krais pak ätäi awau siräi mukowon. Epar senes. Nukan wou näu oripas ak ätäi onok aru pakan imwarowon. 


text:
Ik ak pak Krais Jisas pak pasar rauta, kos ik Krais pak siräi mukianik, ko pak kon kamwaraun patan opok omar oik tane mukowon. 


text:
Jisas Krais omnokou opok koianik, ik sareikowon, owon, Anut nukas kon wou näu oripas ik sareikaun owo onok eposek senes mukaun roasiret erekapu tawa päiei ätär marowon. 


text:
Ak akan woiaka Krais mesin epar moin, okon, Anut nukas kon wou näu oripas sarwaromara, akan onok aru pakan ätäi imwarowon. Akas kar sarau eposek kos ak ätäi imwaraun mau wa, wäpik, Anut nukasar ak erar sarwarowon. 


text:
Anut nukasar ik ate mukowon. Ik Krais pak pasar rauta, Anut nukas ik sarau eposek maun ate mukowon. Ko meter ik kiro sarau eposek maun sare mukowon. Krais nukas roasiret erekapu turur mukowon. 


text:
<pb/>Ak jekur ronkatewe. Meter akan aniakatos ak karauk omsau opok maroin. Keserna, Israel roat akas akan enmak kerau patiriäin, okon, ak Anut nukan roat äiäin, utianik, akas ak roat enmak kerau patirau wa, äiäin, okon, ak Anut nukan roat wa. (Utianik, kiro roat ak akasar akan ipiakas ika Anut nukan roat ätär maraun rai akan enmak kerau patiriäin.) 


text:
Kiro ses opok, ak Krais pak pasar rawau wa, ak Israel roasiret pak wa turur raiäin. Kiro paip Anut nukas kon roasiret sarwaraun marowon kiro ak karauk omsau pakan roasiret sarwarau wa. Ak okoro omnokou opok raianik, Anut mesin wa ronkateäin. Ak owo osap eposek tawa owaun äpu wa. 


text:
Meter ak atapuk raiäin, utianik, rusapai ak Krais pak pasar rauna, nukan karianas ak Anut siakup imware potowon. 


text:
<pb/>Krais nukasar iken woiok päurar rawaun onoktapau. Kosar Israel roasiret pak karauk omsau pakan roasiret pak karar turur mukowon. Ak atap atap wa. Meter Israel roasiret karauk omsau pakan roasiret pak iwäi muratäiäi onok kis porim senek täkäi murätein. Jisas nukas kiro porim uraiewon. 


text:
Jisas am äpäs opok meieanik, kos Israel roasiret akan sintore ämän pak sakau ämän pak erekapu oi kurewon. Ko kiro keserwon, owon, kiro tupsiu oirori tupsiu karar koi tururmana, ko pak pasar raianik, woiaka päurar orip rawaun keserwon. 


text:
Kos am äpäs opok meieanik, kiro roat tupsiu oirori meter iwäi raiäin karar turur mareanik, Anut siakup imware kowon. 


text:
Keseria, ko koumara, woiaka päurar rawaun ämän ak karauk omsau pakan roasiret pak Israel roasiret pak kiro ämän tamarowon. 


text:
Krais nukan sarau pakaima Osou Näu kararas ik erekapu turur mukonuk, iken momonek siakup tonaun itok. Ik Kristen roasiret ik Anut nukan ou senes. 


text:
<pb/>Keserianik, ak karauk omsau pakan roasiret, ak rusapai atapukan roasiret wa. Ak rusapai karauk Anut nukan roasiret pak tururianik, Anut nukan mokoi asinakut raiäi. 


text:
Ak kar ou Anut nukas mowon senek. Kos Jisas nukan ämän oi ariaun roat pak Anut nukan ämän roianik, areain roat pak kiro ou pakan tutu senek tai marowon. Jisas Krais nukasar kiro kamukan ou tutu sakau senes rau. Ak nais kiro ou pak pasar rai. 


text:
Ak karauk omsau pakan roasiret Krais mesin woiaka epar moin Anut nukan Osou Näus ak ran karauk roasiret pak erek imwaronuk, ak Anut nukan ou sare rai.<pb/>


text:
Anut nukas ak karauk omsau pakan roasiret Israel roasiret pak turur marowon, okon, is Pol Jisas Krais nukan sarau murianik, ak karauk omsau pakan roasiret sarwaraun mesin is karapus owa muroin raim. 


text:
Kiro jer we maromin ninare marona, roin raroi, ak isan Krais Jisas nukan ämän meter Anut nukas ämäi mowon owose ätär murowon ronkat äpu maiei. 


text:
Meter kos iken askanai kiro ämäiewan ämän ätär marau wa, utianik, rusapai Anut nukan Osou Näus Jisas nukan ämän oi ariai roat pak Anut nukan ämän roianik, areain roat pak kiro onok amop ätär marowon. 


text:
Kiro ämäiewan ämän kesek, Jisas nukan Ämän Eposek pakas ak karauk omsau pakan roasiret, Israel roasiret pak tururianik, ak Anut nukan osap eposek erek oiäi. Anut nukas roasiret Jisas Krais mesin woiaka epar moin kiro osap araun paip mowon, kiro ak erek owaun turur rai. 


text:
<pb/>Anut nukasar is Pol, kiro ämän eposek roasiret awaraun sarau ro sare murowon. Ko kon wou näu oripas is erar sareiromara, kiro sarau maun rai sakau irowon. 


text:
Is roasiret amiakap ro enim jou näwäu wa. Karauk roasiret erekapu akas is itimoriai. Utianik, Anut nukas kon wou näu oripas is sareiromara, kiro sarau Krais nukan ämän eposek senes karauk omsau pakan roasiret tamaraun irowon. 


text:
Anut nukas osap erekapu ate momara, amke kon ronkat owo onok keseraun ämäi mowon, kiro ronkat meter ämäi raiäwon. Utianik, rusapai kiro ämän Anut ik imäikowon mesin roasiret erekapu awaraun is sarau irowon. 


text:
Anut nukan ronkat kesek, meter kiro onok ämäi mowon, utianik, rusapai kon roasiret sare marowon pakas kon ronkat eposek amop mou, kiro pakas kon sarau eitek pak osou eposek omar oik rai, Anut nukan ronkat eposek äpu maiei. 


text:
Anut nukas meter meter kiro sarau maun ronkate rawon, rusapai Krais Jisas, iken Näwäu pakas kiro onok keseru. 


text:
Krais Jisas ko Anut siakup tonaun apu im tuewon, okon, ik rusapai ko mesin woiok epar momun, Anut nukan amuk opok kowaun wa iminäu. 


text:
Keseria, is ak rusapai awarom. Is kiro usu näwäu ak sarwaraun oimin mesin wa ronkateanik, woiaka aru wa mau. Ak Jisas mesin akan woiaka epar moin wa utau. Kiro usus ak eposek sarwaraun pe rai. Pol nukas Efesas menan roasiret mesin Anut auruwon, 


text:
<pb/>Is kiro onok momonok omar oik rau nukas ik karar tururaun keserwon mesin ronkatemoi, is kon enip jou maun uor sur wea, auriäim. 


text:
Anut nukas omar oikan osap eposek sosop akan totomaka sarwaraun sare marowon rau. Keseria, kos kon Osou Näu äsimornuk, akan woiaka sakau maronuk, ak akan totomaka sakau owaun rai Anut auriäim. 


text:
Akan woiaka Jisas mesin epar mona, kos akan woiaka uru rawaun rai auriäim. Ak karauk roasiret mesin akan woiakas meiena, kos akan woiaka uru sakau maronuk, ak sakau tai rawaiei. Kiro onok, am kinip nukas omnokou sakau ate raiäu senek rawaun auriäim. 


text:
Keseria, ak, karauk Anut nukan roasiret pak erek, Jisas Krais nukan wous meieäu onok näwäu senes ak äpu maun itok. Kiro näwäu senes, ak erekapu karirim katware rai. Ak kiro onok pakan imine manau senek wa. 


text:
Keseria, epar senes, ak Krais Jisas nukas roasiret akanun wous meieäu onok äpu maiei, (utianik, kon onok erekapu äpu mau senek wa.) Keseria, ak kon onok äpu mianik, is Anut kon onok eposek akan woiaka uru maun auriäim. 


text:
<pb/>Anut nukan sakausar iken woiok uru sakau miäu, kiro sakaus iken ronkat itimori rau. Osap erekapu Anut nukas keseraun auriäum, kiro kon sakaus iken ronkat itimori rau. 


text:
Keseria, Kristen roasiret ak Jisas Krais pak pasar rai, ak rusapai rai pak, tawa päiei pak, ak erekapu orip orip Anut nukan enip jou muruwe. Epar.<pb/>


text:
O Jaiat, is Pol isaka Krais nukan sarau miäimin, okon, karapus owa kureiroin raim. Keseria, is ak onok eposek mianik, Anut nukas owo onok maun urwarowon mesin tainoraun sakau awarom. 


text:
Ak akan enmaka jou oik wa mau, ak karauk roasiret wopur orip jekur sarwarowe. Karauk roasiret akas ak usu arona rai, ak kasiaka kurte wa päu. Ak karauk roasiret akanun woiakas meieinai, sarwarowe. 


text:
Ik erekapu enmoksau karar senek. Anut nukan Osou Näu karar. Ik erekapu osap eposek owaun karar kame raum. Anut nukas ik kiro osap owaun urweikowon. 


text:
Iken Näwäu karar rau. Apu karar pakas ik Jisas mesin woiok epar mau, ik erekapu karar ron enip opokas an joiäum. 


text:
Anut karar rau, ik roasiret erekapu ko iken momonok. Ik roasiret erekapu ko iken Näwäu, ko roasiret erekapu kon sarau maun sakau ikonuk, iken woiok uru raiäu. 


text:
Anut nukan ämänis meter äiewon, “Kos kon iwäi jaukut itimwareanik, kämioik tonaun imware tonowon. Kos kon roasiret osap eposek arowon.” <n>Buk Song 68:18</n> 


text:
Ko ‘kämioik tonowon’ onok tapau kesek: amke ko omar oikas okoro omnokou opok kowon, Kiro ro okoro omnokou opok kowon, okon, ko ätäi kämioik tonowon. Ko omar oik toneanik, ro näwäu senes sarewon, okon, ko erapok manaun itok. Omar oik ra, omnokou opok ra, manaun itok. 


text:
Ko nukasar roasiret karar karar sakau arowon. Karauk kon ämän oi ariaun roat sare marowon, karauk kon ämän roianik, araun roat sare marowon, karauk kon ämän roasiret awaraun sare marowon, karauk kon roasiret kamwaraun (pastor) sare marowon, karauk kon ämän tamaraun roat sare marowon. 


text:
Krais nukas ik Anut nukan roasiret kon sarau muraun kiro sakau eposek ikowon. Keseria, Kristen roasiret sakau saräun kon sarau eposek muraiei. 


text:
Keseria, ik erekapu woiok Jisas mesin epar mianik, iken ronkat karar orip Anut nukan Mokoi pak karar koi tururmoi, kon onok jekur äpu mau. Keseria, ik mokoinakut senek wa rawau, ik roat näunäu sareanik, iken onok eposek senes Krais nukan senek saräi. 


text:
<pb/>Keseria, ik mokoinakut akan ronkat senek wa owau. Karauk sät ämän miäi roat akan sät ämän roumoi, wa tainorau. Kiro roat ak ik atonoikianik, apu aru opok kureikaun sarau miäi. Ik mokoinakut uriris pairiäu senekus paikonuk, akan sät ämän atap atap tainoriäum. 


text:
Kiro itok wa. Ik iken jaunokot akanun woiokos meieanik, epar ämän momoi, ik erekapu Krais, iken kamoikeäu ro nuka senek saräm. 


text:
Ik roasiret atap atap, utianik, Krais nukas ik erekapu kamoikeäu. Keseria, ko ik pak erekapu pasaikonuk, ik enmoksau karar senek sareäum. Ik ika ika woiokos meieanik, sarsarateäum, okon, ik erekapu iken sarau jekur momoi, ik erek eposek saräm. Kristen roasiret ak Krais nukan onok eposek tainorwe. 


text:
<pb/>Keseria, is kar ämän awaraurim, Näwäu nukan enip pakas is ak sakau awaraurim, ak meter Airen roasiret senek ronkat aru orip rain. Rusapai ak ätäi akan ronkat sepuk sepuk wa tainorau. 


text:
Akan ronkat kiro pututuan ronkat senek. Ak ronkat eposek wäpik, akan woiaka sakau im pene rawon. Kiro keserin roat ak Anut nukan orip orip awau rawaun sakau owau wa. 


text:
Ak owo onok aru miäi mesin oioraka wa neäu. Ak kiro onok aru maun woiaka siräinuk, onok aru atap atap miäi. Ak orip orip keseriäi. 


text:
Is äpu ak Jisas nukan ämän roianik, ak kon tainoriäi roasiret sarena, karauk roat akas Jisas nukan epar ämän ak rapor tamaroin. 


text:
Meter ak onok aru me ariain. Kiro akan woiakas siräumana, akasar sätäianik, onok aru keseriäin. Kiro onok pakas ak apu aru opok kurwarowon. Utianik, ak rusapai kiro onok aru utoinai, onok eposek keseraun ronkatewe. Akan ronkat pak woiaka pak awau sarewe. 


text:
Akan woiaka uru ak roasiret awau senek sarewe. Kiro roasiret awau ak Anut nuka senek saräiei. Akan onok tuku eposek senes rawaiei. 


text:
<pb/>Keseria, ak karar karar sätäiäi onok utoinai, karauk Kristen roasiret opok epar ämän awarowe, owon, ik erekapu enmoksau karar senek raum. 


text:
Ak kasiaka penuk rai, onok aru wa keserau. <n>Buk Song 4:4</n> Ak kasiaka penuk, kiro kasiaka pewon omre opokar jaiatäiei. 


text:
Inok ro ko meter päu oiäwon ro, na ätäi wa päu owau. Owo osap owaun nakan iponasar sarau mam. Kiro pakas osap sosop oia, karauk saruku roasiret sarwaraun itok. 


text:
<pb/>Ak akan oiaksau jekur kameinai, jeim wa atau. Ämän eposek karauk roasiret woiaka sakau maraun karar mowe. Keseria, ak kiro ämän eposek roumana, kis ak sarwarai. 


text:
Ak karauk onok Osou Näu nukan wou aru saräun wa mau. Owon, Anut nukas ak ätäi imwaraun sare marowon ätär maraun Osou Näu akan woiaka uru mowon. 


text:
Ak karauk roasiret mesin woiaka aru wa mau. Ak mesin wa nep mau. Ak kasiaka wa päu. Ak wa ketäiäu. Ak akan enmakap sät ämän wa mau. Ak erekapu onok aru karauk roasiret opok miäi utowe. 


text:
Utianik, ak roasiret akan woiaka päurar orip sarwareanik, woiakati momana, akas onok aru ak opok moin jäkäi marowe. Ak Krais pak pasar rauna, Anut nukas akan onok aru jäkäi mareäu senek, akas nais jaunakat akan onok aru jäkäi maraiei.<pb/>


text:
Krais nukas ik mesin wous meiemara, ik sareikaun am äpäs opok meiewon. Ko kon enipsau Anut nuruwon. Kiro Anut nukan amukup sou eposek senes. Kos keserwon, okon, ik ika ika mesin woiokos meieäu. 


text:
<pb/>Utianik, ak Anut nukan mokoit senes, okon, ak kamuk opok kar ros sapum onok aru wa mau. Ak karauk onok aru akan enmaksau nepipiraun wa mau. Ak karauk roasiret akan osap mesin woiakas wa wäu. 


text:
Ak ämän aru wa mau, ak ir mianik, ämän aru wa mau. Ak akan ronkat pakas karauk sät ämän wa mau. Kristen roasiret ak kiro onok wa tainoriäi. Wäpik, ak Anut nukan onok eposek ak opok mowon ronkateanik, ko ‘pere’ auriäi. 


text:
Ak jekur äpu mowe, roasiret ak sapum onok miäi, ak onok aru akan enmaksaun nepipiraun miäi, ak karauk roasiret akan osap mesin woiakas weäi, kiro roasiret ak sät eitek jou miäi roasiret senek. Kiro roasiret ak Anut Krais ories kameäir mena wa tonaiei. 


text:
<pb/>Karauk roat akas ak atonwaraun erar ämän mona, ak epar rai wa tainorau. Kiro roat ak onok aru keseraun rai reware manaun keseriäi. Anut ko kiro roat kon ämän wa tainoriäi mesin kasak peäu. 


text:
<pb/>Meter ak pututu rain, utianik, rusapai ak Näwäus arou opok marowon. Keseria, ak arou merek opok raiäi roat senek ariewe. 


text:
<pb/>Ak onok aru miäi roat pak wa tämuräiäu. Akan onok aru kiro pututuan onok. Utianik, ak kiro roat akan onok aru rai ätär marowe. 


text:
Keseria, kiro arous owo osap ämäi rau erekapu amop monuk, kiro osap nais arou senek saräi. Kiro onokun meter Anut nukan ämänis äiewon, “Na roasir rusapai nini raum, na siräu. Na up uruas siräuta, Krais nukas kon arou na opok jeräun musai.” 


text:
<pb/>Ak jekur ariewe, ronkat wäpik ariai roat senek wa ariau. Ak ronkat eposek orip ariai roat senek ariewe. 


text:
Rusapai, ak karauk roasiret onok aru sosop miäi apwareäi, utianik, onok eposek maun apu raunuk rai, ak kiro apu tainorwe. 


text:
<pb/>Ak wain an sosop wa jau, owon, onok aru an sakau jeäi apu opok rau. Utianik, ak Anut nukan Osou Näu aurna, kos ak kamwarai. 


text:
Ak jaunakat pak areai ses opok, orip orip akan oiaksaus pak woiaka uruas pak Anut jou murumana, Buk Song nukan ämän pak Anut jou muraun sir pak wemoi, Näwäu nukan enip jou maun keserwe. 


text:
Ak orip orip Jisas Krais nukan enip atoinai, momonek Anut osap erekapu ikiäu mesin ‘pere’ aurwe. Pol nukas ouratein roasiret mesin awarowon 


text:
<pb/>Ak asiret ro orip, ak Näwäu nukan ämän jekur tainoriäi senek akan komurakat akan ämän ran jekur tainorwe. 


text:
Owon, Krais ko Kristen roasiret kamwareäu senek, ros asir kameäu. Kiro roasiret ak Krais nukan enipsau senek, Krais nukas ak akan onok aru pakan imwarowon. 


text:
Kristen roasiret ak Krais nukan inkaruru rai senek, ak asiret ran orip orip akan komurakat akan inkaruru rawe. 


text:
<pb/>Ak roat, ak akan asiret akanun woiakas meiewe. Krais nukas kon roasiret mesin wous meiemara, sarwaraun meiewon senek akas ran akan wariakat akanun woiakas meiewe. 


text:
Anas pak Anut nukan ämänis pak Krais nukas kon roasiret an jomarowon. Kiro onok pakas roasiret nukan senes sare marowon. 


text:
Kon roasiret nukan amukup eposek saräun rai keserwon. Kesernuk, okoro roasiret ak ukun, ui, karauk osap aru enmaksau opok wa rawaiei. Ak erekapu onok eposek mianik, kar ämän akan enmaka opok wa raunuk, ak nuka senek eposek rawaiei. 


text:
Keseriar, ak roat, ak akan enmaksau mesin woiakas meieäi senek, ak akan asiret mesin woiakas meiewe. Inok ro ko kon wau mesin wous meieäu, ko nukanun wous meieäu. 


text:
Ik äpu, kar ros nukan enipsau iwäi wa muriäu, wa senes wa, ko jekur kameäu, Krais nukas kon roasiret kamwareäu senek keseriäu. 


text:
Anut nukan ämänis äieu, “Kiro onokun, ro ko kon momok anak ori utwatomara, wau pak pasar rawai, au karar senek saräieir.” <n>Stat 2:24</n> 


text:
<pb/>Kiro ämäiewan ämän onoktapau näwäu rau. Isan ronkat kiro Krais kon roasiret ak enipsau karar senek mesin areäu. 


text:
Utianik, okoro ämän ran ak karar karar roat ak akan wariakat mesin woiakas meiäun rai areäu. Ak akan enmaksau mesin meieäi senek akan wariakat mesin keseriar keserwe. Asiret ran akan roat akan inkaruru raumana, onok eposek ko opok keseraiei.<pb/>


text:
Owon, Anut nukan ämänis äieu, “Na momon anin orien ämän jekur roumata, awan ämän tainor.” Kiro amkewan sintore ämän paip orip rau. 


text:
Kiro paip keser äieu, “Na kiro onok keserta, owo sarau erekapu mam eposek sarenuk, okoro omnokou opok omre rumukäu rawam.” <n>Lo 5:16</n> 


text:
<pb/>Ak mokoi momokuwo roat, ak akan mokoit kasiaka päun sakau ämän wa awarau. Utianik, akas akan mokoit jekur kamwaronai, Näwäu nukan ämän tainoraun ätär marowe. Sarau roat pak akan kamwareäi roat pak 


text:
<pb/>Ak sarau roat (slev), Krais nukan ämän woiaka erer orip woiaka karar momoi, imineu orip tainoriäi senek, ak akan omnokoupaian kamwareäi roat akan inkaruru raumana, akan ämän tainorwe. 


text:
Akan kamwareäu roat apware rauna, ak sarau roat eposek enmaka jou oik maraun sarau karar wa mau. Utianik, akan ronkat, ik Krais nukan sarau roasiret (slev) äiena, Anut nukas owo sarau maun äiewon ronkatenai, sarau sakau mowe. 


text:
Woiaka erer orip sarau mowe. Akan ronkat ik roat akan sarau moram rai wa äiäu, ik Näwäu nukan sarau moram äiewe. 


text:
Ak rowe, ak sarau roat (slev) ra, roat akan sarau akasar kamwareäi ra, owo sarau eposek miäi, Anut nukas aka karar karar erekapu ak osap eposek arai, kiro epar ak äpu miäi. 


text:
<pb/>Ak kamwareäi roat, ak ran akan sarau roat (slev) jekur kamwaroinai, onok eposek marowe. Ak aru maraun ämän wa awarau. Ak rowe, aka pak akan sarau roat pak, akan kamwaraun ro karar omar oik rau. Kiro ak kamwareäi roat akan Näwäu pak sarau roat akan Näwäu pak erek kos roasiret akan onok wasarewarai. Kos na ro näwäu, na sarau ro rai wa inäianik, wasarewarai, iken onok karar pakas wasareikai. Ik Kristen roasiret ik marai roat senek tai rawau. 


text:
<pb/>Rusapai isan ämän pataraurmoi, awaraurim. Ak Näwäu pak pasarwe. Kesermana, kon sakau näwäu pakas ak sakau tai rawe. 


text:
Ik Satan nukas atonoikiäu, okon, marai roat akas weräiäurmana, akan weräiäu osap mianik, weräiäi senek, ak nais Anut nukas weräiäun osap arowon moinai, sakau tai rawe. 


text:
Ik okoro omnokou pakan roat pak weräiäu wa. Ik Satan nukan karauk osou aru oik ari rai pak, karauk osou aru sakau orip okoro omnokou opok rai pak, karauk osou aru ak pututu kameäi pak werauram. 


text:
Keseria, rusapai Anut nukas owo osap weräiäun arowon erekapu mowe. Keseria, kiro omre aru päi ses opok, ak osou aru pak weräianik, sakau tai rawaiei. 


text:
<pb/>Keseria, is ak awarom, ak sakau tai rawe. Anut nukan epar ämän kiro akan let senek takeinai, onok eposek kiro akan toromaka opok ain siot senek mowe. 


text:
Ak karauk roasiret Anut Nukan Ämän Eposek woiaka päurar orip rawaun awareäi, kiro akan su senek mowe. 


text:
Ak orip orip akan woiaka Anut mesin epar moin, kiro kari senek ate ariaiei. Satan nukas muk ep arou oripas pusarai, kiro karies pororaun itok. 


text:
Anut nukas ätäi imäikowon ronkateäi kiro at kapa senek tapiaka opok kururur moinai, Anut nukan ämän kiro Osou Näu nukan siräp rumukäu weräiäun arowon atowe. 


text:
<pb/>Anut nukan Osou Näus owosäun ronkat aronuk, orip orip aka sarwaraun Anut aurwe. Kiro onok pakas ak sakau tai rainai, woiaka epar moin wa utau. Ak Anut nukan roasiret sarwaraun orip orip Anut aurwe. 


text:
Akas nais Anut is sareiraun auriar aruwe. Keserna, Anut nukas is owo ämän aräun sakau ironuk, kon Ämän Eposek ämäi rau sakau orip roasiret marea, wa iminäm. 


text:
Is Anut nukan ämän roasiret aware arieita, karauk roat akas kiro mesin kasiaka penuk, is rusapai karapus owa kureiroin raim, okon, akas Anut aurna, is sakau muronuk, roasiret kon ämän maraun wa iminäm. Pataraun ‘pere’ ämän 


text:
<pb/>O jaiat, Tikikus, ko iken jaunok senes, ko Näwäu nukan sarau eposek muriäu ro nukas is okoro opok owose raim nukan oksaus erekapu rapor awaronuk, rowaiei. 


text:
Kiro onokun ko ak siarakap ik erekapu okoro opok owose raum awaraun mesin äsimorta, pote awaronuk, akan woiaka sakau rawai. 


text:
<pb/>Iken momonok, Anut nuka pak iken Näwäu, Jisas Krais awas ak Kristen roasiret erekapu akan woiaka päurar maronuk, akan woiaka epar maun sakau mareanik, karauk roasiret akanun woiakas meiäun sakau maraura. 


text:
Kiro roasiret ak iken Näwäu, Jisas Krais mesin orip orip woiakas meieäi roasiret, ak Anut nuka kon wou näu oripas sarwarai.<pb/>


text:
Is Pol, woiaka epar moin jaiat is pak rai, ikes ak Galesia roasiret, ak Jisas mesin woiaka epar moin, okoro jer we marom. Is Jisas nukan ämän oi ariaim ro. Roat näunäu akas Jisas nukan ämän oi ariaun is sare murau wa. Kar ros is äsimoirau wa. Utianik, Jisas Krais pak Anut iken momonek pak awas is sare murianik, äsimoiroirin. Anut nukas Jisas meiewon ätäi siräi mowon. 


text:
<pb/>Is Anut keser aurim, ko iken momonek, pak iken Näwäu, Jisas Krais pak awas awan woiawa näu oripas ak sarwarna, awan woiawa päurar raiäu kiro ak arona, ak eposek rawaiei. 


text:
Okoro Jisas nukas ik okoro omnokou opok onok aru mota, iken onok aru pakan imäikowon. Kos kon enipsau Anut nurianik, am äpäs opok meiewon. Kiro onok iken momonek, Anut nukasar keseraun äiewon, okon, ko keserwon. 


text:
Keseria, ik Anut ko näwäu senes orip orip jou murinam. Epar! Is Anut nukan Ämän Eposek karar awareäim. 


text:
<pb/>Is karkairianik, akanun woi aru mou, owon, omre rumuk wa, Anut nukas kon wou näu oripas ak kon roasiret saräun urwareanik, ak sarwaraun kos Krais am äpäs opok meiäun äsimoruwon. Kesernuk, ak kon Ämän Eposek mesin woiaka epar moin. Utianik, rusapai, is roim, ak kon ämän eposek tainorin utomoi, kar sät ämän karauk roat akas äiäi ‘ämän eposek’ tainorauri. 


text:
Utianik, kiro ämän Anut nukan Ämän Eposek wa. Kiro roat akas sät ämän mianik, akan ronkat aru maroi. Kiro roat akas Krais nukan Ämän Eposek atap pirir miäi. 


text:
Ik Anut nukan Ämän Eposek epar senes awaromun. Utianik, rusapai, ik ra, kar Anut nukan sarau eitekus kar ämän atap kiro Anut nukan Ämän Eposek awarota rai, is Anut aurim, kos ik tämukianik, äsimukonuk, ik ep näwäu jerera uru neanik, orip orip rawam. 


text:
Is amke awaromin rusa ätäi awaraurim. Ak amke Anut Nukan Ämän Eposek roianik, tainorin. Ätäi rusapai kar ros kar ämän atap kiro Anut nukan Ämän Eposek awarai, is Anut aurita, kos kiro ro äsimornuk, ep näwäu opok neanik, orip orip rawaiei. 


text:
<pb/>Akan ronkat, is roat akan woiaka isanun ereraun kiro ämän areaimin? Wa, isas Anut nukan wou isanun ereraun kiro ämän areaim. Meter isan woi Jisas mesin epar mau wa opok, is roat akan woiaka isakanun ereraun ämän awareäimin. Rusapai, is kiro onok keserau wa, okon, kiro onok pakas is Krais nukan sarau muriäim ätär mareäim. Meter Pol owose rawon nukan ämän. 


text:
<pb/>O jaiat, is ak kiro ämän ak äpu maun awaraurim. Kiro Ämän Eposek awaromin kiro kar ron ronkat pakas wa. 


text:
Is kar ro pakan kiro ämän owau wa. Is kar ros kiro ämän tamurau wa. Wäpik! Kiro ämän Jisas Krais up uruas ätäi siräianik, nukasar kon roasiret awaraun is irowon. 


text:
<pb/>Rowe, meter ak isan enim roiäin. Is Juda roasiret akan onok tainoriäimin. Kiro ses opokar, is Anut nukan roasiret Jisas mesin woiaka epar moin, akanun is woiti mau wa, is ak usu sosop arianik, erekapu aru maraurmin. 


text:
Isakasar Juda roasiret akan onok sakau senes tainormoi, isan urek jaiat erekapu itimwaromin. Is iken askanai akan ämän erekapu jekur tainorianik, karauk roat nais ak iken askanai akan onok tainoraun sakau awareäimin. 


text:
<pb/>Utianik, meter, anias is murau wa opok, Anut nukas kon ronkat pakas is Jisas nukan ämän oi ariaun ro sare murowon. Rai rai, kos is kiro sarau maun urweiromoi, kon wou näu oripas sareirowon. 


text:
Keseria, is Jisas Krais nukan ämän karauk omsau pakan roasiret awaraun sare muraun Anut nukas kon mokoi is ätär murowon, okon, is äpu ko iken Näwäu. Is karauk roat rawa poteanik, ak is Jisas nukan ämän tamuraun awarau wa. Anut nukasar kon ämän tamurowon. 


text:
Anut nukas is kon ämän tamuronuk, Jisas nukan ämän oi ariai roat Jerusalem mena Judia provins opok rai, is topte apwarau wa. Utianik, is kiro ses opokar, Arebia ro wäpik mena om puru opok poteanik, ätäi Damaskus näu mena potomin. 


text:
<pb/>Is woisan 3 orip utomoi, is Pita tararaun Jerusalem näu mena Judia provins opok toptomin. Is ko meter aparau wa, okon, ko äpu maun is ko pak tup oirori raimin. 


text:
Kiro opok, is Jisas nukan ämän oi ariai roat erekapu apwarau wa. Utianik, is Näwäu nukan amak Jems karar aparmin. 


text:
<pb/>Ak rowe, is ak sät ämän awarau wa. Anut ko äpu, is okoro ämän nukasar is urweirowon mesin jer we marom kiro epar senes. 


text:
Kiro ses opok, roasiret Krais mesin woiaka epar moin Judia provins opok raiäin ak isan nepi aparau wa. Ak karauk roasiret akas is mesin keser arena, roin, “Kiro ros meter Anut nukan roasiret usu arianik, aru mareäwon, utianik, kos Jisas nukan ämän meter aru mareäwon rusapai kiro ämän ätäi roasiret tamarora.” Keseria, kiro Judia roasiret akas kiro ämän roianik, Anut jou murin. Keseria, Pita ori raiminus, is ätäi Siria provins pak Silisia provins pak potomin.<pb/>


text:
Ätäi woisan 14 orip utianik, is ätäi Jerusalem näu mena toptomin. Is Barnabas ori, Taitas imäianik, potomurin. 


text:
Is kiro opok potomin, owon, Anut nukas potaun airowon, okon, potomin. Is Jisas nukan ämän oi ariai roat näunäu isas owo Ämän Eposek karauk omsau pakan roasiret tamareäim mesin awaromin. Is ak kiro ämän nukan onoktapau awaromin. Utianik, is roat näunäu pak karar turwaromin, owon, is Jisas nukan sarau momin pak rusapai moram pak awaromin. Is imine orip turwaromin, owon, is äpu wa ak is pak woiaka karar maiei ra, wa ra. 


text:
Taitas ko is pak rau, ko Grik ro. Utianik, karauk roat akas Taitas nukan enip kerau patiraura rai ronkatein ik kiro mesin ämän ate raumun. Karauk Juda roat ak kiro ronkat sakau ateai, akas sätäianik, Jisas nukan roat senek saremana, päu roat senek pemoi, ik pak erek tururin. Ak ik iken woiok Krais Jisas mesin epar miäumun, Juda akan sintore ämän tainoriäum ra wa rai aparaun pein. Akan ronkat ik Juda akan sintore ämän erekapu tainoraun rai keserin. Utianik, ik äpu ik sintore ämän nukan sarau roat (slev) senek kon inkaruru rauta rai, kiro onok pakas ik Anut nukan amukup eposek wa rawam, okon, ik akan ämän ekep wa tainoriäumun. Keseria, Jisas nukan ämän oi ariai roat näunäu akas Taitas kon enip kerau patiraun rai aurau wa. Keserna, ik Taitas nukan enip kerau patirau wa. Kiro onokun, Jisas nukan Ämän Eposek kiro epar karar ak, Galesia roasiret, pak rawai rai keser awarom. 


text:
<pb/>Utianik, kiro Jisas nukan ämän oi ariai roat karauk roat akas ak roat näunäu enmaka jou orip keser äiäi. Is kiro roat enmaka jou orip ra, enmaka jou wäpik mesin ronkat sosop wa owam. Anut nukan amukup ik erekapu karar. Kiro roat näunäu akas Jisas nukan ämän is roasiret tamareäum ätäi atap wa piririn. 


text:
Utianik, kiro tururin ses opokar, ak äpu moin, Anut nukas is Pita ori kon Ämän Eposek roasiret tamaraun sarau karar itowon. Pita nukan sarau kiro Anut nukas nuruwon kiro Anut nukan Ämän Eposek Juda roasiret tamareäu. Utianik, isan sarau Anut nukas irowon kiro is kon Ämän Eposek karauk omsau pakan roasiret tamareäim. 


text:
Anut nukasar nukan sakaus is kon ämän oi pote karauk omsau pakan roasiret tamaraun sare murowon. Anut kos karar Pita kon sakaus Juda roasiret siarakap kon ämän oi pote tamaraun sare mowon. 


text:
Jems, Pita, Jon karauk roat akas ak roasiret kamwareäi roat näunäu senek äiäi. Kiro tururin ses opok, ak äpu moin Anut nukas kon wou näu oripas is sareirianik, karauk omsau pakan roasiret tamaraun sarau irowon. Keserianik, akas Barnabas is ori iwen ipiok atoin. Kiro onok keserin, kiro iken woiok karar raiäum ätär moin. Kesermoi, is Barnabas ori iu ätäi pote, karauk omsau pakan roasiret kamuk opok sarau mamur. Ak Juda roasiret kamuk opok sarau maiei. 


text:
Ak ik roasiret osap wäpik sarwaraun mesin karar aikoin. Is epar kiro roasiret sarwaraun mesin ronkatwareäim. Antiok mena Pol nukas Pita sakau kerwon. 


text:
<pb/>Kar ses opok, is Antiok mena raita, Pita koumoi, ko kar onok aru mowon. Meter Anut nukas ko kiro onok wa keseraun auruwon. Is kon onok aparianik, Pita sakau kermin. 


text:
Kiro onok kesek, ko amke Antiok mena potomara, karauk omsau pakan roasiret pak raumara, ak pak o je raiäwon. Jems nukas karauk Juda roat äsimwarnuk, potoin. Kiro Juda roat ak keser äiäi, ‘karauk omsau pakan roat ak akan enmak kerau patirau wa, okon, ik ak pak o jau senek wa.’ Pita ko kiro Juda roat koin apwaromoi, ko sakau iminewaromara, karauk omsau pakan roat pak o jaun utowon. 


text:
Karauk Juda roasiret Jisas mesin woiaka epar moin ak äpu kiro onok aru, utianik, Pita kiro onok kesernuk, aparmoi, ak nais kir karauk omsau pakan roat pak o jaun utoin. Barnabas nais akan onok tainorianik, karauk omsau pakan roasiret pak o wa jeäwon. Ko kesernuk, is karkairmin, owon, isan ronkat Barnabas nukan wou epar mowon kiro sakau ronkatemin. Ak erekapu äpu kiro onok aru, utianik, ak keserin. 


text:
<pb/>Is kiro roat apwarmin ak Jisas nukan Ämän Eposek jekuriar tainorau wa. Keseria, is roasiret amiakap amop Pita aurmin, “Na Juda ro, na ätäi pirirmoi, kar omsau pakan ro senek raiäum, okon, na rusapai, Juda roat akan onok wa tainoriäum. Na owon karauk omsau pakan roat ak Juda roat akan onok tainoraun rai awareäum?” Juda roasiret pak karauk omsau pakan roasiret pak ak akan woiaka epar mona, kiro Anut nukas sarwarai. 


text:
<pb/>Iken askanai ak Juda roat. Ik karauk omsau pakan roat senek wa. Ak Juda akan sintore ämän wa tainoriäi, okon, ik ak onok aru miäi roat äiäum. Ik Juda roat senes raum. 


text:
Ik äpu, kar ro ko sintore ämän tainorai, kiro ro Anut nukan amuk opok ro eposek wa raiäu. Wa senes wa. Ko kon wou Jisas Krais mesin epar mai, kiro epar Anut nukas ro eposek äiäi. Kiro onokun, ik nais Anut nukan amukup eposek saräun Krais Jisas mesin iken woiok epar momun, owon, ik sintore ämän karar tainoriäum maro, Anut nukas ik roasiret eposek wa aikowo. Utianik, ik Jisas Krais mesin karar ronkatäm woiok epar momun, kiro epar kos ik roasiret eposek keser aikiäu. 


text:
<pb/>Ik, Juda roat, iken woiok Krais mesin epar momun, Anut nukan amukup eposek rawauriäum. Utianik, ik äpu ik nais karauk omsau pakan roasiret senek sintore ämän tainorau wa, okon, kiro sintore ämänis ik onok aru miäum ätär mukiäu. Keseria, ik woiok epar momun opok, Jisas nukas ik onok aru maun rai aikowon ra? Wa senes wa. 


text:
<pb/>Utianik, rusapai is Anut nukan amukup eposek saräun sintore ämän tainoriäimin kiro utomin. Is ätäi tainoraurim, Anut nukan amukup is onok aru nukan ro rawam, owon, kiro is erekapu jekur tainoraun itok wa, okon, kiro pakas is Anut nukan amukup eposek saräun itok wa. 


text:
Is kiro sintore ämän tainoraun itok wa, okon, kiro sintore ämänis is meiäun äiäu. Is meiemin maro, sintore ämän ätäi tainoraun wa ronkatewom. Is meiäu wa, utianik, Krais isan omoi oumara, ko am äpäs opok meiewon. Keserianik, is rusapai meiemin senek raumoi, is isan ronkat wa tainoriäim, is Krais nukan ronkat karar tainoriäim. Is Juda akan sintore ämän wa tainoriäim, okon, is rusapai Anut nukan apu karar tainorianik, kon sarau miäim. Rusapai, is okoro omnokou opok raim, isan woi Anut nukan mokoi mesin epar momin raim. Kos karar isanun wous meiemara, isan omoi oumara, is mesin meiewon. 


text:
Anut nukas kon wou näu oripas is sareirowon, okon, is kiro onok mesin sosop ronkateäim. Owon, sintore ämänis ik Anut nukan amukup eposek saremun maro, Krais ko ik sareikaun wa meiewo, ko erar meiewon.<pb/>


text:
Ei, ak, Galesia roasiret, akan ronkat eposek wa! Is ak mesin kasi näwäu peu. Owon, ak karauk roat inikwarona, akas ak sätwarona, ak akan ronkat tainoriäi ra? Jisas Krais ko am äpäs opok meiewon ämän is roasiret amiakap amop awaromin, ak roin. 


text:
Ak is airowe! Ak owosemana, Anut nukan Osou Näu oin. Ak sintore ämän tainorianik, Anut nukan Osou Näu oin ra? Wa, ak Anut nukan ämän roianik, akan woiaka Jisas mesin epar moin, okon, kon Osou Näu oin. 


text:
Ak amke Krais nukan Osou Näu pakas Anut nukan amukup eposek sarein. Rusapai, akan sakausar kon amukup eposek sarau mauri ra? Akan ronkat kiro aru. 


text:
Ak meter Anut nukan amukup eposek sareanik, usu sosop oi rain. Ak kiro usu erar oin ra? Wa, ik äpu, ak kiro usu erar owau wa. 


text:
Anut nukas Osou Näu akan woiaka uru momara, kos kurur atap atap ätär mareäu. Owon? Kiro ak sintore ämän tainoraun rai keseriäu ra? Wa, ak kon ämän roianik, akan woiaka ko mesin epar mona, kos keseriäu. 


text:
<pb/>Kiro onok senek, Anut nukan ämänis Apraham mesin keser äiewon, “Apraham kon wou Anut mesin epar mowon, okon, Anut nukas ko kon amukup ro eposek senes äiewon.” <n>Stat 15:6</n> 


text:
<pb/>Keseria, ak rusapai äpu maiei, roasiret ak akan woiaka epar mai, kiro roasiret ak Apraham nukan askanai senes. 


text:
Meter Anut nuka äpu mowon, tawa karauk omsau pakan roasiret akan woiaka Anut mesin epar mona, kos ak kon amukup eposek rawaun sare marai. Kiro Anut nukas kar paip momara, karauk roat akas kiro ämän Anut nukan buk opok jer wein. Anut nukas Apraham kiro kon Ämän Eposek auruwon, “Kar nan askanai pakas tawa isas roasiret omsau erekapu pakan ak isan amiap eposek saräun sare maram.” <n>Stat 12 3</n> 


text:
<pb/>Keserianik, Apraham kon wou Anut mesin epar mowon, okon, Anut nukas kon amukup eposek saräun sare muruwon. Roasiret ak nais akan woiaka epar maiei Anut nukas ak nais kon amukup eposek saräun sare marai. 


text:
<pb/>Utianik, inok roasir ko onok eposek maun sintore ämän tainorianik, Anut nukan amukup eposek saräun äiäu, Anut nukas kiro roasir nukan totok aru murai. Owon? Anut nukan ämänis keser äiewon, “Roasiret ak sintore ämän Anut nukan buk opok rau, ak kiro erekapu tainorau wa, ak usu orip orip oi rawaiei, owon, ak äpu tawa Anut nukas akan totomaka aru maronuk, ko pak awau orip orip wa rawaiei.” <n>Lo 27:26</n> 


text:
<pb/>Keserianik, rusapai ak äpu moi, kar ro ko sintore ämän tainorai ko kiro pakas Anut nukan amukup ro eposek wa rawai. Anut nukan ämänis keser äiewon, “Roasiret ak Anut nukan amukup eposek rai, kos ak sarwarai mesin akan woiaka epar miäi, orip orip awau rawaiei.” <n>Habakuk 2:4</n> 


text:
<pb/>Sintore ämän tainoraun onok pak woiaka epar maun onok pak, au erek karar turur rawau wa, au atap atap rair. Anut nukan ämänis keser äiewon, “Inok ro kos sintore ämän erekapu tainorianik, kar sintore ämän eteinak utau wa, ko kiro sintore ämänis isanarnuk, orip orip awau rawai.” <n>Wok Pris 18:5</n> Utianik, roasiret ak sintore ämän erekapu tainorau senek wa, okon, ak kiro onok pakas awau orip orip wa rawaiei. 


text:
<pb/>Keseria, sintore ämän tainoraun onokus ik, Juda roasiret, iken totomok aru mukai. Utianik, Krais nukas sareikomoi, kiro usu pakan imäikowon. Nukasar iken omoi oumara, ko am äpäs opok meienuk, Anut nukas ko ik mesin aru muruwon. Ik kiro äpu, owon, Anut nukan buk opok jer kesek rau, “Roat erekapu ak am äpäs opok meiäiei kiro roat akan totomaka Anut nukas aru marai.” <n>Lo 21:23</n> 


text:
<pb/>Utianik, Krais Jisas nukas iken omoi oianik, am äpäs opok meiemoi, ko ik ätäi imäikowon. Ko keserwon, owon, Anut nukas Apraham kon amukup eposek rawaun paip mowon senek, karauk omsau pakan roasiret ak nais kiro eposek rawaun paip erek owaiei. Keserianik, ik erekapu woiok epar momun, Anut nukas kon Osou Näu ikaun äiewon ik owam. 


text:
<pb/>O Jaiat, is kar ämän kiro mesin awaram. Kiro omnokou opok, kar ro ko kon jauk pak paip muratäusa, kar onok eposek miäu ros kon paip ätäi oi kuräu senek wa. Kon ämän kiro paip opok ätäi wa tunarorai. 


text:
Kiro onok senek, Anut nukas Apraham pak kon askanai karar pak roasiret kon amukup eposek rawaun paip mowon. Anut nukan paipis askanai sosop mesin äiäu wa. Utianik, ko askanai karar mesin äiewon. <n>Stat 12:7</n> Kiro askanai karar, kiro Krais. 


text:
Is kiro onoktapau äiaurim. Meter Anut nukas Apraham pak paip mowon. Rai rai, woisan 430 orip utomoi, iken sintore ämän rusa pewon. Keseria, kiro sintore ämänis Anut nukas Apraham pak paip mowon wa oi kuräi. Kiro sintore ämänis Anut nukan paip nukan omoi owau senek wa. 


text:
Ik sintore ämän tainorta rai, Anut nukan amukup eposek raumun maro, kiro paip nukas ik kon amukup eposek rawaun wa sareikai. Owon, Anut nukas kon wou näu oripas Apraham pak paip meter mowon ko kon paip tainormara, Apraham nukas Anut nukan amukup eposek rawon. Ko sintore ämän pakas eposek saräu wa. Sintore ämän nukan onoktapau kesek. 


text:
<pb/>Keserianik, sintore ämän kiro owosäun? Roasiret ak onok aru mona, Anut nukas kiro sintore ämän arowon, owon, akan onok aru miäi ätär maraun keserwon. Apraham nukan askanai kiro paip mesin auruwon, Krais penuk, kiro sintore ämän nukan sarau patarwon. Sintore ämän Anut nukas kon sarau eitek aronuk, akas pak Moses nurin. Owon, ko Anut pak roasiret pak kamuk raiäu ro. Kos pak kiro sintore ämän roasiret arowon. 


text:
Rowe, kamuk raiäu ro ko ro karar nukan sarau murau wa, ko ro oiroror awan sarau mateäu. Anut nukas kon paip mowon, kiro nuka karar kon sarau mowon. 


text:
<pb/>Sintore ämänis Anut nukas paip mowon oi kurewon ra? Wa senes. Sintore ämänis roasiret Anut nuka pak awau rawaun sarwarowon maro, roasiret ak sintore ämän jekur tainormana, ak Anut nukan amukup eposek rawoi. 


text:
Utianik, kiro epar wa, owon, Anut nukan ämänis äiewon, ‘Okoro omnokou opok onok arus roasiret erekapu sakau atwareäu.’ Kiro onok mesin, Anut nukas kon amukup eposek rawaun roasiret pak paip mowon. Kiro onokun, inok roasiret akan woiaka Jisas Krais mesin epar maiei, kiro roasiret karar ak Anut nukan amukup eposek rawaiei. 


text:
<pb/>Keseria, ik Juda roasiret, meter Jisas Krais päu wa opok, ik iken woiok epar mau wa opok, sintore ämänis kamoike raunuk, ik kiro sintore ämän inkaruru raiäumun. Jisas penuk, Anut nukas iken woiok ko mesin epar maun ätär mukowon. 


text:
Kar ro kon mokoi eteinak kamäun kar roasir sare mowon senek Anut nukas sintore ämänis ik kamoikaun sare mowon, pote, Krais kowon. Ko keserwon, owon, iken woiok ko mesin epar mianik, ik Anut nukan amukup eposek rawaun itok. 


text:
Utianik, rusapai Jisas penuk, iken woiok epar mota, sintore ämänis ätäi ik wa kamoikai. Ik Anut nukan mokoit. 


text:
<pb/>Ak erekapu Juda roasiret pak karauk omsau pakan roasiret pak, ak akan woiaka Krais Jisas mesin epar moin. 


text:
Okon, rusapai ak Anut nukan mokoit senes. Ak Krais nukan enip pakas an jomaroin, okon, ak Krais Jisas nuka senek sarein. 


text:
Kesermoi, ak erekapu Anut nukan mokoit raianik, Juda roasiret pak karauk omsau pakan roasiret pak ak atap atap wa, ak karar rai. Roat akan sarau akasar kameäi pak sarau roat (slev) pak ak atap atap wa, ak karar rai. Roat pak asiret pak ak atap atap wa, ak karar. Ak erekapu Jisas Krais nukan roasiret rauna, ak atap atap wa, ak karar senes rai. 


text:
Ak Krais nukan roasiret raiäi, okon, ak Apraham nukan askanai. Kiro onokun, Anut nukas Apraham owo osap owaun paip muruwon ak kiro osap nais owaiei.<pb/>


text:
Utianik, is rusapai kar ämän awaraurim. Mokoi ko kon momokun osap owaun mokoi eteinak raunuk, kon momokus ko kar sarau ro senek kame raiäu. Tawa epar kiro osap kon erekapu owai. 


text:
Utianik, kiro mokoi eteinak raunuk, karauk roasiret akas ko kamemoi, kon momokus omre sare muruwon opok, ko kiro osap erekapu owaun kame raiäu. Tawa ko tenemai sarenuk, kon momokus omre sare muruwon opok, ko kiro osap erekapu momok ori erek kamäieir. 


text:
Kiro onok senek, meter Anut nukas Jisas äsimorau wa opok, ik Juda roasiret nais mokoinakut senek rauta, omnokou opok jekur rawaun iken sintore ämän kon sarau roat senek tainoriäumun. 


text:
Utianik, kiro omre Anut nukas sare mowon penuk, kos kon mokoi senes nuka pakan äsimornuk, kowon. Kon mokoi kiro epar asir wou uruas kowon. Ko koianik, Juda roasiret akan sintore ämän inkaruru raiäwon. 


text:
Anut nukas inok roasiret ak sintore ämänis kamwareäu pakan imwaraun, ko äsimornuk, kowon. Keseria, Anut nukan ronkat erekapu Juda roasiret pak karauk omsau pakan roasiret pak erek kon mokoit senes saräun keserwon. 


text:
<pb/>Ak Anut nukan mokoit, okon, Osou Näu kon mokoi nukan wou uru raiäu, kiro Osou Näu nais iken woiok uru mowon. Kiro Osou Näu raunuk, ik epar äpu Anut iken momonek, okon, ik woiok erer orip Anut keser sakau auriäum, “O Moni, O Moni.” 


text:
Keserianik, ak meter sarau roat (slev) senek raiäin. Rusapai, ak Anut nukan mokoit senes. Anut nukas tawa osap araun paip mowon kiro osap arai. Owon, kos ak kon mokoit senes sare marowon. Pol nukas Galesia roasiret sarwaraun ronkat sosop mowon. 


text:
<pb/>Utianik, meter ak, karauk omsau pakan roasiret Anut nukan enip äpu wa. Ak sät eitek akan sarau roat raiäin. 


text:
Utianik, rusapai ak epar Anut äpu moin. Epar senes, Anut nukasar ak äpu mareäu. Ak owon sät eitek akan jekur rawaun sintore ämän meter utoin, ak ätäi akan inkaruru sarau roat senek rawaun ätäi tainori? Kiro sintore ämän sakau wäpik, kos ak sarwaraun senek wa. 


text:
Ak Juda roasiret akan sintore ämän tainormoi, akan sumaun omre pak, keir karar karar omre 1 opok pak, o wäun ses pak, o owaun ses pak, woisan atap atap pak, ak tup jekur apariäi. Ak owon kiro onok keseriäi? 


text:
<pb/>O isan jaiat, is ak sakau ämän awarom. Meter ak kar omsau pakan roasiret Juda akan sintore ämän tainorau wa opok, isas akan mena koianik, is ak senek saremin. Is sintore ämän utomin senek, ak isan onok tainorianik, rusapai kiro sintore ämän tainoriäi ätäi utowe. Meter is ak rawa koita, akas is aru wa muriäin. Akas is jekur kamoiroin. 


text:
Isan sip kis ak usu arowon. Utianik, ak is sip ro aru rai sauk murau wa. Ak is kar Anut nukan sarau eitek senek imäiroin. Ak is Jisas Krais senek jekur imäiroin. 


text:
Is äpu ak is sareiraun akan woiaka erer orip rain. Akan amiaka wawak is sareiraun etkoi kuräun itok maro, ak is irowoi. Kiro ses opok, akan woiaka erer orip is sareiraun rain. Utianik, akan woiaka erer orip rain, kiro rusapai esewon? 


text:
<pb/>Kiro sät roat akas sarau sakau mianik, akas akan onok tainoraun rai akas sarau sakau mianik, ämän atap awarorai. Utianik, akan ämänis ak wa sarwarai. Ak isan onok tainoriäi utaun rai sätwarorai. Ak akan onok karar tainormoi, iken onok wa tainoraun rai kesewareäi. 


text:
Roat ak karauk roasiret sarwaraun akas sarau sakau maiei kiro itok. Kiro epar senes, okon, karauk ses is ak pak raiäim pak, karauk ses is ak pak wa raiäim pak, ak orip orip karauk roat sarwaraun sarau sakau mowe. 


text:
Ak isan mokoit, okon, aninokot akas mokoi owaun tätäi oiäi senek, is ak mesin isan woi kesek tätäirou. Is tätäi orip rawam, akas Krais nukan onok ätäi tainorna, isan tätäi kiro utai. 


text:
Wopurut, is rusapai ak pak rawaun ronkat sakau oiäim. Keserita, is kiro ämän päurar awaraun itok. Is owose ak sarwaram, owo ämän awaram rai ronkat sosop ouram. Hega Sara orien ämän. 


text:
<pb/>Ak kamuk opok karauk roasiret ak Juda akan sintore ämän nukan inkaruru rawauri ra? Kiro sintore ämänis owo äieu? Ak is airowe. 


text:
Anut nukan ämänis keser äieu, ‘Apraham ko mokoi oirori mowon, Ismael Aisak ori.’ Ismael, kiro kon sarau asir (slev), Hega pakan. Aisak, kiro nukan wau tuku, Sara pakan. Sara ko sarau asir wa. 


text:
Kon mokoi sarau asir pakan kiro ika, omnokou pakan roat senek, pewon. Utianik, nukan wau tuku pakan mokoi kiro Anut nukas Apraham pak paip mianik, kon sakausar Sara mokoi nuruwon. 


text:
<pb/>Is Hega Sara orien ämän awarom. Kiro totok ämän kiro Hega Sara ori senek kiro Anut nukan paip oirori mowon, ika raum senek. Kiro asir oirori senek Anut nukas paip oirori roasiret pak mowon. Kar paip kiro Anut nukas Sainai omtapau opok mianik, sintore ämän Moses nuruwon. Roasiret kiro sintore ämän inkaruru raiäi sarau roasiret (slev) senek. Sarau asiret akan mokoit, ak nais tawa sarau roasiret (slev) rawaiei. Keseria, is kiro paip Hega senek äiem. 


text:
Kiro epar. Karauk roat akas Sainai omtapau, Arebia provins opok, enip Hega äiäi. Juda akan näu mena Jerusalem nais kiro asir senek. Kiro näu mena roasiret sintore ämän tainoraun sarau sakau me raiäi. 


text:
Utianik, ik woiok epar momun roasiret ik sintore ämän inkaruru kon sarau roasiret senek rawau wa. Iken Jerusalem omar oik rau. Kiro Sara senek. Ko sarau asik wa, okon, ko ik woiok epar momun roasiret sintore aman inkaruru kon sarau roasiret senek rawau wa iken aniok. 


text:
Anut nukan ämänis Sara kon mokoit mesin keser äiewon, “Na asir mokoi wäpik, na mokoi owaun tätäi rowau wa. Utianik, won erer orip uruwe, rawam! Owon, na mokoi sosop mam. Nan mokoit akas asir ro oripan mokoit erekapu itimoraiei.” <n>Aisaia 54:1</n> 


text:
<pb/>O jaiat, keseria, ik Aisak senek. Ko Anut nukas paip mowon pakas kowon senek ik kon paip mesin woiok epar momoi, kon roasiret saremun. 


text:
Kiro ses opok, Hega nukan mokoi ika omnokou pakan roasiret senek pewon, kos Sara nukan mokoi ko Osou Näus sarenuk, usu nuruwon. Kiro onok rusapai nais rau. Roasiret sintore ämän sakau tainoriäi, akas ik Jisas mesin woiok epar momun roasiret usu ikiäi. 


text:
<pb/>Utianik, Anut nukan ämänis owo äiewon? Ko keser äiewon, “Anut nukas Apraham auruwon, ‘Kiro sarau asir kon mokoi ori äsimwatota, manaieir. Kiro sarau asiren mokois Sara nukan mokoi pak awan momonawan osap karar wa owaieir.’ ” <n>Stat 21:10</n> 


text:
<pb/>Keserianik, ik sintore ämän Anut nukan amukup eposek rawaun kakap wa tainoram. Ik sarau asiren mokoit wa, ik Sara nukan mokoit.<pb/>


text:
Meter ik sintore ämän tainoraun orip orip ronkateäum. Rusapai Krais nukas sareikomara, kiro onok pakan imäikowon. Keserianik, ak sakau tai raumoi, karauk roat akas ak ätäi kiro sintore ämän nukan sarau roat (slev) senek kon inkaruru rawaun sakau awarona rai, ak akan ämän wa tainorau. 


text:
<pb/>Ak rowe! Is, Pol nukas, ak awarom. Ak ätäi sintore ämän tainorianik, enmak kerau patirna rai, kiro onok kesek, ak Krais sumkäinei. Kon sarau ak mesin mowon, kiro saraus ak wa sarwarai. 


text:
Ak, roat erekapu, is ak sakau ämän awarom. Inok roat ak akan enmak kerau patiraun keserai, kiro roat ak Juda akan sintore ämän erekapu inkaruru raiäi. Ak kiro sintore ämän erekapu tainoraiei. 


text:
Ak Anut nukan amukup eposek saräun sintore ämän tainormoi, ak Krais nuka pak rawaun onok kiro erekapu utiäi. Anut kon wou näu oripas ak sarwareanik, ak kon roasiret saräun apu sare mowon. Utianik, ak kiro apu utiäi. 


