# verses

text:
Ndoꞌ joꞌ ninñoonꞌ jnduiꞌhin quiiꞌ vꞌaandaaꞌñeen, jntyꞌehinhanꞌ yo tyehin, tyenanꞌjonhin yo jon. Tsiꞌman Jesús ndëë jndye nnꞌan 


text:
<pb/>Ndoꞌ nquii Jesús, tomandyiꞌ jon ninvaa ndyuaa Galilea. Totsiꞌman jon ndëë nnꞌan quityquiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaanhin. Toninncyaa jon jñꞌoon naya na nanein ngitaꞌ Tyoꞌtsꞌon na ntyeꞌntjon jon nnꞌan, ncüii nnon na ñoncya vaa yo na totsꞌaa jon ndyu na toxenꞌchen. 


text:
Ninvaa ndyuaa Siria tocya jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. Ndoꞌ joo nnꞌan ndyuaaꞌñeen, tondyochohan tsoñꞌen nnꞌan vꞌi na mꞌaan jon na jndye nnon ntycu cotjonhin yo na toquiihanꞌhin. Ndoꞌ mantyi yo nnꞌan na mꞌan jndyetyia quiiꞌ nꞌon, ndoꞌ yo nnꞌan na cho tycu na iveꞌquiso yo tycutquen. Ndoꞌ sinꞌman Jesús nanꞌñeen. 


text:
<pb/>Jndye ntmaanꞌ nnꞌan tentyjahin naxenꞌ jon. Jnanhin ndyuaa Galilea yo joo nqui njoon na conduehin Decápolis, yo tsjoon Jerusalén yo ndyuaa Judea ndoꞌ mantyi ninꞌndyuaa ixndyaaꞌ jndaa Jordán.<pb/>


text:
Ndoꞌ ya na jndyiaaꞌ Jesús na vancüi tmaanꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, teva jon ncüii tyoꞌ. Jndë na tëcjo jon joꞌ, nque nnꞌan na tqueenꞌ jon na quinanꞌjonhin yo jon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tentyjaaꞌhin nnon jon. 


text:
<pb/>—Joo nnꞌan na covaaꞌ nꞌonhin na conduihin nnꞌan ntyꞌiahin na tonnon Tyoꞌtsꞌon, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan. Conduihin nnꞌan na ityentjon jon. 


text:
<pb/>“Joo nnꞌan na chjooꞌ nꞌonhan na conanꞌtjahan nnon Tyoꞌtsꞌon, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan ngꞌe ntsinjoonꞌ jonhan. 


text:
<pb/>“Joo nnꞌan na cotjueꞌcjehin na tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan ngꞌe nndahin juu tsonnangue xco. 


text:
<pb/>“Joo nnꞌan na ntꞌue jndyi nꞌonhin na ntꞌahin ꞌnan na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan ngꞌe quindë ya nninncyaa jon nchu vaa na contyja nꞌonhan jon. 


text:
<pb/>“Joo nnꞌan na mꞌanhan na ntyꞌia ro ntyjehan ngiohan, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan ngꞌe ncꞌoon Tyoꞌtsꞌon na ntyꞌia rohan nchjii jon. 


text:
<pb/>“Joo nnꞌan na ntjuꞌ mꞌanhin na conanꞌtiuhin yo na contꞌahin, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan ngꞌe njntyꞌia ndëëhin nquii Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>“Joo nnꞌan na cotaꞌyahin ntyjehin na cho nanꞌñeen tyiaꞌ, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan. Joo nanꞌñeen na ya contꞌahin, ngitso Tyoꞌtsꞌon na conduihan ntsinda nquii jon. 


text:
<pb/>“Joo nnꞌan na contyꞌe nnꞌanhin ngꞌe na cotsantyjahin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhan. Joo nanꞌñeen conduihan nnꞌan na mꞌan nacje ꞌnaanꞌ na icoꞌxen nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan jon quiñoonꞌndue. 


text:
<pb/>“Incyaahanꞌ na neiinꞌ nꞌonhoꞌ xjen na conanꞌcüejnaanꞌ nnꞌan ꞌoꞌ, ndoꞌ na contꞌaviꞌhin ꞌoꞌ, ndoꞌ cotjiꞌhin tsoñꞌen nnon jñꞌoonviꞌ cjohoꞌ na veꞌ quintuhanꞌ ngꞌe na conduihoꞌ nnꞌan na mꞌan ntyja njan. 


text:
Cꞌonhoꞌ na nein jndyihoꞌ ngꞌe na coquenonhoꞌ nanꞌminꞌ ngꞌe tꞌman naya ꞌnaanhoꞌ vave quiñoonꞌndue. Ee machaꞌxjen contꞌaviꞌhin ꞌoꞌ, manndaꞌ ro tontꞌaviꞌhan nque nnꞌan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen na toninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nguaa. Conduihoꞌ chaꞌvijon tsjaanꞌ ndoꞌ yo chon 


text:
<pb/>“ꞌOꞌ conduihoꞌ chaꞌvijon tsjaanꞌchjenꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue. Majoꞌ juu tsjaanꞌ jeꞌ, xe na aa jndë jnduiꞌ na chjenꞌhanꞌ, ¿Nchu ya ntsꞌaa tsꞌan na ndichjenꞌ nndaꞌhanꞌ? Tayuu jntꞌuehanꞌ. Veꞌ ntyqueꞌto tsꞌanhanꞌ na ntqueꞌntjo nnꞌan cjohanꞌ. 


text:
<pb/>“Ndoꞌ mantyi conduihoꞌ chaꞌvijon chon na condixuee ndëë nnꞌan tsonnangueva. Mangiohoꞌ cüii tsjoon na vequityenhanꞌ xquen cüii tyoꞌ, tyiꞌxeꞌquindëë ngitëꞌhanꞌ. 


text:
Min tanin juu na ntscüꞌa ncüii lámpara chaꞌ ndëcya ntscüangiooꞌ tsanꞌñeen istjö cjooꞌhanꞌ. Juu tsanꞌñeen ntsintyja jon lámparaꞌñeen chaꞌ ya ntsixueehanꞌ ndëë tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan vꞌaa. 


text:
Manndaꞌ quintꞌahoꞌ ꞌnan na chuhanꞌ yo nnꞌan ngꞌe naya na ntꞌahoꞌhin ntsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon chon na covixuee ndëëhin. Ee na nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ ntquenhin cüenta joo ꞌnan ya contꞌahoꞌ ndoꞌ nnanꞌtꞌmaanꞌhin nquii Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue. Tsiꞌman Jesús ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na tquen Moisés 


text:
<pb/>“Joo jñꞌoon na tquen Moisés yo jñꞌoon na toninncya nque nnꞌan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen nchu vaa ꞌnan na nguaa, tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na jndyö na ntsityꞌui joohanꞌ, ja jndyö na joo jñꞌoonꞌñeen ntsiquindëhanꞌ juuhanꞌ ntyja njan ndoꞌ chaꞌ ntsiꞌman nchu vaa itsiquindyihanꞌ. 


text:
Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, viochen xjen na vacachen na mꞌaan tsjöꞌndue yo tyuaa, ncüii cüii ntji na quindëchen na mꞌaanhanꞌ tyquiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na coꞌxenhanꞌ, tsoñꞌenhanꞌ ntsiquindëhanꞌ juuhanꞌ. 


text:
Mangꞌe joꞌ, minꞌcya ro tsꞌan na ntsꞌaa na tyiꞌquinjon ncüii nnon jñꞌoon na tquen Moisés, min na tyiꞌjaaꞌchen tsixuanhanꞌ quiiꞌ ntꞌan jñꞌoonꞌñeen, ndoꞌ xe na aa ntsiꞌman juu ndëë ntyje juu na tyiꞌnanꞌvehan jñꞌoonꞌñeen, naijon na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon, ngitsohanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen na tyiꞌtꞌman conduihin. Majoꞌ juu tsꞌan na itsue jñꞌoonꞌñeen, ndoꞌ ntsiꞌman jon ndëë nnꞌan na quitaꞌngueeꞌhinhanꞌ, tꞌmanchen condui tsanꞌñeen naijon na icoꞌxen nquii Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Chaꞌ na nndëë ntsijon tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ juu na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, chuhanꞌ na quitsiquindëntyichen juu chaꞌxjen ꞌnan na ntꞌue tsꞌon jon, chito chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés. Xe tyiꞌquintꞌahoꞌ chaꞌxjen na matsjö ndöꞌ, tyiꞌjon quindëë nanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Tsiꞌman Jesús na tyiꞌnanꞌvjëë ntyjë 


text:
<pb/>“ꞌOꞌ jndë mangiohoꞌ jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon ndëë ndochihoꞌ: ꞌUꞌ tyiꞌntscueꞌ tsꞌan, ndoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ntscueeꞌ juu tyje juu, majndaꞌ ntꞌuiityenhanꞌhin tonnon jüe. 


text:
Majoꞌ ja matsjö ndëëhoꞌ, minꞌcya ro tsꞌan na ntsivꞌii juu ncüii ntyje juu, chi ntꞌuiityenhanꞌ tsanꞌñeen, ndoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ngitso juu na tayuujntꞌue tyje juu ndoꞌ xe na aa ngitso juu nnon tsanꞌñeen: Tsanꞌ ꞌuꞌ, vaa na toncuuꞌ na ncjuꞌhanꞌhin quityquiiꞌ chon vꞌio. 


text:
<pb/>“Mangꞌe na nndaꞌ, juu xjen na matyioꞌ ꞌnan nnontyiu na ntsitꞌmanꞌ Tyoꞌtsꞌon, cañjoonꞌ tsonꞌ xe na aa mꞌaan ncüii tsꞌan na tyiꞌya nchjii juu yo ꞌuꞌ. 


text:
Ndoꞌ xe na aa nndaꞌ, yajoꞌ quiꞌndyiꞌ juu nanꞌñeen na tyioꞌ nnontyiuꞌñeen, cacoꞌya jndyee ꞌuꞌ yo juu, ndë joꞌ quindyoꞌ ntcüeꞌ na ntsitꞌmanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>“Juu tsꞌan na ninꞌquen juu ꞌuꞌ nnon tsꞌian, cje ro quitsaꞌ na ntjo ya ntyjii juu yo ꞌuꞌ viochen na incyaahanꞌ xjen na nninjndaꞌ jñꞌoon ꞌnanꞌ yohin, tyiꞌntsꞌaahanꞌ ngꞌe na tyiꞌcotsijndaꞌ jñꞌoon na vaa yo ꞌuꞌ, ntquen juu ꞌuꞌ nnon jüe, ndoꞌ juu jüe ncꞌua juu tsꞌian na quityiꞌ cominsión ꞌuꞌ vancjo. 


text:
Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö nnonꞌ, tyiꞌxeꞌquinduiꞌ joꞌ ata jndë tyionꞌñꞌenꞌ na chuꞌjnanꞌ. Tsiꞌman Jesús na tyiꞌncꞌoon tsansꞌa yo tsanscu na veꞌ ndöꞌ ro 


text:
Majoꞌ ncö, jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, minꞌcya ro ncüiihoꞌ na ndyiaaꞌ juu ncüii tsanscu, na ninꞌcꞌoon jndyi juu yo tsanꞌñeen, ndoꞌ na nndaꞌ, jndë tsixuan juu jnan yo tsanscuꞌñeen, ngꞌe quiiꞌ tsꞌon juu jndë sitiu juu na nndaꞌ. 


text:
<pb/>“Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, xe na aa tënnonꞌ ntyjaya ntsꞌaahanꞌ na matsitja ꞌuꞌ, yantyi cüjiꞌhanꞌ, quityqueꞌhanꞌ na tycya na mꞌanꞌ, ngꞌe yantyichen na tyiꞌquindë ꞌuꞌ na ngaqueꞌ na mꞌaan Tyoꞌtsꞌon, chito na quindë ꞌuꞌ ncjaꞌ vꞌio. 


text:
Ndoꞌ mantyi juu ntꞌöꞌ ntyjaya, xe na aa itsꞌaahanꞌ na matsitja ꞌuꞌ, yantyi quityjeꞌhanꞌ ndoꞌ ndë quityqueꞌhanꞌ, ngꞌe yantyi na tyiꞌquindë ꞌuꞌ na ncjaꞌ quiñoonꞌndue, chito na quindë ꞌuꞌ na ncjaꞌ vꞌio. Joo nnꞌan na jndë tonco, tsiꞌman Jesús na tyiꞌndyehan ntyjehan 


text:
<pb/>“Mantyi ꞌoꞌ jndë jndyehoꞌ jñꞌoon na tquen Moisés na itsohanꞌ: Minꞌcya ro ncüii ꞌoꞌ na nꞌndyii juu scuuꞌ, nndë ncüii tson na ngitsohanꞌ na jndë jntyꞌehan ntyjehan. 


text:
Majoꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, xiaꞌntyi xe na aa mꞌaan scuuꞌ tsꞌan yo ncüiichen tsꞌan, joꞌ vanaan na nꞌndyii jonhin. Xe na aa chito nndaꞌ vaa, ndoꞌ ꞌndyiꞌhin, matsaꞌ na veꞌ mꞌaan ya juu yo ncüiichen tsꞌan, ndoꞌ mantyi juu tsansꞌaꞌñeen vaa jnaanꞌ jon na veꞌ mꞌaan ya jon yo juu tsanscuꞌñeen. Tsiꞌman Jesús na tyiꞌntjiꞌ jaa xueeꞌ Tyoꞌtsꞌon na veꞌ cotquëntyën jndyuë 


text:
<pb/>“Ndoꞌ mantyi jndë jndyehoꞌ jñꞌoon na tondye ndochihoꞌ: Tyiꞌntcoꞌ ꞌndyoꞌ na nchjii Tyoꞌtsꞌon na mayuuꞌ jñꞌoon na matsininꞌ ndoꞌ nchjiꞌ yaꞌ na jeꞌquitsiquindëꞌhanꞌ. Majoꞌ ꞌuꞌ quitsiquindëꞌ jñꞌoon na jndë tcoꞌ ꞌndyoꞌ nnon jon. 


text:
Majoꞌ ja matsjö ndëëhoꞌ, minꞌncüii nnon tyiꞌngitaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ jñꞌoon na conduehoꞌ na nchjii Tyoꞌtsꞌon na mayuuꞌhanꞌ, min tyiꞌngitaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ na ntjiꞌhoꞌ xueeꞌ quiñoonꞌndue ngꞌe juuhanꞌ conduihanꞌ silla na maninꞌtsꞌiaanꞌ na vequityen jon. 


text:
Ndoꞌ min tyiꞌngitaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ na ntjiꞌhoꞌ xueeꞌ tsonnangue ngꞌe juuhanꞌ mꞌaanhanꞌ tocje ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ na nnduehoꞌ na nndaꞌ itsijonhanꞌ na conduehoꞌ na nchjii jon na mayuuꞌ jñꞌoon na conduehoꞌ. Ndoꞌ min tyiꞌntjiꞌhoꞌ xueeꞌ tsjoon Jerusalén na cotaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ, ngꞌe conduihanꞌ tsjoon naijon na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon na nquii jon taquintyja na tꞌman conduihin. 


text:
Min tyiꞌntjiꞌhoꞌ xueeꞌ nquen nquehoꞌ na cotaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ ngꞌe minꞌncüii sonquenhoꞌ jeꞌquindëë ntꞌahoꞌ na nninquichiꞌhanꞌ ndoꞌ min na aa ndintonhanꞌ. 


text:
Majoꞌ ya na cotaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ na mayuuꞌ cüii jñꞌoon, quitsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌhanꞌ, ndoꞌ juu xjen na cotaꞌhoꞌ jndyuehoꞌ na min tyiꞌyuuꞌ ncüii jñꞌoon, quitsiꞌmanhanꞌ na tyiꞌyuuꞌhanꞌ. Ngꞌe minꞌcya ro jñꞌoon na ntscüantjoꞌntyi tsꞌan na ntcoꞌ juu ꞌndyo juu na nchjii Tyoꞌtsꞌon na jñꞌoon mayuuꞌ itsinin juu, juu jñꞌoonꞌñeen conanhanꞌ na mꞌaan yutyia. Itsiꞌman Jesús ya na contꞌaviꞌ nnꞌan jaa, tyiꞌjntꞌuë na nnjon nanꞌñeen 


text:
<pb/>“ꞌOꞌ jndë jndyehoꞌ jñꞌoon na tquen Moisés na itsohanꞌ: Minninchen nnon naviꞌ na ntsꞌaa tsꞌan yo cüiichen tyje juu, manincüajon quitjon juu. Xe na aa tënnon tyje juu isqueeꞌ juu, mantyi nndaꞌ quitjon juu. Ndoꞌ xe na aa tsiꞌnꞌon cüii tyje juu tcon juu, mantyi quiton tsiꞌnꞌon juu. 


text:
Majoꞌ ja, ndö vaa matsjö ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ: Tyiꞌntꞌueꞌ ꞌuꞌ na nnjon tsꞌan na itsꞌaa viꞌ ꞌuꞌ. Minninchen tsꞌan na iminꞌ ndaꞌchcya quinchoꞌ tontyjaya, ncyaꞌ na quiminꞌ juu cüiichenhanꞌ tontyjandyuaanꞌ. 


text:
Ndoꞌ nin juu na iquen ꞌuꞌ nnon tsꞌian na ninꞌcüjiꞌ juu cotonꞌ, mantyi ncyaꞌ na ngayꞌoon juu ndiaasoꞌ. 


text:
Ndoꞌ nin juu na itsꞌaa na ijndeiꞌhanꞌ na cjaꞌ yohin na ngichuꞌ xu ꞌnaanꞌ juu cüii kilómetro, cjaꞌ yohin min na ve kilómetros. 


text:
Tsꞌan na ican ꞌnan nnonꞌ, ncyaꞌhanꞌ nnon juu, ndoꞌ min tyiꞌntsintycüiꞌ ꞌnan nnon tsꞌan na ninꞌcüjiꞌ jnan ꞌnan nnonꞌ. Cüiviꞌngiö nnꞌan na jndo jaa 


text:
<pb/>“Mantyi ꞌoꞌ jndë jndyehoꞌ jñꞌoon na tquen Moisés na coꞌxenhanꞌ: Cüiveꞌnchjiꞌ tsꞌan na ya jñꞌoon ꞌuꞌ, ndoꞌ tsꞌan na jndooꞌ ꞌuꞌ, cüejon quitsaꞌ yohin. 


text:
Majoꞌ ndö vaa matsjö ndëëhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ: Cüivengiohoꞌ joo nnꞌan na jndohin ꞌoꞌ, ndoꞌ quitanhoꞌ na quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nque nnꞌan na contyꞌehinhoꞌ tsojnaanꞌ na conanꞌjonhoꞌ ntyja njan. 


text:
Ee na ntꞌahoꞌ chaꞌxjen na matsjö, nnduihoꞌ ntsinda nquii tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue. Nquii jon itsꞌaa jon na juu ndoꞌcüjioonꞌ ꞌnaanꞌ jon ndyiaaꞌhanꞌ ndëë nnꞌan na ya nnꞌan ndoꞌ mantyi yo ndëë nnꞌan na tyia nnꞌan. Ndoꞌ mantyi itsquioo jon ndaatsuaꞌ ꞌnaanꞌ jon cjo nnꞌan na contꞌa chaꞌxjen na chuhanꞌ ndoꞌ mantyi cjo nnꞌan na conanꞌtja nnon jon. 


text:
Ngꞌe xe na aa veꞌ xiaꞌntyi nque nnꞌan na viꞌngiohinhoꞌ na conanꞌvengiohoꞌhin, ¿Aa conanꞌtiuhoꞌ ngꞌe joꞌ vaa naya ꞌnaanhoꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon? Quitquenhoꞌ cüenta, joo nnꞌan na cotyehin sꞌonndyuaa cüentaaꞌ gobiernon tsjoon Roma, manndaꞌ vaa contꞌahan. 


text:
Ndoꞌ xe na aa veꞌ xiaꞌntyi joo nnꞌan na ya jñꞌoonhin yo ꞌoꞌ na concyahoꞌ tsꞌonhin, ¿Aa conanꞌtiuhoꞌ na tꞌman vaa na conanꞌquindëhoꞌ? Joo nnꞌan na tyiꞌquinanꞌtꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, mantyi nndaꞌ vaa contꞌahan. 


text:
Chaꞌxjen nquii Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, tsoñꞌen ntyja ꞌnaanꞌ jon conduihin na jndyoyuhin, mantyi manndaꞌ cꞌonhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan.<pb/>


text:
“Ya na contꞌahoꞌ cüii nnon na chuhanꞌ ngꞌe na cotsantyjahoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, quitquenhoꞌ cüenta na chito contꞌahoꞌhanꞌ chaꞌ na quitquen nnꞌan cüenta ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ngꞌe xe na aa veꞌ tondëë nnꞌan contꞌahoꞌhanꞌ, tanaya ꞌnaanhoꞌ tonnon nquii Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue. 


text:
<pb/>“Mangꞌe joꞌ ya na matsaꞌ naya cüii tsꞌan, quitsaꞌ na ninncuꞌ cüintyjiꞌhanꞌ, tyiꞌntsixuaꞌ ndëë nnꞌan juu naya na matsaꞌ chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan na veꞌ contꞌa nquehin na ya jndyi nnꞌanhin. Joo nnꞌan na covancüi ntꞌaanꞌon ndoꞌ natahinꞌ, contꞌa nanꞌñeen na quindye nnꞌan juu naya na contꞌahin chaꞌ quindue nanꞌñeen na ya jndyi nnꞌanhin. Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, xiaꞌntyi joꞌ naya ꞌnaanhin na joo ntyjehin conanꞌtꞌmaanꞌ nanꞌñeenhan. 


text:
Majoꞌ ꞌuꞌ jeꞌ, ya na matejndeiꞌ cüii tsꞌan ꞌnan na itsitjahanꞌhin, minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌntsuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na matsaꞌ, min tsꞌan na ya jndyi jñꞌoon yo ꞌuꞌ. 


text:
Yajoꞌ ntsꞌaahanꞌ na ninncuꞌ ntyjiꞌ juu naya na matsaꞌ. Majoꞌ nquii Tyeꞌ na indyiaaꞌ jon naya na matsaꞌ yo cüiichen tsꞌan na ninncuꞌ ntyjiꞌhanꞌ, ntsinon jon ꞌnan na icanhanꞌ ꞌuꞌ. Itsiꞌman Jesús nin jñꞌoon na nnanꞌnën nnon Tyoꞌtsꞌon 


text:
<pb/>“Juu xjen na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, tantꞌahoꞌ chaꞌxjen contꞌa nnꞌan na veꞌ contꞌa nquehin na njon jndyihin tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe joohin ya jndyi ngiohin na quijntyꞌia nnꞌanhin xjen na minntyjeeꞌhin quityquiiꞌ ntꞌaanꞌon ndoꞌ nata na conanꞌneinhin nnon Tyoꞌtsꞌon. Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, xiaꞌntyi joꞌ naya ꞌnaanhin na vaa. 


text:
Majoꞌ ꞌuꞌ, xjen na ntsininꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, caqueꞌ quityquiiꞌ vaꞌ, quitscuꞌ ꞌndyohanꞌ, joꞌ quitsininꞌ nnon Tyeꞌ na tatyiꞌncyooꞌhin, majoꞌ mꞌaan jon yo ꞌuꞌ joꞌ. Ndoꞌ nquii jon na conduihin Tyeꞌ na nchjii jon tsoñꞌen na tacovityincyo ndëë nnꞌan, ntsiquindaaꞌ jon tsoñꞌen na icanhanꞌ ꞌuꞌ. 


text:
<pb/>“Ya na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, tanduehoꞌ jñꞌoon na veꞌ ninjuuntyi ninjuuntyihanꞌ, chaꞌna contꞌa joo nnꞌan na tyiꞌquitajnꞌaanhin jon. Ee conanꞌtiuhin na ndyii jon ngꞌe ninjuu ninjuu jñꞌoon na conduehin. 


text:
Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌntꞌahoꞌ chaꞌxjen na contꞌahan, ngꞌe vitjachen na ngitanhoꞌ nnon jon, majndë nchjii jndaꞌ jon nin ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ. 


text:
Ndö vaa jñꞌoon na quinduehoꞌ nnon jon:<pb/>Tyë́ na mꞌanꞌ quiñoonꞌndue, quitsꞌaahanꞌ na ninnquiiꞌchen cüitꞌmaanꞌ xueꞌ.<pb/> 


text:
Juu na matyeꞌntjonꞌ, quindyo coꞌxenhanꞌ na vja na mꞌan.<pb/>Quindui ꞌnan na ntꞌue tsonꞌ nnon tsonnangueva chaꞌxjen na conduihanꞌ quiñoonꞌndue.<pb/> 


text:
Quitsitꞌman tsonꞌ já yo ꞌnan tyia na jndë jntꞌá chaꞌxjen conanꞌtꞌman nꞌö́n nnꞌan na conanꞌtjahin ndë́.<pb/> 


text:
Quitejndeiꞌ já na tyiꞌntyiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ já na ntꞌá ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ,<br/>majoꞌ quitsiquindyaꞌ já tsoñꞌen nnon ꞌnantyia na ninꞌquitsiꞌndaaꞌhanꞌ já.<pb/>Ngꞌe ntyjantyi xjen na tquenꞌ tsoñꞌen,<pb/>ꞌuꞌ condui na macoꞌxenꞌ,<br/>ndoꞌ condui ꞌuꞌ najnduꞌ,<br/>ndoꞌ tsixuanꞌ na tsoñꞌen na tquenꞌ na cüitꞌmaanꞌ ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ.<pb/>Quindui na macꞌan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tsontyichen Jesús: “Xe na ꞌoꞌ conanꞌtꞌman nꞌonhoꞌ nnꞌan na conanꞌtjahin ndëëhoꞌ, yajoꞌ mantyi nquii Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, ntsitꞌman tsꞌon jon ꞌoꞌ na conanꞌtjahoꞌ nnon jon. 


text:
Majoꞌ xe na aa tyiꞌconanꞌtꞌman nꞌonhoꞌ nque ntyjehoꞌ na conanꞌtjahin ndëëhoꞌ, mantyi nquii Tyeꞌhoꞌ tyiꞌxequitsitꞌman tsꞌon jon ꞌoꞌ ꞌnan na conanꞌtjahoꞌ nnon jon. Itsiꞌman Jesús ntyja na ntyje tsꞌan ꞌnan ꞌndyo juu 


text:
<pb/>“Xjen na conanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na cotyjehoꞌ ꞌnan jndyuehoꞌ, tyiꞌntꞌa yahoꞌ na ntsiꞌmanhanꞌ na chjooꞌ nꞌonhoꞌ chaꞌ quitquen nnꞌan cüenta na juuhanꞌ contꞌahoꞌ. Mꞌan nnꞌan na veꞌ contꞌa yahin na cotyjehin ꞌnan jndyuehan chaꞌ quijntyꞌia nnꞌan na conanꞌquindëhin. Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na cojntyꞌia nnꞌan na nndaꞌ contꞌahin, xiaꞌntyi joꞌ vaa naya ꞌnaanhin. 


text:
Chaꞌ tyiꞌntsiꞌmanhanꞌ ndëë nnꞌan na matyjeꞌ ꞌnan ꞌndyoꞌ, majoꞌ nquii Tyeꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, ntsiꞌmanhanꞌ nnon jon na juuhanꞌ matsaꞌ. Ndoꞌ nquii jon na ndyiaaꞌ jon ꞌnan na tatyiꞌncyo ndëë nnꞌan, nninncyaa jon tsoñꞌen na icanhanꞌ ꞌuꞌ. Naya ꞌnaanꞌ tsꞌan na vaa quiñoonꞌndue 


text:
<pb/>“Min ꞌnan na conanꞌncüi nnꞌan na njon jndyihanꞌ na conanꞌqui nꞌonhinhanꞌ. Majoꞌ quintyꞌua conanꞌndaaꞌ oꞌhanꞌ ndoꞌ coꞌon tscüahanꞌ ndoꞌ mantyi coꞌoqueꞌ nanntyꞌuee ntꞌaa nanꞌñeen na ntjiꞌhinhanꞌ. 


text:
Majoꞌ ꞌnaanhoꞌ na njon jndyihanꞌ na conanꞌqui nꞌonhoꞌhanꞌ, quinanꞌncüihoꞌhanꞌ quiñoonꞌndue naijon na jeꞌcüaꞌ quintyꞌuahanꞌ, min na jeꞌcꞌon tscüahanꞌ ndoꞌ min na jeꞌcoqueꞌ nanntyꞌuee na ntjiꞌhinhanꞌ. 


text:
Ngꞌe naijon na covave ꞌnan na njon jndyi na conanꞌncüihoꞌ, majoꞌ vijon mꞌaan na ndyiiꞌ nꞌonhoꞌ. Tënnon tsꞌan itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon lámpara 


text:
<pb/>“Ya na mandyiꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ yo na xoncüeeꞌ tsonꞌ, itsijonhanꞌ ꞌuꞌ chaꞌna tsꞌan na tyincyo ya naxuee ndyiaaꞌ. Ngꞌe xjen mavaaꞌ tsonꞌ jñꞌoonꞌñeen, yajoꞌ itejndeihanꞌ ꞌuꞌ tsoñꞌen xuee na vamꞌanꞌ. 


text:
Majoꞌ xe na aa tyiꞌninꞌquindyiꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na tyiꞌya tënnon na mꞌaan juu na nchjaanꞌ juu. Ngꞌe min na mandyiꞌ jñꞌoonꞌñeen, majoꞌ tyiꞌjeꞌcüaaꞌ tsonꞌ na mayuuꞌhanꞌ, ngꞌe tyquiiꞌ tsonꞌ matsixuanꞌ chaꞌvijon najaan jndyi. Jeꞌquindëë na ntyeꞌntjön ndëë ve patrón na ninvi xjen 


text:
<pb/>“Taminꞌncüii tsꞌan nndëë ntyeꞌntjontyen ndëë ve patrón na ninvi xjen. Ngꞌe ncꞌoon juu na tyiꞌcueeꞌ tsꞌon juu ncüii patrónꞌñeen ndoꞌ ncüiichenhin ncꞌoon juu na viꞌntyjii juuhin. Ee ntsꞌaahanꞌ na njon jndyi nchjii juu yo ncüiihan, majoꞌ cüiichenhin tyiꞌquinjonhin ntyjii juu. Xe na jen cojooꞌ nꞌonhoꞌ na nnanꞌtjonhoꞌ ꞌnan na nnintyahoꞌ, ntscuꞌhanꞌ na nnanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ Tyoꞌtsꞌon, ngꞌe tyiꞌjeꞌquindëë ntyeꞌntjonhoꞌ ndëë ve nnonhanꞌ. Ncyaa Tyoꞌtsꞌon ꞌnan na icanhanꞌ ntsinda jon 


text:
<pb/>“Mangꞌe na nndaꞌ vaa, matsjö ndëëhoꞌ na tancꞌonhoꞌ na mꞌaanꞌ jndyi nꞌonhoꞌ nchu vaa na vja na mꞌanhoꞌ tsonnangueva, na nin ꞌnan ntcüaꞌhoꞌ, ndoꞌ na ncüehoꞌ, min ntyja ꞌnaan ndiaa na ntcüehoꞌ. Ngꞌe ntyjii Tyoꞌtsꞌon nchu vaa na cotandoꞌhoꞌ, majndeichen yo ꞌnan na ntcüaꞌhoꞌ. Ntyjii jon tsoñꞌen ntyja ꞌnaanhoꞌ, majndeichen yo ndiaa na ntcüehoꞌ. 


text:
Quitquen yahoꞌ cüenta ntyja ꞌnaan quintsa na maꞌntyja nandye. Joo oꞌ taconon oꞌ chaꞌ ngueꞌhanꞌ na ntyje oꞌ ndoꞌ na nnanꞌve oꞌhanꞌ na nninjntꞌue oꞌ ꞌiocha. Majoꞌ min na nndaꞌ, nquii Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, incyaa jon ꞌnan na cocüaꞌ oꞌ. Ndoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, ¿Aa chito njonchen nchjii jon yohoꞌ, chichen quintsahinꞌ? 


text:
<pb/>“Yajoꞌ ¿Ndu na mꞌaanꞌ jndyi nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ndiaa na ntcüehoꞌ? Quitquenhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaan ntjaaꞌ jndëë ya na covindyehanꞌ. Nancooꞌ covaaꞌhanꞌ. Joohanꞌ min tacontꞌahanꞌ tsꞌian, min tacotoꞌñoonhanꞌ tsuan na nndë ndiaahanꞌ. 


text:
Majoꞌ quindyehoꞌ ntsjö: Juu rey Salomón, min na tya jndyihin, ndoꞌ tëquintyja na ya ꞌnan na tonanꞌchu jon, majoꞌ tyiꞌquitsijonhanꞌ na nancooꞌ ndiaa na tocüe jon chaꞌxjen nancooꞌ ncüii ntjaaꞌmin. 


text:
Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa na incyaa Tyoꞌtsꞌon na nancooꞌ ntjaaꞌ jndëë na veꞌ xeevaa ro minhanꞌ, ndoꞌ ꞌiocha coninjntꞌue nnꞌanhanꞌ na conanꞌquineinhan ꞌnan na cocüaꞌhan, majndeichen ntyjii jon yuu jon nnan ndiaa na ntcüehoꞌ, ꞌoꞌ na chjo jndyi vantyja nꞌonhoꞌhin. 


text:
Joꞌ tajen ncꞌonhoꞌ jñuaanꞌ tsꞌon na nnduehoꞌ: ¿Nin ꞌnan ntꞌaha na nninjndaꞌ ꞌnan ntcüꞌa ndoꞌ na ncüë? ¿Nin ꞌnan ntꞌaha na nninjndaꞌ ndiaa ntcüë? 


text:
Ee joo nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ninnquiiꞌchen mꞌaanꞌ nꞌonhin nanꞌminꞌ, majoꞌ nquii jon na conduihin Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, nchjii jndaꞌ jon na tsoñꞌen nanꞌminꞌ itsitjahanꞌhoꞌ. 


text:
Navejndyee quijntꞌuehoꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon ityeꞌntjon jon ꞌoꞌ. Ndoꞌ quintꞌahoꞌ ꞌnan na caveeꞌ tsꞌon jon ee xe na nndaꞌ tsamꞌanhoꞌ, ntsꞌaa jon na ndahoꞌ tsoñꞌen ꞌnan na icanhanꞌhoꞌ. 


text:
Mangꞌe joꞌ tyiꞌncꞌonhoꞌ na mꞌaanꞌ jndyi nꞌonhoꞌ ꞌnan na nninjntꞌuehoꞌ ꞌiocha na tonnon. Xuee ꞌio ntsijndaꞌ nquiihanꞌ nin jñꞌoontiu na ncꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ. Juu naviꞌ na iquenon tsꞌan na ncüii ncüii xuee, maxjen condinon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.<pb/>


text:
“Tyiꞌntjiꞌhoꞌ cüenta na aa conanꞌtja nnꞌan, ngꞌe xe na aa ntꞌahoꞌhanꞌ, mantyi ncüjiꞌ Tyoꞌtsꞌon cüenta na conanꞌtjahoꞌ nnon jon. 


text:
Ngꞌe chaꞌxjen na cotjiꞌhoꞌ cüenta na aa conanꞌtja nnꞌan ndëëhoꞌ, manndaꞌ ncüjiꞌ jon cüenta na conanꞌtjahoꞌ nnon nquii jon. Machaꞌxjen na contꞌahoꞌ yo nnꞌan, manndaꞌ ntsꞌaa jon na quitꞌuii ntcüeꞌhanꞌ ꞌoꞌ. 


text:
¿Ndu na maquenꞌ cüenta ncüii nnon na tyiꞌtꞌman itsitja cüiichen tsꞌan ndoꞌ min ncuꞌ tyiꞌmaquenꞌ cüenta na tꞌman matsitja ꞌuꞌ? Na nndaꞌ matsaꞌ, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon na mandyiaꞌ jndëëꞌnꞌoon na tuahanꞌ tënnon cüii tsꞌan, majoꞌ minꞌchjo tyiꞌquenꞌtoꞌ cüenta na ñjon tsꞌoon tseiiꞌ vꞌaa tënnonꞌ ncuꞌ. 


text:
Ndoꞌ na nndaꞌ, tyiꞌquitsohanꞌ na ntsuꞌ nnon tsanꞌñeen: Cüa ntyjë, ncyaꞌ na ncüjiꞌ jndëëꞌnꞌoon na tua tënnonꞌ. Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen ninvaa ñjon tsꞌoon tseiiꞌ vꞌaa tënnonꞌ ncuꞌ. 


text:
ꞌUꞌ na ve vaa na matsitiuꞌ, juu tsꞌoon tseiiꞌ vꞌaa na ñjon tënnonꞌ, cüjiꞌ jndyeeꞌhanꞌ, yajoꞌ xuee ndyiaꞌ na ncüjiꞌ jndëëꞌnꞌoon na ñjon tënnon tsanꞌñeen. 


text:
<pb/>“ꞌNan na jiꞌua nanꞌxuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌninncyahoꞌhanꞌ ndëë nnꞌan na tyiꞌquinjonhanꞌ ngiohin. Ee xe na aa ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ntsijonhanꞌ ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon ndëë quindueꞌ coninncyahoꞌ ꞌnan na nanꞌxuanhanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ quindëꞌñeen ngüeꞌquen oꞌ ndoꞌ ntquii oꞌ ꞌoꞌ. Min tyiꞌninncyahoꞌ ꞌnan na njon jndyi nanꞌxuanhanꞌ ndëë nnꞌan na tyiꞌquinjonhanꞌ ngiohin. Ngꞌe xe na aa ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, itsijonhanꞌ chaꞌvijon cotjueꞌhoꞌ tsꞌuaa tëꞌ perlas ndëë quintcu. Ndoꞌ choꞌñeen nndyue oꞌhanꞌ. Quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌ ncyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ 


text:
<pb/>“Ninnquiiꞌchen quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌ ncyꞌonhoꞌ cüenta ꞌnan na cotanhoꞌ. Ninnquiiꞌchen quijntꞌuehoꞌ nchu ya na quintꞌahoꞌ tonnon jon, ndoꞌ nninjndaꞌhanꞌ. Ninnquiiꞌchen quinanꞌmanhoꞌ nnon jon ꞌnan na coquenonhoꞌ, yajoꞌ ntsiquinaan jon tondëëhoꞌ chaꞌvijon na nnaan ꞌndyo vꞌaa. 


text:
Ngꞌe ncüii ncüii tsꞌan na ninnquiiꞌchen ican juu nnon Tyoꞌtsꞌon, ncyꞌoon juu cüenta ꞌnan na ican juu. Ndoꞌ ncüii cüii tsꞌan na ninnquiiꞌchen ntꞌue juu nchu vaa na ntꞌue tsꞌon jon, mancüiixjen ncüaaꞌ tsꞌon juuhanꞌ. Ndoꞌ juu tsꞌan na ninnquiiꞌchen itsiꞌman nnon jon ꞌnan na iquenon, ntsiquinaan Tyoꞌtsꞌon tonnon tsanꞌñeen chaꞌvijon conaan ꞌndyo vꞌaa. 


text:
<pb/>“Juu jndaꞌ, xe na aa ntcan juu cüii tanꞌ tyooꞌ nnonꞌ, tyiꞌjeꞌncyaꞌ na veꞌ cüii tsjöꞌ nnon juu na ntcüaꞌ juu. 


text:
Ngꞌe na nndaꞌ, ꞌoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na tyia nnꞌanhoꞌ, xe ꞌoꞌ ngiohoꞌ nninncyahoꞌ ꞌnan ya ndëë ndahoꞌ, majndeichen nquii Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, nninncyaa jon ꞌnan na yantyichen ndëë nnꞌan na cotanhanꞌ nnon jon. 


text:
<pb/>“Joꞌ tsoñꞌen ꞌnan na ntꞌue nꞌonhoꞌ na quintꞌa nnꞌan yo ꞌoꞌ, majoꞌntyi quintꞌahoꞌ yohin. Ee na ntsꞌaa tsꞌan na nndaꞌ, itsiquindëhanꞌ juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ, ndoꞌ mantyi jñꞌoon na jndui na tondue nnꞌan na itsiquindyihanꞌ ꞌnan na nguaa. Quitsacꞌë ꞌndyo teon na quintuhanꞌ 


text:
<pb/>“Quitsaqueꞌhoꞌ ꞌndyo teon na quintuhanꞌ chaꞌ nndëë ncꞌonhoꞌ natooꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe vaa ꞌndyo teon tuen na ngaqueeꞌ tsꞌan nato tuen. Majoꞌ juu natoꞌñeen ngayꞌoonhanꞌ tsꞌan na ngitsuhin, ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan cotsaqueꞌhanꞌ. 


text:
Majoꞌ ꞌndyo teon na ngaqueeꞌ tsꞌan nato na ngayꞌoonhanꞌhin na tyiꞌquintycüii na ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu, quintuviꞌhanꞌ ndoꞌ tyiꞌjndye nnꞌan condiohinhanꞌ. Ngꞌe të na itsꞌaa tsꞌoon, joꞌ ngüajnaanꞌ tsꞌan nin tsꞌoonhanꞌ 


text:
<pb/>“Quitquenhoꞌ cüenta yo nque nnꞌan na coninncyahin jñꞌoon na itsiviꞌnnꞌanhanꞌhoꞌ. Cotsquehin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ ndoꞌ ngiohoꞌ na ndyiaꞌ nꞌonhin chaꞌxjen joo quinman ndyiaꞌ nꞌon oꞌ, majoꞌ quityquiiꞌ nꞌon nanꞌñeen nanꞌxuanhin nanviꞌ nnꞌanhin chaꞌvijon lobo. 


text:
Nndëë ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa nanꞌxuanhin na cotquenhoꞌ cüenta ꞌnan na contꞌahin. Mangiohoꞌ na joo tëndöndyooꞌ tsjan, tyiꞌxeꞌquityjee tsꞌanhanꞌ nꞌoonneon, min tyiꞌxequityjee tsꞌan tëhigos tsonneonndye. 


text:
Nanꞌñeen itsijonhanꞌhin chaꞌvijon cüii tsꞌoon. Tsꞌoon ya, coveꞌ të ya, majoꞌ minꞌcya ro tsꞌoon na tyiꞌya, itsꞌaahanꞌ të tyiꞌya. 


text:
Nndaꞌ vaa na ntajnꞌaanhoꞌ nin ꞌnan nanꞌxuan nanꞌñeen, ngꞌe ya na ntquenhoꞌ cüenta ꞌnan na contꞌahin, ntsiꞌman jndyoyuhanꞌ ndëëhoꞌ na chito jñꞌoon mayuuꞌ coninncyahin. Chito tsoñꞌen nnꞌan ntsaqueꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon 


text:
<pb/>“Jndye nnꞌan conduehin nnön ta, majoꞌ chito tsoñꞌenhan ntsaqueꞌhan tyquiiꞌ juu na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan. Majoꞌ minninchen tsꞌan na ntsiquindë juu chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon Tyëhöꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, juu tsanꞌñeen ngaqueeꞌ juu ntyja ꞌnaanꞌ na ityeꞌntjon jon nnꞌan. 


text:
Ya na ngüentyja xjen ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na jndë jnanꞌtjahin nnon jon, nnduehan nnön: Manchjiꞌ riiꞌ ta na jndë tyincyá já jñꞌoon naya ꞌnanꞌ yo juu najndei na matsixuanꞌ, ndoꞌ jndyetyia yo nanjndyi, jndë tjíꞌ jáhanꞌ quityquiiꞌ nꞌon nnꞌan, ndoꞌ yo najndei na condui ꞌuꞌ, jndë jntꞌá jndye nnon tsꞌian na tyiꞌxeꞌquinduihanꞌ yo na jndë nquë́. 


text:
Yajoꞌ ntsintcüꞌë jñꞌoon ndëë nanꞌñeen: Min tyiꞌcüajnꞌan ꞌoꞌ. Quenaanhoꞌ na tonnön, ꞌoꞌ na ninnquiiꞌchen tontꞌahoꞌ ꞌnan tyia. Jñꞌoon ntyja na condë ve vꞌaa 


text:
<pb/>“Ncüii ncüii tsꞌan na indyii juu jñꞌoonmin na matsjö ndoꞌ vangueeꞌ juuhanꞌ, itsijonhanꞌ tsanꞌñeen chaꞌvijon tsꞌan na jndaꞌ xquen na sia vaaꞌ cjooꞌ tsjöꞌ na tyen minntyjeeꞌhanꞌ. 


text:
Majoꞌ ncüii cüii tsꞌan na indyii jñꞌoon na matsjö, majoꞌ tyiꞌquitsiquindë juuhanꞌ, itsijonhanꞌ tsanꞌñeen chaꞌvijon cüii tsꞌan na tyiꞌjndaꞌ xquen na veꞌ siato juu vaaꞌ juu cjooꞌ teiꞌ. 


text:
Ndoꞌ tyioo ndaatsuaꞌ, jnduiꞌ ndaatsꞌo tꞌman ndoꞌ jndei tyioo jndye. Tovaquiñjonhanꞌ juu vꞌaaꞌñeen, mana tyioohanꞌ. Tꞌman tsuhin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 


text:
<pb/>Vi na jndë sinin Jesús tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ, nnꞌan na jndye jndyiꞌhin na tondyehan jñꞌoon na toninncyaa jon, jndye tomꞌaanꞌ nꞌonhin ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌñeen, 


text:
Ngꞌe totsiꞌman jon ndëëhin chaꞌxjen tsꞌan na conintquehin na ityentjon, chito chaꞌxjen nnꞌan na tonanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu ntji na tquen Moisés.<pb/>


text:
Ndoꞌ tyjeeꞌnon cüii tsansꞌa na chu ndöꞌ cotöꞌ, tconxtye juu tonnon jon, itso juu: —Nndaꞌ ta, nchji na vaa najndei na condui ꞌuꞌ na nndëë ntsinꞌmanꞌ ja xe na aa ntꞌue tsonꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tyio Jesús ntꞌö jon nacjooꞌ tsanviiꞌñeen, itso jon nnon juu: —Ntꞌue tsꞌön, cꞌonꞌ na jndë ntjo ya ntcüeꞌ ꞌuꞌ. Ndoꞌ ninñoonꞌ jnꞌman juu, mana tsu ndöꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ tso Jesús nnon juu: —Ndyeeꞌheꞌ, minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌntsuꞌ nchu vaa sꞌa. Naneinhin cjaꞌ, quitsiꞌmanꞌ nnon tyee njan jaa nnꞌan judíos na jndë jnꞌmanꞌ, ndoꞌ juu quiooꞌ na itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés na nninncyahoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, juu oꞌ ncyaꞌ nnon tyeeꞌñeen. Ee na ntsiquindëꞌ na nndaꞌ, ntsiꞌman jndyoyuhanꞌ ndëë nnꞌan na jndë jnꞌmanꞌ. Sinꞌman Jesús mosooꞌ cüii capitán 


text:
<pb/>Jndë na tëqueeꞌ Jesús tsjoon Capernaum, tëntyjaaꞌ ncüii capitán na mꞌaan jon. Juu tsanꞌñeen coꞌxen jon ncüii ciento sondaro cüentaaꞌ tsjoon Roma. Tcan jon na quitsꞌaa Jesús vi nayaꞌñeenꞌhin yohin. 


text:
Itso jon: —Nndaꞌ ta, mioon jndyi iquenon moso njan na vaa juu vꞌa, iyꞌoon tycu coquenhin ndoꞌ iquii jndyihanꞌhin. 


text:
<pb/>Majoꞌ sintcüeꞌ capitánꞌñeen jñꞌoon, itso jon: —Nndaꞌ Ta, tyiꞌquitsixuan na ngaqueꞌ quityquiiꞌ vꞌa. Majoꞌ veꞌ quitsuꞌ na quinꞌman moso njan, ndoꞌ nꞌman juu. 


text:
Ngꞌe mantyi ja mꞌan nacje ꞌnaan nnꞌan na cotoꞌxenhin ja. Ndoꞌ mantyi mꞌan sondaro na macoꞌxën. Ya na maꞌua tsꞌian nnon ncüiihin, matsjö nnon juu: “Cjaꞌ ndöhin, ndoꞌ ncja juu.” Ndoꞌ ya na maꞌua tsꞌian nnon cüiichenhin: “Quindyoꞌ ntjoohin”, ndoꞌ nndyo juu. Ndoꞌ na ntsjö nnon moso njan: “Quitsaꞌ tsꞌianvaꞌ, ndoꞌ ntsꞌaa juuhanꞌ.” 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë jndyii Jesús jñꞌoon na tso tsanꞌñeen, tëveeꞌ jndyi tsꞌon jon. Tso jon ndëë nnꞌan na cotsantyja naxenꞌ jon: —Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, quiiꞌ ntꞌan ntyjëëhë nnꞌan Israel, minꞌjon tacontji ncüii tsꞌan na tꞌman vaa na vantyja tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon chaꞌna juu tsanvahin. 


text:
Quitquenhoꞌ cüenta jñꞌoon na ntsjö, juu xjen ya na nnintyincyooꞌ ntyja na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan tsonnangue, nnan nnꞌan xiꞌjndiohanꞌ na ngüendyuaahan yo ndochihi Abraham, Isaac yo ninꞌJacob na ntcüaꞌ nanꞌñeen yohan. 


text:
Majoꞌ nque nnꞌan judíos, joohin chuhanꞌ na nanꞌxuanhin juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon, ncüjiꞌhanꞌhin joꞌ. Ndoꞌ ncjuꞌhanꞌhin naijon na tëquintyja najaan, ndoꞌ joꞌ ncꞌonhan na nnanꞌxuaahan na ntsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan. Ndoꞌ maninꞌnanꞌquiꞌioonꞌhin ndiꞌnꞌonhan na ntquiihanꞌhin. 


text:
<pb/>Jndë joꞌ tso Jesús nnon juu capitánꞌñeen: —Cjaꞌ ntcüeꞌ vaꞌ, ndoꞌ quindui chaꞌxjen na mavantyja tsonꞌ. Ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen jnꞌman mosooꞌ juu capitánꞌñeen. Sinꞌman Jesús tsanscu xeenꞌ Pedro 


text:
<pb/>Ndoꞌ tja Jesús vaaꞌ Pedro. Jndë na tëqueeꞌ jon joꞌ, jndyii jon jñꞌoon na juu tsanscu xeenꞌ Pedro, vaa tsanꞌñeen cjooꞌ jndu. Iyꞌoon tjuenꞌhin. 


text:
Joꞌ tꞌui Jesús ntꞌö tsanscuꞌñeen. Ndoꞌ ninñoonꞌ jndya tjuenꞌhin. Jnanquintyja juu, taꞌ juu na sijñꞌoonꞌ juu na tcüaꞌhan. Jndye nnꞌan vꞌi sinꞌman Jesús 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë tua ndoꞌcüjioonꞌ, nnꞌan na nanꞌxuan jndyetyia, tyecho nnꞌan joohin na mꞌaan Jesús. Tcoꞌxen jon jndyetyiaꞌñeen na quinduiꞌhin quiiꞌ nꞌon nanꞌñeen. Mantyi sinꞌman jon tsoñꞌen nnꞌan vꞌi. 


text:
Tui na nndaꞌ chaꞌ quitsiquindëhanꞌ jñꞌoon na jndui na toninncyaa Isaías ndyu na toxenꞌchen. Itso jon: “Manquii Tyoꞌtsꞌon tejndei jon jaa na tyiꞌjndeiꞌ nnꞌön. Ndoꞌ sinꞌman jon jaa tsoñꞌen nnon ntycu na coquenön.” Nnꞌan na ninꞌquitsantyja toxenꞌ Jesús 


text:
<pb/>Ya na jndyiaaꞌ Jesús na jndye jndyi nnꞌan mꞌan xejndio ngiaaꞌ jon, tso jon ndëë nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon na quinanꞌjndaꞌhin vꞌaandaa na ngüeꞌjndyahan ndaandue. 


text:
Tantyjaaꞌ ncüii tsꞌan na tsiꞌman nchu vaa itsiquindyi ntji na tquen Moisés. Itso juu nnon Jesús: —Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndë́, minyuuchen na ncjaꞌ ntsijon ja yo ꞌuꞌ. 


text:
<pb/>Joꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon nnon juu, itso jon: —Joo ndyondyehinꞌ min ndueꞌ oꞌ, ndoꞌ quintsahinꞌ min ntycya oꞌ, majoꞌ ja na condui tsansꞌa na tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, min naijon na ngüajndyëë, taꞌnan yu ro. 


text:
<pb/>Cüiichen tsꞌan na ivayꞌoon juu yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, itso juu nnon jon: —Ta, ncyaꞌ chjo jñꞌoon na ntixꞌë tyëhöꞌ ndoꞌ vi na jndë tyꞌiuhin, yajoꞌ yu jeꞌ, ngöyꞌön ja yo jñꞌoon na mancyaꞌ. 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús, itso jon: —Jndye nnꞌan mꞌanhin chaꞌvijon ntꞌoohin. Quiꞌndyiꞌ na quityꞌiu nque nanꞌñeen ntyjehin. Majoꞌ ꞌuꞌ quindyotsijon ꞌuꞌ yo jñꞌoon na mancya. Sichen Jesús jndye yo na iju ndaandue 


text:
<pb/>Tua Jesús quityquiiꞌ vꞌaandaa ndoꞌ nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tyꞌehin yo jon. 


text:
Ndö vaa ꞌnan tui, tyíꞌcovijndye na tyꞌehan, ndoꞌ tyioo ncüii jndye tꞌman nnon juu ndaandueꞌñeen, mavaaxjen na nchjehanꞌ vꞌaandaaꞌñeen ngꞌe juu ndaandueꞌñeen, jndei ijuhanꞌ. Ndoꞌ Jesús jeꞌ, itso jon. 


text:
Yajoꞌ joo nnꞌan na tonanꞌjon jñꞌoon na toninncyaa jon, jnanꞌndyooꞌhin nnon jon, jnanꞌntcüihan jon, jnduehan: —Nndaꞌ ta, quitsinꞌmanꞌ jaa, ee juu vꞌaandaa na ñjön, mangua ndaahanꞌ na nchjehanꞌ juuhanꞌ na ntscüjehanꞌ jaa. 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús, itso jon: —ꞌOꞌ tyiꞌcovantyja ya nꞌonhoꞌ. ¿Ndu na coquityuehoꞌ? Ndoꞌ jnanquintyja jon, sityiaꞌ jon jndyeꞌñeen yo ndaandue, ndoꞌ tichen ntcüeꞌhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ sꞌaahanꞌ na jndye jndyi tꞌoon nꞌonhan na nndaꞌ tui, taxeeꞌhan ndëë ntyjehan: —Juu tsanvahin, ¿nin conduihin? Ata juu jndye yo ndaandue cotaꞌngueeꞌhanꞌ jñꞌoon na icoꞌxen jonhanꞌ. Sinꞌman Jesús nnꞌan Gadara na mꞌan jndyetyia quiiꞌ nꞌonhan 


text:
<pb/>Jndë na tejndyahan juu ndaandueꞌñeen, squehan ndyuaa na jndyu Gadara. Joꞌ jnduiꞌhan vꞌaandaa. Ndoꞌ tyequitjon ve nnꞌan ndyuaaꞌñeen jon na ninnquiiꞌchen tomꞌanhan ndiꞌntꞌua ntꞌoo. Nanꞌxuan nanꞌñeen jndyetyia quiiꞌ nꞌonhan. Vjee jndyihan ata ndiquindëë ngüeꞌnon nnꞌan naijon na mꞌanhan. 


text:
Tyeꞌ jnanꞌxuaahan, jnduehan: —ꞌUꞌ Jesús na condui ꞌuꞌ Jnda Tyoꞌtsꞌon, ¿Nin ꞌnan ntꞌue tsonꞌ yo já? ¿Aa jndyoꞌ na ntsaꞌviꞌ já, min na tyiꞌcoventyja xjen na ntꞌuiꞌviꞌ já? 


text:
Ndoꞌ tan jndyetyiaꞌñeen cüii nayaꞌñeen nnon Jesús, jnduehan: —Xe na ncüjiꞌ já quityquiiꞌ nꞌon nanmin, ncyaꞌ jñꞌoon na ntsacꞌë́ quiiꞌ nꞌon quintcu na mꞌan ndöꞌ. 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —Cüa, quinduiꞌhoꞌ. Yajoꞌ jnduiꞌ jndyetyiaꞌñeen, tyequeꞌhan quiiꞌ nꞌon joo choꞌñeen, ndoꞌ na nndaꞌ ninvaa tmaanꞌ oꞌ jnanꞌnon oꞌ, tyecue oꞌ naijon tyꞌa vaa na njoon jndyihanꞌ, joꞌ tequityeeꞌ oꞌ tyquiiꞌ ndaandue, tjë oꞌ na sava ndaa nquen oꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joo nnꞌan na totaꞌntyjeeꞌ choꞌñeen, jnanꞌnonhan, tyentcüeꞌhan tsjoonhan. Chen jndyi tonanꞌquindyiihan nchu vaa ꞌnan na tui na tjë oꞌ, ndoꞌ mantyi ntyja ꞌnaanꞌ na jnꞌman joo nanꞌñeen na tonanꞌxuanhan jndyetyia. 


text:
Ngꞌe na nndaꞌ, tsoñꞌen nnꞌan tsjoonꞌñeen jnduiꞌhan, tyequijntyꞌiahan Jesús. Ndoꞌ xjen na squehan naijon na mꞌaan jon, tanhin nnon jon na quitsꞌaa jon vi nayaꞌñeen na quinduiꞌ ntcüeꞌ jon ndyuaa tsjoonhin.<pb/>


text:
Jndë tui na nndaꞌ, tua nndaꞌ Jesús vꞌaandaa yo nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Teꞌjndya ntcüeꞌhin ndaandue. Squehan tsjoon naijon mꞌaan ya jon. 


text:
Joꞌ squenon nnꞌan na mꞌaan jon, yꞌonhin cüii tsanviiꞌ, vaa juu cjooꞌ tsue. Tycu coquen tyꞌoonhin, ntjo ntjein ngꞌee juu. Ya na tquen Jesús cüenta vantyja nꞌon nanꞌñeen, tso jon nnon juu tsanviiꞌhin: —ꞌUꞌ jnda, cyonꞌ na tꞌman tsonꞌ. Ja jndë sitꞌman tsꞌön ꞌuꞌ jnan na tsixuanꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ vendye nnꞌan na conanꞌman nchu vaa tsiꞌman jñꞌoon na tquen Moisés, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ tso Jesús, jnanꞌtiuhan, jnduehan: “Tsanvaꞌ, jñꞌoon tsanꞌ itsinin juu, ee itsꞌaa juu na cüajon conduihin yo nquii Tyoꞌtsꞌon.” Nndaꞌ vaa na jndue nanꞌñeen. 


text:
Majoꞌ ntyjii Jesús nchu vaa conanꞌtiuhan, ngꞌe joꞌ taxeeꞌ jon ndëëhan: —¿Ndu na conanꞌtiuhoꞌ jñꞌoon viꞌ ntyja njan? 


text:
¿Nin jñꞌoon na cotjiꞌhoꞌ cüenta na tyiꞌjndyaaꞌchen ntsjö nnon tsanvahin? “¿Aa na ntsjö nnon juu na matsitꞌman tsꞌönhin yo jnan na tsixuan juu?” Ndoꞌ “¿Aa ntsjö na quinanquintyja juu, cjaca juu?” 


text:
Majoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ntsjö jñꞌoon na jndyaaꞌntyichenhanꞌ ngiohoꞌ. Yajoꞌ vi na jndë jnꞌman tsanvaꞌ, ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ na vaa najndö na matsixuan nnon tsonnangue na nndëë ntsitꞌman tsꞌön nnꞌan jnan na nanꞌxuanhan. Joꞌ tso jon nnon tsꞌan na ntjein ngꞌeeꞌhin: —Cüa, quinaquintyjaꞌ, quitsintcüiꞌ tsueꞌ ndoꞌ cjaꞌ vaꞌ. 


text:
Ndoꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, vi na jndë jntyꞌiahin na nndaꞌ tui, tyuehin ndoꞌ tyincyaahanꞌ na nein jndyihin ndoꞌ tonanꞌtꞌmaanꞌhin Tyoꞌtsꞌon na nndaꞌ vaa tyincyaa jon najndei na tsixuan jon nnon Jesús na itejndei jon nnꞌan. Tqueenꞌ Jesús Mateo 


text:
<pb/>Jnduiꞌ Jesús joꞌ, tja jon na tonnonchen. Joꞌ jndyiaaꞌ jon ja Mateo. Tomꞌan vꞌaa naijon na mꞌan nnꞌan na cotye sꞌon cüentaaꞌ gobiernon tsjoon Roma. Tso jon nnön: —Quindyotsijon ꞌuꞌ yo jñꞌoon na mancya. Ndoꞌ jntyꞌi tsꞌianꞌñeen, ndoꞌ tyjë yo nquii jon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ ndö vaa ꞌnan na tui, vequityen Jesús mesa quiiꞌ vꞌa na cocüꞌá. Ñꞌen ntyjë na mantyi cotye sꞌon na cotyion nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsanmꞌaantsꞌian tsjoon Roma, ndoꞌ mantyi ñꞌen nnꞌan na cotjiꞌ nnꞌan cüenta ntyja ꞌnaanhan na conduihan nnꞌan na conanꞌtjahin nnon Tyoꞌtsꞌon. Ninvi tojnaanꞌ tovendyuaa nanꞌñeen yo nnꞌan na conanꞌjon jñꞌoon na toninncyaa Jesús. 


text:
Ndoꞌ joo nnꞌan tmaanꞌ fariseos, vi na jndë jntyꞌiahan na nndaꞌ sꞌaa jon, taxeeꞌhan ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnduehan ndëë nanꞌñeen: —¿Ndu na juu tsan na itsiꞌman ndëëhoꞌ icüaꞌ jon yo nnꞌan na cotye sꞌon ndoꞌ yo nnꞌan na cotjíꞌ cüenta na nanꞌxuanhan jnan tonnon Tyoꞌtsꞌon? 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë jndyii Jesús na nndaꞌ conduehin, sinin jon jñꞌoon na itsijonhanꞌ juuhanꞌ ntyja ꞌnaan nanꞌñeen, itso jon: —Nnꞌan na tyiꞌvꞌi, tyiꞌicanhanꞌhin tsꞌan na ntsꞌaa nasihin. Majoꞌ nnꞌan vꞌi, joohan icanhanꞌhin tsꞌan na ntsꞌaa nasihin. 


text:
Nquii Tyoꞌtsꞌon ntꞌue tsꞌon jon na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoonva na itsohanꞌ: “Ja njon jndyi ntyji na ncꞌonhoꞌ na cüivengiohoꞌ nnꞌan, chichen na nnanꞌcueeꞌhoꞌ quiooꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ ja yohanꞌ.” Ndoꞌ tsontyichen Jesús: —Quintꞌahoꞌ chaꞌxjen itsinin jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui: “Ja chito jndyö na macꞌën nnꞌan na contꞌa ntyja na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon. Joo nnꞌan na nanꞌxuan jnan, jndyö na macꞌënhin na quintcüeꞌ nꞌonhan.” Cotaꞌxeeꞌhan nnon Jesús na ntyjee tsꞌan ꞌnan ꞌndyo juu 


text:
<pb/>Nnꞌan na conanꞌjon jñꞌoon na toninncyaa Juan squehan na mꞌaan Jesús, taxeeꞌhan nnon jon: —Já yo nnꞌan tmaanꞌ fariseos cotyjë́ ꞌnan jndyuë́, majoꞌ joo nnꞌan na matsiꞌmanꞌ ndëë, tyiꞌcontꞌahan na nndaꞌ. ¿Ndu? 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús, sinin jon ncüii jñꞌoon ndëë nanꞌñeen na itꞌuiihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, tso jon: —Nnꞌan na conanꞌjon yo nquii tsansꞌa na ngoco, ¿Aa ncꞌonhan na chjooꞌ nꞌonhan viochen xjen na conditꞌmaanꞌ na ninvaa mꞌaan tsanꞌñeen tyquiiꞌ ntꞌanhin? Tyiꞌxeꞌquintꞌahan na nndaꞌ. Majoꞌ ngüentyja xuee na ntjiꞌ nnꞌan juu tsanꞌñeen quityquiiꞌ ntꞌanhan. Juu xjenꞌñeen nnanꞌchjooꞌ nꞌonhan ndoꞌ ntyjehan ꞌnan jndyuehan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ sininntyichen Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon xco na toninncyaa jon. Tso jon: “Vi tanꞌ ndiaa xco na tyiꞌcotmanhanꞌ, tyiꞌquichuhanꞌ na ncüjaaꞌ tsꞌanhanꞌ ndiaa ntsa. Ngꞌe xe na aa ntsꞌaa tsꞌan na nndaꞌ, juu ndiaa xcoꞌñeen ngateihanꞌ ndoꞌ ncꞌiooꞌhanꞌ juu ndiaa ntsaꞌñeen. Ndoꞌ na nndaꞌ, juu naijon na tꞌio ndiaaꞌñeen, tꞌmanntyichen ntꞌiohanꞌ. 


text:
Min ntjan quiooꞌ na cotyion nnꞌan ndaa vinon, majoꞌ tyiꞌjeꞌquityion nndaꞌ tsꞌan juu ndaaꞌñeen ntjan na jndë tijntꞌue tsꞌanhanꞌ toxenꞌ. Ngꞌe xe na aa nndaꞌ ntsꞌaa tsꞌan, joo ntjanꞌñeen ndiꞌndaaꞌhanꞌ ndoꞌ mantyi juu ndaa vinon na ñjonhanꞌ, nntcüeꞌhanꞌ. Ngꞌe na nndaꞌ, ndyion tsꞌan ndaa vinon xco tjan xco ndoꞌ na nndaꞌ, min juu tjanꞌñeen tyiꞌjeꞌcüiꞌndaaꞌhanꞌ min ndaa vinonꞌñeen tyiꞌjeꞌquitsuhanꞌ. Tyincyaa Jesús na tandoꞌ xco yuscu chjo jnda Jairo 


text:
<pb/>Ninvaa na itsinin Jesús jñꞌoonꞌñeen ndoꞌ ncüii tsꞌan juu tsjoonꞌñeen na conintquehin ntyja ꞌnaanꞌ vatsꞌon cüenta nnꞌan judíos, tyjeeꞌnon juu na mꞌaan Jesús. Tconxtye tsanꞌñeen nnon Jesús. Tso jon: —Quichenviꞌ tueꞌ yuscu chjo jnda, majoꞌ xe na aa ntsaꞌ vi nayaꞌñeen na ncjaꞌ quityioꞌ ntꞌöꞌ cjooꞌ juu, yajoꞌ ngüandoꞌ nndaꞌ juu. 


text:
<pb/>Maninñoonꞌ sicje Jesús, tantyja jon toxenꞌ tsanꞌñeen, mantyi já na totsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, sáñꞌë́n yohin. 


text:
Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen jndyontyja ncüii tsanscu toxenꞌ Jesús, mioon viiꞌ juu. Jndë nchoꞌve chu na cocꞌa neoonꞌ juu. Jndyotsindyooꞌhin toxenꞌ jon, tꞌuii juu ꞌndyo ndiaaꞌ jon. 


text:
Ndoꞌ nquii Jesús, tequen jon, jndyiaaꞌ jon nnon tsanscuꞌñeen. Tso jon nnon juu: —ꞌUꞌ jnda, cyonꞌ na tꞌman tsonꞌ. Ngꞌe na vantyja tsonꞌ ja, joꞌ na jndë jnꞌmanꞌ. Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen ntjo ya ntcüeꞌhin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ xjen na tueeꞌ Jesús vaaꞌ juu Jairoꞌñeen, tëqueeꞌ jon quiiꞌhanꞌ. Joꞌ jndyiaaꞌ jon mꞌan nnꞌan na cotjaꞌ nmaan na coninjndaꞌ na ngantyꞌiu juu tsꞌoo chjoꞌñeen. Conanꞌxuaa nnꞌan ndoꞌ cotyuee jndyihin. 


text:
Tso jon ndëëhin: —Cüa, quinduiꞌhoꞌ ntjoohin, yuscu chjovahin, chito aa tueꞌ juu, veꞌ itso juu. Majoꞌ jnanꞌcüejnaanꞌhin jon, veꞌ toncohin ngꞌe nndaꞌ tso jon. 


text:
Majoꞌ vi na jndë tjiꞌ jon nanꞌñeen chꞌen, tëqueeꞌ jon naijon vequityen tsꞌoo chjoꞌñeen, joꞌ tꞌuii jon ntꞌö juu, ndoꞌ jnanquintyja juu. 


text:
Ndoꞌ na sꞌaa Jesús na nndaꞌ, tycya jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ninvaa ntꞌö juu ndyuaaꞌñeen. Sinꞌman Jesús ve nnꞌan nchjan 


text:
<pb/>Xjen na jnduiꞌ Jesús vꞌaaꞌñeen, tentyja ve nnꞌan nchjan toxenꞌ jon. Tonanꞌxuaahan, jnduehan: —ꞌUꞌ ta na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, cꞌonꞌ na ntyꞌia rö́ ntyjiꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë tëqueeꞌ jon quityquiiꞌ vꞌaa, jnanꞌndyooꞌhin na mꞌaan jon. Taxeeꞌ jon ndëëhin: —¿Aa vantyja nꞌonhoꞌ na nndëë nninncya na njntyꞌia nndaꞌhoꞌ? Tꞌahan, jnduehan: —Ta, vantyja nꞌö́n. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tyincyaahanꞌ na ya cojntyꞌiahan. Majoꞌ jaaꞌ jñꞌoon na tso jon ndëëhan na tyiꞌnanꞌquindyiihan nnꞌan na nndaꞌ sꞌaa jon. 


text:
<pb/>Majoꞌ taꞌnan jnanꞌquindëhinhanꞌ. Ee vi na jndë jnduiꞌhan juu vꞌaaꞌñeen, chen chen tonanꞌneinhan ndëë nnꞌan na mꞌan juu ndyuaaꞌñeen ꞌnan na sꞌaa Jesús yohan. Sinꞌman Jesús tsꞌan na ndiquitsinin 


text:
<pb/>Xjen na jnduiꞌ nanꞌñeen vꞌaaꞌñeen, sque mañoon nnꞌan na mꞌaan Jesús. Yꞌonhin cüii tsꞌan na tsixuan juu jndyetyia quiiꞌ tsꞌon juu na ndincyaahanꞌ na ntsinin juu. 


text:
Ndoꞌ vi na jndë tjiꞌ Jesús jndyetyiaꞌñeen quiiꞌ tsꞌon tsanꞌñeen, tyeꞌ tsinin juu. Ndoꞌ nnꞌan na jntyꞌia na tui na nndaꞌ, tyuehin ndoꞌ tomꞌanhan na neinhin. Jnduehan: —Jaa nnꞌan Israel, minꞌjon tacojntyꞌia na ntsꞌaa tsꞌan cüii tsꞌian tꞌman chaꞌ juu ꞌnan na sꞌaa Jesús ndöꞌ. 


text:
<pb/>Majoꞌ jnanꞌcüejnaanꞌ nnꞌan fariseos jon. Jnduehan: —Veꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na itsixuan nquii juu na conditque ndëë tsoñꞌen yotyia, joꞌ na condëë icüjiꞌ tsanvaꞌ yotyia quityquiiꞌ nꞌon nnꞌan. Ntyꞌia nchjii Jesús nnꞌan 


text:
<pb/>Tomandyiꞌ Jesús tsochen njoon tꞌman yo njoon quijndë ndyuaa Galilea. Totsiꞌman jon ndëë nnꞌan na covancüi ntꞌaanꞌon. Toninncyaa jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan juu na cotsamꞌanhan. Ndoꞌ mantyi totsinꞌman jonhin ncüii cüii nnon ntycu na coquenonhan yo ncüii cüii nnon na tajndeiꞌ nꞌonhan na iquiihanꞌhin. 


text:
Ya na jndyiaaꞌ jon ntmaanꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, tꞌoon jon na ntyꞌia rohan ntyjii jon, ngꞌe mꞌanhan na ntycüii najndëhan na jndye vaa na mꞌaanꞌ nꞌonhan. Chaꞌvijon na cocyaatohan tyuaa na ndiquindëë na ncꞌontyihan. Itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhin chaꞌxjen coquenon quinman na tatsꞌan ivantyjeeꞌ. 


text:
Ndoꞌ taꞌ jon na itsiꞌman jon na jndye nnꞌan mꞌan na ndyehan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ nnꞌan na nnanꞌneinhinhanꞌ ndëëhan, tyiꞌjndyehan. Ndëë joo nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, sinin jon jñꞌoon na sijonhanꞌ juuhanꞌ yo juu nanꞌñeen. Tso jon: —Jñꞌoon na mayuuꞌ jndye jndyi ntjon na tueꞌ, majoꞌ tyiꞌjndye nanntjon mꞌan na ntyjehanꞌ. 


text:
Mangꞌe joꞌ quitanhoꞌ nnon nquii jon na ꞌnaanꞌ joo ntjonꞌñeen na quijñon jon nnꞌan na quitsaquityjehin ntjon ꞌnaanꞌ jon.<pb/>


text:
Tqueenꞌ Jesús já nnꞌan na nchoꞌve. Tyincyaa jon na mantyi nanꞌxuán juu najndei na condui nquii jon chaꞌ ntjíꞌ jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan, ndoꞌ na quinanꞌnꞌmán nnꞌan tsoñꞌen nnon ntycu vjee yo tsoñꞌen nnon na tajndeiꞌ nꞌonhan na iquiihanꞌhin. 


text:
<pb/>Ndö nguë́ já nnꞌan na nchoꞌve na tꞌua jon tsꞌian ꞌnaanꞌ jon ndë́. Naminjndyee Simón, na mantyi xueeꞌ jon Pedro, jndë ve, tyje jon Andrés, ndë joꞌ Santiago yo tyje jon Juan, joohan ntsinda Zebedeo, 


text:
Felipe yo Bartolomé, Tomás yo ja Mateo na toquë sꞌon ꞌnaanꞌ gobiernon tsjoon Roma, ndoꞌ Santiago jnda Alfeo yo Tadeo, 


text:
Yo Simón, tsan na totsijonhin yo tuaanꞌ nnꞌan na tonanꞌvehan nacjooꞌ gobiernon tsjoon Roma, ndoꞌ yo ninꞌJudas Iscariote, tsan na jndëcya tyincyaa juu cüenta Jesús nduee nnꞌan na jnanꞌcueeꞌhanhin. Tꞌua Jesús tsꞌian ndëë nnꞌan nchoꞌve 


text:
<pb/>Ndoꞌ ndö vaa tsꞌian na tꞌua Jesús ndë́ na nchoꞌve já na tji jon, tso jon: —Tyiꞌntsaqueꞌhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na chito conduihan ntyjë nnꞌan judíos, ndoꞌ min tyiꞌntsaqueꞌhoꞌ njoon na mꞌan nnꞌan ndyuaa Samaria. 


text:
Viochen na cotsacondyiꞌhoꞌ, ndö jñꞌoon quinduehoꞌ ndëë nnꞌan: Quitquenhoꞌ cüenta na nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue, jndë tentyja xjen na ninncyahoꞌ na ntyeꞌntjon jon ꞌoꞌ. 


text:
Ndoꞌ tsontyichen Jesús ndë́: Quinanꞌnꞌmanhoꞌ nnꞌan vꞌi yo nnꞌan na cho ndöꞌ cotöꞌ. Quintꞌahoꞌ na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë. Quitjiꞌhoꞌ jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. Juu nayavahin, veꞌ yu tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na nanꞌxuanhoꞌhanꞌ. Mantyi ꞌoꞌ tyiꞌntaꞌntjonhoꞌ xoquituꞌ ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 


text:
<pb/>“Tyiꞌntsachohoꞌ sꞌon ijan, min sꞌon xuee min sꞌon ve na ñjon chetsjaꞌ na ntyjahanꞌ ndiꞌntscuꞌhoꞌ na ntsaquintꞌahoꞌ tsꞌian njan. 


text:
Min tyiꞌntsachohoꞌ nchetsjaꞌ na ncꞌohoꞌ nato na ñjon ꞌnan na ndijntꞌuehoꞌ, min ncüiichen ntjo ndiaa, min ntcon, min tsꞌoon na ntyjahoꞌ. Ngꞌe chaꞌxjen ivantjon tsꞌan yo tsꞌian na itsꞌaa juu, manndaꞌ chuhanꞌ na nndahoꞌ ꞌnan na icanhanꞌhoꞌ na cotyeꞌntjonhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>“Ndoꞌ minninchen tsjoon na ntsquehoꞌ, min na aa tꞌmanhanꞌ, ndoꞌ min na aa chjohanꞌ, chen quijntꞌuehoꞌ nin tsꞌan na itsꞌaa na njon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na ncyꞌoon juu cüentahoꞌ vaaꞌ juu na ntixeeꞌ juu ꞌoꞌ. Joꞌ quintjohoꞌ vaaꞌ tsanꞌñeen ata xjen na nnduiꞌ ntcüehoꞌ juu tsjoonꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ joohan, xe na aa ya nnꞌanhin, yajoꞌ ndyio jon jnꞌaanhin. Majoꞌ xe na aa tyiꞌquinanꞌxuan nanꞌñeen na ncyꞌonhan cüenta juu nayaꞌñeen, yajoꞌ tyiꞌxeꞌquitsꞌaa Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen na cotanhoꞌ nnon jon. 


text:
Ndoꞌ nnꞌan tsjoonꞌñeen, xe na aa taꞌnan ncüiihan na ninꞌcyꞌoon juu cüentahoꞌ na ntixeeꞌ juuhoꞌ, min tyiꞌninquiꞌndyii juu jñꞌoon na coninncyahoꞌ, juu xjen na nduiꞌhoꞌ vaaꞌ juu oo tsjoonꞌñeen, quinanꞌcyaahoꞌ tsꞌojndë na chuuꞌ ngꞌehoꞌ. Na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ncüjiꞌ jndyoyuhanꞌ na joo nanꞌñeen tyiꞌninꞌcyꞌonhan cüenta juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na coninncyahoꞌ. 


text:
Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, nnꞌan tsjoonꞌñeen juu xuee ya na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na tonanꞌtjahan nnon jon, tꞌmanntyichen ntꞌuiiviꞌhanꞌhin, chichen juu naviꞌ na isquioo jon cjo nnꞌan tsjoon Sodoma yo Gomorra. Ntꞌa viꞌ nnꞌan ꞌoꞌ 


text:
<pb/>“Quitquenhoꞌ cüenta, ꞌoꞌ na conduihoꞌ chaꞌvijon quinman, majñönhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na conduihan chaꞌvijon lobo. Ngꞌe joꞌ, chaꞌxjen quindu mꞌan na jndaꞌ nquen oꞌ, mantyi ꞌoꞌ cꞌonhoꞌ na jndaꞌ nquenhoꞌ na tyiꞌntsiviꞌnnꞌanhanꞌ ꞌoꞌ. Ndoꞌ chaꞌxjen tyiꞌmanyaanꞌ quituꞌ, manndaꞌ vaa cꞌonhoꞌ. 


text:
Tyiꞌncꞌonhoꞌ na conanꞌqui nꞌonhoꞌ nnꞌan ee nninncyahan cüentahoꞌ nduee nanmꞌannꞌian, ndoꞌ nanꞌñeen ntjiꞌhan tsꞌian na ngichꞌohoꞌ quityquiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaanhan. 


text:
Ndoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ nnꞌan na mꞌan ntyja njan, nntꞌahan na ngüentyjeeꞌhoꞌ tondëë nnꞌan na conduihan gobiernon ndoꞌ mantyi ndëë nnꞌan na tëquintyja tꞌman condui. Ndoꞌ na nndaꞌ, nninncyaahanꞌ na ntjiꞌ jndyoyuhoꞌ ndëëhin ntyja njan ndoꞌ mantyi ndëë nnꞌan na tyiꞌquinanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ. 


text:
Ya na nninncyahan cüentahoꞌ, tyiꞌncꞌonhoꞌ jñmaanꞌ tsꞌon na nin jñꞌoon nnanꞌntcüeꞌhoꞌ ndëëhan. Ngꞌe majuuntyi xjenꞌñeen nninncyaa Tyoꞌtsꞌon nin jñꞌoon na nnanꞌntcüeꞌhoꞌ. 


text:
Ee nquii Espíritu na condui nquii tyehoꞌ Tyoꞌtsꞌon, ntsiꞌman jon nin jñꞌoon na nnanꞌntcüeꞌhoꞌ, tyiꞌxeꞌcanhanꞌ na nnanꞌntcüeꞌhoꞌ jñꞌoon ndëë nanꞌñeen veꞌ yo na jndaꞌ nquen nquehoꞌ. 


text:
<pb/>“Mꞌan nnꞌan na ninncüii tsꞌan ntsindahin na nninncyahan ntyjehin nduee nanmꞌannꞌian chaꞌ nnanꞌcüje nanꞌñeen joo. Ndoꞌ mantyi mꞌan nnꞌan na nninncyahin ndahin nduee nanmꞌannꞌian chaꞌ nnanꞌcüje nanꞌñeen joo. Ndoꞌ majoꞌntyi nntꞌa nda nnꞌan chaꞌ cüje tye ndyee joo. 


text:
Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan ncꞌonhan na tyiꞌquijndooꞌhan ꞌoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ ntyja njan. Majoꞌ juu tsꞌan na ntjotyen ntyja njan ata juu xjen na ntycüii tsoñꞌen, ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuan ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen. 


text:
Nnꞌan ncüii tsjoon, xjen na contyꞌehan ꞌoꞌ, quinanonhoꞌ, cꞌohoꞌ cüiichen joo. Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, nndyo ntcüꞌë nntꞌa. Majoꞌ ninjoꞌ mꞌanchen njoon ndyuaa na mꞌan nnꞌan Israel na tyiꞌcotsquehoꞌ na nninncyahoꞌ jñꞌoon naya ntyja njan ndëëhin juu xjen na nncüjë ntcüꞌë. 


text:
<pb/>“Já nnꞌan na tꞌman Jesús na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, sininntyichen jon jñꞌoon ndë́ ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na tsixuan nquii jon. Tso jon: “Juu tsꞌan na itsijnaanꞌ, tyiꞌtꞌman conduihin chaꞌxjen nquii mastro ꞌnaanꞌ juu. Min juu tsꞌan na tyeꞌntjon nnon patrón, tyiꞌtꞌman conduihin chaꞌxjen nquii patrónꞌñeen. 


text:
Juu tsꞌan na itsijnaanꞌ, quintjo ya ntyjii juu na cüejon iquenon juu chaꞌxjen na iquenon nquii tsꞌan na itsiꞌman nnon juu. Ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na ityeꞌntjon nnon patrón, quintjo ya ntyjii juu na cüejon iquenon juu chaꞌxjen na iquenon nquii tsanꞌñeen na ityeꞌntjon juu nnon. Ncö na condui ja tsꞌan na conditque ndëë nnꞌan vꞌaa, condue nnꞌan na tsixuan Beelzebú, ꞌoꞌ na cotyeꞌntjonhoꞌ nnön, mantyi nndaꞌ nnduehan cjohoꞌ. Xiaꞌntyi Tyoꞌtsꞌon nanꞌxuan na cꞌön na ncyaa 


text:
<pb/>“Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌndyuehoꞌ na nin ꞌnan nntꞌa nnꞌanhoꞌ. Ngꞌe tsoñꞌen na vantyꞌiu mꞌanhanꞌ, ngüentyja xjen na nnintyincyooꞌ jndyoyuhanꞌ. Ndoꞌ juu jñꞌoon na tyiꞌcondye nnꞌan, ncüaaꞌ nꞌonhan nchu vaa itsiquindyihanꞌ. 


text:
Mangꞌe joꞌ, jñꞌoon na matsinën ndëëhoꞌ na tyiꞌmatsjö ncꞌihanꞌ, quinanꞌnein jndyoyuhoꞌhanꞌ ndëë nnꞌan. Ndoꞌ jñꞌoon na matsinën ndëëhoꞌ na ninnquehoꞌ, quinduehoꞌhanꞌ ndëë tsoñꞌen nnꞌan. 


text:
Joo nnꞌan na conanꞌcüje ntyje, majoꞌ tyiꞌjeꞌquindëë ntꞌahin na ngitsu ñuaanhoꞌ, tyiꞌndyuehoꞌhin. ꞌOꞌ cꞌonhoꞌ na ncyaahoꞌ Tyoꞌtsꞌon na nquii jon vaa najndei na conduihin na ncjuꞌ jon siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ tsꞌan yo ñuaanꞌ tsꞌan quiiꞌ vꞌio. 


text:
<pb/>“ꞌOꞌ mangiohoꞌ na tyiꞌjnda coninjntꞌua ve quintsa quijndë. Majoꞌ nquii Tyehoꞌ Tyoꞌtsꞌon iquen jon cüenta joo oꞌ. Nchjii jndaꞌ jon ya na ngovje ncüii cüii joo oꞌ. 


text:
Mangꞌe joꞌ, tyiꞌndyuehoꞌ, ngꞌe ꞌoꞌ njonntyichen ntyjii jon, nchichen na jndye quintsa quijndë. Quitjiꞌ jndyoyu jaa ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo 


text:
<pb/>“Minninchen tsꞌan na icüjiꞌ jndyoyu juu ntyja njan tondëë nnꞌan, mantyi nnon Tyëhöꞌ na mꞌaan quiñoonꞌndue, ja ncüjiꞌ jndyoyu nnon jon na condui tsanꞌñeen ntyja njan. 


text:
Majoꞌ minninchen tsꞌan na icüjihin ntyja njan, mantsjö nnon Tyëhöꞌ na min tyiꞌquitsixuan tsanꞌñeen ntyja njan. Ntyja ꞌnaanꞌ Jesús icꞌonhanꞌ nnꞌan yo ntyjehan 


text:
<pb/>“Tyiꞌnanꞌtiuhoꞌ na jndyö tsonnangue chaꞌ ya ncꞌon nnꞌan yo ntyjehan. Chito juu tsꞌian jndyö. Ja jndyö na ncꞌon nnꞌan cjo ntyjehan. 


text:
Ee ntyja njan ja, ncꞌoon tsansꞌa na tyiꞌcüejon jñꞌoonhin yo tye juu, mantyi tsanscu yo ndyee juu, ndoꞌ mantyi tsanntsa yo nquii tsanscu xeenꞌ juu. 


text:
<pb/>“Minninchen tsꞌan na njonntyichen ntyjii juu tye juu ndoꞌ ndyee juu, chichen ja, tyiꞌquitsixuan tsanꞌñeen na ncꞌoon juu ntyja njan. Mantyi minninchen tsꞌan na itsiviꞌntyjiichen juu jnda juu yusꞌa, yuscu, chintyichen ja, tyiꞌquitsixuan tsanꞌñeen na ncꞌoon juu ntyja njan. 


text:
Chaꞌ na ndëë ntsijon tsꞌan ntyja njan, chuhanꞌ na quintjo ya ntyjii jon ꞌnan viꞌ na iquenon juu. Xe na aa tyiꞌntsꞌaa juu na nndaꞌ, xeꞌquindëë ntsixuan juu ntyja njan. 


text:
Ntyja ꞌnaanꞌ na vamꞌaan tsꞌan, xe na aa ntsichon juu na ndui chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii juu chaꞌ ncyꞌoon Tyoꞌtsꞌon cüentahin, ngitsuhin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ngꞌe minꞌcya ro tsꞌan na incyaa na quitjon nin ꞌnan na ngenon ngꞌe na mꞌaan juu ntyja njan, ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu. Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ntꞌue nquii nchu ya chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu, majndaꞌ ntyja ꞌnaan ꞌnan na itsꞌaa tsanꞌñeen, ngitsu ñuaanꞌ juu. Naya na itsiquindaaꞌ Tyoꞌtsꞌon nnꞌan 


text:
<pb/>“Minꞌcya ro tsꞌan na ntsintjooꞌ juu ꞌoꞌ, mantyi ja itsintjooꞌ tsanꞌñeen. Ndoꞌ juu tsꞌan na ntsintjooꞌ ja, mantyi itsintjooꞌ tsanꞌñeen nquii Tyëhöꞌ na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌan nnꞌan. 


text:
Ndoꞌ minninchen tsꞌan na ntsintjooꞌ juu ncüii tsꞌan na incyaa jñꞌoon ngꞌe na jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌonhanꞌ, ncyꞌoon tsanꞌñeen maninjuu naya chaꞌxjen juu naya na ncyꞌoon tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ minninchen tsꞌan na ntsintjooꞌ juu ncüii tsꞌan na itsijonhin chaꞌxjen na chuhanꞌ na cꞌoon tsꞌan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ngꞌe ntꞌue tsanꞌñeen na ntsꞌaa juu na nndaꞌ, tsanꞌñeen ncyꞌoon juu cüenta maninjuu naya chaꞌxjen juu naya na ncyꞌoon nquii tsꞌan na itsꞌaahanꞌ. 


text:
Ndoꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, minninchen tsꞌan na ninncyaa min veꞌ chjoviꞌ ndaatioo tein na ncꞌu ncüii tsꞌan na itsijonhin yo ja, tanin min na aa tyiꞌtꞌman conduihin, majndaꞌ vaa naya na ncyꞌoon juu cüenta.”<pb/>


text:
Ndoꞌ ya na jndë siꞌman Jesús jñꞌoonminꞌ ndë́ na nchoꞌve já na tꞌman jon na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, yajoꞌ jnduiꞌ jon joꞌ. Tja jon na ntsiꞌman jon ndoꞌ na nninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan na mꞌan njoon ndyuaa Galilea. 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, xjenꞌñeen ndyiiꞌ jon vancjo. Joꞌ jndyii jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na itsꞌaa Cristo. Joꞌ tꞌua Juan tsꞌian ndëë ve ndye nnꞌan na tꞌman jon na quitsayꞌonhan yo jñꞌoon na incyaa jon na cꞌotaꞌxeeꞌhan cüii jñꞌoon nnon Jesús. 


text:
Jndue nanꞌñeen nnon jon: —¿Aa condui ꞌuꞌ nquii jon na tso jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na nndyo jon nnon tsonnangue, oo aa ngüentꞌö́ na ncüjeeꞌ cüiichen tsꞌan? 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: “Quitsantcüeꞌhoꞌ na mꞌaan Juan, quinduehoꞌ nnon jon nchu vaa jñꞌoon na condyehoꞌ na mancya, yo na cojntyꞌia ndëëhoꞌ na jndye nnꞌan conꞌmanhin. 


text:
Quinduehoꞌ nnon jon na joo nnꞌan na nintomꞌanhin na nchjanhin, naneinhin xuee cojntyꞌiahin. Joo nnꞌan na tomꞌan na ntjein ngꞌe, nein ya cotsacaꞌhin. Joo nnꞌan na nintoquichohin tycu ndöꞌ cotöꞌ, jndë jnꞌmanhin. Joo nnꞌan na nintomꞌanhin na quitahin, nein ya condyehin. Joo nnꞌan na jndë tjë, cotandoꞌ xcohin. Ndoꞌ joo nnꞌan na ntyꞌia jndyihan, jndë macondyehan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Ndoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌvacüaaꞌhin ntyja njan, condui tsanꞌñeen tsꞌan na neiinꞌ juu na tonnon Tyoꞌtsꞌon.” Jñꞌoonminꞌ sinin Jesús ndëë nanꞌñeen na jñon Juan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë na tyentcüeꞌ nanꞌñeen, taꞌ Jesús na sinin jon ntyja ꞌnaanꞌ Juan ndëë tmaanꞌ nnꞌan na mꞌan xiꞌjndio ngiaaꞌ jon. Tso jon: “Juu xjen na tyꞌehoꞌ jndëë naijon tomꞌaan Juan, ¿Nchu vaa na tjiꞌhoꞌ cüenta na tsixuan jon? ¿Aa jntyꞌiahoꞌhin chaꞌna tsꞌan na ve vaa itsinin na sijonhanꞌhin chaꞌvijon cüii tsmaan tsꞌon na nayꞌoon jndyehanꞌ? Chito nndaꞌ totsixuan jon. 


text:
Ndoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ ¿Nin ncüii nnon jnanꞌtiuhoꞌ na tsixuan jon na tyequijntyꞌiahoꞌhin? ¿Aa jntyꞌiahoꞌhin na conduihin ncüii tsꞌan na cüe ndiaa na njon jndyi? Min chitojoꞌ. ꞌOꞌ ngiohoꞌ xiaꞌntyi nnꞌan na tꞌmanntyi conduihin, joohan cocüehan ndiaa na njon jndyi. 


text:
Yajoꞌ ¿Nin ꞌnan tꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ na tyequijntyꞌiahoꞌhin? Ja nchji na tyequijntyꞌiahoꞌ cüii tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Ndoꞌ juu jon tꞌmanntyichen conduihin quityquiiꞌ tsꞌianꞌñeen, chito tsoñꞌen nnꞌan na coninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Juu jñꞌoonꞌ jon na jndui, itsininhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu Juanꞌñeen. Ndö vaa na itsohanꞌ:<pb/>Majñön moso njan na vja jndyee jon na tonnonꞌ.<pb/>Jñꞌoon na nninncyaa jon ntejndeihanꞌ nnꞌan na nnanꞌcjehan na nndyehan jñꞌoon na nninncyaꞌ vi na jndë tueꞌ quiiꞌ ntꞌanhin. 


text:
Tsontyichen Jesús: “Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, juu Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, minꞌjon tatꞌoon cüii tsꞌan na tondui tꞌmanhin tonnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌna nquii jon. Majoꞌ min na nndaꞌ totsixuan jon, minninchen tsꞌan na nninncyaahin na ityentjon Tyoꞌtsꞌon juu na vamꞌaan juu, tꞌmanntyichen condui tsanꞌñeen, chichen nquii Juan.” 


text:
<pb/>Ndoꞌ sininntyichen Jesús ndëë nnꞌan, itso jon: “Nquii Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, xjen na taꞌ jon na toninncyaa jon jñꞌoon, jndye nnꞌan condyehan na iꞌman Tyoꞌtsꞌonhan na quinanꞌjonhan na ntyeꞌntjon jonhan, ndoꞌ ñꞌenhan na conanꞌchonhan na nnanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 


text:
Tsoñꞌen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na toninncya nnꞌan ndyu na toxenꞌchen yo jñꞌoon na tquen Moisés, ninnquiiꞌ conanꞌmanhanꞌ nchu vaa na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan juu na cotsamꞌanhan. Ndoꞌ ya na tyeꞌ na toninncyaa Juan jñꞌoonꞌ jon, siꞌman juu na jndë tentyja xjen na ntyentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan. 


text:
Ndoꞌ xe na aa mꞌan cjehoꞌ na ngantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoonvahin, nquii Juan conduihin juu Elías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon cominndooꞌhoꞌ na nndyo nndaꞌ jon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tsontyichen Jesús: “Nque nnꞌan na mꞌan nanein, ¿Nin jñꞌoon na ntsijönꞌ ja ntyja ꞌnaanhin? Itsijonhanꞌhin chaꞌvijon yotsca na concyꞌo nata quiiꞌ tsjoon. 


text:
Conanꞌxuaa yoꞌñeen ndëë ntyje joo, condue joo: Jndë tjáꞌ tsuaan juu son na cotjaꞌ na cotonco nnꞌan, majoꞌ ꞌoꞌ tajnanꞌjnonhoꞌ. Jndë joꞌ tjáꞌ son na vaquityen tsꞌoo chjo, majoꞌ ꞌoꞌ tatyueehoꞌ. 


text:
Manndaꞌ itsijonhanꞌ na contꞌa nnꞌan na mꞌan nein. Jndyo Juan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ntyꞌia jndyi tomꞌaan jon. Veꞌ ninntyi ꞌnan tocüaꞌ jon, min tyiꞌcꞌu jon vinon, majoꞌ jnduehoꞌ na tsixuan jon yutyia. 


text:
Ndoꞌ vi jndëcya, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, tyjë na mꞌanhoꞌ. Matsijon ja yo nnꞌan na cocüaꞌ ndoꞌ maꞌua vinon yohan, majoꞌ conduehoꞌ ntyja njan: Tsanvahin, jen icüaꞌ quitscu juu ndoꞌ jen iꞌu juu. Ndoꞌ mantyi ya jñꞌoonhin yo nnꞌan na conanꞌtjahin nnon Tyoꞌtsꞌon yo nnꞌan na cotye sꞌon cüentaaꞌ nquii gobiernon tsjoon Roma. Nndaꞌ vaa jñꞌoon na conanꞌneinhoꞌ ndëë ntyjeehoꞌ ntyja njan. Majoꞌ tanin, ngꞌe covityincyo jndyoyu na jndaꞌ xquen Tyoꞌtsꞌon ngꞌe tsoñꞌen na itsijndaꞌ jon tsiꞌmanhanꞌ na nndaꞌ.” Jñꞌoonviꞌ cjo nnꞌan na tyiꞌninꞌquitaꞌngueeꞌhan 


text:
<pb/>Jndë joꞌ taꞌ Jesús na itsityiaꞌ jon nnꞌan ncüii cüii tsjoon naijon na totsꞌaa jon jndyentyi tsꞌian na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ yo najndei nquii tsꞌan. Majoꞌ min na nndaꞌ, taꞌnan ntcüeꞌ nꞌon nanꞌñeen jnanhan. 


text:
Itso jon: “ꞌOꞌ nnꞌan tsjoon Corazín, viꞌ jndyi ntqueꞌnonhoꞌ. Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ nnꞌan tsjoon Betsaida, viꞌ jndyi ntqueꞌnonhoꞌ, min na jndye nnon tsꞌian njon jndyi na totsꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, majoꞌ taꞌnan ntcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ. Majoꞌ xe na aa sꞌa joo tsꞌianꞌñeen quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsjoon Tiro yo Sidón, cjechen jndë tcüehan ndiaatsjaꞌ ndoꞌ jndë tyiohan tsjaaꞌ nquenhan na nnanꞌmanhanꞌ na contcüeꞌ nꞌonhan jnanhan. 


text:
Matsjö ndëëhoꞌ, juu xuee xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na jndë tonanꞌtjahan nnon jon, tyiꞌjaaꞌchen ntꞌuiiviꞌhanꞌ joo nnꞌan tsjoon Tiro yo Sidón, majoꞌ ꞌoꞌ jaaꞌntyichen ntꞌuiiviꞌhanꞌ, chichen nanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ nnꞌan tsjoon Capernaum, jndye tsꞌian totsꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. ¿Aa ngꞌe joꞌ cotjiꞌhoꞌ cüenta na taquintyja ꞌoꞌ na tꞌman condui? Jñꞌoon na mayuuꞌ ncjuꞌcjeñꞌen Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. Joo nnꞌan tsjoon Sodoma, xe na aa juuhanꞌ jntyꞌia ndëëhan tsꞌian tꞌman na totsꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tyiꞌnan ro na ninvaa mꞌaan juu tsjoonꞌñeen ata xjen nein. 


text:
Matsjö ndëëhoꞌ juu xuee xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jnanhan, jaaꞌntyichen ntꞌuiiviꞌhanꞌhoꞌ, chichen joo nnꞌan na tomꞌan ndyuaa tsjoon Sodomaꞌñeen.” Ncyohoꞌ na mꞌan ja ndoꞌ nninncya na ntaꞌjndyeehoꞌ 


text:
<pb/>Majuu xjenꞌñeen sinin Jesús nnon Tyoꞌtsꞌon, tso jon: “ꞌUꞌ Tyeꞌ na condui ꞌUꞌ na macoꞌxenꞌ quiñoonꞌndue yo nnon tsonnangue, matsitꞌmanꞌ ja ꞌUꞌ ngꞌe jndë iscuꞌ jñꞌoonminꞌ ndëë nnꞌan na cotjiꞌ nquehin cüenta na jndaꞌ jndyi nquenhan yo na jen covaaꞌ nꞌonhan nchu vaa itsiꞌmanhanꞌ. Majoꞌ ndëë nnꞌan na ntyꞌiachen nanꞌxuan, jndë tyincyaꞌ na covaaꞌ nꞌonhinhanꞌ. 


text:
<pb/>Nque nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, tso jon ndëëhan: “Nquii Tyëhöꞌ jndë tyincyaa jon najndö na matsiꞌman jñꞌoonminꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na conduihin na ityentjon jon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan. Ndoꞌ min tanin tsꞌan na ivaaꞌ tsꞌon juu nchu vaa matsixuan na condui ja jnda jon, xiaꞌntyi ninnquii jon ntyjii. Ndoꞌ min taꞌnan tsꞌan ivaaꞌ tsꞌon nchu vaa tsixuan Tyëhöꞌ, ninncö na condui jnda jon mavaaꞌ tsꞌön ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ mantyi minꞌcya ro tsꞌan na ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ tsꞌon nchu vaa tsixuan Tyëhöꞌ, mancya ja na cüaaꞌ tsꞌon tsanꞌñeenhanꞌ. 


text:
Tsoñꞌenhoꞌ na tejndyaahoꞌ ngiohoꞌ ngꞌe na ja jndyi xu chohoꞌ na ndiquinanhoꞌhanꞌ, ncyohoꞌ na mꞌan ndoꞌ nninncya na ntaꞌjndyeehoꞌ. 


text:
Juu tsꞌoon na cotyio nnꞌan quityaꞌ ndoro, itsꞌaahanꞌ na cüa jon contꞌa oꞌ tsꞌian. Mantyi quitaꞌngueeꞌhoꞌ na nnanꞌjonhoꞌ yo ja. Ncyahoꞌ na ntsijnꞌan ꞌoꞌ ntyja njan, ngꞌe ja tyiꞌncꞌuaaꞌ tsꞌön yo mꞌan na ndyiaaꞌ tsꞌön. Ndoꞌ na nnanꞌjonhoꞌ yo ja, ntsꞌa na ngüajndyee ñuaan ꞌnaanhoꞌ. 


text:
Ndö vaa na tui cüii xee saroꞌ xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos. Venon Jesús naijon vaa ntjon ntquen trigo. Ndoꞌ já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tꞌá na totyjë́ xjuꞌ ntquen trigoꞌñeen ngꞌe na ninjntꞌö́, totyꞌuë́ joo xjuꞌñeen, totquë́hanꞌ. 


text:
Majoꞌ joo nnꞌan tmaanꞌ fariseos, xjen na jntyꞌiahan na jntꞌá na nndaꞌ, jnduehan nnon Jesús: —ꞌUꞌ tsꞌan, quenꞌ cüenta, joo nnꞌan na tquenꞌ na quinanꞌjonhan yo tsꞌian ꞌnanꞌ, contꞌahin ꞌnan na tyiꞌquichuhanꞌ na ntsꞌaa tsꞌan juu xuee na cotaꞌjndyëëhë. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tꞌa jon jndyuehan, itso jon: —ꞌOꞌ jeꞌquitsꞌaahanꞌ na tyiꞌconanꞌjnꞌaanhoꞌ jñꞌoon nchu vaa ꞌnan sꞌaa David yo nnꞌan na tomꞌan yohin juu xjen na tꞌonhan na ninjndoꞌhan. Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌconanꞌngꞌehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na sꞌaa jon na nndaꞌ. 


text:
Juu jon tëqueeꞌ jon quiiꞌ vatsꞌon cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ tcan jon tyooꞌ nnon nquii tyee tque. Tcüaꞌ jonhanꞌ ndoꞌ mantyi tyincyaa jonhanꞌ ndëë nnꞌan na tomꞌan yohin. Ndoꞌ joo tyooꞌñeen, tyooꞌ na jndë tquen nnꞌanhanꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon, min tyiꞌcüanaan na ntcüaꞌ minꞌcya ro tsꞌanhanꞌ. Xiaꞌntyi nque ntyeeꞌñeen vanaan na ntcüaꞌhinhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ mantyi min jeꞌquitsꞌaahanꞌ na tyiꞌconanꞌjnꞌaanhoꞌ jñꞌoon na tquen nquii Moisés naijon na itsiquindyihanꞌ na nque ntyeeꞌñeen, juu xjen na cotyeꞌntjonhan quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman, jndye tsꞌian contꞌahin juu xuee na cotaꞌjndyëë. Majoꞌ taconanꞌtjahan na contꞌahan na nndaꞌ. 


text:
Quindyehoꞌ jñꞌoon ntsjö ndëëhoꞌ, ja na jndë tyjë quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, njonntyichen condui ja, chichen vatsꞌon tꞌman na contꞌa jndyihoꞌ na njonhanꞌ. 


text:
ꞌOꞌ vitjachen na ncüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ nchu vaa itsiꞌman jñꞌoonva na tso Tyoꞌtsꞌonhanꞌ: “Njonntyichen ntyji ja na cꞌonhoꞌ na ntyꞌia ro nnꞌan ngiohoꞌ, chintyi na coninncyahoꞌ quiooꞌ na conanꞌcüjehoꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ ja.” Nndaꞌ itsiquindyi jñꞌoon na toninncyaa Oseas. Ndoꞌ tsontyichen Jesús: Xe na aa taaꞌ ya nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonvaꞌ, yajoꞌ taxeꞌquinanꞌchonhoꞌ na quitꞌuiihanꞌ nnꞌan na tyiꞌconanꞌtjahin. 


text:
Ngꞌe na nndaꞌ, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, tsixuan na quitsjö nin ꞌnan vanaan na nntꞌa nnꞌan min juu xuee na cotaꞌjndyëëhë. Sinꞌman Jesús tsꞌan na jndë tëtei ntꞌö 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë jnduiꞌ Jesús joꞌ, tja jon na tonnonchen, tueeꞌ jon na vaa vatsꞌon tsjoonꞌñeen, tëqueeꞌ jonhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ joꞌ mꞌaan cüii tsansꞌa na tëtei ntꞌö. Ndoꞌ nnꞌan fariseos na mꞌanhin juu vatsꞌonꞌñeen, tojntꞌuehin nchu vaa nntꞌahan chaꞌ na nndëë ntjiꞌhan jñꞌoon cjooꞌ Jesús. Taꞌxeeꞌhan nnon jon: —Juu xuee na cotaꞌjndyëëhë, ¿Aa vanaan na ntsinꞌman tsꞌan tsanviiꞌ, ndoꞌ aa tyiꞌcüanaan? 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ sentcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan, itso jon: —Ndoꞌ ncüii nquehoꞌ, xe na aa mꞌaan quitsman tsjuenꞌ, ndoꞌ ngioo oꞌ quityquiiꞌ cüii tsueꞌ, mancüiixjen cje ngacüjiꞌ juu choꞌñeen min na aa juu xuee na cotaꞌjndyëëhë. 


text:
Joꞌ quitjiꞌhoꞌ cüenta, nquii Tyoꞌtsꞌon, njonntyichen ntyjii jon yo ncüii tsꞌan, chito veꞌ quitsman. Mangꞌe joꞌ chuhanꞌ na quitejndei tsꞌan cüiichen tyje juu na iquenon tsanꞌñeen naviꞌ, min na aa juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ itso jon nnon juu tsanviiꞌñeen: —Quitsindiuꞌ ntꞌöꞌ. Ndoꞌ sindiuu juu ntꞌö. Joꞌ maninñoonꞌ ntjo yahanꞌ chaꞌxjen cüiichen ntyja. 


text:
Majoꞌ joo fariseosꞌñeen, vi na jndë jnduiꞌhan, taꞌhan na tonanꞌjndaꞌhan nchu vaa ntꞌahan na nnanꞌcueeꞌhan Jesús. Jñꞌoon na tyincyaa Isaías ntyja ꞌnaanꞌ Jesús 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë taaꞌ tsꞌon Jesús na nndaꞌ vaa na conanꞌjndaꞌ nanꞌñeen, jnduiꞌ jon joꞌ. Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan tyentyjahan toxenꞌ jon, joꞌ sinꞌman jon nnꞌan vꞌi na sachohan. 


text:
Ndoꞌ jaaꞌ jndyi jñꞌoon na siquiꞌmaanꞌ jon nanꞌñeen na tyiꞌnanꞌquindyihan nnꞌan nin tsꞌan conduihin. 


text:
Ndoꞌ na sꞌaa jon na nndaꞌ, siquindëhanꞌ jñꞌoon na tji Isaías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Tso jon:<pb/> 


text:
Ndö juu tsꞌan na jndë tji ja ntyja njan.<pb/>Conduihin moso njan na ityentjon jon nnön.<pb/>Veꞌnchjihin ndoꞌ nën jndyi ntyja ꞌnaanꞌ jon.<pb/>Ninncya na tꞌman ntsixuan jon Espíritu Santo.<pb/>Juu jon ninncyaa jñꞌoon njan ndëë nnꞌan na chito judíos conduihin chaꞌ ndëë ntjo ya ntcüeꞌhan tonnön.<pb/> 


text:
Juu jon tyiꞌjeꞌquitsintjaꞌhin yo nnꞌan,<br/>min tyiꞌxeꞌquitsijndeiꞌ ꞌndyo jon,<br/>min tyiꞌxeꞌquintjii tsꞌanhin nata quiiꞌ tsjoon na ityiiꞌ jon tyiaꞌ nnꞌan.<pb/> 


text:
Tyiꞌxeꞌquitsꞌaa viꞌ jon tsꞌan na chjo jndyi vantyja tsꞌon na itsijonhanꞌ tsanꞌñeen chaꞌvijon tsmaan na jndë ton na jndei jndyo jndye.<pb/>Ntejndeintyichen jon tsꞌan na nndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ na iquenon juu.<pb/>Ndoꞌ ntejndei jon tsꞌan na jaaꞌ ꞌnan na iquenon, na ndiquindëë ncja juu na tonnonchen na itsijonhanꞌhin chaꞌvijon chon candi na ngüe ngüe ro covꞌahanꞌ.<pb/>Nanꞌminꞌ ntsꞌaa jon ata ngüentyja xjen na juu na chuhanꞌ na condui nquii Tyoꞌtsꞌon na ngüantjonhanꞌ ntyja ꞌnaan tsoñꞌen.<pb/> 


text:
Ndoꞌ nnꞌan na mañoon tsjan conduihan,<br/>ncꞌonhan na ntyja nꞌonhan jon. Ndöꞌ jñꞌoon na tji Isaías. Conduehan na tsixuan Jesús yutyia tque 


text:
<pb/>Tomꞌaan cüii tsannchjaanꞌ na ndiquitsinin juu. Tyeyꞌon nnꞌanhin na mꞌaan Jesús. Tomꞌaan yutyia quiiꞌ tsꞌon juu. Sinꞌman jonhin, tyincyaahanꞌ na xuee jndyiaaꞌ juu ndoꞌ ya itsinin juu. 


text:
Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na jntyꞌia na tui na nndaꞌ, tëveeꞌ jndyi ngiohan, taxeeꞌhan: —¿Aa ntsꞌaahanꞌ na juu tsanvaꞌ conduihin nquii jon na cominntꞌö na ncüjeeꞌ na nnduihin tsjan David na jndyocahanꞌ? 


text:
<pb/>Majoꞌ nnꞌan fariseos jeꞌ, xjen na jndyehan na nndaꞌ vaa jñꞌoon conanꞌnein nanꞌñeen, jnduehan: —Tsanvaꞌ itsixuan juu naijndei ntyja ꞌnaanꞌ Beelzebú, nquii yutyia tque. Veꞌ joꞌ condëë icüjiꞌ juu yutyia yo nanjndyi quiiꞌ nꞌon nnꞌan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús na nndaꞌ vaa conanꞌtiuhan. Tso jon ndëëhan: —Ncüii cüii gobiernon na cotꞌiooꞌ nnꞌan na conanꞌjon tsꞌian na itsꞌaa jon, nndyuiiꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ mantyi nnꞌan ninncüii tsjoon oo nque nnꞌan na ninncüii vꞌaa, xe na aa conanꞌntjaꞌhan yo ntyjehan, majndaꞌ na icꞌonhanꞌhin. Ndoꞌ na nndaꞌ, conanꞌtyuiiꞌ nquehin. 


text:
Ndoꞌ xe na aa mayuuꞌ chaꞌ na conduehoꞌ na nquii yutyia tque icüjiꞌ nquiihin quiiꞌ nꞌon nnꞌan, yajoꞌ tsiꞌmanhanꞌ na itsityuiiꞌ nquiihin. Ndoꞌ xe na aa nndaꞌ vaa, ¿Nin ꞌnan ntsꞌaa juu chaꞌ ntjotyenhin na icoꞌxen juu joo nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ juu? 


text:
ꞌOꞌ conduehoꞌ na veꞌ yo najndei na tsixuan Beelzebú, joꞌ na macüjiꞌ yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. Xe na aa jñꞌoon mayuuꞌhanꞌ, yajoꞌ mantyi nque ntyjeehoꞌ cotjiꞌhan yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan yo maninjuu naijndei na itsixuan juu. Majoꞌ ngꞌe na tyiꞌyuuꞌ na nndaꞌ, joꞌ ꞌnan na contꞌa nquehan, icüjiꞌ jndyoyuhanꞌ na cochue nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 


text:
Majoꞌ ngꞌe na macüjiꞌ yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan yo naijndei na tsixuan nquii Espíritu na condui nquii Tyoꞌtsꞌon, joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na juu na ityentjon jon nnꞌan quityquiiꞌ na cotsamꞌanhan, jndë tyjeeꞌhanꞌ quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 


text:
<pb/>“Cüii tsanchꞌuee jeꞌ, tyiꞌjeꞌquindëë ngaqueeꞌ juu quiiꞌ vaaꞌ tsꞌan na tsixuan ñuaanꞌ na ncüjiꞌ juu ꞌnaanꞌ jon. Icanhanꞌ na quitsityen jndyee juu tsanꞌñeen, chaꞌ nndëë ncüjiꞌ juu ꞌnaanꞌ jon. Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ ntyja njan ja na macüjiꞌ yotyia yo jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. 


text:
<pb/>“Juu tsꞌan na tyiꞌcꞌoon ntyja njan, mꞌaan juu na jndooꞌ juu ja. Ndoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌquitsitjon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon yo ja, icꞌon juu nnꞌan. 


text:
<pb/>“Ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan tsoñꞌen jnan na nanꞌxuanhan yo jñꞌoon tsanꞌ na conanꞌneinhan. Majoꞌ minninchen tsꞌan na itsinin jñꞌoonviꞌ nacjooꞌ nquii Espíritu Santo, tyiꞌjeꞌquitsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon juu tsanꞌñeen. 


text:
Minninchen tsꞌan na itsinin jñꞌoonviꞌ nacjö na condui ja tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, nndëë ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon juu tsanꞌñeen. Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na itso na veꞌ ntyja najndei na tsixuan juu yutyia, joꞌ condëë matsꞌa tsꞌian njan, itsinin tsanꞌñeen jñꞌoonviꞌ cjooꞌ nquii Espíritu Santo. Ndoꞌ na nndaꞌ, tyiꞌjeꞌquitsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhin, min xjen nein, ndoꞌ min juu xjen na ntycüii tsonnangue.” Juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ tëëꞌ tsꞌoon, vaa na itsiꞌmanhanꞌ 


text:
<pb/>Yajoꞌ sinin Jesús cüii jñꞌoon na icanhanꞌ na quitjiꞌ nnꞌan cüenta ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. Sijoonꞌ nquiihin na conduihin ncüii tsꞌoon na ya tëëꞌhanꞌ. Tso jon: “Ncüii tsꞌoon, xjen na cojntyꞌiahoꞌ na ya tëëꞌhanꞌ, conduehoꞌ na ya tsꞌoon. Ndoꞌ mantyi ya na cotquenhoꞌ cüenta ncüiichen tsꞌoon na incyaahanꞌ të töꞌ, conduehoꞌ na juu tsꞌoonꞌñeen tyiꞌcüijntꞌuehanꞌ. 


text:
Chaꞌxjen quinduntja, vjee jndyi ndaa jndyue oꞌ, manndaꞌ itsijonhanꞌhoꞌ. Tyiꞌjeꞌquindëë nnanꞌneinhoꞌ jñꞌoon ya ndoꞌ mantyi tooꞌchen natyia quityquiiꞌ nꞌonhoꞌ. Ngꞌe ntyjantyi jñꞌoon na ndyiiꞌ tsꞌon tsꞌan, mantyjantyi juuhanꞌ na itsinin juu. 


text:
Juu tsꞌan na ya tsꞌanhin, itsꞌaa juu ꞌnan ya ngꞌe ꞌnan na mꞌaanꞌ tsꞌon juu, yahanꞌ. Majoꞌ juu tsꞌan natyia tsꞌanhin, itsꞌaa juu ꞌnan natyia ngꞌe juu ꞌnan tyia ndyiiꞌ tsꞌon juu, xiaꞌntyi juuhanꞌ mꞌaanꞌ tsꞌon juu. 


text:
Matsjö ndëëhoꞌ, juu xuee ya na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ natyia na jndë tontꞌahan, yajoꞌ nninncyahan cüenta nnon jon ntyja ꞌnaanꞌ ncüii ncüii jñꞌoon na veꞌ jnanꞌneintohin. 


text:
Ngꞌe yo ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na conanꞌneinhoꞌ, mayo juuhanꞌ ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. Joo jñꞌoon ya na conanꞌneinhoꞌ, ngüañoonꞌhanꞌhoꞌ. Ndoꞌ mantyi jñꞌoon tyia na conanꞌneinhoꞌ, ntꞌuiityenhanꞌhoꞌ.” Jnꞌaan ntyja ꞌnaanꞌ Jonás 


text:
<pb/>Juu xjenꞌñeen vendye nnꞌan fariseos yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés jnduehan nnon Jesús: —Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ntꞌue nnꞌö́n na quitsaꞌ chjo cüii nnon tsꞌian na njntyꞌiá na tyiꞌjeꞌquindëë nduihanꞌ yo najndei nquii tsꞌan. 


text:
<pb/>Majoꞌ tꞌa Jesús, itso jon ndëëhan: —Nnꞌan na mꞌan nein, tyia jndyi nnꞌanhan, jndë jntyꞌehan Tyoꞌtsꞌon, itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhin chaꞌna tsꞌan na jndë jntyꞌii juu scuuꞌ oo saaꞌ. Veꞌ ngꞌe na nndaꞌ nanꞌxuanhan, cotanhan na njntyꞌiahan cüii jnꞌaan tꞌman chaꞌ ncüaaꞌ nꞌonhan nin tsꞌan condui ja. Majoꞌ tajeꞌncya juu ꞌnan na cotanhan. Xiaꞌntyi njntyꞌiahan cüii na itsijonhanꞌ chaꞌna juu ꞌnan na tenon Jonás. 


text:
Juu Jonás ndye xuee ndoꞌ ndye tsjon toquiñjon jon quiiꞌ tsiaaꞌ quitscaa tꞌman. Manndaꞌ vaa na ntsijonhanꞌ na ngenön na condui ja tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ndye xuee ndoꞌ ndye tsjon ncꞌön quityquiiꞌ tsiꞌtsꞌua. 


text:
Joo nnꞌan na jndë tjë, juu xuee xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ꞌnan na tonanꞌtjahan, xjenꞌñeen nque nnꞌan tsjoon Nínive, nntcüi nndaꞌhan. Ndoꞌ mantyi nnꞌan na mꞌan na neinhin na ya ngüentyja xjen na ngovjehan, nntcüi nndaꞌhan juu xjenꞌñeen. Ndoꞌ joo nnꞌan Níniveꞌñeen, nnduehan na nque nnꞌan na mꞌan naneinhin, tꞌmanntyi jnan nanꞌxuanhan, chito nquehan, ngꞌe juu xjen ya na jndyehan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na toninncyaa Jonásꞌñeen, ntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan. Ndoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, ja na mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tꞌmanntyichen condui ja, chito Jonás, ndoꞌ min tyiꞌninꞌquintcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ. 


text:
Ndoꞌ juu xuee ya na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na jndë tjë xengꞌe na tonanꞌtjahan, ya joꞌ mantyi nquii tsanscu na tocoꞌxen nnꞌan ndyuaa tontyja na conduiꞌ ncjuu tsonjnꞌaan, ntcüi nndaꞌ jon. Mantyi nnꞌan na mꞌan nanein ya na ngüentyja xjen na ngovjehan, nntcüi nndaꞌhan juu xjenꞌñeen. Ndoꞌ juu tsanscuꞌñeen ngitso jon na nque nnꞌan na mꞌan nanein tꞌmanntyi jnan nanꞌxuanhan, chito nquii jon, ngꞌe tycya ndyuaa ꞌnaanꞌ jon na jndyo jon na ninꞌquindyi jon jñꞌoon ꞌndyo Salomón, tsan na jndaꞌ jndyi xquen. Ndoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, ja na mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ tꞌmanntyichen condui ja, chichen Salomón. Majoꞌ tyiꞌninꞌquindyehoꞌ jñꞌoon na mancya. Na cova ntcüeꞌ yotyia quityquiiꞌ tsꞌon tsꞌan 


text:
<pb/>“Xjen na jndë jnduiꞌ cüii jndyetyia quiiꞌ tsꞌon tsꞌan, veꞌ mandyiꞌto juu ndyuaa na tandaa cꞌoon yu ro na ntꞌue juu naijon ya ncꞌoon juu. Majoꞌ ngꞌe tantjii juu ncüiichen joo, joꞌ sitiu juu quiiꞌ tsꞌon juu. 


text:
Itso juu: “Nanein ncjö ntcüꞌë nntꞌa na ncꞌön quiiꞌ tsꞌon tsꞌan naijon na jntꞌui.” Majoꞌ xjen na ngueeꞌ ntcüeꞌ juu, ntjii juu quiiꞌ tsꞌon tsanꞌñeen chaꞌvijon quityquiiꞌ vꞌaa na tatsꞌan quindyiiꞌ. Ntjuꞌhanꞌ chaꞌvijon na tca ya tsꞌan ndoꞌ jndë tijndaꞌ ya. 


text:
Ndoꞌ na nndaꞌ, vja yutyiaꞌñeen, vaquichu juu ntyqueꞌ yotyia na viꞌntyichen nanꞌxuanhanꞌ, chichen chaꞌxjen nquii juu. Ndoꞌ ngoqueꞌhan quityquiiꞌ tsꞌon juu tsanꞌñeen na ntjotyenhan joꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ ndui, mamioonntyichen ntquenon tsanꞌñeen, chichen chaꞌxjen na toquenon jndyee juu. Manndaꞌ itsijonhanꞌ na ntquenon nnꞌan manyan na mꞌan naneinhin. Tyjeeꞌ ndyee Jesús yo ntyje jon na mꞌaan jon 


text:
<pb/>Ninvaa na itsinin Jesús ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, ndoꞌ tyjeeꞌnon ndyee jon yo ntyje nquii jon. Ninꞌquinanꞌneinhin yo juu jon, majoꞌ ntjohin tochꞌen vꞌaa. 


text:
Ndoꞌ siquindyii cüii tsꞌan Jesús, itso juu nnon jon: —Nndaꞌ ta, juu ꞌndyoꞌhoꞌ yo maninꞌntyꞌiuꞌhinꞌ, mꞌanhan chꞌen na ninꞌquinanꞌneinhan yo ꞌuꞌ. 


text:
<pb/>Majoꞌ sintcüeꞌ jon jñꞌoon nnon tsanꞌñeen, tso jon: —Quindyiꞌ ntsjö nnonꞌ, ¿Nin tsꞌan na condui ndyö ndoꞌ ninꞌntyjö ncö? 


text:
<pb/>Yajoꞌ siꞌman jon ntꞌö jon ndëë nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌonhan jñꞌoon yo jon, itso jon: —Nanmin conduihan ndyö ndoꞌ yo ntyjö. 


text:
Ngꞌe minninchen tsꞌan na itsꞌaa chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii Tyëhöꞌ na mꞌaan quiñoonꞌndue, condui tsanꞌñeen tyjö ncö na tsansꞌa, tyjö ncö na tsanscu ndoꞌ conduihin ndyö.<pb/>


text:
Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan tëtjon na mꞌaan jon. Mangꞌe joꞌ tua jon quityquiiꞌ vꞌaandaa, tëcjo jon joꞌ ndoꞌ nanꞌñeen tentyjeeꞌhan tyuaatcüii ꞌndyo ndaandueꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ taꞌ jon na jndye jñꞌoon totsiꞌman jon ndëëhan yo jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jon nchu vaa na itsiquindyihanꞌ. Tso jon: —Tomꞌaan cüii tsꞌan na totsꞌaa juu tsꞌian jndëë. Tja tsanꞌñeen, tëquitscyaa juu ntquen trigo. 


text:
Ndoꞌ viochen xjen na itscyaa juu ntquenꞌñeen, ñꞌenhanꞌ na tycyaahanꞌ ꞌndyo nato. Maninñoonꞌ squenon quintsa, tquii oꞌhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ ñꞌen ntquenꞌñeen tycyaahanꞌ naijon na jen ntjöꞌ, yuu na tyiꞌta mꞌaan tsꞌo. Juuhanꞌ cje tꞌonhanꞌ ngꞌe tyiꞌta mꞌaan tsꞌo. 


text:
Majoꞌ ya na tijminꞌ na jndyiaaꞌ ndoꞌcüjioonꞌ, tꞌuaahanꞌ, tëcanhanꞌ ngꞌe na tyiꞌnjoon tyꞌe nchꞌiooꞌhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ ñꞌen ntquenꞌñeen tycyaahanꞌ naijon na mꞌan ndaꞌ ntꞌööneon. Cje tëvindye ntꞌööneonꞌñeen, scüjehanꞌ ntjon ntquenꞌñeen. 


text:
Majoꞌ vendye ntquenꞌñeen tycyaahanꞌ naijon na ya tsꞌo, vaa ya jndyi sꞌaahanꞌ. Ncüii tanꞌ juu ntjonꞌñeen tjiꞌhanꞌ ninnque xu ntquen trigo na cüii istjöhanꞌ na iscyaa tsanꞌñeen. Ndoꞌ cüii tanꞌhanꞌ tjiꞌhanꞌ ve xu xoꞌncüe na cüii istjöhanꞌ na iscyaa tsanꞌñeen. Ndoꞌ ncüiichen ncüii tanꞌhanꞌ tjiꞌhanꞌ cüii xu vantjoꞌ yon istjö na cüii istjöhanꞌ na iscyaa tsanꞌñeen. 


text:
Minninchen tsꞌan na min ndöꞌnqui na ndyii, cüaaꞌ tsꞌon juu jñꞌoonvaꞌ.” Tsꞌiaanꞌ na sinin Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ 


text:
<pb/>Nnꞌan na tqueenꞌ Jesús na quitsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, jnanꞌndyooꞌhan mꞌaan jon. Taꞌxeeꞌhan nnon jon: —Joo jñꞌoon na matsininꞌ ndëë nnꞌan, veꞌ jñꞌoon na tyiꞌquitsuꞌ nquiꞌhanꞌ. ¿Ndu na nndaꞌ vaa na matsininꞌ ndëëhan? 


text:
<pb/>Tꞌa jon jndyuehan: —Ndëë ꞌoꞌ incyaa Tyoꞌtsꞌon na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na tyíꞌcotsiꞌman jonhanꞌ na toxenꞌchen nchu vaa na ityeꞌntjon jon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan. Majoꞌ ndëë minꞌndyechenhan tatyincyaa jon na ncüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ. 


text:
Minninchen tsꞌan na iyꞌoon cüenta jñꞌoon na matsiꞌman, nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ncüaaꞌ yachen tsꞌon juuhanꞌ. Majoꞌ minninchen tsꞌan na tyiꞌninꞌcyꞌoon juu cüenta jñꞌoon na matsiꞌman, ntsꞌaahanꞌ na veꞌ jnꞌaan na ivaaꞌ tsꞌon juu chjoviꞌhanꞌ. 


text:
Ngꞌe joꞌ matsinën ndëë nnꞌan yo jñꞌoon na tyiꞌquitsjö ncꞌi. Ngꞌe min na ninnquiiꞌchen cojntyꞌiahan, majoꞌ tyiꞌxequitquenhan cüenta. Ndoꞌ min condyehan, majoꞌ mꞌanhan chaꞌvijon na tyiꞌcondyehan, min tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhan jñꞌoon na condyehan. 


text:
Ntyja ꞌnaan joohin itsiquindëhanꞌ jñꞌoon na tji Isaías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen nchu vaa ꞌnan na nguaa. Itso jon:<pb/>Ninnquiiꞌchen nndyehoꞌ, majoꞌ tyiꞌxeꞌcüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ.<pb/>Ninnquiiꞌchen njntyꞌia ndëëhoꞌ, majoꞌ tyiꞌxequitquenhoꞌ cüenta nchu vaa itsiꞌmanhanꞌ.<pb/> 


text:
Ngꞌe nanminꞌ jndë jnanꞌqueꞌ nꞌonhan chaꞌ tyiꞌquinanꞌtiuhan yo na jndaꞌ nquenhan.<pb/>Tavininꞌquindyehan jñꞌoon na matsjö chaꞌ nndëë ncüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ.<pb/>Contꞌa nquehin chaꞌvijon tacojntyꞌiahin chaꞌ tyiꞌicanhanꞌ na ntquenhan cüenta.<pb/>Ndöꞌ vaa na contꞌa yahan chaꞌ tyiꞌntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan na tonnön ndoꞌ na ntsinꞌman ñuaanhan. Ndöꞌ vaa na itsiquindyi juu jñꞌoonvaꞌ na tji Isaías. 


text:
<pb/>“Sininntyichen Jesús ndëë nnꞌan na conanꞌjon jñꞌoon na toninncyaa jon. Tso jon: Tꞌman ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaanhoꞌ na cojntyꞌia ndëëhoꞌ tsꞌian na matsꞌa ndoꞌ mantyi covaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoon na condyehoꞌ na mancya. 


text:
Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, jndye nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ndoꞌ jndye nnꞌan tontꞌahin chaꞌxjen na chuhanꞌ na tonnon jon, tojntꞌue jndyihan na njntyꞌia ndëëhan ꞌnan na cojntyꞌiahoꞌ, ndoꞌ na nndyehan jñꞌoon na condyehoꞌ, majoꞌ tyíꞌquijntyꞌiahinhanꞌ min tyíꞌquindyehinhanꞌ. Ndö vaa ꞌnan na ninꞌquitsiquindyihanꞌ na iscyaa tsꞌan ntquen trigo 


text:
<pb/>“Juu jñꞌoonꞌñeen na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan na taquitscyaa tsjan ntquen trigo, quindyehoꞌ nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyihanꞌ: 


text:
Minꞌndye ntquenꞌñeen na tycyaa ꞌndyo nato na tquii quintsa, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ndyii juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, majoꞌ tyiꞌcantyja tsꞌon juuhanꞌ, joꞌ icüjeeꞌ juu yutyia ndoꞌ icüjiꞌ juu jñꞌoon nayaꞌñeen quiiꞌ tsꞌon tsanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ minndye ntquenꞌñeen na tycyaa naijon na ntjöꞌ jndyi, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ yo na nein jndyihan coyꞌonhan cüentahanꞌ. 


text:
Majoꞌ itsijonhanꞌ nanꞌñeen chaꞌvijon ntjon na tyiꞌnjoon tyꞌe nchꞌiooꞌ, ndoꞌ macje ro tëcanhanꞌ. Ee xjen na coquenonhan naviꞌ oo contyꞌe nnꞌanhin ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon naya, maquintyjachen coꞌndyehan na conanꞌjonhan yo juu jñꞌoon nayaꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ ntquen na tycyaa naijon na mꞌaan ntꞌööneon, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoon naya. Majoꞌ ngꞌe na jndye jndyi jñuaanꞌ tsꞌon na mꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhan, yo nchu vaa nntꞌahan chaꞌ nninjndye ꞌnaanhin, mangꞌe nanꞌminꞌ mꞌaanꞌ nꞌonhan, joꞌ itscuꞌhanꞌ na nntꞌahan chaꞌxjen na chuhanꞌ. Joo jñꞌoontiuꞌñeen itscuꞌhanꞌ na nnanꞌquiꞌndëhan tonnon Tyoꞌtsꞌon, chaꞌxjen jntꞌa joo ntꞌööneonꞌñeen na iscüjehanꞌ ntjon ntquenꞌñeen. 


text:
Majoꞌ ntquen na tycyaa naijon na ya jndyi tsꞌo, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoon naya. Covaaꞌ nꞌonhinhanꞌ ndoꞌ yo ꞌnan na contꞌahan, covityincyo na conanꞌvehan nchu vaa na itso juu jñꞌoonꞌñeen. Minꞌndye nanꞌñeen tëquintyja ya contꞌahin. Itsijonhanꞌhin chaꞌna cüii istjö ntquenꞌñeen na tjiꞌhanꞌ ninnque xu. Ndoꞌ minndye nanꞌñeen, chjochen contꞌahan. Itsijonhanꞌhin chaꞌvijon cüii istjö ntquenꞌñeen na tjiꞌhanꞌ ve xu xoꞌncüe. Ndoꞌ minꞌndyehan tyiꞌcjooꞌ nꞌonhan na cotsantyjahan nchu vaa na chuhanꞌ, joꞌ itsijonhanꞌhin chaꞌvijon cüii istjö ntquenꞌñeen na tjiꞌhanꞌ ninncüii xu vantjoꞌ yon istjöhanꞌ.” Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ntqueenꞌ jndë yo ntquen trigo 


text:
<pb/>Ndoꞌ sinin Jesús cüiichen jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ. Tso jon ndëëhan: —Ntyja na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna cüii tsꞌan na tja juu na vaa tyuaaꞌ ꞌnaanꞌ juu, tjaquitscyaa juu ntquen tsjan ꞌnan ya. 


text:
Majoꞌ ncüii tijaan xjen na itso jon yo nnꞌan vaaꞌ jon, tja cüii tsꞌan na vꞌiihin, taquitscyaa tsanꞌñeen ntqueenꞌ jndë mañoon quiiꞌ ntꞌan trigoꞌñeen. Jndë joꞌ tja tsanꞌñeen. 


text:
Juu ntquenꞌñeen tëvindyehanꞌ ndoꞌ tyeꞌ conduiꞌ xjuꞌhanꞌ, ndoꞌ mantyi tityincyo na ñꞌen jndë mañoon quiiꞌ ntꞌanhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ joo nanntjon ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen tquenhan cüenta na nndaꞌ vaa, joꞌ tyequinduehan nnon jon: Nndaꞌ ta, ¿Aa tyiꞌyuuꞌ na tëquitscyaꞌ tsjan ntquen ya tyuaa ꞌnanꞌ? Yajoꞌ ¿Ndu na covityincyooꞌ na ñꞌen jndë mañoon quityquiiꞌhanꞌ? 


text:
Tꞌa jon jndyuehan, itso jon: Tsꞌan na vꞌii ja, juu sꞌaa na nndaꞌ. Ndoꞌ taꞌxeeꞌ nanntjonꞌñeen nnon jon: ¿Aa ntꞌue tsonꞌ na ntsaquitjíꞌhanꞌ quityquiiꞌ ntjon ꞌnanꞌ? 


text:
Majoꞌ tꞌa jon, itso jon ndëëhan: Min chitojoꞌ, ngꞌe xe na aa ntyehoꞌ joo jndë mañoonꞌñeen, ntsꞌaahanꞌ na mantyi ntyehoꞌ juu ntjon ya. 


text:
Quiꞌndyehoꞌ na ninvixjen ndindye na manchaꞌve nnonhanꞌ ata xjen jndë tmanhanꞌ. Yajoꞌ ntsjö ndëë nnꞌan na ntyjehan ntjonꞌñeen: Quityje jndyeehoꞌ juu jndë ntquen mañoon, quintꞌahoꞌ xjen sëëꞌhanꞌ chaꞌ ntcohanꞌ. Ndëcya quityjehoꞌ jndë ntquen ꞌnan ya na ntjueꞌhoꞌhanꞌ quityquiiꞌ tsëꞌ njanꞌ. Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ntqueenꞌ mostaza 


text:
<pb/>Mantyi sininntyichen Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jon nin ꞌnan itsiquindyihanꞌ. Jñꞌoonꞌñeen itsiꞌmanhanꞌ na ndijndyentyi nnꞌan na ityentjon Tyoꞌtsꞌonhin juu na cotsamꞌanhan. Tso jon: —Juu na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna ncüii ntqueenꞌ mostaza na tëquinonꞌ tsꞌanhanꞌ quityquiiꞌ teon ꞌnaanꞌ jon. 


text:
Juu nanꞌñeen quijndëntyichenhanꞌ na tsoñꞌen ntquen na nnonꞌ tsꞌan, majoꞌ ya na jndë tꞌonhanꞌ, jndë tindyehanꞌ, yajoꞌ ngüenoonꞌhanꞌ tsoñꞌen nꞌoon na ninncüii nguesuaꞌ na coventyjeeꞌ, tꞌman ndueehanꞌ ata joo quintsa nnanꞌya ꞌo ntycya oꞌ xquenhanꞌ. Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsquentë 


text:
<pb/>Ndoꞌ mantyi sinin Jesús ncüiichen jñꞌoon na tyiꞌquitsiꞌman nquiiꞌ jon nin tsiquindyihanꞌ. Itso jon: —Juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsquentë na sitjonꞌ cüii tsanscu quityquiiꞌ ndye kilo jndë tyooꞌ. Ndoꞌ juu tsquentëꞌñeen tsiquindëhanꞌ ninvaa tsquen tyooꞌñeen. Tsꞌiaanꞌ na tijntꞌue Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitsinin nquiiꞌ jonhanꞌ 


text:
<pb/>Ninnquiiꞌchen tijntꞌue Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ya na toninncyaa jon jñꞌoon ndëë nnꞌan. Tasinin jon ndëëhan na veꞌ ndöꞌ ro. 


text:
Ndoꞌ na nndaꞌ sꞌaa jon, siquindëhanꞌ jñꞌoon na sinin nquii tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen. Tso jon:<pb/>Ntsinën ndëë nnꞌan yo jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ nchu vaa ꞌnan na nguaa.<pb/>Ndoꞌ jñꞌoon na vantyꞌiuuꞌ mꞌaanhanꞌ ntyjantyi xjen na tquen Tyoꞌtsꞌon tsonnangue,<br/>joo jñꞌoonꞌñeen ntsiquinanhanꞌ ndëëhan. Ndö vaa itsiquindyi jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ ntqueenꞌ jndë mañoon yo ntquen trigo 


text:
<pb/>Joo nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, vi na jndë jñon Jesús joohan na cꞌo ntcüeꞌhan, yajoꞌ tëqueeꞌ jon quiiꞌ vꞌaa. Ndoꞌ já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, jnanꞌndyooꞌ já nnon jon, jnduë́: —Juu jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ntqueenꞌ jndë mañoon na tꞌonhanꞌ quiiꞌ ntjon ya, quitsuꞌ ndë́, ¿Nin ꞌnan itsiquindyihanꞌ? 


text:
<pb/>Tꞌa jon jndyuë́, itso jon: —Nquii tsꞌan na tëquitscyaa ntquen tsjan ya, ja condui juu tsanꞌñeen, ncö tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan. 


text:
Tyuaa ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen, joꞌ tsonnangue. Ntquen tsjan ya, joꞌ nque nnꞌan na cotaꞌngueeꞌhin na quityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌonhan. Ndoꞌ ntqueenꞌ jndë mañoon, joꞌ nnꞌan na mꞌan ntyja ꞌnaanꞌ yutyia. 


text:
Juu tsanꞌñeen na tyia tsꞌanhin na tëquitscyaa juu tsjan ntqueenꞌ jndë mañoon, joꞌ nquii yutyia tque. Ndoꞌ xjen na jndë tman ntjon na saquityje nanntjonhanꞌ, joꞌ xuee ya na nntycüii tsonnangue. Joo nanntjon na tyequityje juu ntquenꞌñeen, conduihan ángeles cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Ndoꞌ chaꞌxjen jntꞌa nanntjon xjen sëëꞌ jndë mañoon na ntcohanꞌ, manndaꞌ itsijonhanꞌ na ndui xuee na nntycüii tsonnangue. 


text:
Juu xjenꞌñeen ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, njñön ángeles njan na ntjiꞌ ndyaꞌhan nnꞌan natyia nanꞌxuan yo nnꞌan na conanꞌjndaꞌ nquen ntyje na quintꞌa nanꞌñeen ꞌnan tyia. 


text:
Ndoꞌ ntjueꞌ ángeles joo nanꞌñeen quityquiiꞌ chon vꞌio. Joꞌ ndyueehan ndoꞌ maninꞌ ntcüaꞌhan ndiꞌnꞌonhan. 


text:
Yajoꞌ ngueꞌntyja na ityentjon Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen. Juu xjenꞌñeen nque nnꞌan na tajnan nanꞌxuan, ncꞌonhan naijon na mꞌaan jon. Ntyja ꞌnaanꞌ na ngaquinjonhin, itsijonhanꞌ chaꞌvijon na maninꞌ conduinduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ. Nin juu na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon jñꞌoonvaꞌ, quindyii juu. Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ xoquituꞌ na vantyꞌiuuꞌ mꞌaanhanꞌ quiiꞌ tyuaa 


text:
<pb/>“Ntyja ꞌnaanꞌ juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na cotsamꞌanhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon cüii iston na ñjon sꞌon na tyꞌiu tsꞌan quiiꞌ tyuaa. Ntjii ncüiichen tsꞌanhanꞌ, majoꞌ maninñoonꞌ tyꞌiu ntcüeꞌ jonhanꞌ. Tja jon na neiinꞌ jon, tëquijndëë jon tsoñꞌen ꞌnaanꞌ jon na min. Jndë joꞌ sijnda jon juu tyuaaꞌñeen naijon na ndyiiꞌ istonꞌñeen. Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tëꞌ perla 


text:
<pb/>“Mantyi ntyja ꞌnaanꞌ na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na cotsamꞌanhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna ncüii tsꞌan na ninnquiiꞌchen ntꞌue jon tëꞌ perlas na yantyichen na itsijnda jon ndoꞌ na ijndëë nndaꞌ jonhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ vi na jndë ntjii jon ncüii tëꞌ perla na tëquintyja na yahanꞌ, tja jon, tëquijndëë jon tsoñꞌen ꞌnaanꞌ jon na min, jndë joꞌ sijnda jon juu tëꞌ perlaꞌñeen. Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsquiꞌ 


text:
<pb/>“Ntyja ꞌnaanꞌ juu na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na cotsamꞌanhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna ncüii tsquiꞌ tꞌman na cotjueꞌ nnꞌan quityquiiꞌ ndaandue. Jndye nnon quintcaa covahanꞌ. 


text:
Ndoꞌ vi jndë tooꞌhanꞌ na ñjon quintcaa, contyja nnꞌanhanꞌ tyuaatcüi. Jndë joꞌ cotsacüendyuaahan, cotjihan quintcaa na yantyichen. Cotyionhan joo oꞌ quityquiiꞌ ntque, majoꞌ quintcaa na tyiꞌquijntꞌue, conanꞌcyaahan joo choꞌñeen. 


text:
Manndaꞌ itsijonhanꞌ na nguaa xuee ya na nntycüii tsonnangue. Nndyocue ángeles na ntjiꞌhan nnꞌan na tyia nanꞌxuan na mꞌanhan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na cotsamꞌan chaꞌxjen na chuhanꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Ndoꞌ ntjueꞌhan joo nanꞌñeen quiiꞌ chon vꞌio. Joꞌ ndyuee nanꞌñeen ndoꞌ maninꞌ ntcüaꞌhan ndiꞌnꞌonhan tsojnaanꞌ na viꞌ na ntqueꞌnonhan joꞌ.” Njon jndyi nanꞌxuan jñꞌoon xco yo jñꞌoon ndyo 


text:
<pb/>Jndë joꞌ taxeeꞌ Jesús ndë́ já nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tso jon: —¿Aa covaaꞌ nꞌonhoꞌ tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ? Tꞌá, jnduë́ nnon jon: —Covaaꞌ nꞌö́nhanꞌ, ta. 


text:
<pb/>Ngꞌe joꞌ itso jon ndë́: —Covaaꞌ nꞌonhoꞌ nin ꞌnan conanꞌquindyi joo jñꞌoon na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ. Matsjö ndëëhoꞌ, tyincüii ncüii tsꞌan na jndë taaꞌ tsꞌon nchu vaa itsiꞌman juu jñꞌoon na tquen Moisés ndoꞌ yo ntyja ꞌnaanꞌ juu na coꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, itsijonhanꞌ juu tsanꞌñeen chaꞌvijon tsꞌan na conintque cüii vꞌaa. Covijntꞌuehin ꞌnan ndyo na nachu jon, ndoꞌ mantyi tsixoncüi jon ꞌnan xco na nninjntꞌuehin. Ndoꞌ na nndaꞌ, minꞌcya ro xjen na icanhanꞌ na nninjntꞌuehin cüiihanꞌ, vaa cjehanꞌ. Tja nndaꞌ Jesús tsjoon Nazaret 


text:
Tantcüeꞌ jon ndyuaa tsjoon yuu jon na taquehin. Taꞌ jon totsiꞌman jon quiiꞌ vatsꞌon tsjoonꞌñeen. Ndoꞌ tsochen nanꞌñeen vacue tomꞌaanꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaan jñꞌoon na toninncyaa jon. Jnduehan: —Tsanvaꞌ, ¿Nin ꞌnan sꞌaa juu na jndaꞌ jndyi xquen juu? Juu najndei na condëë itsꞌaa juu tsꞌian tꞌmanminꞌ na cojntyꞌia, ¿Yuu tyꞌoon juu najndeiꞌñeen? 


text:
Juu veꞌ jnda tsꞌan na icyu nꞌoonhin, ndoꞌ ntjoo mꞌaan ndyee juu María, ndoꞌ mantyi ntjoo mꞌan ntyje juu Santiago, José, Simón yo ninꞌJudas, mantyje nquii juuhin. 


text:
Ndoꞌ mantyi quiiꞌ ntꞌan mꞌan nanntcu ntyje juu. Ngꞌe na nndaꞌ, ¿Nchu vaa na condëë itsꞌaa juu tsꞌianminꞌ, ndoꞌ veꞌ tsꞌan tsjöönhin? 


text:
<pb/>Mangꞌe joꞌ ndincyaahanꞌ na ngantyja nꞌonhan Jesús. Majoꞌ tso jon ndëëhan: —Minyuuchen na vja tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, mancüiixjen contꞌa nnꞌan na njonhin. Majoꞌ nque nnꞌan ndyuaaꞌ tsjoonꞌ juu yo nnꞌan chuuꞌhin, joo nanꞌñeen tyiꞌquintꞌahan na njonhin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nque nnꞌan tsjoonꞌ jon, ngꞌe tyíꞌcantyja nꞌonhan jon, joꞌ veꞌ cüantyi ro tsꞌian tꞌman sꞌaa jon quiiꞌ ntꞌanhan.<pb/>


text:
Majoo ngueeꞌñeen tomꞌaan Herodes na icoꞌxen jon ndyuaa Galilea. Joꞌ jndyii jon jñꞌoon na tonanꞌnein nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian tꞌman na totsꞌaa Jesús. 


text:
Tso Herodes ndëë nnꞌan na cotsantyja yo tsꞌian na conduihin: —Tsanvaꞌ majuu Juanhin, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan. Jndë vandoꞌ xco jon na tomꞌaan jon na tsꞌoohin. Mangꞌe na nndaꞌ, covityiꞌncyooꞌ tsꞌian tꞌmanminꞌ na itsꞌaa jon. 


text:
Nndaꞌ tso Herodes ngꞌe veꞌ tomꞌaan ya jon yo Herodías, scuuꞌ tyje jon Felipe. Ndoꞌ juu Juanꞌñeen, tsojnaanꞌ na tso jon nnon Herodesꞌñeen na tyiꞌquichuhanꞌ na mꞌaan jon yo scuuꞌ tyje jon, ngꞌe joꞌ na tꞌua jon tsꞌian ndëë sondaro ꞌnaanꞌ jon na quinanꞌtyenhan tsanꞌñeen, quitjueꞌhanhin vancjo. 


text:
<pb/>Ndoꞌ min na ninꞌquitscueeꞌ jon Juan, majoꞌ ncyaaꞌ jon nnꞌan, ngꞌe jndye nnꞌan tjiꞌhin cüenta na juu Juanꞌñeen tonduihin tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nguaa. 


text:
Majoꞌ ya na jnanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan na tueeꞌ xeechuuꞌ nquii Herodes, yajoꞌ yuscundyua jnda Herodíasꞌñeen, sijnon juu tondëëhan. Ndoꞌ taveeꞌ jndyi tsꞌon Herodes na nndaꞌ sꞌaa juu. 


text:
Joꞌ tcoꞌ jon ꞌndyo jon nnon juu yo jñꞌoon na tyiꞌjon quitscüejndyo jonhanꞌ. Ata tso jon na minꞌcya ro ꞌnan na ntcan juu nnon jon, nninncyaa jonhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, juu yuscundyuaꞌñeen, tyiiꞌ ndyee juu jñꞌoon nnon juu na can juu xquen Juan. Ndoꞌ tso juu nnon Herodes: —Ndö vaa ꞌnan na ntꞌue tsꞌön. Ncyaꞌ ndöhin cüii xio na ñjon xquen Juan, nquii tsan na itsiquindëëꞌ nnꞌan. 


text:
<pb/>Tiꞌndaaꞌ ntyjii Herodes ngꞌe nndaꞌ vaa ꞌnan na tcan juu, majoꞌ ngꞌe jndë tso jon na tyiꞌjeꞌquitscüejndyo jon jñꞌoon na tso jon nnon juu ndoꞌ ngꞌe na jndye nnꞌan mꞌan na conanꞌjon na tueeꞌ xeechuuꞌ jon, joꞌ tꞌua jon tsꞌian na quindui chaꞌxjen na tcan juu yuscundyuaꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ vi jndë na jntꞌahan na nndaꞌ, tyeyꞌonhan xquen Juanꞌñeen na ñjonhanꞌ quiiꞌ xio. Tyincyahinhanꞌ nnon yuscundyuaꞌñeen, ndoꞌ tëyꞌoon juuhanꞌ na mꞌaan ndyee juu. 


text:
<pb/>Jndë na tui na nndaꞌ, joo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Juan, tyecyꞌonhan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon. Tyequityꞌiuhanhin. Jndë joꞌ tyenanꞌquindyiihan Jesús ꞌnan na tui. Tyincyaa Jesús ꞌnan na tcüaꞌ ꞌon min nannon 


text:
<pb/>Xjen na jndyii Jesús na jndë jnanꞌcueeꞌ nanꞌñeen Juan, tua jon quityquiiꞌ vꞌaandaa, jnduiꞌ jon joꞌ yo já nnꞌan na tꞌman jon na quinanꞌjö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Sá ncüii joo naijon na ninnquë́. Majoꞌ joo nnꞌan, vi na jndë jndyehan na jndë vetꞌio jon ndaandue, yajoꞌ jnduiꞌhan njoonhan, tyꞌe ngꞌehan, tyencyahan ntyeeꞌ ꞌndyo juu ndaandueꞌñeen na tyentyjahan toncꞌë́n. 


text:
Ndoꞌ juu xjen na jnduiꞌ Jesús vꞌaandaaꞌñeen, jndyiaaꞌ jon cüii tmaanꞌ nnꞌan na jndye jndyi na jndë squehan joꞌ, ndoꞌ tyioo na viꞌnchjii jndyi jonhin. Sinꞌman jon nnꞌan vꞌi na sachohan. 


text:
Ndoꞌ xjen na vi vaninnton chjo, já nnꞌan na totsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, santyjáꞌ nnon jon. Jnduë́: —Nanein jndë tman ndoꞌ ntjoohin quiiꞌ jndëëhanꞌ. Mangꞌe joꞌ quijñonꞌ nanminꞌ, na cꞌohan njoon quijndë na nnanꞌjndahan ꞌnan ntcüaꞌhan. 


text:
<pb/>Yajoꞌ tꞌua jon tsꞌian na cüeꞌndyuaa nnꞌan cjooꞌ jndë quijndë. Ndë joꞌ tyꞌoon jon joo ꞌon tyooꞌñeen yo ve quitscaaꞌñeen, jndondë jon quiñoonꞌndue, ndoꞌ tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Jndë joꞌ tyjee jon xjen ntanꞌhanꞌ ndoꞌ tyincyaa jonhanꞌ ndë́. Ndoꞌ já tyincyáhanꞌ ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin. 


text:
Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen tcüaꞌ tëcjohan. Jndë joꞌ joo tyooꞌ ntanꞌ yo ninꞌquintcaa ntanꞌ na jntyꞌiihanꞌ, jnanꞌtjö́nhanꞌ, ndoꞌ jnanꞌquitꞌö́ nchoꞌve tsque yo joo ntanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ nnꞌan na tcüaꞌ tueeꞌ chaꞌna ꞌon min nannon, majoꞌ nanntcu yo yotsca, tajntꞌá cüentahan. Taca Jesús nnon ndaandue 


text:
<pb/>Jndë na tui na nndaꞌ, já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, tꞌua jon tsꞌian ndë́ na quitsacüetꞌiö́ nntꞌá ndaandue na ntsquë́ cüiichen ixndya. Majoꞌ nquii jon ntjohin na njñon jndyee jon nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, ndë joꞌ ndyontyja jon toncꞌë́n. 


text:
Ndoꞌ vi na jndë jñon jonhan na contcüeꞌhan ntꞌaahan, yajoꞌ tëva jon ncüii tyoꞌ na ninnquii jon na ntsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ xjen na tëvinton, ninvaa mꞌaan jon joꞌ na ninnquii jon. 


text:
Ndoꞌ juu vꞌaandaa na ñjö́n, jndë tueeꞌhanꞌ xoꞌncüe ndaandue na covetꞌió, majoꞌ ndicjahanꞌ ngꞌe toju ndaandue na vaquiñjonhanꞌ juuhanꞌ, ndoꞌ mantyi ityqueꞌ ndyaꞌ jndyehanꞌ. 


text:
Ya na jntyꞌiá na ndyoca jon nnon ndaandue, tyuë́ jndyí, jnanꞌxuá quityuë́, jnduë́: —ꞌOꞌ ntyjë, ncüaanꞌ tsꞌoo ndöꞌ. 


text:
<pb/>Majoꞌ ninꞌñoonꞌ tꞌman Jesús já. Itso jon ndë́: —Quinanꞌxuanhoꞌ ñuaanhoꞌ, tyiꞌndyuehoꞌ ngꞌe maja ndö. 


text:
<pb/>Ndoꞌ Pedro jeꞌ, tꞌa jon ꞌndyo Jesús: —Ta, xe na aa mayuuꞌ na ncuꞌ, quitsuꞌ na ncjöca nnon ndaatioo na ncjöquitjon ja ꞌuꞌ. 


text:
<pb/>Tso Jesús: —Quindyoꞌ. Ndoꞌ jnduiꞌ Pedro quityquiiꞌ juu vꞌaandaaꞌñeen. Taꞌ jon na taca jon nnon ndaatioo na taquitjonhin Jesús. 


text:
Majoꞌ xjen na jndyiaaꞌ jon na jndei jndyi mꞌaan jndye, jndyo ncüii na sityꞌuehanꞌhin, tyeꞌ nchjehanꞌhin quityquiiꞌ ndaaꞌñeen. Joꞌ sixuaa jon, tso jon: —Ta, cüjiꞌ ja quityquiiꞌ na toncuuꞌvahin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ ninꞌñoonꞌ tꞌuii Jesús ntꞌö juu, ndoꞌ tso jon nnon juu: —Icanhanꞌ na cantyjantyichen tsonꞌ. ¿Ndu na ve vaa sitiuꞌ? 


text:
Ngꞌe na nndaꞌ, já na mancüiixjen ñjö́n quityquiiꞌ vꞌaandaaꞌhin, tonquityë́ na tonnon Jesús. Tonanꞌtꞌmánꞌhin. Jnduë́ nnon jon: —ꞌUꞌ mayuuꞌ condui ꞌuꞌ Jnda nquii Tyoꞌtsꞌon. Sinꞌman Jesús nnꞌan vꞌi ndyuaa Genesaret 


text:
Ndoꞌ nnꞌan ndyuaaꞌñeen, xjen na taꞌjnꞌaanhin Jesús, jntꞌahan na tycya jñꞌoon ninvaa xiꞌjndio juu ndyuaaꞌñeen. Ndoꞌ joꞌ joo nnꞌan vꞌi na tomꞌan ndyuaa na mꞌanhin, tondyochohan tsoñꞌen nanꞌñeen na mꞌaan jon. 


text:
Tanhan jñꞌoon nnon jon na nncyaa jon na nntꞌuehan min veꞌ ꞌndyo ndiaaꞌ jon. Ndoꞌ ncüii ncüii nnꞌan na tꞌue ndiaaꞌ jon, jnꞌmanhan.<pb/>


text:
Yajoꞌ vendye nnꞌan fariseos na jnanhan Jerusalén yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, squenonhan na mꞌaan Jesús. Taxeeꞌhan nnon jon: 


text:
<pb/>—¿Ndu na joo nnꞌan na conanꞌjon jñꞌoon na mancyaꞌ, tyiꞌquitangueeꞌhan joo jñꞌoon na tquen ndochiihi? Ngꞌe nnꞌan ꞌnanꞌ tyiꞌquinanꞌquindëhan juu jñꞌoon na iquenhanꞌ xjen jaa na quituan nduë vitjachen na ntcüꞌa. 


text:
<pb/>Ndoꞌ sentcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan, tso jon: —Ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ, ¿Ndu na tyiꞌquitaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na tso Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ veꞌ na ninꞌquitsantyjahoꞌ jñꞌoon na tquen ndochiihi? 


text:
Ee ndö vaa na itso jñꞌoonꞌ jon: “Quitsaꞌ na njon tyeꞌ yo ꞌndyoꞌ.” Ndoꞌ itsontyichenhanꞌ: “Minninchen tsꞌan na itso jñꞌoonviꞌ nnon tye, ndyee juu, ijndeiꞌhanꞌ na quinanꞌcueeꞌ nnꞌanhin.” 


text:
Majoꞌ ꞌoꞌ conduehoꞌ na vanaan na ngitso tsꞌan nnon tye juu, ndyee juu: “Quitsitꞌman tsonꞌ ja, tajeꞌquindëë ntejndei ꞌuꞌ yo ꞌnan na itsitjahanꞌ ꞌuꞌ, ngꞌe tsoñꞌen ꞌnan njan jndë tyincyahanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon.” 


text:
Ndoꞌ contꞌahoꞌ na minꞌcya ro tsꞌan na ngitso na nndaꞌ, min tyiꞌicanhanꞌ na quitsꞌaa juu na njon tye juu, ndyee juu na ntixeeꞌ juuhan. Ndoꞌ na nndaꞌ conduehoꞌ, contꞌahoꞌ na juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon taꞌnan najndeihanꞌ ngꞌe contꞌahoꞌ na njonntyichen joo jñꞌoon na tquen ndochihoꞌ, chintyi jñꞌoon na tso nquii jon. 


text:
ꞌOꞌ na ve vaa na contꞌahoꞌ, juu jñꞌoon na toninncyaa Isaías, ya tacüjiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ. Ndö vaa na itso juu jñꞌoonꞌñeen:<pb/> 


text:
Nanminꞌ veꞌ yo jñꞌoon jndyuehin conanꞌtꞌmaanꞌhan ja.<pb/>Majoꞌ tꞌman vaa na tyiꞌxoncüeeꞌ nꞌonhan yo ja.<pb/> 


text:
Veꞌ jnꞌaan na conanꞌtꞌmaanꞌhin ja ngꞌe veꞌ jñꞌoon na conanꞌjndaꞌ nnꞌan conanꞌmanhan,<br/>chito aa jñꞌoon njan. Nndaꞌ vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na toninncyaa Isaíasꞌñeen. 


text:
<pb/>Jndë joꞌ tꞌman Jesús nnꞌan na jndye jndyiꞌhin na quinanꞌndyooꞌhan na mꞌaan jon. Tso jon ndëëhan: —Quindyehoꞌ jñꞌoon na ntsjö ndoꞌ cüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ: 


text:
Joo ꞌnan na icüaꞌ tsꞌan, tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na tyiꞌjiꞌua tsixuan juu na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ jñꞌoon tsanꞌ na itsinin tsꞌan, joohanꞌ iquenhanꞌ tsanꞌñeen na tyiꞌjiꞌua tsixuan juu na tonnon jon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ já nnꞌan na tqueenꞌ Jesús na quitsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, santyjáꞌ nnon jon, jnduë́ nnon jon: —¿Aa nchjiꞌ na juu jñꞌoon sininꞌ ndöꞌ, siꞌndaaꞌhanꞌ ngio nnꞌan fariseosꞌñeen? 


text:
<pb/>Joꞌ sintcüeꞌ jon jñꞌoon ndë́ na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ, itso jon: —Nquii Tyëhöꞌ na mꞌaan quiñoonꞌndue, ncüii cüii nnon ntjon na chito jon jnonꞌhanꞌ, nque jonhanꞌ xen nchꞌiooꞌchenhanꞌ. 


text:
Mangꞌe joꞌ tancꞌoon jñꞌoontiuhoꞌ ntyja ꞌnaan nanminꞌ. Itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhin chaꞌvijon nannchjan na conanꞌmanhan nato ndëë ntyje nchjanhan. Ndoꞌ mangiohoꞌ xjen na vayꞌoon tsannchjaanꞌ tyjenchjaanꞌ juu, ninvaa vehan ntycyaahan tsëꞌtsjoon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ tso Pedro nnon Jesús, tso juu: —Quitsiꞌmanꞌ chjo ndë́ nin ninꞌquitsiquindyi juu jñꞌoonvaꞌ na tyiꞌquitso nquiiꞌhan. 


text:
Aa tyiꞌquindiohoꞌ na tsoñꞌen ꞌnan na icüaꞌ tsꞌan, xiaꞌntyi quityquiiꞌ tsiaaꞌ juu coꞌohanꞌ, chito quiiꞌ ñuaanꞌ juu. Ndoꞌ ndë joꞌ chi ncja juu ꞌndyo jndëë. 


text:
Majoꞌ joo jñꞌoon na itsinin tsꞌan, quityquiiꞌ tsꞌon juu conanhanꞌ, ndoꞌ joohanꞌ cotquenhanꞌhin na tyiꞌjiꞌua tsixuan juu tonnon Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Ee quityquiiꞌ tsꞌon tsꞌan conan jñꞌoon tyia na itsitiu juu na ntscueeꞌ juu tsꞌan, ndoꞌ mantyi na veꞌ ndö ro ncꞌoon juu yo cüiichen tsꞌan na chito saaꞌ juu min chito scuuꞌ juu, oo na ncꞌoon juu yo tyje sꞌa juu, tyje scu juu, oo na nchꞌuee juu, oo na ntsinin juu quintu cjooꞌ cüiichen tsꞌan, oo jñꞌoon tsanꞌ, jñꞌoon ntjein. 


text:
Joo nanꞌminꞌ cotquenhanꞌhin na tyiꞌjiꞌua tsixuan juu na tonnon Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ na ntcüaꞌ tsꞌan na veꞌ tyiꞌquiman juu ntꞌö chaꞌxjen jñꞌoon na cotquen nnꞌan fariseos, juuhanꞌ tyiꞌxeꞌquenhan tsꞌan na tyiꞌjiꞌua conduihin na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Cüii tsanscu na tovantyja tsꞌon juu Jesús 


text:
Ndoꞌ cüii tsanscu tsjan nnꞌan cananita na mꞌaan ya juu ndyuaaꞌñeen, tëtsindyooꞌhin na mꞌaan Jesús, jndei sixuaa juu nnon jon, itso juu: —Nndaꞌ ta na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, cyonꞌ na ntyꞌia rö nchjiꞌ. Juu yuscu chjo jnda, ji vaa jndyi iquenon juu na mꞌaan jndyetyia quiiꞌ tsꞌon juu. 


text:
<pb/>Majoꞌ tajñꞌoon tꞌa Jesús. Joꞌ jnanꞌndyooꞌ já nnon jon, jnduë́: —Cüa, quijñonꞌ tsanscuvaꞌ, ngꞌe itscüëtëꞌ jon já na ndyotsixuaa jon toncꞌën. 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús, tso jon: —Xiaꞌntyi iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na quindyoyꞌön jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon tondëë nnꞌan ndyuaa Israel. Ngꞌe joohin itsijonhanꞌhin chaꞌvijon quinman na jndë tsu. 


text:
<pb/>Majoꞌ tsanscuꞌñeen sindyooꞌhin, tëcoꞌxtye jon nnon Jesús, tso jon: —Nndaꞌ ta, quitejndeiꞌ ja, riiꞌ. 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús, sinin jon jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ, itso jon: —Joo yotsca na cocüaꞌ, tyiꞌquichuhanꞌ na ncüjiꞌ tsꞌan ꞌnan jndyue joo ndoꞌ na ncjuꞌ juuhanꞌ ndëë quindëꞌ quijndë. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tꞌa tsanscuꞌñeen ꞌndyo jon: —Mayuuꞌ ta, majoꞌ min na nndaꞌ, quindëꞌ quijndë cocüaꞌ oꞌ ꞌnan quijndë na cocyaa nacjeeꞌ mesa ꞌnaanꞌ tyꞌo oꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo tsanscuꞌñeen, itso jon: —ꞌUꞌ tsanscu, tꞌman vantyja tsonꞌ. Quindui chaꞌxjen na macanꞌ. Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen jnꞌman yuscu chjo jnda jon. Jndye nnꞌanvꞌi sinꞌman Jesús 


text:
<pb/>Jndë na jnduiꞌ Jesús joꞌ, sá yohin na tja ntcüeꞌ jon ꞌndyo ndaandue Galilea. Tëva jon cüii tyoꞌ, tëcüetyen jon joꞌ. 


text:
Jndye jndyi nnꞌan squehan na mꞌaan jon. Ndoꞌ jndyochohan vendye nnꞌan ntjein ngꞌe, yo nnꞌan na nchjan yo nnꞌan na tyiꞌquindë nduee, yo nnꞌan na ndiquinanꞌnein, yo nnꞌan na mañoon ntycu totjon. Tquenhan nnꞌan vꞌiꞌñeen tonnon Jesús, ndoꞌ sinꞌman jonhan. 


text:
Ndoꞌ joo nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, tyincyaahanꞌ na tëveeꞌ jndyi ngiohan na jntyꞌiahan na joo nnꞌan na ndiquinanꞌnein, ya conanꞌneinhan, joo nnꞌan na tyiꞌquindë nduee, yo ngꞌe, jndë tcoꞌ yahanꞌhin, ndoꞌ nnꞌan nchjan, xuee cojntyꞌiahan. Ndoꞌ tonanꞌtꞌmaanꞌ nanꞌñeen nquii Tyoꞌtsꞌon cüenta nnꞌan Israel. Tyincyaa Jesús ꞌnan tcüaꞌ ninnque min nannon 


text:
<pb/>Tꞌman Jesús já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon toninncyaa jon. Tso jon: —Ntyꞌia ro nanminꞌ nchji ngꞌe nein jndë jndë ndye xuee na mꞌanhan yo ja ndoꞌ jndë ntycüii ꞌnan na yꞌonhan na ntcüaꞌhan. Ndoꞌ tyiꞌninꞌquijñön ntcüꞌëhan ntꞌaahan na ninvaa ninꞌjndoꞌhan, ngꞌe nndëë ntsꞌaahanꞌ na ngüejaanhan nato. 


text:
<pb/>Joꞌ jnduë́ nnon jon: —Ntjoohin veꞌ jndëë mꞌan jaa. ¿Yuu jon ya nnanꞌjntꞌá ꞌnan na nninnonhanꞌ na ntcüaꞌ nanminꞌ na jndye jndyihin? 


text:
<pb/>Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús ndë́, tso jon: —¿Tsaꞌnndaꞌ tyooꞌ yꞌonhoꞌ? Joꞌ jnduë́ nnon jon: —Ninntyqueꞌhanꞌ yo vendye quintcaa quijndë. 


text:
Ndoꞌ tyꞌoon jon cüenta tyooꞌñeen yo quintcaaꞌñeen, ndoꞌ vi jndë na tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌ tyjee jon xjen ntanꞌhanꞌ ndoꞌ tyincyaa jonhanꞌ ndë́, ndoꞌ já tꞌö́nhanꞌ ndëë tsoñꞌen nanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ tsoñꞌenhan tcüaꞌ tëcjohan. Ndoꞌ ntanꞌ quijndë na jntyꞌiihanꞌ, tueeꞌ ntyqueꞌ ntque na jnanꞌquitꞌö́ yohanꞌ. 


text:
Ndoꞌ joo nnꞌan na tcüaꞌ, chaꞌna ninnque min nannon min tajntꞌahan cüenta tsaꞌnndaꞌ nanntcu yo yotsca. 


text:
Ndoꞌ vi na jndë tyincyaa Jesús tsꞌon nanꞌñeen, yajoꞌ tua nndaꞌ jon vꞌaandaa, sá yohin, squë́ ndyuaa Magadán.<pb/>


text:
Nque nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo nnꞌan tmaanꞌ saduceos squehan na mꞌaan Jesús. Tanhan nnon jon na quitsꞌaa jon jnꞌaan na njntyꞌiahan na ntsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌ na jnan jon quiñoonꞌndue. 


text:
<pb/>Majoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan, tso jon: “Ya na jndë tman ndoꞌ cojntyꞌiahoꞌ na mꞌaan chincyu vequindyaꞌ tsjöꞌndue, conduehoꞌ na ya jndyi nnonco cüiichen xuee.” 


text:
Majoꞌ vi na jndë tonco juu xueeꞌñeen, ndoꞌ cojntyꞌiahoꞌ na ntyja chincyu jntꞌa na colo ve, conduehoꞌ na nguaꞌ. ꞌOꞌ nnꞌan na tyiꞌninncüii cotjiꞌhoꞌ cüenta, ꞌoꞌ jndaꞌ nquenhoꞌ na cotjiꞌhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ chincyu na ntyja tsjöꞌndue, majoꞌ ndicüaaꞌ nꞌonhoꞌ nin ninꞌquitsiquindyi joo tsꞌian tꞌman na cojntyꞌiahoꞌ na matsꞌa. 