text:
Utianik, ik ronkat keser owau ik äpu Anut nukas kon roasir sareike mai. Keserianik, ik iken woiok Jisas mesin karar epar mota, kon Osou Näus ronkat ikonuk, Anut nukas tawa omar oik ik roasiret eposek aikaun iken woiok erer orip kume rawam. 


text:
Roat ik Jisas Krais pak pasar raumoi, ik iken enmok kerau patiraun ronkateäum, kiro onok näwäu wa. Ik iken enmok kerau wa patiram, kiro onok nais näwäu wa. Woiok Jisas mesin epar mianik, karauk roasiret mesin woiokos meiäm, kiro onok näwäu senes. 


text:
<pb/>Meter akan woiaka Jisas Krais mesin epar moin kiro onok eposek me rain. Ak Anut nukan epar ämän jekur tainori rain. Inokos ak kiro onok ute rai awarowon? 


text:
Roat keser äiäi, “Bret makeäi marasin, kon enip jis, kiro eteinak oumana, plaua opok mianik, keputirna, bret erekapu näwäu noroiäu.” Kiro onok senek, kar ros ak onok aru maun ämän awareäu, kos ak erekapu aru mareäu. 


text:
Utianik, Näwäus isan woi sakau muronuk, is äpu akan ronkat isan senek. Inok roat akas kiro ämän atap atap awareäi, kiro onokus akan ronkat aru maraiei. Kiro kesek roat, ak enmaka jou orip ra, enmaka jou wäpik, ak Anut nukas aru marai. 


text:
<pb/>O jaiat, is enmak kerau patiraun ämän roasiret erekapu wa tamareäimin. Is kiro ämän roasiret tamareäim maro, Juda roat akas is usu näwäu wa irowoi. Utianik, is Jisas am äpäs opok meiewon ämän karar tamareäim, okon, ak kiro ämän rowaun utomoi, is usu iriäi. 


text:
Isan ronkat kiro roat akas ak akan enmak kerau patiraun sakau awarona, akan woiaka aru mareäi, ak utwarona, ak pote, akan seiaka akasar erekapu oi kuräiei! 


text:
<pb/>O jaiat, Anut nukas ak sintore ämän tainoriäin onok pakan imwaraun urwarowon. Kesernuk, ak Juda akan sintore ämän inkaruru rawau wa, okon, ak owo onok keseraun itok, utianik, ak kar osapun sarau ro wa rawaiei. Ak akan enmaksau nepipiraun wa ronkatäu. Utianik, ak akan jaunakat mesin woiakas meiemoi, sarwaraiei. 


text:
Ak kiro onok keseraiei, ak Moses nukan sintore ämän erekapu tainoraiei. Owon, kon ämän keser äieu, “Na naka mesin wonas meieäum senek, karauk roasiret akanun nais keseriar wonas meiäm.” <n>Wok Pris 19:18</n> 


text:
<pb/>Ak rapor rowe! Ak aka aka opur sei senek, ketäianik, weräiäiei, akasar akan totomaka erekapu aru maiei. Osou Näu nukan onok pak okoro omnokoupaian onok pak. 


text:
Keserianik, is ak sakau awarom. Ak orip orip Anut nukan Osou Näu nukan onok karar tainorwe. Owon? Omnokoupaian onok aru kis Anut nukan Osou Näu nukan onok oi kureäu. Anut nukan Osou Näu nukan onok kis omnokoupaian onok aru oi kureäu. Kiro onok ori au iwäi murateäir. Keserianik, owo onok keseraun ronkateäum, na kiro onok orip orip wa keseriäum. Ak Anut nukan Osou Näu nukan onok karar orip orip tainorwe. Keserna, ak onok aru wa maiei. 


text:
<pb/>Omnokou pakan roasiret akan onok aru miäi kiro amop raiäu. Kiro onok kesek, ak sapum onok pak karauk onok aru maun ronkat aru oianik, roasiret akan amiakap karauk sapum onok amop miäi. Akan enmaksau nepipiraun karauk onok aru miäi. 


text:
Ak sät eitek jou muriäi, os ämänis karauk onok keseriäi. Roasiret aka aka iwäi sareanik, ämänis ketäiäi. Ak karauk roasiret akan osap meswaronuk, owaun ronkateäi. Ak aka aka karauk roasiret mesin kasiaka peäi. Ak akan enmaka jou näwäu orip rawaun sarau sakau miäi. Ak aka aka ketäianik, atap atap inäiäi. Ak karauk ämän, Anut nukan epar ämän wa, roianik, woiaka kiro mesin epar momoi, roasiret akan ronkat karar senek pak erek tururiäi. 


text:
Ak karauk roat enmaka jou orip akan omoi owaun sakau ronkateäi. Ak orip orip an sakau jemoi, otop sareäi. Ak otop roat senek, jejep sosop miäi. Ak karauk onok aru nais miäi. Meter is kiro ämän awaromin, rusapai ätäiar awarom. Roasiret ak kiro onok ätäi ätäi keseriäi, Anut nukas roasiret kamwaraun ses kounuk, ak nukan roasiret senes wa saräiei. 


text:
<pb/>Utianik, roasiret Anut nukan Osou Näu nukan onok eposek tainorianik, kiro onok kesek miäi. Karauk roasiret mesin woiakas meiäi. Ak woiaka erer orip raiäi. Ak woiaka päurar orip raiäi. Ak karauk roat akas usu arona, akas ätäi kiro roat onok aru wa mareäi. Ak karauk roasiret sarwareäi. Ak onok eposek karauk roasiret opok miäi. Ak orip orip onok eposek miäi, okon, karauk roasiret akas ak mesin woiaka epar miäi. 


text:
Ak karauk roasiret sakau wäpik mesin ronkateanik, siarakapai potomoi, päurar sarwareäi. Akasar akan ronkat jekur kameäi. Roasiret kiro onok eposek miäi, ak kar sintore ämän wa espäiäi. 


text:
Jisas Krais nukan roasiret akan omnokoupaian onok aru utomoi, kiro onok aru Krais nukan am äpäs opok äsäi moin. Keseria, akan onok aru maun ronkat oianik, woiaka siräiäu pak kiro onok erekapu oi kurein. 


text:
Ik ikasar iken enmok jou wa mau. Enmok jou näwäu orip rawaun iken jaunokot pak wa ketäiäu. Karauk roat akan enmaka jou owaun wa ronkatäu.<pb/>


text:
O jaiat, ak kamuk kar ros kar onok aru monuk rai, ak karauk roat Anut nukan Osou Näu orip, kiro äpu mianik, akas ko ätäi onok eposek maun ko siakup pote isanaraiei. Ak pote ko wa kerau, päurar isanaraiei. Owon, aka nais Satan nukas ak onok aru maun ate apwarai, okon, akan onok jekuriar kamäiei. 


text:
Ak karauk roasiret akan usu ämäiäun sarwaraiei. Ak kesermoi, ak Krais nukan ämän kiro erekapu tainoraiei. 


text:
Kar ro enip jou wäpik kon ronkat kon enip karauk roasiret akan enmaka itimwareäu, okon, ko nukasar nukan enip jou oik mai, kiro ro ko nukasar sätäieu. Epar senes, ko ro näwäu wa. 


text:
Utianik, ak roat karar karar akasar akan onok aparianik, wasarewe. Ak onok eposek miäi, kiro itok, ak akan onok mesin nepipiraiei. Ak karauk roat akan onok aparianik, wa wasarewarau. 


text:
Utianik, inok ro ko kar ros Anut nukan ämän tamareäu, kos pak ätäi kiro ro isanaraun osap nurai. Awau rawaun onok kiro o uku weäum onok senek. 


text:
<pb/>Ak akasar akanun wa sätäiäu. Owon, kar ros Anut amuk atau senek wa. Ro kon woia owo o uku wewon, kiro o karar owai. 


text:
Kiro onok kesek, inok roasir ko kon omnokoupaian osap ronkateanik, onok aru me raiäu, kon onok aru kisar wenuk, meiäi. Utianik, inok roasir ko Anut nukan Osou Näu wou ereraun onok eposek miäu, ko Osou Näus sarenuk, ko Anut pak orip orip awau rawai. 


text:
Keserianik, ik onok eposek maun mesin wa wäsuk ätäiäu. Ik kiro onok eposek wa utam. Keseria, tawa kar omre Anut nukasar sare mowon opok, ik ko pak orip orip awau rawam. 


text:
Keseria, karauk roasiret sarwaraun apu raunuk, sarwarau. Ik ak opok onok eposek me rawau. Utianik, ik orip orip iken jaunokot Jisas mesin woiaka epar moin sarware rawau. Pol kon jer wewon patarwon. 


text:
<pb/>Karauk Juda roat woiaka epar moin, akas ak karauk omsau pakan roat akan enmak kerau patiraun rai sakau awarorai. Ak akan ämän tainorianik, akan enmak kerau patirna, karauk Juda roat akas kiro roat enmaka jou näwäu maraun rai keseriäi. Kiro roat ak Jisas Krais am äpäs opok ik Anut nukan amukup eposek rawaun meiewon mesin woiaka epar miäi, utianik, ak karauk Juda roat woiaka epar mau wa, akas ak usu araiei rai imineanik, akan enmak kerau patiraun rai awareäi. 


text:
Kiro Juda roat akan enmak kerau patirin, aka nais akan sintore ämän erekapu wa tainoriäi. Utianik, ak akan enmak kerau patiraun rai awarorai. Ak kiro onok keserna, aka nepipirmoi, enmaka jou näwäu raunuk, ak akan inkaruru rawaun rai kesewarorai. 


text:
Is, isan ronkat isan enim jou oik maun kar onok wa mam. Utianik, is iken Näwäu, Jisas Krais ko am äpäs opok meiewon konun epar kon enip jou mam. Jisas Krais ko am äpäs opok meiewon senek, isan ronkat okoro omnokoupaian onok aru nais erekapu meiewon. Kiro onok senek, is nais omnokoupaian roasiret akan amiakap meiemin ro senek. 


text:
Roat enmak kerau patiraun, kiro onok näwäu wa. Roat enmak kerau patirau wa, kiro onok nais näwäu wa. Kar onok karar kiro näwäu. Kiro onok Anut nukas roasiret ätäi awau etäi marowon, kiro onok näwäu senes. 


text:
Anut nukas roasiret kon ämän tainori rai, kos akanun wouti maromara, sarwarnuk, akan woiaka päurar rawaiei. Kiro roasiret ak Anut nukan roasiret senes. Ak Israel roasiret senes. 


text:
<pb/>Keserianik, isan ämän pataraun is karauk roat akas is ätäi usu sosop wa irau rai awarom. Owon, is karauk roat akas iworoin kiro uikur kiro isan enimsau opok rau. Kiro uikurus sarau roat (slev) akan pekur senek, is Jisas nukan sarau ro raim ätär marai. 


text:
<pb/>O, isan jaiat, is Anut auriäim, iken Näwäu, Jisas Krais nukas kon wou näu oripas akan totomaka jekur rawaun sarwarai. Epar!<pb/>


text:
Meter Anut nukas kon ämän roianik, areai roat awaronuk, akas pak iken kinjaunokot awareäin. Kos iken kinjaunokot onok atap atap pakaima kon ämän ätäi ätäi surmariäwon. 


text:
Utianik, Jisas meiewon omre koi, rusapai ik raum opok, Anut nukan ämän kiro nukan Mokois aikora. Osap erekapu okoro rakureu, kiro kon mokoin ipou opok mowon. Osap erekapu Anut nukan oksaus äienuk, pewon kiro Jisas nukas osap erekapu ate mokurewon. 


text:
Kiro Mokois Anut eposek senes ätär mukura. Ik kiro mokoi aparianik, ik Anut nais aparum. Ko Anut senek. Anut nukan osap erekapu pe rakureu, kiro kon Mokois sakau ämän äienuk, jekur raiäi. Anut nukan Mokois roasiret erekapu sarwarowon, okon, Anut nukas kiro roasiret akan onok aru pakan imwaronuk, ak ätäi kon amukup eposek sarein. Kesernuk, kiro Mokoi ko omar oik Anut sakau näwäu orip nukan ipou näu kaima tane raianik, osap erekapu kameäu. Jisas nukan sakau kiro rusapai Anut nukan sakau senek. Anut nukan Mokoi nukas sarau eitek erekapu itimwareäu. 


text:
<pb/>Anut nukan mokoi ko ro senek pewon ses opok, ko enip jou näwäu wäpik, Anut nukan sarau eitek akan inkaruru raiäwon. Utianik, rusapai ko Anut pak omnokou erekapu kameäu. Omnokou opok, kar ron tupsiu senek, kiro ron mokoi ko enip jou näwäu orip, kon sarau roat ak enmaka jou näwäu wäpik. Kesek onok senek, Anut nukan Mokoi ko enip jou näwäu orip. Utianik, sarau eitek ak enmaka jou näwäu wa. 


text:
<pb/>Kiro kon onok kesek, Anut nukas kon kar sarau eitek “Na isan mokoi, rusapai is nan momon sarem” keser wa auruwon. Rusapai, Anut nukas kon mokoi auruwon, “Is nan Momon. Is roasiret akan amiakap keser äiem, ‘Nas isan roasiret omnokou opok erekapu akan ro näwäu rawam.’ ” <n>Buk Song 2:7</n> Anut nukas kon kar sarau eitek keser wa auriäu, “Is nan momon rawam, na isan mokoi rawam.” <n>2 Samuel 7:14</n> Utianik, kos kiro ämän kon mokoi auruwon. 


text:
Anut nukas kon mokoi urektapau okoro omnokou opok surianik, kar ämän ätäi keser äiewon, “Isan sarau eitek erekapu akas kon enip jou muraiei.” <n>Lo 32:43</n> 


text:
<pb/>Anut nukas kon sarau eitek ate mareanik, awarowon, “Ak urir ep arou ori senek sareanik, isan sarau me manaieis, ätäi kowaiei, ak keser keser rawaiei.” 


text:
Utianik, kos kon mokoi keser auruwon. “O, Anut, nas, ro näwäu senek, omnokou orip orip kameäum. Na roasiret jekur kamwarota, ak karauk onok eposek mianik, tuku rawaiei. 


text:
Nas onok eposek mesin wonas ereriäum, na akan onok aru mesin sauk mareäum. Nan eit, ko nan momon, kos na osap erekapu kamwaraun sare musianik, na ro näwäu senes won erer orip ate musowon. Na sakau näwäu orip, okon, sarau eitek pak roasiret akan woiaka Anut mesin epar moin ak omar oik erek rai ak nan inkaruru rawaiei. Anut nukas nan enmat jou mianik, kos nan won ereriäum kiro näwäu senes sare mai, nan won ereriäum kis nan jaunat akan woiaka ereriäi kiro itimwareäum.” <n>Buk Song 45:6-7</n> 


text:
<pb/>Ätäi Anut nukas kon mokoi keser auruwon, “O, Näwäu, meter osap pewon ses opok, nakasar okoro omnokou omar pak nan iponasar ate momon. 


text:
Kiro omar, omnokou pak erekapu aru mianik, ämäiäieir, utianik, naka wa ämäiäm. Na orip orip awau rawam. Kiro omar omnokou pak omjo sirokop senek saräieir. 


text:
Na kiro osap niniäumun mat senek tupäiäm. Na meten omjo oi kureanik, awau miäi senek, nas omar omnokou pak awau ate mam. Utianik, naka orip orip rawam. Na koiam wa saräm, na orip orip awau rawam.” <n>Buk Song 102:25-27</n> 


text:
<pb/>Anut nukas kon kar sarau eitek keser wa auruwon, “Na isan ipi näu kaima taneta, isas nan iwäi jaunat itimwareanik, nan isonap musoita, nan inkaruru rawaiei.” <n>Buk Song 110:1</n> 


text:
<pb/>Wa! Ko kon sarau eitek keser wa awariäwon. Kon sarau eitek ak owo senek? Ak eitek, Anut nukan sarau miäi. Anut nukas ak äsimwaronuk, akas kiro roasiret Anut nukas ko pak orip orip awau rawaun sare marowon sarwaraiei.<pb/>


text:
Kiro ämän epar, Mokoi ko näwäu senes, kos Anut nukan sarau eitek erekapu itimware raiäu. Kiro onokun, kon mokois Anut nukas ik owoseikaun ronkatewon ämän aikowon kiro ämän ik eposek sareikaun wa utau. Ik kiro ämän jekur tainorau. Kos owo onok tawa Anut nukan roasiret kesewaraun ronkateäwon ko kiro onok keserai. Utianik, ik kon ämän wa tainorta rai, kiro ämän roumun erekapu rakusikai. 


text:
Rusapai, ik kiro äpu mom, Anut nukan sarau eitek akas Moses sintore ämän aurin, kiro sintore ämän epar senes. Anut nukas äiewon siar, inok roasir ko kiro ämän tainorau wa, ko usu näwäu owon. 


text:
Roasiret Anut nukan sintore ämän tainorau wa, ak usu oin. Keseria, ik nais owoseikai? Anut nukas ik ätäi imäikaun apu sarewon. Kiro apu eposek senes. Kiro onok keserwon jekur wa ronkatäm, kos epar ik usu näwäu senes ikai. Ik äpu Anut nukas ik owoseikaun ronkatewon, kiro ämän make Jisas Näwäu nukas aikowon, kiro ik sareikaun apu. Karauk roasiret akas kon ämän roin kiro ämän epar senes ik aikoin. 


text:
Kon ämän epar senes ätär mukianik, Anut nukasar kon sakau aronuk, roasiret ak kurur atap atap miäin. Kos karauk roasiret ronkat eposek Osou Näu pakaimas arowon. Jisas ko ik ro senek sareanik, iken onok aru pakan imäikowon. 


text:
<pb/>Rusapai, ak kiro ämän eposek ronkatäiei. Anut nukan ronkat, tawa kon sarau eitek akas roasiret okoro omnokou opok wa kamwaraiei. Ik kar omnokou tawa owaun areram. 


text:
Kar Anut nukan ämänis inok okoro omnokou kamäi rai aikowon. Kiro ämänis keser äiewon, “Anut, ik roasiret owo senek? Na owon roasiret ak näunäu rai ronkateäum? Iken ronkat roasiret akan aninakat akas an jowaroin akan enmaka näwäu wa. Na owon kiro roasiret rapor kamwareäum.” 


text:
Kiro roasiret mesin na äiemon, “Isas kiro roasiret om ses rumukäu wa isan sarau eitek akan inkaruru maram. Ätäi ak roasiret näunäu sare maroita, akan enmaka näwäu saräiei. 


text:
Is ak kamwaraun roasiret näunäu sare maroita, akas osap erekapu kamwaraiei.” <n>Buk Song 8:4-6</n> Keseria, okoro omnokou opok, osap erekapu kiro roasiret akan inkaruru rawaiei. Utianik, rusapai osap erekapu kiro ron inkaruru rai, ik aparau wa. 


text:
Utianik, ik Jisas karar aparmun. Ko om ses rumukäu wa, Anut nukan sarau eitek akan inkaruru raiäwon. Utianik, rusapai ko sakau orip, kos osap erekapu kumeäu. Anut nukan ämänis kar ros kiro onok keserai äiewon. Kiro ro Jisas. Meter ko ro näwäu rawau wa, kesernuk, Anut nukas ko sarenuk, kos roasiret erekapu akanun wouti momara, akan onok aru pakan imwaraun meiewon. Rusapai ko sakau orip, Anut nukas ko ro näwäu sare monuk, roasiret erekapu kon enip jou muraun rai aikowon. Owon, ko usu näwäu ik sareikaun oumara, meiewon. 


text:
<pb/>Anut nukasar osap erekapu ate mowon. Kiro osap erekapu nukan tuku rawaiei. Kesermara, nukasar ik mesin Jisas usu nuruwon. Ko am äpäs opok meiewon, okon, kos roasiret erekapu akan onok aru pakan eposek rawaun sarwarai. Jisas ko usu näwäu oumara, meiewon, okon, ko ro tuku senes sareanik, Anut nukan ämän erekapu tainorwon. Ko amke omar oik tonomara, kos Anut nukan roasiret ak omar oik tonaun im tuwe marowon. 


text:
Kos kiro roasiret onok aru pakan sarwarnuk, ak Anut nukan amuk opok eposek sarein, okon, nuka kiro roasiret pak, akan Momonaka karar. Kiro onokun, Jisas nukas kiro roasiret akan woiaka epar moin, ak isan amaiat awaraun rai oiok wa neäu. 


text:
Kos keser äieu, “Anut, isas na mesin isan amaiat awaram. Is iken tururiäum omre karar karar opok nan enmat jou mam.” <n>Buk Song 22:22</n> 


text:
<pb/>Kar omre opok, ko ätäi äieu, “Is ko mesin isan woi epar mou.” <n>Aisaia 8:17</n> Ko ätäiar äieu, “Is okoro opok raim. Anut nukas kon roasiret kamwaraun irowon, ak is pak rai.” <n>Aisaia 8:18</n> 


text:
<pb/>Kiro roasiret ko isan amaiat äiewon, kiro ak omnokou pakan roasiret. Jisas ko nais ak senek raumara, meiewon. Satan nuka ko sakau orip, okon, kos roasiret erekapu aru maraun itok. Utianik, Jisas nuka meiemara, kos Satan nukan sakau erekapu aru mowon. 


text:
Roasiret ak meiäun imineäi, okon, tawa Anut nukas erekapu aru maraurnuk, ronkatemoi, ak meiäun imineäi. Ak omnokou opok Satan nukas kamwaronuk, ak kon onok tainoriäi. Utianik, rusapai ak Jisas nukanun akan woiaka epar miäi, kos ak Satan nukan sakau pakan imwarowon. 


text:
Keseria, rusapai ik äpu ko okoro omnokou opok Anut nukan sarau eitek sarwaraun kowau wa. Utianik, ko roasiret Apraham senek ko mesin woiaka epar moin sarwaraun kowon. 


text:
Kiro onok epar senes, okon, Jisas ko roasiret akan woiaka epar moin kon amakut senek sarein. Owo onok ak opok peäu, ko opok nais keseriar pewon. Ko ak senek saremara, akanun wouti mareäu. Ko Anut kamuk raiäu ro näwäu senes raumoi, ak äpu ko akanun wouti mareanik, Anut nukan sarau jekuriar miäu. Keseria, kos roasiret akan onok aru pakan imwaronuk, ak Anut nukan amuk opok eposek rawaiei. 


text:
Satan nukas Jisas ate aparnuk, ko usu sosop owon. Kiro onokun, roasiret ak Satan nukas ate apwaronuk rai, Jisas nukas sarwaraun itok.<pb/>


text:
Kiro onok epar senes, okon, Anut nukas ak nukan roasiret senes ak omar oik awau orip orip rawaun sare marowon, ak erekapu Jisas mesin ronkatäiei. Ko Anut nukas ik rawa äsimornuk, kowon. Ko Anut kamuk raiäu ro näwäu senes, ik ko mesin iken woiok epar miäu. Anut nukas nukan ämän oi koi, ik aikaun äsimwaronuk, ik rawa kowon. 


text:
Anut nukas nukan sarau muraun Jisas sare monuk, ko kiro saraun wous meiemara, ik sareikaun kiro sarau erekapu raporiar mowon. Moses nukas Anut nukan sarau muromoi, kon roasiret jekur kamwarowon senek, Jisas nukas nais kir keserwon. 


text:
Kiro onokun, is ak Anut jou muraun awarom. Kar ros ou miäu, roasiret ak kiro ou mesin wa enip jou miäi. Utianik, ak ro nuka ou miäu kon enip jou miäi. Kiro onok senek, Jisas ou miäu ro senek, ko roasiret ak Anut mesin woiaka epar moin kon ou senek turware mowon. Keseria, kon enip jou näwäu orip. Moses ko Anut mesin wou epar mowon ro, okon, ko enip jou näwäu wäpik. 


text:
Moses ko Anut nukan sarau ro rawon. Ko kar ro Anut nukan tupsiu pakan. Kos kiro roasiret kamware rai, ko Anut nuka enip jou muraun onok tamarowon. Keseria, kos owo onok Anut nukas tawa keseraun ätär marowon. 


text:
Utianik, Krais ko Anut nukan mokoi. Ko penuk, Anut nukan roasiret ak kon inkaruru rauna, kos ak jekur kamwareäu, okon, ik ronkat sosop wa owau. Ik amke Jisas mesin iken woiok epar momun, wa utau, kiro sakau ate rawau. Owon, ik Anut nukan tupsiu. Ik owo osap eposek tawa owaun oiorok wa nai, kume raum. Roasiret Anut nukan ämän tainorau wa, ak ko pak eposek wa sume rawaiei. 


text:
Keserianik, rusapai ak Anut nukan roasiret akan woiaka ko mesin epar moin orip orip rawaiei, okon, ak Jisas wa sumkäinäu. Iken askanai akas Anut sumkäinein senek akas wa keserau. Iken askanai akas kiro onok keserna, Anut nukan Osou Näus aikowon, “Rusapai, Anut nukas kon ämän äieu roumoi, ak nais iken askanais keserin senek wa keserau. Ak ro wäpik mena om puru opok akan woiaka sakau momoi, Anut sumkäineanik, kos aru maraun ate aparin senek, kiro onok wa tainorau.” 


text:
Rusapai, Anut nukan Osou Näus akan askanai akas Anut sumkäinein, kiro ämän äiewon ak rowe. Anut nukas rusapai keser äieu, “Woisan 4O orip is kurur atap atap mareanik, akan askanai akan woiaka epar maun rai sarwaromin, sinuk, ak isan ämän tainorau wa. Is ak aru maraun ate apairoin. 


text:
Keserna, is kiro roasiret mesin kasi näwäu pewon. Is keser äiemin, ‘Kiro roasiret orip orip akan ronkat aru senes. Kiro roasiret ak isan onok wa tainoriäi.’ 


text:
Keseria, is kiro roasiret mesin kasi näwäu penuk, ämän sakau orip awaromin, ‘Ak kiro sumaun omnokou owaun awaromin, is epar senes awarom, ak kiro omnokou wa pote owaiei.’ ” <n>Buk Song 95:7-11</n> 


text:
<pb/>O jaiat, ak kamuk kar ro ronkat aru orip wa rawai. Kiro ros Anut awau orip orip raiäu mesin wou epar mowon utomoi, Anut nukan onok wa tainornuk rai, Anut nukas kiro ro usu näwäu nurai. 


text:
Utianik, akan woiaka epar moin, kiro keseriar rusapai me raumana, akas nais karauk roasiret akan woiaka Anut mesin epar moin kiro wa utaiei rai awaraiei. Ak kiro onok keserna rai, roasiret ak Anut nukan onok erekapu tainorianik, ak Krais wa sumkäinäiei. 


text:
Is ak sakau ämän awarom. Ik meter iken woiok Krais mesin epar momun, wa utau. Iken woiok epar momun keseriar rusapai sakau me rauta, Anut nukas ik Jisas nukan roasiret owo osap ikaun aikowon tawa ko kiro osap ikai. 


text:
Anut nukan ämänis keser äieu, ‘Rusapai, Anut nukas kon ämän äieu roumoi, akas nais iken askanais keserin senek wa keserau. Ak akan woiaka sakau momoi, Anut sumkäinein senek, kiro onok wa tainorau.’ <n>Buk Song 95:7-8</n> 


text:
<pb/>Iken askanai ak Anut nukan ämän tainorau wa, kiro inokot? Moses ko akan kamwareäwon ro näwäu kos kiro roasiret Ijip omsau pakan imware kowon. Anut nukan oksausar kiro roasiret ämän awariäwon. Utianik, ak kon ämän wa tainoriäin. 


text:
Ak onok aru moin, okon, woisan 4O orip, ak Anut nukan ämän tainorau utoin. Keserna, Anut ko ak mesin kasak näwäu pewon. Ak Anut nukas omnokou owaun paip marowon ak pote owau wa. Akan onok kinun, ak ro wäpik mena om puru opok meiein. 


text:
Keseria, Anut nukas ämän sakau orip awarowon, “Kiro roasiret ak isan ämän jekur tainorau wa, okon, is kiro sumaun omnokou araun awaromin, ak wa pote owaiei.” 


text:
Rusapai ik äpu, akan woiaka Anut mesin epar moin, ak ätäi utoin, okon, ak kiro sumaun omnokou pote, owau wa.<pb/>


text:
Keserianik, Anut nukas kiro sumaun omnokou pote owaun paip iken askanai pak mowon senek, rusapai ik pak nais kiro paip mowon rau. Kon sumaun omnokou pote oianik, rapor rawaun kiro paip mowon rau, okon, ik, Anut nukan roasiret, kiro paip mesin jekur ronkateanik, tainorau. Owo roasir kiro paip wa tainornuk rai, ko kiro sumaun omoi wa pote owai. 


text:
Is okoro Anut nukan ämän eposek awarom, kiro meter iken askanai ak roin. Ik rusapai Anut nukan ämän karauk roat akas aikona, roiäum. Utianik, iken askanai ak kiro ämän akan raiakas roin, kiro ämänis sarwarau wa, owon, akan woiaka Anut mesin epar mau wa. 


text:
Ik iken woiok Anut mesin epar mianik, kon paip mowon tainormoi, ik kon sumaun omoi pote oianik, eposek rawam. Anut nukas keser äieu, “Is kiro roasiret mesin kasi näwäu penuk, ämän sakau orip awaromin, ‘Ak kiro sumaun omnokou owaun awaromin, is epar senes awarom, ak kiro omnokou wa pote owaiei.’ ” <n>Buk Song 95:11</n> Meter ko omnokou ate mowon ses opok, kiro sumaun omoi ikaun ronkatewon. 


text:
<pb/>Anut nukan ämänis keser äiewon, “Anut ko osap erekapu ate momara, omre 7 opok ko sumowon.” <n>Stat 2:2</n> Keseria ik äpu sumaun omoi rau. 


text:
Ko ätäi keseriar äiewon, “Ak kiro sumaun omnokou owaun awaromin ak kiro omnokou wa pote owaiei.” <n>Buk Song 95:11</n> 


text:
<pb/>Keserianik, rusapai karauk roasiret ak akan woiaka Anut mesin epar miäi, kos äiewon, “Ak karar epar isas sumaun omoi sare maromin owaiei.” <n>Buk Song 110:4</n> Akan askanai ak Anut nukan ämän eposek roianik, kon ämän tainorau wa, okon, ak kiro omnokou pote owau wa. 


text:
Keserianik, Anut nukas kar omre sare mowon. Kiro omre ‘Rusapai’ äiäu. Meter Anut nukas kiro ämän iken askanai awarowon, rai rai, Devit nukas kiro ämän kon buk opok jer wewon. “Rusapai, Anut nukas kon ämän äieu roumoi, iken askanai akan woiaka sakau mianik, Anut sumkäinein senek ak nais akan onok wa tainorau.” <n>Buk Song 95:7-8</n> 


text:
<pb/>Josua nukas Anut nukan roasiret Kenan omsau imware potonuk, sumoin. Anut nukas awarowon siar ak keserin. Utianik, akan sumoin onok kiro Anut nukan sumaun onok senek wa. Josua nukan ses opok, ak epar sumoin maro, Anut nukas kar sumaun omre wa sare mowo. 


text:
Keseria, Anut nukas kon roasiret akan sumaun omoi owaun awarowon kiro ämän rusapai keseriar rau. Anut nukas osap erekapu ate mianik, omre 7 opok, sumowon senek, roasiret nais, ak kiro omoi pote oumana, rapor sume rawaiei. 


text:
Inok roasir ko kon sarau me rawon patarianik, Anut nukan sumaun omoi oumara, ko ätäi sarau wa mai, ko eposek sume rawai. Anut nuka kon sarau erekapu patarianik, sume rau senek roasiret ak nais kir keseraiei. 


text:
Keserianik, ik erekapu Anut nukas kiro omnokou sare mowon owaun sarau sakau mau. Owo roasir Anut nukan ämän tainorau wa, ko kiro omnokou wa pote owai. Iken askanai ak omnokou owau wa senek, ko nais wa owai. 


text:
<pb/>Keseria, Anut nukas kon ämän tainoraun aikai ik wa sumkäinäu, tainorau. Anut nukan ämän kiro awau raiäu sakau orip, okon, Anut nukas ik owoseikaun ronkateäu ko kiro onok keserai. Kon ämän sakau näwäu orip sarau mora. Kiro siräp rumukäu auk karaim karaim oripas opur run isuk orip patiriäi senek, Anut nukan ämänis iken totomaka osou ori karar turur rair opok tonai. Kesernuk, ik owo onok keseraun ronkateäum ko äpu. Kon ämänis iken ronkat aru ra, näu ra, ätär mukiäu. 


text:
Anut nukan amuk opok ik kar osap ämäi mau senek wa. Kosar osap erekapu ate mowon, okon, ik kar osap ämäi miäum, ko apariäu. Kar ros kon amuk opok osap ämäi mau senek wa. Kon amuk opok kiro osap ämäi momon kiro amop rau. Keseria, ik owo onok keseraun ko mesin ronkatäu. Owon, tawa kon amukup ik owo onok keseriäumun kiro onok auram. Jisas ko iken Anut kamuk raiäu ro näwäu senes. 


text:
<pb/>Iken Anut kamuk raiäu ro näwäu senes ko omar oik toneanik, Anut pak rau. Ik owo ämän ko aurta, kos Anut auriäu. Kiro ro ko Jisas, Anut nukan mokoi. Keseria, ik amke Anut nukan ämän roumun iken woiok epar momun, kiro wa utau, ik jekuriar sakau ate rawau. 


text:
Kiro Anut kamuk raiäu ro näwäu senes iken ronkat atap atap oiäum ko äpu ik sakau wäpik, okon, ko ik mesin wouti miäu. Ik rusapai Satan nukas orip orip ate apaikiäu senek, ko nais Satan nukas orip orip ate aparwon. Utianik, Satan nukas ko ate aparwon sinuk, ko kar onok aru mau wa. 


text:
Keseria, Jisas nukas kon wou näu oripas ik sareikeäu, okon, ik Anut siakupai tonaun wa iminäu. Kos osap erekapu kameäu, okon, ik ko siakup tonota, kos ik sareikai. Keseria, karauk usu ik opok penuk, ko aurta, kos ikenun wouti momara, kon wou näu oripas sareikai.<pb/>


text:
Jisas Krais ko Anut nukan mokoi, ko roasiret pak Anut pak kamuk raiäu ro. Ak kiro äpu wa raroi, rusapai kiro ämän is awaraurim, ak jekur ronkatewe. Inok ro ko Anut kamuk raiäu ro näwäu senes saräi ko ika ro. Kiro ro ko Anut nukasar kon sarau muraun rai sare miäu. Ko Anut jou muraun osap oumara, Anut nuriäu. Kos opur makea, karauk osap oia, Anut nurunuk, Anut nukas roasiret akan onok aru miäin jäkäi maraun keseriäu. 


text:
Kiro ro nuka nais ko sakau wäpik, okon, ko onok aru miäu. Keseria, karauk roasiret ak Anut nukan ämän jekur äpu wa, ak onok aru miäi, kos ak päurar sarwarai. 


text:
Ko roasiret akan opur makeäi Anut rawa oi toneäu. Utianik, nuka nais onok aru miäu. Keseria, Anut nukas kon onok aru jäkäi muraun kon opur atapur makea, Anut nuriäu. 


text:
<pb/>Is ätäiar awaram, kar ro ko nukasar Anut kamuk rawaun ro näwäu senes wa saräi. Utianik, Anut nukasar ro sare mai. Kiro onok senek, Anut kamuk raiäu ro näwäu senes Aron ko Anut nukasar sare mowon. 


text:
Rusapai, ik äpu mom Anut kamuk raiäu ro näwäu senes Krais, ko nukasar kon enip jou mianik, Anut kamuk rawaun ro näwäu senes saräu wa. Anut nukasar kon enip jou näwäu muruwon. Ik äpu kiro onok epar, owon, Anut nukas ko keser auruwon, ‘Na isan mokoi, rusapai is nan momon sarem.’ <n>Buk Song 2:7</n> Is roasiret akan amiakap keser äiem, ‘Nas isan roasiret omnokou opok erekapu akan ro näwäu rawam.’ 


text:
Anut nukan ämänis äieu, ‘Anut nukas keser äiewon, “Na nakasar Anut kamuk raiäu ro, Melkisedek senek, atakan orip orip rawam.’ ” 


text:
<pb/>Jisas ko okoro omnokou opok rawon ses ko Anut ate waianik, auruwon, “Na is sareir.” Ko Anut aurianik, näwäu waiewon, owon, ko äpu Anut nukas ko isanarnuk, kon iwäi jaukut akas wa wena, meiäi. Utianik, ko Anut nukan ämän tainoraun kon wou sakau mowon, okon, ko meieanik, iken onok aru pakan imäikaun Anut nukas apu sare muruwon tainorwon. Kesernuk, Anut kon auruwon ämän rowon, utianik, roasiret akas ko wena, meiäun tämarau wa. Ko sakau nurunuk, kos kiro apu Anut nukas sare muruwon, kiro tainorwon. 


text:
Jisas ko epar Anut nukan mokoi, utianik, ko usu näwäu owon. Kiro usus sakau nurunuk, ko Anut nukan ämän erekapu rapor tainorwon. 


text:
Keserianik, ko ro tuku senes saremoi, ko Anut nukan ämän erekapu tainorwon. Anut nukas ko sare monuk, kos karauk roasiret ak kon ämän tainorin imwaronuk, ak ko pak kon omoi toneanik, awau orip orip rawaiei. 


text:
Ko Anut nukan ämän erekapu tainorwon, okon, Anut nukas kon kamuk rawaun ro näwäu senes, Melkisedek senek, sare mowon. Ik mokoit eteinanak senek wa rawau. 


text:
<pb/>Krais ko Anut kamuk raiäu ro näwäu senes nukan ämän sosop rau is awaraurim. Utianik, akan ronkat eposek wa, okon, is kiro ämän awaroita, ak kiro ämän roianik, kon onoktapau jekur wa äpu maiei. 


text:
Is akan onok aparmin, okon, is okoro ämän awaraurim. Ak meter meter akan woiaka epar moin, okon, akas Anut nukan ämän karauk roasiret tamaraun itok. Utianik, aka nais ak Anut nukan ämän amkewan kiro onoktapau kiro jekur äpu mau wa, okon, karauk roat akas koianik, ak Anut nukan ämän onoktapau tamarona, ak jekur äpu maiei. Ak mokoit eteinanak senek. Ak o sakau wa jeäi, apur karar jeäi. 


text:
Inok roasiret Anut nukan ämän jekur äpu mau wa, kiro roasiret ak mokoit eteinanak apur jeäi senek. Okon, ak Anut nukan tuku rawaun ämän jekur wa tainori raiäi. Kiro roasiret ak mokoit eteinanak senek ak owo onok eposek Anut nukan wou ereraun rai wa ronkateäi. Kiro apu ak äpu wa. 


text:
Utianik, roasiret ak Anut nukan ämän jekur äpu moin, ak roat näunäu senek, o sakau jeäi. Kiro roasiret ak sarau sakau mianik, Anut nukan ämän onoktapau äpu miäi. Owo onok eposek, owo onok aru, ak äpu miäi.<pb/>


text:
Keserianik, ik kiro Krais nukan ämän amke roumun, kiro karar rai wa ronkatäu. Kon ämän karauk roat näunäu akas äpu mianik, jekur tainoriäi senek ik nais erek tainorau. Ik Krais nukan ämän amke roiäumun karar ronkateäum, kon onok kesek; ou miäi roat akas ou tutu kurianik, ätäi siräumoi, ätäi ou tutu kuriäi senek keser keser rawam. Ak ätäi ätäi erar keser keser raia, ak ou mau wa. Ik Krais nukan ämän amke roumun kiro mesin karar ätäi ätäi äiäu senek wa. Kiro amke roiäumun ämän kesek: Roasiret ak onok aru pakan wa pirirna rai, ak onok aru mona rai, Anut nukas wasarewareanik, akwaronuk, meiäiei. Roasiret akan woiaka Anut mesin epar mona, Jisas nukas akan onok aru pakan imwaronuk, ak orip orip awau rawaiei. Ak Jisas pak pasar raumana, roasiret akan amiakap an jowaiei. Keserna, akan kamwareäi roat, pastor raut akas akan tapiaka atona, Anut nukas kon osou näu arai. Akan woiaka epar mianik, meiena, tawa Anut nukas ak ätäi siräi maronuk, ak orip orip awau rawaiei. Anut nukas roasiret erekapu wasarewareanik, roasiret akan woiaka ko mesin epar mau wa, kos ak erekapu oikurwarai. Ik kiro ämän mesin ätäi ätäi mokoinakut senek wa ronkatäu. Ik Jisas nukan onok karar tainorta, kiro Anut nukan wou ererai. Krais nukas sakau ikowon, ik roasiret näunäu, kon karauk ämän nais jekur tainoraun itok. 


text:
Ik amke Anut nukan ämän roianik, iken woiok epar momun ämän kiro erekapu mota, raunuk, Anut nukan eposek rawaun ämän karar tainorau. Ik Jisas wa sumkäineta rai, Anut nukas kon ämän tainoraun ik sareikai. 


text:
<pb/>Karauk roasiret ak akan woiaka Jisas mesin epar moin utomoi, ätäi onok aru opok manoin. Ak ätäi piririanik, woiaka epar mau senek wa. Meter ak Anut nukan arou opok rain. Owo onokun Anut nukas Jisas äsimurowon ak äpu moin. Ak awau orip orip omar oik rawaun sakau oin. Anut nukan Osou Näu oin. 


text:
Anut nukas roasiret ämän eposek awareanik, owoswarowon, ak äpu moin kiro epar päi. Kos onok eposek keserwon, karauk kurur kon sakaus ätär marowon ak aparin. Kon sakau kisar tawa karauk roasiret aru mareanik, karauk roasiret osap eposek arai. 


text:
Keserianik, roasiret ak akan woiaka epar moin erekapu utoin, ak akan onok aru pakan ätäi piririanik, awau orip orip rawaun sakau owau senek wa. Owon, akan onok kiro kesek, akas Anut nukan Mokoi am äpäs opok ätäi äsäi morai. Ak keserna, karauk roasiret akas koianik, ko jeje ämän aurianik, ioirai. 


text:
<pb/>Kiro roasiret akan onok kesek, om neanik, omnokou perkau sarenuk, roasir ak kiro omnokou opok woi mianik, o uku weäi. Kiro omnokou opok o uku rapor peanik, o murunuk rai, ik äiäum kiro Anut nukasar kiro omnokou jekur mowon. 


text:
Utianik, kiro omnokou opok amurik aru atap atap karar penuk rai, ik äiäu kiro omnokou aru. Ik keser ronkat owau ‘Anut nukasar kiro omnokou aru saräun sunarwon, okon, kiro omnokou opok o jekur wa peäu’. Keseria, ik kiro omnokou aru utota, rawai. 


text:
<pb/>O jaunokot, ik okoro ämän ak awarom. Utianik, ik äpu ak kiro onok aru wa moin. Ak omnokou eposek senek, ak onok eposek miäi apwarum. Ak onok eposek moin, okon, Anut nukas ak ätäi akan onok aru pakan imwaronuk, ak kon roasiret rawaiei. 


text:
Ik äpu Anut ko ak wa aru marai, ko akan onok aru mesin karar wa ronkatäi. Ak kon enip rororianik, kon sarau muriäi mesin erek ronkatäi. Ak ko mesin akan woiakas meieanik, kon roasiret sarwaroin ko kiro ronkatäi. Rusapai nais, ak kon roasiret sarwareäi mesin erek ronkatäi. 


text:
Ik sakau ämän awarom, ak karar karar akan sarau morai kiro keseriar orip orip me rawe. Keseria, ak epar äpu maiei akan sarau kiro morai tawa okoro omnokou erekapu wasaräi ses opok, Anut nukas akan osap araun sare marowon rau ak owaiei. 


text:
Ak Jisas nukan onok tainoraun wäsuk wa etäiau. Ak akan askanai akan woiaka epar moin, akan onok tainorwe. Anut nukas owo osap owaun paip marowon, ak kiro osap oin senek ak nais kir owaiei. Kiro askanai akan woiaka epar mianik, ak orip orip ronkat sakau orip raiäin, okon, Anut kon osap arowon. Anut ko eparar paip miäu. 


text:
<pb/>Ak iken askanai Apraham nukan onok tainorwe. Anut nukas Apraham kon tupsiu pak karauk onok eposek ak opok maraun paip marowon. Anut nukas Apraham ko ronkat oiroror wa owau rai auruwon. Kar ro näwäu, Anut nuka senek rawau wa, okon, Anut nukasar nukan enip atomara, kon paip sakau mowon. Kesermara, kiro onokun, Anut kon paip mowon kiro wa utai. 


text:
Kos Apraham paip murianik, auruwon, “Epar senes isas aisom, is na eposek sareisoita, tawa nan tupsiu sosop senes päiei.” <n>Stat 22:17</n> 


text:
<pb/>Kesernuk, Apraham ko päurar raumara, kon wou epar mianik, Anut nukas owo osap nurai rai kume rawon. Anut nukas owo onok keseraun äiewon ko kiro onok epar keserwon. 


text:
<pb/>Apraham kon wou Anut mesin epar mowon senek, ik nais kir iken woiok ko mesin epar mota, kos owo osap ikaun paip mai, ko ikai. Roasiret akan ämän sakau maun ak akan epaunakat akan enmaka ateäi. Keserna, ak karauk roasiret pak ämän eriritena, kiro roasiret ak äpu maiei kiro roasiret akan ämän epar. 


text:
Kiro keseriäi senek, Anut nukas ik osap ikaun äiewon kiro ikai. Ik ronkat sosop wa owau, ‘ko ikai ra, wa ra’, keser wa ronkatäu. Kon ämän aikowon wa utau. Utianik, kos owo osap ikaun paip mukomara, nukan enip ateanik, kon ämän sakau momoi, kiro osap epar ikai. 


text:
Anut ko roasiret owo osap araun, ko apu oirori tainorwon. Ko amke ämän epar miäwon. Kar apu, ko kon ämän mianik, kon paip sakau maun nukasar nukan enip ateäwon. Kesernuk, ik äpu ko wa sät äiäu, kon apu oirori kis paip mowon wa utai, ko kon paip tainorai. Anut kiro keseriäu kiro ik onok aru miäumun utota, Anut nukas iken onok aru pakan imäikonuk, ik ko rawa potota, kon roasiret saräm. Kos tawa osap ikaun paip mowon kiro epar ikai, okon, kiro owaun iken woiok sakau me raum. Ik ronkat oiroror wa owau. Ko kiro osap ikaun rusapai sare mowon rau. 


text:
Rusapai ik sakau tai rawau. Ik äpu Anut nukas owo osap ikaun paip mowon kiro osap ko ikai. Keseria, iken woiok ko mesin sakau momun ätäi wa utau. Ik Jisas kowai rai päurar kume rawau. Kiro onok kesek: mur sakaus iken totomok Jisas pak sakau atoike rau senek. Jisas nukasar ko amke omar oik toneanik, Anut pak rau. Ko Anut kamuk raiäu ro näwäu senes, ko orip orip ik sareikaun ro. Ko Melkisedek senek, ko Anut kamuk raiäu ro näwäu senes orip orip rau.<pb/>


text:
Ik meter ak awaromun, Jisas Krais ko Anut kamuk raiäu ro näwäu senes, ko orip orip raiäu, ko Melkisedek sarau miäu senek. Rusapai, ik Melkisedek nukan onok awaram. Melkisedek ko Salem näu mena kameäwon ro näwäu. Kon kar sarau kiro ko Anut kamuk raiäu ro raianik, Anut kämioik rau nukan sarau muriäu. Iken askanai Apraham ko pote roat näunäu 4 orip pak weräimara, ätäi kon mena koi rai, apu opok Melkisedek tararnuk, Melkisedek nukas Apraham jekur rawaun Anut auruwon. 


text:
Kesernuk, Apraham nukas marai pote mianik, karauk osap oi kowon 10 orip inäumara, karar 10 Melkisedek nuruwon. Melkisedek nukan enip onok tapau kesek: ‘roasiret kamwareäwon ro näwäu ko orip orip onok eposek miäu’. Ko Salem näu mena kameäu ro. Salem kiro kon enip onok tapau ‘päurar raiäi’ mena. Keseria, kos kon roasiret päurar rawaun sarwareäwon. 


text:
Melkisedek nukan momok, anak, kon askanai erapakas koin ik kiro akan enmaka Anut nukan buk opok aparau wa. Ko owo woisan opok pewon, owo woisan opok meiewon, jer we mona, ik aparau wa. Ko orip orip Anut kamuk raiäu ro rau. Keseria, ko Anut nukan mokoi senek, Anut nukan Mokoi nais ko senek. 


text:
<pb/>Ak Melkisedek mesin ronkatäiei, ko ro näwäu senes. Apraham ro näwäu enip jou orip ko iken askanai ko pote weräimara, karauk osap oi kowon. Osap eposek 10 orip inäumara, Melkisedek karar 10 nuruwon. 


text:
Ik rusapai äpu mau, inok ro ko karauk roat akas osap inäianik, nuruna rai, ik äiäu, ‘ko näu ro, okon, osap nuroi’. Kar apu kesek, sintore ämänis keser äieu. ‘Liwai nukan tupsiu pakan roat ak Anut kamuk rawaun roat. Akas Israel roasiret akan osap 10 orip 10 orip owaiei.’ Anut kamuk raiäi roat akas akan menan roasiret pakan osap 10 orip pakan karar karar oiäi. Anut kamuk raiäi roat pak roasiret pak ak erekapu Apraham nukan tupsiu. 


text:
Melkisedek ko Liwai nukan tupsiu wa. Apraham nukasar kon osap nuruwon. Apraham ko iken askanai Anut nukas ko pak paip mowon. Ko pakaimas omnokou pakan roasiret erekapu osap eposek oin. Utianik, Melkisedek nukas Apraham jekur rawaun ämän auruwon. 


text:
Ik rusapai äpu mom, ro enip jou näwäu oripas, ro enip jou eteinak orip, jekur rawaun ämän auruwon. Keseria, kiro ses opok, Melkisedek ko ro näwäu senes, Apraham ko ro näwäu wa. 


text:
Anut kamuk raiäi roat ak osap 10 orip pakan karar karar oi oi raiäis, meieäi. Utianik, Melkisedek ko Apraham ipokupan osap owon, ko meiäu wa orip orip awau rawon. Anut nukan ämänis ko meiewon äiäu wa. 


text:
Israel roasiret akas sintore ämän tainorianik, Liwai roat akan osap 10 orip pakan karar karar oi aroin. Keseria, Apraham nukas Melkisedek osap nurunuk, Liwai nukan tupsiu ak erek akan osap ko nuroin. Kiro onokus ik ätär mukowon Melkisedek ko ro näwäu senes, ak roat näunäu wa. 


text:
Owon, Liwai akan askanai kiro Apraham. Liwai ko päu wa opok Apraham nukas Melkisedek apu opok tararmara, kon osap nuruwon. Jisas ko Melkisedek senek, orip orip raiäu. 


text:
<pb/>Meter sintore ämänis keser äiewon, Liwai nukan tupsiu karar akas Anut kamuk rawaun roat saräiei. Utianik, kiro roat akan saraus roasiret Anut nukan amuk opok eposek sarein senek maro, kar Anut kamuk rawaun ro wa kowo. Is kar ro ko Aron senek äiäu wa, ko Melkisedek senek. 


text:
Anut nukas kon kamuk rawaun ro awau sare mowon. Kiro ron saraus roasiret Anut nukan amuk opok eposek saräun itok. Kiro onokus Anut nukas meteran jou muriäin sintore ämän oi kuremoi, awau mowon. 


text:
Ik Jisas mesin äiem, ko Liwai nukan tupsiu pakan ro wa, kon tupsiu atap. Kon tupsiu pakan kar ro Anut kamuk raiäu ro rawau wa. Kon tupsiu pakan kar ros opur makeanik, Anut nurau wa. 


text:
Roasiret erekapu ak äpu iken Näwäu ko Juda nukan tupsiu pakan. Moses nukas kiro tupsiu pakan kar ro Anut kamuk rawaun ro pe rau keser äienuk, wa roiäumun. 


text:
<pb/>Rusapai is kiro ämän awaroita, äpu maiei. Anut nukas kon kamuk raiäi roat atap atap sare maronuk, ak kon sarau miäi. Kosar kon kamuk raiäu ro kar kon onok atap sare mianik, ko ik nuka jou muraun sintore ämän awau mowon. Kiro ro ko Melkisedek senek. 


text:
Meteran sintore ämänis äiewon, Anut kamuk rawaun roat ak Liwai nukan tupsiu pakas pein. Kiro ro ko Liwai nukan askanai wa. Ko awau rawaun sakau orip, okon, ko Anut kamuk raiäu ro sarewon. 


text:
Ik äpu kiro Anut kamuk rawaun ro kon sarau wa utai, owon Anut nukan ämänis keser äiewon, “Na nakasar Anut kamuk rawaun ro, Melkisedek senek, atakan orip orip rawam.” <n>Buk Song 110:4</n> 


text:
<pb/>Keserianik, Anut nukas meter roasiret sintore ämän arowon kiro erekapu oi kurewon, owon, kis roasiret sarwarau wa. 


text:
Moses nukan sintore ämänis kar roasir Anut nukan amuk opok eposek saräu wa, okon, rusapai, ik Anut nuka tone auraun nukas kar apu eposek senes sare mukowon. Ikes nuka jou muraun apu kiro awau sare mukowon, okon, ik kon sarau murau. Keseria, ik kon onok eposek tainoraun ko aurau. 


text:
<pb/>Anut nukas Jisas ko kon kamuk rawaun ro erar sare mau wa. Kos ko sare maurmara, ko paip sakau momara, sare mowon. Kos Liwai Aron ori pak sakau ämän kesek mau wa. Ko erar sintore ämän tainorianik, au kon kamuk rawaun roat ori sare matowon. 


text:
Utianik, Anut nukas Jisas Krais kon kamuk rawaun ro sare momara, paip sakau mowon. Karauk ämän mianik, kiro paip sakau mowon. Keseria, kos äiewon, “Näwäu nukas paip sakau momara, karauk ämän kiro paip opok sakau mianik, keser äiewon, okon, kon ronkat ätäi wa pirirai. Kos äiewon, ‘Na nakasar Anut kamuk rawaun ro atakan orip orip rawam.’ ” <n>Buk Song 110:4</n> 


text:
<pb/>Keserianik, ik äpu kiro paip awau Jisas nukas erekapu tainorwon, kiro eposek senes. Kiro paip awaus meten paip erekapu itimoriäu. 


text:
<pb/>Paip awau kiro eposek, kis meteran paip itimoriäu, owon, meteran paip kiro Anut kamuk raiäi roat sosop raiäi. Ak meiena, akan sarau kar ros miäu. 


text:
Utianik, Jisas ko wa meieäu, ko orip orip awau raiäu. Kon sarau Anut kamuk raiäu ro, ko kiro wa utiäu. 


text:
Keserianik, Jisas nukas kon roasiret Anut siakup potaurna, kos imware potonuk, ak orip orip awau rawaiei. Nuka nais orip orip awau raianik, kiro roasiret sarwaraun Anut auriäu. 


text:
<pb/>Jisas ko Anut kamuk rawaun ro näwäu senes, ko ik eposek sareikeäu. Ko tuku senes, ko kar onok aru wa miäu. Ko karauk roat onok aru miäi senek wa, ko ro atap. Ko onok eposek senes tainoriäu. Keseria, Anut nukas ko omar oik imäi tonowon rau. 


text:
Ko karauk Anut kamuk raiäi roat näunäu senek wa. Omre orip orip ak amke akan onok aru jäkäi maraun akan opur makeanik, Anut nuriäi. Ätäi roasiret akan onok aru jäkäi maraun opur makeanik, Anut nuriäi. Utianik, Krais ko kiro onok keserau wa. Ko kararpai nukasar nukan enipsau Anut nurumara, am äpäs opok meiemoi, roasiret akan onok aru erekapu jäkäi marowon. Kar ros kiro onok keseraun senek itok wa. 


text:
Moses nukan sintore ämänis Anut kamuk raiäi roat näunäu sare mareäin, utianik, kiro roat ak roasiret senek, ak onok aru miäi. Anut nukan onok jekur wa tainoriäi. Anut nukas Moses kiro sintore ämän nuruwon. Utianik, om rumuk rai rai, Anut nukas paip sakau mianik, ätäi kon Mokoi ko kamuk rawaun ro näwäu senes sare mowon. Ko kiro onok keserwon, owon, kon Mokoi Jisas ko ro tuku senes, kon kar onok wa utiäu. Ko kon onok erekapu orip orip tainoriäu. Karauk usu sakau senes ko opok peäu, ko kon ämän erekapu tainorianik, wa utiäu.<pb/>


text:
Okoro ämän kon onok kesek, Anut nukas Jisas ik sareikaun ko iken kamuk rawaun ro näwäu senes sare mowon. Ko omar oik raumoi, Anut nukan ipou näu kaima tanemara, osap erekapu kamware rau. Kon sakau kiro Anut nukan sakau senek. 


text:
Ko Anut jou muraun Anut nukan epar owa sarau mora. Kiro ou roat akas ate mau wa, kiro Anut Näwäu nukasar mowon. Rusapai, Jisas ik sareikaun, kiro opok sarau mora. 


text:
<pb/>Anut kamuk raiäi roat näunäu Anut nukas sare marowon ak erekapu akan sarau kesek, opur makeanik, Anut nuriäi. Kiro onokun, Jisas nais ko kar osap oianik, Anut nuruwon. Kiro osap nuruwon, kiro nukasar, kon enipsau Anut nurianik, iken onok aru pakan kau mukowon. 


text:
Rusapai, Jisas okoro omnokou opok rau maro, ko Anut kamuk rawaun ro wa rawo. Is kiro ämän awarom, owon, Anut kamuk raiäi roat ak äiäk rai, ak Moses nukan sintore ämän tainorianik, opur makeanik, Anut nuriäi. Ak Liwai nukan tupsiu. Kiro onokun, Jisas ko Anut nukan sarau omar oik mora, ko omnokou opok sarau mau wa. 


text:
Omnokou opok, Anut kamuk raiäi roat ak owa sarau muriäi, kiro ou omar oikan sarau morai ou nukan totok. Moses ko Anut osap nuraun ou maurnuk, Anut nukas auruwon, “Na kiro ou erar wa mau. Na kiro ou mauria, is amke owo osap Sainai omtapau opok ätär musomin, kiro osap erekapu ate mam.” <n>Kisim Bek 25:40</n> 


text:
Utianik, rusapai, Anut nukas iken kamuk rawaun ro Jisas Krais sare mowon, kon sarau näwäu senes. Anut kamuk raiäi roat okoro omnokou opok raianik, akan sarau miäi akan sarau näwäu wa, kiro eteinak. Kiro onok senek, Jisas nukas paip awau Anut pakan oi kowon kiro näwäu senes. Meten paip kiro näwäu wa. Paip awau ik osap eposek senes ikaun äiewon, kis meten paip nukan osap itimoriäu. 


text:
<pb/>Amke Anut nukas paip mowon roasiret akas kon sintore ämän tainorianik, kon amuk opok eposek sarein maro, ko kar paip awau rusapai wa mowo. Ak eposek saräun senek itok wa, okon, ko paip awau mowon. 


text:
Utianik, Anut ko kon roasiret apwarwon, ak kon ämän wa tainoriäin, ak onok aru senes miäin. Keseria, Näwäu nukas äiewon, “Tawa is kar paip awau mam. Is kiro paip Juda Israel roasiret ak pak erek maram. 


text:
Is akan askanai pak amke paip momin senek wa tainoram. Kiro roasiret isakasar Ijip omsau pakan imware koimin. Utianik, ak isan sintore ämän tainorau wa, okon, is ak sumkäinewaromin. Is, Näwäus, kiro ämän awarom. 


text:
Utianik, is ätäi keser äiem, okoro paip is tawa Israel roasiret pak maram, isakasar akan ronkat piririanik, isan sintore ämän akan ronkat opok mam. Isakasar akan woiaka uru isan ämän jer we moita, ak is karar jou muraiei. Is akan eit senes rawam, ak isan roasiret senes rawaiei. 


text:
Roasiret akas akan tupsiu ra, akan jaunakat ra, Näwäu äpu maun ämän wa tamaraiei. Owon, kiro ses opok, roasiret enmaka jou näwäu orip pak, roasiret enmaka jou wäpik pak, ak erekapu is äpu muraiei. 


text:
Is akanun woiti mia, akas onok aru akan jaunakat opok miäi erekapu jäkäi maram. Is ätäi akan onok aru wa ronkatäm.” <n>Jeremaia 32:31-34</n> 


text:
<pb/>Anut nukas rusapaian paip ‘kiro awau’ äiewon. Amkewan paip ‘kiro mustäi’ äiewon. Keserianik, owo osap mustäi rau, kiro erekapu ämäiäi.<pb/>


text:
Is rurisa kar ämän awaram. Anut nukas paip awau monuk, Jisas Krais ko ik mesin Anut nukan sarau omar oik mora. Anut ko meter paip kon roasiret pak momara, ak sintore ämän ko jou muraun arowon. Ak omnokoupaian tup ou mianik, ko jou muriäin. 


text:
Kiro tup oun onoktapau is ak awaram. Kiro ou waru oiror, kar waru amke rawon, kar ruris rawon. Amke waru rawon kiro waru asu. Kiro uru lam pak, bret asu Anut nuraun patan opok moin rawon. 


text:
Kar waru ruris rawon, kiro waru asu senes äiäi. Kiro ou waru uru Anut raiäu. Kiro ou waru oirori kamuk opok, omjo sakau äsäi mona, ou waru asu senes apu sor moin rawon. 


text:
Kiro omjo rawon siakup Anut osap nuriäi patan gol nukas ate moin rawon. Kiro opok Anut kamuk raiäin roat akas Anut aurianik, kar osap sou eposek orip makona, sou peäwon. Waru asu senes uru bokis karar gol nukas ate moin rawon. Kiro bokis Anut nukas paip kon roasiret pak mowon ätär marowon. Kiro bokis uru, bret enip mana ko maro gol uru moin pak, Aron nukan naruauk tu pewon pak, aiauk oiroror Anut nukas sintore ämän 10 orip jer wewon pak erek rain. 


text:
Kiro bokis oik opok sarau eitek totok oirori rairin. Awas Anut okoro opok rau rai ätär mare rairin. Awan saiawas kiro bokis äpitu kotomar rairin. Kiro bokis äpitu kon enip ‘Anut nukas roasiret mesin wouti momara, akan onok aru jäkäi mareäu.’ Utianik, is kiro mesin ämän onoktapau ekep wa awaram. 


text:
Kiro tup owa, osap keser moin rawon. Anut kamuk raiäi roat ak omre orip orip roasiret sarwaraun kiro ou waru amke rau opok tone, Anut nukan sarau miäi. 


text:
Utianik, Anut kamuk raiäwon ro näwäu senes kos karar woisan karar karar omre karar opok, ou waru asu senes uru toneäu. Ko erar wa toneäu, opur karian oia, epar toneäu. Ko kiro opur karian oumara, nukan onok aru pak, roasiret jekur wa ronkateanik, karauk onok aru erar keseriäi pak jäkäiäun mesin Anut nuriäu. 


text:
Kiro tup ou omnokou opok raunuk, akan sintore ämän tainorianik, Anut raiäu ou waru asu senes uru orip orip wa toneäi. Kiro tup ou omnokou opok rawon ses, Anut nukan Osou Näus ak ou waru amke rawon karar Anut jou murau tonaun ik ätär mukiäu. Kiro ses opok, ak kiro opok karar Anut jou muriäin. Ou waru asu senes im utuo rawon. Kiro uru roasiret Anut siakup tonau senek wa. 


text:
Kiro ak akan onok aru jäkäiäun rai opur we makeanik, Anut nuruna, kos akan onok aru jäkäiäu. Kiro onokus roasiret ak Anut jou muriäi kis akan woiaka näu wa sareäu. Meteran onok kiro rusapaian totok. 


text:
Roasiret ak sintore ämän tainorianik, akan osap ra, opur we makeanik, Anut nuriäi, kis ak Anut nukan amuk opok eposek saräun itok wa, owon, akan sintore ämänis ak o jaun, an jaun, an jowaun onok owo senek ätär mareäwon. Ak enmaksaun sintore ämän tainor potona potona, Anut nukas nukan enip jou muraun onok awau ätär marowon. Krais nukasar nukan karian oumara, Anut rawa tonowon. 


text:
<pb/>Utianik, kiro ses opok, Krais ko Anut kamuk raiäu ro näwäu senes kowon. Kos osap eposek Anut nukas ik ikaun äiewon erekapu oi ikiäu. Kos tup ou eposek omar oik rau opok, ik mesin sarau miäu. Kiro tup ou kar ros ate mau wa. Kiro okoro omnokou opok rawau wa. Kiro tup ous omnokoupaian tup ou itimoriäu. 


text:
Okoro omnokou opok, Anut kamuk raiäu ro näwäu senes kos bulmakau ra meme ra akan karian oumoi, Anut nuraun ou waru asu senes uru toneäu. Utianik, Krais ko kiro onok keserau wa, ko Anut rawa omar oik kararpai tonomoi, nukan karian oumara, Anut nuruwon. Owon, kiro onok pakas kon karianas iken onok aru kau mukowon. Kesernuk, Anut nukas iken onok aru pakan ätäi imäikonuk, ik orip orip ko pak rawam. 


text:
Jisas ko meiemara, iken onok aru erekapu kararpai kau mukowon. Meter roasiret ak amkewan sintore ämän tainorianik, ak karauk onok atap atap miäi. Kiro onok kesek; roasiret meiena, op isuk ra ateai, kis ak Anut nukan amukup ukun kurwareäu. Ak kiro onok keserna, Anut kamuk raiäu ro ko bulmakau nak wemoi, makeanik, kon aitap oumara, opur karian pak keputirianik, kiro roat opok uris kurwareäu. Kesernuk, kiro roat ak Anut nukan amuk opok kiro roat akan enmaksau ätäi eposek sareäi. 


text:
Rusapai, Krais nukan karianas kiro onok erekapu itimormara, ik sareikowon. Anut nukan Osou Näu orip orip raiäu. Kos Jisas pak raianik, sakau nuruwon. Kesernuk, Jisas ko nukasar kon enipsau Anut nuruwon. Ko kar onok aru mau wa, ko ro tuku eposek senes raumara, meiewon. Kos iken onok aru pakan erekapu kau mukowon, okon, ik Anut nukan amuk opok ätäi eposek sare raum. Ik enmaksaun sintore ämän tainorta rai, kis ik wa sareikai, ik meiäm. Rusapai, ik onok aru mam Anut nukas ik aru mukai rai wa iminäu. Jisas ko kiro onok ik mesin keserwon, okon, ik kon enip jou murianik, Anut orip orip awau raiäu nukan sarau murau. 


text:
<pb/>Owon, Krais nuka kon karianas paip awau momara, Anut nukas ik ätäi nuka pak eposek rawaun imäikowon. Paip amke rawon opok roasiret onok aru miäin. Anut nukas Krais äsimornuk, ko koi akan onok aru pakan imwaraun meiewon. Keseria, owo osap Anut nukas ik owaun sare mukowon karauk meteran paip marowon roasiret nukasar sare marowon ak nais erek kiro osap owaiei. Owon, Krais nukas kon karianas akan onok aru nais kau marowon. Ko kiro onok kesernuk, ak Anut nukas sare marowon ko pak orip orip awau rawaiei. 


text:
<pb/>Krais ko meieanik, paip awau mowon ämän kiro kon onok kesek; kar ro ko meiäuria, kon osap kon mokois owai rai äiäu. Kiro mokois ko kurte kiro osap wa owai. Kon momok meienuk, epar osap erekapu owai. 


text:
Kar ros kon mokoi pak paip miäu. Ko awau raunuk, kiro paip sakau wäpik. Utianik, kiro paip mowon ro meienuk, kiro epar mokois osap erekapu owai. 


text:
Kiro onok senek, Anut nukas amke kon roasiret pak paip mowon. Kar opur meienuk, Anut nukan paip mowon kiro epar senes pewon. 


text:
Amke Moses nukas roasiret erekapu Anut nukan sintore ämän pak paip ämän pak awarowon. Keseria, ko bulmakau nak pak meme pakan karian pak oumara, an pak keputirianik, kar tomkou sipsip urik kis toutomoi, pen osou opok moin oumara, kiro kar am iporu opok pararar mowon. Kiro am iporu an karian opok mianik, kiro am iporu tomkou osou oripas sintore ämän buk pak roasiret opiakap pak erek uris kurwarowon. 


text:
Keserianik, Moses nukas awarowon, “Okoro opur karianas paip eposek mou. Kiro paip Anut nukas ak jekur tainoraun sakau ämän awarowon.” <n>Kisim Bek 24:8</n> 


text:
<pb/>Kiro karar onok Moses nukas opur karian oumara, ser ou opok uris kurewon. Ko ätäi kiro opur karian oumara, Anut jou muraun osap ser owa rau, kiro opok nais uris kurewon. 


text:
Anut nukan sintore ämänis keser äiewon, opur karianas osap erekapu ätäi eposek saräiei. Anut nukas iken onok aru erar wa jäkäi mukai. Karianas kiro epar iken onok aru jäkäi mukai. Krais nukasar meiemara, iken onok aru jäkäi mukowon. 


text:
<pb/>Anut nukan amuk opok osap eposek saräun ak opur karianas uris kureäi, kiro omar oikan totok. Utianik, opur karianas osap omnokou opok eposek saräun itok, osap omar oik rau opur karianas eposek saräun itok wa. Kar karian eposekus epar omar oikan osap eposek sarewon. 


text:
Krais ko tup owa tonowon. Utianik, ko tup ou roat akas ate moin owa tonau wa. Kiro tup ou omnokou opok rau, kiro omar oikan tup ou nukan totok. Krais ko omar oik tonowon. Rusapai ko omar oik Anut pak raumoi, ik sareikaun mesin Anut aurura. 


text:
<pb/>Anut kamuk raiäu ro näwäu senes woisan karar karar opok ou waru asu senes opok toneäu. Ko kiro opok tonauria, opur karian Anut jou muraun oiar toneäu. Utianik, ko Krais keserwon senek nukan karian oumara, tone, Anut nurau wa. Krais ko omar oik tonaun ko Anut kamuk raiäi roat näunäu akas keseriäi senek keserau wa, ko nukan karian kararpai Anut nurumara, tonowon. 


text:
Krais ko ätäi ätäi okoro omnokou ate mowon ses koi rusapai, kon enipsau Anut nuruwon maro, ko tätäi sosop senes oi rawo. Utianik, kon enipsau kararpai Anut nuruwon. Okoro omnokou wasaräun ses siakupai, Krais ko pemara, kararpai meiewon, okon, Anut nukas iken onok aru erekapu jäkäi mukowon. 


text:
Krais ko kararpai meiemara, kon karianas roasiret akan onok aru pakan imwarowon. Ko ätäi kowai, roasiret akan onok aru jäkäi maraun wa kowai. Utianik, inok roasiret ko mesin akan woiaka epar mianik, ko kume rai, kos ak imwaraun kowai.<pb/>


text:
Juda akan sintore ämänis ik onok aru pakan wa imäikai. Kiro sintore ämän osap eposek tawa päi kon totok. Sintore ämänis roasiret ak woisan karar karar opok opur makeanik, Anut jou muraun rai awarowon. Roasiret ak kiro sintore ämän tainoriäi. Utianik, kis roasiret akan onok aru pakan imwareäu wa, okon, ak Anut nukan amuk opok eposek saräu wa. 


text:
Sintore ämänis roasiret eposek sarein maro, ak opur makeanik, ätäi ätäi Anut wa nuruwoi. Kiro onok erekapu utomoi, akan ronkat ak Anut nukan amukup ämän wäpik raianik, eposek saräun itok. Utianik, sintore ämänis ak sarwarau wa, okon, ak woisan karar karar opok, akan onok aru mesin ronkateanik, opur makomoi, Anut nuriäi. 


text:
<pb/>Kiro onokun, Krais ko okoro omnokou opok kowauri, ko Anut keser auruwon, “ ‘Na opur karian pak karauk osap pak ak isiäi kiro utiäum. Utianik, na isan enimsau na isaun sare muromon owam.’ 


text:
Roasiret akas nan enmat jou musaun opur wemoi, nan patan opok mianik, erekapu makeäi na kiro utiäum. Ak opur makeanik, akan onok aru jäkäi maraun, na kiro onok nais utom. 


text:
Keserianik, isas na aisomin, ‘O Anut, is koim. Nas is owosäun airomon, is ki koim. Meter ak is keseraun nan buk opok jer wein.’ ” <n>Buk Song 40:6-8</n> 


text:
<pb/>Amke Krais nukas keser äiewon, “Anut na opur karian pak karauk osap pak ak na isiäi kiro utiäum. Roasiret akas opur wemoi, erekapu makeanik, nan patan opok momana, akan onok aru jäkäi maraun na kiro onok nais utom. Nan sintore ämänisar kiro onok keseraun awarowon roasiret ak kiro onok keseriäi.” 


text:
Keseria, Krais nukas Anut auruwon, “Is koim. Nas is owosäun airomon, is ki koim.” Keseria, roasiret akas opur wemoi, makeäi, Anut ko kiro onok erekapu utomara, kar onok awau sare mowon. 


text:
Anut nukas ik erekapu eposek saräun ronkatewon. Keseria, Jisas Krais ko ik mesin meiemara, kon enipsaus iken onok aru pakan imäikowon. Ko kararpai meiemara, Anut nukan amuk opok roasiret eposek saräun keserwon. 


text:
<pb/>Anut kamuk raiäi roat ak omre orip orip Anut nukan patan siakup tai raianik, opur ra, osap ra Anut nuriäi. Ak karauk osap wa nuriäi. Nuriäin osap kir nuriäi. Utianik, opur makeanik, Anut nuriäi kis akan onok aru wa jäkäi mareäu. 


text:
Utianik, Krais ko meiemara, kon enipsau kararpai Anut nuruwon, kis roasir erekapu akan onok aru jäkäi marowon. Keserianik, ko Anut nukan ipou näu kaima tane rau. 


text:
Rusapai Anut nukas kon iwäi jaukut itimwaronuk, kos kiro roat erekapu kon ipokup monuk, ak kon inkaruru rawaun, ko kume rau. 


text:
Kon enipsau kararpai Anut nuruwon kis kon roasiret Anut nukan amuk opok eposek sareanik, orip orip rawaun sarwarowon. 


text:
<pb/>“Okoro paip is tawa isan roasiret pak mam, kiro kesek, is akan woiaka uru isan sintore ämän mam. Is akan ronkat opok isan sintore ämän jer we mam. Is, Näwäu, isakas kiro ämän keser äiem.” <n>Jeremaia 31:33</n> 


text:
Anut nukas ätäi äiewon, “Is roasiret akan onok aru jäkäi maromin, okon, ak meter sintore ämän wa tainoriäin pak, ak onok aru miäin pak, is kiro mesin ätäi wa ronkatäm.” <n>Jeremaia 32:34</n> 


text:
<pb/>Anut nukas roasiret akan onok aru erekapu jäkäi marowon, okon, roasiret ak akan onok aru jäkäiäun ätäi opur makeanik, Anut wa nuraiei. Iken woiok Anut mesin epar mianik, konun karar ronkatäu. 


text:
<pb/>Jisas am äpäs opok meiemara, kon karianas iken onok aru erekapu jäkäiewon. Keseria, ko iken kamuk raiäu ro näwäu senes rau, okon, ik rusapai Anut aurianik, ko rawa ik apu awau opokas säpkäri tonaun wa iminäu. 


text:
Kiro omjo tup owa rawon, kiro Jisas nukan enipsaun totok. Jisas meienuk, kiro omjo oikas kiräi noptowon. Kiro Anut rawa tonaun apu, kiro awau. Ik kiro apu pakas tainorianik, awau orip orip rawam. 


text:
Keseria, ik Anut rawa tonau. Iken woiok Anut mesin epar momun, okon, ik äpu kon amuk opok ik eposek raum. Ronkat oiror wa owau. Ik iken onok aru pakan woiok pirirta, Jisas nukas kon karianas ik uris kureikianik, iken woiok uru onok aru rawon, ätäi eposek sare mowon. Kiro onok ik an eposek opok an joiäum senek. 


text:
Ik iken woiok Anut mesin epar momun, kiro sakaurar ate rawau. Anut nukas owo osap ikaun aikowon, ik päurar kume rauta, ko ikai. Ik iken jaunokot sarwarau. 


text:
<pb/>Ik iken jaunokot mesin woiokos meieanik, ika ika sarsaratäun onok ätär muratäumoi, sarau eposek mau. Iken jaunokot akas iken onok aparianik, ak nais keseriar keseraiei. 


text:
<pb/>Ik Anut nukan roasiret ika ika tururaun onok kiro wa utau. Karauk roasiret ak wa tururiäi senek ik akan onok wa tainorau. Iken woiok Anut mesin epar momun sakau ataun sarsaratäu. Owon, ik äpu kiro onok keserta keserta, Näwäu nukan roasiret wasarewaraun omre kowai. Ik Krais wa sumkäinäu. 


text:
<pb/>Ik Anut nukan epar ämän äpu mianik, ko mesin woiok epar momun, ätäi piririanik, onok aru sosop momoi, ik ätäi kar osap oianik, iken onok aru jäkäiäun Anut nuraun senek itok wa. 


text:
Ik kiro onok keseria rai, ik Anut mesin näwäu iminäu. Kos ik erekapu wasareikonuk, ik ep näwäu jerera opok kureikaun kume rawam. Kiro epis Anut nukan iwäi jaukut erekapu jerwarai. 


text:
Meter Moses nukas roasiret Anut nukan sintore ämän jekur tainoraun awarowon. Inok ro ko kiro sintore ämän tainorau wa, ko onok aru monuk, ro oirori ra 3 orip ra akas ko onok aru mowon aparmoi, ak ämän wasarewareäu ro aurna, kos kiro ro wasare murianik, kon onok aru mowon aparnuk rai, roasiret ak ko mesin wa woiakati mai. Akas ko wena, meiäu. 


text:
Rusapai inok ro ko Anut nukan Mokoi aru senes äiemoi, sumkäinai, akan ronkat ko nais ak owosäiei? Epar senes, kiro ro Anut nukas ko usu näwäu senes nurai. Io, ko usu näwäu owai, owon, ko paip mesin jekur ronkatäu wa. Ko “Jisas ko isanun meienuk, is Anut nukan amukup ätäi eposek saräm,” ko keser ronkatäu wa. Ko Jisas nukan karian osap erar rai äiäu. Anut nukan Osou Näus ik sareikeanik, kon osap eposek erar ikiäu. Utianik, kiro ros Osou Näu jeimareäu. 


text:
Ik äpu meter Anut nukas keser äiewon, Näwäu nukas keser äiäu, “Isakasar kiro roat akan onok aru moin, ätäi aru maram. Kar ros ak opok onok aru marai, isakasar ätäi kon onok aru nuram.” <n>Lo 32:35</n> Anut nukas ätäiar äiewon, “Is Näwäu, isakasar isan roasiret wasarewaram.” <n>Lo 32:36</n> 


text:
<pb/>Anut awau raiäu, kos kiro ro onok aru mowon sakau atonuk, ko näwäu iminäi. Ak akan woiaka Anut mesin epar moin kiro wa utau. 


text:
<pb/>Ak Anut nukan ämän amke roianik, tainorin ätäi kiro ronkatäiei. Ak karauk roat akas usu sosop aromoi, aru mareäin. Utianik, ak kiro usu oianik, akan woiaka Anut mesin epar moin, kiro wa utau sakau me rawe. 


text:
Karauk ses, kiro roat akas roasiret sosop amiakap jeimwareanik, aru mareäin. Karauk ses, karauk roasiret akan usu oiäi senek ouna, akas kiro roasiret sarwareäin. 


text:
Akan woiaka epar moin jaunakat karapus owa rauna, akas kiro roasiret akan usu ämäianik, sarwareäin. Ak Anut nukan roasiret raianik, karauk roat akas akan osap erekapu päu ouna, ak kiro osap mesin woiaka aru wa miäin. Akan woiaka erer orip raiäin. Akan woiaka erer orip raiäin, owon, ak äpu tawa akan osap eposek senes orip orip rau kiro owaiei. 


text:
<pb/>Kesermoi, ak meter akan woiaka Anut mesin epar moin kiro wa utau. Akan woiaka Anut mesin epar moin keseriar me rauna rai, Anut nukas tawa kon osap eposek arai. 


text:
Ak woiaka Anut mesin epar me rain, kiro wa utau, sakau me rawe. Keseriar, ak Anut nukan ronkat tainoraiei. Ak kiro onok keserna, Anut nukas owo osap araun awarowon, ko kiro osap erekapu arai. 


text:
Anut nukan ämänis keser äiewon. “Om ses rumuk wa opokar, kiro ro ko meter kowaun äiewon, ko kurte kowai, ko ekep wa rawai. 


text:
Inok roasir ko isan amiap eposek raiäu, isas ko isanaram mesin kon wou epar miäu, orip orip awau rawai. Utianik, inok roasir ko ätäi piririanik, kon wou epar mowon kiro utai, is kiro roasir mesin isan woi wa ererai.” <n>Habakuk 2:3-4</n> 


text:
<pb/>Kiro roasiret akan woiaka epar moin utoin, okon, ak Anut siakup wa rawaiei. Utianik, ik ak senek wa, ik akan onok wa tainoriäum. Wa! Ik, Anut nukan roasiret, iken woiok epar momun, okon, ik ko pak orip orip awau rawam.<pb/>


text:
Woiok epar maun onok kiro kesek. Anut nukas owo osap owaun aikowon ik kiro osap owaun kume raum kiro epar ik tawa owam. Ik kiro osap iken amiokos aparau wa, utianik, ik äpu kiro osap epar owam. 


text:
Meten roasiret ak akan woiaka epar miäin, okon, Anut nukan wou ak mesin erermara, kiro roasiret eposek äiewon. 


text:
<pb/>Ik äpu Anut nukasar omar omnokou pak nukan ämänisar ate mowon. Ik kiro mesin iken woiok epar momun. Kesermoi, ik äpu, osap erekapu ik rusa apariäum, kiro osap Anut nukas osap roasiret akas aparau senek wa oianik, ate mowon. Abel, Enok, Noa ak Anut mesin woiaka epar moin. 


text:
<pb/>Abel ko Anut mesin kon wou epar mowon, okon, ko opur makeanik, Anut nuruwon. Anut nukas kiro onok aparianik, ko mesin wou ererwon. Kain ko nais osap Anut nuruwon, utianik, ko mesin wou ererau wa. Abel kon wou epar mowon, okon, kos kon osap nurunuk, Anut nukas ko ro eposek auruwon. Abel ko meiewon, utianik, kon wou epar mowon ämän rusapai aikorai. 


text:
<pb/>Enok nais kon wou epar mowon, okon, Anut nukas ko meiäu wa, awau enipsau orip imäiewon. Roasiret ak itanein, itanein, ko aparau wa, owon, Anut nukas imäumara, tonowon. Anut nukan ämänis keser äiewon, “Enok ko Anut nukas imäiäu wa opok, ko Anut nukan onok erekapu tainornuk, Anut ko kon onok aparianik, ko mesin kon wou ererwon.” 


text:
Kar ro ko kon wou Anut mesin epar mau wa, ko Anut nukan ronkat tainorau senek wa. Anut ko mesin wou wa ererai. Inok ro ko Anut siakup tonaun, ko Anut rau mesin kon wou epar mai. Ro Anut aparaun sarau sakau miäu, Anut nukas kiro ro eposek isanaraun wou epar mai. 


text:
<pb/>Noa nais kon wou epar mowon, okon, Anut nukas Noa auruwon, “Is an näwäu okoro omnokou opok surita, koianik, roasiret onok aru miäin erekapu anas oware jai. Roasiret kiro onok meter aparau wa.” Noa ko Anut nukan ämän roianik, kon wou epar mowon, okon, ko Anut nukan ämän tainorianik, kon tupsiu pak eposek rawaun ous ate mowon. Ko keseria, karauk roasiret akan onok aru amop ätär marowon. Noa kon wou epar mowon, okon, Anut nukas ko ro eposek äiewon. Apraham Anut mesin wou epar mowon. 


text:
<pb/>Apraham nais kon wou epar mowon, okon, Anut nukas Apraham auruwon, “Na nan mena utoinam, kar om isam owaun man.” Kiro om owaun Anut nukas sare muruwon. Ko kon wou epar mowon, okon, ko Anut nukan ämän tainormara, nukan mena ute manowon. Ko kiro mena äpu wa, ko erar sepuk potowon. 


text:
Kon wou epar mowon, okon, ko Anut nukas kiro omnokou owaun auruwon ko pote kiro omnokou oumara, kar menan ro senek rawon. Ko ninaun ser ou mianik, rawon. Aisak Jekop ori au nais ser ou momasa, rairin. Meter Anut nukas au nais om ataun äiewon. 


text:
Apraham ko wou erer orip ser owa rawon, owon, Anut nukas kar näu mena ou sosop orip sare monuk, ko kiro opok orip orip eposek rawaun kume rawon. Anut nukas kon ronkat pakas kiro näu mena orip orip sakau rawaun ate mowon. 


text:
<pb/>Apraham, ko koiam senes ko mokoi mau senek wa. Sara nais ko emas asir ko mokoi owau senek wa. Apraham kon wou epar mowon, okon, Anut nukas sakau nurunuk, ko mokoi mowon. Ko äpu meter Anut nukas paip muruwon, kiro epar päi. 


text:
Kiro ro Apraham ko koiam senes, ko meiäuruwon, utianik, ko pakas roasiret sosop omar oikan pai senek sarein. Kiro roasiret sosop sosop senes upinan uskakar senek. Kar ros ninaräun senek itok wa. 


text:
<pb/>Kiro roat ak akan woiaka epar me rainus, meiein. Anut nukas owo osap owaun paip marowon ak kiro osap owau wa. Ak erarar meiein. Ak äpu, kiro osap tawa päi ak owaiei, kesermoi, akan woiaka näu sarewon. Ak roasiret keser awaroin, “Okoro omnokou kiro iken wa, ik kar menan roat senek erar koi raum. Iken omnokou senes Anut nukas ikaun paip mowon kiro rau.” 


text:
Roasiret ak kesek ämän arena rai, ik äpu kiro roasiret ak kar epar mena owaun rai ronkate raiäi, ak tawa kiro owaiei. 


text:
Utianik, kiro roat ak mena eposek owaun ronkateäin, kiro mena omar oik rau. Keserianik, ak Anut “Na iken Eit.” aurna rai, Anut nukas kiro mesin oiok wa nai. Kos kiro roat akan näu mena eposek orip orip rawaun sare marowon rau. 


text:
Anut nukas Apraham auruwon, “Is na pak paip keser mom, nan tupsiu sosop senes päiei. Kiro tupsiu Aisak pakas päiei.” <n>Stat 21:12</n> Apraham kon wou epar mowon. Kesernuk, Anut nukas Apraham nukan wou epar mowon ate aparaun rai auruwon, “Na nan mokoi Aisak weinam, is iram.” Keser aurnuk, Apraham nukas Aisak kon mokoi karartapau Anut nuraun wäurwon. Apraham kon wou epar mowon, okon, ko kiro onok keserwon. 


text:
Apraham nukas Aisak wäurnuk, meiäuruwon, kon ronkat Anut nukas roasiret meiäi ätäi sirware maun itok. Keseria, Aisak meiäurnuk, Anut nukas ko siräi mianik, ätäi Apraham nuruwon senek. Aisak, Jekop, Josep ak Anut mesin woiaka epar moin. 


text:
<pb/>Aisak nais kon wou epar mowon, okon, kos Jekop Iso ori au tawa jekur rawaun mesin Anut auruwon. 


text:
<pb/>Jekop nais kon wou epar mowon, okon, kos meiäurimara, kon naruauk teiermara, Josep nukan mokoit ori au jekur rawaun mesin Anut aurmara, ko jou murianik, meiewon. 


text:
<pb/>Josep nais kon wou epar mowon, okon, ko meiäurimara, ko äpu tawa Anut nukas Israel roasiret Ijip omsau pakas imware kowai, okon, Israel roasiret awarowon, “Ak Ijip omsau ute manaiei opok, isan isuk oumoi, ätäi erapok om oia, kiro opok up kuräiei.” Moses Anut mesin wou epar mowon. 


text:
<pb/>Moses nukan momok anak ori nais awan woiawa epar moirin, okon, kon anakus an jounuk, au keir 3 orip ko ämäi mosa, rawon. Au ko aparirin ko mokoi eposek senes. King-Pero nukas Israel roasiret keser awarowon, “Akan asiret mokoi an jouna, kiro mokoit akwarona, meiäiei.” Au kon ämän iminäu wa. 


text:
<pb/>Moses nais kon wou epar mowon, okon, ko urek nemara, ro näwäu sarewon. Roasiret akas ko King-Pero nukan asinakun mokoi äiena, ko kiro ämän rowau utiäwon. 


text:
Ko omnokoupaian onok tainormoi, kon wou ereraun onok aru mianik, ronkat owau wa. Kiro omnokoupaian onok tainorai, kurte wasaräi. Keserianik, Moses ko Anut nukan roasiret pak usu owaun ronkatewon. 


text:
Moses ko keser ronkatewon, “Is Ijip omsau pakan aiauk pak osap sosop oumoi, rapor rawau utom. Is Anut nukas kiro Krais tawa kowai äiewon, nukan enip pakas usu owam, kiro itok, tawa kos osap eposek irai.” 


text:
<pb/>Moses kon wou epar mowon, okon, ko Ijip omsau ute manowon opok, Ijip omsau kamwareäu ro Pero kasak peäu ko kiro iminäu wa. Roasiret ak Anut aparau senek wa. Utianik, Moses ko Anut aparwon senek, kon wou epar mowon sakau atowon. 


text:
Moses kon wou epar mowon, okon, ko Israel roasiret awaronuk, ak sipsip nak weanik, kon karian oumana, am iporu kiro karian opok momoi, akan ou rorok opok kiotor potoin. Ak kiro onok keserna, Anut nukan sarau eitek koumoi, akan ou rorok opok kiro opur karian aparianik, Israel roasiret akan urek mokoit wa akwaraiei, ak eposek rawaiei. Israel roasiret sosop akan woiaka epar moin. 


text:
<pb/>Israel roasiret akan woiaka epar moin, okon, ak Mas An Osou kurein. Kiro opok an wäpik, omnokou sakau emu rawon senek tai potoin. Ijip akan marai roat ak kiro an kureanik, kamuk nona, kiro anas ätäi suwor pemara, erekapu oware jewon. 


text:
<pb/>Israel roasiret akan woiaka epar moin, okon, ak omre 7 orip Jeriko näu mena porim kair arina, Anut nukas kiro porim uräiewon. 


text:
<pb/>Jeriko menan sapum asir Rehab ko kon wou epar mowon, okon, ko Israel akan päu aparaun roat kon jaukut senek kon owa imware tonomoi, o aromara, jekur kamwarowon. Karauk Jeriko roasiret ak Anut nukan ämän tainorau wa, ak erekapu meiein, ko meiäu wa. 


text:
<pb/>Is kar ämän awaraurim, utianik, Gidion, Barak, Samson, Jepta, Devit, Samuel pak Anut nukan ämän roianik, areai roat akan ämän wa awaram. Owon, is akan ämän awaram, omre rumuk sosop manai. 


text:
Kiro roat akan woiaka epar moin, okon, ak omsau erekapu pote, weräianik, akasar kiro pakan marai roat erekapu itimwaroin. Karauk roat akas roasiret jekur kamwarona, kiro roasiret ak akan jaunakat pak onok aru wa muratäiäi. Anut nukasar owo onok ak sarwaraun awarowon siar ko kiro onok kiro roat opok keserwon. Karauk roasiret akas opur laion akan oiaksau pene maroin. 


text:
Karauk akan iwäi jaunakat akas ep näwäu kararna, akas kiro ep jereäu koserin. Karauk roat akan iwäi jaunokot akas ak siräp rumukäus akwaraun urkaswariäi. Roasiret ak sakau wäpik akan woiaka epar moin, okon, Anut nukas sakau arowon. Kesernuk, ak marai roat sakau senes sareanik, akan iwäi jaunakat kar omsau pakan erekapu itimwaroin. 


text:
Karauk asiret akan woiaka epar moin, okon, akan roat ak meiein, Anut nukas ak ätäi siräiware mowon. Kiro roat ak ätäi akan asiret siarakap poteäin. Karauk roasiret ak Anut nukan onok tainorna rai, akan iwäi jaunakat akas karapus owa pote mareanik, awareäin, “Ak Anut nukan onok ätäi wa tainorna rai, ik ak wa akwarota, meiäiei.” Ak kiro ämän rowau wa, owon akan ronkat kesek, ak Anut nukan onok tainorna, akan iwäi jaunakat akas akwarona, meiäiei, ak tawa ätäi siräumoi, awau orip orip eposek rawaiei. 


text:
Karauk roasiret ak mänkäsiwareäin, karauk ak jeje ämän awareäin, karauk akan ipiaka muris sisikäianik, karapus owa mareäin. 


text:
Karauk ak karapus owa mareanik, aiaukus akwariain, Karauk so nukas kamukasar patir kurwareain. Karauk ak siräpis akwarona, meieäin. Karauk roasiret ak omjo wäpik, okon, ak sipsip, meme kerau oianik, takeäin. Ak saruku roasiret senek poteäin. Karauk roat akas kiro roasiret woiaka epar moin usu arianik, onok aru senes mareäin. 


text:
<pb/>Kiro Anut nukan roasiret akan onok eposek senes, okon, ak omnokoupaian roasiret pak erek rawau senek wa. Keserna, ak om puru opok, omtapau opok, aireu uru, om up uru pote raiäin. 


text:
<pb/>Kiro roasiret akan woiaka epar senes moin. Anut akanun kon wou erermara, karauk osap owaun awarowon. Utianik, ak kiro osap owau wa. 


text:
Owon, Anut nukas ak ik pak tawa osap eposek ikaun sare me rau. Ik nais iken woiok epar mam kos kiro roat pak tawa osap eposek ikaun sare mukowon rau kiro ikai.<pb/>


text:
Keserianik, meten roasiret sosop akan woiaka Anut mesin epar moin akas omar oikas ik apaike rai. Meter akan raiäi onokus akan woiaka epar moin onok owo senek kiro ik ätär mukorai. Ik nais ak senek rawau. Ik Anut nukas osap sare mukowon, owaun roat kurteäi senek sarau sakau mau. Apu kamuk ik wa sumau. Omjo usuäu iken enmaka opok rawai oi mianik, kurtäu. Kis usukonuk, ik kurtäu senek wa. Ik owo onok aru orip orip keseriäum kiro onokus sakatoiki raiäu oi kureanik, iken ronkat Jisas mesin karar mianik, wa wäsuk etäiäu, sakau kurtäu. 


text:
Ik orip orip Jisas mesin ronkatäu. Kos kon wou Anut mesin epar mowon senek, ik nais iken woiok epar mau. Kos iken woiok epar maun apu ätär mukowon, okon, ik ko tainorau. Kos ik sareikonuk, iken woiok epar momun sakau saräi. Kon wou epar mowon kiro ko utau wa, owon, ko äpu Anut nukas tawa kon wou eposek sare murai. Kesermoi, ko usu näwäu oumara, am äpäs opok meiewon. Roasiret akas keser ronkateäi, am äpäs opok meiäun kiro onok aru senes, utianik, ko kiro onok mesin ronkat owau wa ko sepuk meiewon. Rusapai ko omar oik Anut nukan ipou näu kaima patan opok tane rau. 


text:
<pb/>Epar senes, ak Jisas mesin jekur ronkatäiei. Onok aru miäin roat akas ko onok aru senes muriäin. Ko sakau tai raumara, kon wou epar mowon kiro utau wa. Ak ko mesin ronkateanik, kon onok tainoraiei. Keserianik, akan woiaka epar moin wa utaiei, kiro sakau rawai. 


text:
Jisas ko onok aru miäin roat akas wena, meiewon senek, ak akwarona, meiäu wa. Akan woiaka epar moin utaun rai, kiro roat akas usu arianik, akwaroin, utianik, ak sakau tai rain. Akas ak akwarona, erekapu meiäu wa. 


text:
Anut nukas akan woiaka sakau maun ämän awarowon, ak kiro ämän rakuswarou rai is ätäi awaraurim. Anut nukas ak kon mokoit äiewon. Kos keser äiewon, “Isan mokoit, Näwäu nukas ak usu aronuk, ak ko erar keseikou rai wa ronkatäu. Ak onok aru mona, kos ak ätäi eposek rawaun kesewarou. Ak kiro onok mesin woiaka aru wa mau. 


text:
Owon, ko kar ro mesin wous meieäu, kiro ro onok aru monuk rai, ko usu nurai. Kos kiro ro weanik, usu nurai, ‘ko isan mokoi senes’ äiäi.” <n>Sindaun 3:11-12</n> 


text:
<pb/>Kar ros kon mokoi onok aru monuk, usu nuriäu senek, Anut nukas keseriäu. Mokoit erekapu ak onok aru mona, akan momonakat akas usu ariai. Keseria, Anut nukas ak usu aronuk rai, ak sakau tai raumoi, ko mesin woiaka aru wa mau. Owon, ak kon mokoit. 


text:
Anut nukas kon mokoit onok aru mona, ak eposek rawaun usu areäu. Ko kiro onok karauk mokoit opok kesewarau wa. Kiro mokoit ak Anut nukan mokoit senes wa, kiro mokoit ak kurukan mokoit senek. Keseria, kos ak usu wa ariäu maro, ak kon mokoit wa. 


text:
Ik onok aru mota, iken moniokot akas ik eposek rawaun usu ikona, ik akan ämän tainoriäum. Anut nukas ko iken totomok kameäu ro kos ik eposek rawaun usu ikonuk, ik kon ämän epar tainoriäum. Keseria, ik ko pak orip orip rawam. 


text:
Ik mokoinakut raianik, ik owo onok aru mota, iken moniokot akas kiro onok ätäi wa keserau, eposek rawaun rai usu ikiain. Utianik, Anut nukas usu ikonuk, ik nuka senek orip orip eposek saräun keseriäu. 


text:
Anut nukas usu ikonuk, ik iken woiok aru miäu. Kiro usu oiäum tätäi senes, okon, ik kiro usu mesin iken woiok wa ereriäu. Utianik, usu oumoi, tawa rai rai, ik ätäi karauk onok aru wa mam, iken woiok ätäi eposek sareäu, ik woiok erer orip rawam. Ak jekuriar sakau tai rawe. 


text:
<pb/>Is ämän awaromin kiro epar, okon, ak jekuriar sakau tai rawe. Karauk roasiret ak kurtemoi, akan ipiak, isorak meienuk, ak jekur wa kurteäi senek wa keserau. Ak karauk roat keseriäi senek, akan ipiak isorak meiäi, sinuk, sepuk sakau momoi, kurtäiei. Ak keserna, Anut nukas owo osap owaun awarowon ko kiro osap arai. 


text:
Ak jekuriar sakau tai rawe, akan woiaka Jisas mesin epar moin kiro wa utau. Keserna, kar ro kon wou epar mowon utauru, ko akan onok eposek aparmoi, ätäi kon wou Jisas mesin epar maun sakau mai. 


text:
<pb/>Ak roasiret pak päurar senes raumoi, ak onok eposek senes Anut nukan onok senek mowe. Kar ro ko kiro onok eposek mau wa, kiro ro ko tawa iken Näwäu wa aparai. 


text:
Ak jekur sakau tai rawe, Anut nukas ak sarwareanik, kon wou ak mesin ererwon, ak ätäi ko wa sumkäinäu. Ak jekur aparaiei kar onok aru miäu ro ak kamuk opok, ko amurik katuau senek wa rawai. Amurik katuaus akan woia peanik, karauk o siakup raiäi aru mareäu senek kiro ros ak roasiret erekapu aru marai. 


text:
Ak ätäi jekur aparaiei, ak kamuk kar roasir ko sapum onok wa mai. Kar ro ko Iso senek wa saräu. Iso ko Anut mesin ronkatäu wa. Ko urek mokoi, okon, ko kon momokun osap erekapu owaun itok. Utianik, ko karar muti sounuri kon urektapaun sakau erekapu kon amak nuruwon. 


text:
Ak äpu Iso ko kiro onok keserianik, rai rai, ko kon momok opokan jekur rawaun ämän owaun potowon. Ko jekur rawaun ämän owaun sakau waiewon. Utianik, kon momokus jekur rawaun ämän aurau wa. Owon, Iso ko kon urektapaun sakau erekapu kon amak nuruwon, okon, ko kar apu pakas ätäi kiro ämän owau senek wa. 


text:
<pb/>Ak roasiret Jisas mesin woiaka epar moin, ak akan awau mena tonauri. Ak rusapai kiro mena kotomarau senek wa. Ak Israel roasiret senek wa, Israel roasir ak Sainai omtapau siakupai tonoin. Ak kiro omtapau kotomaraun itok. Ep näwäu kiro omtapau opok jere rawon. Kiro omtapau kukuman kitir raumoi, urir näwäu kiro opok pe rawon. 


text:
Kiro omtapau opok parau ur jejep pak Anut nukan pätu pak ak roin. Ak Anut nukan ämän roianik, sakau iminemoi, ak Moses keser aurin, “Moses, nas Anut aur, ik kon ämän ekep rowau utom.” 


text:
Anut nukas Israel roasiret sakau ämän keser awarowon, “Inok roasir ko kiro omtapau kotomarai, ak ko aiaukus wena, meiäi. Bulmakau ra, sipsip ra ak kiro omtapau kotomaraiei, ak nais aiaukus akwarona, meiäiei.” <n>Kisim Bek 19:12-13</n> 


text:
<pb/>Roasiret akan amiakas kiro osap omtapau opok rain aparianik, iminein. Keserna, Moses nuka nais keser äiewon, “Is sakau näu iminem.” <n>Lo 9:19</n> 


text:
<pb/>Utianik, ak woiaka epar moin roasiret, ak kiro mena tonau wa. Ak awau mena Saion omtapau opok tonoin. Anut nuka orip orip awau raiäu ak kon mena tonoin. Kiro mena, Jerusalem awau, omar oik rau. Ak Anut nukan sarau eitek sosop senes ak karar turur raumoi, woiaka erer orip rain opok tonoin. 


text:
Ak Anut nukan mokoit turur rain opok tonoin. Kiro mokoit erekapu ak kon urek mokoi senek rai, akan enmaka omar oik jer wein rau. Ak roasiret, ak Anut rawa tonoin. Kos roasiret erekapu wasarewareäu. Ak meteran roasiret meieanik, omar oik rain siarakap tonoin. Kiro roasiret ak Anut nukan amukup roasiret eposek senes. 


text:
Ak nais Jisas rawa tonoin. Jisas ko roasiret pak Anut pak kamuk raiäu ro. Kos paip awau Anut nuka pakan roasiret siarakap oi kowon. Kon karianas roasiret eposek rawaun paip momoi, uris kurewon. Kon karianas Abel nukan karian itimorwon. Abel nukan karianas Kain nukan onok aru ätäi amuk kuräun äiewon, utianik, Jisas nukan karianas iken onok aru jäkäiäun äieu. 


text:
<pb/>Ak rowe! Anut nukas kon ämän awaronuk, ak wa utau jekur rowaiei. Anut nukas iken askanai ak okoro omnokou opok rain kon sakau ämän awarowon, ak rowau wa. Keserna, kos ak akwaraurnuk, ak imine manaun apu wäpik. Rusapai, Anut omar oikas arera. Keserianik, rusapai inok roasir ko kon ämän roumoi, tainorau wa, kiro roasir ko owose imine manai? Wa, ko usu näwäu senes owai. 


text:
Anut nukas meter kon oksaus äianik, mim äsimornuk, okoro omnokou erekapu ritoriäwon. Utianik, rusapai ko paip keser mowon, “Omre karar opokar, is ätäi mim äsimorta, omnokou erekapu ritorai. Omnokou karar wa ritorai, omar pak erek ritorai.” <n>Hagai 2:6</n> 


text:
<pb/>Anut nukas ‘Omre karar opokar, is keseram’, äienuk, ik epar äpu mom, osap ate mowon kos mim äsimornuk, erekapu ritorai. Kos osap erekapu oi manai. Kar osap wa rawai. Karauk osap orip orip rawaun ate mowon, kiro karar wa aru marai. 


text:
<pb/>Keserianik, Anut nukas ik kon roasiret senes awau orip orip rawaun sare mukowon, kiro kon näu mena owam. Ko kiro mena wa aru mai, okon, ik wa aru mukai. Keseria, ik kon enip jou mau. Ik kon ämän tainorianik, kon wou ereraun ko jou murau. Keseria, ik ko iminemoi, kon inkaruru rawau. 


text:
Owon, iken Anut ko ep senek. Epis osap erekapu jereäu senek, kos roasiret kon ämän tainorau wa erekapu aru marai.<pb/>


text:
Kar menan roat akas akan mena kouna, akan owa imware tonaiei. Meter karauk roat akas kar menan roat akan owa imware koin. Ak äpu wa, akas kiro erar roat äiäin, utianik, kiro roat ak Anut nukan sarau eitek. 


text:
<pb/>Roat woiaka epar moin karapus owa rai, ak kiro roat mesin wa rakuswarau. Ak karapus owa rauna rai, karauk roasiret akas ak sarwaraun keseriäi senek akas nais kiro roat keseriar sarwaraiei. Akan jaunakat Jisas nukan sarau mianik, usu näwäu oiäi mesin wa rakuswarau. Ak kiro roat pak erek usu owaun itok, okon, akas ak sarwaraiei. 


text:
<pb/>Roat ak asir oin akan asiret pak rapor rawaiei. Ak karauk asiret pak wa sapum onok mau. Inok roasir ko sapum onok mai, tawa Anut nukas kon onok aru wasare muromoi, ko aru murai. 


text:
<pb/>Ak aiauk mesin ekep wa ronkatäu. Ak osap eteinak orip kiro äiäk. Anut nukas keser äiewon, “Is ak wa utwaram. Is ak mekesirak wa aram.” <n>Lo 31:6</n> 


text:
<pb/>Keseria, ik sakau tai raumoi, ik karar karar keser äiäu, “Näwäu ko isan sareiriäu ro. Is wa iminäm. Karauk roat akas is erekapu wa aru muraiei.” <n>Buk Song 118:6-7</n> 


text:
<pb/>Akan meten kamwareäi roat mesin ätäi ronkatäiei. Kiro roat akas Anut nukan ämän tamaroin. Kiro roat ak akan woiaka epar moin senek, ak nais akan onok tainoraiei. 


text:
<pb/>Ak akan onok tainoraun itok, owon, Jisas Krais nukan onok karar. Ko kar onok wa piririäu. Kukam, rusapai, tawa, orip orip ko kon roasiret sarwaraun apu karar tainoriäu. 


text:
<pb/>Ak karauk ämän awau atap atap akan meten tamareäin roat akas awarau wa, kiro wa tainorau. Kiro ämän awaus onok aru akan apu opok marai. Kiro roat awau ak o jaun sintore ämän atap atap ariai. Kis akan woiaka epar moin wa sarwarai. Anut nukan wou näu oripas akan woiaka epar moin sarwarai. 


text:
<pb/>Iken onok aru jäkäiäun omoi rau. Kiro Jisas nukan am äpäs. Kiro Anut kamuk raiäi roat akas Anut osap nuriäi patan senek. Roasiret ak meten sintore ämän tainoraun orip orip ronkateäi, am äpäsis ak sarwarau senek wa. 


text:
Ik äpu Anut kamuk raiäu ro näwäu senes ko opur karian oumara, roasiret akan onok aru jäkäiäun Anut raiäu ou waru asu senes uru oi toneäu. Utianik, opur näu oianik, pote näu mena kasakupai erekapu make kureäi. 


text:
Kiro onok senek Jisas nais ko näu mena kasakupai wena, meiewon. Kon karianas roasiret akan onok aru jäkäinuk, roasiret ak Anut nukan amuk opok eposek sarein. 


text:
Ko am äpäs opok äsäi mona, meiäun oiok nowon. Keseria, ik meten sintore ämän utomoi, Jisas siakup mena kasakupai poteanik, ik ko senek oiorok naun itok. Ik kon onok tainorianik, iken meteran onok utau. 


text:
Owon, okoro omnokou opok iken mena senes wa. Kiro omnokou orip orip wa rawai. Iken mena senes kiro Anut rawa rau, ik tawa tonam. Kiro mena orip orip rawai. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas iken onok aru kararpai kau mukowon, okon, ik kon enip ateanik, Anut nukan enip orip orip jou murau. Kiro onok opur makeanik, Anut nuriäum senek, kiro Anut nukan wou ererai. 


text:
Ak karauk roasiret sarwaraun ronkat kiro wa utau. Ak osap orip, ak karauk roasiret osap wäpik arowe. Kiro onok opur makeanik, Anut nuriäi senek, kiro Anut nukan wou ererai. 


text:
<pb/>Ak akan kamwareäi roat näunäu akan ämän roumoi, jekur tainorwe. Kiro roat ak sakau orip akas ak kamwareäi. Akas akan totomaka jekur rawaun rai kamwareanik, tawa Anut nukan amuk opok akan sarau owose moin auraiei. Keseria, ak kiro roat akan ämän jekur tainorna, akan woiaka erer orip sarau maiei, ak woiaka aru wa mai. Utianik, ak akan woiaka erer orip wa sarau mona rai, akas roasiret jekur wa kamwaraiei. 


text:
<pb/>Ak ik mesin orip orip Anut aurwe. Iken ronkat ik Anut nukan amuk opok ämän wäpik, owon, ik orip orip onok eposek karar maurum. 


text:
Is ak sakau awarom, ak is mesin Anut aurna, kos is äsimoirnuk, ak rawa kurte ätäi kowam. Isan ämän pataraun Anut aurim. 


text:
Is Anut aurim, kos ak sarwarnuk, akan woiaka päurar rawai. Owo onok eposek kos keseraun äiewon, ak kiro onok keseraiei. Iken Näwäu, Jisas ko sipsip kamwareäu ro näwäu. Jisas ko meienuk, Anut nukas ätäi siräi mowon. Kon karianas orip orip awau rawaun paip mowon. Is Anut aurim, kos ak sarwarnuk, ak kon sarau eposek mona, kon wou ererai. Kiro mesin, ik Jisas Krais nukan enip orip orip jou muri rawau. Epar! Is karauk ämän awaraurim. 


text:
<pb/>O, Jaiat, is kiro ämän awaromin, ak jekuriar rowe. Akan woiaka sakau rawaun is okoro jer we maromin. Kiro rumukäu wa. 


text:
Ak äpu, iken jaunok, Timoti ko karapus owa rawon ko utona, nowon. Utianik, ko is rawa kounuk rai, is ko ori erek ak apwaraun kowamur. 


text:
<pb/>Akan kamwareäi roat näunäu pak Anut nukan roasiret ak pak rai, ikes ak ‘pere’ awarom. Akan jaunakat Itali omsau pakan akas nais ‘pere’ awaroi. 


text:
O jaiat, is Jems, Anut pak iken Näwäu, Jisas Krais awan sarau ros ak Israel roasiret omsau atap atap pote rai jer we marom. Usu owaun onok. 


text:
Keseria, ak orip orip sakau tai rawe. Kiro onok ak opok sakau päi, ak jekur rawaiei. Keseria, Anut nukan onok ak opok wa ämäiäi. Wa senes wa, akan onok eposek näwäu sarianik, Anut nukan onok erekapu tainoraiei. 


text:
<pb/>Utianik, inok ro ak kamuk ko ronkat eposek wa, ko Anut nukas kiro ronkat eposek nuraun aurnuk, Anut nukasar ko nurai, owon, Anut nukas roasiret akan onok wa wasare marai, ko roasiret erekapu wou erer orip erar areäu. 


text:
Utianik, ko Anut nukas owo osap nuraun auromoi, kon ronkat oirori wa mai, ko kon wou epar oripas aurai. Inok roasir ko ronkat oirori oripas auriäu, ko am iporu uriris atwareäu senek keseriäu. 


text:
Kesek roasir kon ronkat oirori rau, ko owo onok miäwon kiro ro sakau tai wa raiäu. Keseria, ko kar osap Anut pakan owam rai ronkatäu senek wa. 


text:
Utianik, kar ro ko osap sosop orip, Anut nukas kon enip eposek erar senek ätär murunuk, ko nepipiraura. Owon, ko am musip senek sawanäi. 


text:
San näwäu penuk, kon osous am musip atonuk, mer eposek sawaneanik, räkäi nomoi, aru miäu. Kiro senek, osap sosop orip ro nais sarau me rawai ses opok am musip keseriäu senek keserai. 


text:
<pb/>Inok ro kar usu ko opok penuk, sakau tai raiäu ko nepipirai. Ko usu erekapu itimornuk rai, Anut nukas totok orip orip awau rawaun sakau nurai. Inok roasir Anut mesin wous meieäu, Anut nukas kiro osap eposek nuram äiewon. 


text:
Utianik, inok ro onok aru maun wou siräunuk rai, kon ronkat, ‘Anut nukas kiro onok aru maun reurou’ rai wa äiäu. Anut ko onok aru maun wa reukiäu. Wa senes wa, onok arus Anut reurau senek itok wa. Ätäi, Anut nukas kar ro onok aru maun wa reuriäu. 


text:
Kiro onok aru maun ronkatis ik reukonuk, onok aru mota, kiro onok aru näwäu sarenuk, iken totomok meiäiei. 


text:
Osap eposek pak onok eposek erekapu oiäum kiro iken momonok Anut nuka pakas erar koiäi, kosar arou omar oik rai ate mowon. Ko orip orip sakau tai raiäu, ko san iwau senek wa piririäu. 


text:
Anut nukasar nukan ronkat pakas, iken momonek sarewon. Kon epar ämän oripas ik o uku amke muriäu senek sare mukaun mukowon. Karauk osap erekapu ko ate mowon ikes itimwareäum. Ämän jekur roianik, sarau mau 


text:
<pb/>O isan jaiat, ak wa wou wäu. Ak erekapu, karauk roat akan ämän jekur roinai, ak kurte ämän ätäi wa aräu. Akas kurte wa kasiaka päu. 


text:
Keseria, sapum onok pak karauk onok aru miäi kiro utowe. Ak akasar akan enmaka jou utoinai, Anut nukas kiro ämän akan woiaka uru marowon sakau atowe. Kiro ämänis akan totomok imware jekur maraun itok. 


text:
<pb/>Ak Anut nukan ämän erar wa rowe. Ak ämän roianik, ‘ik ro eposek raum’ rai wa sätäiäu. Kon ämän roinai, tainorwe. 


text:
Owon, inok ro ko Anut nukan ämän roumara, wa tainoriäu ko ro siror oumara, nukan nepu apariäu senek. 


text:
Ko nukakan nepu siror opok aparmara, ute maneanik, nukan nepu owo senek aparwon, kiro kurte rämkäsiriäu. 


text:
Utianik, ik Anut nukan sintore ämän eposek tainorta rai, onok arus ko ätai wa sakau kamoikai. Keseria, inok roasir ko kiro sintore ämän tainoraun orip orip jekur ninareanik, ko erar roumara, wa rämkäsiriäu, ko kiro ämän tainoriäu, okon, Anut nukas kon onok aparianik, kon sarau miäu eposek sare murai. 


text:
<pb/>Utianik, kar ros Jisas mesin wou epar mianik, ‘is orip orip tup apariäim’ rai äiäu, utianik, kiro keser äiäu ro ko kon oksau jekur wa kameäu, kon oksau pakas ämän sepuk sepuk miäu. Kiro ro ko nukasar nuka sätäuriäu. Anut nukan amukup ko tup erar apariäu. 


text:
Utianik, inok ro ko Jisas mesin wou epar mianik, onok eposek orip aun mokoit pak wäimäs asiret usu orip pak sarwareanik, okoro omnokou pakan onok aru wa tainoriäu, Anut iken momonok kiro ro kon amuk opok kon wou epar mowon amop murianik, ko ämän wäpik, ro eposek aurai.<pb/>


text:
O isan jaiat, ak Jisas Krais, iken Näwäu enip jou orip nukan mesin woiok epar miäi roasiret, ak roat osap sosop orip imwareäi senek saruku roasiret nais keseriar imwarowe. 


text:
Ak kiro totok ämän ronkatewe. Kar ses opok, kar ro ko omjo awau orkemoi, mer eposek momara, akan tururiäi owa tonai. Kiro ses opokar, kar saruku ro, ko mer eposek makau wa ran kiro owa tonai. 


text:
Kiro ro mer eposek orip aparmana, auraiei, ‘Na okoro omoi eposek opok koi tane’, kiro saruku ro auraiei, ‘Na tai rau’, ara ‘Na isan isiap koi tane’. 


text:
Ak kiro onok keserna rai, kiro akan ronkatis karauk roat akan onok wasarewarorai. Ak akan ronkat aru pakas wasarewareäi roat senek sareanik, ak akan onok wa jekur wasarewareäi. 