text:
<pb/>Tsontyichen Jesús: “Nnꞌan na mꞌan nanein, tyia nnꞌanhan, jndë jntyꞌehan Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ min na nndaꞌ, cotanhan na njntyꞌia ndëëhan cüii jnꞌaan tꞌman. Majoꞌ tyiꞌjeꞌquitsꞌa ꞌnan na cotanhan, xiaꞌntyi cüaaꞌ nꞌonhan nchu vaa itsiꞌmanhanꞌ ꞌnan na tquenon juu Jonás.” Jndë joꞌ tja jon, jntyꞌii jon nanꞌñeen. Tsquentë na nanꞌxuan nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo tmaanꞌ saduceos 


text:
<pb/>Ndoꞌ sá nntꞌá cüiichen ixndyaaꞌ ndaandue. Ndoꞌ vi na jndë squë́ joꞌ yo Jesús, tëñjoonꞌ nꞌö́n na tsuuꞌ tcya nꞌö́n na ntsayꞌö́n ꞌnan na ntcüꞌá. 


text:
Tso jon ndë́: —Quitquen jndyohoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ juu tsquentë na nanꞌxuan nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo nnꞌan tmaanꞌ saduceos. 


text:
<pb/>Ndoꞌ já na tꞌman jon na quinanꞌjö́n yo jñꞌoon toninncyaa jon, tꞌá na conanꞌnë́n nquë́ ndëë ntyjë́, jnduë́: —Nndaꞌ jñꞌoon tsinin jon ndëë ngꞌe taꞌnan cyꞌön ꞌnan ntcüꞌa. 


text:
<pb/>Majoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús na nndaꞌ mꞌaanꞌ nꞌö́n, joꞌ tso jon ndë́: —ꞌOꞌ na chjo vantyja nꞌonhoꞌ. ¿Ndu na conanꞌneinhoꞌ ndëë ntyjeehoꞌ ngꞌe na tajndyoyꞌonhoꞌ ꞌnan na ntcüꞌa? 


text:
¿Aa tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoonvaꞌ na tsjö? ¿Aa tyiꞌcañjoonꞌ nꞌonhoꞌ joo ꞌon tanꞌ tyooꞌñeen na tyjë xjen ntanꞌhanꞌ na tcüaꞌ ꞌon min nnꞌan ndoꞌ tiꞌndyo tsque na tua tyooꞌ ntanꞌ na jntyꞌiihanꞌ na jnanꞌvehoꞌ? 


text:
Ndoꞌ ¿Aa min tyiꞌcañjoonꞌ nꞌonhoꞌ cüiichen ntyqueꞌ tanꞌ tyooꞌ na tcüaꞌ ninnque min nanꞌñeen, ndoꞌ mantyi tiꞌndyo tsque na tua tyooꞌ ntanꞌ na jntyꞌiihanꞌ? 


text:
Ndoꞌ na sꞌa nanꞌminꞌ, ¿Ndu na tataaꞌ nꞌonhoꞌ na min chito matsinën ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na ntcüꞌa? Matsjö na quitquenhoꞌ cüenta juu tsquentë na nanꞌxuan nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo nnꞌan saduceos. 


text:
<pb/>Yajoꞌ taaꞌ nꞌö́n na chito tso jon na quitquë́n cüenta juu tsquentë na coninjntꞌue na condë tyooꞌ, majoꞌ tsiꞌman jon ndë́ na quintꞌá cüenta ntyja ꞌnaanꞌ joo jñꞌoon na conanꞌman nnꞌan fariseos yo nnꞌan saduceos. Tjiꞌ jndyoyu Pedro na Jesús conduihin Mesías 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë squë́ ndyuaa cüentaaꞌ tsjoon Cesarea Filipo yo Jesús, já na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, taxeeꞌ jon ndë́, tso jon: —Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ¿Nin tsꞌan condue nnꞌan na condui ja? 


text:
<pb/>Tꞌá ꞌndyo jon, jnduë́: —Mꞌan nnꞌan conduehan na ꞌuꞌ Juan, nquii tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan. Ndoꞌ ñꞌen nnꞌan conduehan na ꞌuꞌ Elías, ndoꞌ vandyaꞌ mꞌan nnꞌan na conduehan na ꞌuꞌ Jeremías oo cüiichen tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. 


text:
<pb/>Tso Jesús nnon Pedro: —ꞌUꞌ Simón, jnda Jonás, ngꞌe na mavaaꞌ tsonꞌ na nndaꞌ, tꞌman jndyi ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan ꞌuꞌ ngꞌe chito aa veꞌ tsꞌan siꞌmanhanꞌ nnonꞌ, nquii Tyëhöꞌ na mꞌaan quiñoonꞌndue, juu jon incyaa na mavaaꞌ tsonꞌ ntyja njan. 


text:
ꞌUꞌ jndyuꞌ Pedro, jñꞌoon na tsiquindyihanꞌ tsjöꞌ, ndoꞌ nacjooꞌ jñꞌoon jndyoyu na tsuꞌ ntyja njan, joꞌ ntquën tmaanꞌ nnꞌan na macüji ntyja njan. Ndoꞌ min yotyia na mꞌan quityquiiꞌ vꞌio na nanꞌxuan najndë tyiꞌjeꞌquindëë ntjueꞌ cjehin joo nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüenta ja. 


text:
Ja nninncya na ntsixuanꞌ najnduꞌ na ntsiꞌman jndyoyuꞌ ndëë nnꞌan nin jñꞌoon na nninncyahan chaꞌ cüaaꞌ nꞌonhan nin ꞌnan quintꞌahan, chaꞌ ndëë ntyeꞌntjon Tyoꞌtsꞌonhan. Jñꞌoon na ntsuꞌ na tyiꞌitsohanꞌ na nntꞌa nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, ntsijonhanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen yo jñꞌoon na ntyjii nquii jon. Ndoꞌ jñꞌoon na ntsuꞌ na vanaan na ntꞌa nnꞌan, mantyi ntsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen jñꞌoon na ntyjii nquii jon na vanaan na nque nnꞌan na conduihin cüentaaꞌ jon quintꞌahan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ jaaꞌ jñꞌoon na tso Jesús ndë́ na minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnanꞌmán na nquii jon conduihin Mesías. Itsiquindyi Jesús na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin 


text:
<pb/>Xjenꞌñeen já na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, taꞌ jon na itsiꞌman jon ndë́ na mancüii xjen icanhanꞌ na chi ncja jon Jerusalén. Ndoꞌ joo nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan na mꞌan juu tsjoonꞌñeen, yo ntyee na conintque ndëë nanꞌñeen, yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, nnanꞌjndaꞌ nanꞌñeen na ntquenon jon naviꞌ tꞌman ndoꞌ nntꞌahan na cueꞌ jon, majoꞌ xee na jndë ndye ngüandoꞌ xco jon. 


text:
Ndoꞌ vi na jndë jndyii Pedro na nndaꞌ, tëyꞌoon jon Jesús vi ntyja, taꞌ jon na jaaꞌ jñꞌoon tso jon nnon Jesús, tso juu: —Tyiꞌntsitiuꞌ na nndaꞌ, ta, tyiꞌjon ncyaa Tyoꞌtsꞌon na ngenoonꞌ na nndaꞌ. 


text:
<pb/>Tequen Jesús, itso jon nnon Pedro: —Quenanꞌ ꞌuꞌ na tonön, ꞌuꞌ yo Satanás mavayonꞌ jñꞌoon. ꞌUꞌ ninꞌquitsaꞌ na ntsitja ja, ngꞌe chito mꞌaanꞌ tsonꞌ chaꞌxjen itsitiu nquii Tyoꞌtsꞌon, ꞌuꞌ mꞌaanꞌ tsonꞌ chaꞌxjen na mꞌaanꞌ nꞌon nnꞌan. 


text:
<pb/>Jndë joꞌ tso Jesús ndë́ na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon: —Minninchen tsꞌan na ninꞌcayꞌoon juu yo jñꞌoon na mancya, icanhanꞌ na cüjihin yo ꞌnan na itsitiu nquii juu. Quintjo ya nchjii juu yo naviꞌ na iquenon juu, min xe na aa ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntscueeꞌhanꞌhin, ndoꞌ mantyi quindyontsijonhin yo ꞌnan na matsꞌa. 


text:
Ngꞌe minninchen tsꞌan na incyaa juu na cuaanquii na nin ꞌnan na ngenon juu, ngꞌe na mꞌaan juu ntyja njan, tsanꞌñeen ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu. Majoꞌ minninchen tsꞌan na itsijndaꞌ nquii juu nchu ya chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu, ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ngitsu ñuaanꞌ juu. 


text:
Tanin, min xe na aa ninvaa tsonnangue ngüantjon tsꞌan, majoꞌ xe na aa ngitsu ñuaanꞌ juu, ¿Yuu vaa na itejndei nanꞌñeenhin? Mangiohoꞌ na taꞌnan ncüii nnon na nninncyaa tsꞌan na ngüañoonꞌhanꞌ juu chaꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu. 


text:
Ja na condui tsansꞌa na tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, nndyö nntꞌa tsonnangue yo ángeles cüentaaꞌ Tyëhöꞌ. Yajoꞌ chaꞌxjen conditꞌmaanꞌ jon, majoꞌntyi ntsixuan ja. Juu xjenꞌñeen ntsꞌa na ncüii cüii tsꞌan ncyꞌoon juu cüenta ntyjantyi ꞌnan na totsꞌaa juu, aa ꞌnan na ya, ndoꞌ aa ꞌnan natyia. 


text:
Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, quiiꞌ ntꞌanhoꞌ mꞌan ntyjeehoꞌ na tyiꞌxeꞌcüjehan ata xjen na jndë jntyꞌia ndëëhan ja na condui tsꞌan na jnan quiñoonꞌndue na ncüjë na ntyentjön.<pb/>


text:
Jndë na tenon yon xuee na tso Jesús na nndaꞌ, ndoꞌ tëyꞌoon jon Pedro yo Santiago yo ninꞌJuan tyje Santiago. Tëchu jonhin xquen cüii tyoꞌ ndye naijon na ninnquehan. 


text:
Xjen na cojntyꞌiahan ndoꞌ siñoonhanꞌ jon tondëëhan, sꞌaahanꞌ na maninꞌ conduiꞌnduiꞌ nnon jon chaꞌvijon na xuee ndoꞌcüjioonꞌ. Ndoꞌ iscüaquenhanꞌ ndiaaꞌ jon na quichiꞌhanꞌ chaꞌxjen quichiꞌ na xuee chon. 


text:
Ndoꞌ juu xjenꞌñeen tityincyooꞌ ve nnꞌan na tomꞌan tivio, Moisés yo ninꞌElías, jnanꞌneinhan yo Jesús. 


text:
Ndoꞌ veꞌ tsoto Pedro nnon jon: —Nndaꞌ Ta, vaa ya jndyi na mꞌán ntjoohin. Xe na aa caveeꞌ nchjiꞌ, nnanꞌyá ndye xqueꞌ ntjoohin, cüiihanꞌ cüentaꞌ ncuꞌ, cüiihanꞌ cüentaaꞌ Moisés, ndoꞌ ninꞌcüiichenhanꞌ cüentaaꞌ Elías. 


text:
<pb/>Ninvaa na itsinin Pedro, ndoꞌ jndyoquioo ncüii chincyu quichiꞌ na quixuee jndyihanꞌ nacjohan. Iscuꞌhanꞌhin. Jndyehin jndyeeꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon quityquiiꞌ juu chincyuꞌñeen, tso jon: —Juu tsansꞌavahin conduihin Jnda na venchji jndyihin. Ninnquiiꞌchen incyaahanꞌ na nën ntyja ꞌnaanꞌ jon. Quitangueeꞌhoꞌ jñꞌoon na incyaa jon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joo ndye nanꞌñeen na totsayꞌonhan jñꞌoon yo Jesús, xjen na jndyehan juu jñꞌoonvaꞌ, tyetaꞌngiohan xenꞌ tyuaachen, mioon jndyi tyuehan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ viochen xjen na tyecuehan juu tyoꞌñeen, jaaꞌ jñꞌoon sinin Jesús ndëëhan, tso jon: —Viochen xjen na ninvaa vantꞌö, minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnduehoꞌ ꞌnan na jntyꞌiahoꞌ quichen. Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ncüꞌiö, ndë joꞌ ngüantꞌö xcö. Juu xjenꞌñeen vanaan na nnanꞌneinhoꞌ ndëë nnꞌan juu ꞌnan na jndë jntyꞌia ndëëhoꞌ. 


text:
<pb/>Yajoꞌ já na totsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, taꞌxꞌë nnon jon: —Ndoꞌ nnꞌan na conanꞌman nchu vaa tsiꞌman jñꞌoon na tquen Moisés ¿Ndu conduehan na itsohanꞌ na juu Elías ncüjeeꞌ jndyee, ndë joꞌ ncüjeeꞌ Cristo? 


text:
<pb/>Joꞌ tꞌa Jesús jndyuë́: —Mayuuꞌ na conanꞌmanhan na Elías ncüjeeꞌ jndyee, ndoꞌ ntsijndaꞌ jon tsoñꞌen. 


text:
Majoꞌ ja matsjö ndëëhoꞌ na jndë tyjeeꞌ jon, min tataaꞌ nꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ndoꞌ jntꞌahan yo jon chaꞌxjen na ntꞌue nꞌonhan. Ndoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, majoꞌntyi nntꞌahan yo ja. 


text:
<pb/>Joꞌ taaꞌ nꞌö́n na itsinin Jesús ndë́ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan. Sinꞌman Jesús cüii yusꞌachjo na veꞌ coquiootohin 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë squë́ ntꞌá naijon na mꞌan nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, jndyo sindyooꞌ cüii tsansꞌa na mꞌaan Jesús. Tacoꞌxtye juu na tonnon jon. 


text:
Itso juu: —Nndaꞌ ta, cꞌonꞌ na ndyiaꞌ ro ntyjiꞌ yusꞌachjo jnda. Ee nayꞌoon jndyetyiahin ndoꞌ ji vaa jndyi iquenon juu. Jndye jnda itsquioohanꞌhin quityquiiꞌ chon, ndoꞌ mantyi quiiꞌ ndaa. 


text:
Ndoꞌ jndyoyꞌönhin na mꞌan nnꞌan na cotsayꞌon yo jñꞌoon na mancyaꞌ, majoꞌ tyíꞌquindëë nnanꞌnꞌmanhan juu. 


text:
<pb/>Nquë́ na totsayꞌö́n jñꞌoon yo Jesús, tꞌa jon, tso jon ndë́: —ꞌOꞌ nnꞌan na tyiꞌninꞌcantyja nꞌonhoꞌ ja na conanꞌqueꞌto nꞌonhoꞌ. ¿Tsaꞌnndaꞌ xjen vio na icanhanꞌ na nntjo ja yohoꞌ na ntsiꞌmanntyëchën ndëëhoꞌ? ¿Tsaꞌnndaꞌ xuee na icanhanꞌ na ntsꞌa tsꞌian quiiꞌ ntꞌanhoꞌ ata na ncüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ nchu vaa najndei na tsixuan Tyoꞌtsꞌon? Quindyoyꞌonhoꞌ yusꞌachjöhöꞌ ntjoohin. 


text:
<pb/>Yajoꞌ sityiaꞌ Jesús juu jndyetyiaꞌñeen ndoꞌ yo najndeiꞌhanꞌ sꞌaa jon na quinduiꞌhanꞌ quiiꞌ tsꞌon yuꞌñeen. Maninñoonꞌ jnꞌman juu. 


text:
<pb/>Jndë na tui na nndaꞌ, yajoꞌ já na conanꞌjö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, jntꞌuí vi ntyja naijon na ninnquë́ yohin. Taꞌxꞌë́ nnon jon: —¿Ndu na tyíꞌquindëë ntjíꞌ jndyetyiaꞌñeen? 


text:
<pb/>Sentcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndë́, itso jon: —Jnaanꞌ na tyiꞌvantyja ya nꞌonhoꞌ Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na tajndëë jntꞌahoꞌ. Majoꞌ tanin, min xe na aa chjo vantyja nꞌonhoꞌ chaꞌxjen quijndë cüii ntqueenꞌ mostaza, majoꞌ tꞌman tsꞌian nndëë ntꞌahoꞌ. Min na covenonhoꞌ ncüii na jndyaaꞌ jndyi na ntꞌahoꞌhanꞌ, na itsijonhanꞌ juuhanꞌ ngiohoꞌ chaꞌvijon tyoꞌ tꞌman, majoꞌ nndëë ntꞌahoꞌ. Quinduehoꞌ nnonhanꞌ: “Quenanꞌ tonnön, cjaꞌ ndöꞌñeenchen,” Ndoꞌ ngenaanꞌhanꞌ. Ee taꞌnan cüii nnon na tyiꞌjeꞌquindëë ntꞌahoꞌ xe na aa covantyja nꞌonhoꞌ. 


text:
Majoꞌ jndyetyiaminꞌ icanhanꞌ na quityje tsꞌan ꞌnan ꞌndyo tsꞌan ndoꞌ na ntsinin juu nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ nndëë ncüjiꞌ juuhanꞌ. Itsiquindyi nndaꞌ Jesús na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin 


text:
<pb/>Ndoꞌ viochen xjen na tomantyꞌí ndyuaa Galilea, tso Jesús ndë́ na juu jon na conduihin tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon jon na coxen jon tsoñꞌen nnꞌan, mꞌaan nin juu na nninncyaa cüentahin nduee nnꞌan. 


text:
Ndoꞌ nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin, majoꞌ xee na jndë ndye nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ngüandoꞌ xco jon. Vi na jndë jndyë́ na nndaꞌ, sichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌö́n. Tyion Jesús sꞌon cüentaaꞌ vatsꞌon tꞌman 


text:
<pb/>Jndë na tueeꞌ Jesús tsjoon Capernaum yo já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon toninncyaa jon, joo nnꞌan na cotye sꞌon cüentaaꞌ vatsꞌon tꞌman, squehan na mꞌaan Pedro. Jnduehan nnon jon: —Juu tsan na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, ¿Aa tyiꞌityion jon sꞌon cüentaaꞌ vatsꞌon tꞌman? 


text:
<pb/>Tꞌa Pedro, itso jon: —Ityion jonhanꞌ. Jndë tiquiuuꞌ chjo na tui na nndaꞌ, ndoꞌ tueeꞌ Pedro na vaa vꞌaa, tëqueeꞌ jon joꞌ. Ndoꞌ Jesús jeꞌ, tityuaaꞌntyi jon, taꞌ jon na sinin jon jñꞌoon tyiꞌquitsiꞌman nquiiꞌhanꞌ nnon Pedro. Tso jon: —ꞌUꞌ Simón, ¿Nchu vaa macüjiꞌ cüenta? Joo nnꞌan na mꞌan nꞌian tꞌman, ¿Nin nnꞌan matsitiuꞌ na cotꞌua nanꞌñeen tsꞌian ndëëhin na quityionhan sꞌonndyuaa? ¿Aa nnꞌan ndyuaahan na ntquenhan jñꞌoon na quityion nanꞌñeen sꞌonꞌñeen, ndoꞌ aa nnꞌan na veꞌ cotsque ya? 


text:
<pb/>Tꞌa Pedro ꞌndyo jon, tso juu: —Nnꞌan na veꞌ cotsque ya, joohan contꞌa nanmꞌannꞌian tꞌman na quityionhan sꞌonꞌñeen, chito nnꞌan na mꞌan ndyuaahan. Tsochen Jesús: —Yajoꞌ joo nnꞌan ndyuaahan, tyiꞌicanhanꞌ na ndyionhinhanꞌ. 


text:
Majoꞌ min na nndaꞌ, chaꞌ tyiꞌnanꞌvjee nnꞌan na conanꞌncüi sꞌon cüentaaꞌ juu vatsꞌon tꞌman, ndyiön chaꞌxjen na ntꞌue nꞌonhan. Mangꞌe joꞌ cjaꞌ ꞌndyo ndaandue, cjuꞌ tsiꞌquintycüe. Quitscaa na ncüjiꞌ jndyeeꞌ, quitsinueinꞌ ꞌndyo oꞌ, joꞌ ntjiꞌ cüii xoquituꞌ na juuhanꞌ ndinonhanꞌ na ndyionꞌ ntyja njan ndoꞌ yo ntyja ꞌnanꞌ. Cayonꞌhanꞌ, na nninncyaꞌhanꞌ ndëëhan.<pb/>


text:
Majuuntyi xjenꞌñeen já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, santyjáꞌcyá na mꞌaan jon. Taꞌxꞌë nnon jon, jnduë́: —¿Nin juu ncꞌoon na njonntyichen conduihin naijon na ityentjon Tyoꞌtsꞌon? 


text:
Itso jon ndë́: —Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, icanhanꞌ na quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na conanꞌtiuhoꞌ, ndoꞌ cꞌonhoꞌ chaꞌna yoquijndë na tyiꞌquinanchon joo na ndinjonhin, yajoꞌ nndëë nnanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ityentjon Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Yajoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ijuꞌcjehin min tyiꞌquintꞌue juu na ndiquinjonhin, itsijonhanꞌhin chaꞌna yuchjova. Juu tsanꞌñeen njonntyichen conduihin naijon na ityeꞌntjon nquii Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Ndoꞌ minninchen tsꞌan na yo xuë iyꞌoon juu cüenta ncüii yuchjo chaꞌna yuvahin, ncö iyꞌoon tsanꞌñeen cüenta. Vaa na toncuuꞌ xe na ntꞌaha ꞌnan tyia 


text:
<pb/>“Majoꞌ minꞌninchen tsꞌan na itsꞌaa juu ncüii ꞌnan na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na ngacüaaꞌ ncüiichen tsꞌan na tyiꞌtꞌman na vantyja tsꞌon juu ja, yantyichen na nnanꞌtyen nnꞌan tosu tꞌman xtyoꞌ tsanꞌñeen ndoꞌ quitjueꞌhanhin quiiꞌ ndaandue, cueꞌ juu. 


text:
Viꞌ jndyi na coquenon nnꞌan tsonnangue na jndye nnon ꞌnan tyia na contꞌahan na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na vacüaaꞌ nnꞌan na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ tanchu ya, ngꞌe mancüiixjen minhanꞌ. Majoꞌ juu tsꞌan na itsꞌaa juu ꞌnan na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ na ngacüaaꞌ cüiichen tsꞌan na quitsꞌaa juu ꞌnan tyia, viꞌ jndyi ngenon tsanꞌñeen. 


text:
<pb/>“Cüii ntꞌöꞌ, cüii ngꞌeꞌ, xe na aa ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ngacüaaꞌ ꞌuꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon na matsitja ꞌuꞌ, quenꞌ xjen joohanꞌ chaꞌvijon jndë tyjeꞌhanꞌ na ntyqueꞌhanꞌ, chaꞌ tantsitjantyi ꞌuꞌ. Ngꞌe yantyichen min xe na aa tyiꞌquindë ꞌuꞌ chaꞌ na nndëë ntsixuanꞌ na tyiꞌquintycüii na ngüandoꞌ ñuan ꞌnanꞌ, chito na quindë ꞌuꞌ ndoꞌ na ntjueꞌ ángeles ꞌuꞌ quiiꞌ chon na tyiꞌjon quinduuꞌ. 


text:
Ndoꞌ mantyi xe na aa veꞌ tsojnaanꞌ ꞌnan na mandyiaꞌ itsꞌaahanꞌ na vacüaaꞌ ꞌuꞌ na matsitja ꞌuꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, quenꞌ xjenhanꞌ chaꞌvijon na macüjiꞌ tënnonꞌ ndoꞌ na ntyqueꞌhanꞌ chaꞌ tyiꞌntsitjantyichen ꞌuꞌ. Ee yantyichen ntsixuanꞌ na tyiꞌquintycüii na ngüandoꞌ ñuan ꞌnanꞌ min na ninncüii tënnonꞌ, chito na quindë vehanꞌ ndoꞌ na ntjueꞌ ángeles ꞌuꞌ quiiꞌ chon vꞌio. Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ quitsman na tsu 


text:
<pb/>“Quitquenhoꞌ cüenta na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhoꞌ ncüii joo nanmin na tyiꞌtꞌman vantyja nꞌonhin. Matsjö ndëëhoꞌ joo ángeles cüenta nanꞌñeen, ninnquiiꞌchen cotsquehan na mꞌaan nquii tyëhöꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, cotquenhan cüenta nin ꞌnan contꞌa nnꞌan nanꞌñeen. 


text:
Ee ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, jndyö na ntsinꞌman ja ñuaan nnꞌan na tsuhan. 


text:
<pb/>“¿Nchu vaa cotjiꞌhoꞌ cüenta? Xe na aa mꞌaan ncüii tsꞌan na mꞌan ncüii ciento quinman ntsjuenꞌ, ndoꞌ tsu ncüii joo choꞌñeen, ¿Aa chi nꞌndyii juu joo nenquennꞌan nchoꞌnqui vantjoꞌ ñjen choꞌñeen cjooꞌ tyueꞌ ndoꞌ ngaquintꞌue juu choꞌñeen na tsu? 


text:
Ndoꞌ vi na jndë ntjii jon juu oꞌ, jñꞌoon na mayuuꞌ neiinꞌntyichen jon yo juu quitsmanꞌñeen, chintyi yo tsoñꞌen quinmanꞌñeen na tyíꞌcatsu oꞌ. 


text:
Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyehoꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue. Joo nnꞌan na tyiꞌnjon conduihan, minꞌncüiihan tyiꞌquintꞌue tsꞌon jon na ngitsu ñuaanhan. Nanꞌxuan jaa na quinanꞌtꞌman nnꞌön ntyjë 


text:
<pb/>“Xe na aa mꞌaan cüii tyꞌiuꞌ na vantyja tsꞌon na itsitjahin nnonꞌ, cüa, cjaꞌ cüanꞌ yaꞌhin xjen na ninnquii juu. Quitsiꞌmanꞌ nnon juu na sitjahin. Ndoꞌ xe na aa ndyii juu jñꞌoon na tsuꞌ, yajoꞌ jndë jnanꞌntycüiihoꞌ jñꞌoon ndoꞌ jndë tejndeiꞌhin na ntjo ya ntcüeꞌhin tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Majoꞌ xe na aa tyiꞌninꞌquindyii juu jñꞌoon na matsuꞌ, yajoꞌ cayonꞌ ncüii oo ve tsꞌan, cꞌohan yo ꞌuꞌ chaꞌ nndyehan jñꞌoon na conanꞌneinhoꞌ chaꞌ cüaaꞌ jndaꞌ nꞌonhan nchu vaa jñꞌoon jnanꞌneinhoꞌ yo juu tsanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ xe na aa min tyiꞌninꞌquindyii juu jñꞌoon na condue nanꞌñeen, yajoꞌ juu tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon Tyoꞌtsꞌon, quitsiquindyiꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. Ndoꞌ xe na aa majoꞌntyi tyiꞌninꞌquindyii juu jñꞌoon na condue nanꞌñeen nnon juu, yajoꞌ taꞌnan ncüiichen nnon na ndëë ntsaꞌ. Cüjiꞌ cüenta na tsixuan juu yo ntyja ꞌnanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na tyiꞌtsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon, tsijonhanꞌhin chaꞌvijon tsꞌan ique sꞌon cüentaaꞌ gobiernon tsjoon Roma. 


text:
<pb/>“Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, joo nnꞌan tsonnangue na jndë vantyja nꞌon, minꞌcya ro jñꞌoon na conduehoꞌ na tyiꞌquichuhanꞌ na nntꞌahan, ntsijonhanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen chaꞌxjen na ntyjii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ minꞌcya ro jñꞌoon na conduehoꞌ na ndëë ntꞌa nnꞌan na vantyja nꞌon, mantyi ntsijonhanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen chaꞌxjen na ntyjii nquii jon. 


text:
<pb/>“Mantyi matsjö ndëëhoꞌ: Xe na aa ve ꞌoꞌ, nincüajon mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ jñꞌoon na cotanhoꞌ nnon Tyëhöꞌ na mꞌaan jon quiñoonꞌndue, yajoꞌ nndyii jon ndoꞌ nninncyaa jon jñꞌoon na cotanhoꞌ. 


text:
Ee minꞌyuuchen na covancüi ve nnꞌan oo ndyehan na conanꞌjonhan ntyja njan, xoncüe quiiꞌ ntꞌanhan, joꞌ mꞌan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tëtsindyooꞌ Pedro na mꞌaan Jesús. Taxeeꞌ juu nnon jon: —Nndaꞌ ta, ¿Tsaꞌnndaꞌ jnda na chuhanꞌ na quitsitꞌman tsꞌön cüii ntyjë na itsitjahin nnön? ¿Aa cüii ntyqueꞌ jnda? 


text:
<pb/>Tso Jesús nnon juu: —Chito aa matsjö nnonꞌ na ninntyqueꞌ jnda. Matsjö na quitsitꞌman tsonꞌhin ntyqueꞌ veeꞌ jnda na ndyennꞌan nchoꞌnqui. Ninnquiiꞌchen quitsitꞌman tsonꞌhin. Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ve tsꞌan na chujnan 


text:
<pb/>“Mangꞌe na nndaꞌ vaa, juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na itsiquindyihanꞌ. Itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ncüii rey na sitiu jon na ntsijndaꞌ jon tsaꞌnndaꞌ tueeꞌ na chujnan ncüii cüii tsꞌan cotsantyja naxenꞌ jon yo tsꞌian na mꞌaan jon. 


text:
Xjen na taꞌ jon na icüjiꞌ jon cüenta na tsaꞌnndaꞌ na chojnan nanꞌñeen nnon jon, ndoꞌ jndyoyꞌon nnꞌan ncüii tsꞌan na minyonchen sꞌon na chujnan juu nnon jon. 


text:
Ndoꞌ juu reyꞌñeen, vi na jndë tquen jon cüenta na minꞌchjo ndiquindëë ndyion tsanꞌñeenhanꞌ, yajoꞌ tꞌua jon tsꞌian na cüijntꞌua tsanꞌñeen na ngaqueeꞌ juu na quityeꞌntjontyen juu, ndoꞌ majoꞌntyi scuuꞌ juu yo ndahan, yo ninꞌtsoñꞌen ꞌnaanꞌ juu chaꞌ ntꞌio na chujnan juu nnon jon. 


text:
Ndoꞌ juu tsanꞌñeen na vantyja xenꞌ reyꞌñeen, tconxtye juu nnon jon, tocan juu vi nayaꞌñeen nnon jon. Tso juu: “Nndaꞌ Ta, cyonꞌ chjo na tꞌman tsonꞌ ja, cüendoꞌ yaꞌ chjo ndoꞌ nndyiönñꞌën na chöjnan nnonꞌ.” 


text:
Ndoꞌ juu reyꞌñeen tyꞌoon jon na ndyiaꞌ ro juu nchjii jon. Sitꞌman tsꞌon jonhin yo na ninvaañꞌen na chujnan juu, ndoꞌ siquindyaa ntcüeꞌ jonhin. 


text:
<pb/>“Majoꞌ xjen na jnduiꞌ juu quiiꞌ vaaꞌ jon, tjonhin ncüiichen ntyje juu na ninncüii tsꞌian mꞌanhan. Chujnan tsanꞌñeen nnon juu ninꞌncüii ciento sꞌon. Tꞌuii juuhin, tonchje juu xtyoꞌ tsanꞌñeen. Sixuaa juu nnon tsanꞌñeen: “Quityionꞌ na chujnanꞌ nnön.” 


text:
Yajoꞌ tconxtye tsanꞌñeen tonnon juu. Sꞌaa juu tyꞌoohin: “Macꞌan na quitsitꞌman chjo tsonꞌ ja, cüendoꞌ yaꞌ chjo ndoꞌ nndyiönñꞌën na chöjnan nnonꞌ.” 


text:
Majoꞌ tatendooꞌ tsanꞌñeen, matëquen juu jñꞌoon nnon tsꞌian. Tjuꞌ juu tsanꞌñeen vancjo, ata xjen na ndyion juu na chujnan juu nnon tsanꞌñeen. 


text:
Majoꞌ vendyechen ntyjehan na mantyi conduihan nnꞌan cotsantyja naxenꞌ reyꞌñeen, xjen na tquenhan cüenta na sꞌaa tsanꞌñeen na nndaꞌ, sichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌonhan. Tyenanꞌquindyiihan nquii reyꞌñeen tsoñꞌen ꞌnan na jndë sꞌaa tsanꞌñeen. 


text:
Ngꞌe na nndaꞌ, tqueenꞌ nndaꞌ jonhin, tso jon nnon juu: “ꞌUꞌ na viꞌ jndyi ñuan tsixuanꞌ. Ja sitꞌman tsꞌön ꞌuꞌ tsoñꞌen na chujnanꞌ nnön ngꞌe na sindyiaꞌ ꞌuꞌ nnön. 


text:
Mangꞌe joꞌ ¿Aa chi mantyi chuhanꞌ na cyonꞌ na viꞌntyjiꞌ juu tyꞌiuꞌ mosoꞌ chaꞌxjen tyꞌön na viꞌntyji ꞌuꞌ?” 


text:
Ndoꞌ sijmiinꞌ jndyihanꞌ reyꞌñeen. Tꞌua jon tsꞌian na quitjueꞌhan tsanꞌñeen vancjo, ndoꞌ quintꞌaviꞌhan juu ata xjen na ndyionñꞌen juu ninvaañꞌen na chujnan juu nnon jon. 


text:
<pb/>Yo jñꞌoonva siquindë Jesús jñꞌoonꞌñeen na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ, itso jon: —Nquii Tyëhöꞌ na mꞌaan quiñoonꞌndue, manndaꞌ vaa ntsꞌaa jon yo ꞌoꞌ xe na aa chito yo na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ na nnanꞌtꞌman nꞌonhoꞌ ntyjehoꞌ ya na conanꞌtjahan ndëëhoꞌ.<pb/>


text:
Jndë na sinin Jesús jñꞌoonminꞌ, yajoꞌ jnduiꞌ jon ndyuaa Galilea, tja jon ntꞌö Judea, ixndya jndaa Jordán. 


text:
Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan tyentyjahin toxenꞌ jon. Tsoñꞌen nnꞌan vꞌi na mꞌan joꞌ, totsinꞌman jon nanꞌñeen. 


text:
<pb/>Yajoꞌ vendye nnꞌan tmaanꞌ fariseos, jnanꞌndyooꞌhan na mꞌaan jon na ntꞌue nꞌonhan na quitsꞌaa jon ncüii nnon chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ngacüaaꞌhin. Taꞌxeeꞌhan nnon jon: —Ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon na iquenhanꞌ xjen, ¿Aa ncyaahanꞌ na ntsityuiiꞌ tsꞌan tson na toco juu yo scuuꞌ juu ngꞌe minꞌcya ro ncüii nnon na itsitja tsanꞌñeen nnon juu? 


text:
<pb/>Joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan: —¿Aa minꞌjon tyiꞌconanꞌjnꞌaanhoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na itsininhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na taꞌ jndyee jon na tquen jon tsoñꞌen? Itsohanꞌ na sia jon tsansꞌa yo tsanscu. 


text:
Itsontyichen Jesús: “Mangꞌe na nndaꞌ, nꞌndyii tsansꞌa tye juu, ndyee juu na ntjonꞌ matyenhin yo scuuꞌ juu, ndoꞌ vehan ninꞌncüii tsꞌan nduihan.” 


text:
Mangꞌe juu jñꞌoonꞌñeen tsohanꞌ na nndaꞌ, tyiꞌnanꞌxuanhan na ve tsꞌan, nanein ninncüii tsꞌan conduihan. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa sijndaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌquichuhanꞌ na veꞌ tsꞌan ntsityuiiꞌ ntyja na mꞌanhan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nque fariseosꞌñeen taxeeꞌntyichenhan nnon jon, jnduehan: —Yajoꞌ ¿Nin ngꞌeꞌñeen na tꞌua Moisés tsꞌian na cüji tsꞌan jñꞌoon na nndyuiiꞌ tson ꞌnaanꞌ juu yo scuuꞌ juu, ndë joꞌ ncyaahanꞌ na nꞌndyii juu tsanꞌñeen? 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús jndyuehan: —Veꞌ ngꞌe na queꞌ jndyi nꞌonhoꞌ na itscuꞌhanꞌ na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na tyincyaa Moisés na ndëë nnanꞌtyuiiꞌhoꞌ tson ꞌnaanhoꞌ yo ntcuhoꞌ. Majoꞌ chito nndaꞌ vaa na sijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na minjndyee. 


text:
Ncö matsjö ndëëhoꞌ, ncüii tsansꞌa jeꞌ, xe na aa ntsityuiiꞌ juu tson na toco juu yo scuuꞌ juu ndoꞌ ngoco juu yo cüiichen tsanscu, itsiquindyihanꞌ na veꞌ mꞌaan ya juu yo tsanscuꞌñeen. Ninnquiiꞌchen xe na aa mꞌaan scuuꞌ juu yo cüiichen tsansꞌa na veꞌ ndöꞌ ro, joꞌ vanaan na quityuiiꞌ tson na toco jon yo juu. 


text:
<pb/>Já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnduë́ nnon jon: —Xe na aa nndaꞌ vaa ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan yo scuuꞌ jon, yantyichen na tyiꞌngoco jon. 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús jndyuë́: —ꞌOꞌ conduehoꞌ na yantyichen tyiꞌngoco tsꞌan, majoꞌ tyiꞌtsoñꞌen nnꞌan nndëë nntꞌahan yo jñꞌoonvaꞌ. Veꞌ jndaꞌ nnꞌan na nndëë ntaꞌngueeꞌhan na nndaꞌ ngꞌe na jndë tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na condëë contꞌahinhanꞌ. 


text:
Ee mꞌan nnꞌan na tyiꞌquitoncohan ngꞌe tuihan na tyiꞌicanhanꞌhin tsanscu, ndoꞌ ñꞌenhan na tyiꞌquitoncohan ngꞌe na tui nasihin chaꞌ tyiꞌntcanhanꞌhin tsanscu. Ndoꞌ ñꞌen nnꞌan na conanꞌjndaꞌ nquehin na tyiꞌninꞌquitoncohan ngꞌe ninꞌquityentjonhan nnon nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue. Minꞌcya ro tsꞌan na ivaaꞌ tsꞌon juu jñꞌoonvaꞌ ndoꞌ nndëë ntsiquindë juuhanꞌ, quitsiquindë juuhanꞌ. Ityio Jesús jnꞌaan yotsca 


text:
<pb/>Vendye nnꞌan na tyechohan yotsca na mꞌaan Jesús na quityio jon ntꞌö jon cjo joo na ndyio jon jnꞌaanhin ndoꞌ na can jon na quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan joo. Majoꞌ já nnꞌan na conanꞌjö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, jnanꞌtyꞌiá nanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ tso Jesús ndë́: —Quiꞌndyehoꞌ na quindyo ntyjaaꞌ yotscahinꞌ na mꞌan. Tyiꞌnanꞌntcüeꞌhoꞌhin ngꞌe nque nnꞌan na ninꞌquinanꞌxuanhan yo juu na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, chuhanꞌ na quinanꞌxuanhan chaꞌna yotsca. 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi jndë na tyio jon ntꞌö jon cjo yotscaꞌñeen, jnduiꞌ jon joꞌ. Itsinin cüii tsantya yo Jesús 


text:
<pb/>Cüii jon tyjeeꞌ cüii tsꞌan na tyiꞌtquechen na mꞌaan Jesús. Taxeeꞌ juu nnon jon: —ꞌUꞌ ta na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, ¿Nin ꞌnan na njonntyi na chuhanꞌ na quitsꞌa ja chaꞌ ntsixuan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuan njan? 


text:
<pb/>Sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon nnon juu, itso jon: —¿Ndu na mavaxeꞌ nnön ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na njonchen na quitsaꞌ? Xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin na njonchen. Majoꞌ xe na aa ninꞌquitsixuanꞌ na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuan ꞌnanꞌ, juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, cüangueꞌhanꞌ. 


text:
<pb/>Joꞌ taxeeꞌ juu nnon jon: —¿Nin jñꞌoonhanꞌ? Tꞌa Jesús ꞌndyo juu: —Tyiꞌntscueꞌ tsꞌan. Tyiꞌncꞌonꞌ yo cüiichen tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro. Tyiꞌnchꞌueꞌ ꞌnaanꞌ tsꞌan. Tyiꞌntsininꞌ quintu nacjooꞌ tsꞌan. 


text:
Juu tyeꞌ yo ꞌndyoꞌ, quitsaꞌ na njonhan, ndoꞌ cꞌonꞌ na veꞌntyjiꞌ cüiichen tsꞌan chaꞌxjen na veꞌntyjii nquii ꞌuꞌ. 


text:
<pb/>Joꞌ tꞌa juu ꞌndyo Jesús: —Tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ matsiquindëëhanꞌ xiꞌ na tichjo ja. ¿Aa vaa ncüiichen nnon ꞌnan na icanchenhanꞌ na quitsꞌa? 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús ꞌndyo juu, tso jon: —Xe na aa ntꞌue tsonꞌ na quindë ya ntsixuanꞌ na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuan ꞌnanꞌ, cjaꞌ, quijndëꞌ tsoñꞌen ꞌnanꞌ na min. Sꞌon na ncyonꞌ cüenta na njndëꞌhanꞌ, ncyaꞌhanꞌ ndëë nanninñenꞌ. Xe na aa ntsaꞌ na nndaꞌ, ntsixuanꞌ na tya ꞌuꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ndë joꞌ quindyotsijon ꞌuꞌ yo juu tsꞌian na matsꞌa. 


text:
<pb/>Majoꞌ xjen na jndyii tsanꞌñeen jñꞌoon na tso Jesús, tja ntcüeꞌ juu na chjooꞌ jndyi tsꞌon juu ngꞌe tya jndyihin. 


text:
<pb/>Joꞌ tso Jesús ndë́ já na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon: —Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, ncüii tsantya, jndyaaꞌ jndyi na ntsijonhin nchu vaa na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan. 


text:
Mantyi matsjö nntꞌa ndëëhoꞌ, jndyaaꞌchen na ncjuꞌcje cüii tsantya na ntsijonhin yo juu na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, chichen na ngüequindyiꞌ camello tsueꞌ xꞌee tsiꞌncya. 


text:
<pb/>Majoꞌ xjen na jndyë́ juu jñꞌoonvaꞌ, jndye jndyi nnon tondyiiꞌ nꞌö́n. Joꞌ taꞌxꞌë́ ndëë ntyjë́, jnduë́: —Ngꞌe na nndaꞌ vaa, ¿Nin tsꞌan nndëë ntsixuan juu na ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ? 


text:
<pb/>Joꞌ jndyiaaꞌ Jesús ndë́, tso jon: —Minꞌncüii nnon ꞌnan jeꞌquindëë ntsꞌaa tsꞌan na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ juu. Majoꞌ nquii jon tsoñꞌen nnon condëë itsꞌaa jon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ itso Pedro nnon Jesús: —Manchjiꞌ na jndë jntyꞌë́ tsoñꞌen chaꞌ condëë conanꞌjö́n yo tsꞌian na matsaꞌ. ¿Nin naya na ncyꞌö́n cüenta? 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús jndyuë́, itso jon: —Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, juu xjen na nguaa tsonnangue xco, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ncjöquijman nnon silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ njan na taquintyja na njon tsixuanhanꞌ naijon na ntcoxën nnꞌan yo ꞌnan na jndë tontꞌahan. Ndoꞌ ꞌoꞌ na jndë jnanꞌjonhoꞌ yo ja, mantyi nguaa nchoꞌve silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanhoꞌ na ntsacüendyuaahoꞌ na ngotoxenhoꞌ joo nchoꞌve tmaanꞌ ntyjeehoꞌ nnꞌan Israel ntyja ꞌnaanꞌ na jndë tontꞌahan. 


text:
Ndoꞌ ncüii cüii tsꞌan na jndë jntyꞌii juu vaaꞌ juu, ndyee juu oo scuuꞌ juu oo ntsinda juu, oo ndyuaa ꞌnaanꞌ juu, ntyje juu nannon yo ntyje juu nanntcu ngꞌe na jndë vayꞌoon juu jñꞌoon ntyja njan, xjen neinhin ncyꞌoon juu cüii ciento veeꞌ jnda tsoñꞌen nnon na jndë jntyꞌii juu, ndoꞌ nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. 


text:
Jndye nnꞌan mꞌan nanein na conanꞌtiu nquehin na njon conduihin, majoꞌ ngüentyja xjen na ncjuꞌcjehanꞌhin. Ndoꞌ mantyi jndye nnꞌan na mꞌan nanein na tyiꞌnjon conduihan, majoꞌ ndëcya ntsiquinjonhanꞌhin.<pb/>


text:
Sininntyichen Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ, tso jon: “Nquii Tyoꞌtsꞌon na ityentjon jon quiñoonꞌndue, itsijonhanꞌhin chaꞌvijon cüii patrón na vaa ntjon ꞌnaanꞌ. Vitsjoonya tëquintꞌue patrónꞌñeen nanntjon na ngoqueꞌhan tsꞌian ꞌnaanꞌ jon. 


text:
Ntjo ngiohan na tso jon ndëëhan na ndyion jonhan ncüii denario na cüii xuee chaꞌxjen cotaꞌntjon nnꞌan. Jndë joꞌ jñon jonhan na quitsaquintꞌahan tsꞌian naijon vaa ntjon ꞌnaanꞌ jon. 


text:
Ndoꞌ chaꞌna ñjen na vitsjoon, tja nndaꞌ jon quiiꞌ tsjoon, joꞌ ntjii jon mañoon vendye nnꞌan na tatsꞌian contꞌa. 


text:
Tso jon ndëëhan: “Cüa, cꞌohoꞌ na vaa ntjon njan na quintꞌahoꞌ tsꞌian. Ja ndyiönhoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ.” Nanꞌñeen ninñoonꞌ tyꞌehan. 


text:
Ndoꞌ mantyi chaꞌna yajminꞌ tja nndaꞌ jon quiiꞌ tsjoon. Ntjii nndaꞌ jon mañoon nanntjon. Ndoꞌ ya tueeꞌ chaꞌna ndye na matman, majoꞌntyi sꞌaa jon. 


text:
Xjen vi mangueeꞌviꞌ na ꞌon na matman, tja nndaꞌ jon quiiꞌ tsjoon. Ntjiichen jon mañoon nnꞌan na veꞌ mꞌanchenhan. Tso jon ndëëhan: “¿Ndu na cüaꞌ xuee na mꞌanhoꞌ ntjoohin na tatsꞌian contꞌahoꞌ?” 


text:
Ndoꞌ joꞌ jnduehan nnon jon: “Mayuuꞌ ngꞌe tanin tsꞌan tꞌua tsꞌian ndë́.” Yajoꞌ tso jon ndëëhan: “Ya xe na aa mantyi ncꞌohoꞌ na vaa ntjon njan, joꞌ quintꞌahoꞌ tsꞌian, ja ndyiönhoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ.” 


text:
<pb/>“Ndoꞌ ya na tueeꞌ na yon na matman, tso patrón nnon nquii moso tque ꞌnaanꞌ jon: “Cüanꞌ nanntjon ndoꞌ quityionꞌhan na jntꞌahin tsꞌian. Quityionꞌ jndyeeꞌ joo nnꞌan na tyequeꞌ na matsꞌia. Chen chen ncyaaꞌhanꞌ ata ngueeꞌhanꞌ nnꞌan na tyequeꞌ jndyee.” 


text:
Yajoꞌ santyjaaꞌ nnꞌan na tyequeꞌ na ꞌon na matman. Ncüii ro ncüiihan tyꞌonhan cüenta na ncüii cüii denario chaꞌxjen na ngüantjon tsꞌan na ncüii xuee. 


text:
Ndoꞌ ya na tueeꞌhanꞌ nnꞌan na tyequeꞌ jndyee, jnanꞌtiuhan na jndantyichen ntaꞌntjonhan. Majoꞌ ncüii ro ncüiihan, mantyi tyꞌonhan cüenta ncüii ncüii denario. 


text:
Jnduehan nnon jon: “Joo nanminꞌ na tyequeꞌ vi matsꞌiañꞌen, ninncüii hora jntꞌahan tsꞌian, majoꞌ nincüajon tyionꞌhan chaꞌxjen na tyionꞌ já. Ndoꞌ já cüaꞌ xuee tonanꞌchö́n ndoꞌ tonanꞌquii nꞌö́n min na jminꞌ tondyiaaꞌ ndoꞌcüjioonꞌ já.” 


text:
Majoꞌ tꞌa patrón ꞌndyo cüii joo nanꞌñeen, tso jon: “ꞌUꞌ, ¿Yuu vaa na matsitja ja nnonꞌ?” “¿Aa chi jndë ntjo nchjiꞌ na ngüantjonꞌ cüii denario chaꞌxjen cotaꞌntjon nnꞌan? 


text:
Cyonꞌ sꞌon ꞌnanꞌ, cjaꞌ vaꞌ. Ncö ntyji xe na aa cüajon ninꞌquityiön tsanvaꞌ chaꞌxjen na matyiön ꞌuꞌ min na tinioonꞌ tëqueeꞌ juu. 


text:
¿Aa matsitiuꞌ na jeꞌquindëë ntsꞌa chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌön yo xoquituꞌ njan? ¿Aa matsitëëꞌ tsonꞌ ngꞌe ja tyiꞌntycüꞌi?” 


text:
<pb/>Ndoꞌ tsontyichen Jesús: —Juu jñꞌoonvaꞌ na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ, ndö vaa na ninꞌquitsiꞌmanhanꞌ. Nnꞌan na tyiꞌquinanꞌtiu na njon conduihan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, nincüajon ntsitꞌmaanꞌ jonhan chaꞌxjen ntsitꞌmaanꞌ jon mañoon ntyjehan. Ndoꞌ nnꞌan na conanꞌtiu nque na njon conduihan, ngüentyja xjen na nnintyiꞌncyo na nincüajon nnanꞌxuanhan tonnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌxjen minꞌcya ro tsꞌan. Itsiquindyi nndaꞌ Jesús na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin 


text:
<pb/>Viochen xjen na ñjon Jesús nato na tja jon Jerusalén, já na nchoꞌve já na tqueenꞌ jon, tëchu jon já vi ntyja na ninnquë́. Tso jon ndë́: 


text:
<pb/>—Quitquenhoꞌ cüenta, nanein coꞌö Jerusalén. Ndoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, joꞌ nninncyaa tsꞌan cüenta ja nduee ntyee na conintque ndëë ntyjëëhë nnꞌan judíos yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés. Ndoꞌ joo nanꞌñeen nntꞌahan na quitꞌuiityenhanꞌ ja na cüꞌiö. 


text:
Nninncyahan cüenta ja nduee nnꞌan na mañoon tsjan conduihan na joo nanꞌñeen nnanꞌcüejnaanꞌhin ja. Ntjaꞌhin ja ndoꞌ ntꞌionhan ja tsonjnꞌaan na cüꞌiö, majoꞌ xee na jndë ndye ngüantꞌö xcö. Jñꞌoon na tcan ndyee Santiago yo Juan 


text:
<pb/>Scuuꞌ juu Zebedeo yo ntsinda jon Santiago yo ninꞌJuan, jnanꞌndyooꞌhan na mꞌaan Jesús. Tconxtye juu tonnon jon na ican juu vi nayaꞌñeen nnon jon. 


text:
Taxeeꞌ Jesús nnon jon: —¿Nin ꞌnan ntꞌue tsonꞌ? Tꞌa tsanscuꞌñeen, itso juu: —Ya na ngüentyja xjen na ntyeꞌntjonꞌ nnꞌan, ncyaꞌ jñꞌoon na ve ntsinda nanmin, nnanꞌjonhan ntyja na nditꞌmaanꞌ ꞌuꞌ. Cüiihan ncꞌoon ngiaꞌ tontyjaya ndoꞌ cüiichenhin ncꞌoon juu ngiaꞌ ntyjatymaanꞌ. 


text:
<pb/>Majoꞌ tꞌa Jesús jndyue ve nanꞌñeen, tso jon: —Tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa icüjiꞌhanꞌ jñꞌoon na ican ndyeehoꞌ. Juu naviꞌ na ngenön, ¿Aa nndëë nnanhoꞌhanꞌ? Ndoꞌ ¿Aa nndëë nntjo ngiohoꞌ na ncüjehoꞌ chaꞌxjen ntjo nchji na ncüꞌiö? Tꞌahan ꞌndyo jon, jnduehan: —Nndëë. 


text:
<pb/>Sentcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan, tso jon: —Majndaꞌ ngenonhoꞌ maninjuuntyi naviꞌ na ngenön. Ndoꞌ icanhanꞌ na quintjo ngiohoꞌ na nnanꞌcüje nnꞌan ꞌoꞌ chaꞌxjen contjo ya nchji na ncüꞌiö. Majoꞌ chito ncö tsixuan na ntsijntꞌa nin tsꞌan na ngüaquityen ncꞌia tontyjaya oo tontyjatymaanꞌ. Nquii Tyëhöꞌ nninncyaa jon nayaꞌñeen ndëë joo nnꞌan na jndë sijndaꞌ jon na ncyꞌonhan cüentahanꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ ncüiichen nqui já na totsayꞌö́n yo juu jñꞌoon na toninncyaa Jesús, xjen na jndyë́ jñꞌoon na tcan tsanscuꞌñeen, jnanꞌvjë yantyë́ joo ve ntyjë́ nanꞌñeen. 


text:
Ngꞌe joꞌ tqueenꞌ Jesús tsoñꞌen já na mꞌaan jon. Tso jon ndë́: —ꞌOꞌ mangiohoꞌ na joo nnꞌan na conintquehan ncüii cüii tsonnangue conanꞌntsahan ndëë nnꞌan na cotoꞌxenhan. Ndoꞌ nnꞌan na conditꞌman, cotoxenhan nnꞌan na mꞌan nacje ꞌnaanhan. 


text:
Majoꞌ tyiꞌquichuhanꞌ na ꞌoꞌ ncꞌonhoꞌ na nndaꞌ yo ntyjehoꞌ. Ee minninchen cüii ꞌoꞌ na ntyja tsꞌon juu na tꞌman nduihin quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, chuhanꞌ na quityentjon juu ndëëhoꞌ. 


text:
Ndoꞌ minꞌcya ro cüii ꞌoꞌ na ntyja tsꞌon juu na ncjuꞌhanꞌhin na tonnon, cꞌoon juu na xoncüeeꞌ tsꞌon juu na ntejndei juu ꞌoꞌ. 


text:
Quitsꞌaa juu chaꞌxjen matsꞌa na condui ja nquii tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan. Jndyö na ntyeꞌntjön ndëë nnꞌan, chito na ntyentjonhan nnön. Ndoꞌ mantyi na nninncya na cüꞌiö na ndyiön jnan nnꞌan jndye jndyi chaꞌ nndyaahan yo ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Sinꞌman Jesús ve tsannchjaanꞌ 


text:
ꞌNdyo natoꞌñeen, joꞌ vendyuaa ve nannchjan. Ya na jndyehan jñꞌoon na juu Jesús venon joꞌ, taꞌhan jnanꞌxuaahan, jnduehan: —ꞌUꞌ ta na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, cyonꞌ na ntyꞌiá rö́ nchjiꞌ. 


text:
<pb/>Majoꞌ joo nnꞌan na mꞌan joꞌ, jnanꞌtyiaꞌhan joo nannchjanꞌñeen na cüichen jndyuehan. Majoꞌ joohan jndeintyichen jnanꞌxuaahan, jnduehan: —Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, cyonꞌ na ntyꞌiá rö́ nchjiꞌ. 


text:
<pb/>Tëcüentyjeeꞌ Jesús, tꞌman jon nanꞌñeen. Tso jon ndëëhan: —¿Nin ꞌnan ntꞌue nꞌonhoꞌ na quitsꞌa ꞌoꞌ? 


text:
<pb/>Ndoꞌ tyꞌoon Jesús na ntyꞌia rohin nchjii jon. Tyio jon ntꞌö jon ndöꞌndëëhan, ndoꞌ ninñoonꞌ xuee jntyꞌiahin. Tyentyjahin toxenꞌ jon.<pb/>


text:
Ndoꞌ vi na jndë tindyo na ntsquë́ Jerusalén, na ndyooꞌ tyoꞌ na mꞌan nꞌoon olivos, squë́ tsjoon Betfagé. Joꞌ joo ve ntyjë na cotsayꞌonhan yo jñꞌoon toninncyaa Jesús, jñon jonhan ncüii ntꞌaa. 


text:
Tso jon ndëëhan: —Quitsaqueꞌhoꞌ tsjoon chjo na mꞌaanhanꞌ tondëëhoꞌ. Joꞌ maquintyjachen nndiohoꞌ ncüii snonxque na tyen oꞌ yo jnda oꞌ. Quinanꞌquinanꞌhoꞌ joo oꞌ, ndoꞌ quindyoyꞌonhoꞌ choꞌñeen ntjoohin na mꞌan. 


text:
Ndoꞌ xe na aa ngüaxeeꞌ tsꞌan ndëëhoꞌ ndu na cotsayꞌonhoꞌ choꞌ ntsjuenꞌ juu, joꞌ quinanꞌntcüeꞌhoꞌ jñꞌoon nnon juu: “Nquii jon na tꞌman conditꞌmanhin ndë́, icanhanꞌ na nninjntꞌue jon joo oꞌ, ndoꞌ ya na nndë, ntscüenon ntcüeꞌ jon joo oꞌ.” 


text:
<pb/>Nndaꞌ tui chaꞌ quitsiquindëhanꞌ juu jñꞌoon na sinin Zacarías, tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Ndö vaa jñꞌoon na tji jon:<pb/> 


text:
Ndö jñꞌoon na quinduehoꞌ ndëë nnꞌan tsjoon Sión: “Quitquenhoꞌ cüenta, nquii jon na taquintyja na tꞌman conduihin ndëëhoꞌ,<br/>mancüjeeꞌ jon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ndyiaꞌ tsꞌon jon,<br/>ntjo jon cüii snon, jnda quiooꞌ na ichu xu.” Ndöꞌ vaa na siquindyi jñꞌoon na tso tsanꞌñeen. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ ve nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon toninncyaa Jesús, tyꞌehan, jntꞌahan chaꞌxjen tsꞌian na tꞌua jon ndëëhan. 


text:
Squehan, yꞌonhan snonxqueꞌñeen yo jnda oꞌ. Ndoꞌ tyiohan ndiaahan nquenꞌ joo oꞌ ndoꞌ tantjo Jesús juu oꞌ. 


text:
Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan tyenanꞌjonhan yo Jesús. Ñꞌen vendyehan jnanꞌnueenꞌhan ndiaahan xoncüe nato yuu jon na vja jon. Ndoꞌ vendyehan totyjehan nduee nꞌoon, totquenhinhanꞌ natoꞌñeen na jntꞌahan na njon jon. 


text:
Ndoꞌ nque nnꞌan na veꞌjndyee yo nnꞌan na santyja toxenꞌ jon, taꞌhin tonanꞌxuaahan, tonduehan: —Cüitꞌmaanꞌ nquii jon na tuihin tsjan tsochiihi David na jndyocahanꞌ. Tꞌman ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nquii jon na ndyo jon yo najndei na tsixuan nquii Tyoꞌtsꞌon na coꞌxen jon jaa. Quinditꞌmaanꞌhin quiñoonꞌndue. 


text:
<pb/>Xjen na tëqueeꞌ Jesús quityquiiꞌ Jerusalén, tondicꞌuaa jndyue nnꞌan na mꞌan juu tsjoonꞌñeen, taꞌxꞌehan: —Tsanvahin, ¿Nin tsꞌanhin? 


text:
<pb/>Ndoꞌ nnꞌan na tyꞌe yo jon, tꞌahan, jnduehan: —Ndö Jesús, nquii jon na incyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Jnan jon Nazaret ntꞌö Galilea. Tëqueeꞌ Jesús vatsꞌon tꞌman 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë tëqueeꞌ Jesús vatsꞌon tꞌman, tsoñꞌen nnꞌan na condëëhan ndoꞌ conanꞌjndahan ꞌnan joꞌ, tjiꞌ jonhan. Ndoꞌ siquityeeꞌ jon mesa ꞌnaan nnꞌan na conanꞌjndyo sꞌon joꞌ. Majoꞌntyi sꞌaa jon yo silla ꞌnaan nnꞌan na condëë quintuꞌ. 


text:
Ndoꞌ tso jon ndëë nanꞌñeen: —Jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui itsohan: “Vꞌaa njan tsixuanhanꞌ vꞌaa yuu jon na covatjon nnꞌan na conanꞌnein nnon Tyoꞌtsꞌon.” Majoꞌ ꞌoꞌ contꞌahoꞌ na tsixuanhanꞌ chaꞌvijon tsëꞌtsjöꞌ naijon cotooꞌ nanntyꞌuee. 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu xjen na mꞌaan Jesús vatsꞌon tꞌmanꞌñeen, sque nannchjan na mꞌaan jon yo nnꞌan na ndicꞌocaꞌ. Ndoꞌ sinꞌman jonhan. 


text:
Ndoꞌ nque ntyee na conintque vatsꞌonꞌñeen yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, jntyꞌiahan tsꞌian tꞌman na sꞌaa Jesús na itsinꞌman jon nnꞌan. Mantyi tondyehan na tonanꞌxuaa yotsca na tondue joo: “Cüitꞌmaanꞌ nquii jon na tuihin tsjan tsochiihi David na jndyocahanꞌ.” Ndoꞌ na nndaꞌ jndue yotscaꞌñeen, majndeichen jnanꞌjmiinꞌ ntyeeꞌñeen. 


text:
Joꞌ jnduehan nnon Jesús: —¿Aa mandyiꞌ nchu vaa condue yotscamin? Tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —Mandyi. Ndoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, ¿Aa minꞌjon taconanꞌjnꞌaanhoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na itsohanꞌ?:<pb/>ꞌUꞌ jndë sijndaꞌ na yoquijndë yo yoꞌndaa na ninvaa coteiꞌ,<br/>nnanꞌtꞌmaanꞌ yoꞌñeen ja yo na xoncüeeꞌ nꞌon joo. 


text:
<pb/>Jndë na tso Jesús na nndaꞌ, jntyꞌii jon nanꞌñeen, jnduiꞌ ntcüeꞌ jon Jerusalén, tja jon tsjoon chjo Betania. Joꞌ ntjohin natsjon. Tjuꞌ Jesús jñꞌoonviꞌ nacjooꞌ tsꞌoon higuera 


text:
Ndoꞌ jndyiaaꞌ jon cüii tsꞌoon higuera na minntyjeeꞌhanꞌ ꞌndyo natoꞌñeen, tëtsindyooꞌhin nnonhanꞌ, majoꞌ minꞌncüii të higo tana ntjii jon, xiaꞌntyi veꞌ tsco tꞌuiiꞌhanꞌ. Tso jon nnon tsꞌoonꞌñeen: —Tajon xuee vi ngaquichuꞌ nndaꞌ të ꞌuꞌ. Ndoꞌ juu tsꞌoonꞌñeen jeꞌ, ninñoonꞌ tcanhanꞌ. 


text:
Já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon toninncyaa Jesús, ya na tquë́n cüenta na tui na nndaꞌ, sꞌaahanꞌ na ndicüaaꞌ nꞌö́n, jnduë́ nnon jon: —¿Nchu tui na ninñoonꞌ tcan tsꞌoonvaꞌ? 


text:
<pb/>Joꞌ tꞌa Jesús jndyuë́, itso jon: —Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, xe na aa covantyja ya nꞌonhoꞌ, ndoꞌ min tyiꞌcꞌonhoꞌ na ve vaa na conanꞌtiuhoꞌ, nndëë ntꞌahoꞌ chaꞌna sꞌa juu tsꞌoon higueravaꞌ. Ndoꞌ chito veꞌ xiaꞌntyi joꞌ, mantyi nndëë ntꞌahoꞌ minꞌcya ro nnon ꞌnan na ngiohoꞌ na jndyaaꞌhanꞌ. Ntsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon na nnduehoꞌ nnon tyoꞌvaꞌ: “Quenanꞌ ntjoohin. Cüa, cjuꞌhanꞌ ꞌuꞌ quityquiiꞌ ndaandue”, ndoꞌ nndui na nndaꞌ. 


text:
Ee ncüii cüii nnon jñꞌoon na cotanhoꞌ na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, xe na aa vantyja nꞌonhoꞌ na ncyꞌonhoꞌhanꞌ, mancüiixjen ncyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ chaꞌxjen na cotanhoꞌ. Najndei na tsixuan Jesús 


text:
<pb/>Jndë na tui na nndaꞌ, tëqueeꞌ nndaꞌ Jesús vatsꞌon tꞌman. Viochen xjen na itsiꞌman jon ndëë nnꞌan na sque joꞌ, nque ntyee na conintque yo ninꞌjoo nnꞌan na conintque ndëë ntyjehan nnꞌan judíos, tentyjaaꞌhan nnon jon. Taxꞌehan nnon jon, jnduehan: —¿Nin najndei na matsixuanꞌ na tjiꞌ nanminꞌ quiiꞌ vatsꞌon? Ndoꞌ ¿Nin nquii tsꞌan na tyincyaa na matsixuanꞌhanꞌ? 


text:
<pb/>Joꞌ tꞌa jon jndyuehan, itso jon: —Mantyi ja ngüaxꞌë cüii jñꞌoon ndëëhoꞌ. Xe na aa ntꞌahoꞌhanꞌ, yajoꞌ mantyi ntsjö ndëëhoꞌ nin nquii tyincyaa najndei na matsixuan na sꞌa na nndaꞌ. 


text:
Ntyja ꞌnaanꞌ na totsiquindëëꞌ Juan nnꞌan, ¿Nin juu tꞌua tsꞌianꞌñeen nnon jon? ¿Aa nquii Tyoꞌtsꞌon jñonhin na quitsꞌaa juu na nndaꞌ, ndoꞌ aa veꞌ nnꞌan jndue na quitsꞌaa juu tsꞌianꞌñeen? Ndoꞌ nanꞌñeen jeꞌ, taꞌhan, tonanꞌnein nquehan yo ntyjehan. Jnduehan: —¿Nin jñꞌoon ntꞌa na nndaꞌ vaa na ivaxꞌee jon ndëë? Ee xe na aa nnduë na nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌua jon tsꞌianꞌñeen nnon Juan, yajoꞌ ngitso jon ndëë: ¿Ndu na tatëntyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon na totso juu Juanꞌñeen? 


text:
Majoꞌ xe na aa nnduë na juu najndei na totsixuan jon jnanhanꞌ veꞌ ntyja ꞌnaan nnꞌan, joo nnꞌan na jndye jndyiꞌhin nndëë ntꞌueviꞌhan jaa ngꞌe tsoñꞌenhan cotjiꞌhan cüenta na juu Juan tonduihin tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tꞌahan ꞌndyo Jesús, jnduehan: —Juu Juanꞌñeen, ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian na totsixuan jon, min tyiꞌquindiö́ nin juu tꞌua tsꞌianꞌñeen nnon jon. Yajoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —Tanin, min ja xequitsjö ndëëhoꞌ nin juu na tyincyaa najndei na matsixuan na matsꞌa nanꞌminꞌ. Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ve tsꞌan na ninncüii tye 


text:
<pb/>Yajoꞌ sininntyichen Jesús ndëë nanꞌñeen: —Ntsinën jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ. Cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Tomꞌaan ncüii tsꞌan. Tomꞌan ve ntsinda jon nannon. Tso jon nnon jnda jon, tsan na tui jndyee: “ꞌUꞌ jnda, xevahin cjaꞌ quitsaꞌ tsꞌian na vaa ntjon njan.” 


text:
Tꞌa tsanꞌñeen, itso juu: “Ja tyeꞌ, tyiꞌcjötö.” Majoꞌ vi jndëcya scüejndyohanꞌ ꞌnan na sitiu juu, tja juu, tëquitsꞌaa juu tsꞌian. 


text:
Ndoꞌ vi jndëcya, sindyooꞌ tyehan nnon ncüiichenhin. Majuuntyi jñꞌoon tso jon nnon juu. Tꞌa juu ꞌndyo jon: “Ya tyeꞌ, ncjö,” majoꞌ tatja juu. 


text:
<pb/>Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús ndëë nanꞌñeen, tso jon: —Cüa jeꞌ, quinduehoꞌ, ¿Nin cüii na ve joohan jntꞌahan chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon tyehan? Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan: —Jnda jon tsan na vejndyee. Ndoꞌ tso Jesús ndëëhan: —Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, nque nnꞌan na cotye sꞌon na cotyion nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ tsanmꞌaantsꞌian tsjoon Roma ndoꞌ mantyi joo nanntcuntjaaꞌ, tyuaaꞌntyi nninncyahan na ntyeꞌntjon Tyoꞌtsꞌonhin ntyja na cotsamꞌanhan, chito ꞌoꞌ. 


text:
Ee tyjeeꞌ Juan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na toninncyaa jon jñꞌoon na siꞌmanhanꞌ nchu vaa na chuhanꞌ na cꞌonhoꞌ tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ ꞌoꞌ taꞌnan tëntyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon na toninncyaa jon. Majoꞌ nque nnꞌan na cotye sꞌon na cotyion nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ gobiernon ndoꞌ mantyi yo joo nanntcuntjaaꞌ, joohan tëntyja nꞌonhan jñꞌoon na toninncyaa juu Juanꞌñeen. Ndoꞌ ꞌoꞌ min na jntyꞌiahoꞌ na tui na nndaꞌ, majoꞌ taꞌnan ntcüeꞌ nꞌonhoꞌ min tyíꞌcantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoon na toninncyaa jon. Nnꞌan na totquen cüenta ntꞌööntjon 


text:
<pb/>“Nanein ntsinën cüiichen jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ na cüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ. Tomꞌaan ncüii tsꞌan na vaa tyuaa ꞌnaanꞌ jon. Jnonꞌ jon ntꞌööntjon tëndöndyooꞌ tsjan. Ndoꞌ tyiiꞌ jon teonntjöꞌ xiꞌjndiohanꞌ. Jndë joꞌ jñꞌen jon pila yuu jon na ngocue ndaaꞌ joo tëndöndyooꞌ tsjan na jndë jntyꞌii nanntjonꞌñeen. Jndë joꞌ sia jon cüii vꞌaandye naijon na ncꞌoon tsꞌan na ntquen cüenta juu ntjonꞌñeen. Jndë joꞌ sijndaꞌ jon nin nnꞌan na nntꞌa tsꞌianhanꞌ, jndë joꞌ jnduiꞌ jon, tja jon cüiichen ndyuaa na tycya. 


text:
Ndoꞌ ya na jndë tentyja xjen na jndë tque tëhanꞌ, jñon jon mosooꞌ jon na mꞌan nanꞌñeen na coquichohan të na tantjon juu tyuaa ꞌnaanꞌ jon. 


text:
Majoꞌ joo nnꞌan na contꞌa tsꞌian tyuaa ꞌnaanꞌ jon, tyꞌonhan joo mosoꞌñeen. Cüii tsanꞌñeen tjaꞌhanhin. Cüiichen tsanꞌñeen jnanꞌcueeꞌhanhin. Ndoꞌ tsan na jndë ndye, totuenꞌhan ntjöꞌhin. 


text:
Ndoꞌ juu patrónꞌñeen, xjen na jndyii jon na nndaꞌ, jñon nndaꞌ jon majndyentyichen mosooꞌ jon na mꞌan nanꞌñeen. Majoꞌ ninꞌcüajon jntꞌahan yo joo nanꞌñeen. 


text:
<pb/>“Na matsꞌiañꞌen nquii tsansꞌa jnda jon, jñon jonhin na mꞌan nanꞌñeen. Ee sitiu jon: “Mancüiixjen ntꞌahan na njonhin.” 


text:
Majoꞌ joo nanꞌñeen na contꞌa tsꞌian, ya na jntyꞌiahan juu jnda nquii patrónꞌñeen, jnduehan ndëë ntyjehan: “Ndö jnda nquii patrón. Tsanvaꞌ, vi na jndë tueꞌ tye juu, ntjo tyuaava ntꞌö juu. Cüa, quinanꞌcꞌuëhin chaꞌ ꞌnaanꞌ juu ntjohanꞌ nduë.” 


text:
<pb/>Taxeeꞌ Jesús ndëë nanꞌñeen, tso jon: —Juu tsꞌan na ꞌnaanꞌ ntjonꞌñeen, xjen na ncüjeeꞌ nndaꞌ jon, cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ nin ꞌnan ntsꞌaa jon yo joo nanꞌñeen na contꞌahin tsꞌian tyuaa ꞌnaanꞌ jon. 


text:
<pb/>Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan nnon jon: —Majndaꞌ na ntscüje jonhan ngꞌe tyia jndyi nanꞌxuanhan, ndoꞌ nninncyaa jon juu tsꞌianꞌñeen ndëë mañoon nnꞌan na nninncyahan ꞌnan na ngüantjon tyuaa ꞌnaanꞌ jon xjen na ngueꞌ ntjonhanꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ sininntyichen Jesús ndëë nanꞌñeen na sijoonꞌ nquiihin na conduihin tsjöꞌ ya. Tso jon: —Joo albañil na conanꞌyahin tsjaanꞌ vꞌaa, majuuto tsjöꞌ na conduehin na tyiꞌjeꞌcüijntꞌuehanꞌ, majndë vaquityentyenhanꞌ nquii naijon na tjihanꞌ nquii tsjaanꞌ vꞌaa. Nquii ta Tyoꞌtsꞌon sijndaꞌ jon na nndaꞌ. Ndoꞌ ndicueeꞌ na ncüaaꞌ ya nnꞌön na cojntyꞌia na tuihanꞌ. 


text:
Ngꞌe na nndaꞌ vaa na tsiꞌman juu jñꞌoonꞌvaꞌ, ndö jñꞌoon na matsjö ndëëhoꞌ. Juu na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na conanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ityeꞌntjon jon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan, ncüjiꞌ ntcüeꞌ jon na nanꞌxuanhoꞌhanꞌ, ndoꞌ nninncyaa jon na mañoon nnꞌan nnanꞌxuanhan juu tsꞌianꞌñeen. Ndoꞌ nditꞌmaanꞌ jon ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na ntꞌa nanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsjöꞌvaꞌ na sinën ndëëhoꞌ, minninchen tsꞌan na tyiꞌcüaaꞌ tsꞌon juu ntyja njan, viꞌ ntjon tsanꞌñeen chaꞌvijon tsꞌan na tonhin na tyioohin nacjooꞌ tsjöꞌ. Majoꞌ tsꞌan na tyiꞌcantyja tsꞌon ja, majndaꞌ ntꞌuiiviꞌhanꞌhin ya na ngüentyja xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahan nnon jon. Ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na ngenon tsanꞌñeen, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon na tyioo ncüii tsjöꞌ tꞌman nacjooꞌ juu na sitiuu jndëhanꞌhin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joo jñꞌoonminꞌ na tyiꞌquitso nquiiꞌ Jesús joohanꞌ, nque ntyee na conintque yo nnꞌan fariseos, vi na jndë jndyehan jñꞌoonꞌñeen, taaꞌ nꞌonhan na tjiꞌ jonhanꞌ ntyja ꞌnaanhin. 


text:
Ngꞌe joꞌ ninꞌquitꞌuehan jon, majoꞌ ncyaahan nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, ee nanꞌñeen tjiꞌhin cüenta na conduihin tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon.<pb/>


text:
Cüiichen jon sinin nndaꞌ Jesús ndëë ntyee na conintque yo nnꞌan fariseos. Sinin jon jñꞌoon na tyiꞌquitso quiiꞌhanꞌ ndëëhan: 


text:
<pb/>—Juu na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhan, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ncüii rey na sꞌaa jon nguee tꞌman na ngoco tsansꞌa jnda jon. 


text:
Tꞌua jon tsꞌian ndëë mosooꞌ jon na quitsaquitqueenꞌhan tsoñꞌen nnꞌan na jndë siquindyii jon na ncyohan nguee na itsꞌaa jon. Majoꞌ joo nanꞌñeen tajntꞌue nꞌonhan. 


text:
Ngꞌe joꞌ jñonchen jon moso, tso jon ndëëhan: Quinduehoꞌ ndëë nnꞌan na jndë siquindyi ja na ncyohan ngꞌe jndë min cje ꞌnan na nninjntꞌue na ngoco juu tsansꞌa jnda. Jndë iscüjë ndoro yo minndyechen quiooꞌ na jndë siquiꞌmën, jndë tijñꞌoonꞌ tsoñꞌen, mangꞌe joꞌ ncyohan nguee na ngoco juu tsansꞌa jnda. 


text:
Majoꞌ joo nanꞌñeen jeꞌ, tyiꞌquinanꞌjñꞌoonꞌhan juu jñꞌoon na tyeyꞌon mosooꞌ jon. Ncüii joohan tëquitsꞌaa juu tsꞌian tyuaa ꞌnaanꞌ juu. Ncüiichenhin tëquijndëë juu ꞌnan. 


text:
Ndoꞌ vi jndë taaꞌ tsꞌon juu reyꞌñeen na nndaꞌ tontꞌa nnꞌan mosooꞌ jon, sivꞌii jndyi jon. Joꞌ jñon jon sondaro ꞌnaanꞌ jon na quitsananꞌcüjehan nanꞌñeen. Ndoꞌ jñonhan chon tsjoon nanꞌñeen. 


text:
Jndë joꞌ tso jon ndëë minndye mosooꞌ jon: Tsoñꞌen jndë tijndaꞌ ya na nditꞌmaanꞌ na ngoco tsansꞌa jnda, majoꞌ nnꞌan na tquënꞌ jndyëë na ncyohin ngueeva, taviquinanꞌxuanhin na ntsꞌa na njonhan. 


text:
Nanein cꞌohoꞌ nquii nata tꞌman, joꞌ quiꞌmanhoꞌ ncüii cüii tsꞌan na ntjonhoꞌ joꞌ. Quinduehoꞌ ndëëhan na quindyontyjaaꞌhan na icoco juu jnda. 


text:
Ndoꞌ joo mosoꞌñeen, jnduiꞌhan, jndyiꞌhan nata quiiꞌ tsjoon. Jnanꞌncüihan tsoñꞌen nnꞌan na tjonhan. Ñꞌen nnꞌan na tyia nnꞌanhan ndoꞌ ñꞌen nnꞌan na ya nnꞌan. Veꞌ ndaꞌ ro sꞌaahanꞌ na tooꞌ vꞌaa yo nnꞌan na jnanꞌncüihan na toco jnda nquii reyꞌñeen. 


text:
<pb/>“Majoꞌ nquii jon, xjen na tëqueeꞌ jon na nninncyaa jon tsꞌon nnꞌanꞌñeen, jndyiaaꞌ jon ncüii tsꞌan na tyiꞌcüe juu ndiaa chaꞌxjen juu ndiaa cocüe nnꞌan na conanꞌjonhan ya na ngoco tsꞌan. 


text:
Itso jon nnon juu: “ꞌUꞌ ntyjë, ¿Ndu na jndyoqueꞌ ntjoohin ndoꞌ min tyiꞌcüeꞌ ndiaa chaꞌxjen na cocüe nnꞌan ya na icoco tsꞌan?” Majoꞌ tsanꞌñeen, minꞌncüii jñꞌoon taꞌnan tꞌa. 


text:
Joꞌ juu reyꞌñeen tso jon ndëë nnꞌan na cotyeꞌntjon nnon jon: “Quinanꞌtyenhoꞌ ngꞌee tsanvaꞌ yo ntꞌö juu. Ndoꞌ quitjueꞌhoꞌhin chꞌen naijon najaan jndyi. Joꞌ yuu na cotyuee nnꞌan ndoꞌ cocüaꞌhin ndiꞌnꞌonhin na iquii jndyihanꞌhin.” 


text:
<pb/>Ndoꞌ sintycüii Jesús jñꞌoonvaꞌ, itsontyichen jon: —Jndye jndyi nnꞌan na iꞌman Tyoꞌtsꞌon na quintcüeꞌ nꞌonhin yo jnanhin, majoꞌ tyiꞌjndyehin icüji jon na nnanꞌxuanhan cüentaaꞌ jon. Nanꞌxuan na quityiön sꞌon cüentaaꞌ gobiernon 


text:
<pb/>Yajoꞌ jnduiꞌ nnꞌan fariseosꞌñeen, jnanꞌnein nquehan yo ntyjehan nchu vaa nquii nntꞌahan na quitꞌuiiviꞌhanꞌ Jesús tsojnaanꞌ joo jñꞌoon na itsinin jon. 


text:
Jndë joꞌ jñonhan vendye ntyjehan yo nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Herodes na quitsataxeeꞌ nanꞌñeen nnon Jesús. Tyꞌehan, jnduehan nnon jon: —Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, mangiö́ na condui ꞌuꞌ tsꞌan na tyiꞌjeꞌquitsiviꞌnnꞌanꞌ. Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsiꞌmanꞌ ndë́ nchu vaa na ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon yo nnꞌan. Min tamatyiꞌ cüenta nchu vaa na conanꞌtiu nnꞌan oo nchu vaa nanꞌxuanhan. 


text:
Quitsuꞌ nndyë́ nchu vaa matsitiuꞌ: ¿Aa chuhanꞌ na quityiön sꞌon nnon tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma, oo aa tyiꞌquichuhanꞌ? 


text:
<pb/>Majoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús manyan na nanꞌxuanhan. Tso jon ndëëhan: —ꞌOꞌ na ve vaa na conanꞌtiuhoꞌ, ¿Ndu na jen cojntꞌuehoꞌ nchu vaa nquii ntꞌahoꞌ chaꞌ quitꞌuiiviꞌhanꞌ ja? 


text:
Cüa, quinanꞌmanhoꞌ nnön cüii xoquituꞌ na cotyionhoꞌ sꞌon na ican gobiernon. Yajoꞌ tjiꞌhan ncüii sꞌon denario, jnanꞌmanhinhanꞌ nnon jon. 


text:
Ndoꞌ taxeeꞌ jon ndëëhan: —Juu xoquituꞌvahin, ¿Nin tsꞌan ꞌndyo nnon na chuuꞌhanꞌ? Ndoꞌ ntjimin, ¿Nin tsꞌan xueeꞌhanꞌ? 


text:
<pb/>Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan: —Ndö ꞌndyo nnon nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman yo xueeꞌ nquii jon. Joꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan: —Joꞌ nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman, quityionhoꞌ sꞌon nnon jon na tsixuan jon na ncyꞌoon jon cüentahanꞌ. Ndoꞌ mantyi tsoñꞌen na vacüjaꞌhanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ncyahoꞌhanꞌ cüentaaꞌ nquii jon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë jndyehan na nndaꞌ, vacue mꞌaanꞌ nꞌonhan na nndaꞌ vaa na tso jon. Jntyꞌehin jon, tyꞌehin. Cotaꞌxeeꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan 


text:
<pb/>Maninjuuntyi xeeꞌñeen sque nnꞌan tmaanꞌ saduceos na mꞌaan Jesús. Quii jndyue nanꞌñeen na joo nnꞌan na jndë tjë, tyiꞌjeꞌquitaꞌndoꞌ xcohan. Ndö vaa jñꞌoon jnduehan nnon jon: 


text:
<pb/>—Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, juu jñꞌoon na tyꞌön cüenta na tquen Moisés icoxenhanꞌ na ncüii tsansꞌa, xe na aa tueꞌ juu ndoꞌ min taꞌnan ntsinda jon yo scuuꞌ jon, yajoꞌ ijndeiꞌhanꞌ na juu tyje tsꞌooꞌñeen ngoco juu yo scuuꞌ tsoxio juu. Ncꞌoon ntsinda juu yo juu tsanscuꞌñeen chaꞌ ntsinonhanꞌ na tantsinda xio juu na tui. 


text:
Ndö vaa ꞌnan na tui, cüii jon quiiꞌ ntꞌán tomꞌan ntyqueꞌ nannon na nincüii tsꞌan ntsindahan. Juu tsantque toco juu, majoꞌ tueꞌ juu. Tantsinda juu yo scuuꞌ juu. Joꞌ tyje juu tsꞌooꞌñeen, toco juu yo scuuꞌ tsoxio juu. 


text:
Ndoꞌ majoꞌntyi tsansꞌa na jndë ve, taꞌnan ntsinda juu yo tsanscuꞌñeen xjen na tueꞌ juu. Majoꞌntyi tjon tsan na jndë ndye, ndoꞌ manincüajon ata tsan na jndë ntyqueꞌ. 


text:
Ta, juu jñꞌoonva na ninꞌquitaꞌxꞌë́ nnonꞌ. Juu xjen na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë, ¿Nin ncüii joo na ntyqueꞌhin na ndiscuhin juu tsanscuꞌñeen? Ngꞌe ninvaa na ntyqueꞌ nanꞌñeen tondiscuhin jon. 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —ꞌOꞌ cochueꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonvaꞌ, ngꞌe min na conanꞌjnꞌaanhoꞌ jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon na vaa, majoꞌ tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyihanꞌ. Min ndicüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui jon. 


text:
Ee juu xjen na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë, taxeꞌquitonco nndaꞌhan, min nannon, min nanntcu. Ee juu xjenꞌñeen nnanꞌxuanhan chaꞌna ángeles na mꞌan quiñoonꞌndue. 