text:
<pb/>O isan jaiat, ak rowe, Anut nukas okoro omnokou pakan saruku roasiret akan woiaka epar sakau maun sare mareanik, kon kameäu mena tonaun paip marowon. Anut nukas roasiret erekapu ak konun woiakas meiein pak erek kiro paip marowon. 


text:
Utianik, ak kiro saruku roasiret mekesiraka ariai. Ak rowe, saruku roat akas onok aru ak opok wa mareäi. Kiro roat ak osap sosop orip akas epar ak aru mareanik, wasarewaraun roat siakup imware poteäi. 


text:
<pb/>Anut nukan buk opok, iken Näwäu nukan sintore ämän keser aikou, ‘Na naka mesin wonas meieäum senek karauk roasiret akanun nais keseriar wonas meiäm.’ <n>Wok Pris 19:18</n> Ak kiro sintore ämän eposek senes jekur tainori rai, ak onok eposek keseriäi. 


text:
Utianik, ak kar ro eposek isanarianik, kar ro mekesiraka nuraiei, kiro ak onok aru moi. Kiro sintore ämänis ak sintore ämän wa tainoriäi roat ätär marou. 


text:
Okoro ämän epar, owon, kar ro ko sintore ämän erekapu tainorianik, kar eteinak wa tainornuk rai, Anut nukan amukup kiro ro ko sintore ämän erekapu espäiewon. 


text:
Owon, ik äpu, Anut nukas keser aikowon, ‘Ak jaunakat akan asir pak wa ariäu.’ ‘Ak kar ro wena, wa meiäu.’ <n>Kisim Bek 20:13-14</n> Utianik, na jaunan asik pak wa ariäu, na kar ro weta, meiewon, kiro na Anut nukan sintore ämän erekapu espäiäum. 


text:
Anut nukan sintore ämänis ik kar ro nukan sarau roasiret wa rawam äieu. Kiro sintore ämän eposek kisar Anut nukas iken onok aru wasare mukai. Keseria, ak orip orip kiro sintore ämän nukan inkaruru raianik, ämän moinai, akan sarau mowe. 


text:
Inok ro ko kon jaukut mesin wa wouti miäu, tawa Anut nukas ik wasareikaun ses opok ko wa wouti murai. Utianik, inok ro karauk roat mesin wouti mareäu, ko Anut nukas wasarewaraun ses opok isanarai. Jisas mesin wou epar mowon ron sarau. 


text:
<pb/>O isan jaiat, kar ro kon wou Jisas mesin epar mowon ros äiäu, “Isan woi Krais mesin epar mom.” Keser äianik, ko karauk roat wa sarwareäu, kiro kon wou epar mowonus, Anut rawa wa imäi tonai. 


text:
Utianik, kar roasir ko omjo aru orip ra o wäpik raunuk, ak kamuk opok kar ros ko aurai, “Nan won päurar rawai, na potoinam, nan omjo moinam, o pote je,” kiro ämänis ko owose isanarai? Akasar ko omjo nurumoi, änäp täiraun o nuruwe. 


text:
Woiaka epar maun onok kesenek. Akan woiaka epar moin karauk roasiret sarwaraun sarau wa miäi, ak erar rauna rai, kiro woiaka epar moin kiro meiewon senek. 


text:
<pb/>Kar ros äiäi, “Kar ro ko kon wou epar miäu, kar ro ko onok eposek miäu.” Utianik, kar ro kon wou epar momara, karauk saruku roasiret sarwarau wa, is kon wou Jisas mesin epar mowon owose äpu mam? Isan onok eposekus isan woi epar momin ätär maronuk, aparaiei. 


text:
Na Anut karar rau äpu ra? Na keseriäum, kiro eposek. Utianik, ak rowe, osou aru ran Anut karar rau äpu momana, näwäu iminemoi, karkairiäi. 


text:
<pb/>Ak otop roat, ak Jisas mesin akan woiaka epar mianik, karauk roat wa sarwareäi, kis akan woiaka eposek sare mai ra? Is akan ronkat aru ak ätär maram. 


text:
Meter iken askanai Apraham nukas kon mokoi Aisak opur makeäin patan opok nini mianik, Anut nuraun keserwon. Kiro ses opok, Anut nukas Apraham kon amuk opok eposek rau rai äiewon. 


text:
Ak äpu ra? Apraham ko Anut mesin erar wou epar mau wa. Ko Anut mesin wou epar momara, sarau mowon, okon, Anut nukas ko ro eposek äiewon. 


text:
Kesernuk, Anut nukan ämän meter äiewon epar pewon. Kiro ämän keser äiewon, “Apraham ko Anut mesin kon wou epar mowon, okon, Anut nukas ko ro eposek auruwon.” <n>Stat 15:6</n> Kiro onokun, ko Anut nukan paipiauk äiein. 


text:
Kesek okon, ak äpu mowe, ik karar woiok epar momoi, sarau mau wa, kiro mesin Anut nukas ik ro eposek wa aikai. Inok ro ko Jisas mesin wou epar mianik sarau mai, kiro ro Anut nukas eposek aurai. 


text:
<pb/>Rehab ko apu pakan asir ko nais keseriar keserwon. Josua nukas Israel ro oirori Jeriko näu mena päu aparaun äsimwatonuk, peisa, kos ämäi mateanik, kar apu pakas ätäi äsimwatonuk manoirin, okon, Anut nukas ko kon amukup asir eposek auruwon. <n>Josua 2:1-21</n> 


text:
<pb/>Kar ron enipsau kon osou manowon kiro ik äpu kiro enipsau meiewon rau. Keseriar, inok ro ko Jisas mesin kon wou epar mowon sarau mau wa, kiro ron wou epar mowon meiewon senek.<pb/>


text:
O jaiat, ak äpu, ik Anut nukan ämän tamareäum roat Anut nukas ik sakaurar wasareikai, karauk roasiret päurar wasarewarai, okon, ak Anut nukan ämän tamaraun roat ak kamuk sosop wa saräu. 


text:
Ik erekapu ronkat aru penuk, onok aru miäum, utianik, kar ro kon oksaus kar ämän aru wa miäu, kiro ro eposek senes. Ko nukasar nukan enipsau jekur kamäun itok. 


text:
<pb/>Ik opur hos nukan oksau opok ain eteinak mianik, kiro ain reurta, hos erapakas manaun iken ronkat tainoria, maneäu. 


text:
Ous nais ronkatewe. Ous ko näwäu senes urir sakaus pairnuk, maneäu, utianik, ous nukan stia eteinak keputirnuk, kiro ous näwäu ron ronkat tainori maneäu. 


text:
Iken oioksau nais kesenek, oioksau ko eteinak. Utianik, kiro oioksaus näwäu nepipirmara, nukan enip oik jou miäu. Ak ronkatewe, ep katou eteinakus jeremara, kurukan osap erekapu jereäu. 


text:
Rowe, iken oioksau kiro ep katou senek, onok arus okoro omnokou kameäu senek oioksaus iken enmoksau erekapu kameäu. Kiro oioksaus ik onok aru sosop miäum. Oioksau ep sopou jereäu senek. Kiro ep onoktapau up näwäu uru jereäu pakas pewon. 


text:
<pb/>Okoro omnokou pakan opur, ai, män pak karauk osap mas an opok meter sei raiäin, rusapai roat akas erekapu imwareanik, jekur kamwareäi. 


text:
Utianik, kar ros kon oksau jekur kamäu senek itok wa, wa senes wa. Oksaus wa sumiäu, orip orip jeim ateäu. Kiro marasin aru roat akwariäu senek, iken oioksau opok ok pe rau. 


text:
<pb/>Kiro oksaus Näwäu, iken momonek, nukan enip oik jou muriäum. Utianik, kiro oksausar karauk roasiret Anut nukasar nuka senek ate marowon aru maraun sunwareäum. 


text:
Kiro oksaus Näwäu nukan enip oik muriäum, kiro oksausar karauk roasiret aru maraun sunwareäum. O isan jaiat, kiro onok keseriäum, kiro eposek wa, aru senes. 


text:
O isan jaiat, äriauk mu pakas kopi nemauk murai ra? Wa senes wa. Ätäi kopi mu pakas äriauk nemauk murau senek itok wa. Keseriar, muräi an pakas an eposek jeäumun nau senek wa. Ronkat eposek pak ronkat aru pak. 


text:
<pb/>Ak kamuk kar ro ronkat eposek orip rau ra? Kiro ro ko ronkat eposek orip kon jekur tane rawaun onok karauk roat ätär marai. Ko nukan enip oik wa jou mai. Ko ronkat eposek tainornuk, roat ak kon onok eposek aparaiei. 


text:
Utianik, ak karauk roat akan enmaka jou orip owaun mesin woiaka aru mareanik, akakan enmaka oik maun sarau me rai, akas ‘ik ronkat eposek orip’ rai wa ronkatewe. Ak kiro onok kesermoi, sätäumana, epar ämän eposek ämäi miäi. 


text:
Roat ak karauk roat akan enmaka jou orip owaun mesin woiaka aru mareäi, akakan enmaka oik maun apu itaneäi. Kiro roat ak päurar wa raiäi, ak onok aru karar keseriäi. 


text:
<pb/>Utianik, ronkat Anut pakas koiäu, kiro eposek senes. Ak ronkat eposek karar tainoriäi, karauk roasiret pak päurar raianik, karauk roat mesin ronkatemoi, akan ämän jekur tainoriäi. Karauk roat mesin woiakati maronuk, orip orip sarwareäi. Ak roasiret eposek pak roasiret aru pak erekapu sarwareäi. Ak onok eposek tainoraun wa sätäiäi, owo onok keseraun äiäi epar tainoriäi. 


text:
Ak woiaka päurar orip rauna, kiro onok woiaka päurar oripas, onok eposek keseriäi. Kiro onok eposek o uku woia wena, tup peäu senek, päi.<pb/>


text:
Aka aka owo onokun ketäumoi, weräiäi? Kiro enmaksau rororaun onok aru akan woiaka uru raunuk, aka aka weräiäi. 


text:
Ak osap owaun wousareäi, kiro osap owau senek itok wa, kesermana, ak karauk roat akan osap owaun ak akwarona, meiäun keseriäi. Ak osap owaun sakau ronkateäi nais wa oiäi, keseria, ak kasiaka penuk, ketäianik, weräiäi. Anut nukas ak osap araun wa auriäi, kiro onokun ak osap wa oiäi. 


text:
Ak akan enmaksaun karar ronkateanik, osap owaun Anut auriäi. Ak ronkat aru atap atap, okon, ak Anut owo osap owaun aurna, kos ak kiro osap wa ariäu. 


text:
<pb/>Ak Anut mesin woiaka epar mom äiäi, utianik, ak ko pak wa jekur raiäi. Ak äpu, inok roasir ko okoro omnokou pakan osap mesin wous meieäu ko Anut nukan iwäi jauk. Keseria, inok roasir ko nukasar okoro omnokou pakan osap mesin wous meiäun sare miäu ko nukasar Anut nukan iwäi jauk saräi. 


text:
Anut nukan ämänis äieu, “Kiro Anut nukan Osou Näu, Anut nukasar iken woiok uru mukowon ik Anut karar woiakas meiäun aikiäu.” Akan ronkat kiro ämän onoktapau wäpik ra? 


text:
Utianik, Anut nukas kon wou näu oripas sareikowon. Kiro onokun, Anut nukan ämänis äieu, “Anut nukas roasiret akasar akan enmaka oik jou miäi tai kurwareäu. Utianik, roasiret akan enmaka oik wa jou miäi Anut nukas kon wou näu oripas ak sarwareäu.” <n>Sindaun 3:34</n> 


text:
<pb/>Keseria, ak Anut nukan inkaruru raianik, kon ämän karar tainornai, Satan pak weräuwe. Ak keserna, ko imineware manai. 


text:
Ak Anut nuka siakup potona, kos ätäi ak siarakap kowai. Ak onok aru miäi roat, akan onok aru utowe. Ak roat ronkat oiroror orip, ak kiro ronkat aru akan woiaka uru rau ran oikurewe. 


text:
Ak akan onok aru mesin woiakati moinai, wopur orip waiewe. Ak nepipiriäi roat ak kiro utoinai, wopure rawe. Ak ioiai roat ir utoinai, waiewe. 


text:
Ak Anut nukan amuk opok akan enmaka oik wa jou mau, kos akan enmaka oik marai. Nan jaun sät ämän wa aurau 


text:
<pb/>O jaiat, ak akan karauk jaunakat enmaka opok ämän wa mau. Inok ro ko jauk enip opok ämän aru miäu ra, kon onok wasare muriäu ra, kiro ro ko sintore ämän opok ämän aru momara, sintore ämän wasare muriäu. Na kiro onok keseriäum, kiro na kiro sintore ämän wa tainoriäum, na sintore ämän wasare muriäum ro senek. 


text:
Anut nukasar kiro sintore ämän amop mowon, okon, nukas karar roasiret akan onok wasaräun itok. Nuka karar karauk roasiret imwareanik, karauk aru maraun itok. Keseria, na ro owo senek, okon, jaunan onok wasare murum? Ik owo osap tawa päun äpu wa, okon, ak owo sarau maun ämän sakau wa mau. 


text:
<pb/>Jaiat, ak rusapai isan ämän awaraurim rowe. Ak keser äiäi, “Is rusapai ra, ariwa ra, kar näu mena potea, woisan karar utomoi, is kiro opok aiauk sarau moita, aiauk sosop oi rawam.” 


text:
Ak owon keser äiäi? Ak ariwa owosäi äpu wa. Akan totomaka owo senek rawai? Ak iou senek pe tuemana, ätäi kurte wasareäu. 


text:
Utianik, ak keser äiewe, “Kiro Anut nukan ronkat raroi, ik awau raumoi, okoro sarau mau ra, enro sarau mau.” 


text:
<pb/>Ak rowe, inok roasir ko onok eposek keseraun äpu mowon, utianik, ko wa kesernuk rai, kiro roasir ko onok aru miäu.<pb/>


text:
Akan aiauk gol, silva pak aur jeäwon senek aru moin. Kiro akan onok aru miäin amop maronuk, ak ep senek jerwarai, owon, ak omnokou wasaräun omre siakup osap sosop turur moin. 


text:
Ak rowe, sarau roat akas akan woia sarau maroin, utianik, akas ätäi kiro sarau roat akan aiauk arau wa, okon, akas Anut nukas ak ätäi aru maraun rai aururai. Utianik, ak kiro roat akan ämän roianik, kau marau wa. Kiro sarau roat waiein, Anut sakau oripas akan wai rowon. 


text:
Kiro ses opok, ak okoro omnokou opok osap eposek sosop oianik, nepipir rain. Roat ak opur we jaun ak amke o sosop nuruna, näwäu sarenuk we jeäi senek, ak ran wasarewaraun ses siakup penuk, osap sosop oi raiäi. 


text:
Roat onok eposek oripas ak aru marau wa, utianik, akas ak ämän orip awareanik, akwarona, meiein. Ik sakau tai raia, usu oianik, Jisas kame rawau 


text:
<pb/>O jaiat, keseria, ak akan woiaka päurar orip rainai, iken Näwäu, Jisas Krais ätäi kowai kame rawe. Ak äpu, woi atak ro, ko kon woia o uku eposek päun apai raiäu. Ko wou päurar orip om nonuk, kon woian o uku tu päun kame raiäu. 


text:
Kiro onok keseriäu senek ak ran woiaka päurar orip rainai, sakau tai rawe, owon, iken Näwäu nuka ätäi kowaun ses atapuk rawau wa. 


text:
O jaiat, ak akan jaunakat pak wa auratäiäu. Ak keserna, Anut nukas akan onok wasarewarai. Kiro wasarewaraun ro ko rorokpai tai rau. 


text:
<pb/>Jaiat, meter Anut Näwäu nukan ämän roianik, areain roat ak Anut nukan ämän roasiret mare ariain ronkatewe, akan iwäi jaunakat akas aru maroin, sinuk, ak woiaka päurar orip, sakau momana, usu oin. Ak kiro onok keserin senek keserwe. 


text:
Ik äpu ak usu näwäu oianik, akan woiaka Näwäu mesin utau wa, ak nepipiraiei. Ak meter Jop nukan kinin roin. Ko wou päurar orip usu sosop owon, utianik, ak äpu, Näwäu nukas ko mesin wouti momara, eposek isanarwon. Näwäu ko wouti mukomara, ik mesin wous meieäu ro. 


text:
<pb/>O jaiat, okoro ämän amke rau, akan karauk ämän sakau maun omar oik ra, omnokou opok ra, karauk osap enip atea, akan ämän wa sakau mau. Utianik, ak “Wa” äuna rai, kiro itok. Ak “Io” äuna rai, kiro itok. Keserna, Anut nukas ak wasarewareanik, ak ämän orip rai wa awarai. Woiaka eparar orip Anut aurau 


text:
<pb/>Ak kamuk kar ro usu orip ra? Kiro ro ko Anut auraura. Kar ro ko wou erer orip rau ra? Kiro ro ko sir wemara, Anut nukan enip jou maura. 


text:
Utianik, ak kamuk kar ro ko sip orip raunuk raroi, kiro ro ko akan tup apwaraun kamwareäi roat näunäu awarona, kon sip mesin Anut auraurai. Ak Näwäu nukan enip ateanik, uer kon tapau opok kouraurai. 


text:
Ak woiaka epar momoi, Anut aurna, Näwäu nukas kiro ro jekurnuk, eposek saräi. Utianik, kiro ro ko onok aru mowon raroi, Näwäu nukas kon onok aru jäkäi murai. 


text:
Anut nukas akan onok aru jäkäi miäu, okon, ak karar karar akan jaunakat opok onok aru moin erekapu awarona, aka aka Anut erek aurna, akan onok aru jäkäi mareanik, jekwaronuk, ak eposek saräiei. Inok ro ko Anut nukan ämän tainoriäu ro kon ämän auriäu sakau orip, okon, Anut nukas kon auriäu ämän tainorai. 


text:
<pb/>Elaija ko ro ika senek, kos okoro omnokou opok om wa naun rai Anut sakau aurirawa, Anut nukas woisan 3 orip pak keir 6 orip pak om atonuk, om nau wa. 


text:
Keseria, ko ätäi Anut aurirawa, omar oikas om neanik, o uku ätäi tu pewon. Kar jaunok apu tuku tainorau wa akas imäianik, apu jekur ätär muraiei. 


text:
O isan jaiat, utianik, kar jaunok ak kamuk ko epar ämän tainorau utonuk, kar ros apu eposek ätäi ätär murunuk rai, kiro ro ko äpu mai, inok ros kar ro onok aru miäwon ätäi Anut siakup imäi kowai, kiro onok aru miäwon ron totok meiewon pakan ätäi imäiewon. Kiro onok pakas, Anut nukas kon onok aru sosop miäwon jäkäi murai.<pb/>


text:
Meter meter Anut ko okoro omnokou ate mau wa opok, Ämän rawon. Kiro Ämän ko Jisas. Ämän ko Anut nuka pak rawon. Ämän ko nukasar Anut. 


text:
<pb/>Kiro Ämänis osap erekapu ate mowon. Karauk osap ko amukmuti kar apu pakas päu wa. Osap erekapu pewon Ämänisar ate mowon. 


text:
Awau atakan orip orip rawaun sakau ko opok rau, kiro atakan rawaun sakaus arou roasiret maronuk, apariäi. 


text:
Kos roasiret kiro arou mesin awarau kowon. Kesernuk, roasiret erekapu ak kiro ämän roianik, akan woiaka kiro ämän mesin epar maun awarowon. 


text:
Jon nuka ko kiro arou wa. Ko erar kiro arou ruris pera, kon ämän amke okoro omnokou opok roasiret kiro arou mesin awarau kowon. 


text:
Kiro arou epar. Kiro arou peras okoro omnokou pakan roasiret erekapu arou kurwarnuk, akan woiaka uru merek kuräi. 


text:
<pb/>Kosar okoro omnokou ate mowon. Ko okoro omnokou opok koi rawon, utianik, okoro omnokou pakan roasiret ak ko äpu mau wa. 


text:
Keserna, karauk roasiret akan woiaka epar moin akas ko imäiein. Keseria, kos kiro roasiret akan woiaka konun epar moin imwareanik, ak Anut nukan mokoit asinakut sare marowon. 


text:
Ak Anut nukan mokoit saräun ak okoro omnokou pakan momonakat akan karianas atware mau wa. Anut nukan Osou Näus ate marowon, okon, Anut nuka karar akan momonaka. 


text:
<pb/>Kiro Ämän ro senek äräräumara, ik kamuk opok koi rawon. Kos kon wou näu oripas, ik sareikeanik, kon epar onok ätär mukowon. Ko kon momok, Anut, nukan mokoi karartapau. Keseria, momokun sakau näwäu oi kounuk, ik kiro sakau aparmun. 


text:
<pb/>Jon nukas ko mesin äiewon. Kos roasiret keser awarowon, “Is kiro ro mesin meter keser awareäimin, ‘Kar ro ko is mekesirap ruris pera, ko isan Näwäu. Is päu wa opok ko rawon.’ ” 


text:
Anut nukas kon sintore ämän Moses nukan ipokup monuk, kos roasiret kiro ämän tainoraun awariäwon, utianik, Anut nukas Jisas Krais äsimornuk, kon wou näu oripas sareikonuk, kon mokoi nukas kon onok epar pak kon wou näu pak ätär mukowon. 


text:
Kar ros Anut nukan nepu aparau wa. Anut nukan mokoi karar ko ran Anut, okon, ko momok siakup raumara, kos ik momok ätär mukiäu. An jomareäwon ro Jon nukan ämän. 


text:
<pb/>Juda roat näunäu akas Jerusalem menas karauk Anut kamuk raiäi roat pak karauk Liwai roat pak erek äsimwarona, pote Jon totorin, “Na ro inok?” 


text:
Keserna, Jon nukas kiro ämän ämäi mau wa, kos roasiret erekapu rauna ämän amop awarowon, “Is Krais wa.” 


text:
<pb/>Akas ätäi totorin, “Keseria, na inok? Na Anut nukan ämän roianik, areäum ro Elaija ra?” Kos ätäi awarowon, “Wa.” Akas ätäi totorin, “Na Anut nukan ämän roianik, areäum ro Anut nukasar sare musowon ik kume raumun ro ra?” Kos awarowon, “Wa.” 


text:
<pb/>Akas ätäiar keser totorin, “Keseria, nakas ik aik, nan ronkat na inok? Ik roat näunäu akas äsimoikona, koumun, ik ämän ätäi oi pote awaram, okon, na inok ro raroi nakasar aikam.” 


text:
<pb/>Jon nukas keser äiewon, “Meter Anut nukan ämän roianik, areawon ro Aisaia nukas keser jer wewon ‘Kar ron pätus ro wäpik mena om puru opok urwemoi, keser äieu, “Näwäu nukan apu jekur sare muruwe. Kon apu tuku sare muruwe.” äiewon.’ <n>Aisaia 40:3</n> Is kiro ro.” 


text:
Akas ätäi ko keser totorin, “Utianik, na Krais Anut nukas kon roasiret ätäi imwaraun sare musau wa, na Elaija wa, na kiro Anut nukan ämän roianik, areäum ro nais wa raroi, keseri, na owon roasiret an jomariäum?” 


text:
Jon nukas ätäi keser awarowon, “Is roasiret anas an jomareäim. Utianik, kar ro ak kampai tai rau ak ko äpu wa, kiro ro ko is mekesirap ruris koura, utianik, ko ro näwäu, is ro eposek wa, okon, is kon isou pakan su oi kuräun kiro itok wa.” 


text:
<pb/>Betani mena, Jordan an kasakup karaima, san peäwon pakaima kiro opok, Jon nukas roasiret an jomareäwon opok, kiro onok erekapu pewon. Jisas ko Anut nukan Mokoi senes. 


text:
<pb/>Ninoinus, tapera, Jon ko Jisas kounuk, aparmara, äiewon, “Ak aparwe, enro ro ko Anut nukan sipsip nak senes. Kos okoro omnokou pakan roasiret akan onok aru miäi jäkäi maraun kou. 


text:
Is kiro ro mesin meter ämän marea, awaromin, ‘Kar ro ko is mekesirap ruris pera, ko isan ro näwäu awaromin, owon, is päu wa opok, ko rawon.’ 


text:
<pb/>Jon nukas ätäiar äiewon, “Is Anut nukan Osou Näu omar oikas, ai manap senek, koumara, ko pak rawon aparmin. 


text:
Isaka nais is ko äpu wa, utianik, Anut nukas roasiret akan onok aru pakan piriraun anas an jomaraun sarau irowon. Kos airowon, ‘Isan Osou Näu koi kar ro pak raunuk, na äpu mam, kiro ro karar kos roasiret Osou Näus an jomarai.” 


text:
Jon nukas ätäiar äiewon, “Is kiro onok keserwon isakasar aparmin. Is epar senes awarom, ko Anut nukan Mokoi senes.” Jisas nukas kon tamareäu roat sare marowon. 


text:
Jisas nukas kiro roat ories ruris tainori potoirin pirir apwatomara, totwatowon, “Au owo itaneir?” Awas ätäi auririn, “Näu ro, tamukiäum ro, na erapok raiäum?” 


text:
<pb/>Kesersä, kos ätäi awatowon, “Au aparau pewer.” Keseria, au ko tainori potea, kon raiäu ou aparirin. Aparia, au ko pak pote ninoirin. Owon? Kiro omre iukärir senes, om iraun siakup. 


text:
Andru ko Saimon-Pita nukan amak, ko jauk ori koirin. Ko Jon an jomareäu ro nukan ämän roianik, jauk ori Jisas tainoririn. 


text:
Tapera ko Jisas nukan ou utia, amke potomara, kon awak Saimon tararmara, auruwon, “Ik Mesaia aparmun.” (Kiro enip Mesaia Ibru ämän, Grik ämänis Krais äiäi. Ko kiro ro Anut nukas kon roasiret ätäi imwaraun sare mowon.) 


text:
Andru nukas Saimon Jisas siakup imäi potonuk, Jisas nukas aparmara, äiewon, “Na Saimon, Jon nukan mokoi. Tawa nan enmat Sifas rawai.” (Kiro enip Sifas pirirmoi, Pita äiäiei. Kiro enip nukan onoktapau kiro ‘aitapau’.) 


text:
<pb/>Jisas ninowonus, tapera, ko Galili provins opok potaun ronkatewon. Ko poteanik, kar ro enip Filip tararmara, auruwon, “Na pe, is tainoir.” 


text:
Kesernuk, Filip pote, Nataniel tararmara, auruwon, “Ik kar ro tararmun. Meter Moses nukas sintore ämän buk opok kiro ro mesin jer wewon pak, karauk Anut nukan ämän roianik, areain roat akas nais ko mesin jer wein. Kon enip Jisas, Nasaret menan, Josep nukan mokoi.” 


text:
<pb/>Nataniel nukas äiewon, “Nasaret mena kiro eteinak. Kar osap eposek Nasaret menas kowai ra?” Kesernuk, Filip nukas ätäi auruwon, “Na peinam, apar.” 


text:
<pb/>Nataniel ko Jisas siakup potonuk potonuk, Jisas nukas aparmara, äiewon, “Aparwe! Okoro ro kou, ko Israel ro tuku senes. Ko kar sät ämän wa miäu.” 


text:
<pb/>Nataniel nukas ätäi Jisas ko totorwon, “Na is owose äpu murom?” Jisas nukas ätäi auruwon, “Is na Filip urweisau wa opok, na am uran siakup tane raumon apaisomin.” 


text:
<pb/>Nataniel ko kiro ämän roumara, auruwon, “Näu ro, tamukiäum ro, na Anut nukan Mokoi, na Israel roasiret kamwaraun ro näwäu.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Is na am uran siakup tane raumon aisomin mesin na won epar mom ra? Tawa nan amunas kurur näunäu atap atap aparam.” 


text:
Jisas nukas ätäiar auruwon, “Is na epar senes aisom, tawa omar im tuenuk, Anut nukan sarau eitek raut Ro Nukan Mokoi rawa tone koi, tone koi, rauna, na apwaram.”<pb/>


text:
Omre oiroror manonuk, Jisas nukas Filip Nataniel ori urwatowon, kar mena enip Kena, Galili provins opok, kar ro omre 3 opok, asir owon. Jisas nukan anak ko kiro roasir ori ourateirin awan owa rawon. 


text:
Ak wain an erekapu patarna, Jisas nukan anakus Jisas keser auruwon, “Roasiret wain an patar kurein.” 


text:
<pb/>Kon anakus ätäi wain an kameäi sarau roat awarowon, “Kos ak owo ämän awaronuk, ak kiro ämän tainorwe.” 


text:
Kiro owa mis näunäu 6 orip rawon. Kiro Juda akan onok an jowaun keseriäi. Kiro mis näunäu karar karar, dram näwäu senek. 


text:
Jisas nukas tamareäu roat awarowon, “Okoro mis uru an erekapu ok pe mowe.” Akas kon ämän roumana, kiro mis uru an äräinein. 


text:
Keserna, kos awarowon, “Karauk an ore oinai, pote, kiro o kameäu ro nuruwe.” Keseria, akas kiro an oremoi, oi pote nurin. 


text:
O kameäu ro ko kiro an oi potoin jewon. Kiro an wain etäiewon. Ko äpu wa ak kiro wain an erapakan oin. Kiro sarau roat ak karar erapakan oin ak äpu. Keseria, kiro o kameäu ros asir awau owon ro urwenuk, kounuk, keser auruwon, “Roat ak amke wain eposek arona, jeäi, kiro wain eposek erekapu jena, tawa wain eposek wa arona, jeäi. Utianik, na okoro wain eposek mota, rawon, rusapai oi koum!” 


text:
<pb/>Kiro kurur, Jisas nukas amke Kena mena, Galili provins opok, kon sakau näwäu ätär maronuk, kon tamareäu roat ko mesin akan woiaka epar moin. 


text:
Kiro keser kurea, Jisas kon anak amakut pak kon tamareäu roat pak Kena mena ute, Kapaneam mena potea, kiro opok om rumukurar rain. Jisas nukas roat onok aru miäi tempel owa rain emwarowon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Juda roasiret akan tup aparaun omre Ijip omsau ute koin ronkateäi tup, enip Pasowa siakup pe raunuk, Jisas ko Jerusalem näu mena potowon. 


text:
Ko Anut osap nuriäi tup ou näwäu uru tonomara, roat akas bulmakau, sipsip, ai raut oumana, kiro tup owa aiaukun karauk roat arona, akas kau mona, aiauk oi rain opok tone apwarwon. Karauk roat aiauk amuk weäi nais erek tone rain apwarwon. 


text:
Keseria, kos karauk mur oumara, im sakau irkiemoi, kiro opur raut erekapu tup owan emwaronuk, manoin. Kiro roat aiauk amuk weäi roat akan patan erekapu kour kure maronuk, akan aiauk erekapu mane kurewon. 


text:
Kiro roat akas ai raut aiaukun karauk roat araun rain kos sakau ämän awarowon, “Kiro osap erekapu oi manowe! Ak isan monian ou kiro amket maun mena senek wa sare mau.” 


text:
Kon tamareäu roat akas Jisas nukas kiro ämän äiewon roumana, kar ämän Anut nukan buk opok rau ätäi ronkatein. Kiro ämänis keser äieu, ‘Is nan ou tuku jekur eposek rawaun mesin woi uruas ep senek jerenuk, okon, is sarau sakau moram.’ <n>Buk Song 69:9</n> 


text:
<pb/>Juda roat näunäu akas Jisas nukas kiro onok keserwon aparmana, ätäi totorin, “Na ik owo kurur ätär mukota, ik äpu mam, kiro na Anut nukas sakau isowon?” 


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Utianik, akas okoro Anut osap nuriäi tup ou näwäu uräuna, isas omre 3 orip ätäi siräi mam.” 


text:
Akas ätäi totorin, “Nan ronkat, na okoro tup ou näwäu omre 3 orip maun itok ra? Roat ak okoro ou moin woisan 46 orip utomoi, patarin.” 


text:
Keseria, Anut nukas Jisas meiewon ätäi siräi murunuk, kiro ses opok, kon tamareäwon roat akas kiro ämän kos meter awarowon ämän kiro ätäi ronkatein. Anut nukan ämän kiro nuka mesin jer wein rawon pak Jisas nukas awarowon ämän mesin pak akan woiaka epar moin. Jisas ko roasiret akan ronkat kiro erekapu äpu mowon. 


text:
<pb/>Jisas ko Pasowa omre opok, Jerusalem näu mena raumara, kurur atap atap kesernuk, roasiret sosop ak kiro aparianik, akan woiaka ko mesin epar moin. 


text:
Utianik, Jisas ko kiro roasiret mesin kon wou epar mau wa, owon, akan woiaka uru akan ronkat äpu mowon. 


text:
Ko nukasar kiro roasiret akan woiaka uru owo senek rau äpu marowon, okon, kar ros kiro roasiret akan onok mesin aurau senek wa.<pb/>


text:
Kar pututu, ko Jisas rawon owa potomara, keser auruwon, “Näu ro, ik äpu na tamukiäum ro näwäu. Anut nukasar na äsimoisonuk, koumon. Na kurur atap atap keseruram senek kar ros keserau senek wa. Anut nukasar kiro ro pak raunuk, epar ko kiro kurur keserai.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Is epar senes aisom. Inok ro ko ätäi awau wa saräi, kiro ro ko Anut nukan kamwaraun mena kamäun wa aparai.” 


text:
<pb/>Nikodimas nukas ätäi Jisas totorwon, “Ro ko urek sarewon owose ätäi mokoi eteinak saräi? Ko ätäi anak wou uru tonomoi, ätäi awau saremara, naun senek itok ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Is epar senes aisom. Inok ro ko an pak Anut nukan Osou Näu orip an jowau wa, ko Anut nukan kamwaraun omoi wa tonai. 


text:
Roat ak akan enmaksau momonakat aninakat pakan oiäin, utianik, Anut nukan Osou Näus iken totomok awau orip orip rawaun sakau ikiäu. 


text:
Urir ko nukasar pemara, maneäu. Na kon jejep karar roiäum, utianik, ko erapakas pemara, manou, na äpu wa. Kiro senek, roasiret erekapu ak Anut nukan Osou Näus awau sarein ak keseriar keseraiei.” 


text:
<pb/>Jisas nukas auruwon, “Na okoro Israel omsau pakan roasiret tamareäum ro näwäu, na owose kiro onok äpu mau wa? 


text:
Is na epar senes aisom. Ik kiro ämän rusapai aisoram kiro ik erekapu äpu mianik, aparmun. Utianik, ak kiro ämän rowaun utoi. 


text:
Is ak okoro omnokou pakan onok awaromin woiaka epar wa mona rai, omar oikan onok awaram nais woiaka epar wa maiei. 


text:
Meter Moses nukas ro wäpik mena, om puru opok, män totok amauk opok, äsäi mowon senek, roat akas Ro Nukan Mokoi nais keseriar keseraiei. 


text:
<pb/>Anut nukas okoro omnokou pakan roasiret mesin wous meiemara, kon mokoi karartapau äsimornuk, kowon. Ko kiro onok kesernuk, inok roasir ko mesin wou epar mai, ko wa meiäi, kon totok orip orip awau rawai. 


text:
Owon, Anut nukas kon mokoi okoro omnokou opok roasiret wasarewaraun ro senek Anut nukan amukup ak ämän orip awaraun äsimorau wa, utianik, ko roasiret akan onok aru pakan imwaraun äsimorwon. 


text:
Inok roasir ko kon mokoi mesin wou epar mowon ko Anut nukan amuk opok ämän wäpik. Utianik, inok roasir ko mesin wou epar mau wa, ko ämän orip. Owon, ko Anut nukan Mokoi karartapau mesin wou epar mau wa. 


text:
Anut nukas okoro omnokou pakan roasiret keser wasarewarai; Anut nukan arou merek okoro omnokou opok kowon, utianik, okoro omnokou pakan roasiret ak erekapu okoro omnokou pakan onok aru mianik, pututu rawaun woiakas meieäi. Akan woiaka uru onok aru maun karar keseriäi. Keseria, ak kiro Anut nukan arou mesin woiakas meiäu wa. 


text:
Inok roasiret onok aru miäu, ko Anut nukan arou merek owaun utai. Kiro arou merekus ko onok aru miäu amop muraurnuk, iminemara, kiro arou merek opok wa kowai. 


text:
Inok roasir ko onok eposek keserai, ko arou merek opok peäu. Owon, kiro roasir sarau monuk, kiro karauk roat akas ko aparaiei.” Jon nukas Jisas mesin äiewon. 


text:
<pb/>Kiro keser kureanik, Jisas ko kon tamareäu roat pak Jerusalem näu mena utia, Judia provins opok pote om rumukurar raumara, roasiret an jomareäwon. 


text:
Jon ko nais kar an enip Ainon, Salim mena siakup roasiret an jomare rawon. Kiro mena an sosop rau, roasiret sosop ko rawa nona, kos an jomare rawon. 


text:
<pb/>Jon nukan tamareäu roat pak kar Juda ro pak ak Anut nukan amukup eposek saräun an joiäi onok mesin ketäiein. 


text:
Keseria, Jon nukan karauk tamareäu roat akas potomana, Jon keser aurin, “Tamukiäum ro, naka meter kiro ro mesin äiemon Jordan an kasakup san peäwon pakaima naka pak rawon ätäi ronkate. Rusapai, roasiret erekapu ko rawa potona, kos an jomarora.” 


text:
Jon nukas ätäi awaromara, äiewon, “Kar ro ko nukasar kar onok keseraun senek itok wa, utianik, Anut nukas sakau nurunuk, epar kiro onok keserai. 


text:
Kar ros asir ounuk, kiro asir kon wau. Ak rowe, kiro ron jaukut akan jaunaka kon asir ori are raunuk, roumana, nepipiriäi. Keseriar kiro ro kounuk, is nepipirim. 


text:
<pb/>Kiro ro ko omar oikas kowon kos karauk roat erekapu itimware rau. Okoro omnokou pakan roasiret ak okoro omnokou pakan osap mesin areäi. Kiro ro ko omar oikas kowon, kos okoro omnokou pakan roasiret erekapu itimware rau. 


text:
Ko nukasar kon amukus osap aparwon pak karauk ämän raukus rowon pak roasiret awareäu, utianik, roat sosop kon ämän roianik, woiaka epar mau wa. 


text:
Kiro ro ko Anut nukas äsimorwon, ko Anut nukan ämän eposek miäu, owon, Anut nukas kon Osou Näu erekapu nuriäu. 


text:
Inok roasir ko kon mokoi mesin wou epar momoi, kon ämän jekur tainornuk, kon totok orip orip awau rawai. Utianik, inok roasir ko kon ämän sumkäinenuk, kon totok orip orip rawaun sakau wa owai. Anut nukas ko mesin orip orip kasak pe raunuk, usu nuriäu.”<pb/>


text:
Jisas nukas Jon itimormara, roasiret sosop an jomaronuk, ko tainori rai kiro karauk roat akas Parisi roat awaroin. 


text:
Keseria, ko Samaria provins opok, kar mena enip Sikar pewon. Kiro mena, kar omnokou meter Jekop nukas kon mokoi Josep utomuruwon siakup rawon. 


text:
Kiro mena kar an oreäi up meter Jekop nukas up tue mowon rawon. Jisas ko apu rumukäu koianik, enip usu sarewon. San näu kamuk, okon, ko pemara, kiro an up siakup tanewon. 


text:
Kon tamareäu roat ak erekapu näu mena o kau maun manona, Jisas nukarar kiro opok rawon. Raunuk, kar Samaria asir ko an oräu nonuk, Jisas nukas kiro asir auruwon, “O asir, is an pätirou, na an ore irota, jam.” 


text:
<pb/>Kesernuk, kiro asires ätäi auruwon, “Na Juda ro, is Samaria asir, na owon is an isaun totoirom?” Juda roasiret ak Samaria provins pakan roasiret pak ak iwäi senek raiäi, ak karar jaiate wa raiäi. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Asir, na Anut nukas owo osap isaun paip musai, pak is pak äpu murom maro, na is airam, ‘Na is an irota, jam.’ Keserta, is na orip orip awau rawaun an isam.” 


text:
<pb/>Kiro asires ätäi auruwon, “Näu ro, okoro an up uru upisa rau, na an oräun baket wäpik. Keseria, na kiro an orip orip awau rawaun äiem erapakan oräu? 


text:
Okoro an up iken askanai Jekop nukas utomukowon. Ko kon mokoit pak kon opur raut pak ak erekapu kiro an ore jeäin. Nan ronkat Jekop ko ro eteinak, na ro näwäu ra?” 


text:
Utianik, inok roasir isas an nurita, jai, ko ätäi an wa pätirai. Kiro an isas nuram, kiro kon wou uru, an unik ok pe raiäu senek, raunuk, ko orip orip awau rawai.” 


text:
<pb/>Kiro asires ätäi Jisas auruwon, “Näu ro, is kiro an irota, jam. Keserita, is ätäi an wa pätirai. An oräun ätäi wa kowam.” 


text:
<pb/>Kiro asires ätäi auruwon, “Is ro wäpik.” Jisas nukas auruwon, “Naka ro wäpik äiem, kiro epar senes airom. 


text:
Owon, meter na roat 5 orip owaromon. Kar ro rusapai na pak rau, kiro nan komut senes wa. Na kiro ämän airom, kiro epar.” 


text:
<pb/>Kiro asires ätäi auruwon, “Näu ro, rusapai is na äpu musom, na Anut nukan ämän roianik, areäum ro. 


text:
Iken asanokot ak okoro omtapau opok tururia, Anut jou muriäin. Utianik, ak Juda roasiret akas Jerusalem näu mena karar Anut jou muraun äiäi.” 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas kiro asir auruwon, “Asir, na isan ämän mesin nan won epar mo. Kar omre päi ses opok, roasiret ak iken momonek okoro omtapau opok ra, Jerusalem näu mena ra, wa jou muraiei. 


text:
Utianik, ak Samaria roasiret, ak Anut jou muriäi, utianik, ak ko jekur äpu mau wa. Ik Juda roasiret ik ko äpu mianik, jou muriäum. Owon, Anut nukas amke Juda roasiret pakaima okoro omnokou pakan roasiret imwaraun paip mowon. 


text:
Kar omre päi, roasiret akan woiaka epar senes moin, ak epar apu tuku tainorna, Osou Näus sarwarnuk, ak moni rapor jou muraiei. Epar, kiro omre rusapai pe rau. Isan monias roasiret ak kiro onok pakas jou muruna, apwareanik, kon wou näu saräi. 


text:
Anut ko osou. Keseria, roasiret akas ko jou muraun kon Osou Näu kararas ak sarwarnuk, ak epar apu tainorianik, ko jou muraiei.” 


text:
<pb/>Ko kiro ämän arenuk arenuk, kon tamareäu roat ätäi koianik, kiro asir pak are rawon aparmana, karkairin. Utianik, kar ros keser wa totorwon, ‘Na owo osap owaurmata, areram? Na owon kiro asir pak areram?’ 


text:
Keseria, kiro asires kon an oräun mis kiro opok utomoi, mena potomara, roasiret awarowon, “Ak kar ro aparau pewe. Kos is owo onok meter kesermin erekapu amop muri airowon. Akan ronkat ko Krais ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas keser awarowon, “Isan o kiro Anut nukan sarau okoro omnokou opok maun äsimoirnuk, koimin, kon sarau pataraun ronkat tainoruram. 


text:
Karauk roat akas keser äiäi, ‘Keir 4 orip utia, o awau woian owau,’ utianik, is ak epar senes awarom, woi jekur amiakas aparwe! Awau woian o näu murianik, urek newon owaun itok. 


text:
Inok ro ko kiro woian o oiäu, Anut nukas totok orip orip awau rawaun sakau ko nurai. Keseria, inok ro o uku weäu pak, inok ro o näu woian oiäu pak, au erek nepipiraieir. 


text:
Is ak äsimwaroita, kiro woia ak sarau wa miäi opok erar pote o owaiei. Karauk roat akas sarau näwäu moin pakan, ak akan o owaiei.” 


text:
<pb/>Samaria provins pakan roasiret sosop akan näu mena rain ak Jisas mesin akan woiaka epar moin, owon, kiro asires Jisas nukas kon onok meter keserwon ämän erekapu auri kurewon mesin awaronuk, roin. 


text:
Keseria, Samaria roasiret Jisas siakup koumana, ko ak pak rawaun aurin. Keseria, ko ak pak omre oirori rawon. 


text:
Roasiret sosop ak kon ämän roumana, akan woiaka epar momana, kiro asir aurin, “Ik nas ämän aikomon roumun kiro mesin iken woiok epar mau wa, owon, ikasar kon ämän roumoi, iken woiok epar mukou. Ik äpu ko karar epar okoro omnokou pakan roasiret onok aru miäi pakan ätäi imwaraun ro koi rau.” Jisas nukas kar ro näwäu nukan mokoi jekurwon. 


text:
Jisas nukasar äiewon, “Anut nukan ämän roianik, areäu ro ko nukan omsau opok kon enip jou wäpik, okon, kon ämän tainorau utoi.” 


text:
Utianik, ko Galili potonuk, kiro pakan roasiret nepipirianik imäiein, owon, ak Pasowa omre opok Jerusalem näu mena toneanik, kurur atap atap kesernuk, aparaun keserin. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas Kena mena meter an wain senek etäiwon mena ätäi potowon. Kar gavman ro näwäu Kapaneam mena kon mokoi sip orip rawon. 


text:
Ko Jisas Judia provins pakas Galili kowon roumara, ko potomoi, kon mokoi Kapaneam mena meiäurnuk, jekuraun rai totorau potowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas roasiret rain awarowon, “Ak, woiaka epar wa miäi roasiret. Ak kurur atap atap aparianik, kiro ses karar akan woiaka epar maiei.” 


text:
<pb/>Kesernuk, Jisas nukas auruwon, “Na wa iminäu, na ätäi pot, nan mokoi wa meiäi, awau rawai.” Kiro ro ko Jisas nukan ämän mesin wou epar momara, potowon. 


text:
Ko apu opok, potonuk potonuk, kon sarau roat akas kurte koianik, aurin, “Nan mokoi meiäu wa, eposek rau.” 


text:
Kos totwarowon, “Owo ses opok, ko eposek sarewon?” Akas ätäi aurin, “Kukam sankeu, san näu kamuk, kon sip ute manowon.” 


text:
<pb/>Keseria, momokus kiro ses opakar Jisas nukas ‘Nan mokoi awau rawai’ auruwon ätäi ronkatewon. Keseria, nuka pak kon tupsiu pak erek akan woiaka Jisas mesin epar moin. 


text:
<pb/>Meter Jisas nukas Judia provins utomoi, Galili provins koianik, kar kurur mowon. Kiro ses opok, ko ätäiar koumoi, kiro kurur keserwon.<pb/>


text:
Keser kurea, Jisas ko Juda roasiret akan kar tup aparaun omre penuk, ko Jerusalem näu mena tonowon. 


text:
Kiro menan porim rorok, enip Sipsip akan ororok siakup, kar an unik enip, Betesda rawon. (Kiro enip Ibru ämänis.) Kiro an kasakup ou rumukäu 5 orip rain. 


text:
Kiro owa sip roasiret sosop, amiak utup roasiret, isiaka aru roasiret pak roasiret isiaka meiewon pak rain. [Ak kiro an amuk iriraun kume raiäin. 


text:
Ak kiro keseriäi, owon, karar muti karar muti Anut Näwäu nukan sarau eitek kiro an unik uru nonuk, an amuk irirnuk, aparia, inok sip ro amke kiro an opok nonuk, kon sip manai.] 


text:
Jisas ko kiro ro rawon aparwon. Ko kiro ron woisan rumuk sip orip rawon äpu mianik, kiro ro totorwon, “Nan ronkat na ätäi eposek saräun itok ra?” 


text:
<pb/>Kiro sip ros ätäi auruwon, “Näu ro, okoro opok an amuk iririäu opok kar ros is sareirianik, imäiri ne an opok kureiraun ro wa. Is nam raitar, karas kurte neäu.” 


text:
Kiro ses opokar kiro ron sip ute manonuk, ko kurte siräianik, kon pasar oumara, manowon. Kiro omre Juda akan sumaun ses, enip Sabat. 


text:
Keseria, Juda roat näunäu akas kiro sip ro eposek sarewon aurin, “Okoro sumaun omre, iken sintore ämänis äieu ‘Na nan pasar sumaun omre opok wa ämäi ariäu.’ ” 


text:
<pb/>Kiro sip ros ätäi awarowon, “Kiro ro is jekuri mowon, nukas ‘Na nan pasar oinam, man’, rai airowon, okon, is kesermin.” 


text:
<pb/>Utianik, kiro ro eposek sarewon ko inokos jekur mowon nuka nais äpu wa. Roasiret sosop kiro opok rauna, okon, Jisas ko kiro kamukas manowon. 


text:
<pb/>Kar omre opok, Jisas nukas kiro ro tup ou näwäu owa tararmara, auruwon, “Na rou, na rusapai eposek sarem, keseria, na ätäi ätäi onok aru wa keserau. Na keserta rai, ätäi usu näwäu senes owam.” 


text:
Kesernuk, kiro ros Jisas äpu momoi, potomara, Juda roat näunäu Jisas nukas ko jekur mowon rai pote awarowon. 


text:
Keseria, kiro ämänis Juda roat näunäu siräi maronuk, ak kasiaka näwäu penuk, Jisas wena, meiäun keserin. Ko sumaun omre nukan sintore ämän itimorwon, pak nukasar awarowon, ‘Anut isan moni’. Ko kiro ämän keser äiewon, ko nukasar isaka Anut äiewon. Akan ronkat ko onok aru oiroror mowon, okon, ak ko wena, meiäun keserin. Anut nukan Mokoi ko sarau maun enip orip. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas akan ronkat äpu momara, ätäi keser awarowon, “Is ak epar senes awarom, Mokoi ko kar onok kon ronkat pakaima keserau wa, ko kon Momokus owo onok kesernuk aparmara, kon Mokois keseriar keseriäu. Owo onok Momokus kesernuk, kon Mokois nais keseriäu. 


text:
Momokus kon Mokoin wous meiemara, owo onok nukas keseriäwon siar kon Mokoi tamuriäu. Ko kon Mokoi onok eposek senes ätär murunuk, ak ko kiro onok keserai aparianik, karkairaiei. 


text:
Momokus meiäi roat siräi mareanik, totomaka awau orip orip rawaun ariäu senek, kon Mokois nais kon ronkat pakas karauk roat keseriar kesewarai. 


text:
Keseria, roasiret erekapu Momok nukan enip jou muriäi senek, kon Mokoin enip nais jou muriäi. Momokus Mokoi äsimornuk, kowon, okon, inok ro ko Mokoin enip wa jou murai, Momokun enip nais wa jou murai. 


text:
<pb/>Is epar senes awarom, inok ro ko isan ämän roumara, is äsimoirnuk, koimin ro mesin kon wou epar mai, kon totok orip orip awau rawai. Kos kiro ron onok wa wasare murai. Kos meiäun onok itimorwon, rusapai awau orip orip rau. 


text:
Is ak epar senes awarom, omre päi äiein rusapai ek pe rau, meiein roat ak Anut nukan Mokoin ämän rowaiei. Kon ämän rowaiei roat ak siräumoi, orip orip awau rawaiei. 


text:
Moni ko nukasar awau rawaun sakau orip. Kos Mokoi kiro sakau nuruwon. Kesernuk, ko nais nukasar awau rawaun sakau orip. 


text:
Ak kiro ämän roumoi, ronkat sosop wa owau. Omre päi opok meiein roasiret ak kon ämän roumana, ak siräianik, up uruas kowaiei. Roasiret ak onok eposek miäin, ak ätäi siräimoi, akan totomaka orip orip awau rawaun owaiei. Kiro roasiret ak onok aru miäin ak siräuna, wasarewaraun ros akan onok aru aparmoi, ak erekapu aru maiei awarai.” Karauk roat akas Jisas ko inok äiein. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Is isan ronkat pakas kar onok wa keseriäim. Isan monias is owose roasiret wasarewaraun aironuk, is keseriar wasarewareäim. Keseria, isan wasarewareäim onok eposek, owon, is isakasar isan ronkat pakas wa keseriäim. Is Moni nukasar roasiret wasarewaraun ronkat ironuk, keseriäim. Is isan woi ereraun wa keseriäim, is kiro ro is äsimoirnuk, koimin nukan wou ereraun keseriäim. 


text:
<pb/>Ak rowe, isakasar isaka mesin ämän maroita, karauk roat ak isan ämän mesin akan woiaka epar wa maiei. 


text:
Utianik, kar ros is mesin ämän maronuk, ak kon ämän roumoi, akan woiaka epar maun itok. Jon ko an jomareäwon ro, ko isan enim amop me ariäwon. Ak erekapu kon ämän rowaun rai potoin. Is ak epar senes awarom, kiro ro ko is mesin ämän äiewon kiro epar senes. 


text:
Omnokou pakan roat ak isan enim amop me ariain roat mesin ekep ronkatwarau wa, utianik, isan ronkat Anut nukas akan onok aru pakan imwaraun, is ak okoro ämän ko mesin awarom. 


text:
Jon ko arou senek, roasiret arou marowon. Ak kon arou aparianik, nepipirmoi, om ses katu kiro arou opok raiäin. 


text:
<pb/>Kar onok is mesin äiäu. Kiro Jon nukan ämän itimoriäu. Kiro sarau isan monias is maun irowon, is rusapai moram. Ak kiro sarau aparianik, äpu maiei ko is äsimoirnuk, koimin. Kiro onokun, okoro sarau rusapai moram Jon nukas äiewon amop murou. 


text:
Moni nukasar is äsimoirnuk, koimin, nukasar isan enim amop murowon. Ak kon pätu rowau wa. Ak kon nepu aparau wa. 


text:
Ak isan monias is äsimoirnuk, koimin, ko mesin akan woiaka epar mau wa, okon, kon ämän nais akan woiaka uru rawau wa. 


text:
Ak orip orip Anut nukan ämän ninareäi, kiro akan ronkat Anut nukan jeris ak awau orip orip rawaun rai keseriäi. Kiro jer wein kiro is mesin äiein. 


text:
Is monian sakau orip koimin. Ak isan ämän rowau utoi, utianik, kar ro ko nukan sakau orip kounuk, ak kon ämän roiäi. 


text:
Ak akan jaunakat akas akan enmak jou maraun keseriäi. Utianik, kiro enip näwäu Anut nuka pakaima karar koiäu, ak kiro owaun utorai. Ak kiro onok tainormoi, is mesin akan woiaka owose epar maiei? 


text:
Is ak isan monian amukup akan enmakap ämän moram rai wa ronkatewe. Wa senes wa. Kiro ro Moses meter akan ronkat ‘ko ik sareikai’ rai, ko jou muroin, kos akan enmakap ämän mai. 


text:
Ak Moses nukan ämän roumoi, akan woiaka epar moin maro, ak isan ämän nais roumoi, woiaka epar mowoi. Owon, kos kiro ämän is mesin jer wewon. 


text:
Utianik, ak kiro ämän kos jer wewon roumoi, akan woiaka epar mau wa, okon, owose isan ämän nais ak roumoi, woiaka epar maiei?”<pb/>


text:
Jisas ko kiro ämän roasiret are kuremara, ous atat kon tamareäu roat pak Galili An Unik karaima potoin. Kiro an unik kon kar enip Taiberias. 


text:
Kos roasiret sip orip jekwaronuk, roasiret sosop ko kiro kurur keserwon aparianik, ak tainori potoin. 


text:
Kiro Juda akan tup apariäi ses opok, Juda akan askanai Moses pak meter Ijip omsau ute koin ronkateäi tup, enip Pasowa, siakup pe rau. 


text:
<pb/>Jisas ko amuk kurewon, roasiret sosop ko siakup kouna, apwaromara, kos kon tamareäu ro Filip keser totorwon, “Ik o erapakan kau momoi, okoro roasiret arota, jaiei?” 


text:
<pb/>Filip nukas ätäi äiewon, “Utianik, roasiret sosop rai, keseria, ik aiauk 200 kina oripas bret kau mianik, roasiret erekapu karar karar o eteinanak arota, jaiei. Kiro nais itok wa.” 


text:
Kar Jisas nukan tamareäu ro Andru, ko Pita nukan amak, kos Jisas auruwon, “Kar mokoi kon bret bari 5 orip, pak was oiroror pak ate rau. Utianik, roasiret sosop kiro o araun senek itok wa.” 


text:
<pb/>Amurik eposek sosop rawon. Keseria, Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Ak roasiret awarona, tanäiei.” Keseria, tamareäu roat akas roasiret tanäun awarona, ak erekapu tane potoin. Kiro tanein roat sosop, 5,000 orip. 


text:
Ak tanena, Jisas nukas kiro mokoin bret oumara, Anut ‘pere’ aurianik, pärärnuk, kon tamareäu roat akas kiro roasiret tane rain erekapu are potoin. Was nais oumara, keseriar kesernuk, roasiret jeanik, ak nokomaka pewon. 


text:
<pb/>Kiro roasiret erekapu nokomaka penuk, Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Ak kiro o autau utoin wa sakarau erekapu turur maiei.” 


text:
<pb/>Roasiret ak kiro kurur Jisas nukas keserwon aparmana, äiein, “Epar senes, okoro ro ko Anut nukan ämän roianik, areäu ro meter Anut nukas okoro omnokou opok äsimornuk, kowaun äiewon.” 


text:
Ak Jisas sakau ateanik, akan kamwareäu ro näwäu king sare maun ronkate rain. Jisas ko akan ronkat äpu momoi, ko nukarar ak utware omtorou oik tonomara, rawon. Jisas ko Galili An Unik oikas ari ari potowon. 


text:
Iukärir sare kounuk kounuk, Jisas nukan tamareäu roat Galili An Unik kasakup nemana, ous oik toneanik, ätäi Kapaneam mena potaun potoin. Om kiritirmoi, pututu sarenuk, Jisas ko ak siarakap kowau wa. 


text:
Jisas nukan tamareäu roat an unik kamuk pote rauna, Jisas ko kiro an unik oikas ari ari, kiro ous ak potoin opok kowon. Ak ko aparianik, sakau iminena, kos awarowon, “Okoro isaka. Ak wa iminäu.” 


text:
Kesernuk, ak woiaka ereria, kiro ous uru imäi mona, tononuk, ous kiro mena potaun keserin opok kurte potoin. 


text:
<pb/>Ninoinus, tapera, roasiret sosop ak an unik karaima rain ak äpu kukam ous karar rawon aparin. Ak äpu Jisas ko kon tamareäu roat pak kiro ous oikas manau wa. Tamareäu roat akarar manoin. 


text:
Karauk ous Taiberias mena utomoi, an unik kasakup poteanik, meter Näwäu nukas Anut aurmara, roasiret bret aronuk, jein opok pein. 