text:
Ndoꞌ mantyi juu jñꞌoon na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan na jndë tjë, ¿Aa minꞌjon tyíꞌconanꞌjnꞌaanhoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndë jndui na itso jon: 


text:
“Ja condui Tyoꞌtsꞌon na totsitꞌmaanꞌ Abraham, yo Isaac ndoꞌ yo ninꞌJacob.” Mangꞌe na tso jon na nndaꞌ, itsiquindyihanꞌ na conduihin Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaan nnꞌan na cotaꞌndoꞌ, chito ntyja ꞌnaan ntꞌoo. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, xjen na jndyehan na sinin jon jñꞌoonminꞌ, vacue tomꞌaanꞌ nꞌonhan jñꞌoon na totsiꞌman jon. Jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, jaaꞌntyi tsixuanhanꞌ 


text:
<pb/>Joo nnꞌan tmaanꞌ fariseos jndyehan na juu jñꞌoon na sinin Jesús, sichenhanꞌ jndyue ntyjehan nnꞌan saduceosꞌñeen, ngꞌe joꞌ jnanꞌncüihan ntyjehan. 


text:
Ndoꞌ ncüii joohin, tsꞌan na tsiꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés, taxeeꞌ jon ncüii jñꞌoon nnon Jesús na ntꞌue juu na juu jñꞌoon na ntsintcüeꞌ jon, ndëë nninjntꞌuehin juuhanꞌ na quitꞌuiihanꞌ jon. Tso juu: 


text:
<pb/>—ꞌUꞌ ta na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, quityquiiꞌ jñꞌoonꞌ jon na tquen Moisés, ¿Nin jñꞌoon na tꞌmanntyi na icoꞌxenhanꞌ? 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús ꞌndyo tsanꞌñeen, tso jon: —“Juu jñꞌoon na njonntyichen tsixuanhanꞌ, ndoꞌ na tꞌmanntyichen icoꞌxenhanꞌ, ndö vaa na itsohanꞌ: Nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin na coꞌxen jon ꞌuꞌ, cüivintyjiꞌhin yo na manchaꞌchen tsonꞌ yo ninvaa ñuanꞌ, yo tsoñꞌen ꞌnan na matsitiuꞌ.” 


text:
Juu jñꞌoonvaꞌ na icoꞌxenhanꞌ, juuhanꞌ njonntyichenhanꞌ ndoꞌ juuhanꞌ navejndyee ngue quityquiiꞌ tsoñꞌen jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ jñꞌoon na jndë ve itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna juu jñꞌoonꞌñeen. Ndö vaa na itsohanꞌ: “Cüiveꞌnchjiꞌ minninchen tsꞌan chaꞌxjen veꞌnchjii nquii ꞌuꞌ.” 


text:
Joo ve jñꞌoonminꞌ conduihanꞌ xꞌee tsoñꞌen jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na tquen Moisés yo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na toninncya nnꞌan ndyu na toxenꞌchen na tonduehan nchu vaa ꞌnan na nguaa. Cristo conduihin Jnda Tyoꞌtsꞌon 


text:
Tso jon: —¿Nchu vaa na cotjiꞌhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaanꞌ nquii juu na conduihin Cristo? ¿Nin tsꞌan tsjan ꞌnaanꞌhin? Tꞌahan, jnduehan nnon jon: —Conduihin tsjan David na jndyocahanꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tso jon ndëëhan: —Mayuuꞌ na nndaꞌ. Ndoꞌ nquii David yo na tyincyaa Espíritu Santo na jndaꞌ xquen jon, tji jon ncüii jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, tsjan ꞌnaanꞌ nquii jon na jndyocahanꞌ, na itso jon na ityentjon Cristo jon. Ndö juu jñꞌoon na tji David, ndö vaa na itsiquindyihanꞌ:<pb/> 


text:
Nquii ta Tyoꞌtsꞌon icoꞌxen jon tsoñꞌen, tso jon nnon nquii jon na conduihin na ityentjon jon ja:<pb/>“Quijmanꞌ ncꞌia ntyjaya naijon na itsitꞌmaanꞌhanꞌ ꞌuꞌ ata xjen nque nnꞌan na jndohan ꞌuꞌ jndë tjuꞌcjëhan nacje ꞌnanꞌ.” 


text:
<pb/>Ndoꞌ tsontyichen Jesús: —Ndö vaa jñꞌoon mavaxꞌë ndëëhoꞌ: Juu David itso jon na nquii Cristo conduihin tsjan ꞌnaanꞌ nquii jon na jndyocahanꞌ, yajoꞌ ¿Nchu vaa na itso jon na nquii Cristo conduihin nquii ta na ityentjon jonhin?” 


text:
<pb/>Majoꞌ minꞌncüii joo nanꞌñeen tyiꞌquindëë ntꞌahin yo jñꞌoon na taxeeꞌ jon. Ndoꞌ mantyi xuee na tacachenhanꞌ, tavi ꞌnan tsꞌan tyꞌoon na tꞌman tsꞌon na ngüaxeeꞌntyichen jñꞌoon nnon Jesús.<pb/>


text:
Jndë joꞌ sinin Jesús ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin yo ndë́ já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tso jon: 


text:
<pb/>—Nque nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés yo joo nnꞌan tmaanꞌ fariseos, tyꞌonhan cüenta juu tsꞌian na totsixuan Moisés na quinanꞌquindyiihinhoꞌ nchu vaa tsiꞌman juu jñꞌoon na tquen tsanꞌñeen. 


text:
Mangꞌe joꞌ quitquenhoꞌ cüenta jñꞌoon na conanꞌmanhan. Ndoꞌ quinanꞌquindëhoꞌ tsoñꞌen chaꞌxjen na cotoꞌxenhan na quintꞌahoꞌ. Majoꞌ tyiꞌntsantyjahoꞌ chaꞌna contꞌa nquehan, ee joohan ya jñꞌoon na coninncyahan, majoꞌ ñoon ñoon ꞌnan na contꞌahan. 


text:
Ee nquehan cotquenhan jñꞌoon na ijndeiꞌhanꞌ na quinanꞌquindë nnꞌanhanꞌ na itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon conanꞌtyenhan ncüii xu na ja na cotyiohinhanꞌ quityaꞌ nnꞌan. Majoꞌ min nquehan tyiꞌjeꞌquityiꞌhan min veꞌ ninꞌncüii ndëë ndueehan na ntejndeihan nanꞌñeen. 


text:
Tsoñꞌen ꞌnan na contꞌahan, contꞌahinhanꞌ chaꞌ quitquen nnꞌan cüenta na jen conanꞌquindëhan. Min ntjan na ntuein chjo na chuuꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, conanꞌtyenhinhanꞌ quitahan yo ndueehan. Joo jñꞌoonꞌñeen tji nquehinhanꞌ nnon ntjanꞌñeen. Contꞌahin na nndaꞌ chaꞌ quitquen ntyjehin cüenta na njon jndyi ngiohan juu jñꞌoonꞌ jon. Ndoꞌ mantyi ndiaatonco na cüehin, toncontyichen nman ꞌndyohanꞌ contꞌahan, chichen ndiaaꞌ minꞌcya ro tsꞌan. 


text:
Ndoꞌ mantyi ya na coveeꞌ nguee, cojooꞌ nꞌonhan na nquehan ngüendyuaa naijon na itsiquinjonntyichenhanꞌhin. Ndoꞌ ya na covancüi nnꞌan vatsꞌon, cojntꞌuehan silla na tonnonntyichen naijon na nditꞌmaanꞌhin. 


text:
Mantyi caveeꞌ jndyi ngiohan na nninncyaa tsꞌan tsꞌon joohan xoncüe tsꞌua, ndoꞌ na quindue nnꞌan ndëëhan na mastrohin na conanꞌmanhin jñꞌoon na tquen Moisés. 


text:
<pb/>“Majoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌjntꞌuehoꞌ na quindue nnꞌan mastro ꞌoꞌ, ngꞌe tsoñꞌenhoꞌ conduihoꞌ ntyje nquehoꞌ, ndoꞌ xiaꞌntyi nquii Cristo conduihin mastro ꞌnaanhoꞌ. 


text:
Min tyiꞌnanꞌtꞌmaanꞌ ꞌoꞌ ncüii tsꞌan tsonnangue na nnduehoꞌ na conduihin tyehoꞌ. Ngꞌe ninncüiihin na conduihin Tyehoꞌ, nquii jon na mꞌaan jon quiñoonꞌndue. 


text:
Min tyiꞌninncyahoꞌ na ndue nnꞌan na ꞌoꞌ conduihoꞌ nnꞌan na coꞌo jndyeehoꞌ, ngꞌe xiaꞌntyi nquii Cristo conduihin na vja jndyee jon tondëëhoꞌ. 


text:
Minꞌcya ro tsꞌan na itsiquinjon nquiihin, ncjuꞌcje Tyoꞌtsꞌonhin. Ndoꞌ minninchen tsꞌan na ijuꞌcje nquiihin, ntsiquinjon Tyoꞌtsꞌonhin. 


text:
<pb/>“ꞌOꞌ nnꞌan fariseos yo ꞌoꞌ nnꞌan na conanꞌmanhoꞌ jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. ꞌOꞌ veꞌ contꞌa nquehoꞌ na jen ya nnꞌanhoꞌ, majoꞌ cotꞌiooꞌhoꞌ ndëë nnꞌan chaꞌ tyiꞌndëë nnanꞌjonhan yo na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan. ꞌOꞌ tyiꞌquitaꞌngueeꞌhoꞌ na ntyeꞌntjon jonhoꞌ, ndoꞌ joo nnꞌan na ninꞌquinanꞌjonhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, conanꞌntcüeꞌhoꞌhin. Nquehoꞌ tyiꞌninꞌquityiiꞌhoꞌ juu na ityentjon jon, min tyiꞌninꞌncyahoꞌ na ngoqueꞌ nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 


text:
<pb/>“ꞌOꞌ nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo ꞌoꞌ nnꞌan na conanꞌmanhoꞌ jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. ꞌOꞌ veꞌ contꞌa nquehoꞌ na njon jndyi Tyoꞌtsꞌon ngiohoꞌ. Majoꞌ joo nanntcu ninnque, cotyjehoꞌ ntꞌaahan, ndoꞌ chaꞌ nnanꞌtiu nnꞌan na njon jndyi Tyoꞌtsꞌon ngiohan, jndye jñꞌoon conanꞌneinhoꞌ nnon jon chaꞌ tyiꞌntsiꞌman nquiiꞌhanꞌ na viꞌ nnꞌan ꞌoꞌ. Mangꞌe joꞌ juu xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌtjahin nnon jon, tꞌmanntyichen ntꞌuiiviꞌhanꞌ ꞌoꞌ. 


text:
<pb/>“ꞌOꞌ nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo ꞌoꞌ nnꞌan na conanꞌmanhoꞌ nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. Ee ꞌoꞌ veꞌ contꞌa nquehoꞌ na ya jndyi nnꞌanhoꞌ. ꞌOꞌ tycya comaꞌndyiꞌhoꞌ ata covetꞌiohoꞌ ndaandue na cojntꞌuehoꞌ min ninncüii tsꞌan na ntsijonhin yo jñꞌoon na coninncyahoꞌ. Ndoꞌ ya na jndë jndë jntꞌahoꞌ na vantyja juu chaꞌxjen contꞌahoꞌ, yajoꞌ vjayꞌoonhanꞌhin na ji vaachen ntsꞌaa juu. Ndoꞌ na nndaꞌ, jaaꞌntyichen ntꞌuiiviꞌhanꞌhin quiiꞌ vꞌio, chichen ꞌoꞌ. 


text:
<pb/>“Viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ, ꞌoꞌ na conanꞌmanhoꞌ ndëë ntyjeehoꞌ, majoꞌ itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon nannchjan. Ee ya na icüjiꞌ tsꞌan xueeꞌ vatsꞌon tꞌman, chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na ntyjii Tyoꞌtsꞌon na jñꞌoon mayuuꞌ itsinin juu, conduehoꞌ na tyiꞌjaaꞌ jñꞌoonꞌñeen na iquentyen juu nacjooꞌ juu. Majoꞌ conduehoꞌ na juu jñꞌoon na ncüjiꞌ tsꞌan xueeꞌ sꞌon ijan na tcüeꞌ vatsꞌon tꞌman chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na ntyjii Tyoꞌtsꞌon na jñꞌoon mayuuꞌ itso juu, juu jñꞌoonꞌñeen cotjiꞌhoꞌ cüenta jaꞌntyichenhanꞌ. 


text:
ꞌOꞌ nanꞌ jndyi nquenhoꞌ. Nanꞌxuanhoꞌ na nchjan yantyihoꞌ. Ee ¿Nin cüii na ve nanꞌminꞌ njonntyichen tsixuanhanꞌ? Juu sꞌon ijan tyiꞌnjonchen tsixuanhanꞌ ngꞌe joo ꞌnan na jndë yo sꞌonꞌñeen, iquenhanꞌ joohanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ngꞌe itsixuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii vatsꞌon tꞌman. 


text:
Ndoꞌ mantyi conduehoꞌ xjen na icüjiꞌ tsꞌan xueeꞌ nnontyiu quiiꞌ vatsꞌon tꞌman chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na ntyjii Tyoꞌtsꞌon na mayuuꞌ jñꞌoon na itso juu, tyiꞌjaaꞌ jñꞌoon icüjiꞌ juu. Majoꞌ conduehoꞌ na juu jñꞌoon tjiꞌ tsꞌan xjen na icüjiꞌ juu xueeꞌ sꞌi quiooꞌ na cotyio nnꞌan nnontyiuꞌñeen chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na ntyjii Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na mayuuꞌ conduehoꞌ, juu jñꞌoonꞌñeen jaaꞌchenhanꞌ. 


text:
ꞌOꞌ nanꞌ jndyi nquenhoꞌ. Quindëñꞌen nanꞌxuanhoꞌ nannchjanhoꞌ. Ee ¿Nin cüii na ve nanꞌminꞌ njonntyichen tsixuanhanꞌ? Juu sꞌi quiooꞌ na cotyio nnꞌan nnontyiuꞌñeen tyiꞌcüentyja na njonchen conduihanꞌ. Ee juu nnontyiu naijon contyjo siꞌñeen, juuhanꞌ njonchen tsixuanhanꞌ ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ iquenhanꞌ siꞌñeen cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Joꞌ, juu tsꞌan na iquentyen ncüii jñꞌoon nacjooꞌ nquii xjen na icüjiꞌ juu xueeꞌ nnontyiu quiiꞌ vatsꞌon tꞌman chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌ jñꞌoon tso juu, chito xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌ nnontyiuꞌñeen iquentyen juu jñꞌoon, mantyi iyꞌoonhanꞌ tsoñꞌen ꞌnan na contyjo nacjooꞌhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ juu tsꞌan na iquentyen ncüii jñꞌoon nacjooꞌ nquii na icüjiꞌ juu xueeꞌ vatsꞌon tꞌman, chito ixiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ iquentyen juu jñꞌoon, ndoꞌ mantyi iyꞌoonhanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan jon joꞌ. 


text:
Ndoꞌ juu tsꞌan na iquentyen ncüii jñꞌoon nacjooꞌ nquii na icüjiꞌ juu xueeꞌ quiñoonꞌndue, chito xiaꞌntyi ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ iquentyen juu jñꞌoon, mantyi iyꞌoonhanꞌ juu silla na maninꞌtsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ mantyi yo nquii jon na vequityen jonhanꞌ. 


text:
<pb/>“ꞌOꞌ nnꞌan fariseos yo ꞌoꞌ na conanꞌmanhoꞌ nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. Ee ꞌoꞌ veꞌ contꞌa nquehoꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na conanꞌquindë. Ee coninncyahoꞌ diezmo cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌ na coveꞌ ntjon ꞌnaanhoꞌ, ata min veꞌ tsco quichi menta yo tsco anís yo ntqueenꞌ cominon na coninncyahoꞌ, majoꞌ juu jñꞌoon na jaaꞌntyi tyquiiꞌ jñꞌoon na tquen Moisés, tyiꞌninꞌquitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ. Joo jñꞌoonꞌñeen conanꞌmanhanꞌ nchu vaa na ncꞌonhoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon, yo na quinanꞌvengiohoꞌ nnꞌan ndoꞌ mantyi quinanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na conduehoꞌ. Ee chaꞌxjen na itsohanꞌ na coninncyahoꞌ diezmo, mantyi quinanꞌquindëhoꞌ jñꞌoonminꞌ na njonntyichen conduihanꞌ na tquen Moisés. 


text:
Itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌna nnꞌan na conanꞌcüꞌaanhan ndaatioo na covehan chaꞌ ncüjiꞌhanꞌ quiooꞌ quijndë, majoꞌ tyiꞌquitquenhan cüenta na tondye tsjoꞌñeen, joꞌ ñjon ncüii camello tueꞌ. Ee cojooꞌ nꞌonhoꞌ na ninꞌquinanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na tyiꞌtꞌmanchen nanꞌxuanhanꞌ, majoꞌ jñꞌoon na njonntyichen tyiꞌninꞌquinanꞌquindëhoꞌhanꞌ. Mangꞌe na nndaꞌ, ꞌoꞌ nanꞌxuanhoꞌ nnꞌan na conanꞌmanhoꞌ nato ndëë nnꞌan, majoꞌ nquehoꞌ conduihoꞌ chaꞌvijon nannchjanhoꞌ na coveꞌjndyeehoꞌ ndëëhan. 


text:
<pb/>“ꞌOꞌ nnꞌan fariseos yo ꞌoꞌ nnꞌan na conanꞌmanhoꞌ nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. Ee ꞌoꞌ veꞌ contꞌa nquehoꞌ na ya jndyi nnꞌanhoꞌ majoꞌ juu na cotsamꞌanhoꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na ya ya itsintjuꞌ juu naxenꞌ vaso yo xio, majoꞌ quityquiiꞌhanꞌ tyꞌa jndyihanꞌ. Ee ꞌnan na cocüaꞌhoꞌ na ñjonhanꞌ joꞌ, nanꞌxuanhanꞌ ꞌnaan nnꞌan na contyꞌueehoꞌ yo na tyiꞌninꞌquitquen nquehoꞌ xjen yo ꞌnan na ntꞌue jndyi nꞌonhoꞌ. 


text:
ꞌOꞌ nnꞌan fariseos, ꞌoꞌ conduihoꞌ chaꞌvijon nannchjan. Nquehoꞌ quitquen jndyoyuhoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ ntsijonhanꞌ chaꞌvijon na jndë jnanꞌntjuꞌ ꞌoꞌ quityquiiꞌ vaso yo xio. Ndoꞌ na nndaꞌ, ntsꞌaahanꞌ na cüejon ntjuꞌ quityquiiꞌhanꞌ yo naxenꞌhanꞌ. 


text:
<pb/>“ꞌOꞌ nnꞌan fariseos yo ꞌoꞌ na conanꞌmanhoꞌ nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. Ee ꞌoꞌ veꞌ contꞌa nquehoꞌ na ya jndyi nnꞌanhoꞌ. Majoꞌ itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌna ndiꞌntꞌua na veꞌ cjohanꞌ quichiꞌ jndyi ndyiaaꞌ tsꞌan, majoꞌ quityquiiꞌhanꞌ tooꞌ ndiꞌ ntꞌoo yo tsochen nnon ꞌnan tyꞌa nanꞌxuanhanꞌ. 


text:
Manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ ee tondëë nnꞌan contꞌahoꞌ na jen ya nnꞌanhoꞌ, majoꞌ tyquiiꞌ nꞌonhoꞌ ninnquiiꞌchen ve vaa na conanꞌtiuhoꞌ, yo na tooꞌchenhanꞌ mꞌaan ꞌnan tyia. 


text:
<pb/>“ꞌOꞌ nnꞌan fariseos yo ꞌoꞌ na conanꞌmanhoꞌ nchu vaa siquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, viꞌ jndyi ntquenonhoꞌ. Ee veꞌ contꞌa nquehoꞌ na jen ya nnꞌanhoꞌ. Ee conanꞌyahoꞌ ndiꞌntꞌua ꞌnaan nque nnꞌan na toninncyahin jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, ndoꞌ mantyi conanꞌtycüiꞌhoꞌ ndiꞌntꞌua ꞌnaan ntꞌoo na totsamꞌanhan yo na chuhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ conduehoꞌ xe na juuhanꞌ aa mꞌanhoꞌ juu xjen na tomꞌan ndochihoꞌ ndyuꞌñeen, tyiꞌxequinanꞌjonhoꞌ xjen na tonanꞌcüje nanꞌñeen nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Ndoꞌ na conduehoꞌ na nndaꞌ, nquehoꞌ cotjiꞌ jndyoyuhoꞌ jñꞌoon nacjohoꞌ na conduihoꞌ tsjan ꞌnaan nanꞌñeen na jndyocahanꞌ, nque nanꞌñeen na tonanꞌcüjehan nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>“ꞌOꞌ ntyja ꞌnan tyia na contꞌahoꞌ, conduihoꞌ chaꞌvijon nda quinduntja. Minꞌncüii ꞌnan jeꞌquindëë ntꞌahoꞌ chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ndyaahoꞌ juu naviꞌ na ntꞌuiihanꞌ nnꞌan na ncꞌohan vꞌio. 


text:
Mangꞌe joꞌ matsjö ndëëhoꞌ, quiiꞌ ntꞌanhoꞌ njñön ja nnꞌan na nninncyahan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ na nnanꞌneinhin ndëëhoꞌ yo ntyja ꞌnaanꞌ na jndaꞌ xquen jon ndoꞌ na nnanꞌmanhan ndëëhoꞌ nchu vaa na icoꞌxen jon. Majoꞌ minndye nanꞌñeen, nnanꞌcüjehoꞌhan. Ndoꞌ ñꞌen ntyjehan njñonhoꞌhin nonjnꞌaan. Ndoꞌ ñꞌen nanꞌñeen na ntjaꞌhoꞌhin quiiꞌ ntꞌaanꞌon. Ndoꞌ ñꞌenhan na ntyꞌehoꞌhin ncüii ndoꞌ ncüii tsjoon. 


text:
Ndoꞌ tsojnaanꞌ na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, ndyionhoꞌ jnan nnꞌan na jnanꞌcüjehan tsoñꞌen nnꞌan na tonduihan nnꞌan na jntꞌahan ꞌnan na chuhanꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon xjen na tyeꞌ na mꞌaan tsonnangue ata xjen nein. Ngityeꞌ na ntꞌuiiviꞌhanꞌ ꞌoꞌ xjen na iscueeꞌ Caín tyje juu Abel, tsan na tova mꞌaan juu chaꞌxjen na chuhanꞌ, jndyocahanꞌ ata xjen jnanꞌcueeꞌ ndochihoꞌ nquii Zacarías jnda Berequías xoncüe quiiꞌ ntanꞌ nnontyiu tꞌman yo ta vatsꞌon tꞌman. 


text:
Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tsoñꞌenhoꞌ na mꞌanhoꞌ nanein, majndë majndaꞌ na ntꞌuiiviꞌhanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen naviꞌminꞌ na tquenon nanꞌñeen. Tꞌioo Jesús ntyja ꞌnaan nnꞌan Jerusalén 


text:
<pb/>“ꞌOꞌ nnꞌan Jerusalén na conanꞌcüjehoꞌ nnꞌan na coninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa ndoꞌ cotuenꞌhoꞌ ntjöꞌ joo nnꞌan na ijñon jon na mꞌanhoꞌ, majndye jnda tontyja tsꞌön na ntsincüi ja ꞌoꞌ na ncꞌonhoꞌ ntyja njan chaꞌxjen ncüii quitsjon xque itsincüi oꞌ ntsinda oꞌ quityquiiꞌ tsëëꞌ oꞌ. Majoꞌ ꞌoꞌ taꞌnan jntꞌue nꞌonhoꞌ. 


text:
Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, nanein na tonnonchen taxeꞌquijntyꞌiantyichenhoꞌ ja ata juu xjen ya na ngüentyja xuee na nnduehoꞌ: “Ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nquii jon na icüjeeꞌnon jon na mꞌan jaa yo juu najndei na condui nquii jon.”<pb/>


text:
Jnduiꞌ Jesús vatsꞌon tꞌman, ndoꞌ viochen xjen na vja jon, já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon toninncyaa jon, jnanꞌndyooꞌ já nnon jon. Tꞌá na conanꞌmán nnon jon nchu xjen na nancooꞌ jndyi ntꞌaa cüentaaꞌ juu vatsꞌon tꞌman. 


text:
Majoꞌ tꞌa jon jndyuë́: —Mayuuꞌ, itso jon, nanein cojntyꞌiahoꞌ ntꞌaaminꞌ. Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tyiꞌxeꞌquiꞌndyihanꞌ minꞌncüii tsjöꞌ nacjooꞌ ntyjehanꞌ. Tsoñꞌen ntꞌaaminꞌ ndyuiiꞌñꞌenhanꞌ. Jnꞌaan na conanꞌmanhanꞌ na manndyo ntycüii tsoñꞌen 


text:
<pb/>Ndoꞌ sá tyoꞌ na mꞌan nꞌoon olivos. Ndoꞌ vi na jndë tëcjo Jesús joꞌ, já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon toninncyaa jon, santyjáꞌ nnon jon chaꞌ nndëë nnanꞌnë́n yohin na ninnquëchë́n. Jnduë́: —Quitsuꞌ ndë́ yuu xjen na ndui nanꞌminꞌ na tsuꞌ. Ndoꞌ ¿Cüan na ndityincyooꞌ na ntsiꞌmanhanꞌ na jndë tindyo nndyoꞌ nndaꞌ ndoꞌ na mantycüii tsonnangue? 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús jndyuë́, itso jon: —Quitquenhoꞌ cüenta na minncüii tsꞌan tyiꞌntsiviꞌnnꞌan ꞌoꞌ ntyja ꞌnaan jñꞌoonminꞌ. 


text:
Ngꞌe jndye nnꞌan nninncyohan yo xuë na nnduehan joohan conduihin Mesías, ndoꞌ na nndaꞌ ntsiviꞌnnꞌanhanꞌ nnꞌan. 


text:
Nndyo nndyooꞌ nndyehoꞌ na mꞌaan ndyiaꞌ ndoꞌ nnincꞌuaa jñꞌoon na ncꞌoon ndyiaꞌ mañoon tsonnangue. Majoꞌ tyiꞌntyuehoꞌ ee mancüiixjen ijndeiꞌhanꞌ na ngüenon jndyee nanꞌminꞌ. Majoꞌ min na nndaꞌ ninvaa vitjachen na ntycüii tsonnangue. 


text:
Nnꞌan ncüii tsonnangue nnanꞌvehan nacjo nnꞌan ncüiichen tsonnangue. Ndoꞌ ncüii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman ntsuehin nacjooꞌ cüiichen tsanmꞌaantsꞌian. Jndye joo ncꞌoon jndoꞌ tꞌman ndoꞌ jndei ngontsꞌii tyuaa. 


text:
Tsoñꞌen naviꞌminꞌ, joohanꞌ ndui na vejndyee. Itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌvijon ya na ngityeꞌ na iquiihanꞌ tsanscu na ntsingui jon. 


text:
<pb/>“Xjenꞌñeen ntꞌueviꞌ nnꞌan ꞌoꞌ ngꞌe na mꞌanhoꞌ ntyja njan ndoꞌ nninncyahan cüenta ꞌoꞌ nduee nnꞌan na nntꞌaviꞌhan ꞌoꞌ ndoꞌ nnanꞌcüjehan ꞌoꞌ. Ndoꞌ nnꞌan xejndio tsonnangue ncꞌonhan na jndo jndyihan ꞌoꞌ ngꞌe na mꞌanhoꞌ ntyja njan. 


text:
Juu xjenꞌñeen jndye nnꞌan ntji ntcüeꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon. Ncꞌonhan na jndohan ntyjehan ata njntꞌuehan jñꞌoon na quitꞌuiiviꞌhanꞌ nanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ nnintyiꞌncyooꞌ nnꞌan na nnduehan na coninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ veꞌ quintuhanꞌ na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ jndye nnꞌan nnanꞌviꞌnnꞌan nanꞌñeen. 


text:
Majoꞌ ncüii cüii tsꞌan na ntjotyenhin ntyja njan ata xjen ntycüii tsoñꞌen, ntsinꞌman ja ñuaanꞌ tsanꞌñeen. 


text:
Ninvaa tsonnangue ncꞌo nnꞌan na nninncyahan juu jñꞌoon nayavahin ntyja ꞌnaanꞌ juu na ityentjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan. Juuhanꞌ ntsiꞌman jndyoyuhanꞌ ndëë nnꞌan ncüii ncüii tsonnangue nchu vaa na cꞌonhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, yajoꞌñeen ngüentyja xjen na ntycüii tsoñꞌen. Tsan na tyia jndyi tsixuan 


text:
<pb/>“Minꞌcya ro tsꞌan na itsijnaanꞌ jñꞌoonminꞌ, cüaaꞌ tsꞌon juu nchu vaa na ninꞌquitsiquindyihanꞌ. Juu Daniel, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, tji jon jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ juu tsan na ji vaa tyia ꞌnan itsꞌaa na ntsiꞌndaaꞌ juu tsoñꞌen. Juu xjen na njntyꞌiahoꞌ na jndë mꞌaan tsanꞌñeen quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman naijon na taquintyja na jiꞌua conduihanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, 


text:
Juu xjenꞌñeen tsꞌan na ntyjo juu xquen vaaꞌ juu na su, ya na nndyocue juu, tyiꞌngaqueeꞌ juu quiiꞌhanꞌ na ncüjiꞌ juu ꞌnan. Quitsityuaaꞌntyichen juu, quinanon juu. 


text:
Ndoꞌ minninchen tsꞌan na mꞌaan tojndëë na itsꞌaa juu tsꞌian, tyiꞌngantcüeꞌ juu vaaꞌ juu na ngaquichu juu ndiaaꞌ juu. 


text:
Juu xjenꞌñeen, joo nanntcu na ñjon nda na mꞌanhin ndyuaaꞌñeen, viꞌ jndyi ntquenonhan, yo joo ntyjehan na ꞌndaa nda. 


text:
Ntyja ꞌnaanꞌ juu naviꞌñeen, quitanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌntsijonhanꞌ na nnanꞌnonhoꞌ tyquiiꞌ nguee tein, min chito juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos. 


text:
Ngꞌe juu xjenꞌñeen ngioo cüii naviꞌ na tꞌmanntyichen na minꞌjon tyíꞌcotjon nnꞌan ntyjantyi xjen na tyeꞌ tsonnangue ata xjen nein. Ndoꞌ na tonnonchen tajeꞌquindui nndaꞌ cüiichen naviꞌ na ntsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna juu naviꞌñeen. 


text:
Majoꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, jndë sijndaꞌ jon na tyiꞌviochen na nguaa juu naviꞌ tꞌmanꞌñeen. Ee xe na aa tyiꞌquitsꞌaa jon na nndaꞌ, minꞌncüii tsꞌan jeꞌquinꞌman yo juuhanꞌ. Majoꞌ ngꞌe na veꞌnchjii jon nnꞌan na jndë tji jon na conduihan cüentaaꞌ jon, joꞌ chi ntsꞌaa jon na tyiꞌjndye xuee na ncꞌoon naviꞌñeen. 


text:
<pb/>“Juu xjenꞌñeen xe na aa ngitso cüii tsꞌan ndëëhoꞌ: “Ndö mꞌaan nquii Mesías”, Oo ngitso juu “Ndöꞌñeen mꞌaan jon”, tyiꞌngantyja nꞌonhoꞌ jñꞌoonꞌñeen. 


text:
Ee nnintyincyooꞌ nnꞌan na nnduehan na joohan condui Mesías. Nnduehan na jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon coninncyahan min na minꞌchjo tyiꞌyuuꞌhanꞌ. Ndoꞌ nntꞌahan jndye nnon jnꞌaan tꞌman yo jndye nnon tsꞌian na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ yo najndei nquii tsꞌan. Tsꞌianꞌñeen ngaveeꞌ ngio nnꞌanhanꞌ, majoꞌ nnanꞌviꞌnnꞌanhanꞌhin. Nntꞌa nanꞌñeen juu tsꞌianꞌñeen chaꞌ nnanꞌviꞌnnꞌanhan nnꞌan na icüji Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ jon xe na aa nndëë nntꞌahan. Majoꞌ tyiꞌxeꞌncyaa jon na nndëë nntꞌahan na nndaꞌ. 


text:
Mangꞌe joꞌ xe na aa ngitso tsꞌan ndëëhoꞌ: “Ndöꞌñeen mꞌaan juu Mesías totyquiiꞌ jndëë”, tyiꞌncꞌohoꞌ joꞌ. Ndoꞌ xe na aa nnduehan: “Ntyjava mꞌaan jon quityquiiꞌ vꞌaa”, tyiꞌngantyjato nꞌonhoꞌ. 


text:
Ngꞌe ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, juu xjen ya na nndyö nntꞌa, juu na ndityincyooꞌ ja ndëë nnꞌan na ninvaa tsonnangue, ntsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌxjen na covixue chontsuee tontyja na quinduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ ata tontyja na vahanꞌ. 


text:
Juu naviꞌñeen na jndë tsjö na ntquenonhoꞌ, mancüiixjen ngüentyjahanꞌ ngꞌe minyuuchen na vaquityen quiooꞌ tueꞌ, majoꞌ ngancüii ntꞌën. Ndö vaa nguaa xjen na nndyo nndaꞌ Jesús 


text:
<pb/>“Ndë ngue na ngüenon naviꞌ tꞌman ngueeꞌñeen, ndijaan ndoꞌcüjioonꞌ, ndoꞌ mantyi chiꞌ taxeꞌcüixueehanꞌ, ndoꞌ ntycyaa ncjuu tsjöꞌndue. Ndoꞌ mantyi joo natyia na cotoꞌxen na mꞌan tsjöꞌndue, nndyuiiꞌ tsoñꞌenhan. 


text:
Ndoꞌ juu xjenꞌñeen tsjöꞌndue nnintyincyooꞌ jnꞌaan ntyja njan na condui ja tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan. Xjen na njntyꞌia nnꞌan tsonnangue juu jnꞌaanꞌñeen, ntsitꞌioohanꞌhin. Ndoꞌ nntꞌui na nndyocuë quityquiiꞌ chincyu yo najndei na condui ja ndoꞌ yo juu na nanncooꞌ na quixuee na condui tꞌman ja. 


text:
Yajoꞌ jndei nninꞌcꞌuaa ndu ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ njñön ángeles njan na ncꞌohan ninvaa tsonnangue na quinanꞌncüihan nnꞌan na jndë tji ja cüenta na mꞌanhan ncüii ncüii ndyuaa na ninvaa tsonnangue. Jñꞌoon na itsiquindyihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌoon higuera 


text:
<pb/>“Juu jnꞌaan ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌoon higuera, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa itsiquindyihanꞌ. Juu xjen na cojntyꞌiahoꞌ na condeiꞌ ntꞌöhanꞌ, ndoꞌ conduiꞌ tscoꞌndaahanꞌ, yajoꞌ covaaꞌ nꞌonhoꞌ na jndë tindyo ngueesuaꞌ. 


text:
Machaꞌxjen covaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na nndaꞌ, mantyi xjen na cojntyꞌiahoꞌ na condui tsoñꞌen nanꞌminꞌ na jndë siquindyi ꞌoꞌ, joꞌ cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na jndë tichjo xuee. Mavaa mavaa xjen na nndyö nntꞌa. 


text:
Quindyehoꞌ ntsjö, jñꞌoon na mayuuꞌ, nnꞌan na mꞌan nein tyiꞌxecüjeñꞌenhan ata xjen na jndë siquindëñꞌenhanꞌ tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ. 


text:
Tsjöꞌndue yo tsonnangue ntycüiiñꞌenhanꞌ, majoꞌ juu jñꞌoon na mancya, tsoñꞌenhanꞌ ntsiquindëñꞌenhanꞌ juuhanꞌ. Tatsꞌan quintjii nin xuee ndoꞌ yuu xjen 


text:
<pb/>“Majoꞌ minꞌncüii tsꞌan tyiꞌquintjii nin xuee ndoꞌ yuu xjen na nndui tsoñꞌen nanꞌminꞌ. Min nque ángeles na mꞌan quiñoonꞌndue tyiꞌquindiohan, min ja na condui Jnda Tyoꞌtsꞌon tyiꞌquintyji yuu xjenhanꞌ, xiaꞌntyi nquii Tyëhöꞌ ntyjii jon. 


text:
<pb/>“Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, xjen na nndyö nntꞌa, nnꞌan na mꞌan juu xjenꞌñeen, ntsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhan chaꞌxjen na tonanꞌxuan nnꞌan xjen na tomꞌaan Noé. 


text:
Ee joo ndyuꞌñeen vitjachen na siquitsu ndaatsuaꞌtyꞌa tsonnangue, joo nanꞌñeen tocüaꞌhan, tovehan, totoncohan, toninncyahan ndahan na nnonco joo ata juuntyi xuee ya na tëqueeꞌ nquii Noé vꞌaandaa tꞌman. 


text:
Majoꞌ joo nanꞌñeen minꞌchjo tyíꞌquitquentohan cüenta na vaa na toncuuꞌ ata juu xjen na jndyo ndaatsuaꞌtyꞌa na tachuhanꞌ tsoñꞌenhan. Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, manndaꞌ vaa na itsijonhanꞌ na ntquenon nnꞌan juu xjen ya na ncüjë nntꞌa. 


text:
Majuu xjenꞌñeen ntsijonhanꞌ mꞌan ve nnꞌan na contꞌahan tsꞌian jndëë. Cüii tsanꞌñeen ncjöyꞌönhin na ncꞌoon juu na mꞌan ja ndoꞌ ncüiichen tyje juu nꞌndyihanꞌhin. 


text:
Manndaꞌ ntsijonhanꞌ ntyja ꞌnaan ve nanntcu na cotua. Cüiihan ncjöyꞌönhin na ncꞌoon juu na mꞌan, ndoꞌ ncüiichen tsanꞌñeen nꞌndyihanꞌhin. 


text:
<pb/>“Mangꞌe joꞌ ninnquiiꞌchen cꞌoncjehoꞌ ee tyiꞌquindiohoꞌ yuu xjen na nndyö ntcüꞌë ja na condui na matyeꞌntjön ꞌoꞌ. 


text:
Juu jñꞌoonvahin na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ, cüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ. Xe na aa ntyjii tsꞌan yuu xjen ntsque nanntyꞌuee vaaꞌ jon, tyiꞌxequitso jon, min xeꞌncyaa jon na ngoqueꞌhan na ntjiꞌhan ꞌnaanꞌ jon. 


text:
Mangꞌe joꞌ mantyi ꞌoꞌ cꞌoncjehoꞌ ee majuu xjen na tyiꞌquinanꞌtiuhoꞌ, majuuto xjenꞌñeen, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, nndyö ntcüꞌë. Moso na tsiquindë yo moso na tyíꞌquitsiquindë 


text:
<pb/>“Juu moso na jndaꞌ xquen ndoꞌ itsiquindë juu, majuu juu ntquen jndyee patrón ꞌnaanꞌ juu na quityentjon juu tsoñꞌen ntyje moso juu na mꞌanhin vꞌaaꞌñeen. Ndoꞌ ntixeeꞌ juuhan xjen na icanhanꞌ. 


text:
Xjen na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ patrón ꞌnaanꞌ juu na tja jon cüii joo, ndoꞌ xe na aa ntjii jon na juu mosoꞌñeen ya itsiquindë juu tsꞌian na chu juu, neiinꞌ jndyi jon. 


text:
Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, tsoñꞌen ꞌnaanꞌ juu patrónꞌñeen, nnincyaa jon cüentahanꞌ ntꞌö juu mosoꞌñeen. 


text:
Majoꞌ juu mosoꞌñeen, xe na aa conduihin na tyia tsꞌanhin, ndoꞌ ndyiiꞌ tsꞌon juu na tyiꞌxecüjeeꞌ tyuaaꞌ patrón ꞌnaanꞌ juu, 


text:
Ndoꞌ ngꞌe joꞌ ngitaꞌ juu na ncüjaꞌ juu minndyechen nanꞌñeen na mꞌan nacje ꞌnaanꞌ juu, ndoꞌ ntsijonhin yo nanquindye na ncꞌu juu ndoꞌ na ntcüaꞌ juu yohan, 


text:
Ndoꞌ na nndaꞌ, nquii patrón ꞌnaanꞌ juu ncüjeeꞌ ntcüeꞌ jon maninꞌjuu xuee na tyiꞌcꞌooncje juu, majuuto xjen na tyiꞌquitsitiu juu na ncüjeeꞌ jon. 


text:
Ndoꞌ nquii patrón, ji vaa jndyi ncüjaꞌ jonhin, ndë joꞌ ncjuꞌ jon tsanꞌñeen naijon na mꞌan nnꞌan na veꞌ contꞌa nquehan na ya nnꞌanhan. Joꞌ naijon na ntꞌioo juu ndoꞌ ntcüaꞌ juu ndiꞌnꞌon juu na itsiꞌndaaꞌhanꞌ ntyjii juu.<pb/>


text:
Sininntyichen Jesús ncüiichen jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na toco tsꞌan. Juu jñꞌoonꞌñeen itꞌuiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan. Itso Jesús: —Tomꞌan nqui yontcundyua, tyecho joo candi ꞌnaan joo na covꞌahanꞌ yo aceite. Jnduiꞌ joo, tyequitjon joo juu tsansꞌa na ngoco. 


text:
Joo yontcu na tyiꞌjndaꞌ nquen, tyecho yoꞌñeen candi ꞌnaan joo, majoꞌ tasayꞌonchen joo aceite na ncꞌua. 


text:
Majoꞌ joo yontcu na jndaꞌ nquen, tyecho yoꞌñeen candi ꞌnaan joo na covꞌa ndoꞌ mantyi yo ninꞌndioo na ñjon aceite. 


text:
Viochen xjen na minndooꞌ yoꞌñeen nquii tsansꞌa na ngoco, sijaaꞌhanꞌ tsantsjon ndëë joo, ndoꞌ jnda joo. 


text:
Ndoꞌ xoncüe tsjon, ticꞌuaa na itsixuaa tsꞌan. Itso juu: “Cꞌoncjehoꞌ, jndë mandyo nquii tsꞌan na icoco. Ncyohoꞌ na nnanꞌjonhoꞌ yohin.” 


text:
Ndoꞌ joo yontcuꞌñeen, yo na tyiꞌjndaꞌ nquen, jndue ndëë ntyje joo, yo na jndaꞌ nquen: “ꞌOꞌ sꞌei, quitejndeihoꞌ chjo aceite na conanꞌyꞌonhoꞌ já ngꞌe jndë vanduuꞌ candi na yꞌö́n.” 


text:
Majoꞌ joo yontcu ntyje joo yo na jndaꞌ nquen, tꞌa yoꞌñeen, jndue joo: “Xeꞌquindëë ngꞌe ntsꞌaahanꞌ na tyiꞌjeꞌcüijndeiꞌhanꞌ na nninjntꞌue nquë́ ndoꞌ mantyi ꞌoꞌ. Yantyichen quitsananꞌjnda nquehoꞌ ꞌnan na nninjntꞌueeꞌhoꞌ.” 


text:
Ndoꞌ viochen xjen na tyenanꞌjnda yontcuꞌñeen aceite, tyjeeꞌnon nquii tsansꞌa na icoco. Yajoꞌ joo yontcu na mꞌancje, tyequeꞌ joo quiiꞌ vꞌaa yo jon na nditꞌmaanꞌ na ngoco jon. Jndë joꞌ tëꞌ ꞌndyo vꞌaaꞌñeen. 


text:
Jndë joꞌ vendye yo na tyequijntꞌue aceite, squenon ntcüeꞌ joo. Jnanꞌcꞌuaa joo ꞌndyo vꞌaa. Jndue joo: “Nndaꞌ ta, quitsiquinanꞌ chjo ꞌndyo vꞌaa.” 


text:
<pb/>Ndoꞌ tsontyichen Jesús ndë́: —Mangꞌe na nndaꞌ, cüaaꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa itsiquindyi jñꞌoonvaꞌ na cꞌoncjehoꞌ ngꞌe tyiꞌquindiohoꞌ nin xuee ndoꞌ yuu xjen na ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, nndyö nntꞌa na mꞌanhoꞌ. Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ndye moso 


text:
<pb/>“Nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue, ntsinënntyëchën cüiichen jñꞌoon ndëëhoꞌ na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ na tsiꞌmanhanꞌ na ityeꞌntjon jon nnꞌan. Tomꞌaan ncüii tsꞌan na sijndaꞌ jon na ncja jon cüiichen tsonnangue na tycya. Tqueenꞌ jon mosooꞌ jon ndoꞌ tyincyaa jon xoquituꞌ ꞌnaanꞌ jon ndueehan na quintꞌahan tsꞌian yohanꞌ. 


text:
Nnon cüii joo nanꞌñeen tyincyaa jon ꞌon min sꞌon. Nnon cüiichenhin tyincyaa jon ve min ndoꞌ nnon cüiichenhin ninncüii min tyincyaa jon. Ndëë ncüii cüii nanꞌñeen tyincyaa jon chaꞌxjen na taaꞌ tsꞌon jon na nndëë ntꞌahin tsꞌian. Jndë joꞌ jnduiꞌ jon, tja jon cüiichen tsonnangue. 


text:
Ndoꞌ juu tsꞌan na tyꞌoon cüenta ꞌon min sꞌonꞌñeen, maquintyjachen totsꞌaa jon tsꞌian yohanꞌ, ndoꞌ tantjonntyichen jon cüiichen ꞌon min. 


text:
Ndoꞌ mantyi juu tsꞌan na tyꞌoon cüenta ve min, totsꞌaa juu tsꞌian yohanꞌ ndoꞌ mantyi tantjonntyichen juu cüiichen ve min. 


text:
Majoꞌ juu tsanꞌñeen na tyꞌoon cüenta na ninncüii min sꞌonꞌñeen, tja tsanꞌñeen, taquiꞌñen juu tyuaa, joꞌ tyꞌiu juu sꞌon ꞌnaanꞌ patrónꞌñeen. 


text:
<pb/>“Majndye xuee tëcahanꞌ ndoꞌ tyjeeꞌ ntcüeꞌ patrón ꞌnaanhan. Sijndaꞌ jon na ncüjiꞌ jon cüenta yohan nchu xjen tueeꞌ na tantjonhan yo sꞌon ꞌnaanꞌ jon. 


text:
Joꞌ tyjeeꞌ juu tsanꞌñeen na tyꞌoon ꞌon min sꞌon. Yꞌoon juu sꞌonꞌñeen, mantyi yo cüiichen ꞌon min na tantjon juu yohanꞌ. Tyincyaa juuhanꞌ nnon patrón ꞌnaanꞌ juu. Itso juu: “Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ tyincyaꞌ ꞌon min sꞌon nnön. Quindyiaꞌ, ndö cüiichen ꞌon min na jndë tantjön yohanꞌ.” 


text:
Sentcüeꞌ patrónꞌñeen jñꞌoon nnon juu: “ꞌUꞌ moso njan, ya saꞌ. Tsiꞌmanhanꞌ na tojooꞌ tsonꞌ ndoꞌ na siquindëꞌ, min veꞌ ncüii tsꞌian chjohanꞌ, majoꞌ ꞌuꞌ siquindëꞌhanꞌ. Nein ncꞌua ja tsꞌian na tꞌmanntyi ndui ꞌuꞌ. Quindyotsijon ꞌuꞌ yo ja juu na mꞌan na nën rö.” 


text:
Jndë joꞌ tyjeeꞌ juu tsanꞌñeen na tyꞌoon cüenta ve min sꞌon. Itso juu: “Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ tyincyaꞌ ve min sꞌon nnön. Quindyiaꞌ jeꞌ, ndö cüiichen ve min na jndë tantjön yohanꞌ.” 


text:
Ndoꞌ sintcüeꞌ patrónꞌñeen jñꞌoon nnon juu: “ꞌUꞌ moso njan, ya saꞌ. Tsiꞌmanhanꞌ na tojooꞌ tsonꞌ ndoꞌ na siquindëꞌ, min veꞌ cüii tsꞌian chjohanꞌ, majoꞌ ꞌuꞌ siquindëꞌhanꞌ. Nein ncꞌua ja tsꞌian na tꞌmanntyi na ndui ꞌuꞌ. Quindyotsijon ꞌuꞌ yo ja juu na mꞌan na nën rö.” 


text:
<pb/>“Yajoꞌ na matsꞌiañꞌen tyjeeꞌ juu mosoꞌñeen na tyꞌoon ninncüii min. Tso juu nnon patrón ꞌnaanꞌ juu: “Nndaꞌ ta, mantyji na ꞌuꞌ ji quii ꞌndyoꞌ ndëë moso ꞌnanꞌ. Ee ꞌuꞌ veꞌ ꞌnan na coveꞌ ntjon ꞌnaanꞌ ncüiichen tsꞌan, juuhanꞌ matsiveꞌ. Ja nchji ꞌnan na ngüantjön, ꞌuꞌ ncüjiꞌhanꞌ ntꞌö. 


text:
Mangꞌe na nndaꞌ, sincyaaꞌhanꞌ ja, joꞌ tyjë, tëquityꞌiu sꞌon ꞌnanꞌ quiiꞌ tyuaa. Ndoꞌ ndö juuhanꞌ, cyonꞌ ntcüeꞌ cüentahanꞌ.” 


text:
Tꞌa patrón ꞌnaanꞌ juu: “ꞌUꞌ moso na tyia tsꞌan ꞌuꞌ ndoꞌ na nchquenꞌ. Manchjiꞌ na ja tsꞌan quii ꞌndyo yo ꞌuꞌ ndoꞌ ꞌnan na ngüantjonꞌ, ncüjiꞌhanꞌ ntꞌöꞌ. 


text:
Ngꞌe na nndaꞌ tjiꞌ cüenta, ¿Ndu na tatjaꞌ quityiꞌ sꞌon njan banco yuu jon na condive sꞌon ꞌnaan nnꞌan, yajoꞌ ncyꞌön ntcüꞌë sꞌon njan yo maninꞌ jndahanꞌ?” 


text:
Ndoꞌ joꞌ tsontyichen patrónꞌñeen ndëë vendye moso ꞌnaanꞌ jon: “Quitjiꞌ ꞌoꞌ ncüii minvaꞌ ntꞌö juu ndoꞌ ncyahoꞌhanꞌ nnon juu tsan na nayꞌoon nqui min. 


text:
Ee ntyjantyi na itsixuan ncüii cüii tsꞌan, xe na aa ya tsꞌian itsꞌaa juu yohanꞌ, yajoꞌ ncyꞌoonntyichen juu cüenta na nninjntꞌueeꞌhin. Majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌya tsꞌian itsꞌaa, nnduiꞌñꞌen chjoviꞌ ꞌnan na nayꞌoon juu. 


text:
Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ mosovahin na tayuu jntꞌuehin, quitjueꞌhoꞌhin chꞌen naijon na jaantsueꞌ. Joꞌ ntꞌioo juu ndoꞌ ntcüaꞌ juu ndiꞌnꞌon juu na itsiꞌndaaꞌhanꞌ ntyjii juu.” Ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na ninvaa tsonnangue 


text:
<pb/>“Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, nndyo ntcüꞌë nntꞌa yo tsoñꞌen ángeles njan na ntcoꞌxën. Juu xjenꞌñeen nditꞌmaanꞌ ja na ncjöquijman silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ njan na nanncooꞌ quixueehanꞌ naijon na ntyentjön. 


text:
Joꞌ na tonnön ngancüii nnꞌan na nnan ninvaa tsonnangue. Yajoꞌ ncꞌön joohin chaꞌxjen itsꞌaa cüii tsꞌan na mꞌan quinman yo quinchꞌio ntsjuenꞌ na icꞌon juu oꞌ. 


text:
Ndoꞌ ntsꞌaa jon tmaanꞌ joo quinman ngiaaꞌ jon tontyjaya, ndoꞌ quinchꞌio ntsꞌaa jon tmaanꞌ oꞌ ngiaaꞌ jon tontyjatymaanꞌ. 


text:
Yajoꞌ ja na condui na matyentjön nnꞌan, ntsjö ndëë nnꞌan na mꞌan ncꞌia ntyjaya: “Ncyohoꞌ ꞌoꞌ nnꞌan na jndë jndahoꞌ na ityio Tyëhöꞌ jnꞌaanhoꞌ. Ncyohoꞌ na ncyꞌonhoꞌ cüenta juu naya na incyaa jon na mantyi ꞌoꞌ nnanꞌjonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na ityeꞌntjon jon ngꞌe xjen na tquen jon tsonnangue, nndaꞌ vaa na sijndaꞌ jon ntyja ꞌnaanhoꞌ. 


text:
Ngꞌe xjen na tomꞌan ja na ninꞌjntꞌö, ꞌoꞌ toninncyahoꞌ ꞌnan na tocüꞌa. Juu xjen tomꞌan na ninꞌcꞌua ndaa ndoꞌ tonincyahoꞌ ndaa na toꞌua. Tomantyꞌi ncüii cüii tsjoonhoꞌ yuu na tataꞌjnꞌaan nnꞌan ja ndoꞌ toyꞌonhoꞌ cüenta ja quiiꞌ ntꞌaahoꞌ. 


text:
Tomꞌan na totsitjahanꞌ ndiaa na ntcüë ndoꞌ ꞌoꞌ toninncyahoꞌ ndiaa na tocüë, ndoꞌ tomꞌan na vꞌi ndoꞌ ꞌoꞌ totaꞌntyjeeꞌhoꞌ ja. Tomꞌan vancjo ndoꞌ ꞌoꞌ totsaquijntyꞌiahoꞌ ja.” 


text:
Yajoꞌ nque nanꞌñeen na mꞌan ncꞌia tontyjaya na jndyoyu conduihan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ntꞌahan ꞌndyö, nnduehan: “Nndaꞌ ta, ¿Ndoꞌ cüan tojntyꞌiá ꞌuꞌ na ninꞌjndoꞌ ndoꞌ toninncyá ꞌnan na tocüaꞌ, oo tojntyꞌiá ꞌuꞌ na ninꞌcꞌuaꞌ ndaa ndoꞌ toninncyá ndaa na toꞌuaꞌ? 


text:
¿Ndoꞌ cüan tojntyꞌiá ꞌuꞌ na tomandyiꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tyiꞌquitaꞌjnꞌaanhan ꞌuꞌ ndoꞌ toyꞌö́n cüenta ꞌuꞌ quiiꞌ ntꞌá, oo na tojntyꞌiá ꞌuꞌ na itsitjahanꞌ ndiaꞌ ndoꞌ toninncyá ndiaa na tocüeꞌ? 


text:
Yajoꞌ ja na condui na matyentjön ntsjö nndëë nanꞌñeen: “Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, minninchen nnon ꞌnan tontꞌahoꞌ na totejndeihoꞌ cüii ncüii ntyjëëhë, nanminꞌ na ntyꞌia jndyihin, ntyja njan ja tontꞌahoꞌhanꞌ.” 


text:
<pb/>“Ndë joꞌ ja na taquintyja na tꞌman condui ja na matyentjön nnꞌan, ntsjö nndëë nnꞌan na mꞌan ncꞌia ntyjatymaanꞌ: “Quenaanhoꞌ na tonnön, ꞌoꞌ nnꞌan na jndë tjuꞌviꞌ Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. Nanein ngoqueꞌhoꞌ quiiꞌ chon na tyiꞌjon quinduuꞌ, juuhanꞌ sijndaꞌ jon cüentaaꞌ juu yutyia na ntsꞌaaviꞌhanꞌhin yo ángeles ꞌnaanꞌ juu.” 


text:
Ngꞌe tomꞌan na ninꞌjntꞌö, majoꞌ tatyincyahoꞌ ꞌnan ncüꞌa. Tomꞌan na ninꞌcꞌua ndaa, majoꞌ tatyincyahoꞌ ndaa ncꞌua. 


text:
Tomantyꞌi ndyuaahoꞌ naijon na tataꞌjnꞌaan nnꞌan ja, majoꞌ ꞌoꞌ tatyꞌonhoꞌ cüenta ja. Tomꞌan na totsitjahanꞌ ndia, majoꞌ tatyincyahoꞌ ndiaa ntcüë. Tomꞌan na vꞌi, majoꞌ tatyequijntyꞌiahoꞌ ja. Toquintyꞌi vancjo, majoꞌ tatyequijntyꞌiahoꞌ ja.” 


text:
Yajoꞌ joo nanꞌñeen nnanꞌntcüeꞌhan jñꞌoon nnön, nnduehan: “Nndaꞌ ta, ¿Ndoꞌ ncüan tojntyꞌiá ꞌuꞌ na ninꞌjndoꞌ, oo na nincꞌuaꞌ ndaaꞌ, na nintondyiꞌ naijon na tatajnꞌaan nnꞌan ꞌuꞌ, oo na nintꞌonꞌ na totsitjahanꞌ ndiaꞌ, oo na nintiviꞌ, oo na toquindyiꞌ vancjo ndoꞌ tatotejndeí ꞌuꞌ?” 


text:
Yajoꞌ ntsintcüꞌë jñꞌoon ndëë nanꞌñeen: “Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, jnaanꞌ na tatotejndeihoꞌ ntyjë nanminꞌ na ntyꞌia jndyihin, mantyi ntyja njan ja tatontꞌahoꞌhanꞌ.” 


text:
Ndoꞌ ncꞌo nanꞌñeen naijon na tyiꞌjon quintycüii na ntꞌuiiviꞌhanꞌhin. Majoꞌ nque nnꞌan na jndë jnduuꞌ jnanhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ncyꞌonhan cüenta na tyiꞌjon quintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan.<pb/>


text:
<pb/>—Mangiohoꞌ na ninve xuee vitja ndoꞌ ngueeꞌ nguee pascua. Ndoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, majuu xjenꞌñeen nninncya nnꞌan cüenta ja nduee nnꞌan na njñonhan ja tsonjnꞌaan. 


text:
<pb/>Majuu xjenꞌñeen nque ntyee na conditque yo nnꞌan na conditque ndëë nnꞌan judíos, tëncüihan vꞌaa tꞌman vaaꞌ tyee na conintque na jndyu Caifás. 


text:
Jnanꞌjndaꞌhan jñꞌoon yo ntyjehan nchu vaa nntꞌahan na nnanꞌviꞌnnꞌanhan Jesús chaꞌ nntꞌuehan jon, ndoꞌ na nnanꞌcueeꞌhanhin. 


text:
Majoꞌ jnduehan ndëë ntyjehan: —Chito ntꞌuëhin xoncüe na mꞌaan nguee, tyiꞌntsꞌaahanꞌ na nnanꞌve nnꞌan cjö. Iscongio ncüii tsanscu nchenꞌ nacjooꞌ Jesús 


text:
Xjenꞌñeen sindyooꞌ ncüii tsanscu na mꞌaan Jesús, yꞌoon juu ncüii tsioo na sia ya tsꞌanhanꞌ yo tsjöꞌ quichiꞌ na jndyu alabastro. Tsiooꞌñeen ñjon nchenꞌ quichi na njon jndyi. Iscongio juu nchenꞌñeen xquen Jesús xjen na vequityen jon mesa. 


text:
Ndoꞌ já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, ya na jntyꞌiá na nndaꞌ, jnanꞌvjë́. Jnduë́: —Veꞌ jnꞌaan tꞌman tsu nchenꞌvaꞌ. 


text:
<pb/>Ngꞌe na taaꞌ tsꞌon Jesús na nndaaꞌ conduë́, tso jon ndë́: —¿Ndu na conanꞌntjaanꞌ ꞌoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu nanꞌvaꞌ na sꞌaa tsanscuva yo ja? Tëquinjonꞌ naya na sꞌaa jon yo ja. 


text:
Ngꞌe ja chito ninnquiiꞌchen ncꞌön quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, majoꞌ joo nanninñenꞌ, ninnquiiꞌchen mꞌanhan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 


text:
Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, minyuuchen na ninvaa tsonnangue na nninncya nnꞌan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, ninnquiiꞌchen nnanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na sꞌaa tsanscuva, chaꞌ tyiꞌngitsu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jon. Ijndëë Judas Jesús ndëë ntyee 


text:
<pb/>Ndoꞌ ncüii nquë́ nnꞌan na nchoꞌve já, juu tsan na jndyu Judas Iscariote, tja jon na mꞌan ntyee na conditque. 


text:
Tso jon ndëëhan: —¿Nchu ndyionhoꞌ ja na ninncya cüenta Jesús ndëëhoꞌ? Joꞌ jnanꞌjndaꞌhan, tyincyahan ntcyu nchoꞌnqui sꞌon xuee nnon juu. 


text:
Ndoꞌ xjenꞌñeen taꞌ juu, tontꞌue juu nchu ya ntsꞌaa juu na nninncyaa juu cüenta Jesús ndueehan. Itsijndaꞌ Jesús na ntcüaꞌ jon quitsman yo nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin 


text:
<pb/>Tueeꞌ xuee na cotyeꞌ nguee na cocüaꞌ nnꞌan judíos tyooꞌ na tatsquentë tëqueeꞌ. Já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnanꞌndyooꞌ já na mꞌaan jon. Jnduë́ nnon jon: —¿Yuu jon ntꞌue tsonꞌ na ntsananꞌjndáꞌ já ntyja ꞌnaanꞌ nguee pascua, na nninjndaꞌ na ntquiꞌ quitsman? 


text:
<pb/>Tꞌa jon, tso jon ndë́: —Quitsaqueꞌhoꞌ quiiꞌ tsjoon, ndoꞌ quinduehoꞌ nnon ncüii tsꞌan na nndiohoꞌ joꞌ: “Nndaꞌ ta, nquii jon na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndë́, itso jon na jndë vavindyooꞌ na ngenon jon juu naviꞌ tꞌman. Ntꞌue tsꞌon jon na quitejndeiꞌ vaꞌ na ndijndaꞌ na ntcüaꞌ jon, ntquii jon quitsman na ntsitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon na ngueeꞌ nguee pascua yo já nnꞌan na cotsayꞌö́n jñꞌoon yohin.” 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ jntꞌá chaꞌxjen na tso jon. Jnanꞌjntꞌá na ntcüꞌá cüenta matman ntyja ꞌnaanꞌ juu ngueeꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ viochen xjen na tcüꞌá, taꞌ jon, sinin jon ndë́. Tso jon: —Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, ndyiiꞌ ncüiihoꞌ na nninncyaa juu cüenta ja nduee nnꞌan. 


text:
<pb/>Juu jñꞌoonvaꞌ sichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌö́n. Ncüii ro ncüii já tꞌá, taꞌxꞌë́ nnon jon, jnduë́: —Ta, ¿Aa ntsꞌaahanꞌ na ja? 


text:
<pb/>Tꞌa jon jndyuë́, tso jon: —Manquii tsꞌan na ninvixjen ijoon quiiꞌ xio yo ja, majuu juu nninncyaa cüenta ja. 


text:
Ee ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, mancüixjen ntꞌuiiviꞌhanꞌ ja chaꞌxjen na itsiquindyi juu jñꞌoonꞌ jon na jndui. Majoꞌ juu tsꞌan na nninncyaa cüenta ja nduee nnꞌan, viꞌ jndyi ngenon juu. Yantyichen xe na aa tatuihin. 


text:
<pb/>Yajoꞌ juu Judas, tsan na tyincyaa cüentahin, taxeeꞌ juu, tso juu: —Nndaꞌ ta, ¿Aa ntsꞌaahanꞌ na ja? Tꞌa Jesús ꞌndyo juu: —Aa majoꞌ ro chaꞌxjen na jndë tsuꞌ. 


text:
<pb/>Viochen xjen na tcüaꞌhan, tyꞌoon Jesús cüenta tyooꞌ, sitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon na tyincyaa jon na ncya yahin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Jndë joꞌ tyjee jon tanꞌhanꞌ ndoꞌ tyincyaa jonhanꞌ ndë́. Tso jon: —Cyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ, cüaꞌhoꞌhanꞌ, juuhanꞌ conduihanꞌ sꞌi. 


text:
<pb/>Jndë joꞌ mantyi tyꞌoon jon cüenta ncüii vaso na ñjon ndaa vinon. Sitꞌmaanꞌ jon Tyoꞌtsꞌon na tyincyaa jon na ncya yahin ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Tso jon: —Nanꞌva cüehoꞌhanꞌ. Quinanꞌcüenonhoꞌhanꞌ ndëë ntyjeehoꞌ. 


text:
Juu ndaa vinonva conduihanꞌ nꞌeön na ntcüeꞌhanꞌ cüenta jndye jndyi nnꞌan chaꞌ nndëë ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhan jnanhan. Yo juu nꞌeön maquëntyën jñꞌoonxco. 


text:
Matsjö ndëëhoꞌ, xuee na tonnonchen tajeꞌcꞌua nntꞌa ndaa vinon ata vi na jndë tentyja xjen na ityentjon Tyëhöꞌ tsoñꞌen. Yajoꞌ ncꞌua xcöhanꞌ yohoꞌ. Itsiquindyi Jesús na ncüji Pedro 


text:
Juu xjenꞌñeen itso Jesús ndë́: —Tsjonvahin tsoñꞌenhoꞌ ntjihoꞌ ntyja njan. Ee juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui itsohanꞌ: “Mancya ja na vanaan na nnanꞌcueeꞌ nnꞌan nquii tsꞌan na vantyjeeꞌ quinman. Ndoꞌ quinman ntsjuenꞌ jon ntycya oꞌ.” 


text:
<pb/>Ndoꞌ tsontyichen jon ndë́: —Majoꞌ xjen na jndë vantꞌö xcö na tꞌiö, ja ncjö jndyëë ndyuaa Galilea. Joꞌ quitsantyjahoꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ tꞌa Pedro ꞌndyo jon, tso juu: —Min xe na aa tsoñꞌen nanminꞌ ntjihin ntyja ꞌnanꞌ, majoꞌ ja tyiꞌjon cüji ja. 


text:
<pb/>Itso Jesús nnon juu: —Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö nnonꞌ, tsjonvahin, vitjachen na ntsixuaa quilꞌö, majoꞌ ꞌuꞌ jndë ndye jnda na jndë tji ꞌuꞌ ntyja njan. 


text:
<pb/>Majoꞌ sentcüeꞌ Pedro jñꞌoon nnon Jesús: —Min xe na aa ngacjuꞌhanꞌ na cüꞌiö yo ꞌuꞌ, majoꞌ tyiꞌjon cüji ja ntyja ꞌnanꞌ. Ndoꞌ maninjuuntyi jñꞌoon tꞌá tsoñꞌen já na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús. Itsinin Jesús nnon Tyoꞌtsꞌon naijon min ntjon Getsemaní 


text:
<pb/>Yajoꞌ sá yo Jesús, squë́ naijon min ntjon na jndyu Getsemaní. Tso jon ndë́: —Cꞌuhoꞌ ndöhin viochen xjen na jö ndöꞌ na ntsinën nnon Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>Yajoꞌ tjantyichen jon, tëyꞌoon jon Pedro yo ve ntsinda Zebedeo. Tyeꞌ na siꞌndaaꞌ jndyihanꞌ ntyjii jon, ndoꞌ na sichjooꞌhanꞌ tsꞌon jon. 


text:
Tso jon ndëë nanꞌñeen: —Juu ꞌnan na ngenön, itsichjooꞌ jndyihanꞌ tsꞌön, juuhanꞌ vayꞌoonhanꞌ ja na ntscueeꞌhanꞌ ja. Quintjohoꞌ ntjoohin. Cꞌoncjehoꞌ, quinanꞌjonhoꞌ yo ja, chito veꞌ ndahoꞌ. 


text:
<pb/>Yajoꞌ tjantyichen jon chjochen. Tëcüangio jon na itsindyiaꞌhin tonnon Tyoꞌtsꞌon. Sꞌaa jon tyꞌoo, tso jon: —ꞌUꞌ Tyeꞌ, xe aa vaa na nndëë ndui, ncyaꞌ na tyiꞌngenön juu naviꞌ tꞌmanva. Majoꞌ min na nndaꞌ macꞌan, quindui chaꞌxjen na ntꞌue tsonꞌ ncuꞌ, chito chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌön ja.” 


text:
<pb/>Jndë joꞌ jndyo ntcüeꞌ jon na mꞌan joo ndye nanꞌñeen na conanꞌjonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Ntjii jonhan na condahan. Tso jon nnon Pedro: —¿Cüa ndicüiqui nꞌonhoꞌ na veꞌ ninncüii hora na tyiꞌndahoꞌ, na nnanꞌjonhoꞌ yo ja nanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon? 


text:
Tsoñꞌenhoꞌ cꞌoncjehoꞌ na quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ ya na va ꞌnan na ityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ ꞌoꞌ, tyiꞌngachuhanꞌ ꞌoꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌ. Mayuuꞌ ꞌoꞌ mꞌancjehoꞌ na ntꞌahoꞌ chaꞌxjen na icanhanꞌ, majoꞌ ngꞌe na nnꞌanhoꞌ, joꞌ ndiquinanhoꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tja nndaꞌ jon na jndë ve na ntsininntyichen jon nnon Tyoꞌtsꞌon. Tso jon: —ꞌUꞌ Tyeꞌ, xe na aa tyiꞌjeꞌquindëë na ngüenoonꞌ juu naviꞌ tꞌman na ngenön, tanin, quindui chaꞌxjen na ntꞌue tsonꞌ ncuꞌ. 


text:
<pb/>Jndë joꞌ tueeꞌ nndaꞌ jon na mꞌanhan, ntjii jonhan na conda jndyihan, ee ta jndyi jndë tyꞌoon tsantsjonhan. 


text:
Yajoꞌ jntyꞌii jonhan, tja nndaꞌ jon na jndë ndye na sinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ maninjuuntyi jñꞌoon tcan jon. 


text:
Tyjeeꞌ nndaꞌ jon na mꞌan nanꞌñeen na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon. Tso jon ndëëhan: —¿Aa ninvaa condahoꞌ ndoꞌ cotaꞌjndyeehoꞌ? Cüa jeꞌ, cꞌoncjehoꞌ, ngꞌe ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, jndë tentyja xjen na quitꞌuiiviꞌhanꞌ ja na ninncyaa tsꞌan cüenta ja nduee nnꞌan na nanꞌxuan jnan. 


text:
<pb/>Ninvaa na itsinin Jesús ndoꞌ nquii Judas, ncüii já nnꞌan na nchoꞌve, tyjeeꞌ juu. Jndyochu juu jndye nnꞌan na conduihan nnꞌan na mꞌan ntyja ꞌnaan ntyee na conintque ndëë nnꞌan judíos, ndoꞌ mantyi yo nnꞌan na mꞌan ntyja ꞌnaan nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon Jerusalén. Cho nanꞌñeen ncjo espadas yo nonnchꞌio. 


text:
Ndoꞌ Judas, tsan na tyincyaa cüenta Jesús, jndë siꞌman juu ndëëhin nchu vaa na nntsꞌaa juu. Tso juu ndëë nanꞌñeen: “Juu tsꞌan na ncꞌua quinchooꞌ na nninncya tsꞌonhin, majuu tsanꞌñeen na cojntꞌuehoꞌ. Ninñoonꞌ quitꞌuehoꞌhin.” 


text:
Tso Jesús nnon juu: —ꞌUꞌ ntyjë, quitsiquindëꞌ tsꞌian na jndyoꞌ. Yajoꞌ jnanꞌndyooꞌ nanꞌñeen nnon Jesús. Tyꞌonhan jon, tꞌuetyenhanhin. 


text:
Ndoꞌ joꞌ tso Jesús nnon juu: —Quityionꞌ ntcüeꞌ xjoꞌhöꞌ tyquiiꞌ tjanvaaꞌhanꞌ. Ngꞌe juu tsꞌan na itsꞌaa natëꞌ yo xjo, mayo juuhanꞌ ngueꞌ juu. 


text:
¿Aa tyiꞌcovaaꞌ tsonꞌ na nndëë ntcꞌan nnon Tyëhöꞌ ndoꞌ ninñoonꞌ ncꞌua jon tsꞌian ndëë minchen ntmaanꞌ ángeles na ntejndeihan ja? 


text:
Majoꞌ xe na aa ntsꞌa na nndaꞌ, tyiꞌjeꞌquitsiquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌ jon na jndui na itsiquindyihanꞌ na tsixuan na quenön nanꞌmin. 


text:
<pb/>Yajoꞌ tso Jesús ndëë tsoñꞌen nanꞌñeen: —¿Ndu na tyincyohoꞌ na ncyꞌonhoꞌ ja yo ncjo espadas ndoꞌ yo nonnchꞌio? Chaꞌvijon na jndyoquijntꞌuehoꞌ tsanchꞌuee. Ja ꞌio ꞌio tovaquityën quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman na totsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, min tatyꞌonhoꞌ ja. 


text:
Majoꞌ maquenön tsoñꞌen nanꞌmin chaꞌ joo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na toninncya nnꞌan ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa, ntsiquindëñꞌenhanꞌ joohanꞌ. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen tsoñꞌen já na conanꞌjö́n yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnannö́n, jntyꞌë́hin na ninnquiintyi jon. Nnꞌan na conintque coyꞌonhan Jesús 


text:
<pb/>Ndoꞌ nque nnꞌan na tyꞌonhan Jesús, tyeyꞌonhan jon vaaꞌ Caifás, nquii tyee na conintque. Joꞌ jndë tëncüi nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, maninꞌ yo nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon Jerusalén. 


text:
Ndoꞌ nquii Pedro, tycya tycya tëntyja jon toxenꞌ Jesús. Ya na tueeꞌ jon vaaꞌ juu tyee na conintqueꞌñeen, tëqueeꞌ jon tochꞌeenꞌ juu vꞌaaꞌñeen. Joꞌ tëcjo jon quiiꞌ ntꞌan nanntꞌi na cotaꞌntyjeeꞌ vatsꞌon tꞌman, na nndyiaaꞌ jon nchu vaa nquii na nninjndaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Jesús. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nque ntyee na conintque yo nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon Jerusalén yo tsoñꞌen minndye nnꞌan na mꞌan nꞌian, tojntꞌuehan nnꞌan na quityjiꞌhan jñꞌoon quintu nacjooꞌ Jesús chaꞌ nndëë nninjndaꞌ jnaanꞌ jon na cueꞌ jon. 


text:
Majoꞌ min na jndye nnꞌan jnduehan jñꞌoon quintu nacjooꞌ jon na vaa jnaanꞌ jon, majoꞌ jñꞌoonꞌñeen tyíꞌcüiyuuꞌhanꞌ. Jndë joꞌ jnanꞌtjonꞌ ve nanꞌñeen jñꞌoon quintu, jnduehan: 


text:
<pb/>—Juu tsanvaꞌ itso juu na ntsityuiiꞌ juu vatsꞌon tꞌman cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ninndye xuee ntsia xco juu ncüiichenhanꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nquii tyee na conintque, tëcüentyjeeꞌ jon, taxeeꞌ nnon Jesús: —Juu jnanvaꞌ na cotjiꞌ jndyoyu nanminꞌ cjoꞌ, ¿Aa minꞌncüii ꞌndyo jñꞌoon tyiꞌcüꞌaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ? 


text:
<pb/>Majoꞌ Jesús, minꞌncüii ꞌndyo jñꞌoon tatꞌa jon. Yajoꞌ nquii tyeeꞌñeen tso jon nnon Jesús: —Ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon na vandoꞌ indyiaaꞌchen jon, joꞌ na macoꞌxën ꞌuꞌ na coꞌtyenꞌ ꞌndyoꞌ na quitsuꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ na ndyë́. ꞌUꞌ, ¿Aa condui ꞌuꞌ Mesías jnda Tyoꞌtsꞌon? 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús ꞌndyo jon: —Majoꞌ ro chaꞌxjen jñꞌoon na matsuꞌ. Ndoꞌ mantyi matsiquindyi ꞌoꞌ na ꞌio cha, xuee na vjantyihanꞌ, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, njntyꞌiahoꞌ na mꞌan ntcüꞌë naijon na conditꞌmaanꞌ ja ngiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tontyjaya, nquii jon na tsixuan tsoñꞌen najndei. Ndoꞌ njntyꞌiahoꞌ ja na nnan quiñoonꞌndue na nndyocuë nntꞌa quiiꞌ chincyu. 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu tyee na conintqueꞌñeen, jndyiiꞌ jon ndiaaꞌ jon veꞌ ngꞌe quindyaꞌ jndyi nchjii jon. Tso jon: —Tsanva jndë sinin juu jñꞌoon tsanꞌ cjooꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Min tyiꞌicanntyichenhanꞌ tsꞌan na ncüjiꞌ jndyoyu jñꞌoon nacjooꞌ juu. Nquehoꞌ jndë macondyehoꞌ jñꞌoon tsanꞌ na itsinin juu. 


text:
¿Nin ꞌnan conanꞌtiuhoꞌ na chuhanꞌ na quitjon juu? Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan nnon jon: —Majndaꞌ na chuhanꞌ na cueꞌ juu. 


text:
<pb/>Ndoꞌ totjueꞌhan ndaajndyuehan nnon jon. Totyiohan ndaꞌhin, ndoꞌ vendyehan totminꞌhan ndaꞌchcya quinchooꞌ jon. 


text:
Ndoꞌ jnduehan nnon jon: —ꞌUꞌ na matsaꞌ ncuꞌ na condui ꞌuꞌ Mesías na jñon Tyoꞌtsꞌon, cüa, quitsuꞌ nin tsꞌan tminꞌ ndaꞌ ꞌuꞌ. Icüji Pedro ntyja ꞌnaanꞌ Jesús 


text:
<pb/>Ndoꞌ viochen xjen na condui nanꞌminꞌ, vaquityen Pedro tochꞌen. Ndoꞌ ncüii tsanscu na ityentjon joꞌ, sindyooꞌhin nnon Pedro. Tso juu nnon jon: —ꞌUꞌ mantyi toquiñꞌen ꞌuꞌ yo Jesús, tsan na jnan Galilea. 


text:
<pb/>Majoꞌ tjihin tondëë tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan joꞌ. Tso jon: —Minꞌchjo tyiꞌquintji ja jñꞌoon na matsuꞌ ꞌuꞌ. 


text:
<pb/>Jndë joꞌ tja jon naijon na vaa ꞌndyoteon juu vꞌaaꞌñeen ndoꞌ cüiichen tsanscu na mantyi ityentjon joꞌ ntjii juuhin. Tso tsanꞌñeen ndëë nnꞌan na mꞌan ndyo: —Tsanvahin mancüiixjen toquiñꞌenhin yo Jesús tsan na jnan Nazaret. 


text:
<pb/>Joꞌ cüiichen jon tji Pedro, tcoꞌ jon ꞌndyo jon. Tso jon: —Ntyjii jndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na tyiꞌcüajnꞌan ja tsanvaꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tyiꞌcovivio xjen ndoꞌ vendye nnꞌan na minntyjeeꞌ joꞌ, tentyjaaꞌhan nnon jon. Jnduehan: —Mayuuꞌ na ꞌuꞌ ncüii nque nnꞌan na conanꞌjon yo tsanvaꞌ, ngꞌe jñꞌoon na matsininꞌ itsiꞌmanhanꞌ na jnanꞌ Galilea. 


text:
<pb/>Yajoꞌ taꞌ jon na tjuꞌ nquii jon jñꞌoonviꞌ nacjooꞌ jon. Tso jon na nquii Tyoꞌtsꞌon ntyjii jndaꞌ jon na mayuuꞌ jñꞌoon itsinin juu. Tso juu: —Minꞌchjo tyiꞌcüajnꞌan tsanvaꞌ. Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen sixuaa ro quilꞌö. 


text:
Ndoꞌ na nndaꞌ tui, ninñoonꞌ tëñjoonꞌ tsꞌon Pedro juu jñꞌoon na jndë tso Jesús nnon jon: “Vitjachen na ntsixuaa quilꞌö, ndoꞌ ꞌuꞌ jndë ndye jnda tji ꞌuꞌ ntyja njan.” Ndoꞌ jnduiꞌ jon joꞌ. Tꞌioo jndyi jon.<pb/>


text:
Vi na jndë tixuee, tsoñꞌen ntyeeꞌñeen yo nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon Jerusalén, nincüajon tjooꞌ jñꞌoonhan nchu vaa nguaa chaꞌ cueꞌ Jesús. 


text:
Jnanꞌtyenhan jon, tyeyꞌonhanhin. Tyencyahan cüentahin ntꞌö Pilato, tsan na condui gobernado juu ndyuaaꞌñeen. Iscueeꞌ nquii Judas 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu Judas, tsan na jndëë Jesús ndëë nanꞌñeen, vi na jndë tquen ya juu cüenta na jndë tijndaꞌtyen na cueꞌ Jesús, tyioo na siꞌndaaꞌ jndyihanꞌ ntyjii juu ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na sꞌaa juu. Joꞌ tëtsintcüeꞌ juu ntcyu nchoꞌnqui sꞌon xueeꞌñeen ndëë ntyee na conintqueꞌñeen yo ndëë nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon Jerusalén. 


text:
Tso juu ndëëhan: —Minꞌchjo tatëquinjonꞌ sꞌa. Tꞌman jndyi jnan chö na juu tsꞌan na tajnan tsixuan, jndë isquiöhin ndueehoꞌ. Majoꞌ tꞌa nanꞌñeen, jnduehan nnon juu: —Minꞌchjo taꞌnan itsꞌaahanꞌ já. ꞌUꞌ ntyjiꞌ nin ꞌnan saꞌ. 


text:
<pb/>Joꞌ tyqueꞌto Judas joo sꞌon xueeꞌñeen quiiꞌ vatsꞌon tꞌman. Mana jnduiꞌ juu joꞌ, tja juu, tëtsintyjahin na iscueeꞌ nquiihin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joo ntyeeꞌñeen jñenꞌ ntcüeꞌhan joo sꞌonꞌñeen. Jnduehan: —Sꞌonmin jndë tyionhanꞌ na cueꞌ tsꞌan. Mangꞌe na nndaꞌ, tyiꞌchuhanꞌ na nnanꞌtjönꞌ ntcüꞌëhanꞌ yo sꞌon na coninncya nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>Mangꞌe joꞌ tjooꞌ jñꞌoonhan yo ntyjeehan. Jnanꞌquitsuhinhanꞌ na tyionhan cüii tanꞌ tyuaa naijon na min tsꞌoquichu na condëë nguaa. Juu tyuaaꞌñeen, maninꞌtsꞌiaanꞌ na tijntꞌuehinhanꞌ na ngatyꞌiu ntꞌoo, nnꞌan na chito nnꞌan tsjoonhan. 


text:
Ndoꞌ na tyꞌon ntcüeꞌhan juu xoquituꞌñeen, siquindëhanꞌ jñꞌoon ꞌndyo Jeremías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Tso tsanꞌñeen: “Nnꞌan Israel jnanꞌjndaꞌhan na ndyionhan ntcyu nchoꞌnqui sꞌon xuee ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan. Jndë joꞌ tyꞌon ntcüeꞌhan cüentahanꞌ. 


text:
Ndoꞌ yo juuhanꞌ jnanꞌjndahan ncüii tanꞌ tyuaa nnon tsꞌan na itsia juu nguaa chaꞌxjen na tꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na mancüiixjen quindui.” Manndaꞌ jñꞌoon tji Jeremías. Ivajndo Pilato Jesús 


text:
<pb/>Tyeyꞌonhan Jesús na mꞌaan gobernado Pilato. Taxeeꞌ tsanꞌñeen nnon jon: —¿Aa ꞌuꞌ condui nquii tsꞌan na taquintyja na tꞌman conduihin na coꞌxenꞌ ntyꞌiuꞌ nnꞌan judíos? Tꞌa Jesús, itso jon: —Majoꞌ ro chaꞌxjen na matsuꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nque ntyee na conintque yo nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon, tyincyahan jnaanꞌ Jesús nnon Pilato. Totquenhan jñꞌoon cjooꞌ jon, majoꞌ minꞌncüii jñꞌoon tatꞌa jon. 


text:
<pb/>Majoꞌ minꞌncüii jñꞌoon tatꞌa Jesús ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na jnanꞌtjaꞌhan cjooꞌ jon. Ndoꞌ na nndaꞌ, sꞌaahanꞌ na ndicüaaꞌ tsꞌon Pilato ndu na sꞌaa Jesús na nndaꞌ. Tijndaꞌtyen na cueꞌ Jesús 


text:
<pb/>Tyincüii cüii chu, juu xjen na coveeꞌ nguee pascua, tovaa costumbre na nquii gobernado itsiquindyaa jon minꞌcya ro preso na ngitan nnꞌan judíos nnon jon. 


text:
Ndoꞌ juu xjen ya na jndë tencüii nnꞌan tonnon Pilato, taxeeꞌ jon ndëëhan: —Quinduehoꞌ nndyi, ¿Nin juu na ntꞌue nꞌonhoꞌ na quitsiquindya? ¿Aa juu Jesús Barabás, oo aa juu Jesús na condue nnꞌan na conduihin Mesías? 


text:
<pb/>Nndaꞌ tso Pilato ndëëhan ngꞌe taaꞌ tsꞌon jon na joo ntyeeꞌñeen veꞌ jndohan Jesús, joꞌ na jnanꞌquioohanhin ntꞌö jon, chito aa ngꞌe mayuuꞌ sitjahin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ viochen xjen na vequityen Pilato naijon na icoꞌxen jon jñꞌoon, nquii scuuꞌ jon scüenon juu cüii jñꞌoon na mꞌaan jon. Tso juu: “Tyiꞌntyiꞌ ꞌuꞌ xquenꞌ jñꞌoonvaꞌ ee condui tsanvaꞌ tsꞌan na tajnan tsixuan tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ee tsjon toncoquiuuꞌ jen vaa jndyi sichju tsantsjon ja ntyja ꞌnaanꞌ jon.” 


text:
<pb/>Majoꞌ nque ntyee na conintque yo nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon, tyiꞌhan jndyuehan nnꞌan na quitanhan na quindyaa juu Barrabás, ndoꞌ Jesús jeꞌ, cueꞌ jon. 


text:
Yajoꞌ nquii Pilato taxeeꞌ nndaꞌ jon ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, tso jon: —Cüa, quinduehoꞌ nnön, ¿Nin ncüii na ve nanminꞌ ntꞌue nꞌonhoꞌ na quitsiquindya? Ndoꞌ joꞌ tꞌahan, jnduehan: —Juu Barrabás, quitsiquindyaꞌ. 


text:
<pb/>Yajoꞌ ncüiichen jon taxeeꞌ Pilato ndëëhan, tso jon: —Xe na aa nndyaa Barrabás, yajoꞌ ¿Nin ꞌnan quitsꞌa yo Jesús na conduehoꞌ na conduihin Mesías? Tsoñꞌenhan tꞌahan, jnduehan nnon Pilato: —Quijñonꞌhin tsonjnꞌaan. 


text:
<pb/>Yajoꞌ taxeeꞌ nndaꞌ Pilato ndëëhan, tso jon: —¿Nin jnaanꞌ juu vaa na ngiohoꞌ? Majoꞌ jndeintyichen jnanꞌxuaahan, jnduehan: —Quijñonꞌhin tsonjnꞌaan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ Pilato, vi jndë jndyiaaꞌ jon na ndiquinan jon jndyue nanꞌñeen, ata manndyo na nnanꞌvehan nacjooꞌ jon, joꞌ tcan jon ndaatioo, tman jon ntꞌö jon tondëëhan, tso jon: —Maman ntꞌö chaꞌ cüjiꞌ jndyoyuhanꞌ ndëëhoꞌ na tajnan quichö xe na aa nnanꞌcueeꞌhoꞌ tsanvaꞌ. Ntyja ꞌnaan nquehoꞌhanꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen tꞌahan, jnduehan: —¿Nin itsꞌaahanꞌ já? Nquë́ chö́ jnan ndoꞌ mantyi ndá ntyja ꞌnaanꞌ na ngueꞌ tsanvaꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ sꞌaa Pilato chaꞌxjen na tan nanꞌñeen, siquindyaa ntcüeꞌ jon Barrabás. Ndoꞌ tꞌua jon tsꞌian ndëë sondaro ꞌnaanꞌ jon na quitjaꞌhan Jesús. Jndë joꞌ tyincyaa jonhin ndueehan na quijñonhanhin tsonjnꞌaan. Jnanꞌcüejnaanꞌ sondaro Jesús 


text:
<pb/>Ndoꞌ nque sondaroꞌñeen, tyeyꞌonhan Jesús quityquiiꞌ vatsꞌian. Joꞌ jnanꞌncüihan tsoñꞌen ntyje sondarohin na xiꞌjndio ngiaaꞌ Jesús. 


text:
Jndë joꞌ jnanꞌcüetyjohan neon, jntꞌahan tseihanꞌ, tyionhinhanꞌ xquen jon chaꞌvijon corona. Ndoꞌ tyiꞌhan ncüii tsman ntꞌö jon ntyjaya chaꞌvijon tsonjntꞌei ꞌnaanꞌ tsanmꞌaantsꞌian tꞌman. Jndë joꞌ totongityehan tonnon jon na veꞌ toncohin jon. Tonduehan: —ꞌUꞌ tsan na matyentjonꞌ joo nnꞌan judíos, vaa tꞌman condui ꞌuꞌ. 


text:
<pb/>Mantyi totjueꞌhan ndaa jndyuehan cjooꞌ jon. Ndoꞌ tjiꞌ ntcüeꞌhan tsman na ndyiiꞌ ntꞌö jon, totueinꞌhinhanꞌ xquen jon. 


text:
Vi na jndë tëcjooꞌchen nꞌonhan na concohan jon, yajoꞌ tjiꞌ ntcüeꞌhan juu ndiaatcoꞌñeen, jnanꞌcüe nndaꞌhan ndiaaꞌ jon, jndë joꞌ tyeyꞌonhan jon na njñonhin jon tsonjnꞌaan. Cojñonhan Jesús tsonjnꞌaan 


text:
<pb/>Xjen na tyenduiꞌhan quiiꞌ tsjoon, tjonhin ncüii tsꞌan tsjoon Cirene na jndyu Simón. Yo naijndeiꞌhanꞌ, jntꞌahan na cayꞌoon juu tsonjnꞌaan ꞌnaanꞌ Jesús. 


text:
Joꞌ tyincyahan vinon na ncꞌu jon na tjonꞌhanꞌ yo ncüii nasi ja. Majoꞌ vi na jndë ntjiiꞌ ꞌndyo jon na tjonꞌ nasiꞌñeenhanꞌ, tatꞌu jonhanꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ sondaroꞌñeen jeꞌ, vi na jndë jñonhan jon tsonjnꞌaan, tyꞌehan xꞌiaaꞌ na njntyꞌiahan nin ncüii joohan ndijnoonꞌ ncüii cüii ndiaaꞌ jon. Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, siquindëhanꞌ juu jñꞌoon na tji tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Itsohanꞌ: “Tyꞌehan xꞌiaaꞌ na njntyꞌiahan nin joohan ndijnoonꞌ ncüii cüii ndia.” Nndaꞌ vaa na tso juu jñꞌoonꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ tondye xquen Jesús, tꞌionhan tscaaꞌ na chuuꞌ ntji na siꞌmanhanꞌ nin jnaanꞌ jon. Tsohanꞌ: “Ndöhin juu Jesús, tsan na taquintyja na tꞌman conduihin na icoꞌxen jon nnꞌan judíos.” 


text:
<pb/>Mantyi joꞌ jñonhan ve nanntyꞌuee ndëë nonjnꞌaan. Ncüii tsanꞌñeen ñoon juu tsonjnꞌaan na minntyjeeꞌ ngiaaꞌ Jesús tontyjaya. Ndoꞌ ncüiichenhin ñoon juu tsonjnꞌaan na minntyjeeꞌ tontyjatymaanꞌ. 


text:
Tonduehan: —ꞌUꞌ tsꞌan na matsuꞌ na ntsityuiꞌ vatsꞌon tꞌman ndoꞌ ninndye xuee ntsiaꞌ xcoꞌhanꞌ, cüa jeꞌ, quitsinꞌman nquii ꞌuꞌ. Xe na aa mayuuꞌ condui ꞌuꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon, cüa, quindyocueeꞌ tsonjnꞌaanvaꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nque ntyee na conintque yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, yo ninꞌnnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoon Jerusalén, mantyi manndaꞌ vaa tonanꞌcüejnaanꞌhan Jesús. Tonduehan ndëë ntyjehan: 


text:
<pb/>—Vaa jñꞌoon na totsinꞌman tsanvaꞌ nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ naviꞌ na coquenonhan. Majoꞌ min ndiquindëë ntsinꞌman nquiihin naviꞌ na iquenon juu. Condue nnꞌan na conduihin nquii tsꞌan na taquintyja na tꞌman conduihin na icoꞌxen juu jaa nnꞌan Israel. Xe na aa mayuuꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ quindyocue juu na ñoon juu tsonjnꞌaanvaꞌ. Xe na aa ntsꞌaa juu na nndaꞌ, yajoꞌ chi ngantyja nnꞌönhin. 


text:
Tꞌman quii tsꞌon juu Tyoꞌtsꞌon ee tso juu ndëë na nquii juu conduihin Jnda Tyoꞌtsꞌon. Xe na aa mayuuꞌ njonhin ntyjii Tyoꞌtsꞌon, cüa, cüjiꞌ jonhin quiiꞌ naviꞌvahin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ mantyi nque nanntyꞌueeꞌñeen na ñoon nonjnꞌaan tongiaaꞌ Jesús, manincüajon jnanꞌcüejnaanꞌhin jon. Tyincyaa ya Jesús na tueꞌ jon 


text:
Ndoꞌ chaꞌna ndye na matman jndei sixuaa Jesús, tso jon: “Elí, Elí, ¿Lama sabactani?” Juu jñꞌoonvaꞌ itsiquindyihanꞌ: “ꞌUꞌ Tyoꞌtsꞌon na matsitmanꞌ, ¿Ndu na jndë jntyꞌiꞌ ja?” 


text:
<pb/>Ndoꞌ vendye nnꞌan na mꞌan ndyo, xjen na jndyehan jñꞌoonminꞌ, jnduehan: —Tsanvaꞌ itsixuaa juu Elías, tsan na tomꞌaan ndyu na toxenꞌchen na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. 


text:
<pb/>Ndoꞌ ncüii tsanꞌñeen jeꞌ, ninñoonꞌ jnannon juu, tëcyꞌoon juu ncüii ꞌnan na nchjaꞌ na ya ncüꞌaahanꞌ ndaa. Nchje juuhanꞌ quiiꞌ vinon të, tyio juuhanꞌ nnon tsman chaꞌ ya ngueeꞌhanꞌ ꞌndyo Jesús na ngitei jonhanꞌ. 


text:
Majoꞌ vendyechen nanꞌñeen jndyuehan: —Quiꞌndyiꞌ. Cüa, njntyꞌiá na aa ncüjeeꞌ Elías na ncüjiꞌ jonhin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ jndei sixuaa nndaꞌ Jesús, juu na ndyiiꞌ na vandoꞌ jon, tyincyaa jon cüentahanꞌ, ndoꞌ tueꞌ jon. 


text:
Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen, juu ndiaatco na ntyjatꞌio quityquiiꞌchen vatsꞌon tꞌman, tꞌio ninvaa tcohanꞌ ata xjen nnontyuaachen. Mantyi jndei sꞌii tsonnangue, ndoꞌ tiuu ntjöꞌ. 


text:
Ndoꞌ vi na jndë na vandoꞌ xco Jesús, mantyi joo nanꞌñeen jnduiꞌhan quityquiiꞌ ndiꞌntꞌuahan, ndoꞌ tyequeꞌhan quiiꞌ tsjoon Jerusalén. Ndoꞌ jndye nnꞌan jntyꞌiahin nanꞌñeen joꞌ. 


text:
<pb/>Nquii capitán yo sondaro ꞌnaanꞌ jon na cotaꞌntyjeeꞌhan Jesús, xjen na ticjehan na sꞌii ndoꞌ yo tsoñꞌen ꞌnan na tui, tyue jndyihan. Jnduehan ndëë ntyjehan: —Jñꞌoon mayuuꞌ, juu tsanvaꞌ conduihin Jnda Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ jndye nanntcu mꞌan naijon jñon sondaroꞌñeen Jesús tsonjnꞌaan. Joohan veꞌ jntyꞌia tycyahan ꞌnan na tui. Jnanhan ndyuaa Galilea, santyjahan toxenꞌ Jesús na totixeeꞌhan jon. 


text:
Quiiꞌ ntꞌan nanntcuꞌñeen mꞌaan María, tsan tsjoon Magadán, yo María ndyee Santiago yo José, ndoꞌ mantyi yo juu tsꞌan na condui ndyee ntsinda Zebedeo. Tyꞌiuhan Jesús 


text:
<pb/>Ndoꞌ tomꞌaan ncüii tsantya na jndyu José, tsꞌan tsjoon Arimateahin. Itsijonhin yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús. 


text:
Xjen na tueeꞌ na tman juu xueeꞌñeen, tja tsanꞌñeen na mꞌaan Pilato, tëcan jon siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús. Ndoꞌ Pilato, tꞌua jon tsꞌian ndëë sondaroꞌñeen na nncyahan cüenta juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús ntꞌö juu Joséꞌñeen. 


text:
Joꞌ tyꞌoon José cüenta nquii tsꞌoo Jesús. Ndoꞌ ndiaa sábana na ntjuꞌ na jndë yo tsan lino, scüetyjo jonhanꞌ tsoJesús. 


text:
Jndë joꞌ tyiiꞌ jon tsꞌooꞌñeen quityquiiꞌ tsiꞌtsꞌua ꞌnaanꞌ nquii jon. Juuhanꞌ tsëꞌtsjöꞌ xcohanꞌ na jndë jnanꞌya nnꞌan. Jndë joꞌ iscuꞌ jon ꞌndyo juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen yo ncüii tsjöꞌ tꞌman. Jndë joꞌ tja jon. 


text:
Ndoꞌ juu María, tsan tsjoon Magadán, yo ncüiichen Maríaꞌñeen, jntyꞌiahan na sꞌaa jon na nndaꞌ. Tyecüendyuaahan tonnon juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. Totaꞌntyjeeꞌ sondaro tsiꞌtsꞌua 


text:
<pb/>Xuee na tantyꞌiu Jesús, majuu xuee na conanꞌjndaꞌ nnꞌan judíos ꞌnan na icanhanꞌhin, ngꞌe xuee saroꞌ xuee na cotaꞌjndyeehan. Ndoꞌ juu xuee saroꞌñeen, nque ntyee na conintque yo nnꞌan fariseos, ninncüii tmaanꞌ tyꞌehan na mꞌaan Pilato. 


text:
Jnduehan nnon jon: —Nndaꞌ ta, vañjoonꞌ nꞌö́n jñꞌoon na totso tsanquintuꞌñeen xjen na ninvandoꞌ juu. Tso juu xuee jndë ndye ngüandoꞌ xco juu na tueꞌ juu. 


text:
Mangꞌe joꞌ ntꞌue nꞌö́n na cꞌuaꞌ tsꞌian na cꞌo sondaro ꞌnanꞌ, na ngoquitquenhan cüenta tsiꞌtsꞌua ꞌnaanꞌ tsanꞌñeen ata xjen na jndë tenon ndye xuee. Tja ndoꞌ ntsꞌaahanꞌ na joo nnꞌan na cotsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa juu, ntsquehan ndoꞌ ntyꞌueehan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu, ndoꞌ nnduehan ndëë nnꞌan na jndë vandoꞌ xco juu. Ndoꞌ quintuvaꞌ tꞌmanntyichen ntsiviꞌnnꞌanhanꞌ nnꞌan, chito jñꞌoon na toninncyaa juu xjen na tovandoꞌ juu. 


text:
<pb/>Tꞌa Pilato, tso jon ndëëhan: —Sondaromin mancya na nninjntꞌuehoꞌ. Cüa, cꞌohoꞌ yohan. Ya ya quitaꞌntyjeeꞌhoꞌ juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ jnduiꞌhan. Tyequitëꞌtyenhinhanꞌ. Tꞌionhan sello xoncüe na ntjon ꞌndyo tsëꞌtsjöꞌ yo tsjöꞌ tꞌman chaꞌ ntsiꞌmanhanꞌ xe na aa ntsiquinaan tsꞌanhanꞌ. Jndë joꞌ jntyꞌehan sondaroꞌñeen na quitquenhan cüenta juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen.<pb/>


text:
Jndë tenon xuee saroꞌñeen na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos ndoꞌ jndë tavixuee xuee nuincoꞌ, xee na vejndyee soana. Juu xjenꞌñeen, tja María tsan tsjoon Magadán yo ncüiichen Maríaꞌñeen, tyequijntyꞌiahan juu tsiꞌtsꞌua. 


text:
Ndoꞌ jndei jndë sꞌii ngꞌe ncüii ángel cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon jnan jon quiñoonꞌndue, jndyocue jon naijon vaa juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. Tendyaaꞌ jon tsjöꞌ na tëꞌ ꞌndyohanꞌ, tëcjo jon cjooꞌhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ joo sondaroꞌñeen na totquenhin cüenta tsiꞌtsꞌuaꞌñeen, ya na jntyꞌiahan juu ángelꞌñeen, toviquijntyꞌehan na ncyaahan, tycyaahan tyuaa chaꞌvijon ntꞌoo. 


text:
Ndoꞌ juu ángelꞌñeen, sinin jon ndëë nanntcuꞌñeen, tso jon: —Tyiꞌntyuehoꞌ. Ja mantyji na juu Jesús cojntꞌuehoꞌ, manquii jon na jñon nnꞌanhin tsonjnꞌaan. 


text:
Tacꞌoonhin ntjoohin ngꞌe jndë vandoꞌ xco jon na tueꞌ jon, chaꞌxjen jñꞌoon na totso jon. Quindyoquijntyꞌiahoꞌ naijon na tquen nnꞌanhin. 


text:
Ndë joꞌ quinanꞌcjehoꞌ na quitsananꞌquindyiihoꞌ nnꞌan na cotsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, na jndë vandoꞌ xco jon na tueꞌ jon. Ndoꞌ quinduehoꞌ ndëëhan na juu jon vjajndyee ndyuaa Galilea, ndë joꞌ jntyꞌiahoꞌhin. Ndö vaa jñꞌoon na jndyoquitsjö ndëëhoꞌ. 


text:
<pb/>Yajoꞌ quintyja quintyja jnduiꞌ ntcüeꞌ nanntcuꞌñeen naijon na vaa juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. Tyue jndyihan ndoꞌ neinhan. Jnanꞌnonhan na tyenanꞌquindyiihan nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús na nndaꞌ vaa ꞌnan na tso juu ángelꞌñeen ndëëhan. 


text:
Ndoꞌ ninjonto nquii Jesús tjon jon joohan. Tso jon ndëëhan: —¿Aa tonco ya ꞌoꞌ? Toquityehan nnon jon, tꞌuehan quityoꞌ ngꞌee jon na jnanꞌtꞌmaanꞌhan jon. 


text:
Ndoꞌ tso jon ndëëhan: —Tyiꞌndyuehoꞌ. Cüa, cꞌohoꞌ, quitsananꞌquindyiihoꞌ joo ntyjë na cotsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncya, na cꞌohan ndyuaa Galilea, joꞌ njntyꞌiahan ja. Jñꞌoon na jnanꞌnein joo sondaroꞌñeen 


text:
<pb/>Viochen xjen na tyꞌe joo nanntcuꞌñeen, ve ndye sondaroꞌñeen na totquen cüenta juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen, tyequeꞌ ntcüeꞌhan Jerusalén, tyenanꞌquindyiihan ntyee na conintque tsoñꞌen ꞌnan na tui. 


text:
Ndoꞌ joo ntyeeꞌñeen tetjonhan yo joo nnꞌan na conintque quiiꞌ tsjoonꞌñeen. Ndoꞌ jnanꞌtjonꞌhan jñꞌoon yo nanꞌñeen, maya xoquituꞌ tyincyahan ndëë sondaroꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ jnduehan ndëë nanꞌñeen: —Quinduehoꞌ ndëë nnꞌan na nque nnꞌan na cotsayꞌon jñꞌoon yo Jesús, natsjon squehan. Ndoꞌ xjen na jndahoꞌ, tequitjiꞌhan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu quiiꞌ tsiꞌtsꞌuaꞌñeen. 


text:
Minꞌchjo jñꞌoontiu tyiꞌncꞌonhoꞌ, taꞌnan ntquenonhoꞌ. Ee xe na aa ncüaaꞌ tsꞌon gobernado juu jñꞌoonvaꞌ, nquë́ ngiö́ nchu vaa ntꞌa chaꞌ na tyiꞌntꞌuiihanꞌ ꞌoꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tyꞌon sondaroꞌñeen cüenta xoquituꞌñeen. Taꞌhan tonanꞌcyahan jñꞌoon chaꞌxjen na jndue ntyeeꞌñeen na quinduehan. Veꞌ ngꞌe joꞌ, ata xjen nein conanꞌnein nnꞌan judíos na nque nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo Jesús, tyequintyꞌueehan juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon. Tsꞌian na tꞌua Jesús ndëë nnꞌan cüentaaꞌ jon 


text:
<pb/>Ndoꞌ nquë́ na nqui nchoꞌncüii já sá Galilea, naijon na mꞌaan juu tyoꞌ na siquindyi Jesús na ngitsá. 


text:
Ndoꞌ xjen na jntyꞌiáhin, tonanꞌtꞌmánꞌhin. Majoꞌ ñꞌen vendye ntyjë́ na ve vaa na tomꞌaanꞌ nꞌonhan na aa mayuuꞌ na juu jon. 


text:
Yajoꞌ sindyooꞌ Jesús na tondë́. Tso jon: —Nquii Tyoꞌtsꞌon jndë tyincyaa jon na vaa najndö na condui ja na coꞌxën tsoñꞌen na mꞌaan quiñoonꞌndue yo nnon tsonnangue. 


text:
Mangꞌe na nndaꞌ, cꞌohoꞌ na mꞌan nnꞌan ncüii cüii tyuaa na ninvaa tsonnangue. Nninncyahoꞌ juu jñꞌoon naya ndëëhan chaꞌ ngantyja nꞌonhan ja. Quinanꞌquindëëꞌhoꞌhan yo xueeꞌ Tyëhöꞌ yo xuë na condui ja Jnda nquii jon, ndoꞌ yo xueeꞌ nquii Espíritu Santo. 


text:
Quinanꞌmanhoꞌ ndëë nanꞌñeen na quitaꞌngueeꞌhan tsoñꞌen jñꞌoon na jndë tquën ndëëhoꞌ. Ndoꞌ cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ ninvito na mꞌan ja yohoꞌ ata xjen na ntycüii tsonnangue, tyiꞌxeꞌquiꞌndyi ja ꞌoꞌ.<pb/>


text:
Chaꞌxjen juu jñꞌoon na chuuꞌ nnon juu tson na tji Isaías, tsan na totsinin jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ nchu vaa ꞌnan na nguaa. Chaꞌvijon nquii Tyoꞌtsꞌon itsinin jon nnon jnda jon Jesucristo. Itso jon:<pb/>Quenꞌ cüenta, na tonnonꞌ majñön nquii tsꞌan na nninncyaa jñꞌoon ntyja njan.<pb/>Juu jon ntsijndaꞌ nato na ncjaꞌ. 


text:
Juu tsanꞌñeen nninncyaa jñꞌoon ndëë nnꞌan na ngancüihan ndyuaa naijon tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan. Ngitso jon:<pb/>“Quinanꞌjndaꞌhoꞌ juu nato na nndyo nquii tsꞌan na conduihin na coꞌxen jon nnꞌan. Quinanꞌquinaanhoꞌ nato jndyoyu na ncja jon.” Manndaꞌ itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen. 


text:
Chaꞌxjen na itso Tyoꞌtsꞌon na ncüjeeꞌ tsꞌan na ninncyaa jñꞌoonꞌ jon, juu Juan tyjeeꞌ jon ndyuaa naijon tyiꞌjndye nnꞌan mꞌan. Toninncyaa jon jñꞌoon na quintꞌë nnꞌan, chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na contcüeꞌ nꞌonhan jnan nanꞌxuanhan na ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon jnanhan. 


text:
Nnꞌan na mꞌan ninvaa ndyuaa Judea jnduiꞌhan na toꞌohan naijon tomꞌaan juu Juanꞌñeen. Mantyi ñꞌen nnꞌan tsjoon Jerusalén, jnduiꞌhan, tyꞌehan naijon na tomꞌaan jon. Ndoꞌ vi na jndë tjiꞌ jndyoyuhan jnanhan, yajoꞌ ncüii ro cüiihan siquindëëꞌ Juanꞌñeen joohan quiiꞌ ndaa jndaa Jordán. 


text:
<pb/>Ndoꞌ ndiaa na tocüe tsanꞌñeen jndëhanꞌ yo sooꞌ camello, ndoꞌ tsiaaꞌ jon toquityen tjan, ndoꞌ tocüaꞌ jon quintcandyueꞌ, ndoꞌ toꞌu jon tsionꞌ quintyꞌi jndëë. 


text:
Ndoꞌ toninncyaa jon jñꞌoon ndëë nanꞌñeen, totso jon: —Na toxꞌën ndyontyja ncüii tsꞌan na tꞌmanntyichen conduihin, chichen ja. Min tyiꞌquinjon ja na veꞌ na ngüangiö na ntsiquinꞌan tjan na tyen ntcoonꞌ jon. 


text:
Ja matsiquintꞌëhoꞌ yo ndaatioo, majoꞌ juu jon ntsiquindëëꞌ jon ꞌoꞌ yo nquii Espíritu Santo.” Nndaꞌ jñꞌoon tyincyaa juu Juanꞌñeen. Jndëëꞌ Jesús 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu xjenꞌñeen jnan Jesús tsjoon Nazaret ndyuaa Galilea. Tueeꞌ jon naijon mꞌaan juu Juanꞌñeen jndaa Jordán, ndoꞌ joꞌ siquindëëꞌ jon juu Jesús. 


text:
Ndoꞌ juu xjen na jnduiꞌ Jesús quityquiiꞌ juu jndaaꞌñeen, jndyiaaꞌ jon na jnaan tsjöꞌndue naijon na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon. Juu xjenꞌñeen tityincyooꞌ Espíritu Santo, chaꞌvijon ncüii quituꞌ, jndyocue jon nacjooꞌ Jesús. 


text:
Ndoꞌ ticꞌuaa ncüii jndye na tondye tsjöꞌndue na sinin nquii Tyoꞌtsꞌon, itso jon: —ꞌUꞌ condui ꞌuꞌ jnda. Tꞌman vaa na viꞌntyji ꞌuꞌ ndoꞌ nën jndyi ꞌUꞌ.” Itsichon yutyia na quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ Jesús 


text:
Ndoꞌ joꞌ tomꞌaan jon vennꞌan xuee. Ndoꞌ juu yutyia totsichon yantyi juu na quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ Jesús na quitsitjahin nnon nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ tomꞌaan Jesús quiiꞌ ntꞌan quiooꞌ ncyaa. Ndoꞌ majuuto xjenꞌñeen, nque ángeles na cotyentjon nnon Tyoꞌtsꞌon squehan na tixeeꞌhan jon. Ndyuaa Galilea taꞌ Jesús na toninncyaa jon jñꞌoon 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë tyꞌon nanmꞌannꞌian juu Juanꞌñeen na tyiꞌhan jon vancjo, yajoꞌ jnduiꞌ Jesús juu ndyuaaꞌñeen, tja ntcüeꞌ jon ndyuaa Galilea. Ndoꞌ joꞌ toninncyaa jon jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Totso jon: —Juu xjen na ninncya nnꞌan na nquii Tyoꞌtsꞌon ntyeꞌntjon jonhan ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhan, jndë tueeꞌ xjenhanꞌ. Ngꞌe joꞌ quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ, ndoꞌ cantyja nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon.” Tqueenꞌ Jesús ninnque nnꞌan na cotjiꞌ quintcaa 


text:
<pb/>Ndoꞌ viochen xjen na venon Jesús ꞌndyo ndaandue Galilea, jndyiaaꞌ jon tsan na jndyu Simón. Ijuꞌ tsanꞌñeen tsquiꞌtsan quityquiiꞌ ndaandueꞌñeen yo tyje jon na jndyu Andrés, ngꞌe ninnquiiꞌ juu tsꞌian na contꞌahan na cotjiꞌhan quintcaa. 


text:
Tꞌman Jesús joohan, tso jon ndëëhan: —Quindyonanꞌjonhoꞌ yo ja ndoꞌ ja ntsꞌa na nnanꞌtjonhoꞌ nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tjantyi jon chjochen. Joꞌ jndyiaaꞌ jon Jacobo yo tyje juu Juan, tyehan jndyu Zebedeo. Mꞌanhan quityquiiꞌ vꞌaandaa ꞌnaanhan na cotaꞌyahan ntquiꞌtsan ꞌnaanhan. 


text:
Ndoꞌ majoꞌntyi ninñoonꞌ tꞌman Jesús joohan. Ndoꞌ juu tyehan jntyꞌehan jon quityquiiꞌ juu vꞌaandaaꞌñeen yo ninꞌmoso ꞌnaanhan, joꞌ tyenanꞌjonhan yo Jesús. Ncüii tsansꞌa na tsixuan jndyetyia 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ squehan tsjoon Capernaum. Juu xjen na tueeꞌ xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, taqueeꞌ Jesús vatsꞌon ꞌnaan nanꞌñeen. Taꞌ jon na siꞌman jon ndëë nnꞌan na tëncüi joꞌ. 


text:
Majoꞌ jñꞌoon na tyincyaa jon, ndicueeꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhan juuhanꞌ ngꞌe siꞌman jon chaꞌxjen ncüii tsꞌan na tsixuan na iquen xjen, ngꞌe joo jñꞌoon na siꞌman jon njonntyichenhanꞌ, tachi chaꞌxjen joo jñꞌoon na concya nque nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen nquii Moisés. 


text:
Ndoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tëncüi juu vatsꞌonꞌñeen, joꞌ mꞌaan ncüii tsꞌan na tsixuan juu jndyetyia. Juu jndyetyiaꞌñeen, sꞌaahanꞌ na jndei sixuaa tsanꞌñeen. 


text:
Itso juu: —ꞌUꞌ Jesús na jnanꞌ tsjoon Nazaret, ¿Nin tsꞌian na matyiiꞌ ꞌuꞌ yo ntyja nján? ¿Aa jndyoꞌ na ntsiquitsuꞌ já? Ja mavaaꞌ ya tsꞌön nin condui ꞌuꞌ. Ja ntyji na condui ꞌuꞌ ñuan nquiiꞌ na jnanꞌ na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>Majoꞌ juu Jesús, sityiaꞌ jon juu jndyetyiaꞌñeen. Itso jon nnon juu: —Machen ꞌndyoꞌ, quinduiꞌ tyquiiꞌ tsꞌon tsanvahin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu xjen na jnduiꞌ juu jndyetyiaꞌñeen, sꞌaahanꞌ na tueꞌquiso tsanꞌñeen ndoꞌ jndei sixuaa juu. 


text:
Ndoꞌ joo nanꞌñeen na jntyꞌiahan na tui na nndaꞌ, vacue mꞌaanꞌ nꞌonhan. Ndoꞌ joꞌ totaꞌxeeꞌhan ndëë ntyjehan, jnduehan: —Joo jñꞌoon na incyaa tsanvaꞌ, ¿Nin tsiquindyihanꞌ? Ee joo jñꞌoonꞌñeen tyiꞌcüajonhanꞌ yo jñꞌoon na condyëë na conanꞌman nnꞌan ndëë. Ee juu jon ata iquen jon xjen joo yotyiahinꞌ ndoꞌ cotaꞌngueeꞌhanꞌ jñꞌoon na icoꞌxen jon. 


text:
<pb/>Ngꞌe na ndöꞌ vaa na sꞌaa Jesús, joꞌ tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan ndyuaa Galilea, quintyja quintyja tonanꞌneinhan ndëë ntyjehan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Sinꞌman Jesús tsanscu xeenꞌ Simón Pedro 


text:
<pb/>Ndoꞌ xjen na jnan Jesús juu vatsꞌonꞌñeen, juu Jacobo yo ninꞌJuan, jnanꞌjonhan yohin, tyꞌehan vaaꞌ Simón yo tyje juu na jndyu Andrés. 


text:
Ndoꞌ juu tsanscu xeenꞌ Simón, vaa juu cjooꞌ jndu na iyꞌoon tjuenꞌhin. Joꞌ jnduehan nnon Jesús na viiꞌ juu tsanscuꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ nquii Jesús, sindyooꞌhin nnon tsanꞌñeen, tꞌuii jon vi ntyjaaꞌ ntꞌö juu, sue jonhin na vaa juu cjooꞌ jnduꞌñeen. Ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen jndya tjuenꞌhin. Joꞌ jnanꞌquintyja juu, taꞌ juu, sijndaꞌ juu ꞌnan na tcüaꞌhan. Jndye nnꞌan vꞌi sinꞌman Jesús 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë tua ndoꞌcüjioonꞌ, nque nnꞌan na mꞌan juu tsjoonꞌñeen jndyochohan tsoñꞌen ntyjehan nnꞌan na vꞌi. Mantyi yo nnꞌan na mꞌaan jndyetyia quityquiiꞌ nꞌon na quitsinꞌman Jesús joohan. 


text:
Ndoꞌ jndye nnꞌan na jndye nnon ntycu na cotjonhan, sinꞌman Jesús joohan. Ndoꞌ mantyi nnꞌan na nanꞌxuan jndyetyia na ñꞌenhan joꞌ, tjiꞌ jon jndyetyiaꞌñeen quiiꞌ nꞌonhan, min tyíꞌncyaa jon na nanꞌnein jndyetyiaꞌñeen ngꞌe mangio jndaꞌhan nin condui jon. Toninncyaa Jesús jñꞌoon naya ndëë nnꞌan ndyuaa Galilea 


text:
<pb/>Vitjachen na nonnco ncüiichen xuee, ninvaa jaanchen jnanquintyja Jesús, jnduiꞌ jon juu vꞌaaꞌñeen. Tja jon ncüii joo naijon na tannꞌan cꞌoon na ntsinin jon nnon Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>Majoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon: —Cja ncꞌö mañoon njoon na ndyo ndyo chaꞌ mantyi nndëë nninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nanꞌñeen, ngꞌe majuu tsꞌian na jndyö. 


text:
<pb/>Joꞌ tomandyiꞌ Jesús njoon ndyuaa Galilea. Toninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ ntꞌaanꞌon ꞌnaan nnꞌan judíos joo njoonꞌñeen. Ndoꞌ quiiꞌ ntꞌan nque nnꞌan njoonꞌñeen, ñꞌen nnꞌan na nanꞌxuanhan jndyetyia. Joꞌ tjiꞌ jonhanꞌ quiiꞌ nꞌon nanꞌñeen. Sinꞌman Jesús tsꞌan na chu ndöꞌ cotöꞌ 


text:
<pb/>Ndoꞌ ncüii tsꞌan na chu ndöꞌ cotöꞌ, tyjeeꞌnon juu na mꞌaan Jesús. Tcoꞌxtye tsanꞌñeen tonnon jon. Tcan juu vi nayaꞌñeen, tso juu: —Nndaꞌ ta, xe na aa ntꞌue tsonꞌ, ndëë ntsinꞌmanꞌ ja. 


text:
<pb/>Tyꞌoon Jesús na ndyiaꞌ ro tsanꞌñeen nchjii jon, tyio jon ntꞌö jon cjooꞌ juu. Tso jon: —Manndaꞌ ntꞌue tsꞌön, cꞌonꞌ na jndë jnꞌmanꞌ. 


text:
Ndoꞌ siquiꞌmaanꞌ Jesús tsanꞌñeen, tso jon: —Minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌntsuꞌ yo ꞌnan na sꞌa ꞌuꞌ. Majoꞌ nanein cjaꞌ na mꞌaan juu tyee cüenta jaa nnꞌan judíos. Ndoꞌ juu quiooꞌ na itso nquii Moisés na ninncya nnꞌan na jndë jnꞌman, ncyaꞌ oꞌ nnon juu tyeeꞌñeen chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ ndëë nnꞌan na jndë ntjo ya ntcüeꞌ ꞌuꞌ ꞌnan na toquenoonꞌ. Nndaꞌ jñꞌoon siquiꞌmaanꞌ Jesús tsanꞌñeen. Jndë joꞌ jñon jonhin na cja juu. 


text:
<pb/>Majoꞌ juu tsanꞌñeen, jnduiꞌ juu. Ndoꞌ nato na tja juu, ndoꞌvanjan totsiquindyi juu nnꞌan nchu vaa ꞌnan na tjon juu. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ sꞌaa juu, iscuꞌhanꞌ na ngaqueeꞌ Jesús quityquiiꞌ njoonꞌñeen. Tsojnaanꞌ joꞌ, tomꞌaan jon quiiꞌ jndëë, ndoꞌ nnꞌan na tonan ncüii cüii tsjoon, majndyehan totsquehan na mꞌaan jon joꞌ.<pb/>


text:
Jndëcya vendye xuee, ndoꞌ tyjeeꞌ ntcüeꞌ Jesús tsjoon Capernaumꞌñeen. Ndoꞌ ticꞌuaa jñꞌoon na jndë mꞌaan nndaꞌ jon vꞌaa na mancüiixjen tocüjeeꞌ jon. 


text:
Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan na tëncüi joꞌ. Ndoꞌ juu vꞌaaꞌñeen tooꞌchenhanꞌ mꞌan nnꞌan, min tandicüinon mañoon ntyjehan quityquiiꞌhanꞌ. Ndoꞌ tyincyaa Jesús jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ tsojnaanꞌ na jndye jndyi nnꞌan na mꞌanhanꞌ, joꞌ na ndiquindëë na ntsquehan yo juu tsanꞌñeen naijon mꞌaan Jesús. Ngꞌe na nndaꞌ, tyevahan cjooꞌ vꞌaaꞌñeen, jnanꞌcjohan tsueꞌ xquenhanꞌ, ndoꞌ joꞌ jnanꞌcüenonhan juu tsanviiꞌñeen naijon na mꞌaan Jesús na ninvaa vaa juu cjooꞌ tsueꞌhin. 


text:
Ndoꞌ nquii Jesús, vi na jndë jndyiaaꞌ jon na vantyja nꞌon nanꞌñeen jon, itso jon nnon juu tsanviiꞌñeen: —ꞌUꞌ jnda, ja matsitꞌman tsꞌön ꞌuꞌ tsoñꞌen jnan tsixuanꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ mꞌan vendye nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen nquii Moisés. Xjen na jndye nanꞌñeen juu jñꞌoonꞌñeen na tso Jesús, jnanꞌtiuhan quiiꞌ nꞌonhan: 


text:
<pb/>“¿Ndu na ndöꞌ vaa jñꞌoon na itsinin tsanvahin? Jñꞌoon na itsinin juu, itscüejnaanꞌhanꞌ Tyoꞌtsꞌon na ijuꞌcjehanꞌhin. Ee taꞌnan tsꞌan nndëë ntsitꞌman tsꞌon jnan na nanꞌxuan nnꞌan, xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon condëë itsꞌaa jonhanꞌ.” Ndöꞌ vaa jñꞌoon na jndue nanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ nquii Jesús, taaꞌ tsꞌon jon na nndaꞌ vaa na conanꞌtiuhan nacjooꞌ jon. Joꞌ taxeeꞌ jon ndëëhan: —¿Ndu na ndöꞌ vaa na cotjiꞌhoꞌ cüenta? 


text:
¿Nin tsꞌan nchjito na aa ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na matsjö, joꞌ condui ja na ntsitꞌman tsꞌön tsꞌan na tsixuan jnan? Majoꞌ xe na aa ntsjö nnon tsanvahin na quinanquintyja juu, ndoꞌ quitsintcüii juu tsueeꞌ juu, cja juu vaaꞌ juu, yajoꞌ ntsiꞌmanhanꞌ ndëëhoꞌ na majoꞌ condui ja. 


text:
Majoꞌ chaꞌ quitsiꞌman nquiihanꞌ ndëëhoꞌ na condui ja tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, na mayuuꞌ tsixuan na ntsitꞌman tsꞌön nnꞌan jnan na nanꞌxuanhan, yajoꞌ tso jon nnon tsanviiꞌñeen: 


text:
<pb/>Ndoꞌ jnanquintyja tsanꞌñeen, sue juu tsueeꞌ juu, jnduiꞌ juu quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen. Ndoꞌ joohan, vacue tomꞌaanꞌ nꞌonhan na tui na nndaꞌ, ndoꞌ mantyi tyincyaahanꞌ na neinhan. Taꞌhan tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Jnduehan: —Nquii Tyoꞌtsꞌon, vaa tꞌman conduihin. Minꞌjon tacojntyꞌia na ndui ncüii nnon ꞌnan chaꞌxjen juu ꞌnan na tui naneinhin. Iqueenꞌ Jesús Leví 


text:
<pb/>Ndë joꞌ tja ntcüeꞌ Jesús ꞌndyo ndaandue Galilea. Joꞌ squenon ncüii tmaanꞌ nnꞌan na mꞌaan jon. Ndoꞌ joꞌ tyeꞌ tyincyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nanꞌñeen. 


text:
Jndë joꞌ tja nndaꞌ jon juu tsjoon Capernaum. Ndoꞌ viochen xjen na venon jon joꞌ, jndyiaaꞌ jon tsan na jndyu Leví, jnda Alfeo. Vaquityen juu mesa na ique juu sꞌon cüentaaꞌ tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma. Itso Jesús nnon Levíꞌñeen: —Quindyotsijon ꞌuꞌ yo jñꞌoon na mancya. Ndoꞌ joꞌ jnanquintyja juu, tëtsijonhin yo jon. Sijñꞌoonꞌ Leví na tcüaꞌ Jesús 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu Levíꞌñeen, tꞌman juu Jesús na chi ncja jon vaaꞌ juu yo nnꞌan na cotsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon na ntcüaꞌhan. Ndoꞌ joꞌ ñꞌen vendye nnꞌan na majoꞌntyi cotyehan sꞌon cüentaaꞌ tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoon Roma, ndoꞌ mantyi yo nnꞌan na tyiꞌquinanꞌjñꞌoonꞌ nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen nquii Moisés. Ee jndye jndyi nnꞌan cotsantyja naxenꞌ Jesús. 


text:
Ndoꞌ majoꞌntyi mꞌan nnꞌan na tonanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui ndyu na toxenꞌchen. Joo nanꞌñeen totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncya nnꞌan tmaanꞌ na jndyu fariseos. Totquenchen nanꞌñeen cüenta na tcüaꞌ Jesús yo joo nanꞌñeen na totye sꞌon ndoꞌ mantyi yo nnꞌan na tyiꞌquinanꞌjñꞌoonꞌhin nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, taꞌxeeꞌhan ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa Jesús, jnduehan ndëë nanꞌñeen: —Cüa juu tsꞌan na itsiꞌman ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, icüaꞌ jon ndoꞌ iꞌu jon yo nanminꞌ. Tyiꞌquichuhanꞌ na itsꞌaa jon na nndaꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu Jesús, jndyii jon na jndue nanꞌñeen na nndaꞌ. Joꞌ itso jon ndëëhan: —Itsijonhanꞌ ja chaꞌna ncüii ndoto. Juu tsanꞌñeen, tachi nnꞌan yꞌa na vancyaa jon nasi. Juu jon nnꞌan vꞌi vaquindyiaaꞌ jon. Ja chito jndyö na ntcꞌën nnꞌan na conduehan na nquehan na ya nnꞌanhan na quitsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na mancya. Ja jndyö na macꞌën nnꞌan na covaaꞌ nꞌonhan na nanꞌxuanhan jnan tonnon Tyoꞌtsꞌon. Taxeeꞌ nnꞌan nnon Jesús na ntyjee tsꞌan ꞌnan ꞌndyo juu 


text:
<pb/>Nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Juan, juu tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, sque nanꞌñeen na mꞌaan Jesús, mantyi yo ninꞌnnꞌan fariseos. Joo nanꞌñeen cotyjehan ꞌnan jndyuehan chaꞌ quitjiꞌ nnꞌan cüenta na jen conanꞌquindëhan na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ joꞌ jnduehan nnon Jesús na joohin na conanꞌjonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa Juanꞌñeen, cotyjehin ꞌnan jndyuehin, ndoꞌ maninꞌ cüajon contꞌa nnꞌan na nanꞌxuan tmaanꞌ fariseos. Ndoꞌ taxeeꞌ nanꞌñeen nnon Jesús ndu na nque nnꞌan cotsayꞌon yo jñꞌoon na incyaa jon, tyiꞌquityjehan ꞌnan jndyuehan. 


text:
<pb/>Joꞌ tꞌa Jesús, sinin jon jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ndëëhan: —Joo nnꞌan na conanꞌjonhan juu xjen na ngoco tsansꞌandyua, ¿Aa chuhanꞌ na ntyjehan ꞌnan jndyuehan? Minꞌchjo tyiꞌquichuhanꞌ na ntꞌahan na nnda. Aa chi majndeichen jndyechen ntcüaꞌhan ngꞌe nein jndyihan na coco ntyjehan tsanꞌñeen yo juu yu na ndiscuuꞌ juu. 


text:
Majoꞌ mangüentyja xjen na ntjiꞌ nnꞌan nquii ntyjehan tsansꞌaꞌñeen na coco, joꞌ juu xjenꞌñeen joo nnꞌan na conanꞌjon yo juu, ntyjehan ꞌnan jndyuehan. Manndaꞌ itsijonhanꞌ ntyja njan, ngüentyja xjen na ntjiꞌ nnꞌan ja, ndoꞌ juu xjenꞌñeen nque nnꞌan na cotsayꞌonhan jñꞌoon yo ja ntyjehan ꞌnan jndyuehan 


text:
<pb/>“Ndoꞌ mantyi juu ndiaa xco na tyiꞌcotman, min tyiꞌquichuhanꞌ na ncüjaaꞌ tsꞌanhanꞌ ndiaa ntsa ee xe na aa ntsꞌaa tsꞌan na nndaꞌ, yajoꞌ ngatihanꞌ, ndoꞌ na nndaꞌ, ncꞌiooꞌhanꞌ juu ndiaa ntsaꞌñeen, ndoꞌ juu naijon na tꞌiooꞌ ndiaaꞌñeen matꞌmanntyichen na ntꞌiooꞌhanꞌ. 


text:
Min tyiꞌquityion tsꞌan ndaa vinon xco tyquiiꞌ ntjan na jndë tindyo, ngꞌe xe na aa ntsꞌaa tsꞌan na nndaꞌ, ndoꞌ juu vinon xcoꞌñeen, ya na ntsiquindeihanꞌ, yajoꞌ joo ntjanꞌñeen ntꞌiooꞌhanꞌ. Ndoꞌ na ndui na nndaꞌ, veꞌ jnꞌaan na tsu juu vinon yo juu ntjanꞌñeen. Ndoꞌ ngꞌe joꞌ, chuhanꞌ na quityion tsꞌan vinon xco ntjan xco. Tsixuan Jesús na quen jon xjen minꞌcya ro xuee 


text:
<pb/>Ncüii xuee na cotajndyee nnꞌan judíos, nquii Jesús yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tenonhan ncꞌuii nato naijon min ntjon ꞌnaan nnꞌan. Ndoꞌ nque nanꞌñeen na conanꞌjonhan juu jñꞌoon na incyaa jon, taꞌhan cotyjehan xjuꞌ ntquen trigo. 


text:
Ndoꞌ joo nnꞌan tmaanꞌ fariseos, vi na tquenhan cüenta na contꞌa nanꞌñeen na nndaꞌ, yajoꞌ jnanꞌjndyehan jndyuehan nnon Jesús. Jnduehan nnon jon: —Juu jñꞌoon ns tquen Moisés iquenhanꞌ xjen na tyiꞌntꞌa jaa tsꞌian juu xee na cotaꞌjndyëëhë. Majoꞌ quenꞌ yaꞌ cüenta na joo nnꞌan na cotsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na mancya, tyiꞌquintꞌahan na njon juu jñꞌoonꞌñeen. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —ꞌOꞌ, ¿Aa minꞌjon tyíꞌconanꞌjnꞌaanhoꞌ juu jñꞌoon na itsiquindyihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na sꞌaa nquii David juu xjen na sitjahanꞌ ꞌnan na ntcüaꞌ jon? Juu xjenꞌñeen tꞌoon jon na ninꞌjndoꞌ jon yo ninꞌnnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon. 


text:
Juu xjenꞌñeen taqueeꞌ jon vatsꞌon ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Juu ndyuꞌñeen nquii tsan na jndyu Abiatar, juu jon conduihin tyee tque ntyja njanhan nnꞌan judíos. Ndoꞌ juu David jeꞌ, tcan jon ꞌnan na ntcüaꞌhan nnon juu Abiatarꞌñeen. Ndoꞌ mantyi tyincyaa tsanꞌñeen tyooꞌ na jndë tquen nnꞌanhanꞌ cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtson. Ndoꞌ tcüaꞌ David juu tyooꞌñeen ndoꞌ majoꞌntyi nque nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin. Ndoꞌ juu tyooꞌñeen. chito veꞌ minꞌcya ro tsꞌan na ndëë na ntcüaꞌhanꞌ. Xiaꞌntyi nque ntyeeꞌñeen vanaan na ntcüaꞌhinhanꞌ. Majoꞌ min na nndaꞌ sꞌaa David, taꞌnan tso Tyoꞌtsꞌon na sitjahin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ itsontyichen Jesús ndëë joo fariseosꞌñeen: —Nquii Tyoꞌtsꞌon tquen jon xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan chaꞌ quitejndeihanꞌ joohan, chito tquen jon nnꞌan na veꞌ quintꞌahan na njonchen juu xueeꞌñeen. 


text:
Ngꞌe joꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën nnꞌan, condui ja na quën xjen nchu vaa ꞌnan na quintꞌa nnꞌan juu xuee na cotaꞌjndyëëhë.<pb/>


text:
Ndoꞌ taqueeꞌ nndaꞌ Jesús ncüii vatsꞌon cüenta nnꞌan judíos. Joꞌ tomꞌaan ncüii tsansꞌa na tatei vi ntyjaaꞌ ntꞌö juu. 


text:
Ndoꞌ nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo ntyjehan nnꞌan judíos na mꞌan joꞌ, cotquenchenhan cüenta xe na aa ntsinꞌman jon juu tsanꞌñeen xee na cotaꞌjndyeehin. Ndoꞌ xe na aa ntsꞌaa jon na nndaꞌ, yajoꞌ ntꞌahan jnaanꞌ jon. 


text:
Ndoꞌ tso Jesús nnon tsanꞌñeen, tsan na tatei ntꞌöꞌhin: —Quinanquintyjaꞌ, quindyoꞌ ntjoohin tondëë nnꞌan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús ndëë nanꞌñeen, tso jon: —Juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, ¿Aa incyaahanꞌ na vanaan na ntejndei tsꞌan cüiichen ntyje juu juu xuee na cotaꞌjndyëëhë, oo aa quiꞌndyii juu na quitjon tsanꞌñeen naviꞌ? Oo ¿Aa chuhanꞌ na quitsinꞌman tsꞌanhin min na aa juu xuee na cotaꞌjndyëëhë chaꞌ tyiꞌngueꞌ juu? Ndoꞌ ¿Aa quiꞌndyiito tsꞌan na cueꞌ nquii juu veꞌ ngꞌe na tsijonhanꞌ juu xeeꞌñeen? Ndoꞌ joꞌ, chen tui jndyue nanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ na nndaꞌ, jndyiaaꞌ Jesús xiꞌjndio ndëë nanꞌñeen, quindyaꞌ ntyjii jon ntyja ꞌnaanhin ndoꞌ mantyi chjooꞌ jndyi tsꞌon jon ngꞌe tyiꞌninꞌquindyehan. Yajoꞌ tso jon nnon juu tsanviiꞌñeen: —Juu ntꞌöꞌ tontyja viꞌ, quitsindiuꞌhanꞌ. Ndoꞌ sindiuu juu ntꞌö juu, ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen ntjo ya ntcüeꞌhanꞌ. 


text:
Majoꞌ nque nnꞌan fariseosꞌñeen, taꞌhan na jnanꞌtjonꞌhan yo joo nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Herodes. Jnanꞌjndaꞌhan yo nanꞌñeen nchu vaa nquii ntꞌahan chaꞌ cueꞌ Jesús. Jndye nnꞌan na tancüi ꞌndyo ndaandue 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ jnduiꞌ Jesús yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, tyꞌehan ndaandue. Ndoꞌ joꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin tentyjahan naxenꞌ jon. Joo nanꞌñeen jnanhan ndyuaa Galilea, 


text:
Judea, tsjoon Jerusalén ndoꞌ mantyi ndyuaa Idumea, ndoꞌ ñꞌen nnꞌan na jnan ncüiichen ixndya jndaa Jordán, ndoꞌ ñꞌen mañoon nnꞌan na jnan ndyo juu tsjoon Tiro yo Sidón. Jndë tondye nanꞌñeen tsoñꞌen ꞌnan na totsꞌaa jon, joꞌ squenonhan na mꞌaan jon. 


text:
Ndoꞌ tso Jesús ndëë nnꞌan na totsayꞌon yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon na quinanꞌjndaꞌhan ncüii vꞌaandaa na ngua jon, chaꞌ tyiꞌngaquintoꞌ nnꞌan na jndye jndyiꞌhin na mꞌaan jon. 


text:
Ndöꞌ tso jon ngꞌe jndye jndyi nnꞌan na sinꞌman jon, ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan vꞌi, tonanꞌchonhan na ninꞌquitsaquiñoonhan jon chaꞌ nndëë nꞌmanhan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joo nnꞌan na nanꞌxuan jndyetyia, minꞌcya ro xjen na jntyꞌiahan Jesús, joo jndyetyiaꞌñeen tontꞌahanꞌ na totoꞌquitye nanꞌñeen nnon jon, ndoꞌ jntꞌahanꞌ na jndei tonanꞌxuaa nanꞌñeen. Jnduehan: —ꞌUꞌ condui ꞌuꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ yo na jndeiꞌhanꞌ tso jon ndëë joo jndyetyiaꞌñeen na tavinduehan nin condui jon. Tji Jesús nchoꞌve tsꞌan na ncꞌoncyahan juu jñꞌoon naya 


text:
<pb/>Yajoꞌ tava Jesús ncüii tyoꞌ. Joꞌ tqueenꞌ jon nnꞌan na jndë sitiu jon na ya ntejndeihan jon. Ndoꞌ squenon nanꞌñeen na mꞌaan jon. 


text:
Ndoꞌ quiiꞌ ntꞌan joo nanꞌñeen, tji jon nchoꞌve tsꞌan, tꞌua jon tsꞌian ndëëhan na quinanꞌjonhan yo jon na njñon jonhan na ntsancyahan juu jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan. 


text:
Ndoꞌ maninjuu najndei na condui nquii jon, tyincyaa jon na quinanꞌxuanhinhanꞌ chaꞌ ndëë nnanꞌnꞌmanhan nnꞌan vꞌi ndoꞌ chaꞌ mantyi ndëë ntjiꞌhan jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. 


text:
Nque nnꞌan na tji jon na tꞌua jon tsꞌianꞌñeen ndëëhan na quitejndeihan jon, ndö ngueehan: Simón, xueeꞌ juu na vja ve siquijndyu Jesús juu Pedro, 


text:
Jacobo yo Juan, joohan ntsinda Zebedeo, ngueehan na jndë ve siquijndyu Jesús joohan Boanerges. Jñꞌoonvahin tsiꞌmanhanꞌ jaaꞌ jñꞌoon jndyuehan ya na conanꞌneinhan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Andrés, Felipe, Bartolomé, Mateo, Tomás, Jacobo jnda Alfeo, Tadeo, Simón tsan na totsijonhin yo juu tmaanꞌ nnꞌan na jndyuhanꞌ cananista, 


text:
Yo ninꞌJudas Iscariote, tsan na jndëcya tyincyaa juu cüenta Jesús nduee nnꞌan na jndohan jon. Condue nnꞌan na icüjiꞌ Jesús jndyetyia veꞌ yo najndei na tsixuan juu Beelzebú 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi jndë joꞌ, tjaqueeꞌ Jesús ncüii vꞌaa yo nanꞌñeen na jndë tji jon. Ndoꞌ cüiichen jnda tëncüi nndaꞌ ncüii tmaanꞌ nnꞌan na mꞌaan jon, ndoꞌ ngꞌe joꞌ min na ndincyaahanꞌ xjen na ntcüaꞌ jon yo nanꞌñeen na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon. 


text:
Ndoꞌ joo nnꞌan na ntyje nquii Jesús, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ vaa, yajoꞌ saquitjiꞌhan jon quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen, ngꞌe jnduehan tꞌman vaa tsiꞌndaaꞌhanꞌ xquen jon. 


text:
<pb/>Tsjoon Jerusalén jnan nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés. Tonanꞌcüejnaanꞌhan Jesús tondëë nnꞌan. Tonduehan: —Juu Beelzebú, nquii yutyia na conintque tondëë yotyia, ntyja ꞌnaanꞌ juu jon, joꞌ vaa najndei na tsixuan tsanvahin. Joꞌ na condëë icüjiꞌ juu yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. 


text:
<pb/>Tsojnaanꞌ na jndue nanꞌñeen na nndaꞌ, joꞌ tꞌman Jesús joohan na quinanꞌndyooꞌchenhan na mꞌaan jon. Yajoꞌ sinin jon jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ndëëhan chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na veꞌ cochue nꞌon nanꞌñeen. Tso jon: —Nquii yutyia Satanás, tyiꞌjeꞌcüjiꞌ nquii juu ntyje juu na mꞌanhan quiiꞌ nꞌon nnꞌan. 


text:
Nque nnꞌan na conintque ncüii ndyuaa, xe na aa cotꞌon nquehan ntyjehan yo ꞌnan na contꞌahan, tajeꞌquintjontyichenhan na cotoxenhan. 


text:
Ndoꞌ majoꞌntyi nnꞌan na mꞌan cüii vꞌaa, xe na aa cotꞌon nquehan ntyjehan yo ꞌnan na contꞌahan, matajeꞌquintjo yahan. 


text:
Ndoꞌ majuuntyi xjen ntyja ꞌnaanꞌ Satanás, xe na aa itsue nquiihin nacjo ntyje yotyia juu, ntycüii na icoꞌxen juu quiiꞌ nꞌon nnꞌan. 


text:
<pb/>“Ndoꞌ mantyi cüii tsꞌan na vaa najndei na nachu juu ntꞌö tsꞌian tyiaꞌ, ya iquen juu cüenta vaaꞌ juu, ndoꞌ ꞌnaanꞌ juu na min, tanin ꞌnan ntjonhanꞌ. Majoꞌ xe na aa ngaqueeꞌ ncüiichen tsꞌan na vantyichen najndei, chichen nquii juu, yajoꞌ juu tsanꞌñeen ntsityen jonhin ndoꞌ ncüjiꞌ jon ꞌnaanꞌ juu, ndoꞌ nninncyaa jonhanꞌ ndëë nnꞌan na cotsayꞌon jñꞌoon yohin. 


text:
<pb/>“Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tsoñꞌen nnon na conanꞌtja nnꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon yo joo jñꞌoon viꞌ na conanꞌneinhan nacjooꞌ jon, nndëë ntsitꞌman tsꞌon jonhan. 


text:
Majoꞌ minꞌninchen tsꞌan na itso na matsꞌa tsꞌian yo ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na tsixuan juu yutyia Satanás, nacjooꞌ nquii Espíritu Santo itsinin tsanꞌñeen jñꞌoon viꞌ, joꞌ tajeꞌquindyaahin yo juu jnanꞌñeen, tajeꞌquitsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhin.” 


text:
<pb/>Ndöꞌ jñꞌoon na itso Jesús ngꞌe jndue nanꞌñeen na ntyja ꞌnaanꞌ nquii yutyia, joꞌ itsꞌaa jon joo tsꞌianꞌñeen. Ndyee Jesús yo nque ntyje jon squehan na mꞌaan jon 


text:
<pb/>Juu xjenꞌñeen tyjeeꞌ ndyee Jesús yo ntyje jon na mꞌaan jon, veꞌ chꞌen ntjohin. Joꞌ jnduehan ndëë nnꞌan na mꞌan joꞌ, quinanꞌquindyii nanꞌñeen jon na jndë squehan. 


text:
Ndoꞌ joo nanꞌñeen jnduehan nnon jon: —Nndaꞌ ta, chꞌen mꞌaan ꞌndyoꞌhöꞌ yo ntyꞌiuꞌhinꞌ, cojntꞌuehan ꞌuꞌ. 


text:
<pb/>Yajoꞌ jndyiaaꞌ jon xiꞌjndio ndëë nnꞌan na vendyuaa ngiaaꞌ jon. Itso jon: —Joo nanmin conduihin ndyö yo ntyjö ncö. 


text:
Ngꞌe minꞌcya ro tsꞌan na itsꞌaa juu ꞌnan na ntꞌue tsꞌon nquii Tyoꞌtsꞌon, juu tsanꞌñeen condui tyjö tsansꞌa yo tyjö tsanscu yo ndyö.<pb/>


text:
Ndoꞌ ncüiichen jnda, xjen na tꞌoon Jesús ꞌndyo ndaandue Galileaꞌñeen, taꞌ jon na tyincyaa jon jñꞌoon ndëë nnꞌan. Jndye jndyi nnꞌan tëncüi naijon na mꞌaan jon joꞌ. Ndoꞌ joꞌ tua jon quityquiiꞌ ncüii vꞌaandaa na ntyjachenhanꞌ nnon ndaa. Tëcüetyen jon tyquiiꞌhanꞌ ndoꞌ joo nanꞌñeen mꞌanhan ꞌndyo tsꞌoteiꞌ ndaandue. 


text:
Jndye jndyi nnon jñꞌoon na tyiꞌquitsiquindyi nquiiꞌhanꞌ na siꞌman jonhanꞌ ndëëhan. Ndö jñꞌoon na tso jon xjen na siꞌman jon ndëëhan: 


text:
Ndoꞌ viochen xjen na iscyaa jon juu ntquenꞌñeen, ñꞌenhanꞌ na tycyaa xoncüe nato. Ndoꞌ joꞌ sque quintsa, tquii oꞌ joo ntquenꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ minndyehanꞌ tycyaahanꞌ cjooꞌ chjo tsꞌo na ntyjo cjooꞌ ntjöꞌ. Ndoꞌ cje ro tꞌonhanꞌ ngꞌe ñjen mꞌaan tsꞌo joꞌ. 


text:
Majoꞌ xjen na jnduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ, yajoꞌ tyeꞌ coꞌuaahanꞌ, tsojnaanꞌ na ñjen mꞌaan tsꞌoꞌñeen, joꞌ ndicꞌo nchꞌiooꞌhanꞌ, joꞌ na tcanhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ minndyechenhanꞌ tycyaahanꞌ tyuaa naijon na minntyjeeꞌ nꞌoon neon. Ndoꞌ joo neonꞌñeen tëvindyehanꞌ, sincüanꞌhanꞌ cjo joo ntjonꞌñeen, joꞌ na tatueꞌhanꞌ. 


text:
Ñdoꞌ mantyi minndyechenhanꞌ tycyaahanꞌ naijon na mꞌaan tsꞌo ya. Tꞌon joo ntquenꞌñeen, tëquehanꞌ, juu ntjonꞌñeen ya tueꞌhanꞌ. Ñꞌenhanꞌ na tyincyaahanꞌ ncüii xu vantjoꞌ yon stjö na cüii stjöhanꞌ na iscyaa tsanꞌñeen, ndoꞌ minndyechenhanꞌ tyincyaahanꞌ ata ve xu xoncüe na ncüii istjöhanꞌ na iscyaa juu tsanꞌñeen, ndoꞌ mantyi minndyechenhanꞌ tyincyaahanꞌ ata ninque xu na ncüii istjöhanꞌ na iscyaa juu.” 


text:
<pb/>Ndoꞌ tsontyichen Jesús: —Juu tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon jñꞌoon na matsjö, quen ya juu cüentahanꞌ.” Tsꞌiaanꞌ na totsinin Jesús jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ 


text:
<pb/>Joo nanꞌñeen na jndye jndyiꞌhin, vi na jndë jnduiꞌhan, yajoꞌ nnꞌan na nchoꞌveꞌhin, taxeeꞌhan nnon Jesús, jnduehan: —Juu jñꞌoon na sininꞌ quichen na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ, ¿Nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyihanꞌ? 


text:
Ndoꞌ tꞌa jon jndyuehan, tso jon: —Ndyu na toxenꞌchen taꞌnan siꞌman Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan jñꞌoon na vantyꞌiu na mꞌaanhanꞌ nchu vaa na icoꞌxen jon nnꞌan. Majoꞌ ndëë ꞌoꞌ itsiꞌman jndyoyu jon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ nque nnꞌan na tyiꞌcꞌonhan ntyja njan, joo jñꞌoon na mancya ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan juu na cotsamꞌanhan, ninnquiiꞌchen matsinën jñꞌoon ndëëhan na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ. 


text:
Nndaꞌ vaa chaꞌ min jndye jnda quindyehan, majoꞌ xeꞌcüaaꞌ nꞌonhan nin ꞌnan itsiquindyihanꞌ. Ndoꞌ min na jndye jnda cojntyꞌiahan ꞌnan na matsꞌa, majoꞌ jeꞌquitquenhan cüenta. Ndoꞌ na ndöꞌ vaa na nanꞌxuanhan, ndicachuhanꞌhin na ntcüeꞌ nꞌonhan yo jnanhan ndoꞌ na ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhan.” Ndö vaa na itsiquindyihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌan na tëquitscyaa trigo 


text:
<pb/>Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús ndëë nnꞌan nchoꞌveꞌhin, tso jon: —Ndoꞌ na tataaꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonvaꞌ na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ, yajoꞌ ¿Nchu ya ntꞌahoꞌ na ncüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ xe na aa ntsinën mañoon jñꞌoon chaꞌna juuhanꞌ? 


text:
Juu tsꞌan na itscyaa ntquen trigoꞌñeen, conduihin nquii tsꞌan na incyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan. 


text:
Ndoꞌ joo ntquen na tycyaa nato na tquii quintsahanꞌ, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ vi na jndë jndyehinhanꞌ, juu xjenꞌñeen icüjeeꞌ yutyia na mꞌanhan, ndoꞌ itsꞌaa juu na quitsuuꞌ nꞌonhinhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ ntquen na tycyaa naijon na jen ntjöꞌ na ñjen mꞌaan tsꞌo, joꞌ nnꞌan na condye jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, joohan coyꞌonhan cüentahanꞌ yo na nein jndyihan. 


text:
Majoꞌ tyiꞌxoncüeeꞌ nꞌonhan na covantyja nꞌonhan juu jñꞌoonꞌñeen, ndoꞌ veꞌ ngꞌe viꞌ coquenonhan na conanꞌvje nnꞌanhan, ndoꞌ conanꞌcüejnaanꞌ nnꞌanhan na ninꞌquitjihan quityquiiꞌ na tsixuan juu tsonnangue, yajoꞌ coꞌndyehan juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, cotsacüentyjeeꞌhan na covantyja nꞌonhan juuhanꞌ. 


text:
Majoꞌ jnaanꞌ na jndye jndyi mꞌaanꞌ nꞌonhan yo ꞌnan na icanhanꞌhin nanein, yo na itsiviꞌnnꞌanhanꞌhin na ninꞌcüityahan, yo jndyechen nnon ꞌnan na ninꞌcuen ndueehan, ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa mꞌaanꞌ nꞌonhan, taꞌnan cüii nnon na itsiꞌmanhanꞌ na conanꞌjonhan yo juu jñꞌoon nayaꞌñeen. 


text:
Majoꞌ mꞌan nnꞌan na itsijonhanꞌhin chaꞌna juu ntquen trigo na iscyaa tsanꞌñeen naijon na mꞌaan tsꞌo ya. Condye nanꞌñeen juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ conaꞌquii nꞌonhan juuhanꞌ. Ndoꞌ joꞌ itsijonhanꞌhin chaꞌna joo ntjon na ya coveꞌ. Chaꞌxjen vendye ntjonꞌñeen ya tueꞌhanꞌ, tyincyaahanꞌ ncüii xu vantjoꞌ yon istjö, ve xu xoncüe ndoꞌ ata ninque xu. Mantyi mꞌan nnꞌan na nndaꞌ vaa na conanꞌjonhan yo jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndyiiꞌhan jndye tsꞌian contꞌahan ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon, ndoꞌ ñꞌenhan na chjo ro contꞌahin ntyja ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ ñꞌenhan na majndyentyichen na contꞌahan.” Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhan ntyja ꞌnaanꞌ lámpara 


text:
<pb/>Mantyi sininntyichen Jesús ncüiichen jñꞌoon ndëëhan, na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ. Tso jon: —Taꞌnan tsꞌan na ntscüꞌa lámpara na veꞌ na ntcoꞌto juuhanꞌ na tocjeeꞌ jndu, oo min na ntscuꞌ juuhanꞌ yo stjö. Chito nndaꞌ ntsꞌaa tsꞌan. Juu lámparaꞌñeen ntsintyja tsꞌanhanꞌ chaꞌ quitsixueehanꞌ chon ndëë tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan vꞌaa. 


text:
Minꞌcya ro jñꞌoon na matsinën na ndicüaaꞌ nꞌon nnꞌan na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ, majoꞌ ngüentyja xjen na ncüaaꞌ ya nꞌonhinhanꞌ. Tsoñꞌen jñꞌoon na matsinën naneinhin na ndicüaaꞌ tsꞌon tsꞌanhanꞌ, majoꞌ ngüentyja xjen na ñꞌen nnꞌan xiꞌjndio tsonnangue na ncüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ. 


text:
<pb/>Mantyi tso Jesús ndëëhan: —Quitquen yahoꞌ cüenta jñꞌoon na condyehoꞌ na matsinën, ngꞌe xe na aa veꞌ chjo rohanꞌ na cotquenhoꞌ cüenta, mantyi tyiꞌjndyehanꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ. Ndoꞌ xe na aa ntquen yahoꞌ cüentahanꞌ, yajoꞌ majndyentyichenhanꞌ ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ. Ndoꞌ nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na matꞌmanntyichen na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌhanꞌ. 


text:
Ngꞌe juu tsꞌan na ivaaꞌ tsꞌon juu jñꞌoon na mancya, matꞌmanntyichen nndaaꞌ tsanꞌñeen na ncüaaꞌ tsꞌon juuhanꞌ. Ndoꞌ xe na aa mꞌaan tsꞌan na tavi ninꞌquindyii juu jñꞌoon na matsjö, ngitsuuꞌ tsꞌon juu chjo jñꞌoon na jndë nchjii juu ntyja njan.” Jñꞌoon na sinin Jesús na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja na vaque ntjon na jnonꞌ tsꞌan 


text:
<pb/>Sininntyichen Jesús, tso jon: —Juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, ndö vaahanꞌ. Itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na jnonꞌ ncüii nnon ntjon. 


text:
Ndoꞌ juu tsanꞌñeen tyiꞌncüii tman vacuaa juu, itso juu, ndoꞌ nnanquintyja juu tyiꞌncüii nonnco. Ndoꞌ joo ꞌnan tsjanꞌñeen coꞌonhanꞌ, coquehanꞌ, covindyehanꞌ min na tyiꞌquintjii tsanꞌñeen nchu vaa na itsꞌaahanꞌ na nndaꞌ. 


text:
Coꞌon ntjon itsꞌaa tyuaa. Navejndyee conduiꞌ ntsquiihanꞌ, ndoꞌ vi na jndë tindyehanꞌ, conduiꞌ xjuꞌhanꞌ, ndë joꞌ cotsaqueꞌ nꞌonhanꞌ, ndë joꞌ comanhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ ya na jndë tcanhanꞌ, yajoꞌ ntyjee tsꞌanhanꞌ. Ndöꞌ vaa na itsijonhanꞌ ntyja na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan. Jñꞌoon na sinin Jesús na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ntquen mostaza 


text:
<pb/>Mantyi tso Jesús: —Ntsinën cüii jñꞌoon ndëëhoꞌ na tyiꞌquitsjö ncꞌihanꞌ chaꞌ quitejndeihanꞌ ꞌoꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan. ¿Nin jñꞌoon na ntsinën chaꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ? Ndoꞌ ¿Nin ncüii nnon jñꞌoon na ntsijönꞌ ntyja na icoꞌxen jon? 


text:
Itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna ncüii ntquen mostaza na jnonꞌ tsꞌanhanꞌ. Ndoꞌ majuuhanꞌ na quijndëntyichenhanꞌ na tsoñꞌen ntquen ꞌnan na conon nnꞌan. 


text:
Majoꞌ vi na jndë tꞌonhanꞌ, majuuhanꞌ na coninndyentyichenhanꞌ na tsoñꞌen nꞌoon na ninncüii ngueesuaꞌ na coventyjeeꞌ, ata conanꞌya quintsahinꞌ ntycya oꞌ xquenhanꞌ. Jñꞌoon na totsiꞌman Jesús ndëë nnꞌan, ninnquiiꞌchen tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ 


text:
<pb/>Jndye jndyi jñꞌoon totsinin Jesús ndëë nnꞌan na tyiꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ chaꞌna joo jñꞌoonminꞌ. Tonincyaa jon jñꞌoonꞌñeen xiꞌncüii chaꞌxjen na taaꞌ tsꞌon jon na nndëë ncüaaꞌ nꞌonhan. 


text:
Ndoꞌ ninnquiiꞌchen totsinin jon ndëë nnꞌan yo jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ. Majoꞌ xjen na ntjo nquiihin yo nque nanꞌñeen na tqueenꞌ jon na quinanꞌjonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, yajoꞌ totsiꞌman jon ndëëhan nchu vaa itsiquindyi ncüii cüii jñꞌoonꞌñeen. Sichen Jesús jndye yo na iju ndaandue 


text:
<pb/>Majuuntyi xeeꞌñeen na jndë macontsjë chjo min, itso jon ndëë nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌonhan jñꞌoon yohin: —Cja, ncꞌö, ngüeꞌjndya ndaandue. 


text:
<pb/>Yajoꞌ jntyꞌehan nnꞌan, jnduiꞌhan. Ndoꞌ tyeyꞌonhan Jesús yo majuuntyi vꞌaandaa na tijntꞌue jon xjen na tyincyaa jon jñꞌoon ndëë nanꞌñeen. Ndoꞌ mantyi vendyechen nnꞌan na tomꞌan na tondyehan jñꞌoon na toninncyaa jon, tentyjahan naxenꞌ jon yo mañoon ntꞌaandaa. 


text:
Ndoꞌ tyioo vi jndye jndyo tque nnon juu ndaandueꞌñeen, ata totyionhanꞌ ndaa quityquiiꞌ juu vꞌaandaaꞌñeen, mavaa xjen na ngitooꞌhanꞌ yo ndaa. 


text:
Ndoꞌ Jesús xiꞌ tëntycüii tsꞌaan juu vꞌaandaaꞌñeen, joꞌ itso jon, ndyiiꞌ ndiaa quityaꞌ jon. Ndoꞌ joꞌ jnanꞌntcüihanhin, jnduehan: —Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ ndë́, ¿Aa minꞌchjo taꞌnan itsꞌaahanꞌ ꞌuꞌ na mavaa xjen na ncüjë́ na ngava ndaa nquén? 


text:
<pb/>Ndoꞌ jnanquintyja Jesús, sityiaꞌ jon juu jndyeꞌñeen, tso jon nnonhanꞌ: —Cüichen na jndei mꞌanꞌ nnon ndaandue. Ndoꞌ nnon nquii ndaandueꞌñeen tso jon: —Cacüentyjeꞌ. Yajoꞌ tëvichen jndye nnonhanꞌ. Ndoꞌ mantjo taquiñjonchenhanꞌ. 


text:
Joꞌ tso Jesús ndëë nanꞌñeen: —¿Ndu na coquityuehoꞌ? ¿Aa tyiꞌcantyja nꞌonhoꞌ na ntejndei Tyoꞌtsꞌonhoꞌ? 


text:
<pb/>Ndoꞌ tyue jndyihan sꞌaahanꞌ. Ndoꞌ jnduehan ndëë ntyjehan: —¿Nin condui tsanvahin? Cüa tanin tquen jon xjen juu jndye ndoꞌ yo juu ndaandue, ndoꞌ taꞌngueeꞌhanꞌ jñꞌoon na tso jon.<pb/>


text:
Jesús yo nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon tetꞌiohan ndaandueꞌñeen, squehan ndyuaa Gerasa. 


text:
Ndoꞌ juu xjen na jnduiꞌhan vꞌaandaaꞌñeen, jndyotsindyooꞌ ncüii tsꞌan ndëëhan, jnan juu ndiꞌntꞌua ntꞌoo. Ndoꞌ tsanꞌñeen, mꞌan jndyetyia quiiꞌ tsꞌon juu. 


text:
Ninnquiiꞌchen ndiꞌntꞌua ntꞌoo tomꞌaan juu, ndoꞌ minꞌncüii tsꞌan taꞌnan jndëë ntsixjen yo ꞌnan na totsꞌaa juu, min na yo carena. 


text:
Ee jndye jnda jndë tonanꞌtyen nnꞌan ntꞌö juu, ngꞌee juu yo carena, majoꞌ ninñoonꞌ tocꞌiooꞌ juu ncjoꞌñeen na tyenhanꞌ ntꞌö juu, ndoꞌ totsitiuu jndë juu carena na jnanꞌtyen nnꞌan ngꞌee juu. Ndoꞌ min taꞌnan tsꞌan na ndëë ntscuꞌ nnon juu ꞌnan na tsixuan juu. 


text:
Cüaꞌxuee ndoꞌ cüaꞌtsjon totsixuaa juu na tonannon juu quiiꞌ ntꞌan ntyoꞌ yo ndiꞌntꞌua ntꞌooꞌñeen. Ndoꞌ totsqueeꞌ nquiihin yo ntjöꞌ. 


text:
Ndoꞌ Jesús jeꞌ, ninvaa tycyachen ndyo jon, ndoꞌ jndyiaaꞌ tsanꞌñeenhin, jnannon juu na ngueeꞌ juu na mꞌaan jon. Tëconxtye juu na tonnon jon. 


text:
Ndoꞌ juu jndyetyiaꞌñeen, sꞌaa juu na jndei sixuaa tsanꞌñeen, itso juu: —ꞌUꞌ Jesús na condui ꞌuꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan nandye quiñoonꞌndue, ¿Nin tsꞌian na jndyoꞌ ntjoohin? Ndyii jon na matsixua ja xueeꞌ jon na tyiꞌntsaꞌviꞌ ja. 


text:
<pb/>Ndöꞌ vaa na tso tsanꞌñeen ngꞌe jndë tso Jesús nnon juu: —ꞌUꞌ jndyetyia, quinduiꞌ quiiꞌ tsꞌon tsanvahin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tsontyichen Jesús nnon juu jndyetyiaꞌñeen: —¿Nchu jndyuꞌ? Tꞌa juu, tso juu: —Já jndyú Legión, ngꞌe minchen já. 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu jndyetyiaꞌñeen, tocan juu vi nayaꞌñeen nnon Jesús na tyiꞌjñon jon joohan na quinduiꞌhan juu ndyuaaꞌñeen. 


text:
Joꞌ tan jndyetyiaꞌñeen nnon Jesús na ncyaa jon jñꞌoon na ncꞌoqueꞌhan quityquiiꞌ nꞌon joo quintcuꞌñeen. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ tyincyaa Jesús jñꞌoon. Ndoꞌ joo jndyetyiaꞌñeen jnduiꞌhan quiiꞌ tsꞌon juu tsanꞌñeen, saqueꞌhan quiiꞌ nꞌon joo quintcuꞌñeen, joo choꞌñeen chaꞌna ve min oꞌ. Ndoꞌ joo oꞌ jnanꞌnon oꞌ, tyꞌe oꞌ tontyja na ji vaa jndyi na congio juu tyoꞌñeen, tycyaa oꞌ quityquiiꞌ juu ndaandueꞌñeen, ndoꞌ tava ndaa nquen oꞌ, mana tjë oꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joo nnꞌan na totaꞌntyjeeꞌ quintcuꞌñeen, jntyꞌiahan na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui. Joꞌ tyiiꞌ yantyihan na jnanꞌnonhan na sananꞌquindyiihan joo nnꞌan na mꞌan juu tsjoon na icoꞌxenhanꞌ juu tyuaaꞌñeen, yo ninꞌnnꞌan na comꞌan jndëë na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui. Yajoꞌ nnꞌan na ninꞌquijntyꞌia nchu vaa ꞌnan na tui, tyꞌehan naijon na mꞌaan Jesús. 


text:
Ndoꞌ xjen na squehan naijon na mꞌaan jon, jntyꞌiahan juu tsanꞌñeen na totsixuan juu jndyetyia, vequityen juu na cüe juu ndiaa, ndoꞌ jndë tcoꞌ ya ntcüeꞌhanꞌhin, tavitsitsanꞌhanꞌ xquen juu. Ndoꞌ joꞌ sityꞌue jndyihanꞌ joo nanꞌñeen na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui. 


text:
Ndoꞌ nque nnꞌan na totaꞌntyjeeꞌ joo quintcuꞌñeen na jntyꞌiahan na nndaꞌ, jnanꞌneinhan ndëë nnꞌan na tancüi joꞌ nchu vaa na tcoꞌ yahanꞌ juu tsanꞌñeen yo nchu vaa na tjë joo quintcuꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ joo nanꞌñeen, vi na jndë jndyehan jñꞌoonꞌñeen, taꞌhan na tanhan nnon Jesús na quinduiꞌ ntcüeꞌ jon ndyuaa ꞌnaanhan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ xjen na vacua nndaꞌ Jesús vꞌaandaaꞌñeen, juu tsanꞌñeen na jndë tcoꞌ yahanꞌhin, tcan juu jñꞌoon nnon jon na ncyaa jon na chi ncja juu yohin. 


text:
Majoꞌ tyíꞌncyaa jon jñꞌoon na tcan tsanꞌñeen. Tso jon nnon juu: —Cjaꞌ ntcüeꞌ vaꞌ na mꞌan nnꞌan ꞌnanꞌ. Joꞌ quitsuꞌ ndëëhan nchu vaa ꞌnan tꞌman jndyi na sꞌaa Tyoꞌtsꞌon yo ꞌuꞌ na tyꞌoon jon na ndyiaꞌ roꞌ nchjii jon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu tsanꞌñeen, siquindë juu, tja juu. Ndoꞌ tyeꞌ totsinin juu ndëë nnꞌan na mꞌanhan njoon ndyuaa Decápolis ntyja nchu vaa ꞌnan na sꞌaa Jesús yohin. Ndoꞌ joo nanꞌñeen, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ sꞌaa Jesús yohin, tëveeꞌ jndyi ngiohan. Yuscu chjo jnda Jairo yo tsanscu na tꞌuii ndiaaꞌ Jesús 


text:
<pb/>Juu Jesús tetꞌio nndaꞌ jon ndaandue yo vꞌaandaa. Tueeꞌ jon ncüiichen ixndya yo nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon yohin. Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan squenon na mꞌaan jon ꞌndyo ndaandueꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ joꞌ, ncüii tsꞌan na jndyu Jairo, tyjeeꞌ juu na mꞌaan jon. Juu tsanꞌñeen conduihin tsꞌan Israel na conintquehin vatsꞌon cüenta nnꞌan judíos tsjoonꞌ juu. Xjen na jndyiaaꞌ juu Jesús, tëconxtye juu na sꞌaa juu na njonhin. 


text:
Tcan juu na quitejndei jonhin, tso juu: —Mioon jndyi viiꞌ juu yuscu chjo jnda, jndë maninꞌcueꞌ juu. Quitsaꞌ chjo vi nayaꞌñeen na chi ngaquityioꞌ ntꞌöꞌ nacjooꞌ juu chaꞌ nꞌman juu na tyiꞌngueꞌ juu. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tja Jesús yo tsanꞌñeen. Mantyi jndye nnꞌan tentyja na nquenꞌhan, maninꞌ conchjehan jon na coꞌohan. 


text:
Ndoꞌ quiiꞌ ntꞌan tmaanꞌ nanꞌñeen, joꞌ ñꞌen ncüii tsanscu, jndë nchoꞌve chu na viiꞌ juu na cocꞌa neoonꞌ juu. 


text:
Ji vaa jndyi totjon juu na tontꞌa ndoto nasihin, ndoꞌ min joꞌ taquitsꞌaahanꞌ, majndeichen vavimioonꞌ juu. Ndoꞌ jndë ntycüii xoquituꞌ ꞌnaanꞌ juu na totsiquitsu juu na tondui nasihin. 


text:
Ndoꞌ ngꞌe na jndyii juu jñꞌoon na tonanꞌnein nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, joꞌ na sindyooꞌhin quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen na tentyjahan toxenꞌ jon, ndoꞌ tꞌuii juu ndiaaꞌ jon. 


text:
Ndoꞌ xjen na sꞌaa juu na nndaꞌ, maninñoonꞌ taquitscuꞌhanꞌ ꞌnan na iquenon juu, ntyjiichen juu na tëcoꞌ yahanꞌ quiiꞌ siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ juu na jnduiꞌ juu tycuꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús na jndë jnꞌman tsꞌan yo ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui jon. Joꞌ tëquen jon, taxeeꞌ jon ndëë nnꞌan na tentyja toxenꞌ jon, tso jon ndëëhan: —¿Nin juu tꞌuii ndia? 


text:
<pb/>Ndoꞌ joo nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, tꞌahan, jnduehan nnon jon: —Mandyiaꞌ na tyen ro mꞌan nnꞌan ata conchjehan ꞌuꞌ, ndoꞌ aa mavaxeꞌ ¿Nin tsꞌan tꞌuii ndiaꞌ? 


text:
Ndoꞌ juu tsanscuꞌñeen, tyioo na ncyaaꞌ juu, sindyooꞌcyahin nnon jon na coviquijntyꞌehin. Tëconxtye juu na tonnon jon ngꞌe nchjii juu nchu vaa na sꞌaahanꞌhin. Ndoꞌ tso jndyoyu juu nnon jon yo ꞌnan na sꞌaahanꞌhin. 