text:
Roasiret ak Jisas kon tamareäu roat pak apwarau wa, okon, ak karauk ous oik toneanik, Jisas itane Kapaneam mena potoin. Jisas ko awau rawaun bret. 


text:
<pb/>Roasiret akas pote, Jisas an kasakup karaima tararianik, totorin, “Näu ro, na okoro opok esepa koumon?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Is epar senes awarom, ak is kurur atap atap ätär maromin mesin itaneirau wa, ak kiro bret aromin nokomaka pewonus, tainori koi. 


text:
Ak kiro o kurte poomreäu mesin wa sarau sakau mowe, ak o awau orip orip rawaun mesin sarau mowe. Kiro o Ro Nukan Mokois arai, owon, momonok Anut nukas kon wou erermara, sakau nuruwon.” 


text:
<pb/>Keserna, Jisas nukas ätäi keser awarowon, “Anut nukan sarau kesek, ak kiro ro Anut nukas äsimornuk, kowon mesin akan woiaka epar mowe.” 


text:
<pb/>Ak kiro ämän roumoi, akas ätäi keser totorin, “Na owo kurur mota, ik apaisomoi, iken woiok epar mai? Na owosäm? 


text:
Iken asanokot meter ro wäpik mena om puru opok kar o enip mana jein. Meter Anut nukan ämänis keser äiewon, ‘Kos ak omar oikan bret aronuk, jein.’ ” <n>Kisim Bek 16:4</n> 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar awarowon, “Is epar senes awarom, Moses nukas omar oikan bret arau wa. Isan monias epar omar oikan bret ariäu. 


text:
Kiro bret Anut nukas ariäu, ko omar oikas koianik, okoro omnokou opokan roasiret awau orip orip rawaun sakau ariäu.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Isakasar is kiro awau orip orip rawaun bret. Inok roasir is siarap koumara, kon wou is mesin epar mai, kiro roasir ko sou wa wäi, ko an wa pätirai. 


text:
Isan monias roasiret is irowon, ak erekapu is siarap kowaiei. Inok roasir ko is siarap kowai, isas ko wa emeram. 


text:
Owon, is isakan ronkatis sarau maun omar ute kowau wa, kiro äsimoirowon ro nukan sarau muraun äsimoirnuk, koimin. 


text:
Kiro äsimoirowon ro nukan ronkatis äsimoirnuk, koimin, okon, kos kar roasir is irai isas ko wa utam. Tawa omnokou wasaräun omre opok, ätäi ko awau orip orip rawaun siräi muram. 


text:
Inok roasir mokoi aparmara, kon wou epar mai ko awau orip orip rawai. Epar, kiro isan monian ronkat. Isas okoro omnokou wasaräun ses opok kiro roasir ätäi siräi muram.” 


text:
<pb/>Juda roat näunäu ak Jisas nukas ko omar oikan bret äiewon roumana, ak kasiaka penuk, kon enkup ämän sosop moin. 


text:
Keseria, akas aka aka areanik, äiein, “Okoro ro ko Jisas, Josep nukan mokoi. Kon momok anak ori ik äpu. Owoseanik, ko rusa äieu ‘is omar oikas koimin’ äieu?” 


text:
Kar ro ko nukarar kon ronkatis is siarap kowau senek wa, moni nukasar kon ronkat siräi murianik, is siarap imäi kowai. Meienuk, tawa wasaräun ses opok, isas ätäi ko siräi muram. 


text:
Karauk Anut nukan ämän roianik, areain roat akas keser jer wein, ‘Roasiret erekapu Anut nukas tamarai.’ <n>Aisaia 54:13</n> Inok roasir monian ämän roumara, tainorai ko is siarap kowai. 


text:
Is kiro awau orip orip rawaun bret omar oikas koimin, inok ro ko kiro bret jai, ko awau orip orip rawai. Kiro bret nurita, jai, kiro isakan tokou. Kiro omnokou pakan roasiret aroita, ak awau orip orip rawaiei.” 


text:
<pb/>Ko keser awaronuk, Juda roasiret aka aka ämänis tukätäumoi, äiein, “Kiro ro nukasar nukan tokou ik jaun owose ikai?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi keser awarowon, “Is epar senes awarom, inok roasir ko Ro Nukan Mokoin tokou karian pak wa jenuk rai, kiro roasir ko awau orip orip wa rawai. 


text:
Inok roasir ko isan tokou karian pak jai, kon totok awau orip orip rawai. Tawa wasarewaraun ses opok isas ko ätäi awau rawaun siräi muram. 


text:
Inok roasir ko isan tokou karian pak jai, kon totok is pak pasairi rawai, isan totom nais ko pak pasar rawam. 


text:
Isan moni orip orip awau rau nukas is äsimoirowon. Is kon sakau pakas awau raim, kiro keseriar, inok roasir isan tokou jai ko awau orip orip rawai. 


text:
Okoro bret omar utomara, kowon, kiro bret akan asanakat akas jeanik, meiein senek wa. Inok roasir ko okoro bret jai ko awau orip orip rawai.” 


text:
<pb/>Jisas nukas Kapaneam mena, Juda roasiret akan tururiäi owa, kiro ämän marowon. Awau orip orip rawaun ämän 


text:
<pb/>Jisas nukan tamareäu roat sosop ak kon ämän roumana, äiein, “Kiro ämän usuäu, inok ro ko tainoraun itok?” 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat akan ronkat aru moin äpu momara, awarowon, “Kiro ämänis akan ronkat aru marou ra? 


text:
Osou Näus ro awau rawaun sakau nurai. Iken enmoksaus ik wa sareikai. Kiro ämän is awarom, kiro Osou Näus irowon. Ak kiro ämän roianik, ak awau rawaiei. 


text:
Utianik, karauk roasiret ak kamuk opok rai, akan woiaka epar mau wa.” Kiro roat akan woiaka epar mau wa, Jisas ko meterar äpu mowon. Kiro ros ko iwäi jaukut ipiakap murai ro, ko nais äpu mowon. 


text:
Keseria, kos äiewon, “Kiro onokun is awaromin, utianik, isan monias ro is siarap kowaun sakau wa nurunuk rai, kiro ro is siarap wa kowai.” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro ämän äiewon mesin, nukan karauk tamareäu roat ak ko ute manoin. Ak ko ätäi tainori ariäu wa. 


text:
<pb/>Saimon-Pita nukas ätäi ämän auruwon, “Näwäu, ik inok rawa manau? Nakan ämän kiro awau orip orip rawaun ämän aikom. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Isakasar ak 12 orip sare maromin. Utianik, karar ro ko ak kamuk opok kon wou uru osou aru orip rau.” 


text:
(Ko Saimon-Iskariot nukan mokoi, Judas mesin äiewon. Ko Jisas nukan tamareäu ro, utianik, kos tawa Jisas kon iwäi jaukut akan ipiakap mai.)<pb/>


text:
Jisas ko kiro ämän aware kuremara, ko Galili provins mena apari apari potowon. Ko ätäi Judia provins potau wa, owon, Juda roat näunäu akas wena, meiäun apu itane rain. 


text:
Keseria, Jisas nukan amakut akas aurin, “Na okoro mena utoinam, Judia provins opok man. Keseria, nan tamareäum roat nasar kurur atap atap mota, ak apaisaurai. 


text:
Kar ro ko enip jou muraun kon sarau wa ämäi miäu. Na roasiret akan amiakap nan sarau miäum, Keserta, okoro omnokou pakan roasiret erekapu äpu musaiei.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Isan potaun omre päu wa rau. Utianik, ak omre sepuk sepuk potaun itok. 


text:
Okoro omnokou pakan roasiret ak sauk wa mareäi, ak is sauk muriäi. Isas ak okoro omnokou pakan onok aru miäi awareäim, okon, ak kiro mesin is sauk muriäi. 


text:
<pb/>Kon amakut erekapu ak kiro ou eteinak opok raiäi nukan tup aparaun Jerusalem näu mena tonona, ko ämäi ämäi ruris tainware tonowon. Ko amop potau wa. 


text:
<pb/>Roasiret sosop kiro kamuk aka aka ospasi pakaima Jisas mesin äiein, “Ko ro eposek.” Keserna, karauk akas äiein, “Wa, ko roasiret sätwareäu.” 


text:
<pb/>Kiro tup jou muriäi omre kamuk opok raunuk, Jisas nukas tup ou näwäu owa tonomara, roasiret amop Anut nukan ämän marowon. 


text:
Juda roat näunäu ak Jisas nukas ämän marowon roumana, karkairianik, äiein, “Okoro ro ko skul näwäu opok manau wa, ko owose kiro ämän äpu miäu?” 


text:
<pb/>Jisas nukas akan ämän roumara, awarowon, “Is okoro ämän awarom kiro isan ronkat pakaima wa, kiro Anut nukan ämän, nukasar is äsimoirnuk, koimin. 


text:
Inok ro ko Anut nukan ronkat tuku tainoraun rawai ro, is okoro ämän moram Anut nuka pakan ra, isan ronkat pakas moram ra, ko äpu mai. 


text:
Inok ro ko nukan ronkat pakas ämän äiäu, ko nukan enip jou maun keseriäu. Inok ro kon äsimorwon ron enip jou muraun ämän miäu, ko wa sätäiäu, kiro ro ko tuku. 


text:
Meter Moses nukas sintore ämän awarowon, ak erekapu äpu. Ak kiro sintore ämän jekur tainorau wa. Ak owon is iworaun keserurai?” 


text:
Ak rowe, Moses nukas akan mokoit akan enmak kerau patiraun sintore ämän arowon. Keserianik, ak sumaun omre opok akan enmak kerau patariäi. Kiro enmak kerau patiraun onok Moses pakas kowau wa, kiro askanai pakas kowon. 


text:
Kiro ak Moses nukan sintore ämän tainoraun akan mokoit akan enmak kerau sumaun omre opok patiriäi. Isas kar ron enipsau sumaun omre opok erekapu jekur momin mesin akas is pak owon iwäi rai? 


text:
Ak akan amiakas owo osap eposek wa wasare aparau. Ak onok eposek pakas osap erekapu raporiar wasarewe.” Karauk roat akan ronkat Jisas ko Krais äiein. 


text:
<pb/>Karauk Jerusalem roasiret akas Jisas nukas kiro ämän awarowon roianik, äiein, “Okoro ro ko Juda akan roat näunäu akas wena, meiäun areai ra? 


text:
Aparwe, ko roasiret amiakap ämän amop arera. Kar ros ko enkup ämän mau wa. Roat näunäu akan ronkat ko epar Krais ra? 


text:
<pb/>Jisas tup ou näwäu uru roasiret ämän maromara, sakau awarowon, “Ak isaka pak isan mena pak epar äpu ra? Is isan ronkat pakas kowau wa, kiro ros äsimoirowon ko epar senes rau. Ak ko äpu wa. 


text:
<pb/>Keser äienuk, roumana, kiro roat akas ko sakau ataurin. Kar ros sakau atau wa, owon, kon sakau ataun omre päu wa rau. 


text:
Utianik, karauk roasiret sosop kiro kamuk rain akan woiaka epar moin, owon, akas äiein, “Krais kounuk, okoro ron kurur atap atap miäu kos itimorai ra? Iken ronkat ko wa.” Juda roat näunäu akas Jisas sakau ataun akan marai roat äsimwarona, koin. 


text:
<pb/>Roasiret akas Jisas nukas kurur atap atap mowon mesin ämän sosop ospasi äuna, Parisi roat akas roumoi, Anut kamuk raiäi roat näunäu pak tururmana, akan marai roat Jisas sakau ataun äsimwarona, potoin. 


text:
Keseria, Jisas nukas awarowon, “Is ak pak ekep wa rawam. Is kiro ros äsimoirnuk, koimin ko rawa ätäi manam. 


text:
<pb/>Ko keser arenuk, Juda roat näunäu aka aka arein, “Okoro ro erapok manaurmara, ik ko wa tararam aikou? Ko Grik omsau iken karauk roasiret rai opok potomara, kiro opok Grik roasiret tamaraun äieu ra? 


text:
Ko owo mesin äumara, ‘Ak is itaneiraiei, utianik, ak is wa apairaiei. Is rawam mena ak wa kowaiei,’ äieu, kiro ämän onoktapau owo senek?” Awau orip orip rawaun an. 


text:
<pb/>Kiro ser owa raiäin tup pataraun omre opok kiro kon omre näwäu senes. Kiro omre opok Jisas nukas siräumara, amop keser äiewon, “Rowe, inok roasir ko an pätirnuk, ko is siarap koumara, an jai. 


text:
Meter Anut nukan ämänis äiewon, ‘Inok roasir is mesin wou epar mai, kon wou uru orip orip rawaun an ok pemara, kure nai.’ ” 


text:
Ko Anut nukan Osou Näu mesin äiewon, ‘Inok ro ko mesin wou epar mai kiro Osou Näu owai,’ äiewon. Kiro ses, Jisas ko omar oik tonau wa, okon, Anut nukas Osou Näu äsimornuk, kowau wa rau. Roasiret akas Jisas mesin ämän atap atap moin. 


text:
<pb/>Roasiret akas kiro ämän roumoi, äiein, “Epar senes, kiro ro ko Anut nukan ämän roianik, areäu ro. Anut nukas äsimornuk, kowaun rai äiewon.” 


text:
<pb/>Karauk akas äiein, “Ko Krais, Anut nukas kon roasiret ätäi imwaraun äsimornuk, kowon.” Utianik, karauk akas äiein, “Krais ko Galili pakas päi ra? Wa senes wa. 


text:
Anut nukan ämänis äiein, ‘Krais ko Devit nukan tupsiu pakas päi, ko Betlehem mena meter Devit rawon opok päi.’ ” 


text:
Karauk roat akas ko sakau ataurin, utianik, kar ros ko sakau atau wa. Roat näunäu ak Jisas mesin woiaka epar mau wa. 


text:
<pb/>Keseria, kiro tup owan marai roat ak ätäi Anut kamuk raiäi roat näunäu pak Parisi roat pak siarakap potona, akas keser awaroin, “Ak owon ko imäi kowau utoi?” 


text:
Utianik, okoro roasiret ak sintore ämän äpu wa, ak ko mesin woiaka epar moin, ak Anut nukas erekapu aru marai.” 


text:
Nikodimas kiro ro ko meter Jisas siakup potowon ko kiro roat näunäu akan jaunaka, kos keser awarowon, “Iken sintore ämänis kar ron ämän erar wasare murau, äieu ra? Wa senes wa. Ik kon oksaus ämän aikonuk, kon ämän owo senek mai roia, epar kon ämän wasare murau.” 


text:
<pb/>Akas ko ätäi aurin, “Utianik, na nais, na Galili ro ra? Na Anut nukan ämän jekur ninareinam, äpu mo, Anut nukan ämän roianik, areäun ro kar ko Galili provins pakas wa päi.” 


text:
Ninowonus, tapera senes, siräianik, ätäi tup owa tonowon. Roasiret erekapu ak ko siakup koi tururna, ko tanemara, Anut nukan ämän marowon. 


text:
Sintore ämän tamareäi roat pak Parisi roat pak akas kar asir ko kar ro pak ariewon sakau ateanik, koi roasiret akan amiakap tai moin. 


text:
Iken sintore ämän Moses nukas ikowonus keser äieu, ‘Kiro keserai asir ko aiaukus weta, meiäi.’ Nan ronkat owo senek?” 


text:
Akas Jisas kiro ämän atonorianik, sakau ataun rai keserin. Jisas ko kuoinemara, ipous omnokou opok jer we rawon. 


text:
Akas ko kakap totor rauna, kos ak apwaromara, awarowon, “Inok ro ko meter onok aru wa miäu, kos amke kiro asir aiaukus wenuk, meiäura.” 


text:
<pb/>Ak kiro ämän arenuk, roumana, näu roat ak karar karar erekapu amke ute manona, karauk roat ruris manoin. Jisas ko nukarar omnokou opok jer we we raunuk, kiro asir ko siakup tai rawon siar rawon. 


text:
<pb/>Kiro asires auruwon, “Näu ro, kar ro rawau wa.” Kesernuk, Jisas nukas ätäi auruwon, “Kiro itok, is nais na onok aru momon rai wa aisam. Utianik, na potoinam, kiro onok aru ätäiar wa keserau.”] Jisas ko okoro omnokou pakan roasiret akan arou 


text:
<pb/>Kar omre opok, Jisas nukas roasiret awarowon, “Isakasar, is okoro omnokou pakan roasiret akan arou. Inok roasir is tainoirai, ko pututu wa ariäu, kon totok arou opok orip orip rawai.” 


text:
<pb/>Parisi roat akas kiro ämän roumoi, Jisas ätäi aurin, “Na kiro ämän ko mesin arem, kiro epar wa, kiro nakan ronkat pakaima areram.” 


text:
<pb/>Jisas nukas awarowon, “Wa, kiro epar. Is okoro ämän isaka mesin äiem, okoro ämän awarom kiro epar senes. Is erapakas koimin, ätäi erapakas manam, is äpu. Is erapakas koimin, ätäi erapakas manam, ak äpu wa. 


text:
Akas okoro omnokou pakan onokus roasiret wasarewareäi. Isas kar roasir nukan onok wa wasare muriäim. 


text:
Utianik, isas roasiret wasarewaraun maro, is jekur wasarewarowom. Owon, is isakarar rawau wa, isan moni äsimoirowon ro, nuka is pak rau. 


text:
Akan sintore ämän opok ämän keser jer wein rau, ‘ro oiroror awan ämän karar maieir kiro ämän epar senes’. 


text:
<pb/>Akas ätäi totorin, “Nan momon kiro erapok rau?” Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak is woweiroi, isan moni nais wowäiei. Ak is äpu muroi maro, isan moni nais äpu mowoi.” 


text:
Jisas tup ou näwäu owa, aiauk miäin omoi siakup raumara, kiro ämän erekapu awarowon. Kar ros ko sakau atau senek wa, owon, kon sakau ataun omre päu wa rau. Is manam mena ak wa manaiei. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Is manoita, akas is itaneiraiei. Utianik, ak is wa apairaiei. Ak onok aru orip orip momoi, meiäiei. Is manam mena ak wa manaiei.” 


text:
<pb/>Keseria, Juda roat näunäu akas kiro ämän roumoi, äiein, “Ko owosäun keser äieu, ‘Is manam mena ak wa manaiei’? Ko nukasar nuka wenuk, meiäi ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas keser awarowon, “Ak okoro omnokou pakan tupsiu. Is omar oikan. Ak okoro omnokou pakan, utianik, is okoro omnokou pakan wa. 


text:
Kiro onokun, is awarom, ak akan onok aru orip orip momoi, meiäiei. Ak is Anut nukas äsimoirnuk, koimin mesin woiaka epar mau wa, okon, ak erekapu akan onok aru orip meiäiei.” 


text:
Is akan onok keseriäi ämän sosop awaromoi, akan onok wasaräun itok. Utianik, kiro ro is äsimoirnuk, koimin, kon onok epar senes. Kon ämän erekapu roimin, kiro ämän okoro omnokou pakan roasiret mareäim.” 


text:
Keseria, kos awarowon, “Tawa akas Ro Nukan Mokoi am äpäs opok äsäi mona, kiro ses opok, Anut nukas is äsimoirnuk, koimin, ak äpu maiei. Keseria, ak äpu maiei, is isan ronkat pakas kar onok wa keseriäim, utianik, isan monias karar aironuk, is äiäim. 


text:
Kiro äsimoirnuk, koimin ro, ko is pak rau, ko is utoironuk, isakarar rawau wa, owon, is owo onok keserita, ko wou ereriäu.” 


text:
Roasiret sosop kon ämän roianik, konun akan woiaka epar moin. Epar ämän akan woiaka uru rawai, ak karauk roat inkaruru wa rawaiei. 


text:
<pb/>Jisas nukas Juda roasiret kiro ses opokar kon ämän roianik, konun woiaka epar moin keser awarowon, “Utianik, ak isan ämän jekur tainoraiei, kiro ak isan tamareäim roat senes saräiei. 


text:
<pb/>Akas ätäi ko aurin, “Ik iken askanai Apraham nukan tupsiu, ik kar ses opok, karauk roat akan sarau roat wa raumun. Nan ronkat owo senek, okon, ik sarau aru pakan ätäi imwaram aikom?” 


text:
<pb/>Keser aurna, Jisas nukas ätäi awarowon, “Is epar senes awarom, inok roasir ko onok aru miäu, ko kiro onok aru nukan sarau ro. 


text:
Keseria, Anut nukan Mokois akan onok aru jäkäi maronuk rai, ak onok aru nukan sarau roat wa rawaiei. 


text:
<pb/>Juda roat akas Jisas nukan ämän roumoi, äiein, “Apraham kiro iken momonok.” Jisas nukas ätäi awarowon, “Apraham ko akan momonaka maro, kon onok eposek keseriäu siar keserwoi. 


text:
Is epar ämän Anut nukas airowon awareäim, utianik, rusa akas is iworam rai keseri. Apraham ko kiro onok wa keseriäwon. 


text:
Ak akan momonakas keseriäu siar keseriäi.” Akas ätäi aurin, “Iken aninokot ak kar ro pak ariemana, ik mukau wa. Anut nuka karar ko iken momonok. Ik kon mokoit senes.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Anut ko akan momonaka maro, ak akan woiakas is mesin meiewoi, owon, is Anut nuka pak raiminus, koimin okoro raim. Is isan ronkat pakas kowau wa, kosar is äsimoirnuk, koimin. 


text:
Utianik, ak owon isan ämän nukan onoktapau jekur äpu wa? Kiro onokun, ak isan ämän jekur rowaun utoi. 


text:
Akan momonaka Satan, okon, ak kon ämän tainoraun keseriäi. Ko meter meter, roat akwarnuk meiäi ro, ko epar ämän rowaun utiäu, owon, ko orip orip sätäiäu. Ko sät ämän mianik, ko kon onok kosar tainoriäu, owon, ko sätäiewon ro. Ko sät äiäi roat akan momonaka. 


text:
Akan ronkat is onok aru moram rai ronkateäi, ak isan onok aru kiro amop mowe. Utianik, is epar ämän mom raroi, ak owon isan ämän mesin woiaka epar mau utoi? 


text:
Anut nukan mokoi, ko Anut nukan ämän roiäu. Utianik, ak Anut nukan mokoit wa, okon, ak kon ämän rowau utoi.” Jisas Apraham ori. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Osou aru is opok wa rau. Wäpik, is isan moni nukan enip jou karar muriäim, utianik, akas isan enim wa jou muriäi. 


text:
Isakasar isan enim wa jou miäim. Kar ro rau, kos isan onok aparianik, wasareiromoi, kosar isan enim jou murauru. 


text:
<pb/>Akas kiro ämän roumoi, ätäi aurin, “Ik rusapai äpu mom, osou aru na opok rau. Apraham pak Anut nukan ämän roianik, areain roat pak ak meiein. Na nakasar keser äiem, inok roasir ko isan ämän roianik, tainorai, ko wa meiäi. 


text:
Na rou, iken askanai Apraham ko meiewon. Nan ronkat na ro näwäu Apraham itimori raum ra? Anut nukan ämän roianik, areain roat nais meiein. Nan ronkat na inok ro senek saräurmata, äiem?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Utianik, is isakasar isan enim jou momoi, kiro enim pakas kar osap wa owam. Isan monias karar isan enim jou muriäu. Kiro Anut karar, kiro, akas iken eitek äiäi. 


text:
Utianik, ak ko äpu wa. Is karar ko äpu. Utianik, is ko äpu wa awaroita maro, kiro is ak sätäiäi roat senek sarewom, utianik, isaka ko äpu, okon, kon ämän erekapu tainoriäim. 


text:
Meter akan askanai Apraham ko kiro kowaun omre penuk, aparaun ronkatemara, nepipirwon. Kos epar aparmara, nepipirwon.” 


text:
Keser äienuk, akas aiauk oianik, Jisas wäurna, ko ämäi ämäi kiro tup ou näwäu owan ute manowon.<pb/>


text:
Kon tamareäu roat akas totorin, “Näu ro, inokos onok aru mowon, okon, kiro ro anakus amuk utup orip mowon? Nukas onok aru mowon ra, kon momok anak ories onok aru moirin ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Kiro ro amuk utup ko nukas onok aru mau wa, kon momok anak ori au nais kar onok aru mau wa. Kiro Anut nukan sakau amop penuk, aparaun keser mowon rau. 


text:
Rusapai, om teineu, sankeu, is inokos is äsimoirnuk, koimin nukan sarau murau. Pututu sarenuk, ik sarau mau senek wa. 


text:
Jisas kiro ämän are kuremara, omnokou opok sinok kurewon. Kiro sinok sänsän ätäiewon oumoi, kiro ron amuk utup opok pasar murianik, auruwon, “Na potoinam, Siroam An Unik opok nan amun an kosor.” Kiro Siroam kon enip onoktapau ‘äsimornuk, manowon.’ Kesernuk, kiro ro potomara, kiro an unik opok kon amuk an kosornuk, amuk amaremara, om eposek aparwon. 


text:
<pb/>Kesernuk, ko siakup rain roasiret pak karauk roasiret ak meter ko apu opok raumara, roasiret o nik mareäwon aparin akas ko eposek sarenuk, aparianik, aka aka arein, “Okoro ro ko meter apu opok tane raumara, roasiret o nik mareäwon ro ra?” 


text:
Karauk akas äiein, “Epar, okoro ro ko karar.” Karauk akas äiein, “Wa, okoro ko wa. Kar ro ko senek.” Keserna, kiro ro nukasar äiewon, “Is meter roasiret o nik mareäimin, kiro is karar.” 


text:
Kos ätäi awarowon, “Kiro ro Jisas äiäi, kos sänsän an orip oumara, isan ami opok joutor momara, pote Siroam An Unik opok amun an kosoraun airowon. Is pote keserita, isan ami urarewon.” 


text:
<pb/>Akas ko ätäi totorin, “Kiro ro ko erapok rau?” Kos ätäi awarowon, “Ko erapok rau, is äpu wa.” Parisi roat akas kiro ro eposek sarewon totorin. 


text:
Parisi roat akas kiro meter amuk utup rawon ro owose amun uräiewon rai totorin. Kiro ros awarowon, “Kos sänsän an orip oumara, isan ami opok monuk, is pote ami an kosorianik, ami uräimoi, om aparim.” 


text:
<pb/>Karauk Parisi roat akas äiein, “Kiro ro ko kiro onok keserwon, ko Anut pakas kowau wa, owon, ko sumaun omre pakan sintore ämän tainorau wa.” Keserna, karauk akas äiein, “Ro onok aru miäu, kos owose kurur atap atap okoro keseru senek keserai?” Keseria, aka aka inäiein. 


text:
<pb/>Keseria, Parisi roat akas kiro ro ätäiar totorin, “Na kos nan amun utup ätäi jekur musowon äiem, utianik, nan ronkat kiro ro inok?” Kiro ros ätäi awarowon, “Ko Anut nukan ämän roianik, areäu ro.” 


text:
<pb/>Juda roat näunäu ak kiro ro kon amuk uräiewon nukan ämän äiewon mesin akan woiaka epar mau wa, okon, kiro ron momok anak orien ämän jekur rowaun rai urwatoin. 


text:
Keseria, akas kon momok anak ori totwatoin, “Okoro awan mokoi ra? Awas ko amuk utup momurin äieirin. Kesersa, rusapai owose kon amuk urarewon?” 


text:
Utianik, owose kon amuk uräiewon, kiro iu äpu wa. Inok ros kon amuk urare muruwon kiro nais iu äpu wa. Ko urek sarewon, nuka totorwe. Nukasar äiäun itok.” 


text:
Kon momok anak ori au keser äieirin, owon, Juda roat näunäu akas tururiäi owan emwataiei rai imineirin. Inok ros Jisas ko Krais äienuk rai, epar senes, Juda roat akas kiro ro tururiäi owa wa rawai rai äiäin, okon, au imineirin. 


text:
<pb/>Akas ätäiar kiro ro urweanik, aurin, “Na Anut nukan amuk opok epar ämän mam. Ik äpu kiro ros nan amun jekur mowon, ko onok aru miäu ro.” 


text:
<pb/>Kiro ros ätäi awarowon, “Kiro ro ko onok aru miäu ra, wa rä, is äpu wa. Utianik, is meter ami utup raimin. Rusapai om aparim. Is kiro karar äpu.” 


text:
<pb/>Kos ätäi awarowon, “Isan ämän meter awaromin, ak owon isan ämän rowau utoinus, ätäi rowaun totoiroi? Ak nais kon tamareäu roat saräun rai keseri ra?” 


text:
<pb/>Akas jejermana, aurin, “Na karar na kiro ron tamusiäu ro. Utianik, ik Moses nukan tamukiäu roat. 


text:
<pb/>Kiro ros ätäi awarowon, “Is akan ämän roianik, karkairim! Ak äpu wa, ko erapakas pewon, utianik, kos isan ami utup jekur murowon. 


text:
Ik äpu Anut ko roat onok aru miäi akan ämän wa roiäu. Roat ko jou murianik, kon ämän tainoriäi karar akan ämän roiäu. 


text:
Meter omnokou ate mowon ses opok, koi rusapai, kar ros kar ro amuk utup jekur mowon äuna wa roiäum, rusapai karar. 


text:
<pb/>Parisi ak kiro ron ämän arewon roumana, akas ätäi keser aurin, “Na aninas musowon ses opok onok aru orip urek saremon keseri nas rusapai ik tamukaurum ra?” Keser aurianik, kiro ro owan emerna, manowon. Kiro roat akan woiaka im tuäu wa. 


text:
<pb/>Jisas ko kiro onok keserin ämän roumoi, ko pote kiro ro tararmara, totorwon, “Nan won Ro Nukan Mokoi mesin epar mom ra, wa?” 


text:
<pb/>Kesernuk, Jisas nukas auruwon, “Na kiro ro amunas aparmon, kiro ro nukasar rusapai na are musora.” 


text:
<pb/>Kiro ros auruwon, “Näwäu, isan woi epar murou.” Keseria, kiro ros Jisas nukan isokup uou sur wemara, jou muruwon. 


text:
<pb/>Jisas nukas äiewon, “Is okoro omnokou opok roasiret akan onok wasarewaraun koimin. Roat ak amiaka utup orip ak amiaka uraräiei, roat amiaka amare rai, ak amiaka utup saräiei.” 


text:
<pb/>Keser äienuk, karauk Parisi roat ak ko siakupai rain kiro ämän roianik, totorin, “Ik nais amiok utup orip ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak amiaka utup orip maro, ak ämän wäpik, utianik, akas ik amiok orip raum äiäi, okon, ak ämän orip rai.”<pb/>


text:
Jisas nukas ätäiar äiewon, “Is epar senes awarom, kar ro ko sipsip niniäi porim rorok opakas wa toneäu, ko porim urai toneäu, kesek ro, ko päu ro. 


text:
Kiro porim rorok kameäwon ros im tue muriäu, kiro sipsip kameäwon ros kon sipsip karar karar akan enmaka atonuk, kiro sipsip raut ak kon pätu roumana, ko tainori maneäi. 


text:
Ko kasik imware nomara, nuka amke potonuk, kiro sipsip ak ruris tainori poteäi, owon, ak kon pätu äpu moin. 


text:
Ak karauk roat wa tainwareäi. Ak karauk roat akas urwarna, imineware manaiei, owon, ak akan pätiaka äpu wa.” 


text:
Jisas nukas kiro totok ämän awarowon, utianik, ak kiro totok ämän nukan onoktapau äpu wa. Jisas ko sipsip kamwareäu ro eposek. 


text:
Isaka karar is porim rorok senes. Inok ro isan rorok opokas päi is ko jekur kamäm. Ko owa tonomara, ätäi pote o jaun om eposek apari owai. 


text:
Päu ro ko pe, päu oianik, aru marau peäu. Is ak totomaka orip orip rawaun sakau araun koimin. Keseria, ak kar osapun wa wasaräiei, orip orip jekur rawaiei. 


text:
<pb/>Isaka karar sipsip kamwareäim ro eposek. Sipsip kamwareäu ro eposek ko nukas kon sipsip mesin meiäun rau. 


text:
Kar ro aiaukun sarau mianik, ko sipsip kamwaraun ro senes wa. Ko opur sei kounuk, aparmara, kiro sipsip utwaromara, imine manonuk, kiro opur seis pe karauk tukware jenuk, karauk imine mane kuräiei, owon, kiro ro ko erar aiaukun sarau miäu, kon sipsip mesin wa ronkatäi. 


text:
Isakasar is sipsip kamwareäim ro eposek. Isan monias is äpu muriäu isas nais moni äpu miäim senek, is isan sipsip äpu mareäim, akas nais is äpu muriäi. Ak isan sipsip, okon, is ak mesin meiäun keserim. 


text:
Isan karauk sipsip ak okoro porim uru rawau wa. Is ak nais imwarea, okoro porim uru maroita, ak isan ämän roianik, erek karar tupsiu rauna, is ak erekapu kamwaram. 


text:
Isan enimsau utoita, kar ros erekapu iwori kuräu senek wa, is sakau orip isan ronkat pakas isakasar isan enimsau utomoi, isakasar isan enimsau ätäi owaun itok. Kar ros is wa tämurai. Isan monias is kiro keseraun airowon siar keseram.” 


text:
Roat sosop akas äiein, “Osou aru kon wou uru tononuk, ko otop sareäu. Ik owon kon ämän rowaun raiok enmoram?” 


text:
<pb/>Utianik, karauk roat akas äiein, “Osou aru orip ro ko ämän eposek keser wa aräi. Osou aru orip ros owose roat amiaka utup jekware mai?” Juda roasiret akas Jisas pak iwäi moin. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Jerusalem näu mena kar tup aparaun omre näwäu pewon. Omre näwäu kiro meter Anut osap nuriäi tup ou näwäu sare murianik, im tuein ätäi ronkatäun omre näwäu. Kiro omre opok, roros näwäu senes peäu. 


text:
Keseria, Juda roasiret ko siakup pe tururmana, totorin, “Esapa na aikam, na Krais? Na rusapai amop aikam.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Is meter ak awaromin, utianik, akan woiaka epar mau wa. Okoro kurur atap atap erekapu moni nukan enip pakas moram, kiro isan enim amop me rau. 


text:
Is ak totomaka awau orip orip rawaun sakau aroita, ak wa meiäiei. Kar ros ak isan ipiapan wa imware manai. 


text:
Kiro roasiret isan monias irowon. Ko näwäu senes karauk roasiret erekapu itimware rau, okon, kar ros ak monian ipokupan oi kuräun senek wa. 


text:
Utianik, Jisas nukas awarowon, “Is akan amiakap, isan monian kurur atap atap kesermin, akan ronkat is owo kurur atap atap momin mesin iworauri?” 


text:
<pb/>Juda roat akas aurin, “Na kiro kurur atap atap kesermon mesin ik wa keisom, utianik, na jeje ämän momon. Na erar ro, na isaka Anut äiemoi, Anut nukan omoi owaurta, okon, kiro mesin ik na iwosaurum.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Akan sintore ämän opok jer we moin rau, Anut nukas äiewon, ‘Akasar aka eitek, Anut senek.’ <n>Buk Song 82:6</n> 


text:
<pb/>Anut nukan ämän ko sätäiäu wa, epar senes äiewon. Meter Anut nukas roat awarowon, ‘Ak eitek, Anut senek.’ 


text:
Keseria, moni nukasar sare mareanik, äsimoirnuk, koimin, akan ronkat owo senek? Isas is Anut nukan mokoi raim äieita, ak owon is jeje ämän mom airoi? 


text:
Utianik, is kon sarau moita, ak is mesin woiaka epar mau wa raroi, ak isan kurur mesin woiaka epar mowe. Keseria, ak epar äpu isan Moni is pak raunuk, is ko pak erek raim.” 


text:
Jisas ko ätäi kiro mena Jordan An kasakup meter Jon nukas roasiret an jomarowon opok potowon. Ko karauk omre kiro opok raunuk, roasiret sosop ko siakup koin. Akas äiein, “Jon nukas kar kurur mau wa, utianik, kon ämän erekapu kiro ro mesin äiewon kiro epar.” 


text:
Kar ro sip orip kon enip Lasarus, ko Betani mena raiäwon. Kiro mena Maria kon amak Marta ori raiäirin. 


text:
Kiro Maria kosar meter uer sou eposek Jisas nukan isou opok kourmara, kon tapau urik rumukäus tätäi muruwon. Kiro asir nukan äpiauk Lasarus ko sip orip. 


text:
Kiro asiret ories Jisas ämän surmurianik, äieirin, “Näwäu, nan jaun ko mesin wonas meieäum ko sip orip rau.” 


text:
<pb/>Jisas ko kiro ämän roumara, äiewon, “Kiro sipas ro wa meiäi. Kiro roasiret ak Anut nukan sakau aparianik, kon enip oik maiei. Kiro apu opokas Anut nukan Mokoi enip jou näwäu owai.” 


text:
<pb/>Kesernuk, kon tamareäu roat akas aurin, “Näwäu, Juda roasiret akas na aiaukus iwosaurna, koumun, omre rumukäu manau wa, na ätäi kiro mena potaun ronkatem ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Omre karar opok sarau kiro 12 aua orip, tapera pote iukärir kiro epar. Keseria, inok ro ko sankeu ariäu ko aiaukus wa siotorai, owon, ko omnokou pakan arou apariäu. 


text:
<pb/>Jisas kiro ämän aware kuremara, awarowon, “Iken jaunok Lasarus ko nini rau, is potoita, ko siräi muram.” 


text:
Jisas ko or ämän momara, Lasarus nini rau awarowon, utianik, ko äpu Lasarus meiewon. Tamareäu roat akan ronkat ko epar nini rau rai äiein. 


text:
Utianik, is ak mesin ronkateanik, ko pak pote rawau wa, owon, is akan woiaka epar maun rai kesermin. Ik ko aparau manau.” 


text:
<pb/>Jisas keser äienuk, Tomas nukan kar enip Didimas nukas kon sarau jaukut awarowon, “Kir, ik erek ko pak meiäu manau.” Ro siräianik, awau orip orip rawaun onoktapau kiro Jisas karar. 


text:
<pb/>Jisas ko kon tamareäu roat pak Betani mena siakup pena, karauk roat akas Lasarus meiewon, up uru momun omre 4 orip manowon rai aurin. 


text:
Keseria, Juda roasiret sosop ak Marta Maria ori awan äpinawa meiewon woiaka eposek saräun rai siarawap koi rain. 


text:
<pb/>Marta nukas pote Jisas tararmara, auruwon, “Näwäu, na okoro opok raumon maro, isan äpi wa meiewo. 


text:
<pb/>Marta nukas ätäi äiewon, “Io, is äpu, tawa roasiret erekapu ätäi siräiäiei ses opok, ko nais siräiäi.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Siräianik, awau rawaun onoktapau kiro is karar. Inok roasir ko isanun wou epar momara, meiäi, utianik, ko awau rawai. 


text:
Roat erekapu awau rai, akan woiaka isanun epar maiei, ak wa meiäiei. Ak awau orip orip rawaiei. Na kiro ämän mesin won epar mou ra?” 


text:
<pb/>Kos ätäi äiewon, “Näwäu, epar senes, isan woi nanun epar mou. Na Krais, Anut nukan Mokoi, na okoro omnokou opok kon roasiret ätäi imwaraun sare musonuk, koumon.” Jisas ko Lasarus mesin wouti monuk, waiewon 


text:
<pb/>Marta ko kiro ämän are kureanik, ätäi owa potomara, Maria ospasi pakas auruwon, “Iken tamukiäu ro pemara, ko na apaisam äieu.” 


text:
Juda roasiret ak Maria pak koi rain, Maria ko kurte siräimara, kasik nonuk, aparianik, akan ronkat ko up opok waiäu potou rai tainori potoin. 


text:
<pb/>Maria ko Jisas rawon opok pote tararmara, kon isokup uou sur wemara, auruwon, “Näwäu, na okoro opok raumon maro, isan äpi wa meiewo.” 


text:
<pb/>Maria ko kon äpiauk mesin wouti momara, waienuk, karauk roasiret ko pak erek potoin ak nais woiakati maronuk, waiena, Jisas ko ak apwaromara, ko nais wouti momara, wou aru sarewon. 


text:
<pb/>Utianik, karauk roasiret akas äiein, “Okoro ros kar ro amuk utup orip jekur monuk, om aparwon. Ko owon Lasarus saräun utonuk, meiewon?” Jisas nukas Lasarus siräi mowon. 


text:
<pb/>Jisas ko ätäi wouti näwäu momara, Lasarus aireu uru moin siakup potowon. Kiro aireu aiauk näwäus im pene moin. 


text:
Jisas nukas awarowon, “Kiro aiauk oi kurewe.” Kiro ro meiewon, kon äpiauk Marta nukas äiewon, “Näwäu, ko up kuremun omre 4 orip utom, okon, sou aru senes päi.” 


text:
<pb/>Jisas nukas auruwon, “Is na meter aisomin, nan won is mesin epar mota, Anut nukan sakau näwäu aparam.” 


text:
<pb/>Keseria, akas kiro aiauk im pene moin pakan oi kurena, Jisas nukas omar eisanemara, äiewon, “Moni, na isan ämän orip orip roiäumon, okon, is na ‘pere’ aisom. 


text:
Is äpu na isan ämän orip orip roiäumon is okoro roasiret rai mesin äiem, iu kiro kurur keserta, akan woiaka nas is äsimoirta, koimin epar maiei.” 


text:
Kiro meiewon ro siräimara, kasik kowon. Kon isou ipou neputapau enipsau erekapu omjos kururur moin. Jisas nukas awarowon, “Kiro omjo uräi kureinai, utona, manai.” Roat näunäu akas Jisas wena, meiäun a atoin. 


text:
<pb/>Juda roasiret sosop ak Maria aparau koin Jisas nukas kiro kurur keserwon aparmana, akan woiaka ko mesin epar moin. 


text:
<pb/>Keseria, Parisi roat akas Anut kamuk raiäi roat näunäu pak karauk roat näunäu urwarna, ak koi tururmana, äiein, “Kiro ro ik owosäu? Ko kurur atap atap mora. 


text:
Ik kiro ro utota, kiro onok keseriar keser raunuk rai, roasiret erekapu akan woiaka konun epar maiei. Keserna, Rom akan roat näunäu akas pemoi, ika aru mukianik, iken omsau pak tup ou näwäu pak erekapu aru maiei.” 


text:
<pb/>Kar ro kon enip Kaiapas ko kiro woisan opok Anut kamuk raiäu ro näwäu senes, kos awarowon, “Ak kar ronkat raika uru wa rau. 


text:
Ak äpu wa ra? Karar ros karar roasiret akan omoi oianik, meiäun itok. Iken roasiret erekapu aru maiei itok wa.” 


text:
<pb/>Kaiapas ko kon ronkat pakas kiro onok keseraun äiäu wa, ko Anut kamuk rawaun ro näwäu senes, okon, Anut nukas kiro onok keseraun ronkat nurunuk, ko tawa Jisas meieanik, okoro Juda roasiret sarwaraun rai arewon. 


text:
Ko Juda roasiret akanun karar meiäu wa. Ko meieanik, Anut nukan roasiret okoro omnokou opok erekapu turur maromara, Anut siakup koi marai. 


text:
Kaiapas keser äienuk, kiro omre opokar, Juda roat näunäu akas Jisas owose wena, meiäun rai onoktoroi a atoin. 


text:
<pb/>Keserna, Jisas ko Judia provins opok ätäi amop ariäu wa. Ko kiro mena utomara, pote, ro wäpik omnokou siakup kar mena enip Epraim, kon tamareäu roat pak rawon. 


text:
<pb/>Kiro sumaun omre Pasowa siakup penuk, roasiret Jerusalem näu mena siakupaian erekapu Anut nukan amuk opok eposek saräun akan onok atap atap keseraun näu mena tonoin. 


text:
Ak Jisas tup owa penuk, aparaun rai tone kame raumoi, aka aka arein, “Akan ronkat owo senek? Ko okoro sumaun ses päi ra, wa päi?” 


text:
Kiro Anut kamuk raiäi roat näunäu Parisi roat pak akas roasiret awaroin, “Jisas erapok rawai, ak aparianik, ik koi aikona, pote sakau atam.”<pb/>


text:
Juda akan tup aparaun omre, enip Pasowa, omre 6 orip raunuk, Jisas ko Lasarus nukan mena Betani tonowon. Kiro mena meter Jisas nukas Lasarus meiewon siräi mowon. 


text:
Ko kiro opok tononuk, ak ko pak o jaun mis moin. Marta ko o wenuk wenuk, Lasarus ko karauk roat pak ak Jisas pak erek pasar opok tane rain. 


text:
Keserna, Maria nukas uer sou eposek enip nar, aiauk näwäus kau maun senek oumara, Jisas nukan isou opok kourmara, kon tapau urik rumukäus tätäi muruwon. Kiro uer sous kiro owa erekapu ok pewon. 


text:
Kesernuk, Jisas nukan kar tamareäu ro Judas Iskariot, kos tawa Jisas iwäi jaukut akan ipiakap marai, kos äiewon, “Kiro uer aiauk näwäu, woisan karar pakan aiauk senek, owaun itok. Ik karauk roat arota, kau mona, aiauk oia, saruku roasiret sarwaraun itok.” 


text:
Ko kiro ämän äiewon, saruku roasiret mesin ronkatäu wa, owon, ko päupu ro. Ko Jisas nukan tamareäu roat akan aiauk jo kameanik, ko kiro jowan aiauk päu oiäwon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro ämän roumara, äiewon, “Utona, rawai. Ko is up kureiraiei ses opok, okoro onok keseru tawa ronkatäura. 


text:
Saruku roasiret ak pak orip orip rawaiei, utianik, is ak pak orip orip ekep wa rawam.” Lasarus wena, meiäun rai a atoin. 


text:
Juda roasiret sosop, ak Jisas Betani mena rau ämän roumana, ak kiro opok potoin. Ak Jisas karar aparaun potau wa, ak Lasarus meiewon Jisas nukas up uruan siräi mowon aparau potear arin, Keseria, Anut kamuk raiäi roat näunäu akas Lasarus nais wena, meiäun a atoin. 


text:
Owon, ko mesin Juda roasiret sosop ak sumkäinewaromoi, Jisas mesin woiaka epar moin. Jisas ko omsau kameäwon ro king senek Jerusalem näu mena tonowon. 


text:
<pb/>Ninowonus, tapera, roasiret sosop kiro tup enip Pasowa aparaun pein ak Jisas Jerusalem näu mena koura ämän roin. 


text:
Keseria, akas ukumai pisau senek patir oianik, Jisas kowaun apu opok tararau poteanik, keser urwein, “Anut nukan enip jou murau. Kiro ro Näwäu nukan enip opokas kou, jou murau. Ko Israel akan kamwaraun ro näwäu, king.” <n>Buk Song 118:25-26</n> 


text:
<pb/>Jisas ko kar donki nak aparmara, kiro oikas potowon. Meter Anut nukan ämänis äiewon senek epar peu. 


text:
Kiro ämänis keser äiewon, ‘Ak Saion näu menan roasiret, ak wa iminäu. Akan kamwaraun ro näwäu ko donki nak pakas taneanik, kou.’ <n>Sekaraia 9:9</n> 


text:
<pb/>Kon tamareäu roat kiro onok amke keserin kiro ämän onoktapau ak äpu wa. Utianik, tawa Jisas omar oik tonowon ses opok, ak kiro ämän Anut nukan ämän opok rau ronkatemoi, äiein, ko Jisas mesin äiewon. Ak roasiret akas Jerusalem mena keserin ronkatear arin. 


text:
Roasiret ak Jisas nukas Lasarus siräi mowon ses opok, ko pak rain, ak arirai kiro ämän karauk roasiret awareäin. 


text:
Keserna, Parisi roat aka aka äiein, “Aparwe, ik ko tämuraun itok wa. Okoro omsau pakan roasiret erekapu ko tainori.” Karauk Grik omsau pakan roat akas Jisas itanein. 


text:
<pb/>Karauk Grik omsau pakan roat akas, karauk roat kiro sumaun ses, Jerusalem näu mena, Anut nukan enip jou maun tonona, erek tainware tonoin. 


text:
Is ak epar senes awarom, wit nemauk omnokou opok nau wa, kiro karar tai rawai. Utianik, ko omnokou opok nomoi, ätäi tu pemara, nemauk sosop murai. 


text:
Inok ro ko kon totokun wous meieanik, okoro omnokou pakan osapun ronkatäi, ko aru saräi. Utianik, inok ro okoro omnokou pakan osap sumkäinemara, kon totokun wous wa meiäi, kon totok awau orip orip rawaun sakau owai. 


text:
Inok ro ko isan sarau murai, ko is tainoirai. Kiro mena is pote rawam opok isan sarau ro nais erek is pak pote rawai. Inok ro ko isan sarau murai, isan monias kon enip kämioik murai.” Jisas nukas nuka meiäun ämän marowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas äiewon, “Rusapai isan woi usu sarenuk, ronkat sosop oim. Moni, na kiro tätäi owaun omre utota, is opok wa päu rai, äiäu ra? Wa. Is kiro omre tätäi näwäu owaun mesin koimin. 


text:
Moni, nan enmat nakasar näwäu kämioik mo.” Kesernuk, kar oksaus omar oikas äiewon, “Is meter isan enim näwäu jou momin, ätäiar näwäu jou mam.” 


text:
Roasiret sosop ak kiro opok turur rain kiro ämän roumana, äiein, “Kiro ermänis äiera.” Karauk akas äiein, “Anut nukan sarau eitekus koi aurura.” 


text:
Rusapai, Anut nukas okoro omnokou pakan roasiret wasarewaraun pe rau. Keseria, kos okoro omnokou kameäu ro näwäu oi känkuräi. 


text:
<pb/>Roasiret akas ätäi aurin, “Ik meter iken sintore ämän opok kesek roumun, Krais ko päi, wa meiäi, ko orip orip rawai. Nas Ro Nukan Mokoi kämioik kuor maiei owon keser äiem? Ro Nukan Mokoi kiro inok?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Kiro arou ak kamuk omre rumuk wa rawai. Arou merek raunukar, ak apu apari ariewe, pututu sarenuk rai, wa. Roat ak pututu ariai ak om jekur wa apariäi. 


text:
Ak kiro arou merek oumana, ko mesin akan woiaka epar mowe. Keserna, ak arou pakan roasiret saräiei.” Jisas ko kiro ämän aware kuremara, ko utware manomoi, ämäiewon. Juda roasiret akan woiaka epar mau wa. 


text:
Meter Anut nukan ämän roianik, areawon ro Aisaia nukan oksaus arewon epar peu, ‘Näwäu, ikes na mesin ämän are armun, inokos iken ämän mesin wou epar mowon? Anut nukas inok kon sakau ätär muruwon?’ <n>Aisaia 53:1</n> 


text:
<pb/>‘Anut nukas akan amiaka utup sare mareanik, akan ronkat pene marowon. Keseria, akan amiakas jekur wa aparaiei, ak jekur wa ronkatäiei. Kar, ak akan onok aru utomoi, ätäi woiaka pirirna, is akan onok aru jäkäi maram.’ <n>Aisaia 6:10</n> Anut nukas keser äiewon. 


text:
<pb/>Roat sosop pak karauk Juda roat näunäu erek ak Jisas mesin woiaka epar moin. Utianik, ak Parisi roat iminewareanik, akan woiaka epar moin äiäu wa. Akan tururiäi owan emwarona, manaiei rai ronkateanik, keserin. 


text:
Ak Anut nukas akan enmaka kämioik maraun utomoi, ak roat akas akan enmaka jou maraun rai keseriäin. Jisas nukan ämänisar roasiret wasarewarai. 


text:
<pb/>Jisas nukas urwemara, ämän keser äiewon, “Inok roasir is mesin kon wou epar miäu, ko isanun karar wou epar mau wa, ko isan Moni is äsimoirowon konun erek wou epar miäu. 


text:
Is okoro omnokou pakan arou senek koimin. Kiro roasiret is mesin akan woiaka epar mianik, ak pututu wa rawaiei. 


text:
<pb/>Inok roasir isan ämän roumara, tainorau wa, is ko wa wasare muram. Is okoro omnokou pakan roasiret wasarewaraun kowau wa. Is roasiret onok aru miäi pakan ätäi imwaraun koimin. 


text:
Utianik, inok roasir ko is sumkäineirianik, isan ämän tainorau utai, kiro ämänisar ko epar wasare murai. Is okoro ämän awarom, kiro ämänisar ak tawa wasarewarai. 


text:
Is okoro ämän isan ronkat pakas mau wa, monias is äsimoirnuk, koimin, kosar kiro ämän erekapu aironuk, awarom. 


text:
Is äpu inok ro monian ämän tainorai, ko orip orip awau rawai. Keseria, ämän erekapu okoro awarom, kiro monias airowon siar awarom.”<pb/>


text:
Pasowa, kiro tup apariäi omre, meter Israel roat akan askanai Ijip omsau ute koin ronkateäin omre penuk, Jisas ko äpu ko okoro omnokou utia, kon momok rawa omar oik tonaun omre siakup pe rau. Jisas ko kon roasiret okoro omnokou opok rai akanun wous meiewon. Ko keseriar raianik, pote, kon enipsau ak sarwaraun meiewon. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak pututu o jena jena, Satan nukas Judas, ko Saimon-Iskariot nukan mokoi, Jisas roat näunäu akan ipiakap maronuk, wena, meiäun ronkat nuruwon. 


text:
Jisas ko äpu momokus sakau erekapu kon ipokup mowon. Ko äpu Anut nukas ko äsimornuk, kowon, ätäi Anut rawa tonai. 


text:
Keseria, Jisas nukas o je rain opok siräimara, kon omjo rumukäu oi mianik, kar taur oumara, kon käkänik opok takewon. 


text:
Maro opok an we momara, kon tamareäu roat karar karar akan isoraka an kosor mareanik, kiro taur käkänik opok takewon kis akan isoraka pakan an tätäi marowon. 


text:
Jisas nukas akan isoraka erekapu an kosor mare mare pote, Pita siakup kounuk, Saimon-Pita nukas Jisas auruwon, “Näwäu, na isan isi an kosoraurum ra?” 


text:
<pb/>Pita nukas ätäi auruwon, “Na isan isi wa an kosoram. Wa senes!” Jisas nukas ätäi auruwon, “Is nan ison an wa kosorita rai, na isan tamuseäim ro wa rawam.” 


text:
<pb/>Jisas nukas keser aurnuk, Pita nukas ätäi auruwon, “Näwäu, keseria, na isan isi karar wa an kosorau, isan ipi pak tapi pak erek an kosor mur!” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Inok ro ko an jowon, ko ukun wäpik, ko ätäi an wa jowai. Ko kon isou karar an kosorai, owon, kiro isou om aru tai ariäu. Ak erekapu akan woiaka uru ukun wäpik, eposek rai. Utianik, kar ro, ko karar kon wou uru ukun orip rau.” 


text:
Jisas ko Judas nukas nuka kon iwäi jaukut ipiakap murai äpu momara, äiewon, “Ak erekapu akan woiaka uru ukun wa. Kar ro ko karar kon wou uru ukun orip.” 


text:
<pb/>Jisas nukas akan isoraka an kosor mareanik, kon omjo rumukäu ätäi oumara, momoi, kon omoi pote tanewon. Jisas nukas ak tane rain totwarowon, “Ak isan tamareäim roat, is rusapai akan isoraka an kosorim, ak kiro onoktapau äpu ra? Is rusapai kiro onok keserim, kon onoktapau awaraurim. 


text:
Ak is pak areanik, airiäi, ‘Näwäu, tamukiäum ro.’ Ak kiro epar äiäi, kiro isakasar, akan tamareäim ro, akan Näwäu. 


text:
Is, akan Näwäu, isas akan isoraka rusapai an kosorim apari kiro onok keserim senek, tawa akas nais jaunakat akan isoraka keseriar an kosor marowe. 


text:
Is ak kiro onok ätär marom apari, is erar ro senek sareanik, ak sarwaromin, akas nais kiro onok tainorwe. 


text:
Is epar senes awarom, okoro omnokou opok, kar sarau ros kon kameäu ro itimorau senek wa. Kiro ro ko kon ro näwäus sarau maun äsimornuk, kos potomoi, kon äsimorwon ro näwäu wa itimorai. 


text:
Rusapai ak okoro ämän arom roi, kiro epar. Ak okoro ämän awarom roumana, ak tainorianik, isaka keserim senek kesermana, ak orip orip nepipir rawaiei.” Jisas kar ros ko kon iwäi jaukut akan ipiakap mai äiewon. 


text:
<pb/>Jisas ätäi awarowon, “Is ak erekapu ukun orip awarau wa. Karar ro mesin äiemin. Inok roat isakasar sare maromin, kiro is äpu. Utianik, kiro ämän meter Anut nukan ämän oi areain roat akas äiein rusapai epar peu. Ak keser äiein, ‘Kiro ro ko is pak o jera, kos is iwäi murai.’ <n>Buk Song 41:9</n> 


text:
<pb/>Is rusapai okoro ämän awarom, tawa epar penuk, akan woiaka epar mianik, epar ak is äpu muraiei. Is orip orip raiäim. 


text:
Is epar senes awarom, inok ros roat isan ämän oi ariaun äsimwaromin imwareanik, jekur kamwarai, ko is pakur erek imäirai. Inok ros is imäirai, ko kiro ro is äsimoirnuk, koimin ko nais erek imäiäi.” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro ämän kon tamareäu roat awaromara, kon wou usu sarenuk, ämän ämäi mau senek warnuk, amop mianik, äiewon, “Is epar senes awarom, kar ro ak kamuk rau kos is isan iwäi jaiat akan ipiakap murai.” 


text:
<pb/>Ko kiro ämän awaronuk, ak karkairmoi, aka aka amiakas ananateanik, ronkatemana, äiein, “Ko inok ro mesin äieu?” 


text:
<pb/>Kiro ro Jisas siakup tane rawon, Jisas totoraun keresir potomoi, totorwon, “Näwäu, na inok mesin äiem?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Isan bret autau ur opok momoi, kiro ro nurita, jenuk, kiro ros karar is iwäi murai.” Keser äiemara, kon bret autau oumoi, ur opok momara, Judas, Saimon-Iskariot nukan mokoi nuruwon. 


text:
Judas ko Jisas nukas bret oi nurunuk, Satan nukas Judas sakau ateanik, kon ronkat erekapu kamewon. Keseria, Jisas nukas Judas auruwon, “Na owon ekep raum. Na owo onok keseraun raroi kurte keser.” 


text:
Kon karauk tamareäu roat tane rain Jisas nukas kiro ämän Judas auruwon, ak kiro arewon ämän onoktapau äpu wa. 


text:
Judas ko akan aiauk kameäu ro, okon, akan ronkat Jisas nukas ko pote o kau maun aurura, ara, karauk saruku roat aiauk araun aurura ra, rai äiein. 