text:
Ndoꞌ tso Jesús nnon juu: —ꞌUꞌ jnda, ngꞌe na vantyja tsonꞌ ja, joꞌ na jndë jnꞌmanꞌ. Naneinhin cjaꞌ ntcüeꞌ vaꞌ, minꞌncüii jñꞌoontiu tavi ncꞌonꞌ. Jndë jnꞌmanꞌ yo juu tycu na maquenoonꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ viochen xjen na sinin Jesús nnon tsanscuꞌñeen, joꞌ sque ro nnꞌan na jnan vaaꞌ nquii tsanꞌñeen na conintquehin ntyja ꞌnaanꞌ juu vatsꞌonꞌñeen, juu tye yuscu chjo yuviiꞌ. Ndoꞌ jnduehan nnon jon: —Jndë tueꞌ juu yuscu chjo jndaꞌ. Joꞌ juu tsan na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, tavintsinchjuꞌntyiꞌhin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nquii Jesús, jndyii jon na jndue nanꞌñeen na nndaꞌ, majoꞌ itso jon nnon juu tsanꞌñeen na conintquehin vatsꞌon: —Tyiꞌntyꞌueꞌ, ꞌuꞌ xiaꞌntyi cantyja tsonꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu Pedro, Jacobo yo ninꞌJuan tyje juu Jacoboꞌñeen, tyꞌehan yo Jesús vaaꞌ nquii Jairoꞌñeen. Min tyíꞌncyaa Jesús na ncja ncüiichen tsꞌan yohin. 


text:
Ndoꞌ xjen na squehan vaaꞌ Jairoꞌñeen, jndyii jon na cꞌuaa jndyi jndyue nnꞌan na cotyueehan, ndoꞌ conanꞌxuaahan na tueꞌ yuscu chjoꞌñeen. 


text:
Majoꞌ vi jndë na taqueeꞌ jon quityquiiꞌ vꞌaa, min na ntyjii jon na jndë tueꞌ juu yuscu chjoꞌñeen, tso jon ndëë nnꞌan na mꞌan joꞌ: —¿Ndu na cꞌuaa jndyi jndyuehoꞌ na cotyueehoꞌ? Ee juu nian chjöhöꞌ, chito aa tueꞌ juu, veꞌ itso juu. 


text:
<pb/>Majoꞌ nnꞌan na sque ya juu vꞌaaꞌñeen, veꞌ toncohan Jesús ngꞌe ngio yahan na jndë tueꞌ juu. Joꞌ tjiꞌ jon nanꞌñeen chꞌen, ndoꞌ ndë joꞌ tëyꞌoon jon nquii tye juu tsꞌoo chjoꞌñeen yo ndyee juu. Tequeꞌhan juu cüarto naijon na vaquityen juu. 


text:
Ndoꞌ tꞌuii jon vi ntyjaaꞌ ntꞌö tsꞌoo chjoꞌñeen, tso jon yo jñonꞌndaa ꞌnaanꞌ jon: —Talita, cumi. Juu jñꞌoonvaꞌhin itsiquindyihanꞌ: “Yuscu chjo, matsjö nnonꞌ, quinanquintyjaꞌ.” 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu xjen na tso Jesús jñꞌoonvaꞌ, jnanquintyja yuscu chjoꞌñeen, ndoꞌ tyeꞌ na vaca nndaꞌ juu, ngꞌe jndë jndë nchoꞌve chuuꞌ juu. Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, joo nnꞌan na mꞌan joꞌ, tëveeꞌ jndyi ngiohan. 


text:
Majoꞌ jaaꞌ jñꞌoon siquiꞌmaanꞌ Jesús joohan na minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnduehan na nndaꞌ vaa ꞌnan na sꞌaa jon. Ndoꞌ mantyi tꞌua jon tsꞌian ndëëhan na ncyahan ꞌnan na ntcüaꞌ juu yuꞌñeen.<pb/>


text:
Jndëcya jnduiꞌ Jesús tsjoon Capernaum, tja nndaꞌ jon tsjoon naijon tëquehin. Ndoꞌ nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, mantyi tyꞌehan yohin. 


text:
Ndoꞌ ya tueeꞌ juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, yajoꞌ taqueeꞌ jon vatsꞌon juu tsjoonꞌñeen, tyincyaa jon jñꞌoon. Ndoꞌ jndye nnꞌan na mꞌan joꞌ, tëveeꞌ ngiohan juu jñꞌoonꞌñeen. Jnduehan ndëë ntyjehan: —¿Yuu va chu tsanvahin joo jñꞌoonminꞌ na itsinin juu ndëëhë? ¿Nin tsꞌan siꞌman nnon juu? ¿Nin conduihin na condëë itsꞌaa juu tsꞌianminꞌ, na joohanꞌ veꞌ minꞌcyato tsꞌan jeꞌquindëë ntsꞌaahanꞌ. 


text:
Juu jon veꞌ tsꞌan tocyu ntcaaꞌhin, ndoꞌ veꞌ jnda Maríahin, ndoꞌ mantyi ntjoo mꞌan ntyje juu Jacobo, José, Judas yo ninꞌSimón, ndoꞌ mantyi nanntcu ntyje juu mantjoo ro comꞌan joo. Nndaꞌ vaa na tyíꞌquintꞌa nanꞌñeen na njon Jesús. 


text:
Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ jndue nanꞌñeen, yajoꞌ tso jon ndëëhan: —Nnꞌan na mañoonchen, tsoñꞌenhan contꞌahan na njon juu tsꞌan na ncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ nque nnꞌan tsjoonꞌ tsanꞌñeen, tyiꞌquinjonhin ngiohan, min nnꞌan chuuꞌhin min nnꞌan vaaꞌ juu. 


text:
<pb/>Veꞌ ngꞌe na nndaꞌ vaa na tonanꞌtiu nanꞌñeen yo ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, tsojnaanꞌ na tyiꞌcantyjaꞌ nꞌonhan, joꞌ na iscuꞌhanꞌ na ntsinꞌman jon nnꞌan tsjoonꞌ jon. Xiaꞌntyi ninvendye tsꞌan na tyio jon ntꞌö jon cjohin jnꞌmanhan. 


text:
Majoꞌ siꞌndaaꞌhanꞌ nchjii jon na tyíꞌninꞌcantyja nꞌonhan jon. Ndë joꞌ jnduiꞌ jon, toca jon njoon quijndë, joꞌ toninncyaa jon jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan. Iꞌua Jesús tsꞌian ndëë nnꞌan na cotsayꞌon jñꞌoon yohin na quitsancyahan juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon 


text:
<pb/>Ndëcya tqueenꞌ jon joo nchoꞌve nnꞌan na iꞌua jon tsꞌian ndëëhan na ve vehan na cꞌohan tsꞌian ꞌnaanꞌ jon, ndoꞌ tyincyaa jon na nanꞌxuanhan juu najndei na conduihin chaꞌ ndëë ntjiꞌhan jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. 


text:
Ndoꞌ tquen jon jñꞌoon ndëëhan na xiaꞌntyi tsonjntꞌei quitsayꞌonhan, majoꞌ tyíꞌntsayꞌonhan chetsjaꞌ, min ꞌnan na ntcüaꞌhan, min xoquituꞌ. 


text:
Ndoꞌ tso jon ndëëhan: —Tsjoon naijon na ntsquehoꞌ, ndoꞌ xe ngitso tsꞌan ndëëhoꞌ na ngüenonhoꞌ quiiꞌ vaaꞌ jon na ntixeeꞌ jon ꞌoꞌ, joꞌ quintjohoꞌ vaaꞌ jon ata xjen na nnduiꞌ ntcüeꞌhoꞌ juu tsjoonꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ xjen na ntsquehoꞌ ncüii tsjoon, majoꞌ nque nnꞌan juu tsjoonꞌñeen, xe na aa tyiꞌninꞌcyꞌonhan cüentahoꞌ, ndoꞌ min tyiꞌninꞌquindyehan jñꞌoon na concyahoꞌ, ndö vaa quintꞌahoꞌ. Xjen na nnduiꞌ ntcüeꞌhoꞌ ꞌndyo juu tsjoonꞌñeen, quinanꞌcyaahoꞌ tsꞌo na chuuꞌ ngꞌehoꞌ, yajoꞌ ntsiꞌmanhanꞌ ndëë nanꞌñeen na tyiꞌya jntꞌahan. Joo nnꞌan tsjoon Sodoma yo Gomorra, tyia jndyi ꞌnan na tontꞌahan. Juu xuee na ntꞌuii Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na tonanꞌtjahan nnon jon, viꞌ jndyi ngenon joo nnꞌan njoonꞌñeen. Majoꞌ nque nnꞌan mꞌan njoon na tyiꞌninꞌcyꞌonhan cüentahoꞌ, viꞌntyichen ngenonhan, chichen nnꞌan joo njoonꞌñeen. 


text:
<pb/>Vi jndë sinin Jesús ndëëhan, yajoꞌ jnduiꞌhan, tyencyahan jñꞌoon na quintcüeꞌ nꞌon nnꞌan yo jnan na nanꞌxuanhan. 


text:
Mantyi jndye jndyi jndyetyia tjiꞌhan quiiꞌ nꞌon nnꞌan, ndoꞌ jndye nnꞌan vꞌi na tyeehan aceite, jnanꞌnꞌman nanꞌñeen. Jnanꞌcueeꞌ sondaro Juan tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan 


text:
<pb/>Jndye nnꞌan tonanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian tꞌman na totsꞌaa Jesús, ndoꞌ jndyii Herodes joo jñꞌoonꞌñeen. Juu jon conduihin na icoꞌxen jon nnꞌan juu ndyuaaꞌñeen. Tso jon: —Ja tquën jñꞌoon na jnanꞌcueeꞌ sondaro njan juu Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan. Ntsꞌaahanꞌ jndë vandoꞌ xco jon, mangꞌe joꞌ covityincyooꞌ tsꞌianminꞌ na itsꞌaa tsanvahin na jeꞌquinduihanꞌ na veꞌ yo najndei nquii tsꞌan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ ñꞌen nnꞌan jnduehan ntyja ꞌnaanꞌ Jesús na conduihin Elías, nquii tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen nchu vaa ꞌnan na nguaa. Majoꞌ vendyechenhan jnduehan: —Juu Jesús conduihin ncüiichen tsꞌan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon tiviontyichen nchu vaa ꞌnan na nguaa. 


text:
<pb/>Ngꞌe na tonanꞌnein nnꞌan joo jñꞌoonminꞌ, ndoꞌ Herodes, vi na jndë jndyii jon ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na itsꞌaa Jesús, tso jon: —Tsanvahin majuu Juanhin, tsan na tquën jñꞌoon ndëë sondaro njan na quityjehan xquen juu, majuu jon jndë vandoꞌ xco. 


text:
Nquii Herodesꞌñeen jndë toco jon yo juu Herodías, scuuꞌ tyje jon Felipe. Majoꞌ juu Juanꞌñeen jndë tso jon nnon juu Herodes: “Tyiꞌquichuhanꞌ na manayonꞌ scuuꞌ tyꞌiuꞌ na ndiscuꞌhin.” Ngꞌe na nndaꞌ vaa na tso Juan, joꞌ siꞌvꞌii matyen Herodíasꞌñeen jon. Ntꞌue jndyi tsꞌon juu na cueꞌ tsanꞌñeen, majoꞌ taꞌnan jndëë sꞌaa juu. 


text:
Majoꞌ juu Herodes, totsꞌaa jon na njon juu Juanꞌñeen. Ee taaꞌ tsꞌon jon na ya tsꞌanhin, ndoꞌ na tsixuan juu ñuan nquiiꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Mangꞌe joꞌ tyíꞌncyaa jon na ngenon juu natëꞌ. Ndoꞌ min na ndicüaaꞌ ya tsꞌon jon jñꞌoon na toninncyaa Juanꞌñeen, majoꞌ tëveeꞌ nchjii jonhanꞌ. 


text:
Majoꞌ juu Herodías, tueeꞌ xjen na jndëë sꞌaa juu yo ꞌnan na ntꞌue tsꞌon juu na cueꞌ Juanꞌñeen. Ee juu xjen ya na tueeꞌ xeechuuꞌ nquii Herodes, sꞌaa jon ncüii nguee na ntcüaꞌ jon yo nque nnꞌan na condui nanmꞌannꞌian na cotsantyja naxenꞌ jon juu ndyuaa Galilea, yo nnꞌan na conintque ndëë sondaro ꞌnaanꞌ jon ndoꞌ yo ninꞌnantya. 


text:
Ndoꞌ joꞌ, juu yuscundyua jnda Herodíasꞌñeen, tëqueeꞌ juu naijon na mꞌan nanꞌñeen, sijnon juu. Ndoꞌ Herodes taxjen vaa tëveeꞌ jndyi tsꞌon jon na nndaꞌ vaa sꞌaa juu, nquii jon ndoꞌ mantyi joo nanꞌñeen na conanꞌjonhan yohin juu ngueeꞌñeen. Ndoꞌ itso jon nnon juu yuscundyuaꞌñeen: —¿Nin ꞌnan ntꞌue tsonꞌ na ntsꞌa naya ꞌuꞌ? Quitsuꞌ nnön ndoꞌ ja nninncyahanꞌ nnonꞌ. 


text:
Nquii Tyoꞌtsꞌon, ndyiichen jon jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö nnonꞌ, ata xoncüe ndyuaa na macoxën nninncyahanꞌ nnonꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu yuscundyuaꞌñeen, vi na jndë jndyii juu na nndaꞌ, jnduiꞌ juu, taquitso juu nnon ndyee juu: —ꞌNdyoꞌ, ¿Nin ꞌnan ntcꞌan? Ndoꞌ tꞌa ndyee juu, itso jon: —Canꞌ nnon jon na quitscüenon jon xquen Juan ntꞌöꞌ, juu tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu yuscundyuaꞌñeen, maquintyjachen tja ntcüeꞌ juu na mꞌaan Herodesꞌñeen, tso juu nnon jon: —Ntꞌue tsꞌön na ninꞌñoonꞌ nein quitscüenonꞌ xio na ñjon xquen juu Juan ntꞌö, juu tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nquii Herodes, xjen na jndyii jon na nndaꞌ, tyioo na tyia jndyi nchjii jon. Majoꞌ ngꞌe jndë tso jon na ntyjii Tyoꞌtsꞌon na ntsiquindë jon juu jñꞌoon na tso jon nnon juu, ndoꞌ mantyi joo nanꞌñeen na sananꞌjon na cocüaꞌhan yohin jndë jndyehan juu jñꞌoonꞌñeen, joꞌ xe na aa ngitso jon jeꞌquindëë na ntsiquindë jon juu jñꞌoonꞌñeen, yajoꞌ ngüejnaanꞌ jon tondëëhan. 


text:
Ndoꞌ juu tsanꞌñeen, tja juu, taquityjee juu xquen juu Juanꞌñeen yo xjo, ndoꞌ jndë joꞌ jndyoyꞌoon juuhanꞌ na ñjonhanꞌ quityquiiꞌ xio. Tyincyaa juuhanꞌ nnon yuscundyuaꞌñeen, ndoꞌ juu juu tyincyaa juuhanꞌ nnon ndyee juu. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Juan, vi na jndë jndyehan na nndaꞌ vaa na tjon jon, tyecyꞌonhan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon, saquityꞌiuhan juuhanꞌ. Tyincyaa Jesús ꞌnan na tcüaꞌ ꞌon min nannon 


text:
<pb/>Vi jndë tui na nndaꞌ, joo nnꞌan nchoꞌve na jñon Jesús tsꞌian ꞌnaanꞌ jon, tëncüi nndaꞌhan na mꞌaan jon. Chen jndyi jnduehan nnon jon ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na jndë tontꞌahan yo ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na tonanꞌmanhan ndëë nnꞌan. 


text:
Joꞌ itso jon ndëëhan: —Cja ncꞌö ncüii joo naijon na ninnquë, chaꞌ ya ntaꞌjndyëë chjo. Nndaꞌ vaa na tso jon ngꞌe jndye jndyi nnꞌan cotsque naijon na mꞌaan jon, min ndincyaahanꞌ xjen na ntcüaꞌhan. 


text:
Yajoꞌ jnduiꞌhin yo vꞌaandaa, teꞌtꞌiohan ndaandue na ninnquehan. Ndoꞌ squehan ncüii joo naijon tavi ꞌnan nnꞌan cꞌon. 


text:
Majoꞌ jndye nnꞌan tquenchenhan cüenta naijon tyꞌehan. Ndoꞌ jnduiꞌ nanꞌñeen chaꞌtso njoon na mꞌaan xiꞌjndio juu ndyuaaꞌñeen, jnanꞌnonhan, ndoꞌ macjentyichen squehan naijon vja Jesús yo nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yohin. 


text:
Ndoꞌ juu xjen na jnduiꞌ Jesús vꞌaandaaꞌñeen, jndyiaaꞌ jon na jndye jndyi nnꞌan jndë sque. Ndoꞌ tyioo na ntyꞌia rohan nchjii jon, ngꞌe itsijonhanꞌhin chaꞌvijon quinman na tatsꞌan vantyjeeꞌ. Yajoꞌ jndye jñꞌoon tyeꞌ na totsiꞌman jon ndëëhin. 


text:
Ndoꞌ vi na jndë vaman, yajoꞌ nque nnꞌan na totsayꞌon yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, jnanꞌndyooꞌhan, jnduehan nnon jon: —Jndë vaman ndoꞌ ntjoohin taꞌnan ncüii joo na nninjndaꞌ ꞌnan na ntcüaꞌ nnꞌan. 


text:
Mangꞌe joꞌ quitsuꞌ ndëë nanmin na chi ncꞌohan jndëë yo njoon quijndë na mꞌan xiꞌjndio na chi nnanꞌjndahan ꞌnan na ntcüaꞌhan, ngꞌe taꞌnan quichohan na ntcüaꞌhan. 


text:
<pb/>Majoꞌ tꞌa Jesús, tso jon: —Nquehoꞌ ninncyahoꞌ ꞌnan na ntcüaꞌhan. Ndoꞌ joo nanꞌñeen, tꞌahan, jnduehan nnon jon: —Min xe na aa nnanꞌquitsu ve ciento sꞌon denarios na ntsananꞌjndá tyooꞌ, majoꞌ tyiꞌjeꞌcüinonhanꞌ na nninncyá na ntcüaꞌ joo nanmin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tꞌa Jesús, taxeeꞌ jon: —¿Tsaꞌnndaꞌ tyooꞌ na yꞌonhoꞌ? Cüa, quitsaquijntyꞌiahoꞌ. Ndoꞌ vi na jndë jntyꞌiahan na tsaꞌnndaꞌhanꞌ, yajoꞌ jnduehan nnon jon: —Nin ꞌon tanꞌ tyooꞌ na yꞌö́n yo ve quitscaa na jndë jnein. 


text:
Yajoꞌ sacüendyuaa nanꞌñeen na xenꞌ ntmaanꞌhan. Ñꞌen ntmaanꞌ na jntꞌahan na vennꞌan vennꞌan nchoꞌnqui tsꞌan, ndoꞌ ñꞌen ntmaanꞌ na ncüii ciento tsꞌan na jntꞌahan. 


text:
Jndë joꞌ tyꞌoon Jesús joo ꞌon tanꞌ tyooꞌñeen yo ve quitscaaꞌñeen, ndoꞌ jndondë jon toquiñoonꞌndue, tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndë joꞌ tjiꞌ jon xenꞌ ntanꞌhanꞌ. Ndoꞌ vi jndë joꞌ tyincyaa jonhanꞌ ndëë nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon na quitꞌonhinhanꞌ ndëë nnꞌan joo ntmaanꞌñeen. Ndoꞌ majoꞌntyi sꞌaa jon yo ve quintcaaꞌñeen, tjiꞌ jon xenꞌ ntanꞌhanꞌ na ntquii tsoñꞌen nanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ ndë joꞌ, nque nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yo Jesús, jnanꞌquitooꞌhan nchoꞌve tsque yo tyooꞌ ntanꞌ na jntyꞌiihanꞌ na tcüaꞌ nanꞌñeen yo ninꞌquintcaaꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ joo nnꞌan na tcüaꞌ juu xjenꞌñeen, tueeꞌ chaꞌ na ꞌon min na xiaꞌntyi nannon. Vaca Jesús nnon ndaandue 


text:
<pb/>Ndë joꞌ tso Jesús ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon na cua nndaꞌhan vꞌaandaa na chi ngüetꞌio nndaꞌhan juu ndaandueꞌñeen na ntsquehan tsjoon Betsaida, viochen xjen na njñon jon nanꞌñeen na cꞌo ntcüeꞌhan ntꞌaahan. 


text:
Ndoꞌ vi na jndë tijaan, joo nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, jndë mꞌanhan xoncüe ndaandue yo juu vꞌaandaaꞌñeen, majoꞌ juu jon ninmꞌaan jon tyuaa tcan. 


text:
Ndoꞌ jndyiaaꞌ jon na viꞌ jndyi coquenonhan, na tandiquindëë ntꞌahan ndaa veꞌ ngꞌe na totsintcüeꞌ jndye juu vꞌaandaa na ñjonhan. Ndoꞌ xjen na vanco, yajoꞌ tëca Jesús nnon ndaandue. Sindyooꞌhin nnon vꞌaandaaꞌñeen naijon na ñjonhan, ndoꞌ sꞌaa jon na chaꞌvijon ngüenoonꞌ jon joohan. 


text:
Ndoꞌ xjen na jntyꞌiahan na vaca jon nnon ndaandueꞌñeen, jnanꞌtiuhan veꞌ ncüaanꞌ tsꞌoo na cojntyꞌiahan. Ngꞌe na nndaꞌ taꞌhan na jnanꞌxuaahan na coquityuehan. 


text:
Ndoꞌ tsoñꞌenhan jntyꞌiahan jon, ndoꞌ mioon jndyi tyuehan. Majoꞌ tꞌman jon joohan, tso jon: —Quinanꞌxuanhoꞌ ñuaanhoꞌ, mancöntyë na mamanhoꞌ, cꞌonhoꞌ na tavi ncyaahoꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tua jon vꞌaandaa na ñjonhan joꞌ, yajoꞌ tichen na mꞌaan juu jndyeꞌñeen. Majoꞌ min ndicüaaꞌ nꞌonhan nchu vaa na nnanꞌtiuhan na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui. 


text:
Ngꞌe tyiꞌcovaaꞌ ya nꞌonhan na tsoñꞌen nndëë ntsꞌaa Jesús min na jntyꞌiahan na sꞌaa jon na tinon juu tyooꞌñeen na tcüaꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen. Joohan tsojnaanꞌ na tsan ñuan ꞌnaanhan, joꞌ iscuꞌhanꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhinhanꞌ. Sinꞌman Jesús nnꞌan vꞌi ndyuaa Genesaret 


text:
<pb/>Xjen na jndë tetꞌio nndaꞌhan juu ndaandueꞌñeen, squehan ndyuaa Genesaret naijon jnanꞌtyenhan juu vꞌaandaaꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ cje ro jnanꞌquindyiihan ntyjehan na mꞌan xiꞌjndio. Joꞌ taꞌhan na totsachohan nnꞌan vꞌi na ntyjohan cjo ndue minꞌcya ro naijon ticꞌuaa jñꞌoon na ngüenon nquii Jesús. 


text:
Ndoꞌ minꞌcya ro naijon na tueeꞌ jon, aa njoon tꞌman ndoꞌ aa yuu na mꞌaan ninve ndye ntꞌaa, totquen nnꞌan ntyjehan nnꞌan na vꞌi jndyue nata, na ngitanhan na ntꞌuehan ndiaaꞌ Jesús chaꞌ nꞌmanhan. Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na tꞌue ndiaaꞌ jon jnꞌmanhan.<pb/>


text:
Nque nnꞌan fariseos, jnanꞌndyooꞌhan na mꞌaan Jesús yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés. Joo nanꞌñeen jnanhan Jerusalén. 


text:
Totquenhan cüenta na nque nnꞌan na conanꞌjon yo Jesús, tocüaꞌhan min na tyiꞌquitmanhan ndueehan chaꞌxjen juu costumbre na contꞌa ntyjehan nnꞌan judíos. Jndue fariseosꞌñeen na joo nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo Jesús, tyiꞌya na nndaꞌ contꞌahan. 


text:
Ee joo fariseosꞌñeen yo tsoñꞌen ntyjehan nnꞌan judíos, xeꞌcüaꞌhan xe na aa tyiꞌnanꞌquindë jndyeehan juu jñꞌoon na jnanꞌjndaꞌ ndochihan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen ntyja ꞌnaanꞌ na cotmanhan ndueehan. 


text:
Ee nque nnꞌan fariseosꞌñeen yo tsoñꞌen ntyjehan nnꞌan judíos, vi na jndë jnanhan tsꞌua, tyiꞌjeꞌcüaꞌhan xe na aa tyiꞌquitquen ntjuꞌ jndyeehan na cotman ndueehan chaꞌxjen coꞌxen costumbre. Ndoꞌ jndyechen ꞌnan min na contꞌahan chaꞌxjen na jnanꞌjndaꞌ nque ndochihan na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen, chaꞌ na majndaꞌ na cotmanhan vaso na ncꞌu tsꞌan ndaa, yo nguaa jaro, yo nguaa ncjo yo ninꞌjndu ꞌnaanhin. 


text:
Yajoꞌ joo fariseosꞌñeen yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen nquii Moisés, taxeeꞌhan nnon Jesús, jnduehan: —Joo nnꞌan na cotsayꞌon yo jñꞌoon na mancyaꞌ, ¿Ndu na tyiꞌquitaꞌngueeꞌhin jñꞌoon na jntyꞌe ndochiihi na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen? Majoꞌ joo nnꞌan ꞌnanꞌ, cocüaꞌhan min na tyiꞌquintꞌa jndyeehan juu ꞌnan na ntsijiꞌuahanꞌ ndueehan chaꞌxjen na coꞌxen juu costumbre. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —Juu jñꞌoon na tji Isaías, jndyoyu na tsiꞌmanhanꞌ na conduihoꞌ nnꞌan na ve vaa na contꞌa. Ee itso jñꞌoonꞌñeen:<pb/>Nanminꞌ veꞌ yo nnon jndyuehan na conanꞌtꞌmaanꞌhan ja, majoꞌ ꞌnan na covitincyooꞌ na vja na mꞌanhin, tsiꞌmanhanꞌ na tycya mꞌanhan yo ntyja njan.<pb/> 


text:
Veꞌ jnꞌaan na conanꞌtꞌmaanꞌhan ja, ee jñꞌoon na jnanꞌjndaꞌ nnꞌan na icoꞌxenhanꞌ, joohanꞌ conanꞌmanhin ndëë nnꞌan,<br/>ee contꞌahan na njon joo jñꞌoonꞌñeen chaꞌvijon conduihanꞌ jñꞌoon na sinin nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndöꞌ jñꞌoon na sinin Isaías. 


text:
Ndoꞌ itsontyichen Jesús ndëë nanꞌñeen: —Tquen Tyoꞌtsꞌon jñꞌoon na coxenhanꞌ ꞌoꞌ, majoꞌ ꞌoꞌ coꞌndyehoꞌ joohanꞌ chaꞌ ninncyaahanꞌ na nnanꞌquindëhoꞌ costumbre na tquen nnꞌan, chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na cotmanhoꞌ vaso yo nguaa jaro yo nguaa ncjo yo vendyechen nnon ꞌnan na itsijonhanꞌ joohanꞌ. 


text:
<pb/>Mantyi tsontyichen jon ndëëhan: —Conanꞌtiuhoꞌ na njon jndyi contꞌahoꞌ na conanꞌquindëhoꞌ joo jñꞌoon na tquen ndochihoꞌ na tomꞌan ndyu na toxenꞌchen. Majoꞌ tanin min na tyiꞌquitaꞌngueeꞌhoꞌ juu jñꞌoon na iquen nquii Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Chaꞌna juu jñꞌoon na sinin Moisés, na itsohanꞌ: “Quitsaꞌ na njon tyeꞌ yo ꞌndyoꞌ.” Ndoꞌ mantyi tso jon: “Minꞌcya ro tsꞌan na itsinin jñꞌoon tsanꞌ nnon tye, ndyee juu, quinanꞌcueeꞌ nnꞌanhin.” 


text:
Majoꞌ ꞌoꞌ conduehoꞌ tanin min xe na aa ngitso tsꞌan nnon tye juu yo ndyee juu: “Ndiquindëë na ntejndei ꞌuꞌ yo ꞌnan na icanhanꞌ ꞌuꞌ, ngꞌe ꞌnan na manachö tsixuanhanꞌ Corbán.” Juu jñꞌoon Corbán itsiquindyihanꞌ ꞌnan na jndë tyincyaa tsꞌan cüentaaꞌ juu tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Majoꞌ ꞌoꞌ na conduihoꞌ tmaanꞌ fariseos, min xe na aa itsitjahanꞌ ꞌnan nquii tye tsꞌan oo ndyee juu, ꞌoꞌ taninꞌncyahoꞌ na ntejndei tsanꞌñeen tye juu oo ndyee juu. 


text:
Ndoꞌ na contꞌahoꞌ na nndaꞌ, itsꞌaahanꞌ na juu jñꞌoon na tquen nquii Tyoꞌtsꞌon, veꞌ jnꞌaanhanꞌ ngꞌe vandyaꞌ tsiquindyi joo costumbre na conanꞌvehoꞌ. Ndoꞌ jndyechen nnon ꞌnan min na contꞌahoꞌ na itsijonhanꞌ joohanꞌ chaꞌna jñꞌoonminꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tꞌman nndaꞌ Jesús nnꞌan, tso jon ndëëhan: —Tsoñꞌenhoꞌ quindyehoꞌ jñꞌoon na matsjö, ndoꞌ cüaaꞌ nꞌonhoꞌ joohanꞌ. 


text:
ꞌNan na icüaꞌ tsꞌan, tyiꞌxeꞌquitsijiꞌuahanꞌhin na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Majoꞌ joo jñꞌoon na itsitiu juu quiiꞌ tsꞌon juu, joohanꞌ contꞌa na tyiꞌjiꞌuahin na tonnon jon. 


text:
<pb/>Jndë na jntyꞌii Jesús joo nanꞌñeen, tja ntcüeꞌ jon vꞌaa. Ndoꞌ xjen na mꞌaan jon quiiꞌ vꞌaa, yajoꞌ nque nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, taxeeꞌhan nnon jon nin ꞌnan itsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen na tyíꞌquitso nquiiꞌ jonhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ tꞌa jon, tso jon ndëëhan: —¿Aa mantyi itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌna joo nanꞌñeen? ¿Aa tyíꞌcüaaꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen? Tachi ꞌnan na icüaꞌ tsꞌan na iquenhanꞌhin na tyiꞌjiꞌuahin na tonnon Tyoꞌtsꞌon, 


text:
Ngꞌe chito quityquiiꞌ ñuaanꞌ juu coꞌohanꞌ, quityquiiꞌ tsiaaꞌ juu covahanꞌ, ndoꞌ ndë joꞌ vja juu ꞌndyo jndëë. Ndoꞌ yo juu jñꞌoonvahin tsiꞌman Jesús na tajnan tsixuan tsꞌan na veꞌ ncüii nnon ꞌnan icüaꞌ juu. 


text:
Ndoꞌ tsontyichen jon: —Joo jñꞌoon na itsitiu tsꞌan quiiꞌ tsꞌon juu, joohanꞌ contꞌa na tyiꞌjiꞌuahin na tonnon Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Ee quiiꞌ tsꞌon tsꞌan conan natyia na itsitiu juu, chaꞌna veꞌ ninꞌcꞌoon ya juu yo ncüiichen tsanscu, oo na ninꞌcꞌoon juu yo tsanscuntjaaꞌ, ndoꞌ aa na ntscueeꞌ juu tsꞌan, 


text:
Ndoꞌ aa na ichꞌuee juu ꞌnaanꞌ tsꞌan, ndoꞌ aa ninꞌcyꞌoon juu ꞌnaanꞌ ncüiichen tsꞌan na nndiꞌnaanꞌ juuhanꞌ, ndoꞌ na itsꞌaa viꞌ juu nnꞌan, ndoꞌ na itsiviꞌnnꞌan juu ntyje juu, ndoꞌ joo jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ, min tyiꞌquitsꞌaa juu na njonhanꞌ, ndoꞌ na itsitëëꞌ tsꞌon juu ntyje juu, ndoꞌ tyia jñꞌoon itsinin juu nacjooꞌ ncüiichen tsꞌan, ndoꞌ na itsitiu nquii juu na tꞌmanchen conduihin, ndoꞌ na veꞌ tsitsanꞌto juu xquen juu yo ꞌnan na itsꞌaa juu. 


text:
Tsoñꞌen natyiaminꞌ, quiiꞌ tsꞌon tsꞌan conanhanꞌ, ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joohanꞌ na coninjndaꞌ na vaa jnaanꞌ juu na tonnon Tyoꞌtsꞌon. Tsanscu na mañoon ndyuaa na vantyja tsꞌon jon Jesús 


text:
<pb/>Jnduiꞌ ntcüeꞌ Jesús juu tsjoonꞌñeen naijon na toninncyaa jon jñꞌoon. Tja jon, tueeꞌ jon ndyuaa Tiro yo Sidón. Ndoꞌ tueeꞌ jon vaaꞌ ncüii tsꞌan juu tsjoonꞌñeen, min tyíꞌquintꞌue tsꞌon jon na ncüaaꞌ nꞌon nnꞌan na tyjeeꞌ jon joꞌ. Majoꞌ min na nndaꞌ, ticꞌuaa jñꞌoon na joꞌ jndë mꞌaan jon. 


text:
Juu tsjoonꞌñeen tomꞌaan ncüii tsanscu na mꞌaan jnda juu, yuꞌñeen yuscuhin na nayꞌoon jndyetyiahin. Ndoꞌ juu ndyee yuscu chjoꞌñeen, vi na jndë jndyii juu ntyja ꞌnaanꞌ Jesús, sityuaaꞌ juu na tja juu naijon na tueeꞌ jon. Ndoꞌ xjen na tueeꞌ juu na mꞌaan jon, tëcoꞌxtye juu tonnon jon. 


text:
Majoꞌ tachi tsꞌan judíohin, jñonꞌndaa griego itsinin tsanscuꞌñeen, tuihin tsjan nnꞌan ndyuaa Sirofenicia. Ndoꞌ vi na jndë tyjeeꞌ juu na mꞌaan Jesús, tcan juu na cüjiꞌ jon juu jndyetyiaꞌñeen. 


text:
Majoꞌ tꞌa Jesús, juu jñꞌoon na sinin jon nnon tsanscuꞌñeen, tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ. Itso jon: —Chuhanꞌ na quitejndei jndyëë nnꞌan na ninncüii tsjan conduihan yo ja, chito nnꞌan na mañoon ndyuaa. Ngꞌe tyiꞌquichuhanꞌ na ntyjee tsꞌan ꞌnan na cocüaꞌ ntsinda juu ndoꞌ na ncjuꞌ juuhanꞌ ndëë quindueꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu tsanscuꞌñeen, mantyi sintcüeꞌ juu jñꞌoon nnon Jesús na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ, tso juu: —Mayuuꞌ ta yo juu jñꞌoon na tsuꞌ, majoꞌ joo quindëꞌhinꞌ veꞌ ꞌnan quijndë na cocyaa tyuaa na cocüaꞌ yotsca, juuhanꞌ cojñenꞌ oꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús, itso jon: —Ya jndyi jñꞌoon na sintcüeꞌ. Nanein, cjaꞌ ntcüeꞌ vaꞌ. Juu yuscu chjo jndaꞌ, jndë jnduiꞌ jndyetyia quiiꞌ tsꞌon juu. 


text:
<pb/>Ndoꞌ xjen na tueeꞌ ntcüeꞌ juu tsanscuꞌñeen vaaꞌ juu, ntjii juu yuscu chjoꞌñeen na vaa juu cjooꞌ jndu, jndë jnꞌman juu. Sinꞌman Jesús tsꞌan quitaaꞌ na ncheeꞌhin 


text:
<pb/>Jnduiꞌ ntcüeꞌ Jesús ndyuaa Tiro, tenon jon ndyuaa Sidón, tancyaa jon ntyeeꞌ juu ndyuaa njoon Decápolis. Tueeꞌ nndaꞌ jon juu ndaandue Galilea. 


text:
Ndoꞌ joꞌ jndyoyꞌon nnꞌan ncüii tsꞌan quitaaꞌ ndoꞌ ncheeꞌhin na mꞌaan Jesús. Nnꞌan na mꞌan joꞌ, tanhan na quityio jon ntꞌö jon cjooꞌ tsanꞌñeen chaꞌ nꞌman juu. 


text:
Ndoꞌ tëyꞌoon Jesús juu tsanꞌñeen vi ntyja naijon na ninnquii jon yohin. Tuii jon ndëë ntꞌö jon ndëꞌnqui juu, vi jndë joꞌ tjiꞌ jon ndaa ꞌndyo jon, ndoꞌ tyu jonhanꞌ nnon tsa juu. 


text:
Ndë joꞌ jndondë jon toquiñoonꞌndue, tcan jon vi naya nnon nquii Tyoꞌtsꞌon. Sinin jon yo jñonꞌndaa ꞌnaanꞌ jon, tso jon: —“Efata.” Juu jñꞌoonvahin itsiquindyihanꞌ na ncyaa nndaꞌhanꞌ na ya ndyii juu yo na ya ntsinin juu. 


text:
Xjen na tja nndaꞌ Jesús yo tsanꞌñeen naijon na mꞌan nnꞌan, yajoꞌ siquiꞌmaanꞌ jon joohan na minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnanꞌmanhan ntyja ꞌnan na sꞌaa jon. Majoꞌ tajntꞌahan na njon juu jñꞌoonꞌñeen na tso jon, ee ndoꞌvanjan tonanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian tꞌmanꞌñeen na sꞌaa Jesús. 


text:
Tꞌman jndyi vaa na tëveeꞌ ngiohan, jnduehan ndëë ntyjehan: —Va ya jndyi itsꞌaa jon. Nque nnꞌan quita, itsinꞌman jonhan na ya condye nndaꞌhan, ndoꞌ joo nnꞌan ncheeꞌ, mantyi itsinꞌman jonhin na ya conanꞌnein nndaꞌhan.”<pb/>


text:
Xjenꞌñeen jndye jndyi nnꞌan jndë tëncüi naijon na mꞌaan Jesús. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, sitjahanꞌ ꞌnan na ntcüaꞌhan. Mangꞌe joꞌ tꞌman jon joo nnꞌan na totsayꞌon yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, tso jon ndëëhan: 


text:
<pb/>—Ntyꞌia ro nanminꞌ nchji ngꞌe naneinhin jndë ndye xuee na conanꞌjonhan na condyehan juu jñꞌoon na mancya, ndoꞌ ꞌnan na jndyochohan na ntcüaꞌhan, jndë jndyuehanꞌ. 


text:
Ndoꞌ xe na aa njñönhan na cꞌo ntcüeꞌhan ntꞌaahan na ninvaa ninꞌjndoꞌhan, nndëë ntsꞌaahanꞌ na ntsiꞌndaaꞌhanꞌ nquenhan ndoꞌ ntycyaahan nato ngꞌe ñꞌenhan na tycya chjo na jnanhan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joo nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yo jon, tꞌahan, jnduehan: —¿Nchu ntꞌá na nninncyá ꞌnan ntcüaꞌ nanminꞌ ntjoohin? Ee ntjoo taꞌnan nnꞌan cꞌoon na nndëëhan ꞌnan. 


text:
<pb/>Taxeeꞌ Jesús ndëëhan: —¿Tsaꞌnndaꞌ tyooꞌ yꞌonhoꞌ? Tꞌahan, jnduehan: —Ninntyqueꞌ tanꞌ tyooꞌ yꞌö́n. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tso jon ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin: —Cꞌuhoꞌ tyuaa. Ndë joꞌ tyꞌoon jon joo ntyqueꞌ tanꞌ tyooꞌñeen, ndoꞌ vi jndë joꞌ, tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndë joꞌ tjiꞌ jon xjen ntanꞌhanꞌ. Ndë tyincyaa jonhanꞌ ndëë nque nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin, ndoꞌ joohan tꞌonhinhanꞌ ndëë joo nanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ mantyi yꞌonhan vendye quintcaa quijndë. Mantyi tyincyaa jon na ncya ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhanꞌ. Ndë joꞌ mantyi tyincyaa jon quintcaaꞌñeen ndëë nanꞌñeen na quitꞌonhan joohanꞌ ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin. 


text:
Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen tcüaꞌ tëcjohan, ndoꞌ ndë joꞌ nque nanꞌñeen na totsayꞌonhan jñꞌoon yo Jesús, jnanꞌquitooꞌhan chaꞌ vi ntyqueꞌ tsque yo tyooꞌ ntanꞌ na jntyꞌiihanꞌ. 


text:
Ndoꞌ vi jndë joꞌ tso jon ndëë nanꞌñeen, ya xe na ncꞌo ntcüeꞌhan ngꞌe jndë mavja jon. Ndoꞌ tua nndaꞌ jon vꞌaandaa yo nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Tyꞌehan, squehan ndyuaa na jndyu Dalmanuta. Nnꞌan tmaanꞌ fariseos, tanhan nnon Jesús na quitsꞌaa jon cüii jnꞌaan 


text:
<pb/>Ndoꞌ vendye nnꞌan tmaanꞌ fariseos squehan na mꞌaan Jesús. Taꞌhan tonanꞌjndyehan jndyuehan yo jon na quitsꞌaa jon ncüii nnon tsꞌian na ntsiꞌmanhanꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌua tsꞌian nnon jon. Ee cojntꞌuehan na quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na itsinin jon. 


text:
Yajoꞌ jndyo ncüii na ton tsꞌon jon na sichjooꞌhanꞌ tsꞌon jon ntyja ꞌnaanhan. Itso jon: —Nque nnꞌan na mꞌan naneinhin, ¿Ndu na ntꞌue nꞌonhan na quitsꞌa ncüii nnon tsꞌian na njntyꞌiahan na ntsiꞌman jndyoyuhanꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon iꞌua jon tsꞌian nnön na jndyö? Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tyiꞌjeꞌquitsꞌa ncüii na ntsiꞌmanhanꞌ na nquii jon ncyaa na tꞌman condui ja. 


text:
<pb/>Yajoꞌ jntyꞌii jon joo nanꞌñeen. Ndoꞌ tua nndaꞌ jon vꞌaandaa, tetꞌio nndaꞌ jon ndaandueꞌñeen. Tueeꞌcya jon ncüiichen ixndyaaꞌhanꞌ. Tsquentë na nanꞌxuan nnꞌan fariseos 


text:
<pb/>Ndoꞌ nque nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, juu xjen na tuahan vꞌaandaa, tsuuꞌ tycya nꞌonhan na ntsayꞌonhan tyooꞌ na ntcüaꞌhan, chaꞌ veꞌ ninncüiito tyooꞌ na sayꞌonhan. 


text:
Yajoꞌ siquiꞌmaanꞌ jon joohan na tyiꞌnanꞌjonhan yo ꞌnantyia na nanꞌxuan nnꞌan tmaanꞌ fariseos. Tso jon: —Nnꞌan fariseos yo nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Herodes, vaa ncüii nnon ntyja ꞌnaanhan na itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsquentë. Quitquenhoꞌ cüenta na juu ꞌnatyia nanꞌxuanhan tyiꞌncüꞌaahanꞌ ꞌoꞌ na ntsiꞌndaaꞌhanꞌ ꞌoꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ na tso jon na nndaꞌ, joo nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, tyeꞌ na jnduehan ndëë ntyjehan: —Ndöꞌ vaa na itso jon ndëë tsojnaanꞌ na tsuuꞌ tycya nnꞌön na ndyoyꞌön tyooꞌ. 


text:
<pb/>Majoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús na nndaꞌ vaa na conanꞌtiuhan na itsinin jon ntyja ꞌnaanꞌ tyooꞌ. Majoꞌ chito joꞌ, itsiquindyi jonhan ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnantyia na nanꞌxuan nnꞌan tmaanꞌ fariseos yo nnꞌan tmaanꞌ cüentaaꞌ Herodes. Yajoꞌ tsontyichen jon ndëëhan: —¿Ndu na conanꞌneinhoꞌ na tatyooꞌ jndyoyꞌonhoꞌ? ¿Aa tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ, ndoꞌ aa min tyiꞌquitquenhoꞌ cüenta? ꞌOꞌ, ¿Aa ninvaa mꞌanhoꞌ na conanꞌtsanhoꞌ ñuan ꞌnaanhoꞌ? 


text:
ꞌOꞌ na min tëndëëhoꞌ, ¿Aa tyiꞌcojntyꞌiahoꞌ? ꞌOꞌ na min ndëꞌnquihoꞌ, ¿Aa tyiꞌcondyehoꞌ? ¿Ndoꞌ aa tyiꞌcañjoonꞌ nꞌonhoꞌ nin ꞌnan sꞌa xjen na sitjahanꞌ ꞌnan na ntcüaꞌ nnꞌan? 


text:
Juu xjen na sꞌa xjen ntanꞌ joo ꞌon tanꞌ tyooꞌ na tꞌonhoꞌhanꞌ ndëë ꞌon min nnꞌan, ¿Tsaꞌnndaꞌ tsque na jnanꞌquitooꞌhoꞌ yo ntanꞌ quijndë na jntyꞌiihanꞌ? Tꞌahan, jnduehan nnon jon: —Jnanꞌquitꞌö́ nchoꞌve tsquehanꞌ. 


text:
<pb/>—Ndoꞌ juu xjenꞌñeen na sꞌa xjen ntanꞌ joo ntyqueꞌ tyooꞌ na tꞌonhoꞌ na tcüaꞌ ninque min nnꞌan, ¿Tsaꞌnndaꞌ tsque na jnanꞌquitooꞌhoꞌ yo ntanꞌ quijndë na jntyꞌiihanꞌ? Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan: —Jnanꞌquitꞌö́ ntyqueꞌ tsquehanꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tso jon ndëëhan: —Ndoꞌ na nndaꞌ vaa, joo tsꞌian tꞌman na matsꞌa, ¿Ndu na ndicüaaꞌ nꞌonhoꞌ nin tsꞌan condui ja? Sinꞌman Jesús cüii tsannchjaanꞌ tsjoon Betsaida 


text:
<pb/>Ndë joꞌ nquii Jesús yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon toninncyaa jon, squehan tsjoon Betsaida. Ndoꞌ joo nnꞌan tsjoonꞌñeen tyeyꞌonhan ncüii tsannchjaanꞌ na mꞌaan jon. Tanhan na quityio jon chjo ntꞌö jon cjooꞌ tsanꞌñeen chaꞌ nꞌman juu. 


text:
Ndoꞌ tꞌuii Jesús ntꞌö tsanꞌñeen, tëyꞌoon jonhin ꞌndyo tsjoon naijon na ninnquii jon yohin. Tyu jon ndaaꞌndyo jon ndöꞌnnon juu. Ndë joꞌ tyio jon ntꞌö jon ndöꞌnnon juu, ndoꞌ taxeeꞌ jon nnon juu: —¿Aa jndë ya chjo mandyiaꞌ? 


text:
<pb/>Ndoꞌ ya na jndondë tsannchjaanꞌñeen, itso juu: —Mantyꞌia nnꞌan, veꞌ itsijonhanꞌ na mantyꞌia joohan chaꞌvijon na contsjë nꞌoon. 


text:
<pb/>Yajoꞌ tyio nndaꞌ Jesús ntꞌö jon ndöꞌnnon juu tsanꞌñeen. Ndoꞌ jndë na sꞌaa jon na nndaꞌ, tyincyaahanꞌ na xuee jndyi jndyiaaꞌ juu, tcoꞌ ya ntcüeꞌhanꞌhin. Min ꞌnan na tycya, majoꞌ ya jndyiaaꞌ juu. 


text:
Jndë joꞌ jñon ntcüeꞌ Jesús juu na cja juu. Itso jon nnon juu: —Cjaꞌ vi tovaꞌ, min tyiꞌngaqueꞌ quiiꞌ tsjoon, min tyiꞌntsininꞌ ndëë nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na sꞌa ꞌuꞌ. Tjiꞌ jndyoyu Pedro na juu Jesús conduihin Cristo 


text:
<pb/>Jndë joꞌ juu Jesús yo nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin, tyꞌehan, squehan ndyuaa Cesarea Filipo. Ndoꞌ xoncüe na ñjonhan nato, taxeeꞌ jon ndëëhan, itso jon: —Ntyja njan ja, ¿Nin tsꞌan na condue nnꞌan na condui ja? 


text:
<pb/>Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan: —Ñꞌen nnꞌan na conduehan na ꞌuꞌ condui Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, na vandoꞌ xco juu. Ndoꞌ vendyechen nnꞌan conduehan na ꞌuꞌ condui nquii Elías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen. Ndoꞌ mantyi mꞌan nnꞌan na conduehan na condui ꞌuꞌ ncüii nque nnꞌan na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon nchu vaa ꞌnan na nguaa. 


text:
<pb/>Joꞌ taxeeꞌ jon ndëëhan, itso jon: —Ndoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, ¿Nin conduehoꞌ na condui ja? Tꞌa Pedro, itso jon: —ꞌUꞌ condui nquii Cristo na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnonꞌ na ntsinꞌmanꞌ ñuaan nnꞌan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ jaaꞌ jñꞌoon na tso jon ndëëhan na minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnanꞌneinhan na nndaꞌ vaa na conduihin. Itsiquindyi Jesús na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin 


text:
<pb/>Jndë joꞌ taꞌ Jesús na itsiꞌman jon ndëë nque nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon, na juu jon na conduihin tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnon jon na coꞌxen jon tsoñꞌen nnꞌan, chuhanꞌ na jndye naviꞌ ngenon jon. Nque nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan judíos ntꞌahan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan jon, ndoꞌ majoꞌntyi ntꞌa joo nnꞌan na conintque ndëë ntyee ꞌnaanhan, ndoꞌ maninꞌ yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés. Itso Jesús na nnanꞌcueeꞌ nanꞌñeenhin, majoꞌ xee na jndë ndye na jnanꞌcueeꞌhan jon, ngüandoꞌ xco jon. 


text:
Sinin jndyoyu jon jñꞌoonꞌñeen ndëë nnꞌan na totsayꞌon yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Majoꞌ vi na jndë jndyii Pedro na nndaꞌ, sꞌaa juu vi ntyja yohin. Siquiꞌmaanꞌ jon Jesús. Itso juu nnon jon: —Tyiꞌquichuhanꞌ na ngenoonꞌ na nndaꞌ. 


text:
<pb/>Majoꞌ nquii Jesús, vi na jndë jndyii jon na tso Pedro na nndaꞌ, joꞌ tequen jon, jndyiaaꞌ jon tontyja na ntjo joo nnꞌan na totsayꞌon yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, jaaꞌ jñꞌoon na sinin jon nnon Pedro na siquiꞌmaanꞌ jonhin, itso jon: —ꞌUꞌ Satanás, quenanꞌ ꞌuꞌ nnön. ꞌUꞌ Pedro, tachi chaꞌxjen ndyiiꞌ tsꞌon nquii Tyoꞌtsꞌon na ndyiiꞌ tsonꞌ, ꞌuꞌ chaꞌxjen na conanꞌtiu nnꞌan, joꞌ matsijon ꞌuꞌ. 


text:
<pb/>Yajoꞌ tꞌman Jesús nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin yo tsoñꞌen nnꞌan na mꞌan joꞌ. Itso jon ndëëhan: —Minninchen tsꞌan na ninꞌquitsijonhin ntyja na matsixuan, icanhanꞌ na cüji nquiihin nchu vaa na ntꞌue tsꞌon juu, ndoꞌ cꞌoon juu na quintjo ya nchjii juu yo naviꞌ na ngenon juu ngꞌe na mꞌaan juu ntyja njan, min xe na aa ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. 


text:
Ndoꞌ minninchen tsꞌan na itsichon nquii juu na ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu ntyja ꞌnaanꞌ juu, conduihin tsꞌan na jndë tsuhin. Majoꞌ minninchen tsꞌan na cotjiꞌ nnꞌan cüenta na cotsu naya ꞌnaanꞌ juu ngꞌe na incyaa juu jñꞌoon naya njan ndëë nnꞌan, juu tsanꞌñeen vaa naya ꞌnaanꞌ juu na tyiꞌxeꞌquintycüii na ngüandoꞌ ñuaanꞌ juu. 


text:
Tanin min xe na aa ninvaa tsonnangue cuaahanꞌ na ꞌnaanꞌ tsꞌan, majoꞌ min na nndaꞌ ¿Yuu vaa naya ꞌnaanꞌ juu xe na aa ngitsu ñuan ꞌnaanꞌ juu? 


text:
Ee taꞌnan cüii nnon ꞌnan na nndëë nninncyaa tsꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon na juuhanꞌ ngüañoonꞌhanꞌhin na tyiꞌngitsu ñuan ꞌnaanꞌ juu. 


text:
Mꞌan nnꞌan na tyiꞌnjon Tyoꞌtsꞌon ngiohan ndoꞌ na nanꞌxuanhan jnan. Minninchen tsꞌan na jnaanꞌ juu tondëë nanꞌñeen ngꞌe na mꞌaan juu ntyja njan yo ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon naya njan, mantyi ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, ncꞌön na jnꞌan yo tsanꞌñeen xjen na nndyö nntꞌa yo juu najndei na condui nquii Tyëhöꞌ ndoꞌ yo nque ángeles na cotyentjon nnon jon.<pb/>


text:
Ndoꞌ tsontyichen Jesús ndëëhan: —Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, quiiꞌ ntꞌanhoꞌ mꞌan ntyjehoꞌ na tyiꞌjeꞌcüjehan ata vi na jndë jntyꞌia ndëëhan na jndë tyjeeꞌ Tyoꞌtsꞌon na ntyeꞌntjon jon nnꞌan ꞌnaanꞌ jon yo juu najndei na conduihin. Na siñoonhanꞌ Jesús 


text:
<pb/>Taca yon xuee na jndë tso Jesús na nndaꞌ, ndoꞌ tëyꞌoon jon Pedro, Jacobo yo ninꞌJuan. Tyevahan ncüii tyoꞌ ndye naijon na ninnquehan. Xjenꞌñeen jntyꞌiahan na siñoonhanꞌhin. 


text:
Ndoꞌ juu ndiaaꞌ jon, maninꞌ condui nduiꞌhanꞌ, ndoꞌ quichiꞌtyenhanꞌ chaꞌvijon tein. Minꞌncüii tsꞌan tsonnangue jeꞌquindëë ntsiquichiꞌ ndiaa chaꞌxjen quichiꞌ ndiaaꞌ jon juu xjenꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ joꞌ joo ndye nanꞌñeen jntyꞌiahan na tyjeeꞌ nquii Elías yo ninꞌMoisés, na jnanhan quiñoonꞌndue, na jnanꞌnein nanꞌñeen yo nquii Jesús. 


text:
Ndoꞌ joꞌ tso Pedro nnon Jesús: —Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndë́, vaa ya jndyi vaa na mꞌán ntjoohin. Nnanꞌyá ndye xqueꞌ ncüanꞌ, ncüiihanꞌ cüentaꞌ, cüiichenhanꞌ cüentaaꞌ nquii Moisés, ndoꞌ ncüiichenhanꞌ ninꞌcüentaaꞌ juu Elías. 


text:
<pb/>Ndöꞌ vaa jñꞌoon na tso jon ngꞌe ndicüaaꞌ tsꞌon jon nin jñꞌoon ngitso jon ee mioon jndyi tyuehan. 


text:
Ndoꞌ juu xjenꞌñeen tyioo ncüii chincyu nacjohan, ndoꞌ quityquiiꞌhanꞌ, joꞌ ticꞌuaa jndyeeꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, tso jon: —Juu tsanvahin conduihin jnda na viꞌnchji jndyihin. Quitquenhoꞌ cüenta jñꞌoon na ngitso jon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ xjen na jntyꞌia nanꞌñeen xiꞌjndio, minꞌncüii tsꞌan tavi cꞌoon, ninnquiintyi Jesús na vi mꞌaan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ viochen xjen na tyecuehan juu tyoꞌñeen, tso jon ndëëhan: —Minꞌncüii nnon tsꞌan tyiꞌnanꞌneinhoꞌ ꞌnan na jntyꞌia ndëëhoꞌ quichen. Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, vi na jndë jnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja, ndoꞌ ya na jndë vantꞌö xcö, juu xjenꞌñeen vanaan na nnanꞌneinhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu ꞌnan na jntyꞌia ndëëhoꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nanꞌñeen, jnanꞌvehan juu jñꞌoonꞌñeen. Ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen, taꞌxeeꞌhan ndëë ntyjehan nin ꞌnan ninꞌquitsiquindyihanꞌ na tso jon na ngüandoꞌ xco jon vi na jndë jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. 


text:
Ya joꞌ taxeeꞌhan nnon jon, jnduehan: —Nque nnꞌan na conanꞌman nchu vaa na itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, conduehan na juu Elías ncüjeeꞌ jndyee, ndoꞌ ndë joꞌ ncüjeeꞌ nquii Cristo. ¿Nchu vaa na conduehan na nquii Elíasꞌñeen ncüjeeꞌ jndyee jon? 


text:
<pb/>Joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —Juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon mayuuꞌ itsiquindyihanꞌ na ncüjeeꞌ ncüii tsꞌan na ntsixuan juu chaꞌxjen totsixuan nquii Elíasꞌñeen, ndoꞌ ntsꞌaa tsanꞌñeen na ntꞌa xco nnꞌan na njon Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi juu jñꞌoon ꞌnaanꞌ jon itsiquindyihanꞌ na ja na condui tsansꞌa na iꞌua jon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, jndye naviꞌ ngenön. Ndoꞌ mantyi nntꞌahan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan ja. 


text:
Majoꞌ matsjö ndëëhoꞌ na mayuuꞌ jndë jndyo ncüii tsꞌan na totsixuan jon chaꞌxjen juu Elíasꞌñeen, ndoꞌ nque nnꞌan jndë jntꞌa viꞌhan jon ntyjantyi na ntꞌue nꞌonhan chaꞌxjen tsiquindyi juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na mancüiixjen ntꞌahan jon. Sinꞌman Jesús ncüii yusꞌa na nayꞌoon jndyetyiahin 


text:
<pb/>Ndoꞌ tja ntcüeꞌ Jesús yo ndye nanꞌñeen naijon mꞌan ntyjehan, nque nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon. Ndoꞌ vi na jndë squehan joꞌ, jntyꞌiahan na jndye jndyi nnꞌan na jndë tëncüi naijon na mꞌan nanꞌñeen. Quiiꞌ ntꞌanhan ñꞌen cüanntyi nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, conanꞌjndyehan jndyuehan yo nanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ nque nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, xjen na jntyꞌiahan na ndyo Jesús, tëveeꞌ jndyi ngiohan, jnanꞌnonhan na tyequitjonhan jon na tyencyahan tsꞌonhin. 


text:
Yajoꞌ taxeeꞌ Jesús ndëëhan, tso jon: —¿Nin jñꞌoon na conanꞌjndyehoꞌ jndyuehoꞌ yo joo ntyjë na cotsayꞌonhan jñꞌoon yo ja? 


text:
<pb/>Ncüii tsꞌan na mꞌaan quiiꞌ ntꞌan nnꞌan juu tmaanꞌñeen, tꞌa juu, tso juu: —Nndaꞌ ta, ndö mꞌaan yusꞌa jnda na jndyoyꞌönhin na nayꞌoon jndyetyiahin na itscuꞌhanꞌ na ntsinin juu. 


text:
Ndoꞌ minyuuchen na mꞌaan juu xjen na coveeꞌ xjen na itsijaaꞌhanꞌ, itsquioohanꞌhin, ndoꞌ conduiꞌ chonꞌ ꞌndyo juu, maninꞌ tsiquiꞌioonꞌ juu ndiꞌnꞌon juu, ndoꞌ ꞌndyiihanꞌhin vi na jndë sitsꞌoonhanꞌhin. Ndoꞌ jndë tcꞌan vi nayaꞌñeen ndëë nque nnꞌan na cotsayꞌonhan yo jñꞌoon na mancyaꞌ na quitjiꞌhan juu jndyetyiaꞌñeen, majoꞌ tana jndëë jntꞌahan. 


text:
<pb/>Joꞌ tꞌa Jesús jndyue nque nanꞌñeen na totsayꞌon jñꞌoon yo jon, tso jon: —ꞌOꞌ nnꞌan na tyiꞌcantyja nꞌonhoꞌ ja. Majndye xuee na mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na matsiꞌman ndëëhoꞌ. Jndye vaa na mꞌan na tꞌman tsꞌön ꞌoꞌ, majoꞌ min na nndaꞌ, ninjoꞌ tyiꞌcantyja nꞌonhoꞌ ja. ¿Tsaꞌnndaꞌ chu na icanhanꞌ na ncꞌön yo ꞌoꞌ chaꞌ ngantyja nꞌonhoꞌ ja? Quindyoyꞌonhoꞌ yusꞌahaꞌ ndöhin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ xjen na sayꞌonhanhin na mꞌaan Jesús, ndoꞌ vi na jndë jndyiaaꞌ juu jndyetyiaꞌñeen jon, yajoꞌ sꞌaa juu na siꞌndaaꞌhanꞌ xquen juu luꞌñeen, tyioohin tyuaa, totsiquityeeꞌñꞌenhin, ndoꞌ tonduiꞌ chonꞌ ꞌndyo juu. 


text:
Ndoꞌ joꞌ taxeeꞌ Jesús nnon tye juu: —Juu jndyetyiavahin, ¿Tsaꞌnndaꞌ xuee na jndë vja na nayꞌoonhanꞌhin? Ndoꞌ juu tye yusꞌachjoꞌñeen, tꞌa jon, tso jon: —Tyeꞌhanꞌ xjen na chjohin. 


text:
Ndoꞌ tijndye jnda na itsquioohanꞌhin quiiꞌ chon ndoꞌ quiiꞌ ndaa chaꞌ na ntscueeꞌhanꞌhin, majoꞌ xe na aa vaa na nndëë ntsaꞌ na ntejndeiꞌ já, cꞌonꞌ na ntyꞌiá rö́ nchjiꞌ na quitsinꞌmanꞌhin. 


text:
<pb/>Joꞌ tꞌa Jesús ꞌndyo tye juu yuchjoꞌñeen, tso jon: —Tyiꞌya tsuꞌ xe na aa vaa na nndëë ntsꞌa, ee minꞌcya ro tsꞌan na vantyja tsꞌon nquii Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌen ꞌnan na ican juu nnon jon, nndëë ntsꞌaa jonhanꞌ. 


text:
<pb/>Yajoꞌ juu tye yuchjoꞌñeen, jndei ticꞌuaa ꞌndyo jon, tso juu: —Vantyja tsꞌön Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ quitejndeiꞌ ja ntyja na ndicantyja tsꞌön chaꞌxjen na icanhanꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ Jesús, xjen na tquen jon cüenta na jndye nnꞌan vancüi joꞌ, ninñoonꞌ sityiaꞌ jon juu jndyetyiaꞌñeen. Tso jon nnon juu: —ꞌUꞌ yutyia na tyiꞌninꞌncyaꞌ na ndyii yuvahin, min na ntsinin juu, quinduiꞌ quiiꞌ tsꞌon juu, matavi xuee na ngaqueꞌ nndaꞌ. 


text:
<pb/>Yajoꞌ sꞌaa jndyetyiaꞌñeen na jndei sixuaa juu, ji vaa jndyi na siꞌndaaꞌhanꞌ xquen juu yusꞌaꞌñeen, ndë joꞌ jnduiꞌhanꞌ. Majoꞌ jntyꞌiihanꞌhin chaꞌvijon tsꞌoohin, ata jndye nnꞌan na mꞌan joꞌ jnduehan: —Jndë tueꞌ juu. 


text:
Majoꞌ nquii Jesús tꞌuii jon vi ntyjaaꞌ ntꞌö juu lu chjoꞌñeen, tejndei jonhin na tacüentyjeeꞌ juu, ndoꞌ jnanquintyja juu. 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë tëqueeꞌ Jesús cüii vꞌaa yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon yo jon, taꞌxeeꞌhan nnon jon, jnduehan: —¿Ndu na tyíꞌquindëë ntjíꞌ juu jndyetyiaꞌñeen quiiꞌ tsꞌon yusꞌaꞌñeen? 


text:
<pb/>Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —Chaꞌ nndëë ntjiꞌhoꞌ jndyetyiaminꞌ, icanhanꞌ na quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon. Itsiquindyi nndaꞌ Jesús na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin 


text:
<pb/>Ndoꞌ jnduiꞌ Jesús joꞌ yo nque nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon. Sacüenonhan juu ndyuaa Galilea. Ndoꞌ tyiꞌquintꞌue tsꞌon Jesús na ncüaaꞌ nꞌon nnꞌan yu vaato ntyja vja jon. 


text:
Ngꞌe itsiꞌman jon ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon. Tso jon: —Ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, nninncyaa tsꞌan cüenta ja nduee nnꞌan, ndoꞌ joo nanꞌñeen nnanꞌcueeꞌhan ja, majoꞌ xee na jndë ndye na tꞌiö, ngüantꞌö xcö. 


text:
<pb/>Majoꞌ joo nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, taꞌnan taaꞌ nꞌonhan juu jñꞌoonꞌñeen, ndoꞌ ncyaahan na ntaꞌxeeꞌhan nnon jon nin tsiquindyihanꞌ. ¿Nin tsꞌan na njonntyichen condui? 


text:
<pb/>Jesús yo nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon sque nndaꞌhan Capernaum. Ndoꞌ vi na jndë na tequeꞌhan ncüii vꞌaa, taxeeꞌ jon ndëëhan: —Nato na tincyö, ¿Nin jñꞌoon jnanꞌjndyehoꞌ jndyuehoꞌ yo ntyjehoꞌ? 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ chen tui jndyuehan, ee nato na ñjonhan, jnanꞌjndyehan jndyuehan yo ntyjehan nin ncüii nquehan na nnduiꞌ juu na njonchen conduihin quiiꞌ ntꞌanhan. 


text:
<pb/>Yajoꞌ tëcjo Jesús. Tꞌman jonhan na quinanꞌndyooꞌhan na ndyehan jñꞌoon. Tso jon: —Minꞌcya ro tsꞌan na ntꞌue tsꞌon na njonchen na nnduihin, quitsindyiaꞌ tsꞌon juu ndoꞌ quitejndei juu tsoñꞌen nnꞌan. 


text:
<pb/>Ndë joꞌ tyꞌoon jon ncüii yuchjo, tcoꞌ jonhin xoncüe quiiꞌ ntꞌanhan, chu jonhin. Tso jon ndëëhan: 


text:
<pb/>—Minninchen tsꞌan na yo na ya ntyjii juu na ncyꞌoon juu cüenta ncüii yuchjo, mantyi iyꞌoon juu cüenta ja yo na ya ntyjii juu. Ndoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na iyꞌoon juu cüenta ja, mantyi iyꞌoon juu cüenta nquii jon na jñon jon ja quiiꞌ ntꞌan nnꞌan tsonnangue. Juu tsꞌan na tyiꞌtsuehin nacjö, mꞌaan juu ntyja njanhan 


text:
<pb/>Ndoꞌ tso Juan nnon Jesús: —Nndaꞌ ta, jntyꞌiá ncüii tsꞌan na icüjiꞌ juu xueꞌ chaꞌ quinduiꞌ jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. Ndoꞌ jnduë́ nnon juu na tavi ntsꞌaa juu na nndaꞌ ngꞌe tyiꞌcayꞌoon juu jñꞌoon yo jaa. 


text:
<pb/>Majoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —Tyiꞌnduehoꞌ na tantsꞌaa juuhanꞌ, ngꞌe tsꞌan na jndë sꞌaa ncüii tsꞌian tꞌman yo xuë, tyiꞌjeꞌquitsꞌaahanꞌ na quintyjachen ntsinin juu jñꞌoon tyia nacjö. 


text:
Ndoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na nninncyaa juu ncüii vaso ndaa na ncüehoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ cüenta ja, nquii Tyoꞌtsꞌon ndyion juu tsanꞌñeen naya na sꞌaa juu ꞌoꞌ. Taꞌndyicje jaa nnon ncüii ꞌnan na ityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ jaa na quinanꞌtja jaa 


text:
<pb/>“Minꞌcya ro tsꞌan na ntsiꞌman juu nnon ncüiichen tsꞌan na chjo na vantyja tsꞌon juu ja na ntsitjahin nnon Tyoꞌtsꞌon, yantyi xe na quinanꞌtyen nnꞌan ncüii tosu xtyoꞌ tsanꞌñeen, ndoꞌ ntjueꞌhanhin quityquiiꞌ ndaandue. 


text:
Ndoꞌ xe na aa matsitja ꞌuꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon veꞌ ngꞌe yo ꞌnan na matsaꞌ yo ntꞌöꞌ, tyiꞌntsaꞌhanꞌ, cꞌonꞌ chaꞌvijon na quitycüanꞌ ntꞌöꞌ. Ngꞌe yantyichen na tyiꞌquindë ꞌuꞌ na ncjaꞌ naijon na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ nnꞌan, chito na quindë ꞌuꞌ ndoꞌ na ncjaꞌ vꞌio, naijon na tavi xuee nduuꞌ chon, 


text:
Ndoꞌ mantyi xe na aa matsitja ꞌuꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon veꞌ tsojnaanꞌ ngꞌeꞌ, yantyi tavi ncjaꞌ joꞌ, cꞌonꞌ na chaꞌvijon na quitycüanꞌ ngꞌeꞌ, ee yantyi ngaqueꞌ naijon na cotandoꞌ nnꞌan na quitycüanꞌ ngꞌeꞌ, chito na quindë ngꞌeꞌ na ncjaꞌ vꞌio naijon na tavixuee nduuꞌ chon. 


text:
Ndoꞌ mantyi xe na veꞌ ninꞌquindyiaaꞌ ꞌnan na ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ ntsꞌaahanꞌ na ntsitja ꞌuꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, yantyi cꞌonꞌ chaꞌvijon na jndë tjiꞌ tënnonꞌ, ngꞌe yantyi ngaqueꞌ naijon na icoꞌxen jon na ninncüii tënnonꞌ, chito yo ve joohanꞌ ncjaꞌ vꞌio. 


text:
<pb/>“Joo quiooꞌ na tonanꞌcüje nnꞌan na tijntꞌuehan na tonanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon, totyiohan tsjaanꞌ nacjo oꞌ xjen na tonanꞌcohan oꞌ. 


text:
Juu tsjaanꞌ ya jndyihanꞌ. Coninjntꞌuehanꞌ chaꞌ tyiꞌninꞌndaaꞌ ꞌnan, majoꞌ xe na aa jndë jnduiꞌ na chjenꞌhanꞌ, ¿Nchu ya ntsꞌaa tsꞌan na nninchjenꞌ nndaꞌhanꞌ? Matavi nchu ya na ntjo yahanꞌ. Ngꞌe na nndaꞌ, quinduihoꞌ na chaꞌvijon tsjaanꞌ na ya chjenꞌhanꞌ, ndoꞌ cꞌonhoꞌ na ya ntyjiiꞌ ñuan ꞌnaanhoꞌ yo ntyjeehoꞌ.<pb/>


text:
Jnduiꞌ Jesús Capernaum. Tja jon ndyuaa Judea tontyja na quinduiꞌ ndoꞌcüjioonꞌ na toxndyaaꞌ jndaa Jordán, ndoꞌ joꞌ tovancüi nndaꞌ nnꞌan naijon na tyjeeꞌ jon. Ndoꞌ joꞌ taꞌ jon na itsiꞌman jon ndëëhan chaꞌ mancüii xjen itsꞌaa jon. 


text:
Ndoꞌ vendye nnꞌan fariseos squenonhan naijon na mꞌaan jon. Cojntꞌuehan nchu vaa ntꞌahan chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na ntsintcüeꞌ jon ndëëhan, quitꞌuiiviꞌhanꞌ jon. Taxeeꞌhan nnon jon: —¿Aa vanaan na ntsityuiiꞌ tsꞌan tson toco juu yo scuuꞌ juu? 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —Jñꞌoon na tquen juu Moisés na iquenhanꞌ xjen ꞌoꞌ, ¿Nchu vaa itsiquindyihanꞌ? 


text:
<pb/>Tꞌa nanꞌñeen, jnduehan: —Nquii Moisés, tyincyaa jon na vanaan ngave ncüii tson na ngitsohanꞌ na jndë jntyꞌehan ntyjehan. 


text:
<pb/>Yajoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —Ngꞌe na queꞌ nꞌonhoꞌ, joꞌ na tquen Moisés juu jñꞌoonꞌñeen. 


text:
Majoꞌ xjen na tyeꞌ na tquen Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen ꞌnan na min, vaa jñꞌoon na itsiquindyihanꞌ na sia jon tsansꞌa yo tsanscu. 


text:
Mangꞌe na itsohanꞌ na nndaꞌ, xuee na ngoco tsansꞌa, nꞌndyii juu tye juu yo ndyee juu chaꞌ ntjotyenhin yo scuuꞌ juu. 


text:
Ngꞌe na nndaꞌ, ve joo nanꞌñeen itsꞌaahanꞌ na ninncüii tsꞌan conduihin. Ndoꞌ na nndaꞌ, tachito ve tsꞌan conanꞌxuanhan, ninncüii tsꞌan conduihan. 


text:
Ndoꞌ ngꞌe joꞌ, ya na jndë toco cüii tsansꞌa yo tsanscu, itsiꞌmanhanꞌ na nquii Tyoꞌtsꞌon sijndaꞌ jon na nndaꞌ vaa, mangꞌe joꞌ tyiꞌndyehan ntyjehan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë tyjeeꞌ ntcüeꞌ Jesús vꞌaa yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, taxeeꞌ nanꞌñeen nin ninꞌquitsiquindyi juu jñꞌoonꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ tꞌa Jesús, itso jon ndëëhan: —Juu tsꞌan na nꞌndyii scuuꞌ ndoꞌ ngoco nndaꞌ juu yo ncüiichen tsanscu, jndë vaa jnaanꞌ juu nnon scuuꞌ nquii juu, ee conduihin tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo ncüiichen tsanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ mantyi xe na aa nꞌndyii tsanscu saaꞌ juu ndoꞌ ngoco nndaꞌ juu yo ncüiichen tsansꞌa, jndë vaa jnaanꞌ juu nnon saaꞌ nquii juu, ee conduihin tsꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo ncüiichen tsansꞌaꞌñeen. Tyio Jesús jnꞌaan yotsca 


text:
<pb/>Ndoꞌ tyeyꞌon nnꞌan yotsca na mꞌaan Jesús, na ntꞌue nꞌonhan na quityio jon ntꞌö jon cjo yotscaꞌñeen chaꞌ ndyio jon jnꞌaan joo. Majoꞌ nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon, taꞌhan na jnanꞌtyiaꞌhan joo nanꞌñeen na jndyochohan yotscaꞌñeen. 


text:
Majoꞌ nquii Jesús, xjen na jndyiaaꞌ jon na nndaꞌ vaa na contꞌa nanꞌñeen, sivꞌii jon. Tso jon ndëëhan: —Ncyahoꞌ na vanaan na ntsque yotsca na mꞌan ja. Tyiꞌnanꞌntcüeꞌhoꞌ joo ngꞌe ntyjantyi nnꞌan na covantyja nꞌon ja chaꞌxjen na covantyja nꞌon yotsca ja, joo nanꞌñeen conduihan nnꞌan na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌonhan. 


text:
Xe na aa mꞌaan tsꞌan na ninꞌquitsijonhin yo juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan, icanhanꞌ na nninncyaa tsanꞌñeen na ntcoꞌxen jonhin chaꞌxjen ncüii yuchjo vangueeꞌ juu ꞌnan na tso tye juu ndyee juu. Majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌninꞌncyaa juu na nquii Tyoꞌtsꞌon ntyeꞌntjon jonhin, tyiꞌjeꞌquindëë na nduihin tsꞌan na mꞌaan ntyja ꞌnaanꞌ jon. 


text:
<pb/>Yajoꞌ nquii Jesús, ncüii ro cüii yotscaꞌñeen, chu jonhin, ndoꞌ tyio jon ntꞌö jon nquen joo. Tso jon ndëë joo: —Nquii ta Tyoꞌtsꞌon quityio jon jnꞌaan ncüii ro ncüiihoꞌ. Itsinin ncüii tsantya yo Jesús 


text:
<pb/>Xjen na vanduiꞌ Jesús na chi ncja jon, jnannon ncüii tsꞌan, tja juu na mꞌaan jon, tëcoꞌxtye tsanꞌñeen nnon jon. Tso juu: —Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na ya tsꞌan ꞌuꞌ, ¿Nin ncüii nnon na chuhanꞌ na quitsꞌa chaꞌ ntsixuan na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuan njan na tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon? 


text:
<pb/>Ndoꞌ tꞌa Jesús, tso jon nnon juu: —¿Ndu na tsuꞌ na ya tsꞌan ja? Minꞌncüii tsꞌan tacꞌoon na ya tsꞌanhin, xiaꞌntyi nquii Tyoꞌtsꞌon conduihin na nndaꞌ. 


text:
ꞌUꞌ nchjiꞌ jñꞌoon na icoꞌxenhanꞌ na tquen Moisés, chaꞌna “Tyiꞌncꞌonꞌ yo tsanscu na veꞌ ndöꞌ ro, tyiꞌntscueꞌ tsꞌan, tyiꞌnchꞌueꞌ, tyiꞌntsininꞌ quintu nacjooꞌ ncüiichen tsꞌan, tyiꞌntsiviꞌnnꞌanꞌ tsꞌan, ndoꞌ mantyi quitsaꞌ na njon tyeꞌ yo ꞌndyoꞌ”. 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu tsanꞌñeen jeꞌ, sintcüeꞌ juu jñꞌoon, tso juu: —Nndaꞌ ta, xjen chjo ja tyeꞌ na mavancꞌuë tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ. 


text:
<pb/>Jndyiaaꞌ Jesús nnon juu, tyioo na viꞌnchjii jonhin. Itso jon nnon juu: —Vaa ncüii nnon na icanchenhanꞌ na quitsaꞌ. Cjaꞌ, quijndëꞌ tsoñꞌen ꞌnanꞌ na min. Ndoꞌ xoquituꞌ na ngyonꞌ cüenta, quitsaꞌ nayahanꞌ nanninñenꞌ, yajoꞌ ntsixuanꞌ na tya ꞌuꞌ na tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ndë joꞌ quindyotsijon ꞌuꞌ ntyja njan. 


text:
<pb/>Majoꞌ juu tsanꞌñeen, vi na jndë jndyii juu na nndaꞌ, siꞌndaaꞌhanꞌ nchjii juu, tja ntcüeꞌ juu. Ee juu jñꞌoonꞌñeen sichjooꞌ jndyihanꞌ tsꞌon juu ngꞌe jndye jndyi ꞌnaanꞌ juu min, ndoꞌ min tyiꞌninꞌquijndëë juu joohanꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, jndyiaaꞌ Jesús xiꞌjndio ndëë nnꞌan. Ndoꞌ tso jon ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon: —Ncüii tsantya jeꞌ, vaa jndyaaꞌ jndyi na ntsijonhin yo jñꞌoon na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nanꞌñeen, siꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan na nndaꞌ vaa na tso Jesús. Majoꞌ tsontyichen jon ndëëhan: —Nndaꞌ ꞌoꞌ ntsinda, joo nnꞌan na tꞌman quii nꞌon yo ꞌnan na tyahin, jndyaaꞌ jndyi na ntaꞌngueeꞌhin na nquii Tyoꞌtsꞌon ntcoꞌxen jonhan. 


text:
Ncüii tsantya, jndyaaꞌntyichen na ntsijonhin juu na icoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja na cotsamꞌanhan, chintyichen na ngüequindyiꞌ camello tsueꞌ xꞌee tsiꞌncya. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nque nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, tꞌman vaa na ndincyaahanꞌ na ncüaaꞌ nꞌonhan na nndaꞌ vaa itso jon, joꞌ taxeeꞌhan ndëë ntyjehan: —Ngꞌe na nndaꞌ vaa, ¿Aa chi tsiꞌmanhanꞌ na tanin juu na nndëë nꞌman ñuaanꞌ? 


text:
<pb/>Jndyiaaꞌ Jesús ndëëhan, tso jon: —Juu na cotjiꞌ nnꞌan cüenta yo ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonvaꞌ, tanchu ya, majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌen condëë itsꞌaa jon. 


text:
<pb/>Na jndyii Pedro na nndaꞌ, tso jon nnon Jesús: —Já tsoñꞌen ꞌnan na nanꞌxuán, jndë jntyꞌë́ꞌhanꞌ chaꞌ condëë na conanꞌjö́n ntyja ꞌnaanꞌ juu tsꞌian na matsaꞌ. 


text:
<pb/>Joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, itso jon: —Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, minninchen tsꞌan na ꞌndyii juu vaaꞌ juu na ngancyaa juu jñꞌoon naya ntyja njan, ꞌndyii juu ntyje juu nannon, yo nanntcu, tye juu, ndyee juu, scuuꞌ juu, ntsinda juu, tyuaa ꞌnaanꞌ juu, ngꞌe na conduihin tsꞌan na mꞌaan juu ntyja njan, chaꞌ ndëë ngancyaa juu jñꞌoon naya, 


text:
Ndyuminhin jndyechen nnꞌan na ndixeeꞌhan juu chaꞌvijon na vaaꞌ juuhanꞌ, ndoꞌ nnꞌan na ngichu juu cüenta, ndui nanꞌñeen ntyje juu nannon, yo nanntcu, nnꞌan na ndui chaꞌvijon tye juu, ndyee juu, nnꞌan ndui chaꞌvijon ntsinda juu, yo ninꞌndyuaa ꞌnaanꞌ juu. Ndoꞌ mantyi nnon tsonnanguevahin ngenon juu naviꞌ, majoꞌ ya na ngueeꞌ juu quiñoonꞌndue, ntsixuan juu na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon. 


text:
Jndye nnꞌan na mꞌan neinhin conanꞌtiuhan na joohan njon conduihan, joo nanꞌñeen ncjuꞌcje Tyoꞌtsꞌonhan. Majoꞌ juu tsꞌan na condue nnꞌan na tyiꞌquinjonhin, ncjuꞌ jon tsanꞌñeen na tonnon. Itsinin nndaꞌ Jesús na nnanꞌcueeꞌ nnꞌan jon 


text:
<pb/>Tava Jesús nato na vjahanꞌ Jerusalén yo nque nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon. Majoꞌ joo nanꞌñeen tiꞌndaaꞌ tycya ngiohan na vja jon juu tsjoonꞌñeen, ndoꞌ mañoon nnꞌan na santyja na nquenꞌ nanꞌñeen, mantyi veꞌ ncyaa ncyaahan. Yajoꞌ tꞌman nndaꞌ jon joo nchoꞌve nanꞌñeen na totsayꞌonhan yo jñꞌoon toninncyaa jon, jnduiꞌhan ꞌndyo natoꞌñeen. Taꞌ jon sinin jon ndëëhan nchu vaa na mavaa xjen na ngenon jon naviꞌ tꞌman. 


text:
Tso jon ndëëhan: —Quitquenhoꞌ cüenta na cotsava na ntsquë Jerusalén. Ndoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën nnꞌan, joꞌ nninncyaa tsꞌan cüenta ja nduee ntyee na conintque ndëë jaa nnꞌan judíos, ndoꞌ mantyi yo nduee nnꞌan na conanꞌman nchu itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés. Ndoꞌ joo nanꞌñeen nnanꞌjndaꞌhan na cüꞌiö, ndoꞌ mantyi nninncyahan cüenta ja nduee joo nnꞌan na tachi nnꞌan judíos conduihan. 


text:
Ndoꞌ joo nanꞌñeen nnanꞌcüejnaanꞌhan ja, ndyiohan ꞌnan ja, ndoꞌ ntjueꞌhan ndaa jndyuehan cjö, ndë joꞌ nnanꞌcueeꞌhan ja. Majoꞌ xuee na jndë ndye na tui na nndaꞌ, ngüantꞌö xcö.” Santiago yo Juan cotanhan vi naya nnon Jesús 


text:
<pb/>Juu Santiago yo ninꞌJuan, ntsinda Zebedeo, squenonhan na mꞌaan Jesús. Jnduehan nnon jon: —Ta, ntꞌue nnꞌö́n na ntsaꞌ vi nayaꞌñeen na cotán nnonꞌ. 


text:
<pb/>Joꞌ tꞌahan, jnduehan: —Ya na ngacüetyenꞌ naijon na nditꞌmaanꞌ ꞌuꞌ na ntcoxenꞌ tsonnangue, nninncyaꞌ na ngüendyuá ncüii cüii ntyja ngiaꞌ na nnanꞌjö́n yo ꞌuꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na macoꞌxenꞌ. 


text:
<pb/>Majoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan, tso jon: —ꞌOꞌ min tyiꞌcovaaꞌ nꞌonhoꞌ nin ꞌnan na cotanhoꞌ nnön. Ja contjo ya nchji yo naviꞌ na ngenön na nntꞌa nnꞌan ja, ndoꞌ na nnanꞌcueeꞌhan ja. Ndoꞌ ꞌoꞌ jeꞌ, ¿Aa ntjo ya ngiohoꞌ naviꞌ na nntꞌa nnꞌanhoꞌ min xe na aa na nnanꞌcüjehan ꞌoꞌ? 


text:
<pb/>Tꞌahan, jnduehan: —Nndëë nntꞌá. Ndoꞌ itsochen Jesús ndëëhan: —Ngꞌe na cotsayꞌonhoꞌ jñꞌoon yo ja, joꞌ juu naviꞌ na ngenön, mantyi ngenonhoꞌhanꞌ, ndoꞌ ngꞌe na nanꞌxuanhoꞌ ntyja njan, joꞌ na nnanꞌcüje nnꞌanhoꞌ. 


text:
Majoꞌ chito ja tsixuan na nninncya na ngüendyuaahoꞌ ncüii cüii ntyja ncꞌia, nquii Tyoꞌtsꞌon nninncyaa jon juu nayaꞌñeen ndëë nque nnꞌan na nanꞌxuanhan na ncyꞌonhan cüentahanꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joo nqui nanꞌñeen na mantyi totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa Jesús, taꞌhan, jnanꞌvjehan Santiago yo ninꞌJuanꞌñeen. 


text:
Ngꞌe joꞌ tꞌman Jesús na ninvaa nchoꞌvehan, tso jon ndëëhan: —Nque nnꞌan na conintque ndëë nnꞌan ncüii cüii tsonnangue, mangiohoꞌ na conanꞌsꞌahan ndëë joo nnꞌan na cotoxenhan. Ndoꞌ nque nnꞌan na condui nanmꞌannꞌian tꞌman, cotquenhan xjen nnꞌan na mꞌan nacje ꞌnaanhan. 


text:
Majoꞌ ꞌoꞌ minchjo tyiꞌquichuhanꞌ na nndaꞌ ncꞌonhoꞌ ndëë ntyjehoꞌ. Minꞌcya ro na cüiihoꞌ na ntyja tsꞌon juu na nnintquehin quiiꞌ ntꞌan ntyjehoꞌ, tsixuan juu na quityentjon juu ndëëhoꞌ. 


text:
Ndoꞌ minꞌcya ro cüiihoꞌ na ntyja tsꞌon juu na ncꞌoon juu na tonnon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, quinduihin tsꞌan na ityentjon juu ndëëhoꞌ. 


text:
Ee ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, chito jndyö na mantꞌuë nnꞌan na quityeꞌntjonhan nnön. Ja jndyö na ntyeꞌntjön ndëë nnꞌan, ndoꞌ nꞌndyii nquii ja na cüꞌiö na ndyiön jnan nnꞌan, chaꞌ ndyaahan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Sinꞌman Jesús Bartimeo 


text:
<pb/>Squehan tsjoon Jericó, ndoꞌ xjen na vanduiꞌ Jesús juu tsjoonꞌñeen yo ninꞌnnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yohin, yo cüii tmaanꞌ nnꞌan jndye jndyi, joꞌ ꞌndyo natoꞌñeen vaquityen ncüii tsannchjaanꞌ, ican juu xoquituꞌ ndëë nnꞌan. Jndyu juu Bartimeo, jnda tsan na jndyu Timeo. 


text:
Xjen na jndyii juu na nquii Jesús, tsan na jnan Nazaret, ivenon jon joꞌ, taꞌ juu na sixuaa juu. Tso juu: —Nndaꞌ Jesús na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, cyonꞌ na ntyꞌia rö nchjiꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ jndye nanꞌñeen jnanꞌtyiaꞌhanhin na cüichen ꞌndyo juu, majoꞌ juu juu majndeintyichen ticꞌuaa ꞌndyo juu. Tso nndaꞌ juu: —ꞌUꞌ na condui ꞌuꞌ tsjan David na jndyocahanꞌ, cyonꞌ na ntyꞌia rö nchjiꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ tëcüentyjeeꞌ Jesús. Tso jon ndëë nnꞌan na totsayꞌon jñꞌoon yohin: —Quiꞌmanhoꞌhin. Ndoꞌ tꞌmanhan juu tsannchjaanꞌñeen, jnduehan nnon juu: —Cꞌonꞌ na ya ntyjiꞌ, quinanquintyjaꞌ, nquii jon iꞌman jon ꞌuꞌ. 


text:
Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús nnon juu, tso jon: —¿Nin ꞌnan ntꞌue tsonꞌ na quitsꞌa ja ꞌuꞌ? Ndoꞌ joꞌ tꞌa juu tsannchjaanꞌñeen, tso juu: —Ta, ntꞌue jndyi tsꞌön na nntyꞌia nntꞌa. 


text:
<pb/>Ndoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon nnon juu: —Jndë ya ncjaꞌ, ngꞌe na vantyja tsonꞌ ja, joꞌ na jndë jnꞌmanꞌ. Ndoꞌ majuuntyi xjenꞌñeen ntjo naxuee jndyiaaꞌ tsanꞌñeen. Tja juu yo Jesús nato na vja jon.<pb/>


text:
Vi na jndë tindyo na ntsquehan Jerusalén, na ndyo mꞌaan juu tsjoon Betfagé yo Betania na tonnon tyoꞌ na minntyjeeꞌ nꞌoon Olivos, tꞌua Jesús tsꞌian ndëë ve joo nnꞌan na totsayꞌon yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon na cꞌohan ncüii ntꞌaa. 


text:
Majoꞌ vitjachen na jnduiꞌhan, tso jon ndëëhan: —Quitsaqueꞌhoꞌ tsjoon chjo na mꞌaan tondëëhoꞌ. Ndoꞌ vi na jndë squehoꞌ joꞌ, yajoꞌ njntyꞌiahoꞌ ncüii snonndyua na minꞌjon tacontjo tsꞌan. Quinanꞌquinanꞌhoꞌ juu oꞌ, ndoꞌ quindyoyꞌonhoꞌ juu choꞌñeen ntjoohin. 


text:
Ndoꞌ xe na aa ngüaxeeꞌ tsꞌan ndëëhoꞌ ndu na contꞌahoꞌ na nndaꞌ, quinanꞌntcüeꞌhoꞌ jñꞌoon nnon tsanꞌñeen xe ngꞌe nquii jon na conintque nninjntꞌue chjohin oꞌ, ndoꞌ ya ndë joꞌ, ngaquintjo ntcüeꞌ oꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ jnduiꞌ nanꞌñeen, tyꞌehan ndoꞌ mayuuꞌ jndiohan juu snonꞌñeen na tyen oꞌ ꞌndyo vꞌaa na mꞌaan ꞌndyo nato, joꞌ jnanꞌquinanꞌhan juu oꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nque nnꞌan na mꞌan ndyo joꞌ, taxeeꞌ nanꞌñeen ndëëhan, jnduehan: —¿Ndu na conanꞌquinanꞌhoꞌ juu snonvaꞌ? 


text:
<pb/>Yajoꞌ tꞌahan chaꞌxjen juu jñꞌoon na jndë tso Jesús na quinduehan. Ndoꞌ nnꞌan njnuenꞌ juu choꞌñeen, tyincyahan na tyeyꞌon nanꞌñeen juu oꞌ. 


text:
Ndoꞌ xjen na sque ntcüeꞌhan naijon mꞌaan jon na yꞌonhan juu snonꞌñeen, tyiohan ndiaahan naxenꞌ oꞌ, joꞌ tantjo jon juu oꞌ. 


text:
Ndoꞌ jndye nnꞌan na mꞌan joꞌ, totquenhan ndiaa tonco ꞌnaanhan nato, ndoꞌ vendyehan tyjeehan nduee nꞌoon, tquenhan joohanꞌ natoꞌñeen na jnanꞌtꞌmaanꞌhan jon. 


text:
Ndoꞌ nnꞌan na veꞌjndyee na tonnon jon yo ninꞌnnꞌan na ntyja toxenꞌ jon, ninnquiiꞌchen tonanꞌxuaahan: —Nën jndyi jaa ngiö nquii tsan na icüjeeꞌ. Quityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nquii juu na icüjeeꞌnon ndëë yo xueeꞌ nquii jon na conduihin na ityeꞌntjon jon nnꞌan. 


text:
Conanꞌtꞌmaanꞌ jaa nquii jon na mavaa xjen na ntcoꞌxen jon, chaꞌxjen nquii David ndyu na toxenꞌchen tocoꞌxen jon nnꞌan tsjan jaa na jndyocahanꞌ. Quinditꞌmaanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na mꞌaan quiñoonꞌndue. 


text:
<pb/>Ndoꞌ xjen na taqueeꞌ Jesús Jerusalén, tja jon vatsꞌon tꞌman. Ndoꞌ nnꞌan na mꞌan joꞌ, vi na jndë tquen jon cüenta nchu vaa ꞌnan na contꞌahan, ndoꞌ ngꞌe na vaman, joꞌ jnduiꞌ ntcüeꞌ jon. Tja jon Betania yo nque nnꞌan nchoꞌveꞌñeen. Tjuꞌ Jesús jñꞌoonviꞌ cjooꞌ tsꞌoon higuera na tatë quichuuꞌhanꞌ 


text:
Joꞌ jndyiaaꞌ tycya jon ncüii tsꞌoon higuera na min tscooꞌhanꞌ. Ndoꞌ joꞌ sindyooꞌhin nnon juu tsꞌoonꞌñeen, na tëquindyiaaꞌ jon aa chuuꞌ tëhanꞌ na ntquii jon. Majoꞌ xjen na tueeꞌcya jon nnonhanꞌ, veꞌ xiaꞌntyi tsco minhanꞌ, ngꞌe tyiꞌcoveeꞌ xjen na nguen tëhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ tso jon nnonhanꞌ: —Tavi xuee na ntsaꞌ të na ntquii tsꞌan. Ndoꞌ nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, mantyi jndyehan juu jñꞌoonꞌñeen. Tjiꞌ Jesús nnꞌan quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman, 


text:
<pb/>Ndë joꞌ sque nndaꞌhan Jerusalén. Ndoꞌ Jesús, tëqueeꞌ nndaꞌ jon vatsꞌon tꞌman. Joꞌ ijon jndye ꞌnan min na condëë nnꞌan, yo quiooꞌ na conanꞌcüje nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan nquii Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ ngꞌe na itsiꞌndaaꞌhanꞌ nchjii jon na coninjntꞌua ꞌnan joꞌ, taꞌ jon, tjiꞌ jon nanꞌñeen chꞌen. Mantyi nnꞌan na conanꞌjndyo sꞌon ꞌnaan nnꞌan na cotsque ya, scüequityeeꞌ jon joo mesa ꞌnaanhin. Ndoꞌ maninꞌ cüajon sꞌaa jon yo joo silla ꞌnaan nnꞌan na condëë quintuꞌ. 


text:
Tyeꞌ na itsiꞌman jon ndëë nanꞌñeen, tso jon: —Quityquiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui itsohanꞌ: Juu vꞌa tsixuanhanꞌ vꞌaa naijon nque nnꞌan na ninvaa tsonnangue na conanꞌneinhan nnön. Ndoꞌ tsontyichen jon: Majoꞌ ꞌoꞌ contꞌahoꞌ na itsijonhanꞌ juuhanꞌ ncüii tsëꞌtsjöꞌ na cotooꞌ nanꞌntyꞌuee, ee ꞌoꞌ contyꞌueehoꞌ xoquituꞌ ꞌnaan nnꞌan na cotsque ntjoohin na nnanꞌneinhan nnon jon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nque nnꞌan na conintque ndëë ntyee ꞌnaan nque nnꞌan judíos yo ninꞌnnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés, jndyehan na nndaꞌ vaa na sꞌaa Jesús. Tsojnaanꞌ joꞌ tojntꞌuehan nchu vaa ntꞌahan na nnanꞌcueeꞌhan jon. Majoꞌ veꞌ ncyaahan na ntꞌahan na nndaꞌ ngꞌe tsoñꞌen nnꞌan, tꞌman vaa na tëveeꞌ ngiohan jñꞌoon na totsiꞌman jon ndëëhan. 


text:
Ndoꞌ xjen na taman, yajoꞌ jnduiꞌ nndaꞌ Jesús Jerusalén yo nnꞌan ꞌnaanꞌ jon. Tyꞌehan. Tsꞌoon higuera jndë tcanhanꞌ 


text:
<pb/>Tonco ncüiichen xuee, tenon nndaꞌhan naijon minntyjeeꞌ juu tsꞌoon higueraꞌñeen. Joꞌ cojntyꞌiahan na jndë tcanhanꞌ xjen nchꞌiooꞌchenhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ tañjoonꞌ tsꞌon Pedro ꞌnan na tui. Tso jon nnon Jesús: —Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, quindyiaꞌ, juu tsꞌoon higuera na tjuꞌ jñꞌoonviꞌ cjooꞌ, jndë tcanchenhanꞌ. 


text:
Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, xe na aa ican tsꞌan nnon jon na quenaanꞌ jon tyoꞌvahin ndoꞌ cjuꞌ jonhanꞌ quityquiiꞌ ndaandue, xe na aa tyiꞌntsꞌaa juu na ve vaa na ndyiiꞌ tsꞌon juu, ndui chaꞌxjen jndë vantyja tsꞌon juu. 


text:
Mangꞌe joꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tsoñꞌen na cotanhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, cantyja nꞌonhoꞌ na jndë tyincyaa jonhanꞌ ndëëhoꞌ, ndoꞌ nndui chaꞌxjen na cotanhoꞌ. 


text:
Ndoꞌ juu xjen na matsininꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, xe na aa mꞌanꞌ na vꞌiꞌ ncüii tyꞌiuꞌ, quitsitꞌman tsonꞌ juu chaꞌ min tyiꞌntscuꞌhanꞌ na nquii Tyëëhë na mꞌaan quiñoonꞌndue ndëë ntsitꞌman tsꞌon jon ꞌuꞌ na matsitja ꞌuꞌ nnon jon. 


text:
Majoꞌ xe na aa tyiꞌninꞌquitsitꞌman tsonꞌ juu tyꞌiuꞌ na sitjahin nnonꞌ, min nquii Tyëëhë na mꞌaan quiñoonꞌndue, xeꞌquitsitꞌman tsꞌon jon ꞌuꞌ na matsitja ꞌuꞌ nnon jon. ¿Nin juu incyaa najndei na condui Jesús? 


text:
<pb/>Ndoꞌ ncüiichen jon sque nndaꞌhan Jerusalén. Ndoꞌ viochen xjen tyincyaa jon ntyeeꞌ chꞌeenꞌ juu vatsꞌon tꞌman, vendye ntyee na conintque ntyja ꞌnaan nnꞌan judíos squenonhan na mꞌaan jon, yo ntyjehin nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, ndoꞌ yo nnꞌan na conintque ndëë tsoñꞌenhan na conduihan nnꞌan judíos. 


text:
Joo nanꞌñeen taxeeꞌhan nnon jon, jnduehan: —¿Nin najndei condui ꞌuꞌ na tjiꞌ nnꞌan quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman? Ndoꞌ ¿Nin juu tyincya najnduꞌ na saꞌhanꞌ? 


text:
<pb/>Joꞌ tꞌa jon jndyuehan, tso jon: —Mantyi ja vaa jñꞌoon na ngüaxꞌë ndëëhoꞌ, xe na aa nnanꞌntcüeꞌhoꞌ juuhanꞌ, yajoꞌ mantyi ntsjö ndëëhoꞌ nin nquii na tꞌua tsꞌian nnön na tjiꞌ nanꞌñeen quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman. 


text:
Nquii Juan, tsan na totsiquindëëꞌ nnꞌan, ¿Nin nquii juu tꞌua tsꞌian nnon jon na quitsꞌaa jon juu tsꞌianꞌñeen? ¿Aa nquii Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ aa veꞌ nnꞌan jndue na quitsꞌaa jonhanꞌ? Cüa, quitꞌahoꞌ. 


text:
<pb/>Yajoꞌ tyeꞌ na jnanꞌnein nquehin yo ntyjehan, jnduehan: —Xe na aa nnduë na nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌua jon tsꞌian nnon juu tsanꞌñeen na quitsiquindëëꞌ juu nnꞌan, yajoꞌ juu tsanvahin ngitso juu ndëë: “¿Ndu na tatentyja nnꞌön juu jñꞌoon na toninncyaa Juanꞌñeen?” 


text:
Ndoꞌ mantyi xe na aa nnduë na veꞌ nnꞌan tꞌua juu tsꞌianꞌñeen nnon juu. Manndaꞌ jñꞌoon na tomꞌaanꞌ nꞌonhan. Majoꞌ tyiꞌjeꞌquinduehan na nndaꞌ ngꞌe ncyaa jndyihan na nnanꞌvje nnꞌanhin, ee tsoñꞌen nnꞌan tovantyjatyen nꞌonhan na nquii Tyoꞌtsꞌon tꞌua jon juu tsꞌianꞌñeen nnon Juan. 


text:
Mangꞌe na nndaꞌ, jnduehan nnon Jesús: —Aa já mancüiixjen tyiꞌquindiö́. Ndoꞌ joꞌ tꞌa jon, itso jon ndëëhan: —Min ja xeꞌquitsjö ndëëhoꞌ nin nquii jon na tꞌua tsꞌianminꞌ nnön na sꞌahanꞌ.<pb/>


text:
Ndoꞌ taꞌ Jesús na sinin jon jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ndëë nnꞌan. Ndö vaa na itso ncüii jñꞌoonꞌñeen: —Tomꞌaan ncüii tsꞌan. Jnonꞌ jon ntꞌöö tëndöndyooꞌ tsjan. Ndë joꞌ tyiiꞌ jon teon xiꞌjndio juu ntjonꞌñeen. Ndoꞌ mantyi tquen tsanꞌñeen ncüii tsjöꞌ na su nnon na ndëë nchje jon tëndöndyooꞌ tsjanꞌñeen chaꞌ ncüjiꞌ jon ndaaꞌhanꞌ. Ndë joꞌ sia jon ncüii jndu ndye chaꞌ ndëë ntquen tsꞌan cüenta juu ntjonꞌñeen, jndë joꞌ jntꞌue jon nnꞌan na quintꞌahan tsꞌianhanꞌ. Jndë joꞌ jnduiꞌ jon, tja jon ncüiichen tsonnangue. 


text:
Ndoꞌ xjen na nchjii jon na jndë tueꞌ të joo ntꞌööꞌñeen, joꞌ jñon jon ncüii tsꞌan na tyeꞌntjon jon na mꞌan nanꞌñeen na nnon juu tsanꞌñeen nninncyahan të na tsixuanhanꞌ cüentaaꞌ nquii jon. 


text:
Majoꞌ joo nanꞌñeen, tyꞌonhan juu, totjaꞌhanhin, ndë jñon ntcüeꞌhan juu na tatë tyincyahan na ngachu juu. 


text:
Ndoꞌ na nndaꞌ, juu tsꞌan na ꞌnaanꞌ juu ntjonꞌñeen, jñon nndaꞌ jon ncüiichen tsꞌan na ityeꞌntjon jon naijon na mꞌaan nanꞌñeen. Juu tsanꞌñeen totuenꞌhan ntjöꞌhin, jnanꞌqueeꞌhan xquen juu. Ji vaa jndyi jntꞌahanhin. 


text:
Jndë joꞌ juu tsꞌan na ꞌnaanꞌ ntjonꞌñeen, jñon nndaꞌ jon ncüiichen tsꞌan na ityentjon jon. Juu tsanꞌñeen, jnanꞌcueeꞌhanhin. Ndoꞌ joo nanꞌñeen, ninnquiiꞌ nndaꞌ vaa tontꞌahan tsoñꞌen nnꞌan na tojñon nquii tsꞌan na ꞌnaanꞌ juu ntjonꞌñeen, ñꞌen nnꞌan na totjaꞌhan, ndoꞌ vendye nanꞌñeen jnanꞌcüjehan. 


text:
<pb/>“Majoꞌ taquintjo ninncüii tsꞌan na vi mꞌaan na itsitiu jon na ijñon jon na mꞌan nanꞌñeen. Joꞌ jnda nquii jon, ninncüii tsꞌonhin na tuihin ndoꞌ tꞌman vaa na viꞌnchjii jonhin. Na matsꞌiañꞌen jñon jonhin ndëë joo nanꞌñeen. Ee sitiu jon: Nque nanminꞌ na totyentjonhan nnön, tajntꞌa nanꞌñeen na njonhan, majoꞌ jnda ja ntꞌahan na njonhin”. Nndaꞌ va na toquindyiiꞌ tsꞌon jon. 


text:
Majoꞌ juu xjen na tyjeeꞌ jnda nquii jon na mꞌan nanꞌñeen, jnduehan ndëë ntyjehan: Tsꞌian ya yuuꞌ, vi na jndë tueꞌ tye tsanvahin, juu ntjonvahin ntjohanꞌ cüentaaꞌ juu. Cüa, quinanꞌcuëëꞌhin chaꞌ ntjotyenhanꞌ nduëë. 


text:
Ndoꞌ na nndaꞌ, tyꞌon nanꞌñeen jon, jnanꞌcueeꞌhan jon, ndë joꞌ tyqueꞌhan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon na toxenꞌ juu teonꞌñeen. 


text:
<pb/>Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús: —Nquii tsꞌan na ꞌnaanꞌ juu ntjonꞌñeen, ¿Nin ꞌnan ntsꞌaa jon? Nquii jon nndyo ntcüeꞌ jon ndoꞌ ntscüje jon joo nnꞌan na jntyꞌii jon juu teonꞌñeen ndueehan, ndoꞌ ntsijndaꞌ jon mañoon nnꞌan na ntꞌahan tsꞌian juuhanꞌ. 


text:
<pb/>“Tyiꞌxeꞌquitsꞌaahanꞌ na taconanꞌjnꞌaanhoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na minhanꞌ ndueehoꞌ na itsohanꞌ:<pb/>Nque nnꞌan na conanꞌya vꞌaa, jnanꞌneinhan, jnduehan:<pb/>Juu tsjöꞌ na jndue nnꞌan na conanꞌya vꞌaa na tayuu jntꞌuehanꞌ,<br/>tquenhanꞌ juuhanꞌ na conduihanꞌ tsjöꞌ na ngüentyjeeꞌtyen nqui vꞌaa.<pb/> 


text:
Nquii jon na ityeꞌntjon jon jaa, nndaꞌ vaa na sijndaꞌ jon.<pb/>Caveeꞌ jndyi ngiö na cotquën cüenta na nndaꞌ vaa na itsꞌaa jon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joo nanꞌñeen na jndohin Jesús, vi na jndë jndyehan jñꞌoonvaꞌ na sinin jon, ntꞌue jndyi nꞌonhan na cyꞌon cominsión jon, na chi ncja jon naviꞌ, ngꞌe joohan sijoonꞌ jon yo nque nanꞌñeen na tontꞌahan ꞌnan natyia. Ee taaꞌ nꞌonhan nacjo nquehin sinin jon juu jñꞌoonꞌñeen. Majoꞌ jntyꞌehan na ninꞌquitꞌuehan jon ngꞌe ncyaahan na joo nnꞌan na jndye jndyiꞌhin ntꞌa viꞌ nanꞌñeenhan. Tyꞌehan. Cotaxeeꞌ nnꞌan nin tsꞌan nnon na ndyionhan sꞌon 


text:
<pb/>Ndëcya nque nnꞌan tmaanꞌ fariseos jñonhan vendye ntyjehan yo nnꞌan ꞌnaanꞌ Herodes na mꞌaan Jesús. Tꞌuahan tsꞌian ndëë nanꞌñeen na quitquenhan cüenta jñꞌoon na itsinin Jesús chaꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ quitꞌuiihanꞌhin. 


text:
Xjen na squehan na mꞌaan jon, jnduehan: —Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, mangiö́ na matsininꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ, min tacüenta matyiꞌ joo jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan nacjoꞌ. ꞌUꞌ ninncüii xjen ntyjiꞌ yo tsoñꞌen nnꞌan. ꞌUꞌ jñꞌoon na mayuuꞌ matsiꞌmanꞌ nchu vaa ntꞌue tsꞌon Tyoꞌtsꞌon na quintꞌa nnꞌan. Majoꞌ ninꞌquindyë́ jñꞌoon ꞌndyoꞌ, juu sꞌon na ique tsanmꞌaantsꞌian, ¿Aa chuhanꞌ na cotyiö́nhanꞌ, ndoꞌ aa tyiꞌquichuhanꞌ? 


text:
<pb/>Majoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús na veꞌ condue nquehan jñꞌoonꞌñeen. Joꞌ tso jon ndëëhan: —ꞌOꞌ ntꞌue nꞌonhoꞌ na quitꞌuiiviꞌhanꞌ ja, joꞌ na nndaꞌ vaa na conduehoꞌ nnön. Quindyoyꞌonhoꞌ ncüii xoquituꞌ denario na ntyꞌia. 


text:
<pb/>Tyeyꞌonhan cüiihanꞌ. Ndoꞌ taxeeꞌ jon ndëëhan: —¿Nin tsꞌan tsöꞌxquen chuuꞌhanꞌ, ndoꞌ nin nquii tsꞌan xueeꞌ na chuuꞌhanꞌ? Tꞌahan, jnduehan nnon jon: —Nquii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman César. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tso Jesús ndëëhan: —Mayuuꞌ jñꞌoon na tꞌahoꞌ. Joꞌ quinanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na iquen jon ndëëhoꞌ, ndoꞌ juu jñꞌoon na iquen Tyoꞌtsꞌon ndëëhoꞌ, mantyi quitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ tꞌa jon jndyuehan, ntjohin na vacue mꞌaanꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ jon. Taxeeꞌ nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ na ntaꞌndoꞌ xco nnꞌan 


text:
<pb/>Ndë joꞌ vendye nnꞌan juu tmaanꞌ saduceos squenonhan na mꞌaan Jesús. Nanꞌñeen conduehan ncüii tsꞌan na jndë tueꞌ, tyiꞌjeꞌcüandoꞌ nndaꞌ juu. Ndö juu jñꞌoon na jnanꞌneinhan nnon Jesús, jnduehan: 


text:
<pb/>—Nndaꞌ ta na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, nquii Moisés, vaa jñꞌoon na jntyꞌii jon ndëë jaa na coꞌxenhanꞌ, xe na aa ngueꞌ tsꞌan ndoꞌ ntjo scuuꞌ juu na min taꞌnan ndahan tui, icoꞌxenhanꞌ na ngoco tyje nquii tsꞌooꞌñeen yo scuuꞌ jon na ntjo, na ncꞌon ndahan na ntsive juu xueeꞌ nquii tsꞌooꞌñeen. 


text:
Jñꞌoon na ngiö́, tomꞌan ntyqueꞌ nannon na ninncüii tsꞌan ntsindahan. Nquii tsan na vejndyee, toco jon, majoꞌ ya na tueꞌ jon taꞌnan jnda jon yo scuuꞌ jon. 


text:
Ndoꞌ tyje jon, tsan vja ve, toco juu yo tsanscuꞌñeen, ndoꞌ majoꞌntyi xjen na tueꞌ juu, min taꞌnan jnda juu tꞌoon yo juu tsanscuꞌñeen. Ndoꞌ majoꞌntyi tjon tyje jon tsan vja ndye. 


text:
Ndoꞌ tsoñꞌen na ninvaa na ntyqueꞌ joo nanꞌñeen, toncohan yo juu tsanscuꞌñeen, ndoꞌ minꞌncüii ndahan tatꞌoon yohin, ndoꞌ vi na matsꞌiañꞌen, mantyi nquii tsanꞌñeen tueꞌ juu. 


text:
Jñꞌoon na ninꞌquitaꞌxꞌë́ nnonꞌ, nnꞌan na jndë tjë, xe na aa ntaꞌndoꞌ nndaꞌhan, chaꞌxjen juu jñꞌoon na matsiꞌmanꞌ, ¿Nin ncüii joo na ntyqueꞌ nanꞌñeen na ndisaaꞌ juu tsanscuꞌñeen, ngꞌe ninvaa na ntyqueꞌhan tondisaaꞌ juu? 


text:
<pb/>Ndoꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —Juu jñꞌoonvaꞌ na conduehoꞌ ndöꞌ, tsiꞌmanhanꞌ na cochue nꞌonhoꞌ, min ndicüaaꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na conanꞌjnꞌaanhoꞌ, ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na condui nquii jon. 


text:
Ee joo nnꞌan na jndë tjë, juu xjen na ntandoꞌ nndaꞌhan, tajeꞌquitonco nndaꞌhan, min tajeꞌncyahan ndahan na nnonco joo. Ee nndui nanꞌñeen chaꞌna nque ángeles na mꞌan quiñoonꞌndue. 


text:
Majoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na cotaꞌndoꞌ nndaꞌ nnꞌan na jndë tjë, ꞌoꞌ jndë jnanꞌjnꞌaanhoꞌ nacjooꞌ tson na tji Moisés, juu jñꞌoon na sinin Tyoꞌtsꞌon nnon jon xjen na tëquindyiaaꞌ jon tsꞌoon chjo na covꞌa. Itso jon nnon Moisésꞌñeen: “Ja condui Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ Abraham yo Isaac yo ninꞌJacob na vantyja nꞌonhan ja. Nndaꞌ vaa jñꞌoon na tso jon min na tivio jndë tjë nanꞌñeen.” 


text:
Joꞌ min na jndë tjë nnꞌan na tui tsjan nquii Moisés, sinin Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhan na ninvaa vandoꞌhan. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, condui jon Tyoꞌtsꞌon cüenta nque nnꞌan na cotandoꞌ, chito cüenta ntꞌoo. Joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na ꞌoꞌ cochue nꞌonhoꞌ yo ꞌnan na conanꞌtiuhoꞌ na tyiꞌjeꞌquitandoꞌ nndaꞌ nnꞌan na jndë tjë. Jñꞌoon na njonntyichen na icoꞌxenhanꞌ 


text:
<pb/>Xjen na sinin Jesús ndëë nnꞌan saduceosꞌñeen, tyjeeꞌ cüii tsꞌan na itsiꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés. Joꞌ jndyii juu jñꞌoonꞌñeen na sintcüeꞌ Jesús ndëë nanꞌñeen. Ndoꞌ taaꞌ tsꞌon tsanꞌñeen na juu jñꞌoon na sintcüeꞌ Jesús, jndyoyuhanꞌ. Joꞌ taxeeꞌ juu nnon jon: —Quiiꞌ ntꞌan tsoñꞌen jñꞌoon na tquen Tyoꞌtsꞌon na icoꞌxenhanꞌ, ¿Nin nquii jñꞌoon na njonntyichen tsixuanhanꞌ? 


text:
<pb/>Tꞌa Jesús, itso jon nnon tsanꞌñeen: —Nquii jñꞌoon na njonntyichen tsixuanhanꞌ, ndö vaa na icoꞌxenhanꞌ: “ꞌOꞌ nnꞌan Israel, quindyehoꞌ, xiaꞌntyi nquii ta Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmaanꞌ jaa, taquintyja nquii jon na conduihin Tyoꞌtsꞌon, taꞌnan ncüiichen. 


text:
Joꞌ cüiveꞌnchjiꞌ jon yo na xoncüeeꞌ tsonꞌ. Tsoñꞌen na ndëë ntsaꞌ, quitsaꞌhanꞌ ngꞌe na veꞌnchjiꞌ jon, mantyi tsoñꞌen ꞌnan na matsitiuꞌ, quitsitiuꞌ yaꞌhanꞌ ngꞌe na venchjiꞌ jon. Quityentjonꞌ nnon jon yo na ninvaañꞌen najnduꞌ ngꞌe na venchjiꞌ jon. Jñꞌoonvahin tsixuanhanꞌ na njonntyichen na icoꞌxenhanꞌ.” 


text:
Ndoꞌ juu jñꞌoon na vja ve na icoꞌxenhanꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌna juu jñꞌoon na vejndyee: “Cüivenchjiꞌ tsoñꞌen nnꞌan chaꞌxjen na venchjii nquii ꞌuꞌ.” Taꞌnan ncüiichen jñꞌoon na njonntyichen conduihanꞌ yo jñꞌoonminꞌ. 


text:
Yajoꞌ juu tsanꞌñeen na tsiꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés, sintcüeꞌ juu jñꞌoon nnon Jesús, tso juu: —Nndaꞌ ta, ꞌuꞌ na matsiꞌmanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ndë́, juu jñꞌoonvaꞌ na tsuꞌ, jndyoyuhanꞌ. Mayuuꞌ jñꞌoon na matsuꞌ na nquii jon ninncüiihin. Ninnquii jon coꞌxen, taꞌnan ncüiichen. 


text:
Ndoꞌ na ncꞌoon tsꞌan na cüivechjii juu jon yo na xoncüeeꞌ tsꞌon juu, ndoꞌ yo tsoñꞌen na ndëë ntsꞌaa juu na quitsꞌaa juuhanꞌ ngꞌe na venchjii juu jon, ndoꞌ tsoñꞌen na itsitiu juu na ntsiquindë juuhanꞌ ngꞌe na venchjii juu jon, ndoꞌ na ntyentjon jon juu na ninvaa najndei juu, ndoꞌ mantyi na cüivenchjii juu nnꞌan chaꞌxjen na venchjii nquiihin, joo nanꞌminꞌ njonntyichen conduihanꞌ, chichen quiooꞌ na ntscueeꞌ tsꞌan na ntsco juu oꞌ na itsitꞌmaanꞌ juu Tyoꞌtsꞌon, yo mañoonchen nnon na ninncyaa tsꞌan na nditꞌmaanꞌ jon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tquen Jesús cüenta na ya jñꞌoon sintcüeꞌ tsanꞌñeen. Joꞌ tso jon nnon juu: —ꞌUꞌ tavi jndye vitja na ntsijon ꞌuꞌ yo na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan nchu vaa na cotsamꞌanhan. Ndë joꞌ matavi ꞌnan ncüiichen tsꞌan na sisaaꞌ tsꞌon na ngüaxeeꞌchen jñꞌoon nnon jon. Cristo conduihin nquii jnda Tyoꞌtsꞌon 


text:
<pb/>Viochen xjen na itsiꞌman Jesús ndëë nnꞌan quityquiiꞌ juu vatsꞌon tꞌman, tso jon: —Joo nnꞌan na conanꞌmanhin ndëë ntyjehin nnꞌan judíos, conduehin na nquii Cristo na jñon Tyoꞌtsꞌon jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan, conduihin jnda nquii David. ¿Ndu na conduehan na nndaꞌ? 


text:
Ee juu David ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu Santo tso jon:<pb/>Nquii ta Tyoꞌtsꞌon itso jon nnon nquii jon na ityeꞌntjon jon ja:<pb/>Quijmanꞌ ncꞌia na tontyjaya, viochen xjen na joo nnꞌan na jndohan ꞌuꞌ ntsꞌa ntmaanꞌhan nacje ꞌnanꞌ na ntcoꞌxenꞌhan. Tsontyichen Jesús ndëëhan: 


text:
Ja matsjö ndëëhoꞌ, juu David tso jon na nquii Cristo conduihin nquii jon na ityeꞌntjon jonhin. Ndoꞌ na nndaꞌ, ¿Nchu vaa na tso juu na conduihin jnda juu? Ndoꞌ na sinin Jesús jñꞌoonminꞌ, joo nnꞌan jndye jndyiꞌhin, taveeꞌ jndyi ngiohan na tondyehan joohanꞌ. Nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés, ꞌnan tyiꞌquichuhanꞌ contꞌahan 


text:
<pb/>Viochen xjen na itsiꞌman Jesús, tso jon: —Quintꞌahoꞌ cüenta na tyiꞌntꞌahoꞌ chaꞌ na contꞌa nque nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés. Ee caveeꞌ ngiohan na cocüehan ndiaa tonco chaꞌ quindue nnꞌan na tꞌman conduihan. Ndoꞌ mantyi caveeꞌ jndyi ngiohan na ninncyaa tsꞌan tsꞌonhan nata. 


text:
Ndoꞌ xjen na covatjon nnꞌan vatsꞌon, joohan na ninꞌcüendyuaahan naijon itsiquinjonhanꞌhin. Ndoꞌ xjen na coveeꞌ nguee, joohan ntꞌue nꞌonhan na ntcüaꞌ jndyeehan. 


text:
Majoꞌ joo ꞌnan ꞌnaan nanntcu ninnque, cotjiꞌ nanꞌñeenhanꞌ na ninꞌcüiꞌnaanhinhanꞌ, ndoꞌ ndë joꞌ jndye jñꞌoon na conanꞌneinhan nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ quinanꞌtiu nnꞌan na vaa njon jndyi jon ngiohan. Matsjö jaaꞌntyichen ntꞌuiiviꞌ Tyoꞌtsꞌon joohan ngꞌe na nndaꞌ vaa contꞌahan. Juu tsanscu ninnqui, njonntyichen ꞌnan tyincyaa juu 


text:
<pb/>Ncüii jon mꞌaan Jesús vatsꞌon tꞌman. Joꞌ vequityen jon na tonnon naijon min quiton na cotyion nnꞌan sꞌon cüentaaꞌ juu vatsꞌonꞌñeen. Ndoꞌ jndyiaaꞌ jon jndye nnꞌan tjueꞌhan sꞌon joꞌ. Ndoꞌ jndye nantya, tꞌman sꞌon tyionhan tyquiiꞌ joohanꞌ. 


text:
Majuu xjenꞌñeen, cüii tsanscu na jndë ntjohin ndoꞌ jñenꞌ jndyihin, tyjeeꞌnon juu, tacjuꞌ juu ve xoquituꞌ sꞌon ve ncüii joo istonꞌñeen. Joo xoquituꞌñeen njonhanꞌ chaꞌna ninncüii xoquituꞌ. 


text:
Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, tso Jesús ndëë joo nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon: —Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, tsanscuvahin na jndë tueꞌ saaꞌ juu, njonntyichen ꞌnan na tjuꞌ juu quityquiiꞌ istonꞌñeen, tachito joo sꞌon jnda na tjueꞌ nantya. 


text:
Ee tsoñꞌen nanꞌñeen veꞌ sꞌon na vantjoꞌchen na tjueꞌhan quityquiiꞌ quitonꞌñeen, majoꞌ juu tsanscuvahin na jndë ntjohin na jñenꞌ jndyihin, tjuꞌñꞌen jon xjoquituꞌ yꞌoon jon, min tajntyꞌiihanꞌ na ninjnda ꞌnan na ntcüaꞌ jon.<pb/>


text:
Xjen na vanduiꞌ Jesús na mꞌaan jon vatsꞌon tꞌman yo nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, ncüii joohan tso juu nnon jon: —Nndaꞌ ta na matsiꞌmanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndë́, quindyiaꞌ nancooꞌ jndyi ntjöꞌmin na tijntꞌue na jndë juu vatsꞌonvahin yo ntꞌaa cüentaaꞌhanꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús, tso jon: —Mayuuꞌ nancooꞌ jndyi ntꞌaamin na mandyiaꞌ na jndëhanꞌ yo ntjöꞌ tꞌman. Majoꞌ minꞌncüii tsjöꞌ jeꞌquintjohanꞌ nacjooꞌ ntyjehanꞌ. Tsoñꞌenhanꞌ nnanꞌtyuiiꞌ nnꞌanhanꞌ. Jnꞌaan na ntsiꞌmanhanꞌ na ntycüii tsonnangue 


text:
<pb/>Yajoꞌ tyꞌehan tyoꞌ na mꞌan nꞌoon olivos na tonnon vatsꞌon tꞌman. Joꞌ tacjo Jesús, ndë joꞌ nquii Pedro, Jacobo, Juan yo ninꞌAndrés, tyeꞌ taxeeꞌhan nnon jon, jnduehan: 


text:
<pb/>—Quitsuꞌ ndë́ ¿Yuu xjen na ngüentyja yo ꞌnan na tsuꞌ quichen? Ndoꞌ ¿Nin ꞌnan nndui jndyee na ntsiꞌmanhanꞌ na mandyo ngüentyja na nndui nanꞌminꞌ? 


text:
<pb/>Joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —Quitquen ya yahoꞌ cüenta na tyiꞌntsiviꞌnnꞌan tsꞌanhoꞌ ntyja ꞌnaan joo jñꞌoonminꞌ. 


text:
Ee jndye joo nndityincyooꞌ nnꞌan yo xuë na nnanꞌviꞌnnꞌanhan nnꞌan, na nnduehan: Ja condui Cristo, Tyoꞌtsꞌon jñon jon ja na jndyö. 


text:
<pb/>“Ndoꞌ juu xjen na nndyehoꞌ na jndye joo jndë tyeꞌ ndyiaꞌ, tyiꞌndyuehoꞌ ngꞌe mancüiixjen nndaꞌ vaa na nguaa. Ndoꞌ min na nndaꞌ vaa, majoꞌ tyiꞌcoventyja xjen na ntycüii tsonnangue, jndyentyichen ꞌnan na nndui. 


text:
Ee nnꞌan ncüii tsonnangue ntꞌahan tyiaꞌ yo nnꞌan ncüiichen tsonnangue, ndoꞌ ncüii tsanmꞌaantsꞌian tꞌman ntsiquinan jon tyiaꞌ yo ncüiichen tsanmꞌaantsꞌian tꞌman. Ndoꞌ jndye joo ngotsꞌii. Ndoꞌ mantyi ncꞌoon jndoꞌ tꞌman, ndoꞌ nnꞌan ncüii tsjoon nnanꞌntjaꞌ nquehin yo ntyjehin. Joo naviꞌminꞌ ꞌnan na nndui na vejndyee. Ndoꞌ mañoon naviꞌ na majantyichen ngüentyja na ngenon nnꞌan. 


text:
<pb/>“Cꞌon cjehoꞌ, ee ngoyꞌon nnꞌan judíos ꞌoꞌ tondëë nnꞌan na conintque ntꞌaanꞌon ꞌnaanhan, ndoꞌ majoꞌ ijon na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon, joꞌ ntjaꞌhanhoꞌ. Yo naviꞌ ngüentyjeeꞌ ꞌoꞌ na tondëë nanmꞌannꞌian tꞌman na ntjiꞌ jndyoyuhoꞌ ndëëhan ntyja ꞌnaanꞌ na covantyja nꞌonhoꞌ ja. 


text:
Majoꞌ vitjachen na ngitsu tsonnangue, chuhanꞌ na juu jñꞌoon naya ntyja nchu vaa na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan, nninncya nnꞌanhanꞌ ndëë ntyjehan na ninvaa tsonnangue. 


text:
Majoꞌ juu xjen na nninncya nnꞌan cüenta ꞌoꞌ nduee nanmꞌannꞌian, min tyiꞌncꞌonhoꞌ jñꞌoontiu na nin jñꞌoon na nnanꞌntcüeꞌhoꞌ ndëëhan. Juu xjenꞌñeen, joo jñꞌoon na nninncyaa Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ nꞌonhoꞌ, joohanꞌ quinanꞌntcüeꞌhoꞌ ndëë nanꞌñeen, ee nquii Espíritu Santo ntsijndaꞌ jon nquenhoꞌ nin jñꞌoon na nnanꞌntcüeꞌhoꞌ ndëëhan. 


text:
Juu xjenꞌñeen xio tsꞌan, nninncyaa jon cüenta juu na nnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin. Majoꞌntyi nquii tye tsꞌan nninncyaa jon cüenta joo ntsinda jon na nnanꞌcüje nnꞌan joo. Ndoꞌ mantyi ntsinda tsꞌan nninncya joo cüenta tye joo yo ndyee joo chaꞌ nnanꞌcüje nnꞌanhan. 


text:
Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan ncꞌonhan na jndohanhoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ nnꞌan na mꞌan ntyja njan, majoꞌ juu tsꞌan na vantyja tsꞌon ja, xe na aa tyiꞌncüjihin ntyja njan ata xjen na nnanꞌcueeꞌ nnꞌan juu, ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ tsanꞌñeen. Quiiꞌ vatsꞌon tꞌman Jerusalén, ji vaa ꞌnan ncꞌoon joꞌ 


text:
<pb/>“Ndyu na toxenꞌchen, tomꞌaan ncüii tsꞌan na toquijndyu Daniel. Vaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na sinin jon ndëë nnꞌan, quitquen yahoꞌ cüenta juu jñꞌoonꞌñeen chaꞌ ncüaaꞌ ya nꞌonhoꞌhanꞌ. Itsiquindyihanꞌ na ngitaꞌ nnꞌan ncüii ꞌnan na ji vaa quityquiiꞌ juu vatsꞌon tꞌman na quinanꞌtꞌmaanꞌ nnꞌan juuhanꞌ chaꞌxjen nquii Tyoꞌtsꞌon. Juu xjen na njntyꞌiahoꞌ na nndaꞌ vaa, ꞌoꞌ na mꞌanhoꞌ ndyuaa Judea, quinanꞌnonhoꞌ na ncꞌohoꞌ na mꞌan ntyoꞌ na ntantyꞌiuhoꞌ ngꞌe tꞌman jndyi na toncuuꞌ mꞌaan. 


text:
Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, minninchen tsꞌan na vajndyee juu chꞌeenꞌ juu, tyiꞌntsitiu juu na ngaqueeꞌ nndaꞌ juu quityquiiꞌ vaaꞌ juu na ncüjiꞌ juu ꞌnaanꞌ juu na ngachu juuhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ mantyi juu xjenꞌñeen, tsꞌan na mꞌaan jndëë na itsꞌaa juu tsꞌian, min tyiꞌndyo ntcüeꞌ juu na ncüjiꞌ juu ndiaasooꞌ juu. 


text:
Ndoꞌ joo nanntcu na ñjon ndahin juu xjenꞌñeen, viꞌ jndyi ngotjonhin, ndoꞌ mantyi ntyjentcuhin na mꞌan ndahin yoꞌndaa. 


text:
Ngꞌe joo ngueeꞌñeen, ngenon nnꞌan ncüii nnon naviꞌ na minꞌjon tacoquenonhan xjen navejndyee na tquen Tyoꞌtsꞌon juu tsonnangue ata xjen neinhin, min tajon jnda ngenon nndaꞌhan cüii naviꞌ chaꞌna juuhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ juu naviꞌñeen, xe na aa jndye xuee na ngenon nnꞌanhanꞌ, yajoꞌ matavi jndyehan na nꞌndyihanꞌ. Majoꞌ ngꞌe na viꞌnchjii Tyoꞌtsꞌon joo nnꞌan na icüji jon na nincüentaaꞌ nquii jon, ntsꞌaa jon na cje ro ntycüiihanꞌ. 


text:
<pb/>“Ngꞌe na nndaꞌ, juu xjenꞌñeen xe na aa ngitso ncüii tsꞌan ndëëhoꞌ: Quijntyꞌiahoꞌ, ntjoo mꞌaan nquii Cristo, oo xe na aa ngitso tsanꞌñeen: Quijntyꞌiahoꞌ, ndö mꞌaan jon, min tyiꞌngantyja nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. 


text:
Ee ntsquenon nnꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na nnduehin nquehin conduihan Cristo. Nnduehan juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon coninncyahan, min na veꞌ jñꞌoon quintu juu jñꞌoon na conanꞌmanhan. Ata nntꞌahan na nndityincyooꞌ jndye nnon jnꞌaan tꞌman yo tsꞌian na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ na veꞌ ntyja najndei nquii tsꞌan. Ndoꞌ joo tsꞌianꞌñeen mandyo na nndëë nnanꞌviꞌnnꞌanhanꞌ nque nnꞌan na icüji Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ jon. 


text:
Tyuaaꞌchen matsiquindyi ja ꞌoꞌ na nanꞌminꞌ nguaa, ngꞌe joꞌ quitquen ya yahoꞌ cüenta. Ndö vaa na nguaa xjen na nndyo nndaꞌ Jesús 


text:
<pb/>“Joo ngueeꞌñeen vi na jndë tenon juu naviꞌ tꞌmanꞌñeen, juu ndoꞌcüjioonꞌ nndijaanhanꞌ, min chiꞌ taxeꞌcüixueehanꞌ. 


text:
Ndoꞌ ncjuu ntycyaa oꞌ ndoꞌ juu ntjöꞌndue tꞌman ngotsꞌiihanꞌ, yajoꞌ nque na cotoxen na mꞌanhanꞌ ntjöꞌndue, ndyuiiꞌ joohanꞌ. 


text:
Ndoꞌ juu xjenꞌñeen ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, njntyꞌia nnꞌan na nndyö nntꞌa quityquiiꞌ chincyu. Juu xjenꞌñeen nndyö yo na tꞌman vaa na condui ja na matyëꞌntjön yo maninꞌ conduinduiꞌ na conditꞌmaanꞌ ja. 


text:
Yajoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na ninvaa tsonnangue na macüji ja na conduihan cüenta, joo ángeles na cotyentjon nnön, ncꞌua tsꞌian ndëëhan na quinanꞌncüihan joo nanꞌñeen naijon na mꞌan ja. Jñꞌoon na tyiꞌquitso nquiiꞌhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌoon higuera 


text:
<pb/>“Tsꞌoon higuera vaa jñꞌoon na itsiꞌmanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ joꞌ. Cüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoonꞌñeen. Juu xjen na cojntyꞌiahoꞌ na condeiꞌ ntꞌöhanꞌ ndoꞌ na conduiꞌ tsco ꞌndaahanꞌ, covaaꞌ nꞌonhoꞌ na jndë tindyo ngueesuaꞌ. 


text:
Mantyi xjen na cojntyꞌiahoꞌ na jndë condui nanꞌminꞌ na jndë tsjö ndëëhoꞌ, yajoꞌ cüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ na mavaa mavaa xjen na nnan quiñoonꞌndue na nndyö nntꞌa. 


text:
Jñꞌoon mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, nnꞌan na mꞌan naneinhin, tyiꞌxeꞌcüjeñꞌenhan ata na jndë siquindë ñꞌenhanꞌ tsoñꞌen jñꞌoonminꞌ. 


text:
Juu tsjöꞌndue yo tsonnangue ntycüiiñꞌenhanꞌ, majoꞌ juu jñꞌoon na mancya tyiꞌjeꞌquintycüii juu najndei na itsixuanhanꞌ. 


text:
<pb/>“Majoꞌ taꞌnan tsꞌan quintjii nin xuee min yuu xjen na nndyö nntꞌa, min nque ángeles tyiꞌquindiohan yuu xjenhanꞌ, min ja na condui jnda nquii Tyoꞌtsꞌon, xiaꞌntyi nquii Tyëhöꞌ nchjii. 


text:
<pb/>“Mangꞌe na nndaꞌ vaa, joꞌ quitquen ya yahoꞌ cüenta, ndoꞌ quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon ngꞌe tyiꞌndiohoꞌ nin xuee ndoꞌ yuu xjen na nndyö nntꞌa. 


text:
Majoꞌ ntyja na nndui na nndaꞌ, vaa jñꞌoon na itsiꞌmanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Tomꞌaan ncüii tsꞌan, jnduiꞌ jon na chi ncja jon ncüiichen tsonnangue na tycya. Xjen na jnduiꞌ jon, tꞌua jon tsꞌian ndëë nnꞌan na ityeꞌntjon jon. Ndoꞌ nnon juu tsꞌan na iquen cüenta ꞌndyo vaaꞌ jon, tso jon: Cüantyjeꞌ yaꞌ vꞌa viochen xjen na ja tacꞌön. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tsontyichen Jesús: Manchaꞌ juu jñꞌoonꞌñeen na tso tsanꞌñeen, manndaꞌ vaa matsjö ndëëhoꞌ: Quitquen ya yahoꞌ cüenta ngꞌe itsijonhanꞌ ntyja njan chaꞌna juu tsanꞌñeen na jnduiꞌ juu vaaꞌ juu. Ndoꞌ ꞌoꞌ, itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌna joo nanꞌñeen na totyentjonhan nnon jon. Ee min tyiꞌquindiohoꞌ yuu xjen na nndyö nntꞌa, aa ntsꞌaahanꞌ na vaman, ndoꞌ aa tsantsjon navejndyee xjen na ntsixuaa quilꞌö, ndoꞌ aa xoncüe tsjon, ndoꞌ aa vi vanco. Tyiꞌquindiohoꞌ yuu xjen na nndyö ntcüꞌë. 


text:
Ee xe na aa ninjonto na nndyö ntcüꞌë ndoꞌ ꞌoꞌ tyiꞌcꞌon cjehoꞌ, yajoꞌ ntsijonhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌvijon tsꞌan itso. 


text:
Nnꞌan judíos mꞌaan nguee xjen na vañjoonꞌ nꞌonhan na siquindyaa Tyoꞌtsꞌon ndochihan naviꞌ na toquenon nanꞌñeen ndyuaa Egipto. Juu ngueeꞌñeen jndyuhanꞌ pascua, xjen na cocüaꞌhan tyooꞌ na taꞌnan tsquentë taqueeꞌ. Vechen xuee na vitja na ngueeꞌ juu ngueeꞌñeen, yajoꞌ joo nnꞌan na conintque ndëë ntyee yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, taꞌhan na veꞌ ntyꞌiu tojntꞌuehan nchu vaa nquii ntꞌahan chaꞌ cueꞌ Jesús. 


text:
Jnduehan ndëë ntyjehan: —Tyiꞌntꞌa na ntꞌuë vꞌi jon juu xjen na xoncüe na mꞌaan ngueeva, chaꞌ tyiꞌnanꞌvjee nnꞌan jaa. Scongio María nchenꞌ quichi cjooꞌ Jesús 


text:
<pb/>Tsjoon Betania tomꞌaan Jesús vaaꞌ tsꞌan na jndyu Simón. Juu tsanꞌñeen tondiviiꞌ juu yo tycu ndöꞌ cotöꞌ. Viochen xjen na minndyuaahan mesa, tyjeeꞌnon ncüii tsanscu. Yꞌoon juu ncüii ꞌnan na jndëhanꞌ yo tsjöꞌ quichiꞌ na jndyu alabastro. Tyquiiꞌhanꞌ joꞌ ñjon nchenꞌ quichi na jndyu nardo, jnda jndyi njon juu nchenꞌñeen. Maninꞌ tsꞌiaanꞌhanꞌ na covijntꞌue nnꞌanhanꞌ na cotyehinhanꞌ ntꞌoo. Tanꞌ tsanscuꞌñeen ꞌndyo juu tsiooꞌñeen chaꞌ ya nnduiꞌ nchenꞌñeen, ndë joꞌ scongio juuhanꞌ xquen Jesús. 


text:
Majoꞌ vendye nnꞌan na mꞌan joꞌ, jnanꞌvjenhan juu tsanscuꞌñeen, jnanꞌnein nquehin yo ntyjehin, jnduehan: —¿Ndu na veꞌ jnꞌaan scongio juu nchenꞌvaꞌ xquen jon? 


text:
Yantyichen xe na aa jndëë juuhanꞌ, ngüenon ndye ciento sꞌon denario na ncyꞌoon juu, ndoꞌ na nndaꞌ, ndëë nninjntꞌuehinhanꞌ na ntejndei juu nanninñenꞌ ꞌnan na icanhanꞌhin. Nndaꞌ vaa na jnanꞌmanhan na tyiꞌcaveeꞌ ngiohan ꞌnan na sꞌaa juu tsanscuꞌñeen. 


text:
<pb/>Majoꞌ tso Jesús ndëëhan: —Quiꞌndyehoꞌhin na nndaꞌ itsꞌaa juu. ¿Ndu na conanꞌcüejnaanꞌhoꞌhin? Ya jndyi ꞌnan na jndë sꞌaa juu ja. 


text:
Ee joo nanninñenꞌ ninnquiiꞌchen mꞌanhan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, ndoꞌ minꞌcya ro xjen na ntꞌue nꞌonhoꞌ ndëë ntejndeihoꞌ joohan. Majoꞌ ja jeꞌ, chito manchaꞌxjen na ncꞌön yohoꞌ. 


text:
Tsanscuvahin jndë sꞌaa juu yuu vantyi na jndëë sꞌaa juu. Ee vitjachen na ncüꞌiö ndoꞌ jndë tyio juu nchenꞌ quichi cjö chaꞌxjen contꞌa nnꞌan xjen na conanꞌjndaꞌhan na ntyꞌiuhan tsꞌoo. 


text:
Jñꞌoon na mayuuꞌ na matsjö ndëëhoꞌ, minꞌcya ro joo na ninvaa tsonnangue na nninncya nnꞌan jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, quinanꞌneinhan ntyja ꞌnaanꞌ juu nayavaꞌ na sꞌaa juu ja, chaꞌ quiñjon nꞌon nnꞌanhin. Jndëë Judas Jesús ndëë ntyee 


text:
<pb/>Jndë na tui na nndaꞌ, ndoꞌ cüii nque nnꞌan na nchoꞌve na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, tsan na jndyu Judas Iscariote, tja juu na mꞌan nque ntyee na conintque ndëë nnꞌan judíos. Tatsijndaꞌ juu jñꞌoon yo joohan na ninncyaa juu cüenta Jesús ndueehan. 


text:
Ndoꞌ joo nanꞌñeen, tyioo na nein jndyihan na jndyehan na nndaꞌ sitiu juu. Jnduehan na nnincyahan sꞌon na ngüantjon juu. Joꞌ taꞌ juu na tontꞌue juu nchu ya ntsꞌaa juu na nnincyaa juu cüenta Jesús ndueehan. Itsiꞌman Jesús ntyja ꞌnaanꞌ tyooꞌ yo vinon 


text:
<pb/>Xee na vejndyee na mꞌaan nguee pascua, xjen na nque nnꞌan judíos cocüaꞌhan tyooꞌ na tatsquentë taqueeꞌ, maninjuu xuee na conanꞌcüjehan quinman quijndë, nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa Jesús, taxeeꞌhan nnon jon, jnduehan: —¿Yuu jon ntꞌue tsonꞌ na nnanꞌjntꞌá na ntcüaꞌ quitsman chjo ntyja ꞌnaanꞌ juu nguee pascua? 


text:
<pb/>Yajoꞌ tꞌua jon tsꞌian ndëë ve nanꞌñeen na cꞌohan cüii ntꞌaa. Tso jon ndëëhan: —Quitsaqueꞌhoꞌ quiiꞌ tsjoon, joꞌ ntjonhoꞌ ncüii tsansꞌa na yꞌoon juu tsjö ndaa. Quitsantyjahoꞌ naxenꞌ tsanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ vꞌaa na ngaqueeꞌ juu, quinduehoꞌ nnon tsꞌan na vaaꞌ juu vꞌaaꞌñeen: “Nquii ta na itsiꞌman jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndëë nnꞌan, tso jon ndë́ na quinduë́ nnonꞌ: ¿Yuu jon vaa cuarto na ninjntꞌuehin na ntcüꞌa quitsman chjo yohin tman nein?” 


text:
Ndoꞌ juu tsanꞌñeen ntsiꞌman jon ndëëhoꞌ ncüii cuarto tꞌman vꞌaa vja vequitoꞌ na tsoñꞌen ꞌnan jndë min na ninjntꞌue na ntꞌa ngueeva. Joꞌ quinanꞌjndaꞌhoꞌ na ntcüꞌa. 


text:
<pb/>Ndoꞌ ve nanꞌñeen jeꞌ, jnduiꞌhan, tyequeꞌhan quiiꞌ tsjoon. Ndoꞌ tui tsoñꞌen chaꞌxjen na jndë tso Jesús ndëëhan. Joꞌ jnanꞌjndaꞌhan na ntcüaꞌhan quitsman chjo ntyja ꞌnaanꞌ juu nguee pascuaꞌñeen. Itsiquindyi Jesús na ncüii nquehan nnincyaa juu cüenta jon 


text:
Ndoꞌ viochen xjen na vendyuaahan na cocüaꞌhan, tso jon ndëëhan: —Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, cüii nquehoꞌ na icüaꞌ juu yo ja, nein nninncyaa juu cüenta ja. 


text:
<pb/>Juu jñꞌoonꞌñeen sichjooꞌ jndyihanꞌ nꞌonhan, tyeꞌ totaxeeꞌhan nnon jon, jnduehan: —¿Aa nndëë ntsꞌaahanꞌ na ja ntsꞌaa na nndaꞌ? 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús jndyuehan, tso jon: —Mancüii nquehoꞌ na nchoꞌvehoꞌ na vendyuaahoꞌ mesavahin na ninvixjen ijoon juu quiiꞌ xio yo ja, juu nninncyaa cüenta ja nduee nnꞌan. 


text:
Ee ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ncüꞌiö chaꞌxjen juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui jndë itsiquindyihanꞌ na ngenön, majoꞌ vaa viꞌ jndyi ngenon juu tsꞌan na nninncyaa cüenta ja. Yantyi xe na tatuihin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ viochen xjen na cocüaꞌhan, tyꞌoon Jesús tyooꞌ, tyincyaa jon na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndoꞌ ndë joꞌ tyje jon ntanꞌhanꞌ, ndë tꞌon jonhanꞌ ndëëhan. Tso jon: —Cyꞌonhoꞌ tyooꞌmin na conduihanꞌ siꞌtsꞌo njan. 


text:
<pb/>Ndë joꞌ majoꞌntyi tyꞌoon jon cüii vaso na ñjon vinon. Ndoꞌ vi na jndë tyincyaa jon na ya Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndë joꞌ tyincyaa jonhanꞌ ndëëhan, ndoꞌ tsoñꞌenhan tëhan juu nanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ tso jon ndëëhan: —Nanꞌvahin tsixuanhanꞌ nꞌeön. Mancya na ntcüeꞌhanꞌ ntyja ꞌnaan jndye nnꞌan. Na yo juuhanꞌ contjotyen juu jñꞌoon xco na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon yo nnꞌan. 


text:
Jñꞌoon na mayuuꞌ matsjö ndëëhoꞌ, taxeꞌcꞌua nntꞌa vinon ata ngueeꞌ xjen na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon tsoñꞌen, juu xjenꞌñeen ncꞌua vinon xco. Itsiquindyi Jesús na ncüji Pedro 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë tahan joo Salmos na mancüiixjen cota nnꞌan judíos jndë na tcüaꞌhan juu ngueeꞌñeen, joꞌ jnduiꞌhan juu vꞌaaꞌñeen, tyꞌehan tyoꞌ naijon mintyjeeꞌ nꞌoon olivos. 


text:
Ndoꞌ tso Jesús ndëëhan: —Quiiꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon itsiquindyihanꞌ ntscueeꞌ jon nquii tsꞌan na vantyjeeꞌ quinman, ndoꞌ joo choꞌñeen ntycya oꞌ. Nndaꞌ vaa na ngenonhoꞌ, nnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja ndoꞌ ꞌoꞌ nꞌndyehoꞌ ja. 


text:
<pb/>Ndoꞌ tsontyichen Jesús: —Majoꞌ xjen na jndë vantꞌö xcö, ncjö jndyëë Galilea, joꞌ cꞌohoꞌ na mꞌan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ tso Pedro nnon Jesús: —Tsoñꞌen nanmin, min xe na aa quitjihan ntyja ꞌnanꞌ, majoꞌ ja tyiꞌjeꞌcüji ja. 


text:
<pb/>Ndoꞌ sintcüeꞌ Jesús jñꞌoon nnon juu, tso jon: —Matsjö nnonꞌ, majuuntyi tsjonvahin, vitjachen na ntsixuaa quilꞌö na ve jnda, majoꞌ ꞌuꞌ jndë ndye jnda macüji ꞌuꞌ na mꞌanꞌ ntyja njan. 


text:
<pb/>Majoꞌ ninvito na tso Pedro: —Min na quitscüeeꞌhanꞌ ja ntyja ꞌnanꞌ, majoꞌ tyiꞌxeꞌcüji ja. Ndoꞌ tsoñꞌenhan maninnquiiꞌ nndaꞌ na jnduehan. Itsinin Jesús nnon Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ Getsemaní 


text:
<pb/>Vi jndë joꞌ squehan cüii joo na conanꞌquijndyu nnꞌanhanꞌ Getsemaní. Joꞌ tso Jesús ndëëhan: —Cꞌuhoꞌ ndöhin, jö ndöꞌ na ntsinën nnon Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ tjantyichen jon, tayꞌoon jon Pedro, Jacobo yo ninꞌJuan. Ndoꞌ tyeꞌ tyioo na itsiꞌndaaꞌhanꞌ nchjii jon yo na itsichjooꞌhanꞌ tsꞌon jon. 


text:
Tso jon ndëë ndye nanꞌñeen: —Itsichjooꞌ jndyihanꞌ tsꞌön ꞌnan na ngenön, ata ntscueeꞌhanꞌ ja. Joꞌ quintjohoꞌ chjo ndöhin, quitquen yahoꞌ cüenta, chito ndahoꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ tjantyichen jon, tëcüangio jon nnon tyuaa. Tcan jon nnon Tyoꞌtsꞌon xe na aa ndëë ninncyaa jon na tyiꞌngenon juu naviꞌ na ndyontyja nacjooꞌ juu. 


text:
Tso Jesús: —Nndaꞌ Tyeꞌ, tsoñꞌen na condëë matsaꞌ. Macꞌan na quitsiquindyaꞌ ja yo juu naviꞌvahin, majoꞌ tanin, quindui ntyja na ntꞌue tsonꞌ, tachi chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌön.” 


text:
<pb/>Ndë joꞌ jndyo ntcüeꞌ jon naijon jntyꞌii jon ndye nanꞌñeen. Ndoꞌ ntjii jonhan na condahan. Joꞌ sintcüi jonhan. Ndoꞌ tso jon nnon Pedro: —ꞌUꞌ Simón, ¿Aa vatsuꞌ? ¿Aa ndiquinanꞌ tsantsjon min na veꞌ ninncüii hora? 


text:
Ninnquiiꞌchen cꞌoncjehoꞌ, ndoꞌ quinanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌ juu xjen na itsichon yutyia na quityiiꞌhanꞌ ngꞌeehanꞌ ꞌoꞌ, jeꞌquindëë ngüantjon juu yohoꞌ. Ntyji na ninꞌquintꞌahoꞌ na nndaꞌ, majoꞌ ngꞌe juu siꞌtsꞌo ꞌnaanhoꞌ cjehanꞌ, joꞌ na ndiquindëë nnanꞌquindëhoꞌhanꞌ. 


text:
<pb/>Jndë joꞌ tja nndaꞌ jon naijon sinin jndyee jon nnon Tyoꞌtsꞌon, maninjuuntyi jñꞌoonꞌñeen sinin nndaꞌ jon. 


text:
Ndë joꞌ tyjeeꞌ ntcüeꞌ jon na mꞌan nanꞌñeen, cüiichen jon ntjii jonhan na condahan ngꞌe ta jndyi na jndë tyꞌoon tsantsjonhan. Min tyíꞌquindiohan nin jñꞌoon na ntꞌahan ꞌndyo jon. 


text:
Ndoꞌ mantyi tja nndaꞌ jon na vja ndye, ndë joꞌ tja ntcüeꞌ jon na mꞌanhan. Tso jon ndëëhan: —¿Aa jndë tacjohoꞌ na condahoꞌ na cotajndyeehoꞌ? Cuaanquii ndöꞌ ro, ngꞌe jndë tueeꞌ xjen na nninncyaa tsꞌan cüenta ja nduee nnꞌan na nanꞌxuan jnan. 


text:
Cüa, quinanquintyjahoꞌ, ncꞌö. Ndöviꞌ jndë ndyo juu tsꞌan na nninncyaa cüenta ja nduee nnꞌan. Tyꞌon nnꞌan Jesús 


text:
<pb/>Ninvaa na itsinin Jesús jñꞌoonvaꞌ ndoꞌ tyjeeꞌnon juu Judas, juu ncüii nque na nchoꞌve nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon. Jndye nnꞌan sque yohin, chohan ncjo espadas yo nonnchꞌio. Joo nanꞌñeen nnꞌan cüenta ntyee na conintque ntyja ꞌnaan nnꞌan judíos yo ninꞌnnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés yo nnꞌan na conintque nnon tsjoon. 


text:
Ndoꞌ juu Judasꞌñeen, tsan na tyincyaa cüenta Jesús nduee nanꞌñeen, jndë siꞌman juu ndëëhan nchu vaa ꞌnan ntsꞌaa juu. Itso juu: “Nquii juu tsan na cojntyꞌiahoꞌ na maꞌua ja ntsmaanꞌ na mancya tsꞌonhin, majon joꞌ, quitꞌuetyenhoꞌhin ndoꞌ quintꞌahoꞌ cüenta xjen na ntsayꞌonhoꞌ jon.” 


text:
Ndoꞌ ya na tyjeeꞌnon juu na mꞌaan Jesús, jndyoyu nnon jon na tueeꞌ juu. Tso juu nnon jon: —¿Aa mꞌanꞌ ta? Ndë joꞌ tyincyaa juu tsꞌon Jesús na tꞌu juu ntsmaanꞌ jon. 


text:
<pb/>Majoꞌ ncüii tsꞌan na tovayꞌoon juu jñꞌoon yo Jesús na minntyjeeꞌ juu joꞌ, tjiꞌ juu xjooꞌ juu, ndoꞌ tyjee juu tsöꞌnqui juu tsan na ityeꞌntjon nnon nquii tyee na conintque ndëë ntyee. 


text:
Ndoꞌ taxeeꞌ Jesús ndëë nanꞌñeen na squehan naijon mꞌaan jon: —¿Aa yo ncjo espadas ndoꞌ yo nonnchꞌio jndyoquitꞌuehoꞌ ja chaꞌvijon contꞌa nnꞌan na ntꞌuehan tsanchꞌuee? 


text:
Ja ꞌio ꞌio na totsiꞌman ndëëhoꞌ quiiꞌ vatsꞌon tꞌman, ndoꞌ tatyꞌonhoꞌ ja. Majoꞌ tanin min na nndaꞌ contꞌahoꞌ ja chaꞌ quitsiquindëhanꞌ joo jñꞌoon na jndui ntyja njan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nque nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo Jesús, jnanꞌnonhan, jntyꞌehan jon. Ncüii tsansꞌandyua na jnannon 


text:
<pb/>Majoꞌ tantyja cüii tsansꞌandyua na tonquenꞌ nanꞌñeen na veꞌ xiaꞌntyi sábana vetyjohin, ndoꞌ tꞌue nanꞌñeen juu sábana na vetyjohin. 


text:
Joꞌ jntyꞌii juu ndiaaꞌñeen, tja juu na ninquisihin. Minntyjeeꞌ Jesús tondëë nanmꞌannꞌian cüenta nnꞌan judíos 


text:
<pb/>Ndoꞌ joo nanꞌñeen, tyeyꞌonhan Jesús vaaꞌ nquii tyee na conintque ndëë ntyee. Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na conintque ndëë joo ntyeeꞌñeen, tetjonhan joꞌ, yo nque nnꞌan na conintque nnon tsjoon ndoꞌ yo ninꞌnnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen nquii Moisés. 


text:
Majoꞌ Pedro jeꞌ, tycya tycya tantyja juu. Tueeꞌ juu vaaꞌ juu tyee na conintqueꞌñeen, joꞌ ntjohin chꞌen, tëcüetyen juu quiiꞌ ntꞌan nanntꞌei cüentaaꞌ vatsꞌon, itoonꞌ juu chon yohin. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nque nnꞌan na conintque ndëë ntyeeꞌñeen, yo tsoñꞌen nanmꞌannꞌian ꞌnaan nnꞌan judíos, tojntꞌuehan nnꞌan na ninncya jnaanꞌ Jesús. Ee chaꞌ ndëë na quitꞌuiityenhanꞌhin na vaa jnaanꞌ jon, icanhanꞌ ve tsꞌan na nincüajon juu jñꞌoon na nninncyahan ntyja ꞌnaanꞌ jon chaꞌ quitsijndaꞌhanꞌ na quinanꞌcueeꞌ nanmꞌannꞌian tsjoon Roma jon. Majoꞌ tatijndaꞌ ve tsꞌan na nincüajon jñꞌoon tyincya. 


text:
Yajoꞌ jnanꞌquintyja vendyechen nnꞌan na tyincya jnaanꞌ jon. Majoꞌ veꞌ quintu jnanꞌneinhan, jnduehan: 


text:
<pb/>—Já jndyë́ na tso tsanvaꞌ na ntsityuiiꞌ jon vatsꞌon tꞌman njanhan na jnanꞌya nnꞌan, ndoꞌ ninndye xuee na ntsia jon ncüiichenhanꞌ na tachito nnꞌan na nnanꞌyahanꞌ. 


text:
<pb/>Yajoꞌ nquii tsꞌan na conintque ndëë ntyee, tacüentyjeeꞌ jon quiiꞌ ntꞌan joo nanꞌñeen, taxeeꞌ jon nnon Jesús: —¿Ndu na tyiꞌcüꞌaꞌ joo jñꞌoon na condue nanminꞌ nacjoꞌ? 


text:
<pb/>Majoꞌ Jesús, tajñꞌoon sintcüeꞌ jon, minꞌncüii jñꞌoon tatꞌa jon. Ndoꞌ na nndaꞌ, juu tyee na conintqueꞌñeen, taxeeꞌ nndaꞌ juu nnon jon: —ꞌUꞌ jeꞌ, ¿Aa condui ꞌuꞌ Cristo, jnda nquii Tyoꞌtsꞌon na conanꞌtꞌmánꞌ? 


text:
<pb/>Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús, tso jon: —Mayuuꞌ joꞌ condui ja, ndoꞌ ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coꞌxën tsoñꞌen nnꞌan, njntyꞌiahoꞌ na mavaquityën ngiaaꞌ jon tontyjaya. Ndoꞌ mantyi njntyꞌiahoꞌ na nndyö nntꞌa quityquiiꞌ chincyu na nnan ja quiñoonꞌndue. 


text:
<pb/>Ndoꞌ juu tyee na conintqueꞌñeen, vi na jndë jndyii jon na nndaꞌ, tye jon ndiaaꞌ jon na quindyaꞌ jndyi ntyjii jon, ee ntyja na tjiꞌ jon cüenta na tꞌman jnan tsixuan Jesús ngꞌe na nndaꞌ jñꞌoon sintcüeꞌ jon. Ndoꞌ juu tyeeꞌñeen tso jon ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan jñꞌoon yo jon: —¿Aa icanntyichenhanꞌ ncüiichen tsꞌan na ninncyaa jnaanꞌ juu? 


text:
Nquehoꞌ jndë macondyehoꞌ juu jñꞌoon tsanꞌ na itsinin juu nacjooꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon. Itso juu na conduihin jnda nquii jon. ¿Nin conduehoꞌ na tsixuan juu na quitjon juu? Ndoꞌ tsoñꞌen nanꞌñeen tꞌahan, jnduehan: —Tsixuan juu jnan. Chuhanꞌ na cueeꞌ juu. 


text:
<pb/>Ndoꞌ vendye nanꞌñeen taꞌhan totjueꞌhan ndaa jndyuehan jon, tëꞌhan nnon jon, ndoꞌ totueinꞌhan ndaꞌhin. Conduehan: —Cüa, quitsuꞌ nin tsꞌan icüjaꞌ ꞌuꞌ. Ndoꞌ mantyi joo nanntꞌeiꞌñeen totuinꞌhin ndaꞌ chcyaaꞌhin. Itso Pedro na tyiꞌcüajnaanꞌ juu Jesús 


text:
<pb/>Ndoꞌ viochen xjen na mꞌaan Pedro tochꞌen juu vꞌaaꞌñeen na tocje, tyjeeꞌ cüii tsanscu na ityeꞌntjon juu nnon nquii tyee na conintqueꞌñeen. 


text:
Na jndyiaaꞌ juu na itoonꞌ Pedro chon, mavio chjo xjen jndyiaaꞌ juu nnon jon. Tso juu: —Mantyi ꞌuꞌ toquiñꞌen ꞌuꞌ yo juu Jesús, tsan na jnan Nazaret. 


text:
<pb/>Majoꞌ Pedro tjihin, tso jon: —Minꞌchjo tyiꞌcüajnꞌan tsanꞌñeen, min tyiꞌquintji ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na tsuꞌ ndöꞌ. Yajoꞌ sꞌaa jon vi ntyja, tja jon naijon mꞌaan ꞌndyo teon. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen sixuaa quilꞌö. 


text:
Ndoꞌ majuuntyi tsanscuꞌñeen jndyiaaꞌ nndaꞌ juuhin. Taꞌ juu itso juu ndëë nnꞌan na mꞌan joꞌ: —Tsanvahin, juu ncüii nque nnꞌan na itsijonhin yo juu Jesús. 


text:
<pb/>Majoꞌ tji nndaꞌ Pedro. Ndoꞌ min tyiꞌcovivioto xjen, nque nnꞌan na mꞌan joꞌ, jnduehan nnon jon: —Mayuuꞌ jñꞌoon na condui ꞌuꞌ ncüii joohan, ngꞌe juu jñꞌoon na matsininꞌ, cüajonhanꞌ yo juu jñꞌoon na conanꞌnein nnꞌan ndyuaa Galilea. 


text:
<pb/>Ndoꞌ taꞌ Pedro, itsinin jon jñꞌoon tsan cjooꞌ Tyoꞌtsꞌon, itso jon: —Ja minꞌchjo tyiꞌcüajnꞌan juu tsꞌan na conduehoꞌ ndöꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ maninñoonꞌ sixuaa nndaꞌ quilꞌö na vja ve. Joꞌ tañjoonꞌ tsꞌon Pedro juu jñꞌoon na jndë tso Jesús nnon jon: “Vitjachen na ntsixuaa quilꞌö na vja ve, majoꞌ ꞌuꞌ jndë ndye jnda na macüji ꞌuꞌ ntyja njan.” Ndoꞌ ya na tëñjoonꞌ tsꞌon jon juu jñꞌoonvaꞌ, tꞌioo vichen tsꞌon jon.<pb/>


text:
Ya na tonco ncüiichen xuee, yajoꞌ joo ntyee na conintqueꞌñeen, jnanꞌtjonhan nnꞌan na conintque nnon tsjoon, yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés yo ninꞌtsoñꞌen nanmꞌannꞌian ꞌnaan ntyjehan nnꞌan judíos. Ndoꞌ jnanꞌtyenhan Jesús, tyencyahan cüenta jon ntꞌö nquii Pilato. 


text:
Ndoꞌ juu Pilato, taxeeꞌ jon nnon Jesús, tso jon: —Joo ntyꞌiuꞌ nnꞌan judíos, ¿Aa condui ꞌuꞌ nquii tsꞌan na coꞌxen joohan? Ndoꞌ joꞌ tꞌa Jesús, tso jon: —Mayuuꞌ joꞌ chaꞌxjen na matsuꞌ. 


text:
Ndoꞌ taxeeꞌ nndaꞌ jon nnon Jesús, tso jon: —¿Ndu na tyiꞌcüꞌaꞌ? Quenꞌ cüenta jndye jnanꞌ na concya nanminꞌ. 


text:
<pb/>Majoꞌ tajñꞌoon sintcüeꞌ Jesús, taxjen ndicüaaꞌ tsꞌon Pilato ndu na nndaꞌ vaa na sꞌaa jon. Tijndaꞌ tyen na cueꞌ Jesús 


text:
<pb/>Ndoꞌ chu ro chu ro, xjen na coveeꞌ juu nguee pascua, ncüii tsꞌan judío na mꞌaan juu naviꞌ ntꞌö Pilato na ngitan nnꞌan ntyje judíos juu na quitsiquindyaa jonhin ndueehan, totsꞌaa jon na nndaꞌ. 


text:
Ndoꞌ juu xjenꞌñeen, jndye nnꞌan mꞌan vancjo jnaanꞌ na jnanꞌvehan nacjo nanmꞌannꞌian ndoꞌ na jnanꞌcüjehan nnꞌan. Ncüii joohan na mꞌaan naviꞌ, tsan na jndyu Barrabás. 


text:
Ncüii tmaanꞌ nnꞌan judíosꞌñeen, jnanꞌndyooꞌhan na mꞌaan Pilato. Taꞌhan na tanhan na quitsiquindyaa jon ncüii tsꞌan na mꞌaan naviꞌ ndueehan chaꞌxjen na mancüiixjen itsꞌaa jon. 


text:
Ndoꞌ joꞌ taxeeꞌ jon ndëë nanꞌñeen: —ꞌOꞌ nnꞌan judíos, juu tsꞌan na conduihin na coꞌxen jon ꞌoꞌ, ¿Aa ntꞌue nꞌonhoꞌ na ndueehoꞌ nninncyahin? 


text:
Ndöꞌ jñꞌoon itso Pilato ngꞌe jndë ivaaꞌ tsꞌon jon na nque ntyee na conintque, tyincyahan Jesús ntꞌö jon ngꞌe na jndohanhin. 


text:
Majoꞌ nque ntyee na conintqueꞌñeen, jnanꞌjmiinꞌhan joo nanꞌñeen na quitanhan nnon Pilato na quitsiquindyaa jon juu Barrabásꞌñeen, chito nquii Jesús. 


text:
Ngꞌe joꞌ taxeeꞌ nndaꞌ Pilato ndëë nnꞌan judíosꞌñeen: —Ndoꞌ na nndaꞌ, ꞌoꞌ nnꞌan judíos, ¿Nin ꞌnan ntꞌue nꞌonhoꞌ na quitsꞌa yo juu tsꞌan na conduehoꞌ na conduihin na coꞌxen jon ꞌoꞌ? 


text:
<pb/>Tꞌa Pilato jndyuehan, tso jon: —¿Ndu? ¿Nin jnaanꞌ juu vaa na ngiohoꞌ? Majoꞌ jnanꞌxuaa nndaꞌhan, jnduehan:<pb/>—Cüa, maninjon ro quitꞌionꞌhin tsonjnꞌaan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ ngꞌe juu Pilato ntꞌue tsꞌon jon na quitjiꞌ nanꞌñeen cüenta na ya tsꞌanhin yohan, yajoꞌ tꞌua jon tsꞌian na quindyaa juu Barrabásꞌñeen chaꞌxjen na ntꞌue nꞌonhan. Ndë joꞌ tꞌua jon 


text:
<pb/>Ndoꞌ sondaroꞌñeen, tyeyꞌonhan Jesús quityquiiꞌ vatsꞌian ꞌnaanꞌ nquii gobernado. Ndë tqueenꞌhan tsoñꞌen ntyje sondarohan. 


text:
Ndë joꞌ jnanꞌcüehan ncüii ndiaa colo venton Jesús chaꞌna ndiaa cocüe nque nnꞌan na cotoxen, ndoꞌ jnanꞌyahin ncüii tsei yo ntꞌööneon, tyionhan juuhanꞌ xquen jon. 


text:
Ndë joꞌ taꞌhan concyahan tsꞌonhin chaꞌvijon na mayuuꞌ na contꞌahan na njonhin. Jnduehan: —Vaa tꞌman jndyi condui ꞌuꞌ, ninncuꞌ na condui na matyeꞌntjonꞌ ntyꞌiuꞌ nnꞌan judíos. 


text:
<pb/>Ndoꞌ totueinꞌhan tsonjnein xquen jon, mantyi totjueꞌhan ndaa jndyuehan jon, ndoꞌ totonquityehan na veꞌ contꞌa nquehan na conanꞌtꞌmaanꞌhan jon. 


text:
Nndaꞌ vaa na tonanꞌcüejnaanꞌhan jon. Ndë joꞌ tjiꞌ ntcüeꞌhan juu ndiaa colo ventonꞌñeen, jnanꞌcüe ntcüeꞌhan juu ndiaaꞌ jon. Jndë joꞌ tyeyꞌonhanhin na ntꞌionhan jon tsonjnꞌaan. Na tꞌionhan Jesús tsonjnꞌaan 


text:
<pb/>Xjen na sanduiꞌhan quiiꞌ tsjoon, joꞌ tjonhan ncüii tsꞌan na jnan jndëë. Simón jndyu tsanꞌñeen, tuihin ndyuaa Cirene. Ntsinda juu jndyu Alejandro yo Rufo. Yo naijndeiꞌhanꞌ jntꞌa sondaroꞌñeen na cayꞌoon juu tsonjnꞌaan na ntꞌionhan Jesús. 


text:
<pb/>Yajoꞌ tyeyꞌonhan Jesús ncüii joo na jndyu Gólgota. Juu jñꞌoonvahin itsohanꞌ: “Tyoꞌ Tsiꞌxquen Tsꞌoo.” 


text:
Joꞌ tyincyahan vinon na jndë tjonꞌhanꞌ yo cüii nasi na jndyu mirra na ncꞌu jon chaꞌ tyiꞌntquiihanꞌhin. Majoꞌ tyíꞌcꞌu jonhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ tꞌion sondaroꞌñeen jon tsonjnꞌaan. Ndoꞌ tyꞌehan xꞌiaaꞌ chaꞌ njntyꞌiahan nin ncüii joohan na ngacüjaꞌhanꞌ ncüii cüii ndiaaꞌ jon. Nndaꞌ vaa na tꞌonhan ndiaaꞌ jon. 


text:
Ndoꞌ mantyi joꞌ tꞌionhan ncüii tscaaꞌ nnonhanꞌ, joꞌ jndui juu jnan na tsixuan jon na tijndaꞌ na cueꞌ jon chaꞌ na nnanꞌjnꞌaan nnꞌan juuhanꞌ. Jñꞌoonꞌñeen itsohanꞌ: “Tsanvahin conduihin tsan na taquintyja coꞌxen juu nnꞌan judíos.” 


text:
Ndoꞌ mandyo joꞌ, mantyi taꞌhan mañoon ve nonjnꞌaan na tꞌionhan nanntyꞌuee. Ncüii tsanꞌñeen ngiaaꞌ jon tontyjaya ndoꞌ ncüiichenhin ngiaaꞌ jon tontyjantymaanꞌ. 