text:
<pb/>Ko kasik nomoi, manonuk, Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Rusapai, Ro Nukan Mokoin enip jou oi rau. Roasiret kiro aparianik, Anut nukan enip jou näwäu maiei. 


text:
Roasiret akas Jisas nukan enip jou orip rau aparianik, ak Anut nukan enip jou muruna rai, kiro ses opokar Anut nukas kon mokoin enip kon sakaus kämioik murai. 


text:
Isan mokoit, is ekep ak pak wa rawam. Is meter Juda roat näunäu awaromin senek rusapai ak nais awarom, ak is itaneiraiei, utianik, ak is manam opok ak manaun itok wa. 


text:
Is rusapai ak kar sintore ämän awau awarom, ‘Ak aka aka akan jaunakat akanun woiakas meiewe. Is ak mesin woias meieäimin senek akas nais jaunakat akanun woiakas meiewe.’ 


text:
Ak karar karar jaunakat akanun woiakas meiemana, sarwarna, kiro roat akas ak epar äpu maraiei ak isan tamareäim roat senes.” Jisas nukas Pita keser auruwon, “Nas is mesin roasiret awaram, ‘Is ko äpu wa.’ ” 


text:
<pb/>Pita nukas Jisas totorwon, “Näwäu, na erapok uteike manaun aikom.” Jisas nukas Pita ätäi auruwon, “Pita, rusapai na is manaurim mena na tainoire manaun senek itok wa. Tawa epar is tainoiram.” 


text:
<pb/>Kesernuk, Pita nukas ätäi auruwon, “Näwäu, na is owon na manam opok wa tainoisau rai airom? Is na sareisaun meiäm.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Na epar is sareiräun meiäm ra? Pita, is epar senes aisom, rusapai pututu, kakarau urwäu wa opok, pe totoisona, na isan enim ämäi momata, ‘is ko äpu wa’ rai 3 orip äiäm.”<pb/>


text:
Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Ak ronkat sosop oumoi, woiaka usu wa saräu. Anut mesin akan woiaka epar moinai, isanun nais woiaka epar mowe. 


text:
Isan monian owa ou waru sosop rau. Is akan rawaun om jekuraun manaurim. Kiro epar wa maro, is ak wa awarowom. 


text:
Jisas nukas ätäi auruwon, “Isakasar is apu, isakasar is epar ämän onoktapau, isakasar is totomaka awau orip orip rawaun onoktapau. Inok ro ko moni rawa tonaun kar apu pakaima tonau senek wa, isan enim pakas karar tonai. 


text:
Ak rusapai is äpu muroi raroi, isan moni nais äpu maiei. Rusapai ak ko äpu mianik, amiakas ko apari.” 


text:
Jisas nukas auruwon, “Filip, omre rumukäu senes is ak pak raimin, na is äpu murau wa ra? Inok ro ko is apairowon, ko isan moni aparwon. Keseria, na owon moni ätär muk äiem? 


text:
Filip, is moni pak raim, moni ko is pak rau, kiro nan won epar mau wa ra?” Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Is ak okoro ämän rusapai awarom, kiro isan ronkat pakas awarau wa. Isan moni ko is pak raumara, kon sarau mora. 


text:
Is Moni pak raim, Moni nais is pak rau mesin akan woiaka epar mowe. Warnuk, is kurur miäim apariai ronkatewe. Kiro akan woiaka epar maun siräi marai. 


text:
Is ak epar senes awarom, inok roasiret isanun woiaka epar moin kiro roasiret ak is kurur miäim senek maiei. Is moni rawa tonam, okon, epar senes, akas is itimoiromoi, kurur näwäu senes maiei. 


text:
Ak isan roasiret, okon, owo onok keseraun airaiei is keseram. Keserna, mokois kon momokun sakau ätär marai. 


text:
Ak isan roasiret, okon, owo osap owaun, airona, isas ak aram.” Jisas nukas Osou Näu äsimoraun kon tamareäu roat paip marowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar awarowon, “Ak akan woiakas isanun meie raroi, ak isan sintore ämän kiro tainoraiei. 


text:
Kiro Osou Näu ko epar ämän areäu. Okoro omnokou pakan roasiret ak ko wa imäiaiei, owon, ak ko wa apariäi, ak ko wa äpu miäi. Utianik, ak isan jaiat, ak ko äpu moin, owon, ko ak pak raiäu, okon, ak pak rawai. 


text:
Omre katunak rai rai, okoro omnokou pakan roasiret ak is ätäi wa apairaiei. Utianik, ak isan tamareäim roat karar akas is apairaiei. Isaka awau raim senek, ak nais awau rawaiei. 


text:
Inok ro ko isan sintore ämän roumara, jekur tainoriäu, kiro ro ko isanun wous meieu. Keseria, isan monias nais kiro ro nukanun wous meiäi. Isaka nais isan woias kiro ro mesin meieita, is isakasar ko ätär muram.” 


text:
<pb/>Ko keser äienuk, kar tamareäu ro enip Judas, ko Judas-Iskariot wa, kos auruwon, “Näwäu, owo onokun ik nan tamukiäum roat nakasar ätär mukota, äpu musam, utianik, okoro omnokou pakan roasiret na wa apaisaiei?” 


text:
Jisas nukas ätäi auruwon, “Inok roasir kon wous isanun meieäu, isan ämän tainorai, isan monias kiro ro nukanun wous meiäi. Iu moni ori kiro ro siakup koianik, ko pak orip orip rawamur. 


text:
Inok ro ko isanun wous meieäu wa, ko isan ämän wa tainoriäu. Okoro ämän ak rourai, kiro ämän isan wa, kiro Moni nukasar is äsimoirnuk, koimin nukan ämän. 


text:
Isan monias kon Osou Näu isan omoi oumoi, ak sarwaraun äsimornuk, kowai. Kos koianik, onok erekapu tamarai. Kos akan ronkat siräi maronuk, ak meter awaromin ämän ätäi ronkatäiei. 


text:
<pb/>Is ak utware manaurim, okon, isas ak woiaka erer rawaun ämän awaraurim. Is woiaka erer rawaun onok ak arom. Isan woiaka erer rawaun onok kiro okoro omnokou pakan roasiret akas ak ariäi senek wa. Ak karkairianik, woiaka usu saremoi, wa iminäu. 


text:
Is utware manaun okoro ämän awaromin roin. Is maneanik, ätäi ak rawa kowam. Akan woiakas isanun meiäi, kis akan woiaka ereraiei, owon, is isan moni rawa tonam. Ko näwäu senes, kos is erekapu itimoire rau. 


text:
Is okoro ämän rusapai awarom, kiro omre päu wa rau, ak awarom, tawa kiro onok penuk, akan woiaka epar maiei. 


text:
Is ak pak ämän ekep wa aräm, owon, okoro omnokou kameäu ro siräieu. Kos is itimoiraun sakau wäpik, utianik, okoro omnokou pakan roasiret äpu maiei isan woias moni mesin meiemara, owo onok moni nukas aironuk, is keseriäim. Siräuna, ik ute manau.”<pb/>


text:
Isan iporu näu wa muriäu kiro monias patir kureäu. Owo iporu näu muriäu, kos itarianik, karauk isuruk oi kuremara, katu pitpatirnuk, näu sosop muriäi. 


text:
Ak is pak pe pasairi rawaiei, is nais ak pak pasarware rawam. Kar am iporu ko nukarar nemauk murau senek wa, ko mu opok pasar raumara, epar nemauk muriäu. Kiro onok senek, ak is pak pasairi rawaiei, ak sarau eposek mona, Anut wou ererai. 


text:
<pb/>Isaka wain mur, ak wain iporu. Inok roasir ko is pak pasairi rawai, isas nais ko pak rawam. Ko nemauk sosop murai. Ak is pak wa pasairi rawaiei, ak kar onok keserau senek wa. 


text:
Inok ro is opok pasairi wa rawai, ko am iporu patiriäi senek patirna, mokup räi, kiro iporu oumoi, ep opok känkurena, jere kuräi. 


text:
Akas is pasairna, isan ämän ak opok pasar rawai, akan ronkat pakas owo osap owaun totoiraiei, kiro ak owaiei. 


text:
Isan tamareäim ro eposek, ko isan ämän roasiret awarai, kiro isan moni kon enip jou näwäu kämioik mai. Kiro keseraiei, ak isan tamareäim roasiret senes sarena, Anut nukan wou ererai. 


text:
<pb/>Monias isanun wous meieäu senek isas nais akanun woias meieäim, okon, ak isaka siarap rauna, is akanun woias meiäm. 


text:
Is isan monian sintore ämän tainorita, ko orip orip kon wous isanun meieäu senek, ak isan sintore ämän tainorna, isan woias akanun orip orip meiäm. 


text:
Is akanun isan woi erer rau. Is kiro ämän akan woiaka isan woi senek saräun awaromin. Keseria, akan woiaka näwäu senes ereraiei. 


text:
Isan sintore ämän kesek, is akanun woias meieäim senek, akas nais karauk roasiret akanun woiakas meiewe. 


text:
Kar ros kon jauk saräun kon enipsau karauk roat aronuk, akas wena, meienuk rai, ik äpu kiro epar ko kon jaukun wous meiewon. Kiro woiakas meiäun onokus karauk woiakas meiäun onok erekapu itimoriäu. 


text:
Rusapai isas ak sarau roat räi wa awaram. Sarau ro ko kon kameäu ron ronkat äpu wa, kesek okon, ak isan jaiat awarom. Owon, owo ämän isan monias airowon, kiro ak erekapu awaromin. 


text:
<pb/>Akas is ak pak rawaun rai sare murau wa, isakasar ak isan tamareäim roat sare maromin. Akas poteanik, o uku wena, o sosop muraun sare maromin. Kiro o orip orip rawaiei. Ak isan tamareäim roat, okon, owo osap owaun moni aurna, kos ak arai. 


text:
Keseria, is ak kiro sintore ämän sakau awarom tainorwe. Ak karar karar akan jaunakat akanun woiakas meiewe.” Okoro omnokou pakan roasiret akas Jisas nukan tamareäu roat sauk maraiei. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Utianik, okoro omnokou pakan roasiret akas ak sauk marona rai, ak ätäi ronkatewe, kiro onok amke isaka keseriar sauk muroin senek ak opok nais keseriar keseraiei. 


text:
Ak omnokou pakan roasiret senek maro, kiro roasiret akas akanun woiakas meiewoi. Utianik, ak kiro roasiret senek wa. Keserna, isas ak okoro omnokou pakan sare maromin, okon, okoro omnokou pakan roasiret akas ak sumkäinewaraiei. 


text:
Ak isan roasiret, okon, kiro onok ak opok keseraiei. Kiro omnokou pakan roat kiro ros äsimoirnuk, koimin ak ko äpu wa. 


text:
<pb/>Is koi, kiro roat akan onok aru mesin wa awaromin maro, ak onok aru keserin mesin ämän orip wa rawoi. Akan onok aru miäi, kiro ak is sauk muriäi. Utianik, rusapai ak äpu, ak is sauk muriäi, okon, akan onok aru ämäi mau senek wa. Kiro onokun, ak ämän orip rawaiei. 


text:
Is ak kamuk karauk kurur roat akas keserau senek wa momin. Ak isas kiro kurur momin wa aparin maro, ak ämän orip wa rawoi. Utianik, isas sarau momin aparianik, akas iu moni ori sauk mutoin. 


text:
Kiro onok akan sintore ämän opok jer we moin epar peu. ‘Roasiret ak is erar sauk muroin.’ <n>Buk Song 69:4</n> 


text:
<pb/>Osou Näu isan roasiret sarwaraun moni pak rau, isas ak rawa äsimorta, kowai. Kiro Osous Anut mesin epar ämän miäu. Ko moni pak rau kowai. Kos koumara, isan ämän amop mai. 


text:
Ak nais is sarau onoktoroimin opok is pak rain, okon, akas isan ämän oumoi, karauk roasiret awaraiei.”<pb/>


text:
Jisas nukas kon tamareäu roat ätäi awarowon, “Is akan woiaka epar moin wa utau rai okoro ämän awaromin. 


text:
Roat akas ak onok aru morai rai, akan tururiäi owan emwaraiei. Omre päi ses opok, roat akas ak akwarona, meiäiei. Ak kiro onok keseraiei, akas ika Anut nukan sarau eposek mururam rai äiäiei. 


text:
Is okoro ämän awarom, tawa omre päi ses opok keserna, ak okoro ämän ätäi ronkatäiei. Is kiro ämän meter awarau wa, owon, is ak pak raimin.” Osou Näu nukan sarau. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Rusapai is kiro ros äsimoirnuk, koimin mena ätäi manaurim, ak kamuk kar ros na erapok manaurum rai totoirau wa. 


text:
Is okoro ämän awaromin kiro epar senes. Is utware manoita, kiro ak sarwaraun itok. Is wa manoita rai, ak sarwaraun ro wa kowai. Is manoita, isas ak sarwaraun Osou äsimorta, kowai. 


text:
Ko kounuk, kos okoro omnokou pakan roasiret akan onok aru miäi amop maronuk, tuku rawaun onok pak Anut nukan wasarewaraun onok pak jekur tamarai. 


text:
Wasarewaraun onok nais ätär marai, owon, okoro omnokou kameäu ro, Satan, ko monias kon onok aru erekapu wasare murianik, ko ämän orip äieu. 


text:
Tawa kiro Osou Näu kounuk, kos Anut nukan epar ämän ak opok amop mai. Kon ronkat pakas ämän wa awarai. Kos ämän Anut nuka pakan koiäu ak awarai. Kos nais owo onok tawa päi ak awarai. 


text:
Owo osap monian ipokup rau kiro isan, kiro mesin is awarom owo ämän isas Osou Näu nurita, kos ak awarai.” Jisas nukan tamareäu roat ronkat sosop oin. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Karauk omre rai rai, ak is ätäi wa apairaiei. Ätäi karauk omre manonuk, ak ätäiar is apairaiei.” 


text:
Karauk tamareäu roat aka aka äiein, “Kiro ämän owo senek äieu? Kos ik aikomara, ‘karauk omre rai rai, ik ko wa aparam äieu, ätäi karauk omre manonuk, ik ko ätäi aparam’ aikou. Ätäiar aikowon, ‘kiro owon, is isan moni rawa manam.’ ” 


text:
Ak ätäi ätäi totorin, “Ko owo ämän aikaurmara, ‘karauk omre’ äieu. Ik kon ämän äieu onoktapau äpu mau senek wa.” 


text:
<pb/>Jisas nuka kon tamareäu roat akas kiro ämän mesin totoraurin äpu momara, awarowon, “Is keser äiemin, ‘karauk omre rai rai, ak is ätäi wa apairaiei, ätäiar karauk omre manonuk, ak is ätäi apairaiei,’ kiro ämän mesin aka aka tototäi ra? 


text:
Is epar senes awarom, ak woiakati aru mianik, ak waiaiei. Keserna, okoro omnokou pakan roasiret ak nepipiraiei. Ak, isan roasiret, woiaka aru mai, utianik, akan woiaka ätäi näu saremoi, nepipiraiei. 


text:
Kar asir ko mokoi owaun ko wou aru miäu. Owon, ko tätäi näwäu owaun omre siakup pe rau. Utianik, ko mokoi oumara, ko ätäi kiro tätäi mesin wa ronkateäu. Ko mokoi mesin nepipiriäu. 


text:
Kiro onok senek, ak opok päi. Rusapai ak woiakati marou, utianik, is ak ätäi apwaroita, akan woiaka erermoi, nepipiraiei. Kiro nepipiraiei kar ros akan woiaka uruan oi kuräu senek wa. 


text:
Kiro omre päi ses opok, akas is kar osap mesin wa totoiraiei. Is eparar senes awarom, ak isan roasiret, owo osap owaun moni auraiei, kos arai. 


text:
Meter raumun opok koi rusapai ak isan enim ateanik, kar osap owaun wa aurin. Rusapai ak aurna, kos aronuk, owaiei. Keseria, ak näwäu nepipiraiei.” Jisas nukas okoro omnokou pakan sakau itimorwon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi kon tamareäu roat awarowon, “Is rusapai or ämänis awarom. Omre epar päi ses opok, or ämänis wa awaram. Moni mesin amop awaram. 


text:
Kiro omre opok, ak isan enim ateanik, kar osap owaun moni auraiei. Is sakau orip, okon, akas isan enim ateanik, moni aurna, kos roianik, akan ämän tainorai. Keseria, isas akanun ko wa auram. 


text:
Is Anut pak raiminus, koimin mesin akan woiaka epar moin. Ak nais akan woiakas isanun meieäi, okon, moni nukasar akanun wous meieäu. 


text:
Is isan moni pak raiminus, okoro omnokou opok koimin. Keseria, rusapai is okoro omnokou utomoi, ätäi isan moni rawa tonam.” 


text:
<pb/>Keser awaronuk, Jisas nukan tamareäu roat akas aurin, “Rusapai, na amop arem, or ämänis aräu wa. 


text:
Rusapai ik äpu mom na osap erekapu äpu, na kar ron ronkat erekapu äpu miäum, okon, na kon ämän wa totoram. Kiro mesin iken woiok epar mou, na Anut nuka pak raumonus, koumon.” 


text:
Utianik, omre siakup pera, epar senes, rusapai pe rau, karauk roat akas ak erekapu emwarona, atap atap akan mena imine manoutaiei. Ak is utoire manona, isaka karar tai rawam. Utianik, is kararnak wa rawam, owon, isan moni ko is pak rau. 


text:
Is ak kiro ämän akan woiaka uru päurar rawaun awarom. Okoro omnokou opok ak usu näwäu oia, woiakati marai. Utianik, ak sakau tai rawe, owon, isakas okoro omnokou pakan sakau erekapu itimorimin.”<pb/>


text:
Jisas kiro ämän kon tamareäu roat aware kureanik, omar oik eisane aparmara, Anut aurmoi, äiewon, “Moni, omre rusapai peu, nan mokoin enip jou orip kämioik mur, keserta, mokois nais nan enmat jou kämioik musai. 


text:
Na okoro roasiret erekapu kamwaraun sakau ko nurumon keseria, nakas roasiret ko nurumon kos awau orip orip rawaun sakau arai. 


text:
Awau orip orip rawaun onoktapau kiro, naka Jisas Krais pak äpu matoi. Na karar, na Anut, nas Jisas Krais äsimorta, kowon äpu moin. 


text:
<pb/>Is okoro omnokou pakan roasiret nan sakau enmat jou orip pak ätär maromin. Is nas nan sarau maun äsimoiromon kiro erekapu patarmin. 


text:
Moni, meter okoro omnokou päu wa opok, is na pak raianik, enim jou orip raimin. Rusapai nan amun opok kiro enip jou orip ätäi irota, is na pak rawam. 


text:
<pb/>Is nakasar okoro omnokou pakan roasiret sare mareanik, is iromon, nan sakau ätär maromin. Meter kiro roasiret nan sare maromon rain, nas is irota, akas nan ämän tainoriäi. 


text:
Nan ämän airomon, erekapu awaroita oin. Ak äpu kiro epar is na pak raiminus, koimin. Nas äsimoirta, koimin mesin akan woiaka epar marou. 


text:
<pb/>Is ak mesin na aisom, is okoro omnokou pakan roasiret mesin aisau wa. Utianik, okoro roasiret nakasar is iromon mesin aisom, owon, kiro roasiret nan. 


text:
Isan roasiret kiro nan, nan roasiret kiro isan. Karauk roasiret ak isan roasiret akan onok aparianik, ak äpu maiei isan enim jou orip. 


text:
<pb/>Is okoro omnokou opok ekep wa rawam. Rusapai is na rawa tonram, utianik, ak okoro omnokou opok rawaiei. O moni, nan onok eposek senes, nas kiro roasiret kamwareanik, nakan sakau is iromon kiro sakaus, ak sakau marota, rawaiei. Keseria, iwaka woiok karar raumur senek, ak nais woiaka karar me rawaiei. 


text:
Is ak pak raianik, kiro sakau nas is iromon pakaima kamwareäim. Is jekur kamwaromin, kar ro wasaräu wa. Kiro tamareäim ro karar Anut nukas ko oikuräun apu raunuk rai, ko oikuräi. Kiro nan ämän meter äiemon epar peu. 


text:
Is rusapai na raum opok tonaurim. Okoro omnokou opok, is kiro ämän ak rowaun äiem, owon, isan woi erekapu ereriäu senek kiro akan woiaka uru nais keseriar ereraiei. 


text:
<pb/>Is nakas ämän iromon awaromin. Kiro mesin okoro omnokou pakan roasiret akas ak sauk maroin. Owon, is okoro omnokou pakan wa. Isan roasiret ak nais okoro omnokou pakan wa. 


text:
Is na ak okoro omnokou pakan imware oik tonaun aisau wa, na ak sarwaraun mesin is aisom. Keserta, ro aru Satan nukas ak wa aru marai. 


text:
Nan ämän erekapu epar senes. Nakasar nan epar ämänis akan woiaka uru sakau maronuk, ak nan roasiret tuku saräiei. 


text:
Nas is okoro omnokou opok roasiret kamuk opok äsimoirta, koimin senek, isas nais ak okoro omnokou pakan roasiret kamuk äsimwaromin. 


text:
<pb/>Is ak mesin karar aisau wa, inok roasiret isan tamareäim roat akas kiro ämän awarona, roumoi, akan woiaka epar morai ak nais sarwaraun mesin na aisom. 


text:
Isan ronkat okoro roasiret erekapu akan woiaka karar me rawaiei. Moni, naka is pak rauta, is nais na pak raim senek keseraiei. Keseria, ak iu pak rawaun is aisom. Keserna, okoro omnokou pakan roasiret akas nas is äsimoirta, koimin mesin akan woiaka epar maiei. 


text:
Nas is kiro enip jou iromon senek, isas nais ak enmaka jou aromin, okon, iu karar raumur senek ak nais woiaka karar me rawaiei. 


text:
Is ak pak pasar raim senek na is pak pasar raum. Keseria, okoro omnokou pakan roasiret äpu maiei, nakasar is äsimoiromoi, na nan won is mesin meieäum senek, na nais isan roasiret akanun wonas keseriar meieäum. 


text:
<pb/>O moni, nakasar kiro roasiret is iromon is na aisom, is tone rawam opok ak nais is pak erek tone rawaiei. Keseria, meter okoro omnokou ate mau wa opok, nas nan wonas isanun meieanik, kiro enim jou iromon ak aparaiei. 


text:
O moni, na onok eposek miämon ro, okoro omnokou pakan roasiret ak na äpu musau wa. Okoro roasiret nas is äsimoiromon äpu miäi, ak karar epar is pakas na äpu musoi. 


text:
Isas nan enmat ak opok amop musomin ätäiar amop musam. Keserita, naka is mesin wonas meieäum senek, akas nais karauk roat mesin akan woiakas meiena, is ak pak rawam.”<pb/>


text:
Jisas ko Anut auri kuremara, kon tamareäu roat pak kar an enip Kitron kure potoin. Kiro an kasakup kon tamareäu roat pak kar woi enip Olivet woia potoin. 


text:
Judas ko Jisas kon iwäi jaukut ipiakap maun ro ko äpu Jisas kiro woia orip orip kon tamareäu roat pak poteäu. 


text:
Keseria, Judas nukas karauk Anut kamuk raiäi roat näunäu akan sarau roat pak Parisi roat akan sarau roat pak Rom akan marai roat pak imwaromara, kiro woia potoin. Ak karauk arou pak weräiäin osap pak oiar koin. 


text:
Jisas ko kiro onok päun erekapu äpu mowon, okon, kos ak siarakap potomara, totwarowon, “Ak inok itanerai?” 


text:
<pb/>Akas äiein, “Ik Nasaret menan Jisas itanem.” Kos awarowon, “Okoro is karar.” Judas ko ak pak erek tai rawon. 


text:
Jisas nukas awarowon, “Is amke awaromin, okoro is karar. Ak is itaneiroi rai, okoro roat is pak rai utwarona, manaiei.” 


text:
Kiro ämän ko meter äiewon siar epar päun keser awarowon. Ko meter äiewon, ‘Moni, is okoro roat nakasar iromon kar ro wasaräu wa.’ 


text:
<pb/>Saimon-Pita nukas kon siräp rumukäu oumara, Anut kamuk raiäu ro näwäu senes nukan sarau ro wem raiar kon rauk käu näu kaima patir kurewon. Kiro sarau ron enip Markus. 


text:
Jisas nukas Pita sakau auruwon, “Nan siräp ätäi kon jowa joke mota no. Kiro tätäi monias irowon, nan ronkat is kiro tätäi wa owam ra?” Jisas Annas amukup imäi potoin. 


text:
Keseria, Rom akan marai roat pak akan kamwareäu ro näwäu pak Juda roat näunäu akan sarau roat pak akas Jisas sakau ateanik, ipou muris rakirmoi, amke Annas siakup imäi potoin. Annas ko Kaiapas nukan tanau. Kaiapas ko kiro woisan opok Anut kamuk rawaun ro näwäu senes murin. 


text:
Kiro Kaiapas nukas meter Juda roat näunäu keser awarowon, ‘Karar ros roasiret erekapu akan omoi oianik, meiäun itok’ rai awarowon. Pita nukas ‘is Jisas äpu wa’ äiewon. 


text:
<pb/>Saimon-Pita pak Jisas nukan tamareäu ro kar pak au Jisas tainori potoirin. Anut kamuk raiäu ro näwäu senes nukas kiro tamareäu ro kar äpu mowon, okon, ko Jisas tainormara, owa tonowon. 


text:
Pita ko kasik ororokpai tai rawon. Kiro kar tamareäu ros ätäi kasik nomara, kiro rorok kameäu asir kos Pita owa imäi tonaun aurnuk, imäi tonowon. 


text:
Kesernuk, kiro asires Pita auruwon, “Na nais kiro ros tamusiäwon ro ra?” Pita nukas ätäi auruwon, “Wa, is kon tamareäu ro wa.” 


text:
<pb/>Kiro ses opok roros, okon, kiro pakan roat pak ou kameäi roat ak ep tukurianik, ep uke rain. Pita ko nais potomara, ak pak erek ep uke rawon. Anut kamuk raiäu ro näwäu senes nukas Jisas totorwon. 


text:
<pb/>Kiro ses pakar, Annas nukas Jisas kon tamareäu roat mesin pak kon ämän roasiret mareäwon mesin pak totorwon. 


text:
Jisas nukas auruwon, “Is roasiret akan tururiäi owa pak tup ou näwäu owa pak ämän mareäimin. Kiro opok, Juda roasiret erekapu koi tururiäi, is kar ämän ämäi ämäi awarau wa. 


text:
Na owo onokun is totoirom? Kiro roasiret ak isan ämän roin na ak totwar. Is owo ämän awaromin ak äpu.” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro ämän arenuk, kar marai ros Jisas sipou purmara, äiewon, “Na Anut kamuk raiäu ro näwäu keser auriäumon ra?” 


text:
Jisas nukas ätäi kiro ro auruwon, “Utianik, is ämän sätäiemin maro, owo sät ämän momin rai okoro roasiret awar. Utianik, is epar ämän äiem rai, na is owon sipi purum?” 


text:
<pb/>Keseria, Annas nukas Jisas ipou mur oripar Anut kamuk raiäwon ro näwäu senes, Kaiapas siakup äsimornuk, potowon. Ätäiar Pita nukas Jisas äpu wa äiewon. 


text:
<pb/>Saimon-Pita ko tai rawon omoiar tai raumara, ep uke rawon. Karauk roat akas ätäi totorin, “Epar senes, na kiro ros tamusiäwon ra?” Kos sätäumara, äiewon, “Is kon tamureäu ro wa.” 


text:
<pb/>Kesernuk, kar Anut kamuk raiäwon ro näwäu senes nukan sarau ro pewon. Kiro ro Pita nukas rauk patirwon ro Markus nukan kinjaukus pemara, totorwon, “Na kiro ro pak woia erek rain apaisomin ra?” 


text:
Pita nukas ätäi äiewon, “Wa senes wa. Is kiro ro äpu wa.” Ko keser äienuk äienuk, kakarau urwewon. Jisas Pailot amukup imäi potoin. 


text:
<pb/>Marai roat akas Jisas Kaiapas nukan owas imäianik, kiro omsau kameäu ro näwäu nukan owa imäi potoin. Kiro ro ko Rom omsau pakan. Kiro tapera senes keserin. Juda roat näunäu akas kiro ro näwäu nukan owa tonau wa, owon, akan ronkat ak kon owa tonomoi, Anut nukan amuk opok ukun orip saremoi, Pasowa o wa jam rai keserin. 


text:
Keseria, ak ko kasik kume rauna, Pailot nukas kasik nomara, roat totwarowon, “Okoro ros owo onok keserwon ak aparianik, imäi koi?” 


text:
<pb/>Pailot nukas awarowon, “Ak ko imäi potoinai, akan sintore ämän tainornai, kon onok aru mowon aparwe.” Keseria, Juda akan roat näunäu akas ätäi keser aurin, “Iken ipiokos kar ro weta, meiäun itok wa. Kiro onok Rom akan.” 


text:
Meter Jisas nukas nuka meiäun ämän mianik, ko kiro onok pakas meiäun äiewon. Kon ämän rusapai epar päuru. 


text:
<pb/>Keseria, Pailot ko ätäi owa tonomara, Jisas urunuk, tononuk, totorwon, “Na Juda roasiret akan kamwaraun ro näwäu king ra?” 


text:
Jisas nukas ätäi auruwon, “Kiro ämän äiem nakan ronkat pakas ra, karauk roat akas na aisoin is totoirom ra?” 


text:
Pailot nukas ätäi auruwon, “Nan ronkat is Juda ro ra? Na owosemon ämän is äpu wa. Nakan roasiret pak Anut kamuk raiäi roat näunäu pak akasar na is rawa imäisi koin. Na owosemon? Is air.” 


text:
<pb/>Jisas nukas äiewon, “Isan kamäun mena okoro omnokou opok rawau wa. Wa senes wa. Isan kamäun mena okoro omnokou opok rau maro, isan tainoireäi roat akas isan kaima sareirianik, weräuna, is Juda roat akan ipiakap wa muruwoi. Utianik, isan kamäun mena okoro omnokou pakan wa.” 


text:
Kesernuk, Pailot nukas ätäi totorwon, “Keseria, na kar menan kamwaraun ro näwäu epar ra?” Jisas nukas ätäi auruwon, “Kiro ämän nakan ronkat pakas peu kiro epar. Isan anias okoro omnokou opok kiro onokun murowon. Is epar ämän äiäm, kiro isan sarau. Inok roasir epar ämän tainoriäu, ko isan ämän roiäu.” 


text:
Pailot nukas Jisas auruwon, “Epar ämän, kiro owo senek?” Pailot nukas Jisas am äpäs opok äsäi maun awarowon. 


text:
Utianik, ak äpu iken onok, is orip orip woisan karar karar opok, Pasowa sumaun omre opok, karapus ro karar utoita, maneäu. Keseria, akan ronkat is ‘Juda roasiret akan kamwaraun ro näwäu’ utomaroita, manai ra?” 


text:
Akas ätäi Pailot sakau kakurarianik, äiein, “Wa senes wa. Ko wa. Bar-Abas utomukota, manai.” (Bar-Abas ko kar päu ro aru.)<pb/>


text:
Marai roat akas rumäkät katuau orip oumana, tatmaianik, kon tapau opok kuror murin. Keseria, omjo osou king nukan senek oianik, orke murin. 


text:
Ko siakup pemana, ätäi ätäi jeje ämän aurin, “Na Juda roasiret kamwaraun ro näwäu king orip orip rawam!” Keser aurmoi, sipou purin. 


text:
<pb/>Pailot nukas ätäi kasik nomara, roasiret awarowon, “Ak aparwe. Is ko kasik ak amiakap imäi koim, kiro ak äpu maiei is okoro ron kar onok aru mowon aparau wa.” 


text:
Keseria, Jisas mur katuau king nukan at orip pak omjo osou orip kasik nonuk, Pailot nukas awarowon, “Aka äiein ro okoro aparwe.” 


text:
<pb/>Keser awaronuk, Anut kamuk raiäi roat näunäu pak tup ou näwäu kameäi roat pak akas Jisas aparmana, Pailot sakau ämän aurin, “Am äpäs opok we mota, meiäura. Am äpäs opok we mota, meiäura.” Keserna, Pailot nukas awarowon, “Akasar imäinai, am äpäs opok äsäi mowe. Is ko weita, meiäun kar onok aru kos keserwon wa aparim.” 


text:
Utianik, akas ätäi Pailot aurin, “Iken sintore ämänis keser äieu, kiro ro meiäura, owon, nukasar ‘is Anut nukan Mokoi’ rai äiewon.” 


text:
Keseria, Pailot nukas ätäi owa tonomara, Jisas totorwon, “Na owo menan?” Ko keser auruwon, utianik, Jisas nukas kar ämän ätäi aurau wa. 


text:
Pailot nukas Jisas ätäi auruwon, “Na owon is are murau utom? Na äpu wa ra? Roat näunäu akas is sakau iroin. Is na utoisoita, manaun itok. Na am äpäs opok iwosoita, meiäun itok.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Na is am äpäs opok äsäi muram äiem, kiro Anut nukasar kiro keseraun sakau isowon. Utianik, inok ros is imäirianik, nan ipon opok murowon, kiro ron onok arus nan onok aru erekapu itimori rau.” 


text:
Pailot ko Jisas nukas kiro ämän äienuk, roumara, owo apu pakas Jisas utonuk, manaun rai ronkatewon. Utianik, roasiret akas ätäi keser urwein, “Na kiro ro utota, manonuk rai, na Sisa nukan jauk wa rawam. Inok ro ko nukasar is kamwaraun ro näwäu äiäi, ko Sisa nukan iwäiauk.” 


text:
<pb/>Pailot ko kiro ämän roianik, Jisas imäumara, ne wasarewareäi sia opok tanewon. Kiro omoi Ibru ämänis Gabata äiäi. (Ämän onoktapau ‘ai pasar’.) 


text:
Pasowa tup aparaun omre ariwa päi, okon, ak rusapai senek akan osap jekur miäi. San näu kamuk opok, Pailot nukas roasiret awarowon, “Akan kamwaraun ro näwäu aparwe.” 


text:
<pb/>Akas ätäi urwein, “Wena, meie! Wena, meie! Am äpäs opok wena, meiäura!” Pailot nukas awarowon, “Akan ronkat isas akan kamwareäu ro näwäu am äpäs opok weita, meiäura ra?” Anut kamuk raiäi roat näunäu akas äiein, “Ik kamoikeäu ro kar wa rau. Sisa karar ko iken kamoikeäu ro näwäu.” 


text:
Ak keserna, Pailot nukas Jisas am äpäs opok wena, meiäun marai roat ipiakap marowon. Jisas am äpäs opok äsäi moin. 


text:
<pb/>Ak Jisas imäi potona, ko nukasar nukan am äpäs ämäumara, näu mena utomoi, kar om enip ‘Op Tapau Sekerem’ omtorou opok tonowon. Ibru ämänis kiro mena Golgota äiäi. 


text:
Keseria, kiro mena, am äpäs opok äsäi moin. Kar ro oirori au nais Jisas pak erek am äpäs atap atap karaim karaim äsäi matoin. Jisas ko kiro ro ori kampai äsäi moin. 


text:
<pb/>Pailot nukas kar jer keser we mowon, ‘Nasaret menan Jisas. Ko Juda roasiret akan kamwareäu ro näwäu, king.’ Keser jer wemoi, am äpäs opok äsäi moin kon tapakup we mowon. 


text:
Ak näu mena siakup, Jisas äsäi moin. Keserna, roasiret sosop kiro jer Jisas nukan tapakup we mowon ninareäin. Kiro jer Ibru ämän, Rom ämän pak Grik ämänis pak wewon. 


text:
Kesernuk, Anut kamuk raiäi roat näunäu akas Pailot aurin, “Na owon kiro ro ko Juda roasiret kamwareäu ro näwäu king rai jer we momon? Nukasar ‘Is Juda roasiret kamwareäim ro näwäu, king’, äiewon. Na owon keser jer we mau utom.” 


text:
<pb/>Keserna, Pailot nukas ätäi awarowon, “Isas owo ämän jer we momin kiro äiäk, keseriar rawaura.” 


text:
<pb/>Marai roat akas Jisas am äpäs opok äsäi momoi, kon omjo 4 orip inäianik, karar karar oin. Kon omjo rumukäu orkewon nais oiar arin. Kiro omjo karar rumukäu erekapu näkein. 


text:
Marai roat akas aka aka äiein, “Kiro omjo wa kiräiäu. Ik aiauk oianik, satu sipiräieanik, aparau inokos owai.” Keserna, kiro ämän meter jer wein epar pewon. ‘Akas isan omjo aka aka inäi oin. Isan omjo rumuk mesin aiauk sipiräieanik, oin.’ <n>Buk Song 22:18</n> Kiro onok marai roat akas keserin. 


text:
<pb/>Jisas nukan am äpäs siakup kon anak pak, kon änäiauk pak, Klopas nukan wau enip Maria pak, Magdala menan Maria erek, ak kiro opok tai rain. 


text:
Jisas nukas nukan anak pak kon tamuruwon ro mesin wous meieäu pak apwatomara, anak keser auruwon, “Asir, okoro ro, ko nan mokoi senes.” 


text:
Keseria, ätäi kiro tamuruwon ro auruwon, “Okoro asir, kiro nan anin.” Kesernuk, kiro ses opokar, Jisas nukan anak kiro tamuruwon ros kon owa imäi pote me rawon. Jisas meiewon. 


text:
<pb/>Jisas ko äpu rusapai Anut nukas okoro omnokou opok sarau maun auruwon, sarau erekapu patarwon. Keseria, Jisas nukas äiewon, “Is an pätiru.” Kesernuk, kiro ämän meter Anut nukan buk opok äiewon siar kiro epar peu. 


text:
Kar maro wain an tiu orip siakup rawon, okon, ak kar osap jaimirmir senek oumana, kiro wain an tiu sourmoi, amauk opok mianik, kon oksau opok moin. 


text:
Jisas ko kiro wain an tiu jemara, äiewon, “Rusapai sarau ki pataru.” Keser äiemara, ko kon tapau akuräi nonuk, kon osou utonuk, manowon. Rom akan marai roat akas Jisas nukan kasak uru marais wein. 


text:
<pb/>Kesernuk, Juda akan kamwareäi roat näunäu akas am äpäs opok äsäi maroin roat isoraka piriporurna, kurte meiena, imware naun Pailot aurin. Ak keser totorin, owon, kiro omre osap jekur miäi. Akan sumaun omre ariwa, okon, akan ronkat ak kiro roat akan enmaksau utwarona, kiro omre opok am äpäs opok rawaun senek wa, okon, keser äiein. 


text:
Utianik, kar marai ros kon marais Jisas nukan kasak uru wenuk, kurte karian an orip kounuk, aparin. 


text:
(Ro nukasar kiro onok keserin aparmara, äiewon, “Kiro onok epar pewon.” Ko nukasar äpu ko epar ämän karar äieu. Keseria, ak nais akan woiaka epar mowe.) 


text:
Kiro onok keserin kiro meter Anut nukan buk opok äiewon, epar peu. Keser äiewon, ‘Akas kon kar isuauk wa poruraiei.’ <n>Kisim Bek 12:46</n> 


text:
<pb/>Kar ämän meter Anut nukan buk opok nais äiewon, ‘Roasiret kiro ro marais wein ui kur orip aparaiei.’ <n>Sekaraia 12:10</n> Jisas nukan enipsau aireu uru moin. 


text:
<pb/>Kiro keserna, kar ro kon enip Josep, ko Arimatea menan, ko Jisas nukan enipsau am äpäs pakan oi manaun pe Pailot auruwon. Josep ko nais Jisas nukan tamuriäwon ro, utianik, ko Juda akan kamwareäi roat näunäu iminewareanik, ko Jisas mesin wou epar mowon ämäi mowon. Pailot nukas ‘io’ aurnuk, ko pote, Jisas nukan enipsau am äpäs pakan owon. 


text:
Nikodimas kiro ro ko meter Jisas aparaun pututu potowon, ko nais koumara, Josep pak Jisas nukan enipsau owaun potowon. Ko kar am ankas sou eposek peäu oumara, potowon. Kiro am ankas kon usu 30 kilo orip. 


text:
Kiro roat ories Jisas nukan enipsau oumasa, am ankas sou eposek joutor mianik, omjos kon enipsau rakir moirin. Kiro onok Juda akan roat meiäi up kurwaraun keseriäi senek keserin. 


text:
<pb/>Jisas am äpäs opok äsäi moin siakup, kar plaua woi rawon. Kiro plaua woia kar aireu awau tuein. Kiro uru meter kar ro mau wa. 


text:
Kiro ses opok, Juda roasiret akan sumaun omre päurnuk, kiro aireu siakup rawon, okon, au Jisas imäi pote kiro aireu uru moirin.<pb/>


text:
Tup Näu opok, pututu om teine kounuk kounuk, Magdala menan Maria ko Jisas up opok aparaun potowon. Ko potomara, kiro aiauk näwäus im pene moin oi kurein aparwon. 


text:
Kos ätäi kurte, Saimon-Pita pak Jisas nukas kon tamareäu ro kar ko mesin wous meieäu pak au siarawap potomara, awatowon, “Karauk roat akas Näwäu nukan enipsau up uruan imäi manoin. Ko erapok pote ämäi moin rau rä! Ik äpu wa.” 


text:
Kiro ro Pita ori au erek kurte potoirin. Kiro ros Pita itimormara, kurte ko tet amke up opok potowon. 


text:
Ko poteanik, up kasikas kuoinemara, aireu uru amuk kurewon. Ko omjo Jisas nukan enipsau kururur moin rawon aparwon. Ko up uru tonau wa. 


text:
Kar omjo tapau opok rakir moin nais rawon aparwon. Kiro omjo kar omjo pak turur rawau wa ko kar ros jekur miäu senek keser monuk, rawon. 


text:
Kesernuk, kiro ro ko amke up opok pewon ko nais aireu uru tonowon. Ko kiro osap aparmara, kon wou epar mowon. 


text:
Keseria, kiro tamatowon roat ori au ätäi mena ute potoirin. Magdala menan Maria nukas Jisas aparwon 


text:
<pb/>Maria ko kiro up siakup tai raumara, wai rawon. Ko wai wai raianik, kuoinemara, kiro up uru amuk kurewon. 


text:
Anut nukan sarau eitek oirori omjo ärneu oripas Jisas nukan enipsau nini moin opok tane rairin. Kar tapau pakas tane rawon, karas isou pakas tane rawon aparwon. 


text:
Awas Maria keser totoririn, “Asir, na owo mesin wonti musonuk, waieram?” Kos ätäi awatowon, “Isan Näwäu nukan enipsau oi manoin. Is äpu wa erapok moin rä!” 


text:
Ko keser äianik, pirirmara, Jisas tai rawon aparwon. Kiro asir ko Jisas nukan nepu aparianik, äpu mau senek wa, ko wou wewon. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas totorwon, “Na owo itanemata, waieram?” Maria kon ronkat kiro woi kameäwon ros raumara, keser äieu rai, auruwon, “Ro näu, nas kon enipsau oi manomon raroi, kon enipsau erapok oi pote momon airota, pote imäiäm.” 


text:
Jisas nukas auruwon, “Maria.” Kesernuk, Maria kon pätu roumoi, piririanik, Jisas jekur aparianik, äpu muromara, Ibru ämänis keser äiewon, “Rabonai.” Kiro ämän onoktapau kesek, ‘Tamukiäum ro’. 


text:
Jisas nukas ätäi auruwon, “Is isan moni rawa tonau wa raim, okon, nas is wa atoirau. Utianik, na potoinam, isan tamareäimin roat awar, ‘Is isan moni rawa tonaurim. Ko nais akan momonaka, isan Anut, akan Anut erek.’ ” 


text:
<pb/>Keseria, Maria nukas potomara, Jisas nukan tamareäwon roat awarowon, “Is Näwäu ätäi siräiwon aparmin.” Jisas nukas auruwon ämän kiro tamareäwon roat erekapu awarowon. Jisas kon tamareäwon roat amiakap penuk, aparin. 


text:
<pb/>Jisas nukan tamareäwon roat ak Juda akan roat näunäu iminewareanik, akan raiäi owa im sakau penemoi, rain. Tup näwäu opok, pututu, Jisas nukas kon tamareäwon roat kamuk pe tai raumara, awarowon, “Ak akan woiaka päurar rawai.” 


text:
Ko keser awaromara, kon ipou wein pak kon kasak uru marais wein ui kur ätär marowon. Kon tamareäwon roat ak Näwäu aparmoi, nepipirianik, woiaka ererin. 


text:
Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak akan woiaka päurar rawai. Isan monias is äsimoirnuk, koimin senek isas nais keseriar ak äsimwarom.” 


text:
Keseria, akas karauk roat akan onok aru jäkäi marona rai, Anut nukas nais kiro roat akan onok aru erekapu jäkäi marai. Utianik, akas karauk roat akan onok aru wa jäkäi marona rai, Anut nukas nais akan onok aru wa jäkäi marai.” Jisas Tomas ori. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäwon roat amiakap pewon ses opok, kon tamareäwon ro kar kon enip Tomas, kon kar enip Didimas, ko ak pak rawau wa. 


text:
Ko ätäi penuk, kon jaukut akas aurin, “Ik Näwäu aparmun.” Tomas nukas ätäi awarowon, “Utianik, isan amias kon ipou ui kur aparita, isan ipias kon kasak uru marais wein ui kur opok moita, kiro epar isan woi epar mam.” 


text:
Tup manonuk, kar omre Jisas nukan tamareäwon roat ak erekapu ätäi owa im sakau penemoi, turur rain. Kiro ses opok, Tomas pak erek rain. Im sakau penein, utianik, Jisas ko ätäi pemara, kon tamareäwon roat kamuk pe tai raumara, awarowon, “Ak akan woiaka päurar rawai.” 


text:
Keseria, kos Tomas auruwon, “Nan iponauk isan kasi opok moinam, isan ipi apar. Na ronkat sosop utoinam, nan won epar mo.” 


text:
<pb/>Jisas nukas auruwon, “Na is apairmata, nan won epar mom ra? Karauk roat ak is apairau wa, akan woiaka epar moin kiro roat akan woiaka näwäu ereraiei.” Okoro buk nukan onoktapau 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäwon roat amiakap kurur atap atap keserwon, okoro buk opok erekapu jer we mau wa. 


text:
Utianik, Jisas ko Krais, kiro ro Anut nukas kon roasiret ätäi imwaraun äsimornuk, kowon, ko nais Anut nukan Mokoi senes mesin akan woiaka epar maun rai jer wemin. Keseria, ak ko mesin akan woiaka epar mianik, ak awau orip orip rawaiei.<pb/>


text:
Omre rumukurar manonuk, Jisas nukasar ätäi Galili An Unik siakup kon tamareäwon roat amiakap pewon. 


text:
Kiro opok kon tamareäwon roat kesek rain, akan enmak Saimon-Pita, Tomas (kon kar enip Didimas), Nataniel (Nataniel ko Kena menan Galili provins pakan), Sebedi nukan mokoit ori pak Jisas nukan kar tamateäwon roat ori pak ak erek rain. 


text:
Saimon-Pita nukas kon jaukut keser awarowon, “Is was owaun manaurim.” Kesernuk, kon jaukut akas nais aurin, “Ik erek na pak was owau manam.” Keseria, kiro roat erekapu ak ous opok toneanik, manoin. Kiro pututu ak kar was owau wa. 


text:
Om teine kounuk kounuk, Jisas ko Galili An Unik kasakup tai rawon aparin. Utianik, kon tamareäwon roat akas Jisas owo ro rai wou wein. 


text:
Keserna, kos totwarowon, “O, Jaiat, ak karauk was oin ra?” Akas ätäi aurin, “Wa senes wa. Ik kar was owau wa.” 


text:
Kos ätäi awarowon, “Akan was oiäi jo oinai, ous kasakup ipiaka näu kaimas kureinai, karauk was owaiei.” Keser äienuk, akas Jisas nukan ämän tainorianik, akan was oiäi jo ipiaka näu kaima kureanik, ätäi ate reurna, ous oik päu senek wa, owon, was sosop ok pe rau. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas kon tamareäwon ro kar konun wous meieäu kos Pita auruwon, “Kiro ro us nokou opok tai rau, kiro iken Näwäu!” Saimon-Pita ko akan Näwäu us nokou opok tai rau auruwon roumara, ko kon omjo oi momara, sarau me rawon kurte oi orkemara, an unik uru pokir neanik, an äsäi potowon. 


text:
Karauk tamareäwon roat ak ous opokas was jo ok pewon orip reur an kasakup koin, owon, us nokou atapuk wa. 


text:
<pb/>Ak kasakup koianik, ep jere rawon aparin. Kiro ep opok, karauk was rawon pak bret ep somuk rawon aparin. 


text:
Saimon-Pita nukas kurte ous oik tonomara, was jo orip reur kasakupai kowon. Was näunäu sosop, 153 orip rain. Was sosop jo ok pewon, utianik, jo wasas kiräiäu wa. 


text:
<pb/>Jisas nukas awarowon, “Ak o jau pewe.” Kesernuk, kon tamareäwon ro karas sakau mianik, ‘na inok ro’ rai totorau wa. Owon, ak äpu kiro Näwäu nuka. 


text:
<pb/>Jisas meieanik, ätäi up uruas siräiwon ses opok amke kon tamareäwon roat owa rain opok oirorpai amiakap pewon. Rusapai okoro keserwon kiro 3 amiakap pewon. Jisas nukas Pita totorwon. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäwon roat pak o je kuremana, Jisas nukas Saimon-Pita totorwon, “Saimon, Jon nukan mokoi, nas okoro roat rai itimwareanik, nan won is mesin meieäum ra?” Kos ätäi auruwon, “Io, Näwäu, naka äpu. Is nanun woi ereru.” Jisas nukas auruwon, “Na isan sipsip nakut o aram.” 


text:
<pb/>Ätäi Jisas nukas totorwon, “Saimon, Jon nukan mokoi, na epar nan won is mesin meieäum ra?” Kos auruwon, “Io, Näwäu, naka äpu. Is nanun woi ereru.” Jisas nukas auruwon, “Na isan sipsip jekur kamwar.” 


text:
<pb/>Ätäiar, Jisas nukas totorwon, “Saimon, Jon nukan mokoi, na isanun won ereru ra?” Pita ko Jisas nukas ätäiar 3 orip totorawa, kon wou usuäu sarenuk, auruwon, “Näwäu, owo onok erekapu nakasar äpu. Na äpu is nanun woi ereru.” Jisas nukas auruwon, “Na isan sipsip nakut o aram. 


text:
<pb/>Is na epar senes aisom, na mokoi awau opok, na erapok manaun ronkatemata, maneäum. Tawa na koiam sareanik, nan ipon kuorta, karauk roat akas muris rakisianik, na kar mena potaun utam opok imäisi potaiei.” 


text:
(Jisas ko kiro ämän äiewon owo onok pakas Pita meieanik, Anut nukan enip kämioik maun äiewon.) Keseria, Jisas nukas Pita auruwon, “Na is tainoir.” Jisas nukas kon tamareäwon ro kar mesin wous meiewon nukan ämän mowon. 


text:
<pb/>Pita nukas mäinemara, Jisas nukas tamareäwon ro kar ko mesin wous meieäu, ruris au siarawap pe tai raunuk, aparwon. (Meter Jisas pak o jein ses opok kiro ros siakup tane raumara, totorwon, “Näwäu, inok ros na iwäi jaunat ipiakap musai?”) 


text:
Jisas nukas ätäi auruwon, “Utianik, isan ronkatis is ko utoita, raunuk raunuk, is ätäi kowam, na owon kiro mesin ronkat sosop oum? Naka, is tainoir.” 


text:
Kesernuk, kiro tamureäwon ro wa meiäi rai ämän erekapu Jisas mesin woiaka epar moin roasiret opok potonuk erekapu roin. Utianik, Jisas nukas ko wa meiäi rai äiäu wa. Ko keser äiewon, “Utianik, isan ronkatis is ko utoita, raunuk raunuk, is ätäi kowam, na owon kiro mesin ronkat sosop oum?” 


text:
<pb/>Jisas nukan tamuruwon ro kos rusapai kiro onok mesin ämän äianik, kosar okoro ämän jer wewon. Ik äpu okoro kon ämän äiewon, kiro epar senes. Okoro jer pataraun ämän. 


text:
<pb/>Jisas nukas karauk onok sosop nais keserwon. Utianik, is kiro karauk onokun ämän karar karar buk opok jer erekapu wemin maro, isan ronkat kiro buk sosop okoro omnokou opok rawaun omoi wäpik.<pb/>


text:
O Jaiat, is Jut, is Jems nukan amak, Jisas Krais nukan sarau ro. Isas ak roasiret Anut nukas urwarnuk, tainorin mesin ak okoro jer we marom. Momonok Anut nukasar ak mesin wous meienuk, Jisas Krais nukas ak jekur kamwareäu. 


text:
<pb/>Anut nukas kon wou akanun meieanik, ak mesin wouti momara, jekur kamwareäu. Kiro akan woiaka päurar senes rawai. Anut nukas sät ämän miäi roat aru marai. 


text:
<pb/>O jaiat, is amke, Anut nukas ik erekapu imäikaun sarau mowon mesin jer we maraun rai ronkatemin. Utianik, rusapai is ak jer we mareanik, iken woiok epar momun kiro sakau kameanik, kiro iwäi jaunokot itimwaraun rai jer we maraun sakau ronkatem. Karar ses opokar, Anut nukas ik kon roasiret sakau ikonuk, iken woiok epar momun, okon, kar ros iken ronkat piriraun senek wa. 


text:
Is kiro ämän awarom, owon, karauk sätäiäi roat ak ämän ämäi ämäi roasiret awariäi ak Jisas mesin woiaka epar moin ak kamuk pe rai. Kiro roat ak Anut nukan ämän eposek sumkäineäin. Tawa Anut nukas ak wasarewarai. Ak Jisas Krais, ko karar iken Näwäu, sumkäineanik, Anut nukas ik sareikaun ämän pakas ätäi pirirmana, sapum onok aru sosop miäi. Meter Anut nukan ämänis keser äiewon, kiro keseriäi roat Anut nukas ak aru marai. 


text:
<pb/>Ak kiro onok äpu, utianik, is ak Anut mesin ätäi ronkat araurim. Ak äpu Anut Näwäu nukas meter Israel roasiret Ijip omsau pakan imwareanik, kowon. Utianik, rai rai, kiro roasiret karauk ak ko mesin akan woiaka epar mau wa, okon, kos akwaronuk, meiein. 


text:
Ak kiro sarau eitek akan omoi eposek ute manoin ronkatewe. Meter Anut nukan sarau eitek raut nais Anut nukas ak sarau näwäu arowon jekur kamäu wa. Akan mena eposek rain utomana, Anut nukas ak mur sakaus rakis mareanik, karapus owa pututu marowon orip orip rai. Ak Anut nukan wasarewaraun omre kame rai. 


text:
Meter roasiret Sodom Gomora pak karauk näu mena kiro mena siakup rain ak onok aru Anut nukan sarau eitek akas keserin siar keseriäin. Ak sapum onok aru miäi, onok aru sosop maun akan woiaka siräiäu. Keserna, Anut nukas epis aru marowon. Kiro onok keserwon, kiro ik aparmoi, kiro onok wa keserau rai ätär mukou. 


text:
<pb/>Kiro roat raiäin senek, ak rusapai rai. Ak nini epir pakas onok aru keserna, ak akasar akan enmaksau aru miäi. Ak Anut nukan ämän wa tainoriäi, ak Anut nukan sarau eitek omar oik rai jeje ämän awareäi. 


text:
Meter Anut nukan sarau eitek karas karauk sarau eitek kamwareäu enip Maikel kos kiro onok keserau wa. Inokos Moses nukan enipsau owaun rai ko Satan jeje ämän aurau wa. Kos auruwon, “Anut Näwäu nukas karar nan enmat opok ämän musai.” 


text:
Utianik, kiro roat ak owo onok kiro kon onoktapau äpu wa, akas jeim ateai. Ak opur senek ronkat wäpik owo onok aru sepuk sepuk keseriäi, ak kiro keserna akan totomaka aru miäi. 


text:
<pb/>Kiro roat ak wopurut, ak Kain nukan onok tainoriäu senek tainori. Meter Balam nukas aiaukun onok aru keserwon senek akas keseri. Meter Kora nukas Anut nukan ämän tainorau wa kos keserwon senek akas keseri. Kiro onok pakas ak erekapu wasarein. 


text:
<pb/>Ak Kristen roasiret woiaka karar mianik, o jaun tururiäi opok, kiro roat ak onok aru orip sätäumana, ak pak erek tururaun wa imineäi. Ak aka mesin ronkateäi. Kiro roat ak iou ärneu om wäpik uriris pairware ariäu senek, okon, ak roasiret wa sarwareäi. Ak am nemauk näu wa muriäi senek, kiro am roat akas torena, meiäu senek keseriäi. 


text:
Ak joi oksipar jekur apariai senek, ak akan oioraka naun onok amop apwareäi. Kiro roat ak pai omar oikas täkäi neäu senek, Anut nukas kiro roat akan omoi pututu orip orip rawaun sare marowon rau. 


text:
Kar ro enip Enok ko Adam nukan tupsiu pakan kos kiro roat mesin totok ämän momara, äiewon, “Ak aparwe! Anut Näwäu, kon sarau eitek sosop senes pak koumara, roat erekapu wasarewaraiei. Kiro roat erekapu kon ämän wa tainoriäi aru maronuk, ak akan onok aru miäi ätäi ronkatäiei. Ak onok aru miäi roat, ak Anut erekapu sumkäineanik, jeim ämän sosop Anut opok moin, okon, Anut nukas ak aru marai.” 


text:
Kiro roat ak mekesirakap ämän miäi roat, owo onok ak opok penuk, ak woiaka aru miäi, ak onok aru maun woiaka siräiäu, ak ämän sepuk sepuk areanik, akan enmaka oik miäi roat, ak karauk roat sätwareanik, akan osap erar oiäi. Kiro roat ak Anut nukas aru marai. Ak woiaka epar moinai, sakau tai rawe. 


text:
Akas wasaräun omre penuk, karauk roat akas pemana, Anut jeje ämän muraiei rai awaroin. Ak Anut sumkäinea, onok aru maun woiaka siräiaiei. 


text:
Kiro roat akas omnokou pakan ronkat aru tainormana, Anut nukan Osou Näu wa tainoriäi. Ak karauk kiro roat akan ämän tainoraiei, karauk wa tainoraiei, okon, kiro roat akas ak inäi maraiei. 


text:
<pb/>Utianik, ak isan jaiat, akan woiaka Anut mesin epar moin orip orip sakau ate rawe. Ak orip orip Osou Näu nukan sakau orip Anut aurwe. 


text:
Anut nukas ak mesin kon wous meieäu, okon, ak ko siakup rawe. Kesermana, akan woiaka sakau moinai, iken Näwäu, Jisas Krais nukas ik mesin wouti momara, awau orip orip rawaun onok ikaun kame rawe. 


text:
Karauk roat ak ep unik uru senek me rai, keseria, akas kiro roat kurte ätäi imware. Karauk roat mesin woiakati mianik, imine orip sarwaraiei. Utianik, akan meten onok aru kiro omjo ukun orip senek ak kiro onok aparnai, atap eur rawe. Anut nukan enip jou murau. 


text:
<pb/>Anut nukasar ak jekur kamwaronuk, ak wa oware nai. Kos ak imwareanik, kon mena eposek opok imware tonai. Ak kiro opok ak ämän wäpik, näwäu nepipir rawaiei. 


text:
Kiro Anut karar iken Näwäu, Jisas Krais nukan sarau pakas ik imäikowon, okon, ik kon enip karar jou murau. Ko karar ik kamoikaun ro näwäu rawaura. Ko sakau näwäu orip kos osap erekapu kameäu. ko orip orip keseriar raiäu, rusapai nais rau, ko tawa keseriar orip orip rawai. Epar.<pb/>


text:
Tiofilus, na Anut nukan wonas meieäum ro. Meten roat näunäu akas meter Jisas nukas onok ätär mukowon. Kiro jer wein. 


text:
Meter karauk roat akas kiro onok aparianik, äiein jer wein. Keseria, is nais erek kiro ämän roianik, na jer we musom. 


text:
<pb/>Kiro ses opok Herot ko Juda omsau kameäwon ro näwäu, kiro opok kar ro ko Anut kamuk raiäwon ro kon enip Sekaraia, kon waun enip Elisabet, ko nais Anut kamuk raiäin roat akan kinjaunaka. 


text:
Kiro ro kon wau ori au Anut nukan amuk opok eposek raianik, kon ämän erekapu tainoriäir au onok aru wäpik. 


text:
Utianik, au mokoi wäpik, owon, Elisabet ko mokoi wa miäwon. Keseria, Elisabet Sekaraia ori au koiam senes sareirin. 


text:
<pb/>Kar omre opok Sekaraia kon sarau maun ses penuk, ko Anut jou muraun tup owa tone Anut nukan amuk opok sarau me rawon. 


text:
Anut kamuk raiäin roat akan onok kesek, ak aiauk sipiräieanik, Sekaraia nukas Anut osap nuriäi ou näwäu owa sarau mau tonowon. Keseria, osap sou eposek orip makaun ko nurin. 


text:
Kiro ses opok, Sekaraia ko Anut nukan osap sou eposek makaun opok, roasiret sosop ak kasik tai raianik, ak Anut auri rain. Ko Anut nukan owa jou muraun tononuk, 


text:
<pb/>Anut nukan sarau eitek ko siakup pemara, ipou näu kaima epit sou eposek pe rawon opokas pe tai rawon. 


text:
Anut nukan sarau eitekus auruwon, “Na wa iminäu. Anut nan ämän aurumon rowon. Okon, nan wat Elisabet ko kar mokoi owai. Na kon enip Jon mam. 


text:
Kiro mokoi penuk, naka pak karauk roat asiret näunäu sosop ak woiaka ereraiei. Akan woiaka näu saräiei. 


text:
Ko Anut nukan amuk opok ro näwäu rawai. Ko an wain pak, an sakau pak wa jai. Ko anak wou uru raunuk, Anut nukan Osou Näu kiro mokoi pak orip orip rawai. 


text:
Ko Näwäu amukup amke potai. Ko ro sakau orip Elaija senek rawai. Kos mokoit pak akan momonakat pak ätäi erek turur marai. Kos roasiret akan ronkat aru miäi ätäi ronkat eposek pirir marai. Kos Näwäu nukan roasiret jekur marai.” 


text:
<pb/>Sekaraia nukas Anut nukan sarau eitek ätäi auruwon, “Kiro onok epar penuk, is owose äpu mau? Is koiam senes saremin, isan asir nais emas senes sarewon, kiro onok owose päi?” 


text:
<pb/>Anut nukan sarau eitekus auruwon, “Is Gabriel. Is Anut nukan amuk opok tai raiäim. Is Anut nukasar äsimoirnuk, kiro ämän eposek aisau koimin. 


text:
Utianik, na isan ämän tainorau utomoi, na kiro onok keserum, okon, kiro paip musom penuk, na wa aräm, on utup sare rawam.” 


text:
<pb/>Anut jou muraun owa ko kesernuk kesernuk, roasiret ak kasik raianik, Sekaraia owo sarau mora rai ronkat sosop oin. 


text:
Ko ätäi kasik nemara, ko aräu senek wa. Kesernuk, roasiret ak äpu moin ko tup owa kar onok penuk, aparwon. Ko are marau senek wa, okon, ko owo ämän awaraun ipousar ätär maronuk, aparin. 


text:
Kos äiewon, “Rusapai, Anut nukas sareiromara, ko isan memes jäkäi murowon.” Anut nukan sarau eitekus Maria ko Jisas owaun auruwon. 


text:
<pb/>Elisabet ko amaiwo raunuk raunuk, keir 6 orip Anut nukas ätäi kon sarau eitek Gabriel, Galili provins kar mena enip Nasaret mena äsimornuk, potowon. 


text:
Anut nukan sarau eitekus kar asir makun, kon enip Maria, aparaun äsimornuk, potowon. Maria ko kar ro, enip Josep, owaun sare murin. Josep ko Devit nukan askanai pakan. 


text:
Anut nukan sarau eitek ko kiro asir Maria siakup pemara, auruwon, “Pere, Maria, Anut na pak rau. Anut nakanun wou eposek sarewon.” 


text:
Ko ro näwäu sarianik, Anut kämioik rau nukan mokoi rawai. Anut nukas ko roasiret kamwaraun äsimorai. Kon askanai Devit rawon senek rawai. 


text:
<pb/>Maria nukas ätäi Anut nukan sarau eitek auruwon, “Is kar ro pak ninau wa, okon, kiro onok owose is opok päi?” 


text:
<pb/>Anut nukan sarau eitekus Maria ätäi auruwon, “Anut nukan Osou na opok kowai. Anut nukan sakau na opok rawai. Keseria, kiro mokoi Anut nukan Mokoi äiäiei. 


text:
Maria, meter nan epaut Elisabet ko emas mowon mokoi wa owai äiein, ko rusapai amaiwo rau. Kon keir 6 orip manowon. 


text:
<pb/>Maria nukas ätäi Anut nukan sarau eitek auruwon, “Is Anut nukan sarau asir, kiro osap nas äiem senek is opok päura.” Maria ko Elisabet aparau potowon. 


text:
<pb/>Keseria, Anut nukan sarau eitekus Maria ute manowon. Kiro ses opok, Maria siräianik, Elisabet aparaun Judia provins omtorou opok kon epauk aparau potowon. 


text:
Elisabet ko Maria nukas ‘Pere’ aurnuk, kiro mokoi kon wou uru rawon karkairianik, siräiewon. Anut nukan Osou Näu Elisabet opok ok penuk, Elisabet ko Anut jou murianik, Maria auruwon, “Na asir sakau orip, nas asiret erekapu okoro omsau pakan na karar enmat jou kämioik musaiei. Na kiro mokoi an jowam eposek rawai. 


text:
Na asir nan won epar senes sarewon, okon, nan won ereram. Anut nukasar aisowon siar nan won epar senes saräi.” Maria nukas Anut jou muruwon. 


text:
Is, kon sarau asir enim näwäu wäpik, rusapai is kämioik murou. Rusapai pote tawa pak roasiret erekapu okoro omnokou pakan äiäiei, kiro asir kon wou erer rau. 


text:
Kon sakau näwäus kiro roat akan enmaka jou miäi, kos akan enmaka tonoi marai. Kiro roat akan enmak kämioik miäi, ak utwaronuk, sepuk sepuk manaiei. 


text:
Anut nukas kamwareäi roat näunäu akan taneäi sia pakan oi kurwaronuk, nona, kos ätäi roat enmaka wäpik sarwareanik, akan enmaka oik mareanik, omoi eposek opok marai. 


text:
Meter Anut nukas iken askanai opok paip marowon. Kos Apraham kon kinjaukut pak äiewon ak sarwaram. Keseria, ko ik Israel kon sarau roasiret sareikowon. 


text:
Ko ik Israel roasiret meter iken askanai Apraham pak kon tupsiu pak paip marowon rusapai kon wou eposek momara kou.” Maria keser äiewon. 


text:
<pb/>Maria ko keir 3 orip Elisabet pak rawonus, ätäi nukan mena manowon. Elisabet nukas Jon an jowon. 


text:
Kon menan roasiret pak kon tupsiu pak ak kiro ämän roumana, ak poteanik, ko pak woiaka erermoi, nepipirin. Owon, Anut nukas wou eposek sare muruwon. 


text:
<pb/>Israel akan onok, mokoi omre 8 orip utonuk, kon enip kerau patiriäin. Kiro mokoi omre 8 orip utomoi, kon enip kerau patiraun kon tupsiu pak erek imäi tup owa tonoin. Kiro ses opok, kon tupsiu akas momokun enip Sekaraias tunaror maurin. 


text:
Kon tupsiu akas ätäi kon momok totorin, ko ok utup aräu senek wa, okon, kon tupsiu akas kon mokoi enip maun ipiakas ätär murin. 


text:
<pb/>Sekaraia nukas kon ipous pepa opok jer wäun awaronuk, kar pepa oi nuruna, oumara, jer keser wewon, ‘Kon enip Jon’. Roasiret ak kiro enip aparmana, ak karkairin. 


text:
Kiro ses opok Sekaraia ko ok utup rawon, ko ätäi arewon. Ko nepipirianik, Anut nukan enip jou muruwon. 


text:
Kon om jaukut ko siakup raiäin kiro ämän erekapu roumoi, ak iminemoi, kiro ämän erekapu Judia provins omtorou opok jou manowon. 


text:
Roasiret ak kiro ämän roumoi, karauk totwaroin, “Kiro mokoi tawa ko owo sarau mai? Kiro mokoi Anut nukan ronkat pak kon sakau näwäu ko pak rau.” Sekaraia ko nepipirmara, Anut jou muruwon. 


text:
<pb/>Jon nukan momok, Sekaraia ko Anut nukan Osou Näu kon wou uru raunuk, ko Anut nukan enip keser jou muruwon, 


text:
<pb/>“Ik Israel akan Anut Näwäu nukan enip jou murau. Kos koianik, ik kon roasiret sareikeanik, ätäi kau mukowon. 


text:
Na, isan mokoi, tawa nan enmat Anut kämioik rau nukan ämän roianik, ariäu ro senek aisaiei. Na Näwäu nukan apu sare murianik, amke potam. 


text:
Iken Anut Näwäu ko ikenun wous meieanik, ko keserai. Ko omar oikan om merek ik opok äsimorai. Kiro merekus ik ätäi imäikai. 


text:
Kiro merekus roat pututu rai pak meiäuri pak merek kurwarai. Kon wou eposek sareanik, apu ätär mukai.” 


text:
<pb/>Kiro mokoi Anut nukan sakau orip urek sarewon. Ko ro wäpik mena pote rawon. Rai rai, Israel roasiret akan amiakap pemara, Anut nukan ämän tamarowon.<pb/>


text:
Kiro ses Elisabet ko Jon an jowon opok, kar ro näwäu Sisa-Okastas ko kiro ses opok kiro omsau pakan roasiret erekapu enmaka owaraun ämän surmarowon. 


text:
<pb/>Josep ko Nasaret menas siräimara, Galili provins pakas pote Betlehem mena, Juda provins opok potowon. Ko Devit nukan askanai, okon, ko kiro opok kon enip wäun potowon. 


text:
Maria kon kaman mokoi an jowon. Omjos kururur momara, bulmakau akan o jeäin maro uru nini mowon. Kiro mena kar ou waru erar rawau wa, om erekapu oi kurein. Owon, roasiret kiro mena enmak wäu potoin akas om erekapu oi kurein. Anut nukan sarau eitek nukas sipsip kamwareäin roat awaroin. 


text:
<pb/>Kiro om ses opok, kiro mena kasakup karauk sipsip kamwareäin roat ak kiro pututu akan sipsip kamware ninoin. 


text:
Anut nukan sarau eitek ak siarakap penuk, Anut nukan arou näwäu kiro roat opiakap merek kurwarowon. Kiro roat akas kiro arou näwäu apari iminein. 


text:
Anut nukan sarau eitekus awarowon, “Ak wa iminäu, owon, is ak ämän eposek ak rawa oi koim. Okoro ämän mesin roasiret erekapu nepipiraiei. 


text:
Ak kiro onok äpu maiei. Ak potoinai, kiro mokoi kon anakus bulmakau o jeäin maro opok nini momoi, omjos kururur mowon rau, ak pote aparwe.” 


text:
Keser arenuk arenuk, omar oikan Anut nukan sarau eitek sosop pemana, Anut nukan enip jou mianik, sir wein. Ak keser sir wein, “Anut ko sakau orip, ko omar oik rau. Omnokou pakan roasiret ak onok eposek mona, Anut nukan wou eposek sareu, akan woiaka päurar rawaiei.” 


text:
<pb/>Kiro Anut nukan sarau eitek manona, sipsip kamwareäi roat aka aka arein, “Kir, ik Betlehem mena potea, ik kiro osap pewon Anut nukas aikowon pote aparau.” 


text:
<pb/>Keseria, sipsip kamwareäin roat akas kurte poteanik, Maria kon komu Josep ori pote tarwatianik, kiro mokoi bulmakau akan maro uru nini rawon aparin. 


text:
Sipsip kamwareäin roat kiro mokoi aparianik, kon momok anak ori Anut nukan sarau eitekus ämän awarowon siar kiro ämän erekapu awatoin. 


text:
Keseria, sipsip kamwareäi roat ätäi akan mena poteanik, Anut jou murianik, sir wein. Owon, ak akan amiakas kiro mokoi aparin, Anut nukan sarau eitekus awarowon siar keseriar pote aparin. Mokoi enip Jisas moin. 


text:
<pb/>Omre 8 orip utonuk, kiro mokoin enip kerau patirianik, kon enip Jisas moin. Kiro enip meter Anut nukan sarau eitekus Maria amaiwo saräu wa opok kiro enip mowon. Maria Josep ori Jisas tup owa imäi tonoirin. 


text:
<pb/>Maria Josep ori omre 40 orip manonuk, anak ko mokoi pak ätäi eposek saräun, Anut nukan owa tonoirin. Owon, meter Moses nukas äiewon, ‘Aninakat, momonakat akas akan mokoit Anut nukan amuk opok imware pote Anut nuraiei.’ 


text:
Kiro Anut nukan sintore ämän opok rau. ‘Kiro mokoit urektapau ak amke naiei, kiro mokoit ak Anut Näwäu nuruwe.’ <n>Kisim Bek 2, 12</n> 


text:
Au Anut jou muraun ai manap oirori sintore ämänis äiewon siar oi tonoirin. <n>Wok Pris 12:8</n> Simeon nukas tup ou näwäu uru Jisas aparwon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok kar ro Jerusalem mena rawon. Kon enip Simeon. Ko Anut nukan amukup ro eposek raiäwon. Ko orip orip Anut jou muriäwon ro. Ko kar ro Israel roasiret ätäi imwarau kowaun kume rawon. Anut nukan Osou Näus Simeon pak rawon. 


text:
Anut nukan Osou Näus Simeon auruwon, “Na kurte wa meiäm. Na kiro ro Näwäu nukas äsimorai, kon enip Krais aparmata, epar na meiäm.” 


text:
Keseria, Anut nukan Osous kiro ro äsimornuk, tup owa tonowon. Jisas nukan momok anak ori awan mokoi imäianik, tup owa meter akan asanakat akas keseriäin senek keseraun tonoin. 


text:
Simeon nukas Jisas Maria ipokupan imäumara, Anut nukan enip kämioik keser jou muruwon. Ko äiewon, “Näwäu, rusapai nan sarau ro utota, päurar meiaura. Isan woi äiäurar rawai. Meter na is paip muromon, rusapai epar peu. 


text:
Kiro mokoinak kos kon arou kar omsau pakan roat opok arou marai. Kos nan Israel roasiret akan enmaka jou näwäu marai.” 


text:
Simeon nukas jekur rawaun ämän awaromara, Jisas nukan anak Maria keser auruwon, “Na rou, okoro mokoi ko Israel roasiret sosop akas kon ämän wa tainoraiei, akas ko aru muraiei. Karauk roasiret sosop akas kon ämän tainoraiei, kos ak ätäi imwarai. Kiro Anut nukas taku mowon roasiret akas kon enip opok ämän aru muraiei. 


text:
Keseria, roasiret akan ronkat amop päi. Tawa na wonti mianik, kiro kar siräp senekus nan waunauk patirai.” Ana ko mokoi Jisas tup owa aparwon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Anut nukan ämän roianik, ariäwon asir kar, ko kiro tup owa raiäwon. Kon enip Ana. Ko kar ro kon enip Panuel nukan asinak, ko Asa nukan kinjauk. Ko emas sarewon. Meter ko ro owon opok, woisan 7 orip kon komu ori rairin. 


text:
Rai, rai, kon komu meiewon, ko ro wäpik erar rawon. Kon woisan 84 orip. Ko tup ou näwäu opok Anut jou muraun wa utiäu, ko orip orip toneäu. Ko o utomara, Anut auri raiäu. Ko Anut nukan sarau pututu sankeu orip miäu. 


text:
Kiro ses opok, ko Anut jou murau pewon. Kos Jerusalem menan roasiret tururin opok kiro mokoin ämän ätäi roasiret imwaraun kiro kame rain awarowon. Josep Maria ori Nasaret mena potoin. 


text:
<pb/>Ak kiro onok Anut nukan sintore ämänis äiewon erekapu keseria, ätäi Galili provins, Nasaret mena potoin. 


text:
Jisas ko sakau orip ko näwäu saremara, kon ronkat sosop orip. Anut nukas kon wou näu orip ko orip orip isanarwon. Mokoi Jisas Anut jou muriäin tup owa tonowon. 


text:
<pb/>Jisas nukan momok anak ori woisan karar karar opok, Jerusalem mena kar tup enip Pasowa, kiro jou muraun maneäir. 


text:
Jisas kon woisan 12 orip sarenuk, kon momok anak ori au tup aparaun maneäirin siar Jerusalem mena erek manoin. 


text:
Kiro tup enip Pasowa. Kiro tup patarianik, ak ätäi Nasaret mena koin. Jisas ko mokoi tenemai. Ko Jerusalem mena rawon. Kon momok anak ori au Jisas tup owa rau au äpu wa. 


text:
Awan ronkat kesek Jisas ko karauk roasiret pak potou rai, ute manoin. Kiro omre potoin opok, au Jisas tararau wa. Keseria, momok anak ori au poteanik, Jisas nukan kas jaukut rawa itane potoirin. 


text:
Au ko itane pote, omre 3 opok, au ko Anut nukan osap nuriäin ou näwäu owa pote rawon aparirin. Ko sintore ämän tamareäi roat näunäu pak kamuk tane rawon. Ko pote tane rai kiro roat arena, roi rai, kos ätäi ämän totware rawon. 


text:
Kon momok anak ori au ko tup owa rawon pote aparianik, karkairirin. Anakus kon mokoi auruwon, “Isan mokoi, na owon iu kiro onok keseitom? Iu momon ori nanun woiok usuäu sareu, iu na itaneise omre rumukur orip orip ari ramurin.” 


text:
<pb/>Keseria, ko ätäi kon momok anak ori Nasaret mena tainwate potowon. Momok anak ories Jisas owo sarau ämän auriair erekapu tainoriäu. Kon anakus kiro ämän erekapu kon wou uru me rawon. 


text:
Jisas ko ronkat eposek orip näwäu sarewon. Anut pak roasiret pak ak ko aparianik, ak woiaka kurein.<pb/>


text:
Kiro ses opok, omsau pakan ro näwäu Sisa-Taibirias ko kiro omnokou woisan 15 orip kameäwon. Pontias-Pailot ko Judia provins kamwareäu ro. Herot ko Galili provins kamwareäu ro, kon awak Filip ko Ituria pak Trakonitis provins pak kameäu ro. Laisenias ko Abilena provins kameäu ro. 


text:
Annas Kaiapas ori, au Anut kamuk raiäirin roat ori näunäu senes. Kiro ses opok, Jon, Sekaraia nukan mokoi ro wäpik mena om puru opok raunuk, Anut nukan ämän ko opok kowon. 


text:
Keseria, Jon nukas Jordan An kasakup kiro omnokou opok erekapu pote arianik, Anut nukan ämän roasiret mareanik, awarowon, “Akan woiaka pirirnai, akan onok aru sumkäineinai, kouna, isas an jomaroita, Anut nukas akan onok aru jäkäi marai.” 


text:
Okoro ämän meter kar ro Anut nukan ämän roianik, areawon ro Aisaia nukas kon buk opok keser jer wewon, “Kar ro, ko ro wäpik mena om puru opok urwera. ‘Näwäu nukan apu jekur sare muruwe. Kon apu tuku muruwe. 


text:
Roasiret ak äpu maiei, kiro Anut nukas akan onok aru jäkäi mareanik, imäikaun kowai, aparaiei.’ ” <n>Aisaia 40:3-5</n> 


text:
<pb/>Keseria, roasiret sosop Jon nukas an jomaraun kouna, Jon nukas awarowon, “Ak män nukan tupsiu senek, akan onok aru senes. Anut ak akwaraun kowai ses opok, ak owose imine manaiei? 


text:
Ak akan onok aru sumkäineinai, akan woiaka pirirwe. Kiro karauk roat äpu maiei akan onok aru pakan ätäi piririn. Ak akan ronkat keser wa oumoi, äiäu, ‘Apraham ko iken askanai. Keseria, Anut nukas ik sareikonuk, ik eposek rawam.’ Anut ko okoro aiauk rusapai oumara, Apraham nukan kinjaukut ate maun itok. 


text:
Anut nukan ipous man ateanik, am rurukup me rau. Kar am nemauk näu wa muriäwon, Anut nukas kiro man oumara, am näu wa muriäu patirianik, ep unik uru kurenuk, jeräi.” Jon nukas keser awarowon. 


text:
<pb/>Jon nukas ätäi awarowon, “Owo roasir ko omjo oirori orip rawai, kar oianik, kar ro ko omjo wäpik ro nurai. Inok ro ko o sosop orip, ko kesekur keserai.” 


text:
<pb/>Jon nukas ätäi awarowon, “Akan kamwareäu ro nukas aiauk owaun awarowon siar owe. Ak sätäumoi, roasiret akan aiauk sosop erar wa päu owau.” 


text:
<pb/>Karauk marai roat akas nais pemana, ko totorin, “Ik owosäu?” Kos ätäi awarowon, “Ak karauk roat sepur akwaria, ämän sätwareanik, akan aiauk wa päu owau. Ak akan sarau pakan aiauk karar owe.” 


text:
Keseria, Jon nukas roasiret erekapu awarowon, “Is ak epar anas an jomareäim. Kar ro ruris koura, kon sakaus isan sakau itimorai. Is ro eposek wa, okon, is kon isou pakan su oikuräun senek itok wa. Kos ak Anut nukan Osou Näu ep oripas an jomarai. 


text:
Ko sauwor ipous ate rau, kiro sauworis wit oreanik, oik monuk, uriris kiro wit sinok utarianik, wit näu oianik, kon owa seper mai, sinok apoi oianik, ep wa koseriäu opok makai.” 


text:
<pb/>Jon nukas Anut nukan ämän pak karauk ämän eposek sosop roasiret woiaka pirir maraun pak awarowon. Jon nukas Jisas an jomuruwon. 


text:
Roasiret erekapu Jon nukas an jomaronuk, rauna rauna, Jisas ko nais, Jon nukas an jomuruwon. Jisas an jomurumara, ko Anut aurnuk aurnuk, omar im tuewon. Kesermara, omar oikas Anut nukan Osou Näu ai manap senek ko opok koianik, tapakup nowon. Omar oikas kar ron pätu senek äiewon, “Na isakan mokoi senes. Isan woias nanun meieäu. Isan woi nanun näu sareu.” Herot nukas Jon karapus owa muruwon. Rai rai, Jon nukas Herot, Galili akan kamwareäwon ro näwäu, roasiret amiakap kerianik, auruwon. Owon, ko kon amakun asir enip Herodias, Filip nukan asir owon, pak karauk onok aru mowon auruwon. Keseria, Herot nukas kasak pemara, onok aru senes momara, Jon karapus owa kurewon. Jisas nukan askanai akan enmaka. 


text:
<pb/>Jisas ko woisan 30 orip momara, sarau onoktorowon. Roasiret akan ronkatis äiein Jisas ko Josep nukan mokoi, äiein. Josep ko Irai nukan mokoi, 


text:
Irai ko Matat nukan mokoi, Matat ko Liwai nukan mokoi, Liwai ko Melki nukan mokoi, Melki ko Jamoi nukan mokoi, Jamoi ko Josep nukan mokoi, 


text:
Josep ko Matatias nukan mokoi, Matatias ko Emos nukan mokoi, Emos ko Neam nukan mokoi, Neam ko Esli nukan mokoi, Esli ko Nagai nukan mokoi, 


text:
Nagai ko Meat nukan mokoi, Meat ko Matatias nukan mokoi, Matatias ko Semen nukan mokoi, Semen ko Josek nukan mokoi, Josek ko Joda nukan mokoi, 


text:
Joda ko Joanan nukan mokoi, Joanan ko Resa nukan mokoi, Resa ko Serubabel nukan mokoi, Serubabel ko Sealtiel nukan mokoi, Sealtiel ko Neri nukan mokoi, 


text:
Neri ko Melki nukan mokoi, Melki ko Erai nukan mokoi, Erai ko Kosam nukan mokoi, Kosam ko Ermaram nukan mokoi, Ermaram ko Er nukan mokoi, 


text:
Er ko Josua nukan mokoi, Josua ko Eliesa nukan mokoi, Eliesa ko Jorim nukan mokoi, Jorim ko Matat nukan mokoi, Matat ko Liwai nukan mokoi, 


text:
Liwai ko Simeon nukan mokoi, Simeon ko Juda nukan mokoi, Juda ko Josep nukan mokoi, Josep ko Jonam nukan mokoi, Jonam ko Eliakim nukan mokoi, 


text:
Eliakim ko Melea nukan mokoi, Melea ko Mena nukan mokoi, Mena ko Matata nukan mokoi, Matata ko Natan nukan mokoi, Natan ko Devit nukan Mokoi, 


text:
Devit ko Jesi nukan mokoi, Jesi ko Obet nukan mokoi, Obet ko Boas nukan mokoi, Boas ko Salmon nukan mokoi, Salmon ko Nason nukan mokoi, 


text:
Nason ko Aminarap nukan mokoi, Aminarap ko Atmin nukan mokoi, Atmin ko Hesron nukan mokoi, Hesron ko Peres nukan mokoi, Peres ko Juda nukan mokoi, 


text:
Juda ko Jekob nukan mokoi, Jekob ko Aisak nukan mokoi, Aisak ko Apraham nukan mokoi, Apraham ko Tira nukan mokoi, Tira ko Nahor nukan mokoi, 


text:
Nahor ko Seruk nukan mokoi, Seruk ko Reu nukan mokoi, Reu ko Pelek nukan mokoi, Pelek ko Eber nukan mokoi, Eber ko Sela nukan mokoi, 


text:
Sela ko Kenan nukan mokoi, Kenan ko Arpaksat nukan mokoi, Arpaksat ko Sem nukan mokoi, Sem ko Noa nukan mokoi, Noa ko Lamek nukan mokoi, 


text:
Lamek ko Metusela nukan mokoi, Metusela ko Enok nukan mokoi, Enok ko Jaret nukan mokoi, Jaret ko Makalalel nukan mokoi, Makalalel ko Kenan nukan mokoi, 


text:
Kenan ko Enos nukan mokoi, Enos ko Set nukan mokoi, Set ko Adam nukan mokoi, Adam ko Anut nukan Mokoi.<pb/>


text:
Jisas ko Jon nukas an jomurnuk, Jordan An pakas Osou Näu orip kasakup penuk, Osou Näus ko ro wäpik mena om puru opok imäi, manowon. 


text:
Kiro ro wäpik mena om puru opok, omre 40 orip ko o wäpik rawon raunuk raunuk, Satan nukas Jisas ate aparwon. Kiro ses opok ko kar o jau wa. Ko sou näwäu wewon. 


text:
<pb/>Satan ko Jisas rawa pemara, auruwon, “Na, Anut nukan Mokoi raroi, na okoro aiauk aurta, bret etäunuk, je.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi Satan auruwon, “Anut nukan ämänis äieu, ‘Ro bret karar jeanik, awau wa rawai.’ ” <n>Lo 8:3</n> 


text:
Keseria, Satan nukas ätäi Jisas imäumara, omtapau oik imäi toptomara, omnokou erekapu ätär muria, auruwon, “Na is jou murota, na okoro omnokou pakan sakau pak okoro omnokou pak kiro osap eposek erekapu na isam. Na is jou murota, okoro omnokou Anut nukas is irowon na aparum, rusapai isas kiro erekapu na isam.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi Satan auruwon, “Anut nukan ämän äieu, ‘Na nan Näwäu karar jou mur. Na Anut nukan sarau karar muram.’ ” <n>Lo 6:13</n> 


text:
<pb/>Keseria, Satan nukas ätäi Jisas imäiemara, Jerusalem tup ou näwäu kämioik tone momara, auruwon, “Utianik, na Anut nukan Mokoi raroi, nakarar kiro pakas pokitir nopot. 


text:
Akas nan ipon karaima karaima atianik, oi ne musaiei. Keserna, kar aiaukus na ison wa wäi.’ ” <n>Buk Song 91:11-12</n> 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Ei, Anut nukan ämänis äieu, ‘Na nan Näwäu, Anut wa ate apar.’ ” <n>Lo 6:16</n> 


text:
<pb/>Keseria, Satan ko Jisas ute manowon. Erekapu ute manau wa, ko tawa Jisas ätäi ate aparaun kame rawon. Jisas ko Galili provins sarau onoktorowon. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas ko Anut nukan Osou sakau näu orip Galili provins ätäi potowon. Roasiret kon sarau mowon ämän arena, erekapu omsau erekapu roin. 


text:
Ko orip orip roasiret akan tup owa Anut nukan ämän awareäunuk, roasiret erekapu kon ämän roianik, Jisas nukan enip jou muriäi. Nasaret menan roasiret akas Jisas sumkäinein. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas ko meter Nasaret mena raianik, urek sarewon, sumaun ses tup opok, kon onok keseriäwon senek, ko tup owa tonowon. Ko siräianik, Anut nukan ämän roasiret amiakap ninaräu potowon. 


text:
Anut nukan ämän roianik, areawon ro Aisaia nukan buk oi nurin. Kos kiro buk tupäi moin, uraremara, jer keser rawon ninare marowon. 


text:
“Anut nukan osou is pak rau, owon, nukasar is roasiret aru moin pak saruku roasiret pak Anut nukan Ämän Eposek awaraun äsimoirnuk, koimin. Ak karapus raiäin roat ak karapus owa utoinai, manowe. Ak amiak utup roat ak rusapai jekur apu aparwe. Anut nukasar is äsimoirnuk, roat sarau aru me rain ätäi imwaraun, koimin. 


text:
<pb/>Keser ninareanik, ätäi kiro buk tupäimara, kameäwon ro nurumoi, ko pote tanewon. Kiro turur rain roasiret erekapu akan amiakas Jisas karar aparin. 


text:
<pb/>Roasiret ak Jisas oksau pakan ämän eposek roumoi, kon enip jou murianik, kiro ämän eposek awarowon, ronkat sosop oin. Keserianik, aka aka arein, “Kiro mokoi Josep nukan ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Epar senes, ak is kiro ämän keser airaiei, ‘Na dokta, na nakasar ätäi nakan enmatsau jekur mo.’ Ak is keser airaiei. ‘Kiro onok Kapaneam mena onok atap atap kesermon senek, kiro ik roumun senek nakan mena keseriar keser.’ 


text:
Is ak epar senes awarom, roasiret ak Anut nukan ämän roianik, areawon ro nukan menanus kon ämän wa roiäi. 


text:
<pb/>Ak jekur rowe, meter Israel omsau, Elaija rawon ses opok, karauk wäimäs asiret sosop rain. Kiro ses opok woisan 3 orip pak keir 6 orip pak kar om omar oikas nau wa, kiro ses opok sou ses näwäu omsau erekapu pewon. 


text:
Keseria, Anut nukas Elaija kar Israel asir opok äsimorau wa, ko Elaija kar mena enip Sarepat, Saidon omsau kiro opok kar wäimäs asir opok äsimorwon. 


text:
Keserianik, kiro ses opok Anut nukan ämän roianik, areawon ro Elaisa rawon opok, Israel roasiret sosop ak sip repros orip aru marowon rain, ko kar ro jekur mau wa. Neaman ko karar, Siria provins pakan ro karar jekur mowon.” Jisas nukas keser awarowon. 


text:
Ak siräianik, Jisas suorna, mena kasik kaima om korosi opok sir naun suor potoin. Kiro mena kar omtapau siakup imäi potoin. Kiro pakas suorna, sir naun rai imäi potoin. 


text:
Ak ko keserna, kos ak unik uruas itimwareanik, manowon. Ak ko aparin, ko sakau orip, okon, erar apai rauna, manowon. Jisas nukas kar ro ko osou aru orip jekurwon. 


text:
<pb/>Jisas ko Galili provins Kapaneam mena pote rawon. Kar tup opok, kiro pakan roasiret Anut nukan ämän kiro opok mare rawon. 


text:
Kiro pakan roasiret ak kon ämän roianik, karkairin. Owon, ko kar ro enip orip senekus ämän awarnuk, roin. 


text:
Kiro tururiäi owa, kar ro ko osou aru kon wou uru rawon. Ko kakapar piermara, äiewon, “Nasaret menan Jisas, na ik owoseikaun koum? Utianik, na ik aru mukaun koum ra? Is na äpu, na ro eposek tuku senes Anut nuka pakaima koumon.” 


text:
Jisas nukas osou aru sakau ämän auruwon, “Na asornam, kiro ro utoinam, man.” Kiro osou aru kiro ro wou uru rawon, ute manaurmara, roasiret amiakap kiro ro omnokou opok ämäi tirmoi, ko aru mau wa, erar ute manowon. 


text:
<pb/>Roasiret ak kiro onok keserwon aparmana, karkairianik, aka aka keser arein, “Kiro owo ämän? Kiro ro kon sakaus omsau pakan osou aru sosop sakau ämän awaronuk, ak kon ämän roumana, roat akan woiaka uru rain utware manoin.” 


text:
Keseria, Jisas nukan sarau mowon ämän omsau erekapu manowon. Jisas nukas roasiret sosop sip orip jekwarowon. 


text:
<pb/>Jisas ko roasiret pak akan tururiäi owa rain utwareanik, kar ro Saimon nukan owa potowon. Saimon nukan tanau asir ko sip enip sopou orip, nini rawon. Roasiret ak Jisas kiro asir jekuraun aurin. 


text:
Jisas nukas Saimon nukan tanau asir sip orip nini rawon siakup tone tai raumara, kiro sip sakau ämän auruwon. Aurnuk, kiro sip kurte ute manowon. Kiro sip asir utomara manowon, kiro asir ko siräumara, karauk roat akan o mis momara, kamware rawon. 


text:
<pb/>San nonuk, kiro roat akan jaunakat sip aru orip Jisas siakup imware kouna, Jisas nukan ipous sip roat karar karar akan tapiaka opok maronuk, akan sip aru jekwaronuk, näu sarein. 


text:
Kiro osou aru ak sip roat sosop opok rain, ak erekapu ute manoin. Kiro osou aru akas piormana, äiein, “Epar, na Anut nukan Mokoi.” Jisas nukan sakaus osou aru akan oiaksau utup sarewon, akas ätäi aurau senek wa. Owon, ak äpu Jisas ko Anut nukan Mokoi. Jisas nukas mena atap atap arianik, Anut nukan ämän roasiret erekapu tamareäu. 


text:
<pb/>Tapera senes, Jisas rawon mena utomoi, kar mena ro jejemak wäpik opok potowon. Roasiret ak ko itanein. Itane pote aparianik, ak ko siakup potoin. Ak ko tararmana, akas ko utona, manaun senek wa. 


text:
Kos ätäi awarowon, “Is karauk mena Anut nukan ämän pote tamaram. Kiro onokun Anut nukas is äsimoirnuk, koimin.” 


text:
Kar omre opok, Jisas ko Galili An Unik, (kiro an unik kon kar enip Genesaret) ko kiro an kasakup tai raunuk, roasiret ak kos Anut nukan ämän maronuk, rowaun, Jisas sorotorna, ko keres keres an kasakup potowon. 


text:
Jisas ko ous oirori kiro an kasakup us nokou opok rairin aparwon. Kiro ous atak roat aka ous oikas neanik, akan was oiäin jo an kosor rain. 


text:
Jisas nukas Saimon nukan ous oik tonomara, Saimon auruwon, ous an unik opok suornuk, potaun auruwon. Keserianik, ko kiro ous oikas tone tanemara, roasiret Anut nukan ämän mare rawon. 


text:
<pb/>Jisas nukas roasiret Anut nukan ämän mare rawonus, Saimon auruwon, “Ous an näu kamuk oi potoinam, nan jaunat pak ätäi was oiäin jo kureinai, was owaiei.” 


text:
<pb/>Saimon nukas Jisas ätäi auruwon, “Näwäu, rusa pututu ik was oiäin jo kuremun kuremun, ik kar was eteinak owau wa. Rusa nas äiem, okon, is ätäi kuräm.” 


text:
Jisas nukan ämän tainoria, akan was oiäin jo kurena, nonuk, was sosop kiro jo opok nowon, owau senek wa, akan jo kiräi kuräurwon. 


text:
Keseria, akas akan jaunakat kar ous opok rain urwarona, koin. Kiro jo was sosop orip ate reurna, kiro ous oirori opok was sosop senes sarewon. Was akan usuäus kiro ous an unik uru naurwon. 


text:
Saimon-Pita ko kiro was aparianik, näwäu iminewon. Kos kiro onok aparmoi, ko Jisas siakup pemara, uou sur weanik, Jisas auruwon, “Näwäu, na is utoirnam, man. Owon, is onok aru miäim ro.” Kon jaukut erek rain, ak nais erek kiro onok aparianik, näwäu iminein. 


text:
Sebedi nukan mokoit ori, Jems Jon ori, au Saimon pak erek ariain, ak kiro onok aparia, karkairirin. Jisas nukas Saimon-Pita auruwon, “Na wa iminäu, na okoro was rusapai oum senek, tawa na roasiret keseriar imwaram.” 


text:
<pb/>Keseria, ak akan ous kiro an kasakup oi pote mia, kiro osap erekapu utia, ak Jisas tainori manoin. Jisas nukas kar ro sip repros orip jekur mowon. 


text:
<pb/>Kar omre opok, Jisas ko kar näu mena potowon. Kiro mena kar ro sip aru repros orip rawon. Kiro ro ko koi Jisas aparmara, uou sur weanik, Jisas auruwon, “Näwäu, na isan ui aru jäkäi muraun itok, utianik, nan ronkat pakas keser. Na is rapoire murota, is eposek saräm.” 


text:
Jisas nukas wouti momara, kiro ron tapau atomara, auruwon, “Isas aisom, na eposek saräm.” Kiro ses opokar, kiro ron repros ui manowon. 


text:
Jisas nukas kiro ro sakau ämän auruwon, “Is okoro onok keserim na pote karauk roasiret wa awarau. Utianik, na Anut kamuk raiäu ro siakup potea, nan enmat näu sarewon ätär muruta, apaisai. Apaisonuk, na Moses nukan sintore ämän tainornam, opur oianik, Anut jou muruta, kiro epar roasiret erekapu äpu maiei, na ätäi eposek saremon.” 


text:
<pb/>Kiro ro Jisas nukas ämän auruwon tainorau wa, ko potomara, roasiret erekapu awarowon. Roasiret sosop ak kiro ämän roumana, ak Jisas kon ämän rowaun pak akan sip jekur maraun pak koin. 


text:
Jisas nukas Anut auraun ko omnokou roasiret wa raiäi opok poteanik, Anut auriäu. Jisas nukas kar ro isou ipou meiewon, manau senek wa, jekurwon. 


text:
<pb/>Kar omre opok, Jisas ko Anut nukan ämän roasiret maronuk maronuk, karauk Parisi roat näunäu pak sintore ämän tamareäi roat pak, ak erekapu Galili provins pakan, pak Judia provins pakan pak Jerusalem näu menan pak koianik, ak kiro opok tane rain. Näwäu nukan sakau Jisas opok raunuk, ko roasiret sip orip jekur maraun itok. 


text:
Kesernuk, karauk roat akas kar ro patan opok mianik, Jisas siakup ämäi koin. Kiro ro kon enipsau erekapu meiewon, ko siräi manau senek wa. Ak kiro ro ämäianik, Jisas owa rawon opok nepukup maurin. 


text:
Owa roasiret sosop rauna, ak ou rorok pakaima tonau senek wa. Keseria, kiro roat akas ou sakatou apsasawou oik toneanik, kiro ou sakatou tuwemana, kiro oikas kiro sip ro Jisas tai rawon opok nepukup mona, nowon. 


text:
Jisas nukas akan woiaka epar moin apwaromara, ko kiro sip ro auruwon, “Jai, nan onok aru jäkäi musom.” 


text:
<pb/>Kiro Parisi roat pak sintore ämän tamareäin roat pak aka aka ronkatein, “Okoro owo onok? Okoro owo ros Anut ate aparau? Kar omnokou pakan ros ko onok aru jäkäi mau senek wa. Anut nukas karar epar ko onok aru jäkäi maraun itok.” 


text:
<pb/>Jisas ko akan ronkat woiaka uru äpu momara, awarowon, “Ak akan woiaka uru owon kiro ronkat ourai? 


text:
Is owo ämän äiäun itok, owo ämän äiäun itok wa? ‘Nan onok aru jäkäi musom,’ is keser äiäm ra, ‘Na siräinam, manam,’ is keser äiäm ra? Is owo ämän äiäm, ak akan woiaka is mesin epar maiei? 


text:
Utianik, ak Ro Nukan Mokoi ko enip orip, ko okoro omnokou pakan onok aru jäkäi maun itok äpu maun is keseram.” Keseria, kos kiro ro kon ipou isou meiewon auruwon, “Isas aisom, na siräinam, nan mat oinam, nan mena man!” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro ro keser aurnuk, ko kurte siräimara, roasiret erekapu turur rain amiakap ko kon mat oumara, Anut jou murianik, kon mena manowon. 


text:
Ko manonuk, kiro roasiret ak erekapu karkairianik, iminemoi, ak Anut nukan enip jou murumana, äiein, “Ik rusapai kar onok atap aparum.” Liwai ko Jisas tainori manowon. 


text:
<pb/>Kiro onok kesermara, Jisas ko potomara, kar ro enip Liwai ko roasiret akan takis aiauk oiäu, kon sarau miäwon owa tane raunuk, aparwon. Jisas nukas Liwai auruwon, “Na koi, is tainoir.” 


text:
<pb/>Kar omre opok, Liwai ko Jisas pak kon owa poteanik, o je rain. Kon owa kon sarau jaukut pak karauk roat pak tururianik, Jisas pak o jein. 


text:
Karauk Parisi roat pak sintore ämän tamareäi roat pak akas ämän sosop mianik, Jisas nukan tamareäu roat totwaroin, “Ak owon takis oiäi roat pak roat onok aru miäi pak erek o jerai?” 


text:
<pb/>Jisas kiro ämän roumara, kos ätäi awarowon, “Roat ak sip wäpik, ak dokta siakup wa poteäi. Inok ro ko sip orip karar ko dokta siakup poteäu. 


text:
Kiro senek, is roasiret onok eposek miäi urwaraun kowau wa. Is roasiret onok aru miäi ak akan woiaka piriraun koimin.” O utaun onok ämän. 


text:
<pb/>Karauk roat akas Jisas totorin, “Jon nukan tamareäu roat ak kar muti o wa jeäi. Ak Anut karar auri raiäi. Parisi akan tamareäi roat, nais ak keseriar keseriäi. Utianik, nan tamareäum roat ak o pak an pak sosop jeäi. Ak owon keseriäi?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Kar asir ro owaun ses opok, kiro ro raunuk, kon jaukut koi rauna, o utaun itok ra? Is epar awarom, Kiro onok wa keseraiei. 


text:
Utianik, tawa kiro ro asir owaun ko karauk roat akas ak pakan imäi manona, kiro epar kiro ses opok, ak o utaiei.” 


text:
<pb/>Keseria, kos kar totok ämän awarowon, “Kar ros kon meteran omjo kiräianik, ko kon omjo awau pakan omjo si eteinak patirnuk, kiräianik, mustäi opok wa näke miäu. Kar ros kiro onok kesernuk, kon omjo awau aru mianik, kiro omjo si awau eteinak, omjo mustäi ori eposek wa sarai. 


text:
Kar ros wain an awau meme kerau mustäi opok wa äräine miäu. Ko kesernuk rai, kiro wain an awau sipar kurarianik, meteran meme kerau kiräianik, wain an omnokou opok kour nai. Kiro meme kerau nais erek jäkäiai. 


text:
Kar tup etei sumiäi omre opok, Jisas ko kon tamareäu roat pak, wit woi kamukas potoin. Kon tamareäu roat akas wit nemauk oianik, nuakemoi, je je potoin. 


text:
Karauk Parisi roat akas apwareanik, äiein, “Ak owon sumaun ses opok sarau morai? Kiro ak Moses nukan sintore ämän aru morai.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak Devit kon weräiäi roat pak sou akwaronuk, Anut jou murin pakan bret jein, ak äpu ra, äpu wa? 


text:
Ko Anut nukan owa tonomara, kiro bret Anut jou muriäin patan opok rawon oumara, kon roat pak jein. Kiro ep roat akas jaun itok wa. Anut kamuk raiäi roat akas karar jeäin. Utianik, Devit nukas kon roat pak jein. Ak kiro jer ninaräu wa ra?” 


text:
Keseria, Jisas nukas awarowon, “Ro Nukan Mokoi, nukasar kiro sumaun omre kameäu, ko owo onok keseraun itok.” Jisas nukas kar ro ipou meiewon jekur mowon. 


text:
<pb/>Kar tup etei sumaun omre opok Jisas ko tup owa tonomara, Anut nukan ämän roasiret mare rawon. Kar ro kon ipou karaima meiewon orip ko kiro tup owa rawon. 


text:
Raunuk, karauk Parisi roat pak sintore ämän tamareäi roat pak Jisas enkup ämän maun kiro ro jekurnuk, aparaun rai kame rain. 


text:
Jisas ko kiro roat akan ronkat äpu momara, kiro ipou meiewon ro auruwon, “Na siräinam, roasiret amiakap koi.” Kiro ro siräumara, roasiret amiakap koi tai rawon. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas Parisi roat awarowon, “Is ak totwaraurim, iken sintore ämän nukas sumaun omre opok onok eposek maun äiein ra, onok aru maraun äiein? Kar ro jekurau ra, aru murau?” 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas roasiret erekapu apware kuremara, kiro ro auruwon, “Nan ipon kure.” Kiro ro auruwon siar kesernuk, kon ipou näu ätäi meter eposek rawon senek sarewon. 


text:
Utianik, Jisas nukas kiro kesernuk, aparia, roat näunäu ak kasiaka penuk, aka aka Jisas wena, meiäun ämän atoin. Jisas nukas kon ämän oi ariaun roat 12 orip sare marowon. 


text:
Tapera, kon tamareäu roat urwarnuk, kouna, roat 12 orip sare marowon. Keser sare maromara, Anut nukan ämän omsau oi ariaun roat enmak marowon. 


text:
Kiro roat sare marowon, akan enmak kiro: Saimon (Jisas nukas ko kar enip Pita mowon), kon amak Andru, Jems, kon amak Jon pak, Filip, Bartolomiu, Matiu, Tomas, kar Jems (Alfius nukan mokoi), kar Saimon (ko kar tupsiu enip Serot pakan), Judas (Jems nukan mokoi), kar Judas Iskariot kos Jisas kon iwäi jaukut akan ipiakap marowon. Jisas nukas roasiret sosop jekwarowon. 


text:
Jisas kon ämän oi ariaun roat sare mareanik, ko ne, om urun opok kon sarau roasiret sosop pak karauk roasiret sosop, Judia provins pakan pak, Jerusalem menan pak, Taia menan pak, Saidon menan pak kiro omnokou erekapu kiro pakan koi turur rain opok nowon. Kiro roasiret ak kon ämän rowau koin, karauk roasiret sip aru orip pak, osou aru orip pak, Jisas nukas jekwarowon. 


text:
Roasiret ak kon omjo atona, eposek sariai. Kon sakau kiro pakas potomara, roasiret sip orip eposek sariai. Jisas nukas woiaka näu saräun ämän awarowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat apwaromara, awarowon, “Inok roasiret ak äpu akasar akan totomaka sarwarau senek wa, akararnak onok eposek mau senek wa, ak woiaka eposek saräiei. Anut nukas ak kamwareäu. 


text:
<pb/>Ei, ak rowe, inok roasiret ak Anut nukan onok eposek owaun sarau sakau maiei ak woiaka eposek saräiei. Owon, Anut akan sarau moin apwareanik, sarwarai. Ei, ak rowe, rusapai ak wairai, ak akan woiaka näu sare rawe. Tawa ak nepipiraiei. 


text:
<pb/>Tawa ak Ro Nukan Mokoi tainori arina, roasiret akas ak mesin kasiaka pemana, akan enmaka aru maiei, kiro keserna, ak akan woiaka näu sarewe. 


text:
Kiro onok ak opok keserna, ak woiaka aru wa mau, woiaka näu moinai, nepipirwe. Owon, ak kiro onok keseraiei, Anut nukas karauk osap eposek sare marowon omar oik rau tawa owaiei. Meter akan askanai Anut nukan ämän roianik, areain roat kiro onok aru ak opok keseriar keseraiei.” Jisas nukas woiaka aru maun ämän arowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Ak roasiret ak rusapai osap sosop orip, ak rusa jekur nepipir rai, tawa ak saruku saräiei. 


text:
<pb/>Ak roasiret ak rusapai o sosop jeanik, nokomaka pera, tawa ak sou akwarai. Ak roasiret ak rusapai nepipirianik rai, tawa ak woiakati mianik, wai rawaiei. 


text:
<pb/>Ak rusapai jekur rauna, meter akan askanai akas sät eitek akan ämän roianik, areain roat, akan enmaka jou mareäin senek roasiret akas akan enmaka jou maraiei. Ak wopurut, tawa ak usu näwäu owaiei.” Jisas nukas roasiret akan iwäi jaunakat pak jekur rawaun awarowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäiar äiewon, “Ak rowe, akan iwäi jaunakat pak wa weräiäu. Roasiret akas akan enmakap sät ämän mona, akas onok eposek kiro roasiret opok maiei. 


text:
Ak kiro roat akas ak aru maraun areai, akas pak jekur rawaun ämän awarowe. Ak kiro roat akas ak aru maraun arina, akas Anut aurna, Anut nukas kiro roat sarwarai. 


text:
Utianik, kar ros nan sipon näu kaimas purnuk, ätäi pirirnam, sipon sau kaimas nuruta, purai. Utianik, kar ros nan omjo rumukäu ounuk rai, nas wa tämurau. Utota, nan kar omjo nais owaura. 


text:
Kar ros nan osap owaun aisonuk, na wa tämurau. Na ko nuram. Kar ros nan osap oi manonuk, ätäi amuk iram rai wa aurau. 


text:
Owo onok eposek karauk roat akas ak opok keseraun ronkataiei, akas kiro onok eposek karauk roat opok keseriar keseware. 


text:
<pb/>Karauk roat akas akanun woiakas meieäi, akas nais ätäi kiro roat akanun karar woiaka meieäi. Keserna, Anut nukas ak kar osap eposek arai ra? Onok aru miäin roat nais ak keseriar keseriäi. 


text:
Akas karauk roat kar onok eposek ak opok moin, akas nais ak eposek kamwaraiei, owo osap eposek owaiei? Roat onok aru miäi ak nais kiro onok keseriar keseriäi. 


text:
Ak kar ro akan osap nurianik, akan ronkat ko kiro osap ätäi arai, owo osap eposek Anut nukas ak arai? Onok aru miäu ro nais ko kar ro osap nurunuk, kon ronkat, kiro ros osap ätäi nuraun rai ronkatäi. 


text:
Ak kiro onok utomana, akan iwäi jaunakat akanun woiakati maronai, jekur sarware. Ak onok eposek akan iwäi jaunakat opok mowe. Ak roat osap aroinai, ätäi akas pak akan osap ikaurai rai wa ronkatäu. Ak keseraiei, tawa ak osap näwäu owaiei, ak Anut Näwäu nukan mokoit epar rawaiei. Anut ko roat osap erar ariäu, akas ko wa auriäi. Roat eposek pak, roat aru pak, Anut nukasar rapor kamwareäu. 


text:
Akan momonaka, Anut nukas karauk roasiret akanun woiakati miäu senek, ak nais karauk roat akanun woiakati mianik, sarwaraiei.” Akas karauk roat akan onok akan ronkat pakaima wa wasarewarau. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Ak karauk roat akan onok wa wasarewaräiei. Ak keserna, Anut nukas nais akan onok wa wasaräi. Ak kar ron onok aru wa aparau. Ak keserna, Anut nukas nais akan onok aru wa aparai. Ak kar ron onok aru utona, Anut nukas akan onok aru utomarai. 


text:
Ak karauk roat osap ariai senek, Anut nukas ak osap arai. Ak roat osap sosop arona, Anut nukas nais ak ätäi osap sosop arai. Kos akan jowa ätäi osap sosop jokeanik, jo suormara, ätäiar osap sosop jowa jokonuk, akan jo ok päi. Ak kiro osap sosop owaiei. Ak karauk roat opok owo onok miäi senek, Anut nukas ak opok nais keseriar keserai.” 


text:
<pb/>Jisas nukas kar totok ämän awarowon. “Kar ro amuk utup, kos kar ro amuk utup jauk apu ätär muraun itok ra, wa ra? Ko jauk kesernuk, kiro roat oirori amiaka utup jauk ournuk rai, jauk ori erekur owateanik, up uru naieir. 


text:
Kar mokoi ko kon tamareäu ro itimorau senek wa. Ko tawa ämän erekapu roianik, jekur tainoria, epar ko kon tamareäu ro senek sarai. 


text:
<pb/>Na owon jaunan amuk opok us eteinak oikuräun aparum? Nakan amun opok am sawau rau na aparau senek wa ra? 


text:
Nakan amunauk opok am sawau näwäu raunuk, na owose nan jaunan amuk opok us oi kuräun aurum, ‘Jai, is nan amun opok us oi kure musam rai aurum?’ Na sätwareäum ro, amke am sawau näwäu nakan amun opok rau oi kureinam, ätäi eposek apu aparianik, epar jaunan amuk opok us rau oi kure mur.” Am nemauk eposek pak nemauk aru pak. 


text:
<pb/>Jisas nukas awarowon, “Am eposek raiäu, ko nemauk aru wa muriäu. Am aru ko nemauk eposek wa muriäu. 


text:
Am erekapu rau, akan nemauk karar muriäu. Wer nemauk ko äriauk mu opok wa muriäu. Roat ak uran nemauk isiau amurik pakan oiäi ra? Wa senes wa. 


text:
Ro eposek ko kon ronkat eposek orip ko ämän eposek kon wou uruas siräi penuk, areäu. Ro aru ko kon ronkat aru orip ko ämän aru miäu. Owo ronkat kon wou uru raiäu, kiro siräi penuk, kon oksau pakas ämän miäu.” Ou maun onok oirori. 


text:
Ak rowe! Kar ro ko is rawa koianik, isan ämän roumara, tainoriäu. Is kon onok ak opok ätär marota, aparaiei. 


text:
Kiro ro isan ämän roumara, tainoriäu, kiro onok kesek. Kar ro ko ou maurmara, amke up tuwe noptomara, aiauk tararmara, ou tutu sakau kurewon. Om näwäu nomara, joi näwäu nowon, kiro ou ko sakau rawon. Owon, ko aiauk opok ou mowon. 


text:
Kar ro ko isan ämän roumara, tainorau wa, ko kesek, ko ou us nokou opok ou up tuemara, ou mowon, ko ou sakau mau wa. Om näwäu nomara, joi näwäu nowon, kiro ou erekapu joies oi manowon. Kiro ro ko Anut nukan ämän roumara, wa tainoriäu.”<pb/>


text:
Jisas ko Anut nukan ämän roasiret erekapu mare kuremara, ko Galili an kasakup Kapaneam mena manowon. 


text:
Kiro mena kar ro, ko marai roat akan kamwareäu ro näwäu, nukan sarau ro ko sip orip. Kon sarau ro kon sarau ämän aurnuk, jekur tainoriäu. Keseria, kon ro näwäu konun wous meiewon. Kiro ro sip näwäu oumara, meiäurnuk, kiro ro näwäu ko kon sarau ro nukanun wouti mowon. 


text:
Keseria, kiro ro näwäu ko Jisas Kapaneam mena pe rawon ämän roumara, kos karauk Juda akan roat näunäu äsimwaronuk, koi kon sarau ro jekuraun aurau potoin. 


text:
Kiro roat akas Jisas siakup tonomana, ämän sakau aurin, “Kiro ros ik jekur kamoikeäu kon sarau ro meiäuru, okon, nas potoinam, jekur mo. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas ko kiro ro näwäu nukan sarau roat tainware potowon. Ko mena siakup potonuk, kiro ro näwäu nukas Jisas ämän keser surmurowon, “Näwäu, is onok aru miäim ro, okon, na isan owa wa potau. 


text:
Is ro aru, okon, is na siatap potau senek itok wa. Utianik, na onsaus karar äieta, isan sarau ro ko eposek saräi. 


text:
Is nais roat näunäu akan inkaruru raiäim. Karauk marai roat ak isan inkaruru raiäi. Isan kar marai ro auriaim, ‘Na okoro opok koi,’ aurita, koiäu, kar auriaim, ‘Na enro opok pot,’ aurita, poteäu. Isan sarau ro ko ‘Na okoro sarau mo,’ rai aurita, sarau miäu.” 


text:
<pb/>Jisas ko kiro ämän roumara, ko karkairwon. Ko ätäi pirirmara, kiro roasiret ko tainori potoin awarowon, “Is epar senes awarom, is kar Israel ro okoro ro senek kon wou epar mowon wa aparmin.” 


text:
Kiro roat akan näwäu nukas äsimwarowon ak ätäi poteanik, kiro sarau ro eposek sarewon aparin. Jisas nukas Nein menan mokoi meiewon siräi mowon. 


text:
<pb/>Om ses katu manonuk, Jisas kar mena enip Nein, kiro mena potowon. Kon tamareäu roat pak karauk roasiret sosop pak erek potoin. 


text:
Jisas ko kiro mena porim rorokpai siakup raunuk, kar ro meiewon imäi koin, Ro meiewon kon anak kar mokoi wäpik, kon mokoi kiro karar, kon komu nais meter meiewon. Kiro mena roasiret sosop kiro asik pak erek tainori koin. 


text:
<pb/>Ko kiro ro meiewon siakup poteanik, ro meiewon patan opok ipou mowon. Kesernuk, roat ak meiewon ro patan orip ämäi koin ak kiro opok tai rain. Jisas nukas äiewon, “Mokoi, is aisom, na siräu.” 


text:
Kiro ro meiewon ätäi siräumara, kon patan opok tane raumara, ko arewon. Keseria, Jisas nukas kiro mokoi imäiemara, kon anak nuruwon. 


text:
<pb/>Kesernuk, roasiret erekapu iminemoi, Anut nukan enip jou murianik, ak äiein, “Anut nukan ämän roianik, areawon ro kar ik kamuk kowon. Anut kon roasiret sarwarau kowon.” 


text:
Roasiret ak Judia provins pak karauk omnokou Judia siakup pak manoutomana, ak kiro onok Jisas nukas sarau mowon ämän ari ari arein. An jomareäwon ro, Jon nukas kon tamareäu roat oirori Jisas siakup äsimwatowon. 


text:
Jon nukan tamareäu roat akas Jisas nukas onok erekapu Jisas nukas keserwon aparianik, Jon koi aurin. Keseria, Jon nukas kon tamareäu roat ori, Jisas siakup äsimwatia, keser totoraun awatowon, “Roat akas kar ro näwäu kowai äiein. Na kiro ro ra, ara, ik kar ro ruris kowai kumäm ra?” 


text:
<pb/>Kiro roat ories Jisas siakup koianik, totoririn, “An jomareäu ro, Jon nukas ik na totoisaun äsimoitowon, ‘Na koi Israel roasiret imwaraun koumon ra, ik kar ro kowai kamäm?’ ” 


text:
<pb/>Kiro ses opok Jisas nukas roasiret sosop sip aru orip jekwarowon. Osou aru orip roat erek jekwarowon. Karauk roat amiak utup orip amiaka urarenuk, ak ätäi om aparin. 


text:
Keseria, Jisas nukas ätäi kiro roat ori awatowon, “Ak owo ämän roumoi, akan amiakas owo onok apari kiro erekapu, ätäi pote Jon aurwe. Amiak utup roat ak ätäi amiak uräianik, om apari. Isiaka tipinewon roat ak apu arirai. Roat sip repros orip ak ätäi eposek sarei. Raiaka otop roat ak ätäi ämän jekur roi. Meiein roat ak ätäi awau siräiein. Saruku roat ak Anut nukan Ämän Eposek roi. 


text:
<pb/>Jon nukan tamareäu roat ori manosa, Jisas nukas Jon nukan ämän roasiret turur rain awarowon, “Ak ro wäpik mena om puru opok Jon siakup owo osap aparaun potoin? Ak kar pakpak uriris atonuk aparau potoin ra? 


text:
Ak owo pote aparin? Ak kar ro omjo eposek mer amke rawon pote aparin ra? Kiro roat ak omjo eposek orip ak osap sosop orip pak ak mena ou eposek opok raiäi. 


text:
Ak is airowe, ak owo aparau potoin? Anut nukan ämän roianik, ariäwon ro kar ra? Kiro epar senes. Is epar awarom ko Anut nukan ämän roianik, ariäu ro. Kos karauk Anut nukan ämän roianik, ariai roat itimware rau. 


text:
Jon kiro ro meter Anut nukan ämän nukas äiewon, ‘Anut nukas äiewon “Is isan ämän oi areäun ro äsimorta, amke koi, nan apu tuku sare musai.” ’ <n>Malakai 3:1</n> 


text:
<pb/>Is ak epar senes awarom, Jon nukas okoro omnokou pakan roasiret erekapu itimware rau. Utianik, inok ro ko Anut nukan amuk opok enip jou wäpik, kos äiäu, ‘Anut isan kamoireäu ro näwäu, is ko inkaruru raim’ kiro ros Jon itimori rau.” 


text:
<pb/>Roasiret erekapu kiro ämän roumoi, karauk roasiret pak karauk takis aiauk oiäi roat pak akas äiein, “Epar Anut nukan onok tuku eposek.” Meter, ak Jon nukas an jomarowon, okon, ak keser äiein. 


text:
Parisi roat pak sintore ämän tamareäi roat pak ak Anut nukan onok eposek tainorau utiäi. Keseria, Jon nukas an jomaraun awaronuk, utoin. 


text:
<pb/>Jisas nukas roasiret awarowon, “Is rusapaian roasiret owo senek äiäm? Is akan onok owo senek äiäm? 


text:
Ak mokoit eteinanak akas om sorik opok tane raumana, karauk mokoit pak sipiräiäun keser urwareäi, ‘Ik asir oiäin parau urumun, utianik, ak karäu wa.’ ‘Ik op meieäin sir wemun, utianik, ak waiäu wa.’ 


text:
An jomareäwon ro, Jon pemara, karauk omre opok, ko o pak wain an pak wa jeäwon. Kesernuk, akas aurin, ‘Jon ko osou aru orip,’ äiein. 


text:
Ro Nukan Mokoi koumara, ko wain an o pak jenuk, akas äiein, ‘Okoro ro aparwe, ko po senek o sosop jeäu. Ko aiauk oiäi roat pak onok aru miäi roat pak o jeäu.’ 


text:
Anut nukan Osou Näu oin roasiret ak epar kiro Anut nukan ronkat eposek äpu maiei.” Kar sapum asires uer sou eposek oumara, Jisas nukan isou kosorwon. 


text:
<pb/>Kar Parisi ro nukas Jisas kon owa o jaun imäi potowon. Jisas ko kiro owa poteanik, o jaun tanewon. 


text:
Kiro mena kar asir ko onok aru orip raiäwon. Kos Jisas Parisi ro nukan owa o jera ämän roumara, ko kar botol eposek uer sou eposek päun oumara, kowon. 


text:
Kiro asir pemara, Jisas siakup tai raumara, wai rawon. Kon amuk urokus Jisas nukan isou opok nowon. Keseria, kon tapau urik rumukäus kiro amuk urok Jisas nukan isou opok tätäi kuremara, kon isou oktokormara, kiro uer oianik, Jisas nukan isou opok kourwon. 


text:
<pb/>Kesernuk, kiro Parisi ro kiro aparmara, ronkatewon, ‘Okoro ro ko Anut nukan ämän roianik, areawon ro maro, ko äpu mai, kiro asir inokos ko atou. Ko äpu mai kiro asir ko apu pakan asir.’ 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro Parisi ro nukan ronkat äpu momara, äiewon, “Saimon, is kar ämän aisaurim.” Saimon nukas ätäi Jisas auruwon, “Näwäu nan ämän airota, rowam.” 


text:
<pb/>Jisas nukas keser auruwon, “Ro oirori au poteanik, kar ro opok aiauk oianik, auririn ‘Nan aiauk amuk tawa ätäi isamur.’ Kar ro ko aiauk 500 orip owon, kar ros nais keseriar ko aiauk 50 orip owon. 


text:
Au ätäi kon aiauk nurau senek wa, okon, kiro aiauk atowon ros awatowon, ‘Au kiro aiauk mesin wa ronkatäu, is erar atom.’ Kiro roat oirori, inokos kiro ro mesin wous näwäu meiäi?” 


text:
<pb/>Saimon nukas ätäi keser äiewon, “Isan ronkat kiro ro ko aiauk sosop 500 orip owon.” Jisas nukas ätäi Saimon auruwon, “Na kiro ämän epar senes äiem.” 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas kiro asir rawon pakaima pirirmara, Saimon auruwon, “Na okoro asir amunas aparum ra? Is nan owa pemin, na isan isi an kosoraun an irau wa, utianik, okoro asir ko amuk urokus isan isi an kosorianik, kon tapau urikus tätämuruwon. 


text:
Na is nan owa imäiri pemon na is oktokoirau wa, okoro asires is peita, kos isan isi oktokormara, utoirau wa. Na uer isan tapi opok kourau wa, utianik, okoro asires isan isi uer sou eposekus erekapu jomurowon. 


text:
Keseria, rusapai is aisom, kon onok aru sosop miäu, isas kon onok aru erekapu jäkäi murim. Owon, kon wou isanun meiewon. Utianik, inok ro ko onok aru eteinak mowon, isas kon onok aru jäkäi murimin. Kos isanun wou uru eteinak meiäi.” 


text:
<pb/>Karauk roat ak erek ko pak o je rain kiro ämän roumana, aka aka arein, “Okoro ro inok, ko onok aru jäkäi maraun itok ra?” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro asir auruwon, “Nan won is mesin epar momon, okon, na ätäi eposek saremon. Keseria, rusapai nan won päurar orip man.”<pb/>


text:
Kar omre opok, Jisas ko kon tamareäu roat 12 orip ak näu mena pak mena eteinanak pak poteanik, Anut nukan ämän roasiret maroin. 


text:
Kiro ses opok, osou aru karauk asiret akan woiaka uru rau Jisas nukas oi kurwarowon. Kar asir kon enip Maria ko Magdala menan Jisas nukas osou aru 7 orip oi kure muruwon. 


text:
Kar ro kon enip Kusa, ko Herot nukan ou kameäwon ro. Herot ko kiro omsau kameäwon ro näwäu. Kiro ro nukan asir kon enip Jona pak kar asir enip Susana pak karauk asiret pak ak Jisas kon tamareäu roat pak tainwareanik, manoin. Kiro asiret akas akan aiauk pak osap pak oianik, Jisas kon tamareäu roat pak sarware manoin. Ro o uku woia kurewon. 


text:
Roasiret mena atap atap pakan Jisas siakup koin erekapu koi tururna, Jisas nukas kar totok ämän awarowon, “Kar ro o uku kuräun kon woia potowon. Karauk o uku apu opok noin. Kesernuk, roat akas taiein, ai rautes pe oi jein. 


text:
Karauk o uku aiauk opok noin. Kiro o uku tu pein. Kiro omnokou an wäpik. Keseria, kiro o uku tu pemara, meiein. 


text:
Karauk o uku omnokou eposek opok noin. Kiro o uku omnokou eposek opok noin, kiro o uku eposek tu pein. Tu peanik, ak näu sosop murin, karauk näu 100 orip murin.” Jisas keser äiemara, roasiret awarowon, “Roasiret ak raiaka orip raroi, ak kiro totok ämän roianik, onoktapau äpu maiei!” Jisas nukasar nukan totok ämän onoktapau äiewon. 


text:
Kos ätäi awarowon, “Anut nukas roasiret kamwaraun onok meter ämäi rawon. Rusapai ak isan tamareäim roat, okon, kiro onoktapau ätär marom. Karauk roasiret ak totok ämän karar roiäi. Keseria, ak amiakas apariäi apariäi, sinuk, jekur wa apariäi. Ak ämän raiakas roiäi roiäi, sinuk, onoktapau äpu wa.” <n>Aisaia 6:9</n> Jisas nukas o uku nukan totok ämän onoktapau awarowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas keser äiewon, “Kiro totok ämän kon onoktapau kesek: Kiro o uku, kiro Anut nukan ämän. 


text:
Karauk o uku apu opok noin, kiro kesek, roasiret ak Anut nukan ämän roin, rouna, Satan nukas peanik, akan woiaka uruan ämän oi manowon. Kon ronkat, ko kesernuk, ak woiaka epar wa mona, Anut nukas ak ätäi wa imwarai. 


text:
Karauk o uku ai marmar opok noin, kiro kesek, roasiret ämän roin, roianik, nepipirin. O uku kinip omnokou uru nau wa. Kon onoktapau kesek, akan woiaka epar moin, kiro eteinak. Atonwaraun ses opok, ak Anut nukan ämän utaiei. 


text:
Karauk o uku amurik katuau sop uru noin, kiro kesek, roasiret ämän roin, roianik, ari ari poteanik, usu atap atap oianik, woiaka aru mona ra, omnokou pakan osap pak omnokou pakan onok pak aparianik, nepipirmana ra, Anut nukan ämän tamkäswareäi. Keseria, kiro o uku eposek sarau wa. Wa. Ak Anut nukan ämän erekapu utoin. 


text:
Kiro o uku omnokou eposek opok noin, kiro kon onoktapau kesek, roasiret ämän roianik, sakau atoin, akan woiaka epar sarein. Ak sakau raiäi. Kiro keseriar, ak o uku muriäu senek sosop muriäi.” Arou baket uru ämäi miäi. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Kar ros arou aioimara, baket uru ra, patan inkaruru wa miäu. Ko arou aioianik, kämioik äsäi monuk, karauk roat owa pemana, kiro arou apariäi. 


text:
Owo osap akan woiaka uru ämäi rau erekapu amop päi. Owo osap roat akas kururur miäi erekapu arou merek opok penuk, roat aparaiei. 


text:
Ak jekur rainai, ämän rowe. Utianik, kar ro ko karauk ronkat eposek orip, kiro ro Anut nukas karauk ronkat eposek nurai. Utianik, inok ro ko ronkat eposek wäpik, utianik, kon ronkatis isaka ronkat eposek orip äiäu, Anut nukas kon ronkat eteinak ate rau kiro erekapu ätäi senri owai.” Jisas nukan anak pak amakut pak ko aparau pein. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Jisas nukan anak amakut pak Jisas aparau koin. Kiro opok roasiret sosop turur rain, okon, ak Jisas siakup tonau senek wa. Keseria, ak ou rorokpai tai rain. 


text:
Karauk roat akas apwaromana, pote, Jisas aurin, “Nan anin amunat pak na apaisau koin, kasik en tai rai.” 


text:
Kiro keser aurna, Jisas nukas ätäi kiro roasiret awarowon, “Inok roasiret ak Anut nukan ronkat tainoriäi, kiro roasiret ak epar isan ani amaiat.” Jisas nukas urir näwäu pewon aurnuk, utowon. 


text:
<pb/>Kar omre opok Jisas ko kon tamareäu roat pak ous eteinak opok tonea, awarowon, “Ik karaima aisen potau.” Awaronuk, potoin. 


text:
Kamuk potona potona, Jisas ko ninowon. Ninonuk ninonuk, urir näwäu pemara, kiro ous anas oi jauruwon. Kesernuk, roat erekapu iminein. 


text:
Jisas nukan tamareäu roat akas potomana, Jisas turarianik, aurin, “Näwäu, ik anas oike jauru.” Kos siräianik, kiro urir an pak kewatonuk, päurar rairin. 


text:
Kos ätäi kon tamareäu roat awarowon, “Akan woiaka epar moin esewon?” Ak iminemoi, ronkat sosop oianik, äiein, “Okoro owo ro? Kos urir pak an pak awatonuk, au kon ämän roumoi, tainorir.” Jisas nukas kar ro osou aru orip jekur mowon. 


text:
<pb/>Kiro keser kureanik, Jisas nuka pak kon tamareäu roat pak kiro ous pakas Gadara mena, Galili provins karaima potoin. 


text:
Ous pote kasakupai pote sumonuk, Jisas pitikänir nowon. Kiro mena kar ro ko osou aru orip rawon. Ko Jisas siakup pewon. Ko om ses rumukäu, ko omjo wa takeäu ko pirim raiäu. Ko owa wa niniäu. Wäpik, ko op up kureäin omoi niniäu. 


text:
Kiro ros Jisas aparmara, piormara, koi Jisas nukan isou siakup uou sur wewon. Kos sakau urwemara, Jisas auruwon, “Jisas, na Anut kämioik rau nukan mokoi. Na is owoseiraurum? Is Anut nukan enip sakau ateanik, aisom, na is usu wa irau.” 


text:
Ko keser auruwon, owon, meter Jisas nukas kiro osou aru kiro ro opok man auruwon. Keseria, kiro osou aru nukas piorwon. Orip orip kiro osou aru nukas kiro ro wou uru raiäu. Karauk roat akas kiro ro orip orip kame raiäi. Ak ko mur sen oripas isou ipou rakir miäi. Kos mur sakau pak sen pak pitpatir kureäwon. Kiro osou aru nukas kiro ro imäianik, ro wäpik mena miäu. 


text:
<pb/>Jisas nukas totorwon, “Nan enmat inok?” Kos ätäi auruwon, “Isan enim Sosop.” Kiro owon, osou aru sosop kiro ro nukan wou uru rai. 


text:
<pb/>Karauk poat sosop omtorou karaima o je rain. Keseria, kiro osou aru akas Jisas sakau ämän aurin, “Ik utoikota, kiro poat rai akan woiaka uru nam.” Keser aurna, Jisas nukas awarowon, “Itok, ak manowe!” 


text:
Keser awaronuk, kiro osou aru akas kiro ro utomoi, kiro poat akan woiaka uru tonoin. Kiro po raut ak kurte potea, om aru opokas pitikänäir noin. Ak neanik, an unik uru neanik, an jemana, meiein. 


text:
<pb/>Kesernuk, po kamwareäi roat ak kiro onok aparmana, kurte imine manoin. Ak poteanik, kiro ämän kiro mena pak omsau pak erekapu awaroin. 


text:
Kiro pakan roasiret ak kiro ämän roumana, ak koi Jisas siakup koianik, kiro ro osou aru oi kure muruwon aparin. Ak kiro ro ko ronkat eposek orip omjo takemara, Jisas nukan isou siakup tane raunuk, aparin. Aparianik, roasiret ak iminein. 


text:
Kiro roat ak Jisas nukas kiro ro jekurwon aparia, akas karauk roat äpu wa rain, kiro onok keserwon erekapu pote awaroin. 


text:
Keseria, kiro omnokou Gerasa mena siakup kiro pakan roasiret akas Jisas aurin, “Na ik utoikonam, man.” Ak iminemana, Jisas keser aurin. Keseria, Jisas kon tamareäu roat pak ous oik toneanik, akan mena ätäi manoin. 


text:
Kiro ro ko meter osou aru orip rawon eposek sarewon, kos potomara, Jisas sakau auruwon, “Näwäu, is na pak manam, na is ior airam ra?” Utianik, Jisas nukas ätäi kiro ro auruwon, “Na nan mena potoinam, Anut nukas okoro onok na opok keserwon pote roasiret awar.” Keser aurnuk, kiro ro ko kon mena potomara, Jisas nukas kon osou aru oi kure muruwon kon menan roasiret erekapu awarowon. Jairas nukan asinak pak kar sip asir ori jekwatowon. 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak ätäi karaima kouna, roasiret ak kouna, apwareanik, ak nepipirin. Owon ak Jisas kon tamareäu roat pak ak kamware rain. 


text:
Kar ro kon enip Jairas, ko Juda akan tururiäi ou kumeäwon ro kar. Kos Jisas nukan isou siakup pemara, uou sur wemoi, Jisas kon owa potaun auruwon. 


text:
Owon, kon asinak karar kon woisan 12 orip ko meiäuru. Jisas kiro ro tainori potonuk potonuk, roasiret sosop erekapu karaima karaima tainori potoin. 


text:
Kiro kamuk kar asir ko keir sip orip orip oiäu, pote kiro sip nukan woisan 12 orip rawon. Kar ros ko jekur mau senek wa. 


text:
Jisas nukas roasiret totwarowon, “Inokos is kotomairou?” Roasiret akas äiein, “Ik äpu wa.” Pita nukas auruwon, “Näwäu, roasiret sosop na siatap raianik, nan omjo kotomari.” 


text:
<pb/>Kiro asir kiro onok keserwon ämäi mau senek warnuk, roasiret amiakap pemara, Jisas nukan isou siakup uou sur wewon. Kiro asires kon ämän erekapu Jisas auruwon. 


text:
Jisas nukas kiro asir auruwon, “Asinak, nan won epar momon, okon, nan sip manonuk, nan won päurar orip man.” 


text:
<pb/>Jisas ko kiro asir aurnuk aurnuk, kar ro Jairas nukan owas koumara, Jairas auruwon, “Jairas, nan asinak meiewon, na tamareäu ro sarau wa mur.” 


text:
Jisas nukas kiro ämän roumara, Jairas auruwon, “Na wa iminäu. Nan won epar mo. Kiro asinak rau, ko meiäu wa.” 


text:
Jisas ko kiro ron owa poteanik, Pita, Jon, Jems pak kiro asinakun momok anak ori karar imware tonowon. Kos karauk roasiret tämaronuk, ak kasik rain. 


text:
Kiro pakan roasiret ak kiro asinakun woiakati maronuk, wai rain. Jisas nukas awarowon, “Ak owon wai rai? Kiro asinak meiäu wa. Ko nini rau.” 


text:
Keser äienuk, kiro pakan roasiret ak Jisas nukan ämän roianik, ak ioin. Akan ronkat ko erar sätäu rai äiein. Owon, ak äpu kiro asinak meiewon. 


text:
Kesernuk, kiro asinak meiewon kon totok ätäi penuk, siräiewon. Jisas nukas kiro asinak o nuruna, jaun awarowon. 


text:
Kon momok anak ories kiro onok aparia, karkairirin. Utianik, Jisas nukas kiro onok keserwon, karauk roat wa awarau rai sakau awatowon.<pb/>


text:
Jisas nukas kon tamareäu roat 12 orip awaronuk, kouna, ko osou aru oi kuräun pak sip aru jekwaraun pak sakau arowon. 


text:
Keseria, kos Anut nukas roasiret kamwaraun kowai ämän eposek maraun pak sip aru jekwaraun pak äsimwarowon. 


text:
Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Ak apu opok potaun kar osap wa owau. Ak naruauk ra, jo ra, karauk o ra, aiauk wa oi manaiei. Omjo nais wa oi manaiei. 


text:
Ak kiro mena potona, kiro pakan roat akas imwarona, kiro roat akan owa karar rainai, Anut nukan ämän roasiret marowe. Anut nukan ämän awaroinai, ätäi kiro owa karar koi rawaiei. 


text:
Karauk roat akas akan ämän rowau utomoi, jekur wa kamwarona rai, ak kiro mena utoinai, akan onok aru ätär maraun akan isiaka pakan maimai putarwe.” 


text:
<pb/>Kiro tamareäu roat kiro mena utia, mena atap atap erekapu potoin. Anut nukan Ämän Eposek mare mare, roasiret sip orip jekware mare mare, mena atap atap erek iporin. Herot-Antipas nukas Jisas ko inok rai ronkat sosop owon. 


text:
<pb/>Kiro ses opok, Herot ko Galili provins kamwareäwon ro, kiro onok atap atap Jisas nukas keserwon aurin roumara, ko ronkat sosop owon. Owon, karauk roat akas äiein, “Kiro an jomariäwon ro Jon, ko meiewon ätäi up uruas siräi pewon.” 


text:
Karauk roat akas ronkateanik, äiein, Elaija ätäi sirawon. Karauk akas äiein, kar meteran Anut nukan ämän roianik, areawon ro ätäi siräiewon, Keseria, Herot nukas äiewon, “Is Jon nukan pou patir kuremin, kiro inok ro apari?” Herot nukas Jisas aparau manam rai ronkatewon. Jisas nukas roat 5,000 orip o arowon. 


text:
<pb/>Jisas nukan ämän oi ariai roat ak mena atap atap Anut nukan ämän oi arianik, ätäi koin. Akas Jisas owo osap keserin erekapu aurin. Jisas nukas imware pote, akararnak kar mena enip Betsaida, potoin. 


text:
Roasiret sosop akas ak kiro opok potoin roianik, tainware potoin. Kos potomara, roasiret Anut nukas kamwaraun koura ämän awaromara, karauk roasiret ui aru orip pak sip orip pak jekwarowon. 


text:
<pb/>Iukärir sarenuk, Jisas nukan tamareäu roat akas Jisas siakup poteanik, keser aurin, “Näwäu, okoro roasiret äsimwarota, manaiei, ak mena siakup poteanik, o kau mianik, je je akan mena manaurai, Owon, okoro mena ro wäpik.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Akasar o jaun araiei.” Akas ätäi äiein, “O sosop wa. Ik bret 5 orip pak was oirori karar rau. Nan ronkat ik mena potomoi, o karauk roat sosop akan kau marau ra?” 


text:
<pb/>Kiro roat ak 5,000 orip. Keseria, Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Kiro roasiret ak 50 orip sarpeter marona, tane potaiei.” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro bret 5 orip pak kiro was oirori pak oumara, omar oik eisane aparmara, Anut ‘pere’ aurmoi, pärärmara, kon tamareäu roat akas roasiret inäi araun arowon. 


text:
<pb/>Kiro roasiret erekapu kiro o jeanik, ak nokomaka penuk, Jisas nukan tamareäu roat akas basket 12 orip oumana, roasiret akas o jein o autakau utoin joke moin. Pita nukas Jisas ko Krais amop äiewon. 


text:
<pb/>Kar omre Jisas ko nukarar Anut auri rawon, kon tamareäu roat ko siakup potona, Jisas nukas totwarowon, “Roasiret akas is inok äiäi?” 


text:
Akas ätäi aurin, “Karauk roasiret akas keser äiäi, ‘Ko an jomareäwon ro, Jon.’ Karauk roasiret akas keser äiäi, ‘Ko Elaija.’ Karauk roasiret akas äiäi, ‘Ko Anut nukan ämän roianik, areawon ro kar meiewon ätäi siräiewon.’ ” Keser aurna, Jisas nukas kon tamareäu roat totwarowon, “Akas is inok äiäi?” Pita nukas äiewon, “Na Krais, Anut nukan Mokoi senes. Ik ätäi imäikaun kos na äsimoisonuk, koumon.” Jisas nuka tätäi sosop oumara, meieanik, ätäi siräiäun ämän marowon. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas kon tamareäu roat sakau ämän kiro karauk roasiret wa awarau rai awarowon. 


text:
Kos ätäi kon tamareäu roat awarowon, “Is, Ro Nukan Mokoi, tätäi sosop oita, Juda roat näunäu pak Anut kamuk raiäi roat pak sintore ämän tamareäi roat pak erek akas isan ämän rowau utomoi, sumkäinäiei. Akas is iworona, meiäm. Utianik, omre 3 opok, Anut nukas is ätäi siräi murai.” 


text:
<pb/>Kos roat erekapu awarowon, “Inok roasir is tainoire päun ko nuka mesin wa ronkatäu, omre orip orip nukasar kon am äpäs ämäumara, is tainoirai. 


text:
Inok ro ko kon totok awau rawaun ronkateäu kiro kon totok aru mai. Utianik, inok ro kon totok isanun meiäi, kiro ro kon totok orip orip jekur eposek rawai. 


text:
Kar ro omnokoupaian osap erekapu oumara, ko meiäi, kiro osapus nukan totok awau rawaun owose saräi? Kiro osapus ko wa isanarai. 


text:
Owo ro is tainoraun iminäi, kos is äpu wa äianik, isan ämän ämäi mai, is, Ro Nukan Mokoi, tawa isan arou näwäu pak monian arou pak sarau eitek eposek akan arou pak kiro uruas koita, isas nais äiäm, ‘Is kiro ro äpu wa’. 


text:
Is ak epar senes awarom, karauk roat ak okoro omnokou opok rai, karauk wa meiäiei, utianik, ak rauna raunar, Anut nukan kamwaraun onok amop päi aparaiei.” Jisas nukan nepu pirirwon. 


text:
<pb/>Jisas kiro ämän erekapu kon tamareäu roat aware kuremara, omre 8 orip manonuk, kos Pita, pak Jon Jems ori pak imwaromara, omtorou oik Anut auraun tonoin. 


text:
Jisas nukas Anut aurnuk aurnuk, kon nepu piririanik, kar ro senek etäiwon. Kon omjo ärneu senes sarewon. 


text:
Au omar oikas Anut nukan arou näwäu opokas koianik, au Jisas pak are rairin. Kiro Anut nukan ronkat rusapai ko Jerusalem mena toneanik, meiäun keser arein. 


text:
Pita kon jaukut ori pak ak erekapu ninoin, ätäi siräianik, Jisas nukan arou näwäu pak kiro ro oirori ko pak tai rain apwaroin. 


text:
Kiro roat ori Jisas ute omar oik manoisa manoisa, Pita nukas Jisas auruwon, “Näwäu, ik okoro opok rawaun eposek. Nas äuta, ik okoro opok ou 3 orip mam. Kar nan, kar Moses nukan, kar Elaija nukan.” Pita jekur ronkateanik, ko aräu wa. 


text:
Ko keser are raunuk raunuk, ious koumara, kururur marowon. Kiro tamareäu roat 3 orip ak imine rain. 


text:
Iou uruas kar oksaus keser äiewon, “Kiro isakan mokoi senes. Kiro isakasar äsimorimin. Ak kon ämän jekur rowe.” 


text:
<pb/>Kiro oksau äiewon utonuk, Jisas nukarar rawon. Jisas nukan tamareäu roat ak aräu wa. Ak ronkat sosop momoi, asor rain. Jisas nukas kon tamareäu roat keser awarowon, ak kiro onok rusapai apari karauk roasiret wa awarau rai awarowon. Jisas nukas kar mokoi osou aru orip jekurwon. 


text:
<pb/>Kiro ninoinus, tapera, Jisas nuka pak kiro roat 3 orip Jisas tainori manoin. Omtorou oikas utomoi, kouna, roasiret sosop akas apwarea, koi tarwaroin. 


text:
Kar ro kiro roasiret kamuk rawon urwemara, äiewon, “Näwäu is na aisom, isan mokoi karar, okon, na aparaun aisom. 


text:
Osou aru ko opok raianik, piormara, kirekirerianik, pote, au sipar kurariäu. Kiro osou aru ko utau senek wa, okon, kon enipsau aru sareäu. 


text:
<pb/>Jisas nukas roasiret kewareanik, ätäi awarowon, “Ak rusapaian roasiret, akan ronkat owo senek ak woiaka epar mau senek wa, ak tapiaka sakau miäi. Is ak pak ekep wa rawam.” Keser awareanik, Jisas nukas kiro ro auruwon, “Nan mokoi okoro opok imäi koi.” 


text:
<pb/>Kiro mokoi kounuk kounuk, kiro osou aru nukas kiro mokoi suor känkurenuk, Jisas nukas kiro osou aru kiro mokoi ute manaun kakurarwon. Kiro osou aru ute manonuk, kiro mokoi jekur mianik, kon momok ätäi nuruwon. 


text:
Roasiret ak erek turur rain Anut nukan sakau aparianik, ak karkairin. Jisas nuka meiäun ämän ätäi awarowon. 


text:
Keseria, Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Ak isan ämän rusapai awarom wa känkuräu. Is Ro Nukan Mokoi sakatoirianik, roat akan ipiak opok muraiei.” 


text:
Jisas nukas kiro ämän awarowon, kon tamareäu roat ak kiro ämän onoktapau äpu wa. Keseria, ak iminemoi, ko totorau wa. Jisas nukas inok ro näwäu rawaun awarowon. 


text:
Jisas nukas ak ronkatein äpu momara, kar mokoi eteinak imäiemara, nuka siakup tai momara, kos awarowon, “Inok ro kos isanun ronkatemara, okoro mokoi imäianik, jekur kamäi, ko is pakur erek imäirai. Inok ros is imäirai, ko kiro ro is äsimoirnuk, koimin ko nais erek imäiäi. Inok ro ko rusa ak kamuk opok enip näwäu wa, kiro ro ko näwäu saräi.” Inok ro ko akan iwäi jaunakat wa, kiro akan jaunakat. 


text:
<pb/>Jon nukas Jisas auruwon, “Näwäu, ik kar ros nan enmat opokas osou aru oi kurenuk, aparmun. Ik kiro onok wa keserau rai aurumun, owon, ko iken jaunok wa.” 


text:
<pb/>Jisas nukas auruwon, “Ak ko wa tämurau, owon, inok ro ko akan iwäi jaunaka wa, kiro akan jaunaka.” Samaria menan roasiret ak Jisas imäiäu utoin. 


text:
<pb/>Jisas ko okoro omnokou utomara, omar oik tonaun omre katu sarenuk, äpu momara, Jerusalem mena tonaun ronkatewon. 


text:
Keseria, kon karauk tamareäu roat amke äsimwaronuk, pote kar Samaria mena siakup kon ninaun om jekur maun potoin. 


text:
Kiro Juda akan tup Näwäu aparaun ses opok Jisas ko kiro opok potaun kowon. Kesernuk, kiro pakan roat akas Jisas imäiäu utoin. 


text:
Kon tamareäu ro oirori Jems Jon ori au kiro ämän roianik, äieirin, “Näwäu, ik Anut aurta, omar oikan ep urweta, koi okoro menan roat erekapu koi jerwaraun itok ra?” 


text:
<pb/>Jisas kon tamareäu roat pak Jerusalem mena potona potona, kar ros Jisas auruwon, “Na erapok manam is na pak erek tainoise manam.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Kurukan opur sei raut ak ninaun ou orip, ai raut ak ninaun tou orip, utianik, Ro Nukan Mokoi ko ninaun omoi wäpik.” 


text:
<pb/>Jisas nukas kar ro auruwon, “Na tainoir.” Kiro ros ätäi ko auruwon, “Näwäu, is utoirota, pote isan moni up kureita, ätäi koi na tainoise manam.” 


text:
<pb/>Jisas nukas auruwon, “Meiein roat akasar akan jaunakat meiein up kurwaraiei. Na potoinam, Anut nukas okoro omnokou erekapu kamwaraun koura, kiro ämän eposek roasiret pote awar.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi kiro ro auruwon, “Inok ro ko apu tuku sare manai, ätäi mäine rai, ko apu tuku senes wa sare manai. Kesek ro ko Anut nukas kamwareäu roasiret kamuk opok sarau ro eposek wa rawai.”<pb/>


text:
Jisas nukas roat 72 orip sare maromara, ro oirori oirori amke mena atap atap Jisas nuka potaun opok äsimwarowon. 


text:
Kos kiro roat keser awarowon, “Kiro woia o sosop ariaun itok sare rau, utianik, kiro woia o ariaun sarau roat sosop wa. Ak kiro woi atak ro ko aurna, kos karauk sarau roat äsimwaronuk, akas pote kiro o turur maiei. 


text:
Ak akan jo pak, aiauk bek pak, su pak wa oi manau. Ak apu kamuk karauk roat tarwaroinai, ak wa are marau. 


text:
Ak karauk roat akan owa tonaun erar wa tonaiei, amke tonaun ‘Anut ak pak rau,’ rai awaroinai, owa tonowe. 


text:
Kiro owan ros ak imwareanik, eposek kamwaronuk, akan jekur rawaun ämän kiro ro pak rawai. Utianik, inok ro ko ak kon owa wa imware tononuk, akan jekur rawaun ämän ko pak wa rawai. 


text:
Inok roat akas ak akan owa rawaun imwaraiei, ak kiro owa karar rawaiei. Ak kiro owan owo o pak an pak arona, jewe. Owon, kiro sarau roat akan sarau moin ak osap owaiei. Ak karauk owa wa potau, kiro owa karar rawaiei. 


text:
Kiro mena roasiret sip orip jekur maroinai, kiro pakan roasiret keser awarowe, ‘Anut, okoro omnokou pakan kamwaraun ro näwäu ak siarakap peu.’ 


text:
Utianik, ak kar mena potona, kiro pakan roasiret akas ak wa imwarona rai, ak apu kamuk potoinai, awarowe, ‘Ak akan mena maimai iken isiok opok rau utarta, akan mena ätäi nai, kiro ak äpu maiei akan onok eposek wa.’ Is ak epar awarom, Anut nukas roasiret kamwaraun omre siarakap pe rau. 


text:
Is ak epar senes awarom, okoro omnokou wasarewaraun ses opok roasiret Sodom mena meter onok aru me rain epis kiro mena jerwarowon, kiro pakan roasiret ak tätäi äiäknak owaiei, kiro menan roasiret rusapai rai ak isan ämän roumoi, wa tainoriäi ak tawa tätäi näwäu senes owaiei.” Karauk mena ak woiaka epar mau wa. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Korasin roasiret, is ak apware woiti mou. Betsaidar roasiret, ak nais apware woiti mou. Is kiro kurur näwäu atap atap Taia menan roasiret pak Saidon menan roasiret pak ak kiro kurur ätär maromin senek maro, kiro Airen roasiret ak woiaka aru monuk, kurte omjo sirop takeanik, aitap opok tane rawoi. Kiro onok keserin kiro akan onok aru pakan ätäi woiaka piririn! 


text:
Is ak epar senes awarom, tawa Anut nukas ätäi koi roasiret wasarewaraun ses opok Taia pak Saidon roasiret pak ak usu äiäknak owaiei, utianik, rusapaian roasiret ak usu näwäu senes owaiei! 


text:
Ak Kapaneam roasiret, ak akasar omar oik tonaiei ra? Epar senes, ak wa tonaiei. Anut nukas ak up uru ep näwäu opok känkurwarai.” 


text:
<pb/>Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Inok roasiret akas akan ämän rowaiei, kiro ak isan ämän nais rowaiei. Inok roasiret akas akan ämän rowau utaiei, kiro ak isan ämän nais wa rowaiei. Inok roasir isan ämän roianik, tainorau utai, kiro ro inokos is äsimornuk, koimin kon ämän nais wa tainorai. Jisas nukas kiro ämän awaromara, äsimwaronuk, manoin.” Roat 72 orip ätäi Jisas siakup koin. 


text:
<pb/>Kiro tamareäu roat 72 orip ätäi akan woiaka ererwon orip koianik, Jisas aurin, “Näwäu, ikes nan enmat pakas roasiret osou aru orip rain awarota, kiro osou aru iken ämän roumana, ute manoin.” 


text:
Ak rowe, isan sakau ak aromin. Män aru rek ori opok ak ariaun itok. Akas ak wa tukwaraiei. Satan iken iwäi jaunok nukan sakau erekapu itimoraun sakau is ak aromin. Kar osapus ak aru wa maraiei. 


text:
Utianik, osou aru akan ämän tainorin mesin ak wa nepipirau. Anut nukas akan enmak omar oik jer we mowon mesin ak nepipirwe.” Jisas ko wou ererianik, Anut nukan enip jou muruwon. 


text:
<pb/>Kiro omre opok Jisas ko Osou Näu orip kon wou erermara, äiewon, “Moni, na karar omar pak omnokou pak akan Näwäu, is nan enmat jou mom, owon, na nan onok eposek äpu miäin roasiret pak skul manoin roasiret pak akan amiakap ämäi maromon. Utianik, na kiro onok eposek äpu wa roasiret erekapu ätär maromon. Moni kiro onok epar nakasar nan ronkatis kesermon.” 


text:
<pb/>Isan Monias osap erekapu isan ipi opok mowon. Kar ros kon Mokoi äpu wa miäu, Momok nuka karar äpu. Kar ros kiro Mokoin Momok äpu mau senek wa, kon Mokois karar Momok äpu. Kiro Mokois roasiret nukasar nukan sare mareanik, kon Momok ätär maronuk, ak nais ko äpu maiei. 


text:
<pb/>Keseria, Jisas nukas pirirmara, kon tamareäu roat ämän ämäi keser awarowon, “Ak osap akan amiakas apari akan woiaka erer orip rawaiei. 


text:
Is epar senes ak awarom, meter Anut nukan ämän roianik, areain roat pak omsau kamwareäin roat sosop pak ak kiro osap ak rusapai apari senek aparaun rai keserin, ak aparau wa. Ämän rusapai ak roi senek meteran roat ak rowam rai keserin, ak rowau wa.” Kar Samaria ro eposek nukan totok ämän. 


text:
<pb/>Kar sintore ämän tamareäu ro ko Jisas ate aparaun pemara, Jisas keser auruwon, “Ro Näwäu, Is owosemoi, totom awau orip orip rawaun owam?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi kiro ro auruwon, “Akan sintore ämän buk opok owo jer wein, akan ronkat kiro ämän onoktapau owo senek?” 


text:
<pb/>Kiro ros Jisas ätäi auruwon, “Na nan wonas pak nan totomatas pak nan ronkatis pak nan sakaus pak nan Näwäu, Anut nukanun erekapu meie. Na nakanun meieäum senek, nan jaunan keseriar meie.” <n>Lo 6:5</n> 


text:
<pb/>Kiro ro ko nukasar nukan enip jou mam rai, ko pemara, Jisas ätäi totorwon, “Sintore ämänis isan jai inok mesin äieu?” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi auruwon, “Kar ro ko Jerusalem menas Jeriko mena nowon. Kiro apu kamuk karauk päu roat akas weanik, aru murianik, kon osap erekapu oianik, ute manoin. Kiro ro eparar meiäun rauk ser rawon. 


text:
Kiro ro wein apu opok nini raunuk raunuk, kar ro Anut kamuk raiäu ro ko nais kiro apu pakas nowon. Ko kiro ro aparmara, imineanik, apu kasakupas manowon. 


text:
Kiro apu pakar kar Liwai ro, ko Anut kamuk raiäi roat sarwareäu ro, ko nais kiro apu pakas kowon. Ko nomara, kiro ro apu opok nini rawon aparmara, ko nais apu kasakupas manowon. 


text:
Utianik, kar iwäi jauk ko Samaria menan, ko nais kiro apu pakasar kowon. Ko kiro ro apu opok nini rawon aparmara, wouti näwäu mowon. 


text:
Ko kiro ro siakup potomara, am nemauk pakan an pak an wain oumoi, kiro ron ui opok momara, ui laplap sies pararar murianik, kiro ro ämäi oi kon donki opok momara, kar ou kiro apu siakup rau opok imäi potomoi, jekur kame ninowon. 


text:
Ninoinus, tapera, kiro Samaria ro nukas aiauk oianik, kiro ou atak ro nurumara, auruwon, ‘Na okoro ro jekur kame rau, nan owo osap okoro ro opok utam, is ätäi koita, na kau musam.’ ” 


text:
<pb/>Jisas nukas kiro ämän patarmara, kiro sintore ämän tamareäu ro auruwon, “Nan ronkat, kiro roat 3 orip inokos kiro ro päu roat akas wein ko kon jauk senek sarewon?” 


text:
<pb/>Kiro sintore ämän tamareäwon ros Jisas ätäi auruwon, “Kiro ro päu roat akas apu opok wein mesin wouti mowon ro.” Jisas nukas auruwon, “Na potoinam, keseriar keser.” Jisas nukas Maria Marta ori apwatau potowon. 


text:
<pb/>Jisas ko kon tamareäu roat pak kiro ämän mare kurea, ko kar mena kounuk, kar asir kon enip Marta, nukas kon owa imäi potowon. 


text:
Marta ko nukarar sarau momoi, wou aru monuk, koi Jisas auruwon, “Näwäu, is isakarar sarau moram, isan awai aurta, koi is sareirai.” 


text:
Karar onok karar na itimoisi rau. Maria ko kiro onok eposek owaun sare mowon. Kar ros ko kiro pakan wa oi kuräi.”<pb/>


text:
Kar omre opok, Jisas ko nukarar Anut auri rawon. Ko Anut auri kurenuk, kon kar tamareäu ros auruwon, “Näwäu, Jon ko kon tamareäu roat Anut auraun ätär mareäu, senek, nas nais ik Anut auraun ätär muk.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi awarowon, “Ak Anut keser aurwe, Iken Momonek, nan enmat eposek ik jou musiäum. Nan kamoikaun ses okoro omnokou erekapu koi itok mai. [Nan onsau omar oik tainoriäi senek, ik nais omnokou pakan erek tainoram.] 


text:
<pb/>Ikes karauk roat akan onok aru ik opok mukiäi jäkäi mareäum senek, nas pak iken onok aru jäkäi muk. Na ik osap ate apaikaun opok wa kureikam.” 


text:
<pb/>Kos ätäi awarowon, “Utianik, ak kamuk kar ro ko jauk orip raroi, ko kon jaukun owa pututu potomara, aurai, ‘Jai, is o iro. 


text:
Kiro ro ko owas raumara, keser aurai, ‘Is im penemin. Isan mokoit pak ninom. Nas is sarau wa irau. Is siräianik, o isau senek wa.’ 


text:
Is epar senes awarom, kiro ro owa rauwus siräianik, kon jaukun ronkatäu utou. Ko kon jauk, okon, orip orip totornuk, siräianik, o nuruwon. 


text:
<pb/>Keseria, is epar senes awarom, ak owo osap owaun Anut aurna, kos osap arai. Ak owo osap itanäiei, ak aparaiei. Ak im ut koukourna, Anut nukas im tue marai. 


text:
Inok roasir ko osap owaun Anut aurai, ko osap owai; inok roasir osap itanäi, ko aparai; inok roasir ko Anut nukan im ut koukourai, ko Anut nukas imtue murunuk, owa tonai. 


text:
Ak roat onok aru orip, akas akan mokoit o eposek araun äpu miäi. Iken momonok omar oik rau, ko onok eposek orip, akas ko Osou Näu araun aurna, kos ak arai.” Jisas ko roasiret akas kar eitek enip Bielsebul (kon kar enip Satan) ori sarau mora rai äiein. 


text:
<pb/>Kiro ses opok Jisas nukas kar ro osou aru orip ok utup rawon jekur mowon. Kiro osou aru manonuk, kiro ro ätäi arewon. Roasiret kiro opok turur rain ak kiro onok aparianik, karkairin. 


text:
Karauk roat akas äiein, “Kiro Bielsebul ko karauk eitek aru kamwareäu kos Jisas sakau nurunuk, osou aru oi kurwareäu.” 


text:
Jisas nukas akan ronkat äpu momara, awarowon, “Karar omsau, ak aka aka weräianik, aka aka inäiaiei, ak ekep wa rawaiei. Ak erekapu aru maiei. Karar tupsiu ak aka aka weräianik, aka aka inäiäiei, ak jekur wa rawaiei. 


text:
Utianik, Satan nukan kin karar aka aka weräianik, aka aka inäiäiei, ak owose sakau rawaiei? Akas is Bielsebul nukan sakau pakas osou aru oi kurwaroram airiäi. 


text:
Utianik, is Bielsebul nukan sakau pakas osou aru oi kurwaroram rai, inokos akan mokoit osou aru oi kurwaraun sakau ariäu? Akan mokoit akasar kiro onok wasarewaraiei. 


text:
Epar senes wa, is kiro Anut nukan sakaus osou aru oi kurwariäim. Kiro epar äpu maiei, Anut nukan kamwaraun ses ak siarakap rusapai koi rau. 


text:
<pb/>Rowe. Kar ro ko sakau orip ko muk puri pak atomara, kon ou kamenuk, kiro kon osap wa päu owaiei. 


text:
Utianik, kar ro ko sakau näwäu senes orip pemara, kiro ro wenuk, kos kiro ron muk puri pak senri oumara, kon osap erekapu oumara, karauk roat inäi arai. 


text:
<pb/>Inok roasir isan jai wa, ko isan iwäi jai. Inok roasir is sareirianik, karauk roat is siarap imware kowau wa, ko roasiret emwaronuk, mane kureäi.” Osou aru ätäi pewon. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Osou aru ro opiakapan oi kurena, ko potea, ro wäpik mena sume rawaun omoi itanäi. Ko pote sumaun omoi warnuk, ko keser äiäi, ‘Is ätäi isan mustäi owa potam.’ 


text:
Aparianik, ko pote karauk osou aru 7 orip akan onok aru senes orip imwareanik, ätäi kiro owa erek rawaun koin. Keseria, kiro osou aru rautes kiro ro opok onok aru senes mona, meter kiro ro ko aru raiäu, rusapai ko erekapu aru senes rau.” Jisas nukas roasiret woiaka ereraun ämän marowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas roasiret turur rain opok kiro ämän mare kurenuk, kar asires kiro kamuk raianik, kakurarmara, auruwon, “Kiro asir inokos naka musomara, kameisowon ko epar wou ererai.” 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Wäpik. Inok roasiret ak Anut nukan ämän erekapu roianik, tainoriäi, ak epar nepipiraiei.” Jisas nukas kurur atap atap maun utowon. 


text:
<pb/>Roasiret koi turur rauna rauna, Jisas nukas awarowon, “Ak rusapaian roasiret ak aru senes. Ak kurur atap atap moita, aparam rai, ronkatein. Is kurur atap atap sosop wa ätär maram. Anut nukan ämän roianik, areäwon ro, Jona nukan kurur karar kiro epar ätär maram. 


text:
Meter Anut nukas Jona opok ko kiro kurur Niniwe roasiret ätär marowon senek, rusapai is, Ro Nukan Mokois, kiro kurur rusapaian roasiret karar ätär maram. 


text:
Tawa Anut nukas wasarewaraun ses opok, Siba omsau kamwareäwon asir ko meiewon ätäi siräianik, rusapaian roasiret pak koumana, akan onok aru amop marai. Owon, kiro asir ko mena atapukas Solomon nukan ämän eposek rowau kowon. Rusapai is epar senes awarom, kar ro näwäus Solomon itimori rau. Is rusapai okoro raim, utianik, ak nais isan ämän rowau utoi. 


text:
Tawa, Anut nuka ätäi koi okoro omnokou pakan roasiret wasarewaraun ses opok Niniwa roasiret meiein ätäi siräianik, Anut nukan amuk opok rusapaian roasiret pak erek tai raianik, auraiei, ‘Rusapaian roasiret ak onok aru miäi’. Owon, Niniwa roasiret ak Jona nukas Anut nukan ämän marowon, akan onok aru utomoi, ätäi woiaka piririanik, Anut mesin akan woiaka epar moin. Is ak epar senes awarom, rusa okoro opok kar ro rau ko näwäu, kos Jona itimori rau. Ak kiro ro näwäu nukan ämän rowau utoi.” Enmaksaun arou. 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Roat ak arou aioianik, baket uru ra, ou waru uru wa ämäi miäi. Ak arou aioianik, kämioik äsäi miäi. Keserna, roasiret ak owa tonaun kiro arou merek aparianik, ak owa tonaiei. 


text:
Nan amunauk kiro enmatsau pakan arou. Nan amunauk eposek rawai, kiro akan enmaksau arou senek jere rawai. Utianik, nan amunauk aru saräi, nan won uru nais erekapu pututu saräi. 


text:
Utianik, akan enmaksaun arou eposek orip orip jere rawai, kiro arou owa jereanik, merek kure rau senek.” Jisas nukas Juda roat näunäu akan onok aru mesin awarowon. 


text:
<pb/>Jisas nukas roasiret Anut nukan ämän erekapu mare kurenuk, kar Parisi ros Jisas kon owa o jaun auruwon. Keseria, Jisas ko pak o jaun potowon. 


text:
Kiro Parisi ros o jaun ses opok Jisas ko Anut nukan amukup eposek saräun kon ipou an kosorau wa, aparianik, karkairwon. 


text:
Kesernuk, Jisas nukas kiro ro auruwon, “Ak Parisi roat akan maro kap pak mekesuk opok jekur an kosoriäi, ukun wäpik, utianik, ak onok aru sosop miäi, okon, akan woiaka uru ukun näwäu rau. 


text:
Akan ronkat eposek wa. Ak äpu wa rä? Anut nukas akan woiaka ate mowon, akan enmaksau nais kosar ate mowon. 


text:
Ak kiro o akan maro uru rau kiro roat osap wäpik roat arowe. Ak keserna, ak erekapu ukun wäpik saräiei. 


text:
<pb/>Ak Parisi roat, ak jekur rowe. Ak woian o erekapu näwäu pak eteinak pak 10 orip atap atap inäianik, surwate mianik, karar sur oi Anut nuriäi. Kiro onok eposek kesermana, ak Anut mesin woiaka epar wa miäi. Ak kiro onok eposek pak karauk onok eposek keseraun wa utau. 


text:
<pb/>Ak Parisi roat, ak roasiret tururiäi owa ak tanäun omoi eposek oiäi. Ak amket opok roasiret akas karauk roasiret amiakap pere awarona, akan enmaka rororna, aka nepipiriäi. 


text:
<pb/>Wopurut, ak op up roat akas mer wa amke muriäi senek. Roasiret ak kiro wa apariäi, ak kiro opok tai arina rai, ak ukun orip saräiei.” 


text:
<pb/>Kar sintore ämän tamareäu ros kiro ämän roianik, auruwon, “Näwäu, na kiro ämän äiem, kiro ik nais woiok aru mukou.” 


text:
<pb/>Keser aurnuk, Jisas nukas äiewon, “Ak sintore ämän tamareäi roat nais, ak sintore ämän kiro osap usu senek roasiret akan enmaksau opok ämäi mareäi. Utianik, akas kiro usu ämäiaun wa sarwareäi. 


text:
<pb/>Wopurut. Akas Anut nukan ämän roianik, areain roat akan up opok patan eposek käi miäi. Kiro roat akan askanai akas akwarona, meiein. 


text:
Ak kiro up opok patan eposek käi marona, ak karauk roasiret ätär mareäi, akan ronkat akan askanai akan onok eposek. 


text:
<pb/>Kiro onok Anut nukan ronkat eposek nukas äiewon, ‘Is ak rawa Anut nukan ämän roianik, areai roat pak ämän oi ariai roat pak äsimwaram. Karauk aru maraiei, karauk akwarona, meiäiei.’ 


text:
Keseria, rusapaian roasiret akas akan askanai akan usu owaiei. Anut nukas ätäi kiro roat akwarona, meiein akanun sarwareanik, akwarai. 


text:
Kiro epar meter roat akas omnokou ate mowon ses opok ak Abel wena, meiewon pote, akas Sekaraia kos Anut jou muriäin patan pak kon omoi eposek pak kamuk opok wena, meiewon. Akas kiro roasiret eposek erekapu akwarona, meiein. Is epar senes awarom, rusapaian roasiret ak kiro usu erekapu owaiei. 


text:
<pb/>Sintore ämän tamareäi roat, wopurut, ak Anut nukan ämän karauk roat opok ämäi miäi. Ak akasar jekur wa tainoriäi. Karauk roat tainori tonam äiäi akasar apu soriäi.” 


text:
<pb/>Jisas ko kiro owa rawon ute kasik nonuk, sintore ämän tamareäi roat pak Parisi roat pak akas ko mekesup sät ämän sosop mianik, totorin. 


text:
Jisas ko arenuk arenuk, roasiret sosop tururmana, aka aka suosuotein. Jisas nukas amke kon tamareäu roat awarowon, “Ak Parisi roat akan bret makona, noroiäwon marasin enip jis jekur aparaiei. Ak akan ämän eposek mitu orip roinai, jekur aparwe. Kiro ämän erekapu epar wa, okon, jekur aparwe. 


text:
Keseria, ak owo ämän pututu, ämäi araiei, amop arou opok rowaiei. Ak owo ämän äiäurar owa im penemoi, araiei kiro ou oikas tone sakau araiei.” Ik inok iminäu? 


text:
<pb/>Jisas nukas ätäi äiewon, “Isan jaiat, is epar awarom, ak kiro roat, karauk roat akwarona, meiäiei ak wa iminewarau. Tawa, kiro roat akas ak ätäi aru marau senek wa. 


text:
Is ak inok iminäun ätär maram. Ak Anut Näwäu karar iminewe. Ko sakau näwäu orip. Kos ak tawa akwarianik, ep näwäu uru känkurwarai itok. Kiro epar awarom, ak ko karar iminewe. 


text:
<pb/>Amket opok, ai simnak 5 orip aiauk 2 toia oripas kau miäi. Anut nukas ai karar karar jekur kamwareäu. 


text:
Kiro karar wa, ko akan tapiaka urik karar karar erekapu ninarewon rau. Ak wa iminäu, Anut nukan amukup akas kiro ai eteinanak itimware rai. Anut ak kamwarai.” Jisas nukan enip jou muraun onok. 


text:
<pb/>Jisas ätäiar awarowon, “Is epar awarom, inok roasir kos roasiret omnokou opok, ‘is kon jauk’ awaronuk, is Ro Nukan Mokois nais keseriar Anut nukan sarau eitek akan amiakap ‘kiro ro ko isan jai’ äiäm. 


text:
Owo ros roasiret omnokou opok isan jai rai wa awarai, isas nais keseriar Anut nukan sarau eitek akan amiakap ‘kiro ro ko isan jai’ rai wa äiäm. 


text:
<pb/>Utianik, owo ro kos ämän aru Ro Nukan Mokoin enip opok monuk, Anut nukas kiro onok aru jäkäi murai. Owo ros jeje ämän Anut nukan Osou Näu nukan enkup ämän mai, Anut nukas kiro ron onok aru wa jäkäi murai. 


text:
Sakau tai rawe. Anut nukan Osou Näus kiro ses opokar ak owo ämän aräun ätär marai.” Aiauk sosop orip ro ko rauk käiewon. 


text:
<pb/>Kar ros kiro roasiret erekapu turur rain opok siräumara, Jisas auruwon, “Näwäu, nas isan awai, aurta, kiro osap iken moniokos meieanik, utomti manowon inäi owamur.” 


text:
Keseria, kos roasiret awarowon, “Ak jekur tai rawe, ak okoro omnokou pakan osapun woiakas wa wäu. Inok ro ko osap sosop orip ko kiro osap opakas totok awau rawaun wa owai.” 


text:
Keseria, nukasar ronkatemara, äiewon, ‘Isan ou eteinak okoro erekapu uräi kureita, kar ou näwäu moita, kiro owa osap erekapu kuräm.’ 


text:
Kesermoi, kos äiäi, ‘Rusa, is o sosop orip, okon, is okoro o woisan sosop orip jeanik, nepipir rawam, Is sarau ätäi ätäi wa mam, erer raia, o an pak karar je je rawam.’ 


text:
Anut nukas kiro ro auruwon, ‘Na ronkat wäpik ro. Rusapai pututu na meieta, okoro osap erekapu inokos owai?’ 


text:
Inok ro ko osap sosop turur miäu, ko kiro onok keserai, ko Anut nukan amuk opok saruku ro rawai.” Akan woiaka Anut opok karar mowe. 


text:
Keseria, Jisas nukas kon tamareäu roat awarowon, “Ak akan enmaksau mesin ronkateanik, ‘Ik owo o jemoi, rawau?’ ‘Ik owo omjo takäu?’ keser wa äiäu, Totomaka kiro näwäu senes, o näwäu wäpik. Akan enmaksau näwäu senes, omjo kiro näwäu wa. 


text:
Ak ai raut apwarwe. Ak o uku wa weäi, ak o arianik, pote owa wa turur miäi. Kiro Anut nukasar o aronuk, jeäi. Akas kiro ai raut itimware rai. 