text:
Ndoꞌ na tui na nndaꞌ, joꞌ siquindëhanꞌ juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na jndui tivio na itsohanꞌ: Quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na tꞌman jnanꞌtjahan, joꞌ jnanꞌñꞌenhan jon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nnꞌan na tovenon joꞌ tonanꞌcüejnaanꞌhan jon, tonanꞌcahan nquenhan na tyiꞌcueeꞌ nꞌonhan jon. Tonduehan: —¿Aa veꞌ ꞌuꞌ na ntsityuiꞌ juu vatsꞌon tꞌman nján ndoꞌ na ninndye xuee ntsiaꞌ xcoꞌhanꞌ? 


text:
<pb/>Ndoꞌ mantyi nque ntyee na conintqueꞌñeen, yo ninꞌnnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi juu jñꞌoon na tquen Moisés, tonanꞌcüejnaanꞌhan jon. Jnduehan: —Tsanvahin, va ya jndyi totsinꞌman juu nnꞌan, majoꞌ ndiquindëë ntsinꞌman nquiihin. 


text:
Xe na aa njntyꞌia na ndyocue juu tsonjnꞌaanvahin, yajoꞌ ngantyja nnꞌön na conduihin Cristo, nquii jon na tsixuan na coꞌxen jaa nnꞌan Israel. Ndoꞌ mantyi joo nanꞌñeen na ñoon nonjnꞌaan na ventyjeeꞌ ngiaaꞌ jon, majuuntyi jñꞌoon jnduehan. Tyincyaa Jesús na tueꞌ jon 


text:
Ndoꞌ majuu xjenꞌñeen, jndei sixuaa Jesús yo jñonꞌndaa ꞌnaanꞌ jon, tso jon: —Eloí, Eloí, ¿Lama sabactani? Juu jñꞌoonꞌñeen itsiquindyihanꞌ: Tyeꞌ Tyoꞌtsꞌon, ¿Ndu na maꞌndyiꞌ ja? 


text:
<pb/>Ndoꞌ vendye nnꞌan na mꞌan joꞌ, jndyehan na nndaꞌ vaa na tso jon. Jnduehan: —¿Aa jndyehoꞌ na itsixuaa jon Elías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen? 


text:
<pb/>Ndoꞌ ncüii tsꞌan na mꞌan joꞌ, jnannon juu, tacyꞌoon juu ncüii ꞌnan na nchjaꞌ, nchje juuhanꞌ quiiꞌ vinon të, jndë joꞌ tyio juuhanꞌ nnon ncüii tsꞌoon chaꞌ ya ngueeꞌhanꞌ ꞌndyo Jesús na ngitei jonhanꞌ. Tso tsanꞌñeen: —Quindyehoꞌ, njntyꞌia aa nndyo nquii Elías na ndyoquitsquioo jon juu na ñoon juu tsonjnꞌaanvahin. 


text:
Ndoꞌ juu ndiaa na ntyjatꞌio quiiꞌ vatsꞌon tꞌmanꞌñeen na itscuꞌhanꞌ naijon na jiꞌuantyichen tsixuanhanꞌ, jndyiiꞌ tcohanꞌ ata xjen nnontyuaachen. 


text:
Ndoꞌ juu capitán na minntyjeeꞌ na tonnon Jesús, ya na jndyii juu na sixuaa jon, ndoꞌ na tueꞌ jon, yajoꞌ tso juu: —Tsanvahin mayuuꞌ conduihin jnda Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>Ndoꞌ mantyi vendye nanntcu na tycya chjo ventyjeeꞌ, jntyꞌiahan na nndaꞌ vaa ꞌnan na tui. Quiiꞌ ntꞌan joo nanntcuꞌñeen mꞌaan María, tsan tsjoon Magadán, yo Salomé yo ninꞌcüiichen María, ndyee José yo Jacobo, tyje José. 


text:
Joo nanntcuminꞌ tonanꞌjonhan yo Jesús xjen na tomandyiꞌ jon Galilea na totejndeihan jon ꞌnan na tocanhanꞌhin. Ndoꞌ mantyi joꞌ mꞌan vendyechen nanntcu na jnanꞌjonhan yo jon na jnan jon Galilea na tja jon Jerusalén. Tyꞌiuhan Jesús 


text:
<pb/>Juu xjenꞌñeen majndë contsjë chjo min, ndoꞌ juu xueeꞌñeen, joꞌ xuee na nque nnꞌan judíos conanꞌjndaꞌhan ꞌnan na ninjntꞌuehan juu xuee na cotaꞌjndyeehan. 


text:
Mantyi joꞌ vijon mꞌaan ncüii tsꞌan tsjoon Arimatea, juu tsanꞌñeen jndyu jon José. Tꞌman conduihin quiiꞌ ntꞌan nanmꞌannꞌian cüenta nnꞌan judíos. Mantyi juu jon minndooꞌ jon na ngueeꞌ xjen na ndityincyooꞌ juu na ityeꞌntjon Tyoꞌtsꞌon. Yajoꞌ sisaaꞌ tsꞌon tsanꞌñeen, taqueeꞌ jon na mꞌaan Pilato. Tëcan juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús nnon tsanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ nquii Pilato, sitsanꞌ chjohanꞌhin xjen na jndyii jon na nndaꞌ. Tomꞌaanꞌ jndyi tsꞌon jon ¿Aa yuuꞌ joꞌ na jndë tueꞌ Jesús? Ndoꞌ na nndaꞌ, tqueenꞌ jon nquii capitánꞌñeen na ngüaxeeꞌ jon nnon juu, ¿Aa mayuuꞌ na jndë tueꞌ Jesús? 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë tso juu capitánꞌñeen na mayuuꞌhanꞌ, yajoꞌ tyincyaa Pilato jñꞌoon na juu Joséꞌñeen, ya ngayꞌoon jon juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús. 


text:
Ndoꞌ tja José, tëtsijnda juu ncüii sábana ya na jndëhanꞌ yo tsan lino, ndë isquioo juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús tsonjnꞌaan, iscüetyjo juu sábanaꞌñeen jon. Ndë joꞌ tyꞌiu juuhin ncüii tsëꞌtsjöꞌ na jnanꞌya nnꞌan ncüii ngiaaꞌ tyoꞌ chaꞌxjen cotyꞌiu nnꞌan judíos ntꞌoo. Ndë joꞌ iscuꞌ juu ꞌndyo tsëꞌtsjöꞌñeen yo ncüii tsjöꞌ tꞌman. 


text:
Ndoꞌ juu María, tsan na jnan tsjoon Magadán yo María ndyee José, jntyꞌiahan naijon na tantyꞌiu Jesús.<pb/>


text:
Ndoꞌ vi na jndë tua ndoꞌcüjioonꞌ, juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos, juu Maríaꞌñeen na jnan tsjoon Magadán yo Salomé, yo ninꞌMaría ndyee Jacobo, sananꞌjndahan nchenꞌ quichi na ntyeehinhanꞌ juu siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ Jesús. 


text:
Ndoꞌ nato na ñjonhan, jnanꞌnein nquehan ndëë ntyjehan, jnduehan: —¿Nin tsꞌan na ntejndei jaa na ngenaanꞌ juu tsjöꞌ na tëꞌ ꞌndyo tsiꞌtsꞌua? 


text:
Ndoꞌ vi na jndë tyequeꞌhan quityquiiꞌ juu tsiꞌtsꞌuaꞌñeen, jntyꞌiahan tontyja ya vaquityen cüii tsansꞌandyua. Cüe juu ncüii ndiaa quichiꞌ, ndiaa tco, ndoꞌ joꞌ tyue jndyihan na jntyꞌiahan jon. 


text:
Majoꞌ itso tsanꞌñeen ndëëhan: —Tyiꞌndyuehoꞌ, nchji na cojntꞌuehoꞌ nquii Jesús na jnan Nazaret, nquii jon na tꞌion nnꞌanhin tsonjnꞌaan. Majoꞌ jndë vandoꞌ xco jon, mangꞌe joꞌ tacꞌoonhin ntjoo. Quijntyꞌiahoꞌ ndöꞌ naijon na tquen nnꞌan siꞌtsꞌo ꞌnaanꞌ jon. 


text:
Ndoꞌ naneinhin cꞌohoꞌ na mꞌaan juu Pedro yo nque nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, ndoꞌ quinduehoꞌ ndëëhan na vja jndyee jon Galilea, ndoꞌ joꞌ njntyꞌiahan jon chaꞌxjen juu jñꞌoon na jndë siquindyi jonhan. 


text:
<pb/>Ndoꞌ nanꞌntcuꞌñeen, ninñoonꞌ jnduiꞌ ntcüeꞌhan, maninꞌ conanꞌnonhan, tyꞌe ntcüeꞌhan, ndoꞌ toviquijntyꞌehan na tyuehan. Min tana jnduehan ꞌnan na tenonhan tsojnaanꞌ na tyue jndyihan. Tityincyooꞌ Jesús nnon María tsan na jnan Magadán 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi na jndë vandoꞌ xco Jesús na vitsjoon nuincoꞌ, tityincyooꞌ jndyeehin nnon juu Maríaꞌñeen, tsan tsjoon Magadán, tsan na tjiꞌ jon ntyqueꞌ jndyetyia quiiꞌ tsꞌon. 


text:
Ndë joꞌ tja Maríaꞌñeen, tatsiquindyi juu nque nanꞌñeen na tomꞌanhan yo Jesús. Juu xjenꞌñeen tꞌonhan na chjooꞌ jndyi nꞌonhan ndoꞌ totyuehan. 


text:
Majoꞌ xjen na siquindyi juu joohan na jndë vandoꞌ xco jon, ndoꞌ jndë jndyiaaꞌ nnon juu jon, min tatëntyja nꞌonhan juu jñꞌoonꞌñeen. Tityincyooꞌ Jesús ndëë ve nnꞌan na conanꞌjon jñꞌoon yohin 


text:
<pb/>Ndoꞌ vi jndëcya, tityincyooꞌ Jesús ndëë ve nnꞌan na conanꞌjonhan yohin, xjen na tyꞌehan jndëë. Chaꞌvijon mañoon tsꞌan na jnanꞌjoonꞌhan jon. 


text:
Ndoꞌ vi na jndë taaꞌ nꞌonhan na manquii jon na jntyꞌiahan, tyꞌe ntcüeꞌhan Jerusalén, tyenanꞌquindyiihan ntyjehan na jndë tityincyooꞌ jon ndëëhan. Majoꞌ nanꞌñeen, min taꞌnan tëntyja nꞌonhan jñꞌoon na jnduehan. Tsꞌian na tꞌua Jesús ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa jon 


text:
<pb/>Vi jndë joꞌ, nque nnꞌan na nqui nchoꞌncüii na totsayꞌonhan yo jñꞌoon na toninncyaa Jesús, tityincyooꞌ jon ndëëhan juu xjen na cocüaꞌhan. Ndoꞌ sityiaꞌ jonhan jnaanꞌ na tatëntyja nꞌonhan juu jñꞌoon na jndue nnꞌan na jndë jntyꞌiahan na vandoꞌ xco jon ndoꞌ mantyi ntyja na queꞌ nꞌonhan. 


text:
Ndoꞌ tso jon ndëëhan: —Cꞌohoꞌ ninvaa tsonnangue, ncyahoꞌ juu jñꞌoon naya ntyja njan ndëë tsoñꞌen nnꞌan. 


text:
Juu tsꞌan na vantyja tsꞌon juuhanꞌ ndoꞌ na ndëëꞌ juu, ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanꞌ tsanꞌñeen. Majoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌcantyja tsꞌon juu jñꞌoonꞌñeen, juu xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon jnan nnꞌan, mantjotyen jnaanꞌ tsanꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ joo nnꞌan na covantyja nꞌonhan Tyoꞌtsꞌon, jndye nnon tsꞌian na ntꞌahin chaꞌ ntsiꞌmanhanꞌ na mayuuꞌ jñꞌoon na concyahan, ndoꞌ na ntjiꞌhan jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan yo ntyja ꞌnaanꞌ juu najndei na tsixuan xuë, ndoꞌ nnanꞌneinhan jñꞌoon na chito mancüii xjen na conanꞌneinhan. 


text:
Xe na aa ntꞌuehan quinduntja ndoꞌ xe na aa ncüehan ncüii nasi na ntscueeꞌhanꞌ tsꞌan, majoꞌ taꞌnan na ngenonhan ntsꞌaahanꞌ. Ndoꞌ na ndyiohan ndueehan nacjo nanvꞌi, nꞌman nanꞌñeen.” Tava Jesús quiñoonꞌndue 


text:
<pb/>Vi na jndë ntycüii na sinin Jesús joo jñꞌoonminꞌ ndëë nnꞌan na totsayꞌonhan yo juu jñꞌoon na toninncyaa jon, tava ntcüeꞌ jon quiñoonꞌndue, tëcüetyen jon ngiaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tontyjaya. 


text:
Ndoꞌ jnduiꞌ nanꞌñeen, ndoꞌvanjan toninncyahan juu jñꞌoon nayaꞌñeen. Ndoꞌ mantyi nquii ta Jesús totejndei jon joohan quiiꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ jon na tontꞌahan. Tyincyaa jon na nanꞌxuanhan juu najndei na condui nquii jon chaꞌ ndëë ntꞌahan tsꞌian tꞌman na tyiꞌjeꞌquinduihanꞌ yo najndei na tsixuan nquii tsꞌan, mangꞌe joꞌ jndyechen nnꞌan taaꞌ nꞌonhan na juu jñꞌoon na toninncya nanꞌñeen, mayuuꞌhanꞌ. Mantyjantyi ndöꞌ ro.<pb/>


text:
Maja Pablo macüji tsonvahin na matscüenönhanꞌ na mꞌanꞌ Filemón, ꞌuꞌ na condui ꞌuꞌ tsꞌan na matsijon ꞌuꞌ yo tsꞌian na matsꞌa. Mꞌan ja vancjo ngꞌe na condui ja tsꞌan cüentaaꞌ Jesucristo. Juu ntyjëëhë Timoteo itsijonhin yo juu jñꞌoonva na macüji. 


text:
Ndoꞌ mantyi mancya tsꞌon njan nnon juu ntyjëëhë tsanscu Apia yo nnon juu ntyjëëhë Arquipo na mantyi conduihin sondaro ꞌnaanꞌ Jesucristo, ndoꞌ yo ndëë nnꞌan na conduihin tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na covatjonhan vaꞌ. 


text:
Nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin tyëëhë, yo ninꞌnquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, juu naya na conduihan yo ninꞌjuu na tajñuaanꞌ tsꞌonhan, ncyahan na nnanꞌxuanhoꞌhanꞌ. Viꞌnchjii jndyi Filemón nnꞌan 


text:
<pb/>ꞌUꞌ ntyjë, xjen na matsinën nnon Tyoꞌtsꞌon, ninquiiꞌchen na mancya naya jon na mavañjoonꞌ tsꞌön ꞌuꞌ. 


text:
Condue nnꞌan nnön ntyja ꞌnaanꞌ juu na vantyja tsonꞌ nquii Jesús na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa yo na viꞌnchjiꞌhin, ndoꞌ mantyi matsaꞌhanꞌ yo tsoñꞌen nnꞌan na iquen jonhin na conduihan cüentaaꞌ nquii jon. 


text:
Macꞌan nnon Tyoꞌtsꞌon na juu na mavantyja tsonꞌ Cristo ngayꞌoonhanꞌ ꞌuꞌ na yantyichen ncüaaꞌ tsonꞌ ntyja ꞌnaan joo na ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan na coyꞌön cüentahanꞌ ngꞌe na condui jaa cüentaaꞌ nquii Jesucristo. 


text:
ꞌUꞌ ntyjë, juu na viꞌntyjiꞌ nnꞌan, tꞌman vaa na ncyaahanꞌ na nën yo na mayꞌön na tꞌman tsꞌön na nndaꞌ tsixuanꞌ, ee ntyja ꞌnaanꞌ na viꞌntyjiꞌ nnꞌan, joꞌ itsiteinhanꞌ ñuaan ꞌnaan nque ntyjëëhë na vantyja nꞌon Jesucristo, yo tsoñꞌen ꞌnan na matsaꞌ ntyja ꞌnaanhin. Ican Pablo vi nayaꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ Onésimo 


text:
<pb/>Mangꞌe juu jñꞌoon yaꞌñeen na conanꞌnein nnꞌan nnön ntyja ꞌnanꞌ, min na vaa najndö na ncyaa Cristo na condui ja tsꞌan na iꞌua jon tsꞌian nnön na cjöncya jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon na ntsjö na quitsaꞌ ꞌnan na chuhanꞌ, 


text:
majoꞌ min na nndaꞌ, yantyi ntyji na ntcꞌan na quitsaꞌ vi nanꞌñeen ngꞌe na viꞌntyjiꞌ nnꞌan. Mancö Pablo, nein na tsantque ja ndoꞌ na mꞌan vancjo xengꞌe na condui ja tsꞌan ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo. 


text:
Juu naya na macꞌan nnonꞌ, ivꞌaahanꞌ nquii Onésimo. Ee viochen xjen na mꞌan vancjo ntjoohin, siuꞌ juu jñꞌoon na totsinën nnon juu. Nein vantyja tsꞌon juu Jesucristo, ndoꞌ na nndaꞌ, joꞌ condui ja tye juu. 


text:
<pb/>Juu juu nguee na toxenꞌchen sꞌaahanꞌ ntyjiꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu na conduihin tsꞌan na tyiꞌcüijntꞌuehin quityquiiꞌ tsꞌian ꞌnanꞌ. Majoꞌ naneinhin ntyja njan ve jaa, mancuꞌ ndoꞌ mantyi ncö, tꞌman nninjntꞌuehin. 


text:
Vi jndë vantyja tsꞌon juu Cristo, sꞌaahanꞌ na ntꞌue jndyi tsꞌön na ntsintjöꞌhin. Nndaꞌ matsitiu chaꞌ ntyja na ndiquindëë na ntejndeiꞌ ncuꞌ ja juu xjen na ntyꞌi vancjo tsojnaanꞌ na mancya jñꞌoon naya ntyja ꞌnaanꞌ Jesucristo, juu juu nndinonhin na ntyeꞌntjon juu nnön. 


text:
Majoꞌ min tyiꞌninꞌquitsintjöꞌhin na chito yo jñꞌoon ꞌnanꞌ, chito na nninncyaꞌhin na ntejndei juu ja ngꞌe na maju ꞌuꞌ, majoꞌ na ntsaꞌhanꞌ xengꞌe ncuꞌ ntꞌue tsonꞌ. 


text:
Ndëë ntsꞌaahanꞌ na veꞌ vitanꞌ xjen na sitycyaaꞌhin nnonꞌ, majoꞌ naneinhin na ngyonꞌ ntcüeꞌ cüentahin, manchaꞌchen xjen ntjohin yo ꞌuꞌ. 


text:
Nanein chito xiaꞌntyi na conduihin ncüii tsꞌan na ityeꞌntjon juu nnonꞌ, nein conduihin ncüii tyꞌiuꞌ na veꞌnchjii Tyoꞌtsꞌonhin. Ja viꞌnchji jndyihin, majoꞌ ꞌuꞌ chuhanꞌ na matꞌmanntyichen nchjiꞌ yohin, navejndyee ngꞌe na conduihin tsꞌan na ityeꞌntjon juu nnonꞌ, ndoꞌ na jndë ve na mantyi conduihin tsꞌan na cüajon vantyja tsꞌon juu Jesús chaꞌxjen ncuꞌ. 


text:
<pb/>Mangꞌe na nndaꞌ, xe na aa macüjiꞌ cüenta na condui ja tsꞌan na ninꞌncüii matyeꞌntjön nnon Jesucristo yo ꞌuꞌ, yajoꞌ cyonꞌ ntcüeꞌ cüenta juu Onésimo na chaꞌvijon ncö na mayonꞌ cüenta. 


text:
Ndoꞌ mantyi xe na aa vaa ꞌnan na tyíꞌquichuhanꞌ na sꞌaa juu ntyjiꞌ, oo xe na aa chujnan juu xoquituꞌ nnonꞌ, quityiꞌ cüenta xoquituꞌñeen na ncö chöjnanhanꞌ nnonꞌ. 


text:
Ja Pablo, ndöhin matyiö xuë, ja nndyiön na chujnan juu. Min tyiꞌicanhanꞌ na ntsꞌa na cañjoonꞌ tsonꞌ na tꞌmanntyi chuꞌjnanꞌ nnön, ee ntyja na condui ꞌuꞌ jnda Tyoꞌtsꞌon, joꞌ na chuꞌjnanꞌ nnön. 


text:
Joꞌ nanein, ꞌuꞌ ntyjë, ngꞌe na condui ꞌuꞌ tsꞌan na vantyja tsꞌon, quitsaꞌ vi nayaꞌñeen na macꞌan nnonꞌ ngꞌe na viꞌntyjiꞌ Cristo, juuhanꞌ nninncyaahanꞌ na tein ro quityquiiꞌ ñuan njan. Joꞌ ntyja ꞌnanꞌ ncyꞌön na jndö quityquiiꞌ joo ꞌnan na maquenön. 


text:
<pb/>Ndöꞌ vaa jñꞌoon na macüji ngꞌe ntyjiiꞌ ya tsꞌön na jndyentyichen ꞌnan na ntsaꞌ, chito veꞌ xiaꞌntyi chaꞌxjen juu ꞌnan na macꞌan. 


text:
Ndoꞌ mantyi vaa ncüiichen naya na ninꞌcꞌan nnonꞌ. Ntyja tsꞌön na ncjöquintyꞌia ja ꞌoꞌ. Joꞌ vi nayaꞌñeen quitsijndaꞌ ncüii vꞌaa naijon na ncꞌön ya yo ꞌoꞌ. Joꞌ quinanꞌneinhoꞌ jñꞌoonvahin nnon Tyoꞌtsꞌon, chaꞌ xe na aa ntꞌue tsꞌon jon nninncyaa jon na nguënön na mꞌanhoꞌ. Incyaa Pablo tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhan 


text:
<pb/>Juu Epafras, incyaa jon tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëëhoꞌ. Ntjoo mꞌaan jon vancjo yo ja jnaanꞌ na incyaa jon jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ Cristo Jesús. 


text:
Ndoꞌ mantyi Marcos, Aristarco, Demas yo ninꞌLucas, coninncyahin tsꞌon ꞌnaanhin ndëëhoꞌ. Joohin conanꞌjonhin yo ja quityquiiꞌ juu tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. 


text:
<pb/>Nquii ta Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, quityio jon jnꞌaanhoꞌ na ncüii cüii ꞌoꞌ.<pb/>


text:
Ja Pablo yo Timoteo condui já nnꞌan na cotyeꞌntjö́n nnon Cristo Jesús. Conanꞌcüanö́n tsonvahin ndëë ꞌoꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ jon na mꞌanhoꞌ tsjoon Filipos, ndoꞌ mantyi ndëë ꞌoꞌ na conintquehoꞌ quityquiiꞌ juu tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhan Jesús, ndoꞌ mantyi ndëë nquehoꞌ na cotyeꞌntjonhoꞌ ndëë ntyjehoꞌ juu tmaanꞌñeen. 


text:
Nquii tyëëhë Tyoꞌtsꞌon yo nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, juu naya na nanꞌxuanhan yo ninꞌjuu na conduihan na tajñuaanꞌ tsꞌonhin, macꞌan ndëëhan na ncyahan na jndyentyichenhanꞌ na ncyꞌonhoꞌ cüenta. Ican Pablo ntyja ꞌnaan nnꞌan na vantyja nꞌon 


text:
Ngꞌe conanꞌjonhoꞌ yo ja yo juu tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon xee na vejndyee tyeꞌ na tondyehoꞌ jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon ata xjen nein. 


text:
Ee ntyjiiꞌ ya tsꞌön, nquii Tyoꞌtsꞌon taꞌ jon juu tsꞌian yavahin quiiꞌ nꞌonhoꞌ, ndoꞌ ngüantyjeeꞌ jonhanꞌ ata xjen na jndë siquindëhanꞌ juuhanꞌ juu xuee ya na nndyo nndaꞌ Jesucristo. 


text:
Chuhanꞌ na nndaꞌ vaa na mꞌaanꞌ tsꞌön ntyja ꞌnaanhoꞌ ngꞌe na tꞌman vaa na viꞌntyji ꞌoꞌ. Ee conanꞌjonhoꞌ yo ja ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na tsixuan Tyoꞌtsꞌon min na aa vancjo ntyꞌi ja oo min na minntyjëꞌ tondëë nanmꞌannꞌian na macüjiꞌ jndyoyu ndëëhan juu jñꞌoon naya na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaan nnꞌan. 


text:
Ndö vaa jñꞌoon na macꞌan nnon jon ntyja ꞌnaanhoꞌ, na juu na conanꞌvengiohoꞌ nnꞌan, nninncyaahanꞌ na yantyichen ncüaaꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon yo tsoñꞌen na icanhanꞌhoꞌ na ntjiꞌhoꞌ cüenta ꞌnan na chuhanꞌ na quintꞌahoꞌ ndoꞌ yo ꞌnan na tyiꞌquitsohanꞌ, 


text:
Chaꞌ nndëë ntjiꞌhoꞌ cüenta nin ꞌnan na yantyichen, ndoꞌ chaꞌ juu na cotsamꞌanhoꞌ, ncꞌonhanꞌ na ntjuꞌhanꞌ, yo na taꞌnan ncüii nnon na ntsꞌaahanꞌ na vaa jnan ꞌoꞌ xjen na ncüjeeꞌ ntcüeꞌ Cristo, 


text:
Chaꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ jndye nnon naya nnintyincyooꞌ na contꞌahoꞌ, xengꞌe Jesucristo, na nditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaan joohanꞌ. Viochen xjen na vantꞌö ntyeꞌntjön nnon Cristo 


text:
<pb/>ꞌOꞌ ntyjë, ntꞌue tsꞌön na cüaaꞌ nꞌonhoꞌ na juu naviꞌ na maquenön na ntyꞌi vancjo, itejndeintyichenhanꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ee ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ itsiquinaanntyichenhanꞌ na covineinntyichen jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon. 


text:
Ata tsoñꞌen sondaro na cotaꞌntyjeeꞌhan vatsꞌian ꞌnaanꞌ tsanmꞌaantsꞌian tꞌman, conanꞌneinhan xengꞌe na condui ja cüentaaꞌ Cristo, joꞌ na covityen ja yo carena. 


text:
Ndoꞌ min na mꞌan ja vancjo, nque ntyjë na vantyja nꞌon Jesús, majndyentyihan coyꞌonhan na tꞌman nꞌonhan na coninncyahan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon yo na minꞌncüii tyiꞌquindyiiꞌ nꞌonhan ndo na minꞌncüii tyiꞌtsityꞌuehanꞌhin. 


text:
<pb/>Mavaaꞌ tsꞌön na ñꞌen nanꞌñeen na coninncyahan juu jñꞌoonꞌñeen veꞌ ngꞌe na tëëꞌ nꞌonhan ja, na tyiꞌquintjo ya ngiohan na condijntꞌue Tyoꞌtsꞌon tsꞌian na matsꞌa. Majoꞌ minndyechenhan xoncüeeꞌ nꞌonhan na contꞌahan tsꞌianꞌñeen. 


text:
Contꞌahinhanꞌ na ya ngiohan ngꞌe na vengiohan ja, ee covaaꞌ nꞌonhan na nquii Tyoꞌtsꞌon tquen jon ja ntjoohin na ngüentyjëꞌ tondëë nanmꞌannꞌian na cüjiꞌ jndyoyu ndëëhan jñꞌoon na ngüañoonꞌhanꞌ juu jñꞌoon nayava. 


text:
Majoꞌ minndyechen nanꞌñeen na tëëꞌ nꞌonhan ja, coninncyahin jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo na contyja nꞌonhan na nndue nnꞌan na nquehin njonhin, tyiꞌxoncüeeꞌ nꞌonhan na contꞌahan tsꞌianꞌñeen. Ndoꞌ ndyiiꞌ nꞌonhan na ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na contꞌahan, nchjentyichenhanꞌ ja na mꞌan vancjo. 


text:
Majoꞌ tyiꞌcotsiꞌndaaꞌhanꞌ ntyji min na contꞌahan na nndaꞌ. Ata incyaahanꞌ na nën na nndaꞌ vaa na maquenön, ee minninchen na contꞌahan, min na aa xoncüeeꞌ nꞌonhan ndoꞌ min na aa veꞌ contꞌa nquehan, majoꞌ juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo vja na condye nnꞌanhanꞌ. Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ, ninvito ncꞌön na nën rö, 


text:
Ee mavaaꞌ ya tsꞌön na ntyja ꞌnaan tsoñꞌen nanꞌminꞌ, ndyaa ja vancjo ngꞌe na cotejndeihoꞌ ja na conanꞌneinhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon ntyja njan, ndoꞌ yo na nninncyaa Jesucristo na nquii Espíritu Santo ntejndei jon ja. 


text:
Ee manchaꞌxjen ndyiiꞌ tsꞌön na tyiꞌxeꞌquitsꞌa ncüii nnon na ncjuꞌcjehanꞌ Cristo na ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ ntjo jnaanꞌ ja. Ndoꞌ ntyja vichen tsꞌön nanein yo na matsixuan ñuan, ntsinën ndëë nnꞌan chaꞌxjen jndë totsꞌa na toxenꞌchen, chaꞌ nnintꞌmaanꞌ Cristo ntyja njan, tanin min xe na aa ngüantꞌöntyëchën, oo min xe na aa nnanꞌcueeꞌhan ja. 


text:
Ee ntyja njan, viochen xjen na vantꞌö, Cristo macꞌö na tonnön. Ndoꞌ min xe na aa nnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja, majoꞌ yantyi ncꞌön ee na ncjö naijon na mꞌaan jon. 


text:
Majoꞌ xe na aa ngüantꞌöntyëchën, nninncyaantyichenhanꞌ xjen na nntyeꞌntjön nnon ta Jesús, majoꞌ ndicüaaꞌ tsꞌön nin ncüii na ve nanꞌminꞌ na ncüji. 


text:
Ee ve vaa na mꞌaanꞌ tsꞌön, min ndicüjiꞌ cüenta nin ncüii na ve nanꞌminꞌ na yantyichen. Ee ncüii ntyja cuaa nquii min xe na aa nnanꞌcueeꞌhan ja chaꞌ ncjö na mꞌaan Cristo. Ntyja na macüjiꞌ ja cüenta, juuhanꞌ yantyichen. 


text:
Ndoꞌ ngꞌe ntyjiiꞌ ya tsꞌön na xeꞌcüꞌiö tyꞌua, mancüiixjen ngüantꞌöntyë chaꞌ ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ na ngaquehoꞌ tonnon nquii Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ na ncꞌonhoꞌ na neinntyichenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ jon. 


text:
Ndoꞌ na nndaꞌ, na ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesucristo, ninncyaahanꞌ na nein jndyihoꞌ na nguë nntꞌa quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 


text:
<pb/>Majoꞌ minꞌcya ro na ve nanꞌminꞌ ngenön, quitquenhoꞌ cüenta na ngomꞌanhoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ na cꞌoon tsꞌan na jndë sintjuꞌ Jesucristo quiiꞌ tsꞌon juu. Yajoꞌ min xe na aa nguë ntcüꞌë na mꞌanhoꞌ, ndoꞌ aa veꞌ nndyi jñꞌoon ntyja ꞌnaanhoꞌ, majoꞌ ncüaaꞌ tsꞌön na tyen ventyjeeꞌhoꞌ na ninncüii mꞌaanꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, ninncüii jñꞌoontiu nanꞌxuanhoꞌ na conanꞌchonhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon naya, 


text:
Min tyiꞌnanꞌtyuehoꞌ nchu vaa nntꞌa nnꞌan na jndohan ꞌoꞌ ngꞌe na conanꞌjonhoꞌ yo juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ngꞌe na tyiꞌconanꞌtyuehoꞌ tondëë nanꞌñeen, itsiꞌman jndyoyuhanꞌ ndëëhan na ñjonhan nato na vaquitsu ñuaanhan, majoꞌ nquehoꞌ vayꞌoonhanꞌ ꞌoꞌ na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhoꞌ. 


text:
Ee nquehoꞌ chito xiaꞌntyi incyaa Tyoꞌtsꞌon juu naya ꞌnaanhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, mantyi incyaa jon na contꞌaviꞌ nnꞌan ꞌoꞌ ngꞌe na conduihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. 


text:
Maninjuu naviꞌ na jntyꞌiahoꞌ na tquenön xjen na tomꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, nanein majuuntyihanꞌ covenon nquehoꞌ. Ndoꞌ mantyi tsjoonva mꞌan nnꞌan na conanꞌchonhan na quinchjentyichenhanꞌ ja chaꞌxjen juu jñꞌoon na condyehoꞌ ntyja njan.<pb/>


text:
ꞌOꞌ na ninncüii conduihoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, juuhanꞌ xe na aa incyaahanꞌ na jndëhoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, ¿Aa ntejndeihoꞌ ja ngꞌe na viꞌnchjii jon ꞌoꞌ? ¿Aa njon jndyi ngiohoꞌ na condui jaa ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, na nquii Espíritu Santo itsitjonꞌ jaa ntyja ꞌnaanꞌ jon? ¿Aa conanꞌvengiohoꞌ ntyjehoꞌ na vantyja nꞌon? ¿Aa mꞌanhoꞌ na ntyꞌia rohan ngiohoꞌ? 


text:
Xe conanꞌxuanhoꞌ nanꞌminꞌ, yajoꞌ ncyahoꞌ na nën rö na quinanꞌmanhoꞌ na vengiohoꞌ ntyjehoꞌ ndoꞌ na conanꞌjonhoꞌ yohan, na ninncüii ꞌnan ndyiiꞌ nꞌonhoꞌ ndoꞌ ninncüii na ntyja nꞌonhoꞌ na nditꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ. 


text:
Min minꞌncüii nnon ꞌnan tavintꞌahoꞌ na ntsiquinjonhanꞌ nquehoꞌ min chaꞌna nanꞌsꞌahoꞌ oo na nanꞌntcuhoꞌ, tsoñꞌen ꞌnan, quintꞌahoꞌhanꞌ yo na ndyiaꞌ nꞌonhoꞌ, ndoꞌ ncüii cüiihoꞌ quitjiꞌhoꞌ cüenta na nque ntyjehoꞌ njonchenhin chichen nquehoꞌ. 


text:
Ncüii cüiihoꞌ chito xiaꞌntyi ncꞌoonꞌ tsꞌon juu nchu vaa na ntejndeihanꞌ nquii, mantyi cꞌoonꞌ tsꞌon juu nchu vaa ntsꞌaa juu chaꞌ quitejndeihanꞌ ntyje juu. 


text:
Ee nquii jon min na Tyoꞌtsꞌon conduihin, majoꞌ tyiꞌquitsichon jon na nnintyincyooꞌ na cüejon conduihin na coꞌxen jon chaꞌxjen nquii Tyoꞌtsꞌon,<pb/> 


text:
Majoꞌ tji nquiihin juu na totsixuan jon. Sꞌaa nquii jon na conduihin tsꞌan na ityeꞌntjon jon ndëë nnꞌan, ndoꞌ tuihin chaꞌxjen na tui jaa.<pb/> 


text:
Ndoꞌ vi na jndë tuihin na tsꞌanhin, mantyi tjuꞌcjentyichenhin nnon tye jon, ndoꞌ na siuꞌ jon na tꞌua tye jon tsꞌian nnon jon, tyincyaa jon na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin na jñon nanꞌñeen jon tsonjnꞌaan.<pb/>Juu nanꞌñeen na tquenon jon, itscüejnaanꞌntyichenhanꞌ, chito chaꞌna ncüiichen nnon na conancüje nnꞌan ntyjehan.<pb/> 


text:
Ndoꞌ ngꞌe na nndaꞌ sꞌaa jon, joꞌ jndë sitꞌmaanꞌ Tyoꞌtsꞌonhin na tëquintyja na tꞌman conduihin. Ndoꞌ jndë tquen Tyoꞌtsꞌon na njonntyichen tsixuan xueeꞌ Jnda jon, chichen xueeꞌ minꞌcya ro tsꞌan. Taꞌnan tsꞌan na njonntyichen xueeꞌ chaꞌna xueeꞌ nquii Jesucristo.<pb/> 


text:
Ndöꞌ vaa sꞌaa Tyoꞌtsꞌon chaꞌ tsoñꞌen na mꞌaan quiñoonꞌndue, yo ninꞌnnꞌan na mꞌan nnon tsonnangue, yo nnꞌan na jndë tjë, xjen na ndyehan xueeꞌ Jesús, ninncüii ngitaꞌhan ngitongityehan tonnon jon na nnanꞌtmaanꞌhan jon,<pb/> 


text:
Ndoꞌ na ntjiꞌ jndyoyuhan na nquii Jesucristo conduihin na ityeꞌntjon jon tsoñꞌenhan. Na ndui na nndaꞌ, ntsitꞌmaanꞌhanꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin tyëëhë. Manndaꞌ vaa na itsiquindyi jñꞌoonꞌñeen ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. Nanꞌxuan jaa chaꞌvijon chon na coninxuee ndëë nnꞌan 


text:
<pb/>Joꞌ, ꞌoꞌ ntyjë na venchji ja ꞌoꞌ, ya na tomꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tojooꞌ jndyi nꞌonhoꞌ na totaꞌngueeꞌhoꞌ jñꞌoon na totsjö ndëëhoꞌ. Ndoꞌ majndeichen nanein na taja cꞌoon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, chuhanꞌ quitquenntyichenhoꞌ na quinanꞌquindëhoꞌ jñꞌoon na matsjö. Ngꞌe na conduihoꞌ nnꞌan na itsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ñuaanhoꞌ, quinanꞌmanhoꞌ na njon jndyihin ngiohoꞌ yo na incyaahoꞌ na nnanꞌtjahoꞌ nnon jon. 


text:
Ndëë ntꞌahoꞌ na nndaꞌ ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon itsꞌaa jon na conanꞌnꞌonhoꞌ na ninꞌquintꞌahoꞌ ꞌnan na caveeꞌ tsꞌon jon, ndoꞌ ninncyaa jon najndëhoꞌ na nnanꞌquindëhoꞌhanꞌ. 


text:
<pb/>Tsoñꞌen ntyja na cotsamꞌanhoꞌ, tyiꞌnanꞌneinhoꞌ jñꞌoon cjo nnꞌan, min tyiꞌnanꞌjndyehoꞌ jndyuehoꞌ yohin. 


text:
Quintꞌahoꞌ na nndaꞌ chaꞌ nnanꞌxuanhoꞌ nnꞌan na tyiꞌquinanꞌtja na jiꞌua conduihoꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon. ꞌOꞌ conduihoꞌ ntsinda jon ndoꞌ icanhanꞌ na quinanꞌquindëhoꞌ quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na contꞌa ꞌnan tyia na covineiinꞌ nꞌonhan na contꞌahinhanꞌ. Quiiꞌ ntꞌan nanꞌñeen itsijonhanꞌ ꞌoꞌ chaꞌvijon ncjuu na coninxuee ndëëhan na mꞌanhan ntyja ꞌnaanꞌ juu najaan na tsixuan tsonnangue. 


text:
Nndaꞌ vaa na chuhanꞌ na quitsamꞌanhoꞌ viochen xjen na conanꞌquindyiihoꞌ nnꞌan juu jñꞌoon na incyaahanꞌ na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan. Na nntꞌahoꞌ na nndaꞌ, yajoꞌ juu xuee na nndyo nndaꞌ Cristo, nninncyaahanꞌ na nën jndyi ntyja ꞌnaanhoꞌ. Ee ntsiꞌmanhanꞌ na tyiꞌveꞌ jnꞌaan na sichön na totsꞌa tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. 


text:
Nndëë ntsꞌaahanꞌ na ntscueeꞌhanꞌ ja jnaanꞌ na toninncya jñꞌoon ꞌnaanꞌ Cristo na ntyja ꞌnaanꞌ juuhanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ jon. Xe na aa ntscueeꞌhanꞌ ja, ntsijonhanꞌ na condui ja chaꞌvijon quiooꞌ na conanꞌcüje nnꞌan judíos na conanꞌtꞌmaanꞌhan Tyoꞌtsꞌon. Na nndui na nndaꞌ, ntsiquindëhanꞌ juu na cotyeꞌntjonhoꞌ nnon jon na vantyja nꞌonhoꞌ jon. Majoꞌ tanin, mꞌan na nën rö xe na aa nnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja, ndoꞌ mantyi nën rö na ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaanhoꞌ. 


text:
<pb/>Xe na aa nquii ta Jesús ntꞌue tsꞌon jon, ntyja ntcüiiꞌ tsꞌön na cje nndëë ncꞌua tsꞌian nnon Timoteo na ngaquindyiaaꞌ jon ꞌoꞌ. Ndoꞌ ya na nndyo ntcüeꞌ jon, jñꞌoon na nndyoyꞌoon jon ntyja ꞌnaanhoꞌ, nninncyaahanꞌ na ya ntyji. 


text:
Ee xiaꞌntyi nquii jon mꞌaan jon na xoncüeeꞌ tsꞌon jon ntyja ꞌnaanhoꞌ, taꞌnan ncüiichen tsꞌan na mꞌaanꞌ tsꞌon ntyja ꞌnaanhoꞌ chaꞌxjen ja. 


text:
Ee tsochen nnꞌan na mꞌan ntjoohin, xiaꞌntyi mꞌaanꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian ꞌnaanhan, min tyiꞌcjooꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌ tsꞌian ꞌnaanꞌ nquii Cristo Jesús. 


text:
ꞌOꞌ mangio yahoꞌ nchu vaa na siꞌmanhanꞌ na tꞌman coninjntꞌue Timoteo na totyeꞌntjon juu na toninncyaa juu jñꞌoon naya yo ja. Totsꞌaa juu tsꞌian yo ja chaꞌvijon itejndei tsꞌan tye nquii juu. 


text:
<pb/>Min na nndaꞌ, jndë taaꞌ tsꞌön na chuhanꞌ na quitscüenön ntcüꞌë juu ntyjëëhë Epafrodito na mꞌanhoꞌ. ꞌOꞌ tꞌuahoꞌ tsꞌian nnon jon na quitejndei jon ja yo tsꞌian ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na matsꞌa. Totsichon jon yo ja na totyeꞌntjö́n nnon Jesucristo. Manquehoꞌ jñonhoꞌhin na quindyoyꞌoon jon xoquituꞌ na ndijntꞌue ja. 


text:
Ntꞌue jndyi tsꞌon jon na ndyiaaꞌ nndaꞌ jon ꞌoꞌ, ndoꞌ siꞌndaaꞌhanꞌ ntyjii jon na jndë jndyehoꞌ jñꞌoon na tiviiꞌ jon. 


text:
Ee mayuuꞌ mioon jndyi tiviiꞌ jon ata mavaa xjen na ntscueeꞌhanꞌhin. Majoꞌ mꞌaan Tyoꞌtsꞌon na ndyiaꞌ ro juu nchjii jon ndoꞌ sinꞌman jonhin. Ndoꞌ na tꞌoon jon na ndyiaꞌ juu ntyjii jon, mantyi tꞌoon jon na ntyꞌia rö ntyjii jon, ee xe na aa tueꞌ tsanꞌñeen, ntsichjooꞌntyichenhanꞌ tsꞌön. 


text:
Mangꞌe joꞌ, cje matscüenön ntcüꞌëhin na mꞌanhoꞌ chaꞌ nninncyaahanꞌ na neinhoꞌ na njntyꞌia nndaꞌhoꞌhin, yajoꞌ tavijeꞌcꞌönntyëchën jñuaanꞌ tsꞌön. 


text:
Cyꞌon ntcüeꞌhoꞌ cüentahin yo na nein jndyihoꞌ ngꞌe na conduihin ncüii ntyjë na vantyja tsꞌon jon ta Jesús. Quintꞌahoꞌ na njonhin, ndoꞌ mantyi yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na cotyentjonhan nnon Tyoꞌtsꞌon chaꞌna juu jon. 


text:
Machjontyi ntscueeꞌhanꞌhin ngꞌe na totsichon jndyi jon yo tsꞌian na tꞌua Cristo nnon jon. Ninvito tquenhin quityquiiꞌ tsꞌianꞌñeen min na tovaa na toncuuꞌ na ntscueeꞌhanꞌhin ngꞌe na totejndei jon ja, majoꞌ tsꞌian na tꞌuahoꞌ nnon jon, itsiquindë jonhanꞌ yo ja.<pb/>


text:
Nanein ꞌoꞌ ntyjë, cꞌonhoꞌ na neinhoꞌ ngꞌe na nanꞌxuanhoꞌ cüentaaꞌ nquii ta Jesús. Juu jñꞌoon na jndë tji na toxenꞌchen, tyiꞌtscüetëꞌhanꞌ ja na matsjö nntꞌahanꞌ ndëëhoꞌ, ndoꞌ na matsꞌa na nndaꞌ, ntejndeihanꞌ ꞌoꞌ na tyiꞌntsiviꞌnnꞌanhanꞌ ꞌoꞌ. 


text:
Taninncyahoꞌ na joo nnꞌan na tyiꞌconduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na nnanꞌviꞌnnꞌanhan ꞌoꞌ. Joo nanꞌñeen conanꞌmanhan na ijndeiꞌhanꞌ na quinanꞌquindëhoꞌ juu costumbre chaꞌxjen contꞌa nnꞌan judíos yo yononꞌndaa ndahin, ndoꞌ conduehan xe na aa tyiꞌcontꞌahoꞌhanꞌ, yajoꞌ tyiꞌxeꞌquen Tyoꞌtsꞌon tsꞌan na conduihin cüentaaꞌ nquii jon. 


text:
Ee nquë condui nnꞌan na ityiiꞌ Tyoꞌtsꞌonhan cüentaaꞌ nquii jon, manquëhë na conanꞌtꞌmanꞌ jaahin ntyja ꞌnaanꞌ nquii Espíritu na conduihin. Jaa tyiꞌcꞌön na qui nnꞌön yo ꞌnan na contꞌa nquëhë na chaꞌ ntyiiꞌ Tyoꞌtsꞌon jaa ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. 


text:
Majoꞌ ntyja ꞌnaan nnꞌan na cotjiꞌhan cüenta na njon jndyihan, xe na aa nndaꞌ vaa, ja tꞌmanntyichen ndëë ntsiqui tsꞌön na ntsinꞌman Tyoꞌtsꞌon ja ntyja ꞌnaanꞌ na matsixuan ncö. Taꞌnan ncüiichen tsꞌan na ndëë ntsiquintyichen tsꞌon juu nchu vaa na tsixuan nquii juu, chichen ja. 


text:
Jndë nen xuee na tui ja ndoꞌ tui yo ja chaꞌxjen na contꞌa nnꞌan judíos yononꞌndaa ndahin. Tui ja tsjan Israel na jndyocahanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jnda jon Benjamín. Condui ja tsꞌan hebreo ndoꞌ majoꞌntyi tsotyë yo tsondyö. Totsijön yo jñꞌoon na tquen nquii Moisés chaꞌxjen juu jñꞌoon na conanꞌman nnꞌan tmaanꞌ fariseos. 


text:
Jaaꞌ jndyi totsꞌa na tyiꞌquintꞌue tsꞌön na nꞌndye nnꞌan judíos jñꞌoon na tquen juu Moisés, ata nnꞌan na tentyja nꞌonhan Cristo, totyꞌihan vancjo. Ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na coꞌxen jñꞌoonꞌñeen na quitsꞌaa tsꞌan chaꞌ ntquenhanꞌhin na jndyoyu conduihin na tonnon Tyoꞌtsꞌon, taꞌnan minꞌncüii tsꞌan na ndëë ntsiꞌman na matsitja ja ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. 


text:
Tsoñꞌen nanminꞌ, na toxenꞌchen tocüjiꞌ cüenta na njon jndyihanꞌ, majoꞌ nanein macüjiꞌ cüenta na veꞌ jnꞌaanhanꞌ, jeꞌcüijntꞌuehanꞌ na ntyiiꞌhanꞌ ja ntyja ꞌnaanꞌ Cristo. 


text:
Ndoꞌ chito xiaꞌntyi joꞌ. Nein tsoñꞌen nnon ꞌnan na cotjiꞌ nnꞌan cüenta na ntquenhanꞌhin na nduihan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon, macüjiꞌ cüenta conduihanꞌ ꞌnan na veꞌ jnꞌaanhanꞌ. Matsꞌa na nndaꞌ ngꞌe ntyja ꞌnaanꞌ na ngüajnꞌan Cristo, juuhanꞌ taquintyja na njonchenhanꞌ. Minꞌcya ro ncüiichen nnon ꞌnan na ntsitiu tsꞌan na ngüañoonꞌhanꞌhin tonnon Tyoꞌtsꞌon, tsoñꞌenhanꞌ macüjiꞌ cüenta na conduihanꞌ toꞌ. 


text:
Maquen ja na ntsiꞌmanhanꞌ na condui ja tsꞌan na jndë tyiiꞌhanꞌhin ntyja ꞌnaanꞌ Cristo, na chito condui ja tsꞌan na tajnan tsixuan juu ngꞌe na itsiquindë juu jñꞌoon na tquen Moisés na icoꞌxenhanꞌ. Iquenhanꞌ ja na tajnan tsixuan ngꞌe na vantyja tsꞌön Cristo. Maninjuuntyihanꞌ na covijntꞌue Tyoꞌtsꞌon na iquen jon tsꞌan na taꞌnan jnan tsixuan juu ngꞌe na vantyja tsꞌon juuhin. 


text:
Xiaꞌntyi ntꞌue tsꞌön na ya ya ngüajnꞌanchën Cristo, yo maninjuu najndei na tsixuan nquii jon juu xjen na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon na tandoꞌ xco jon. Ndoꞌ mantyi na ntsijön yohin yo joo naviꞌ na toquenon jon chaꞌ joo na ntꞌue jndyi tsꞌön na tyiꞌcaveeꞌ ntyjii Tyoꞌtsꞌon joohanꞌ, ntsixuan ja tsꞌoo ntyja ꞌnaanhanꞌ chaꞌxjen nquii Cristo tueꞌ jon. 


text:
Nndaꞌ vaa na maquen ja ee ntyja tsꞌön vi na jndë tꞌiö, nninncyaa Tyoꞌtsꞌon na ngüantꞌö xcö chaꞌxjen na tyincyaa jon na tandoꞌ xco nquii Cristo. Quinanꞌchonhoꞌ chaꞌ ya ntsquehoꞌ nquii na vijon na mꞌaan Cristo 


text:
<pb/>Chito na matsjö na jndë matsixuan tsochen nanꞌminꞌ, min chito matsiquindëëñꞌën tonnon Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ matsichön yantyë na ntsixuan ntyja ꞌnaanꞌ na sijndaꞌ Cristo Jesús na ntꞌue tsꞌon jon yo ja xjen na tji jon ja na ntsixuan cüentaaꞌ jon. 


text:
ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ jon, joo na jndë sijndaꞌ jon na ntꞌue tsꞌon jon yo ja, chito macüjiꞌ cüenta na matsixuanhanꞌ. Xiaꞌntyi ncüii vaa na ntꞌue tsꞌön. Matsꞌa ya na cotsuuꞌ tsꞌön nchu vaa na totsixuan na toxenꞌchen. Ndoꞌ cojooꞌ ya ya tsꞌön ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na icanhanꞌ na quitsꞌa na tonnonchen. 


text:
Juu ꞌnan na itsijndaꞌ Tyoꞌtsꞌon na quitsꞌaa tsꞌan chaꞌ ngueeꞌ juu na mꞌaan jon, matsichön yantyë na nguë joꞌ. Joꞌ iquenꞌ jon jaa na ninncyaa jon na ncyꞌön cüenta ncüii na njon jndyi conduihanꞌ ngꞌe nquii Cristo Jesús. 


text:
<pb/>Tsoñꞌenhoꞌ na conduihoꞌ na vaquehoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ Cristo, ntyja tsꞌön na nnanꞌjonhoꞌ yo ja ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonminꞌ. Majoꞌ xe chito na nndaꞌ vaa ngiohoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ntyji na ntsiꞌman Tyoꞌtsꞌon jñꞌoonꞌñeen ndëëhoꞌ, 


text:
<pb/>ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, quitsamꞌanhoꞌ chaꞌxjen na matsꞌa. Mꞌan nnꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ na coꞌomꞌanhan chaꞌxjen na tojntyꞌiahoꞌ na tontꞌá juu xjen na tomꞌán quiiꞌ ntꞌanhoꞌ. Quitquenhoꞌ cüenta ntyja ꞌnaan nanꞌñeen chaꞌ ncüꞌahoꞌ nchu vaa na cotsamꞌanhan. 


text:
Quintꞌahoꞌ na nndaꞌ ngꞌe jndye nnꞌan mꞌan na tyiꞌquijndooꞌhan juu jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ Cristo na tueꞌ jon nnon tsonjnꞌaan. Jndë tijndye jnda na totsjöhanꞌ ndëëhoꞌ, ndoꞌ cocyaa ndaa nnön na matsjö nntꞌahanꞌ. 


text:
Majoꞌ ntsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na quitꞌuiiviꞌhanꞌ nanꞌñeen tyquiiꞌ vꞌio. Ee tyiꞌquintꞌue nꞌonhan na ntꞌahan ꞌnan na ntꞌue tsꞌon nquii jon, xiaꞌntyi ninꞌquintꞌahan ꞌnan na juu siꞌtsꞌo ꞌnaanhan ntꞌue tsꞌonhanꞌ. Min tyiꞌcꞌonhan na tyia ngiohan ntyja ꞌnaan ꞌnan na contꞌahan, ata conanꞌsaaꞌ nꞌonhan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ninꞌnquiiꞌchen mꞌaanꞌ nꞌonhan ꞌnan tyia na min nnon tsonnangue. 


text:
Majoꞌ jaa nanꞌxuan ntyja ꞌnaanꞌ quiñoonꞌndue. Nquii Jesucristo na conduihin na ityeꞌntjon jon jaa, coventꞌö tycüiihi na nnan jon joꞌ na ntsinꞌman jon ñuan njanhan. 


text:
Ee joo siꞌtsꞌo ndyiaꞌ na nanꞌxuan jaa nnon tsonnanguevahin, ntscüejndyo jonhanꞌ chaꞌ nnanꞌxuanhanꞌ chaꞌna siꞌtsꞌo na tsixuan nquii jon quiñoonꞌndue. Ntsꞌaa jon na nndaꞌ xengꞌe juu najndei na conduihin na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen.<pb/>


text:
ꞌOꞌ ntyjë na vantyja nꞌonhoꞌ, ntꞌue jndyi tsꞌön na ncjöquintyꞌia nntꞌahoꞌ. Viꞌntyji jndyi ja ꞌoꞌ ndoꞌ conduihoꞌ chaꞌvijon ncüii nnon na njon jndyihanꞌ na ncyꞌön cüenta. Ngꞌe na conduihoꞌ cüentaaꞌ ta Jesús, matsijntꞌa ja nquenhoꞌ na quitsamꞌantyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon chaꞌxjen na jndë totsjö ndëëhoꞌ. 


text:
<pb/>Juu Evodia yo Síntique, matsꞌa tyꞌoohin na quinanꞌntycüiihan jñꞌoon yo ntyjehan ngꞌe conduihan ntyjehan na vantyja nꞌonhan ta Jesús. 


text:
Ndoꞌ mantyi macꞌan vi nayaꞌñeen nnonꞌ, ꞌuꞌ ntyjë na xoncüeeꞌ tsonꞌ na jndë saꞌ tsꞌian yo ja, quitejndeiꞌ ve nanntcuminꞌ na quintjo ya ntcüeꞌhan. Ee ve joohan tonanꞌjonhan yo ja na ninncüii tꞌoonꞌ nꞌonhan na tonanꞌquindyiihan nnꞌan jñꞌoon naya, mantyi Clemente yo mañoon vendye ntyjë na tonanꞌjonhan yo juu tsꞌianꞌñeen yo ja. Joohan jndë jndui ngueehan nnon tson ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon na itsiquindyihanꞌ nin joo nnꞌan na conduihan na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌ ñuaanhan. 


text:
Quintꞌahoꞌ tsoñꞌen na ntsiꞌmanhanꞌ ndëë nnꞌan na ya ñuan nanꞌxuanhoꞌ. Ee mavaaviꞌ xjen na nndyo nndaꞌ ta Jesús. 


text:
<pb/>Minꞌncüii jñuaanꞌ tsꞌon tancꞌonhoꞌ. Tsoñꞌen ꞌnan na coquenonhoꞌ, ncyahoꞌ cüentahanꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ quitanhoꞌ nnon jon tsoñꞌen nnon ꞌnan na icanhanꞌ ꞌoꞌ. Ndoꞌ mantyi quinduehoꞌ na ncya ya jon. 


text:
Juu na incyaa Tyoꞌtsꞌon na cꞌoon tsꞌan na tajñuaanꞌ tsꞌonhin na tonnon jon, taꞌnan tsꞌan na ndëë ncüaaꞌ tsꞌon juu ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ncyahoꞌ na juuhanꞌ ngüantyjeeꞌhanꞌ quiiꞌ nꞌonhoꞌ yo ninꞌjoo na mꞌaanꞌ jndyi nꞌonhoꞌ. Cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ tsoñꞌen nnon ꞌnan na ya 


text:
<pb/>Jñꞌoon na matsꞌia na matsiquiꞌmanꞌ ja ꞌoꞌ ntyjë, ninnquiiꞌchen cꞌoonꞌ nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen jñꞌoon na conduihanꞌ na mayuuꞌ, yo tsoñꞌen na ntyja ꞌnaanhanꞌ nditꞌmaanꞌ cüiichen tsꞌan, yo tsoñꞌen na ntꞌahoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ, yo tsoñꞌen na condui na ntjuꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon, yo tsoñꞌen na ntsꞌaahanꞌ na nque nnꞌan ndiveꞌngiohan ꞌoꞌ, yo tsoñꞌen na ninncyaahanꞌ na cotjiꞌ nnꞌan cüenta na ya ñuan nanꞌxuanhoꞌ. Minꞌninchen jñꞌoonminꞌ na nanꞌxuanhanꞌ na njonhanꞌ, na chuhanꞌ na cüitꞌmaanꞌ ncüiichen tsꞌan, cꞌoonꞌtyen nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanhanꞌ. 


text:
<pb/>Min jñꞌoon na jndë totsiꞌman ja ndëëhoꞌ na jndë tyꞌonhoꞌ cüentahanꞌ. Joo jñꞌoonꞌñeen na jndë tondyehoꞌhanꞌ ndoꞌ na jndë tojntyꞌia ndëëhoꞌ ꞌnan na totsꞌa, joo jñꞌoonminꞌ quitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ. Ee na ntꞌahoꞌ na nndaꞌ, nquii Tyoꞌtsꞌon na incyaa jon na tajñuaanꞌ tsꞌon tsꞌan na tonnon jon, ncꞌoon jon yohoꞌ. Ncya ya ꞌoꞌ na tejndeihoꞌ ja 


text:
<pb/>Ngꞌe na matsijon ja yo ta Jesús, nën jndyi na cüiichen jon itsiꞌmanhanꞌ na ñjon nꞌonhoꞌ ja. Manchji na tyiꞌcotsuuꞌ nꞌonhoꞌ ja, veꞌ tyiꞌitsijonhanꞌ na nninncyaahanꞌ xjen na ntejndeintyihoꞌ ja. 


text:
Chito na matsjö jñꞌoonvaꞌ ngꞌe vaa ncüii nnon na itsitjahanꞌ ja na mantyja tsꞌön na quintꞌahoꞌ naya ja, ngꞌe nquii Tyoꞌtsꞌon jndë siꞌman jon nnön na quintjo nchji yo tsoñꞌen ꞌnan na maquenön. 


text:
Ntyji nchu vaa ncꞌön min na maya ꞌnan yꞌön ndoꞌ min na aa chjohanꞌ. Jñꞌoon na mayuuꞌ, jndë siꞌmanhanꞌ nnön nchu vaa ncꞌön na nën rö minꞌcya ro ncüii nnon ꞌnan na maquenön, min na aa nndinon ꞌnan na macüꞌa, ndoꞌ min na aa ninꞌjntꞌö, min na aa covinon ꞌnan na mana chö oo min na itsitjahanꞌ ꞌnan na nninjntꞌue ja. 


text:
Majoꞌ min na nndaꞌ, ya jndyi jntꞌahoꞌ na tejndei nndaꞌhoꞌ ja juu xjen na sitjahanꞌ ꞌnan na ninjntꞌue ja. 


text:
<pb/>ꞌOꞌ ntyjë na mꞌanhoꞌ tsjoon Filipos, mangiohoꞌ na ninnquehoꞌ totejndeihoꞌ ja xjen na tëncya jñꞌoon naya ndëë nnꞌan mañoon njoon. Ee taꞌnan ncüiichen tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhan Cristo na tejndeihan ja, xiaꞌntyi nquehoꞌ tonanꞌcüanonhoꞌ xoquituꞌ na totejndeihoꞌ ja yo juu tsꞌianꞌñeen vi na jndë jntꞌui ndyuaahoꞌ ntꞌö Macedonia. 


text:
Ndoꞌ juu xjen na tomꞌan tsjoon Tesalónica, chito ninjon jnda jnanꞌcüanonhoꞌ xoquituꞌ na totejndeihanꞌ ja xjen na totsitjahanꞌ ꞌnan na ninjntꞌue ja. 


text:
Tyiꞌndyiiꞌ nꞌonhoꞌ na xiaꞌntyi mꞌaanꞌ tsꞌön na nnanꞌcüanonhoꞌ xoquituꞌ na ntejndeihoꞌ ja. Jñꞌoon na mꞌaanꞌ tsꞌön na tꞌman naya na ntsꞌaa Tyoꞌtsꞌon na ngaqueeꞌ cüenta ꞌnaanhoꞌ na tonnon jon ngꞌe na cotejndeihoꞌ ja. 


text:
Jndë tyꞌönñꞌën cüenta ꞌnan na jnanꞌcüanonhoꞌ. Ata vantjoꞌchen na tinonhanꞌ. Yo xoquituꞌ na jndyoyꞌoon juu Epafrodito, mayahanꞌ yꞌön. Juu xoquituꞌñeen na jnanꞌcüanonhoꞌ, itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon ncüii na ntyja jndye na quichihanꞌ, ncüii na coninncyahoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon na caveeꞌ nchjii jonhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ nquii jon na matsitꞌmanꞌhin, ntsinon jon tsoñꞌen nnon ꞌnan na itsitjahanꞌ ꞌoꞌ ntyjantyi joo na taquintyja na njon conduihanꞌ na tsixuan jon ngꞌe Cristo Jesús. 


text:
Nquii Tyoꞌtsꞌon na conduihin tyëëhë, ninnquiiꞌchen cüitꞌmaanꞌhin naneinhin ndoꞌ na tonnonchen. Quindui na nndaꞌ. Ndëë tsoñꞌenhan incyaa Pablo tsꞌon 


text:
<pb/>Mancya tsꞌon njan ndëë tsoñꞌen nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon na conanꞌjonhan yo Jesucristo. Nque ntyjë na vantyja nꞌon Jesús na mꞌanhan ntjoohin tsjoon Roma yo ja, mantyi coninncyahan tsꞌon ꞌnaanhan ndëëhoꞌ. 


text:
Ndoꞌ mantyi tsoñꞌen nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, coninncyahan tsꞌon ꞌnaanhan ndëëhoꞌ, majndeichen nque nnꞌan na cotyentjonhan vaaꞌ tsanmꞌaantsꞌian tꞌman tsjoonvahin. 


text:
<pb/>Nquii ta Jesucristo quityio jon jnꞌaanhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naya na tsixuan jon. Mantyjantyi ndöꞌ ro jñꞌoon na matsjö ndëëhoꞌ.<pb/>


text:
Jñꞌoonmin chuhanꞌ jñꞌoon na tyincyaa Tyoꞌtsꞌon nnon Jesucristo na quitsiꞌman jonhanꞌ ndëë nnꞌan na cotyentjonhan nnon jon. Joo jñꞌoonmin conanꞌquindyihanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ ꞌnan na cje ro na ngüentyja. Ja Juan na matyeꞌntjön nnon Cristo, tꞌua jon tsꞌian nnon ángel ꞌnaanꞌ jon na tyjeeꞌ tsanꞌñeen na mꞌan na quitsiquindyi tsanꞌñeen jñꞌoonmin ja. 


text:
Macüjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌ tsoñꞌen ꞌnan na tityincyooꞌ nnön. Tsonvahin chuhanꞌ jñꞌoon ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon yo jñꞌoon na mayuuꞌ na siꞌman nquii Jesucristo. 


text:
<pb/>Ityio Tyoꞌtsꞌon jnꞌaan nquii tsꞌan na itsijnaanꞌ joo jñꞌoon na chu tsonva. Ndoꞌ mantyi ityio jon jnꞌaan joo nnꞌan na condyehinhanꞌ ndoꞌ cotaꞌngueeꞌhin nchu vaa tsiꞌmanhanꞌ. Ee jndë mavaa xjen na nndui chaꞌxjen na conanꞌquindyi jñꞌoonmin. Incyaa Juan tsꞌon ꞌnaanꞌ jon ndëë nnꞌan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyuaa Asia 


text:
<pb/>Ja Juan matscüenön jñꞌoonmin ndëë ꞌoꞌ na conduihoꞌ ntyqueꞌ tmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌonhoꞌ Jesucristo na mꞌanhoꞌ ndyuaa Asia. Nquii Tyoꞌtsꞌon mancüiixjen mꞌaan jon, mantyi tomꞌaan jon ndyu na toxenꞌchen vitjachen na ncꞌoon tsonnangue, ndoꞌ ngüentyja xjen na nncüjeeꞌnon jon. Macꞌan na nninncyaa jon na ncyꞌonhoꞌ cüenta juu naya na tsixuan jon, yo ninꞌjuu na conduihin na tajñuaanꞌ tsꞌonhin. Ndoꞌ mantyi joo ntyqueꞌ espíritus na mꞌanhan tonnon juu silla na maninꞌ tsꞌiaanꞌ ꞌnaanꞌ jon, ncyahan na nanꞌxuanhoꞌ joo nayaminꞌ. 


text:
Ndoꞌ mantyi nquii Jesucristo ncyaa jon na nndahoꞌ joo nayaminꞌ, nquii jon na conduihin na tocüjiꞌ jndyoyuhin ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon. Manquii Jesús na conduihin tsꞌan navejndyee na jnanquintyja jon quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na jndë tjë na tandoꞌ xco jon. Conintquentyichenhin ndëë tsoñꞌen nnꞌan na conduihan nanmꞌannꞌian na cotoxenhan nnꞌan tsonnangue. Viꞌntyjii jndyi jon jaa, ndoꞌ ngꞌe na jnanꞌcueeꞌ nnꞌanhin na tcüeꞌ neoonꞌ jon, joꞌ juu jnan na tonanꞌxuan, jndë siquindyaa jon jaa na tonanꞌyꞌoonhanꞌ jaa. 


text:
Ndoꞌ nquii Cristo jndë tquen jon na condui jaa tmaanꞌ nnꞌan na ityeꞌntjon jon. Mantyi jndë tquen jon na condui jaa ntyee na cotyeꞌntjön nnon tye jon, nquii ta Tyoꞌtsꞌon. Ninnquiiꞌchen cüitꞌmaanꞌhin xengꞌe juu najndei na conduihin yo ninꞌjuu na ityeꞌntjon jon tsoñꞌen. Ninnquiiꞌchen quindui na nndaꞌ.<pb/> 


text:
Quitquenhoꞌ cüenta, jndë mandyo Cristo quityquiiꞌ chincyu.<pb/>Tsoñꞌen nnꞌan njntyꞌiahan jon yo nque nnꞌan na jnanꞌjonhan na cueꞌ jon, ndoꞌ yo ninꞌtsoñꞌen nnꞌan na ninvaa tsonnangue.<pb/>Juu xjen na njntyꞌiahan jon, jndei nnanꞌxuaahan na itsiꞌndaaꞌhanꞌ ngiohan.<pb/>Mayuuꞌ na nndui chaꞌxjen na matsjö. Nndaꞌ vaa na tso tsanꞌñeen. 


text:
<pb/>Nquii Tyoꞌtsꞌon na taquintyja najndei conduihin, itso jon: “Ja mꞌan vitjachen na tui tsoñꞌen, ndoꞌ ncꞌönntyëchën vi na jndë tenon tsoñꞌen.” Ndöꞌ vaa tso nquii jon na mancüiixjen mꞌaan jon vitjachen na nguaa tsonnangue yo tsjöꞌndue, ndoꞌ mantyi ngüentyja xjen na ncüjeeꞌnon jon. Nnon Juan tityincyooꞌ Cristo na quixueehin 


text:
<pb/>Ja Juan na macüji tsonvahin, condui ja ntyjehoꞌ na mavantyja tsꞌön Jesucristo. Matsijon ja yohoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na icoꞌxen jon. Mantyi condui ja tsꞌan na itsijonhin yo naviꞌ na coquenonhoꞌ ngꞌe na vantyja nꞌonhoꞌ Jesús. Ndoꞌ mantyi yo ninꞌjuu na contjotyenhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ jon yo na tꞌman nꞌonhoꞌ minninchen nnon ꞌnan na inchjehanꞌ ꞌoꞌ. Tomꞌan ja tyuaa chjo na jndyu Patmos na mꞌaan ndaandue xiꞌjndiohanꞌ. Tyiiꞌ gobiernon ja joꞌ tsojnaanꞌ na toninncya jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndoꞌ na tocüjiꞌ jndyoyu ntyja ꞌnaanꞌ nquii Jesús. 


text:
Juu xuee na covañjoonꞌ nnꞌön na tandoꞌ xco Jesús, tomꞌan ja nacje ꞌnaanꞌ Espíritu Santo. Ndoꞌ juu xjenꞌñeen toxꞌën jndyi na chaꞌvijon jndyeeꞌ tsꞌan na cꞌuaa jndyi tsinin. Itsijonhanꞌ na cꞌuaahanꞌ chaꞌvijon ya na icüjaꞌ tsꞌan ndu. 


text:
Jndyi na itso jon nnön: —Joo ꞌnan na mandyiaꞌ, chen jndyi cüjiꞌhanꞌ nnon ncüii tson. Quitscüenonꞌhanꞌ ndëë joo ntyqueꞌ ntmaanꞌ nnꞌan na vantyja nꞌon ja na mꞌanhan ndyuaa Asia, juu tsjoon Éfeso, yo Esmirna, Pérgamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia, ndoꞌ yo ninꞌLaodicea. Ndöꞌ vaa jñꞌoon na jndyi. 


text:
<pb/>Tequën chaꞌ ntyꞌia nin nquii jon na itsinin yo ja. Yajoꞌ jntyꞌia ntyqueꞌ ncjo na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan na contyjo chonhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ xoncüe quiiꞌ ntꞌanhanꞌ jntyꞌia minntyjeeꞌ ncüii chaꞌ vaa tsꞌan. Cüe jon ncüii ndiaa tco xjen tyuaachen. Ndoꞌ tsiꞌjndya jon, tyen ncüii ꞌnan na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan. 


text:
Soxquen jon quichiꞌtyenhanꞌ chaꞌvijon sooꞌ quitsman quichiꞌ, chaꞌvijon quichiꞌ tein. Ndoꞌ tënnon jon quixueehanꞌ chaꞌvijon tsachon tꞌman. 


text:
Mantyi ngꞌee jon quixuee jndyihanꞌ chaꞌna colo tsixuan sꞌon ve xjen na jndë jnduiꞌhanꞌ quityquiiꞌ tonꞌ na conein ncjo na sijntyꞌui ya tsꞌanhanꞌ. Ndoꞌ jndyeeꞌ jon cꞌuaahanꞌ chaꞌvijon na cꞌuaa vja ndaa jndaa. 


text:
Ntꞌö jon tontyjaya tooꞌ ntyqueꞌ ncjuu, ndoꞌ quiiꞌ ꞌndyo jon jnduiꞌ xjo na të ve ntyjaquio. Ndoꞌ xuee jndyi nnon jon chaꞌxjen naxuee ndoꞌcüjioonꞌ na yajminꞌ. 


text:
<pb/>Ndoꞌ xjen na jntyꞌiahin, jnaanꞌ na tyꞌuë jndyi, tyiooto ja tongꞌee jon chaꞌvijon tsꞌoo. Yajoꞌ ntꞌö jon ntyjaya tyio jonhanꞌ nacjö. Itso jon nnön: —Tyiꞌntyꞌueꞌ. Ja condui nquii jon na tomꞌaan navejndyee vitjachen na nguaa tsonnangue ndoꞌ min na quintycüiihanꞌ, majoꞌ ja ninvaa mꞌan. 


text:
Ja ninnquiiꞌchen mavantꞌö. Ndoꞌ min na jndë tꞌiö, majoꞌ naneinhin mꞌan na tyiꞌquintycüii na mavantꞌö. Ndoꞌ juu na coꞌxenhanꞌ na covje nnꞌan, condui ja na matyeꞌntjönhanꞌ, juuhanꞌ ndoꞌ mantyi naijon na mꞌan nnꞌan na jndë tjë na tyíꞌcꞌonhan ntyja njan. 


text:
Ndoꞌ itsontyichen jon nnön: ꞌNan na jndë jndyiaꞌ na tityincyooꞌ nnonꞌ yo mantyi tsoñꞌen nnon na nnintyincyooꞌntyi na minhanꞌ nanein yo ꞌnan na xejnda ndui, cüjiꞌhanꞌ. 


text:
Ndoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu jñꞌoon na vantyꞌiu mꞌaanhanꞌ na tacovaaꞌ nꞌon nnꞌanhanꞌ, ndö vaa na itsiꞌmanhanꞌ. Joo ntyqueꞌ ncjuu na jndyiaꞌ na tooꞌ ntꞌö ntyjaya, conduihanꞌ joo ntyqueꞌ ángeles na cotquenhan cüenta joo ntyqueꞌ tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ndoꞌ mantyi joo ntyqueꞌ ncjo na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan na contyjo chon, joohanꞌ conduihanꞌ joo ntyqueꞌ tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ nquii Tyoꞌtsꞌon.<pb/>


text:
Tsochen Jesús nnön: “ꞌUꞌ Juan, cüjiꞌ jñꞌoon na matsjö nnonꞌ ndoꞌ quitscüenonꞌhanꞌ na mꞌaan nquii ángel na ivantyjeeꞌ jon tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüenta na mꞌanhan tsjoon Éfeso. Quitsuꞌ ndëëhan: Ndö vaa na matsjö ncö na tooꞌ ntyqueꞌ ncjuu ntꞌö ntyjaya. Mancö na mantyꞌi quiiꞌ ntꞌan joo ntyqueꞌ ncjo na jndëhanꞌ yo sꞌon ijan na contyjo chonhanꞌ. 


text:
Ja ntyji ya ncüii cüii nnon na contꞌahoꞌ ntyja njan, ndoꞌ mantyi yo na conanꞌjonhoꞌ na cotyeꞌntjonhoꞌ nnön. Ndoꞌ mantyi ntyji na contjotyenhoꞌ ntyja njan. Ntyji na tyiꞌquintjo ya ngiohoꞌ yo joo nnꞌan na conanꞌjonhan yo ꞌnan tyia. Ndoꞌ mantyi maquën cüenta na joo nnꞌan na conduehan na nquii Jesucristo jñon jonhan ndëë nnꞌan yo jñꞌoon naya ꞌnaanꞌ jon, cotjiꞌhoꞌ cüenta na condui nanꞌñeen nnꞌan na veꞌ conanꞌviꞌnnꞌanhin. 


text:
ꞌOꞌ ngꞌe na njon jndyi ngiohoꞌ yo xuë, mꞌanhoꞌ na tꞌman nꞌonhoꞌ conanꞌquii nꞌonhoꞌ quityquiiꞌ tsoñꞌen naviꞌ na coquenonhoꞌ, min tyiꞌquiꞌndyehoꞌ ntyja njan. 


text:
Ngꞌe na nndaꞌ, cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ nchu vaa na tomꞌanhoꞌ na tonnön na toxenꞌchen, nanein jndë tycyaahoꞌ na nndaꞌ tonanꞌxuanhoꞌ. Joꞌ quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ ꞌnan na conanꞌtjahoꞌ ndoꞌ quintꞌa nndaꞌhoꞌ chaꞌxjen na tontꞌa jndyeehoꞌ. Majoꞌ xe na aa tyiꞌntcüeꞌ nꞌonhoꞌ, yajoꞌ ncüjenön ndoꞌ ncüjiꞌ ntcüꞌë juu xjo cüentahoꞌ na ntyjo chonhanꞌ. 


text:
Majoꞌ min na nndaꞌ, vaa ncüii nnon na nanꞌxuanhoꞌ na caveeꞌ ntyji. Mꞌanhoꞌ na jndohoꞌ joo tsꞌian na contꞌa nnꞌan tmaanꞌ nicolaítas. Ndoꞌ mantyi ja jndö jndyi ꞌnan na contꞌa nanꞌñeen. 


text:
<pb/>“Minꞌcya ro tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon jñꞌoonminꞌ, quindyii juu jñꞌoon na itsinin nquii Espíritu Santo ndëë joo nnꞌan na conduihan ntmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Juu tsꞌan na condëë itsꞌaa yo natyia, ninncya ja na ntquii juu tëëꞌ tsꞌon na incyaahanꞌ na tyiꞌquintycüii na vandoꞌ ñuaanꞌ juu. Juu tsꞌoonꞌñeen minntyjeeꞌhanꞌ quiiꞌ paraíso naijon na mꞌaan nquii Tyoꞌtsꞌon.” Jñꞌoon cüenta nnꞌan tsjoon Esmirna 


text:
<pb/>Tsontyichen Jesús nnön: “Juu jñꞌoon na matsjö nnonꞌ, cüjiꞌhanꞌ, ndoꞌ quitscüenonꞌhanꞌ na mꞌaan juu ángel na ivantyjeeꞌ jon tmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Esmirna. Quitsuꞌ ndëëhan: Jñꞌoonmin matsinën ncö, ja na mancüiixjen mꞌan navejndyee ndoꞌ na matsꞌiañꞌen. Mancö na jnanꞌcueeꞌ nnꞌan ja, majoꞌ vantꞌö xcö. 


text:
Joo naviꞌ na coquenonhoꞌ, nchji jntꞌa ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ, ndoꞌ mantyi nchji na jñenꞌ jndyihoꞌ. Majoꞌ na tonnon Tyoꞌtsꞌon conduihoꞌ na tyahoꞌ. Manchji jñꞌoon tsanꞌ na conanꞌnein minndye nnꞌan nacjohoꞌ. Nanꞌñeen tuihan tsjan nnꞌan judíos, majoꞌ ngꞌe na contꞌa viꞌhan ꞌoꞌ, joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na chito conduihan nnꞌan judíos, conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Satanás. 


text:
Tyiꞌnanꞌtyuehoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ juu naviꞌ na mavaa xjen na ntquenonhoꞌ. Ee juu yutyia ntsꞌaa juu na ntyiꞌ nnꞌan vendyehoꞌ vancjo chaꞌ quitsiꞌmanhanꞌ na aa mayuuꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ ja. Juu naviꞌñeen, nincüanntyi ro xuee na ngenonhoꞌhanꞌ, majoꞌ quintjotyenhoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ ja min xe na aa nanꞌcüje nnꞌanhoꞌ, ndoꞌ nninncya na ncyꞌonhoꞌ cüenta na tyiꞌquintycüii na cotaꞌndoꞌhoꞌ, na juuhanꞌ tsixuanhanꞌ chaꞌvijon corona na njon jndyihanꞌ. 


text:
Minninchen tsꞌan na nincüaaꞌ tsꞌon jñꞌoonminꞌ, quindyii juu jñꞌoon na itsinin nquii Espíritu Santo ndëë joo nnꞌan na conduihan ntmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Nquii tsꞌan na condëë itsꞌaa yo ꞌnan tyia, juu na covje nnꞌan na vja ve, tyiꞌjeꞌquitꞌuiihanꞌ tsanꞌñeen”. Jñꞌoon cüenta nnꞌan tsjoon Pérgamo 


text:
<pb/>Tsontyichen Jesús nnön ja Juan: “Joo jñꞌoonmin na matsjö nnonꞌ, cüjiꞌhanꞌ, ndoꞌ quitscüenonꞌhanꞌ na mꞌaan juu ángel na ivantyjeeꞌ jon nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Pérgamo. Quitsuꞌ ndëëhan: “Ndö vaa jñꞌoon na matsjö ncö na yꞌön xjo na të ve ntyjaquio. 


text:
Mantyji ya ntyja ꞌnaanꞌ na cotsamꞌanhoꞌ xoncüe quiiꞌ ntꞌan nnꞌan na mꞌan tocje ꞌnaanꞌ Satanás. Majoꞌ min na nndaꞌ, contjotyenhoꞌ ntyja njan. Tacotjihoꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ ja min na xoncüe quiiꞌ tsjoonhoꞌ jnanꞌcueeꞌ nnꞌan juu ntyjehoꞌ Antipas. Juu tsanꞌñeen yo manchaꞌchen tsꞌon jon tocüjiꞌ jndyoyu jon ntyja njan ndëë nnꞌan tsjoonhoꞌ na mꞌanhan nacje ꞌnaanꞌ Satanás. 


text:
Majoꞌ mꞌaan cüanntyi ro jñꞌoon na nchji na tyiꞌcotsamꞌanhoꞌ na tonnön chaꞌxjen na chuhanꞌ. Ndyiiꞌ ntyjehoꞌ na tyiꞌninꞌquiꞌndyehan jñꞌoon na totsiꞌman Balaam. Tsanꞌñeen siꞌman jon nnon Balac jñꞌoon na sꞌaahanꞌ na tonanꞌtja nnꞌan Israel nnon Tyoꞌtsꞌon. Ee juu Balaamꞌñeen itso juu na ya quinanꞌtꞌmaanꞌ nanꞌñeen ꞌnan na veꞌ tonanꞌya nnꞌan. Ndoꞌ tanin min na aa ntquiihan sꞌi quiooꞌ na conanꞌcüje nnꞌan na conanꞌtꞌmaanꞌhan juu nanꞌñeen. Min tanin xe na aa mꞌanhan yo ntyjehan na veꞌ ndöꞌ ro. Ndöꞌ ro jñꞌoon na totsiꞌman juu Balaamꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ tsontyichen Jesús: Mantyi vaa ncüiichen ꞌnan na ntyji yohoꞌ, na ñꞌen ntyjehoꞌ na conanꞌjontyenhan yo juu jñꞌoon na conanꞌman nnꞌan tmaanꞌ nicolaítas. 


text:
Mangꞌe joꞌ quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ nanꞌminꞌ, ee xe tyiꞌntcüeꞌ nꞌonhoꞌ, cje na nguënön ndoꞌ ntsiquitꞌa ja tyiaꞌ yo nanꞌñeen yo xjo na ndyiiꞌhanꞌ quiiꞌ ꞌndyö. 


text:
Minninchen tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon joo jñꞌoonminꞌ, quindyii juu jñꞌoon na itsinin nquii Espíritu Santo ndëë joo nnꞌan na conduihan ntmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon. Ncüii ncüii tsꞌan na xeꞌncyaa juu na juu ꞌnan tyia ntcoꞌxenhanꞌhin, nninncya na ntcüaꞌ juu ꞌnan na itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon maná, ncüii nnon na tyiꞌcovaaꞌ nꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ. Ndoꞌ mantyi nnon tsanꞌñeen nninncya ja ncüii tsjöꞌ chjo na quichiꞌ. Nnonhanꞌ nnintyincyooꞌ xueeꞌ tsanꞌñeen na xcohanꞌ na tji ja na xiaꞌntyi nquii juu ncüaaꞌ tsꞌon juu nchu vaa tsiꞌmanhanꞌ. Jñꞌoon cüenta nnꞌan Tiatira 


text:
<pb/>Tsontyichen Jesús nnön: “Joo jñꞌoonmin na matsjö nnonꞌ, cüjiꞌhanꞌ, ndoꞌ quitscüenonꞌhanꞌ na mꞌaan juu ángel na ivantyjeeꞌ jon nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon tsjoon Tiatira. Quitsuꞌ ndëëhan: “Ndö jñꞌoon na matsinën ncö na condui ja jnda Tyoꞌtsꞌon. Maja na quixuee jndyi tënnön chaꞌvijon tsachon, mantyꞌia ata quityquiiꞌ nꞌon nnꞌan. Ndoꞌ quixuee ngꞌë chaꞌvijon colo sꞌon ve xjen na jndë jnduiꞌhanꞌ quiiꞌ tonꞌ na conein ncjo ndoꞌ na sijntyꞌui ya tsꞌanhanꞌ. 


text:
Chen jndyi ntyji ꞌnan na contꞌahoꞌ. Mantyji ntyja ꞌnaanꞌ na conanꞌvengiohoꞌ nnꞌan yo juu na vantyja nꞌonhoꞌ ja. Ndoꞌ maquën ya cüenta na xoncüeeꞌ nꞌonhoꞌ na cotyentjonhoꞌ nnön na conanꞌquii nꞌonhoꞌ naviꞌ na coquenonhoꞌ. Mantyi maquën cüenta nchu vaa na conanꞌjonhoꞌ yo ja, majndyentyi nnon ꞌnan na contꞌahoꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ, chito chaꞌxjen na tomꞌan jndyeehoꞌ. 


text:
Majoꞌ vaa ꞌnan na ntyji na tyiꞌquichuhanꞌ ntyja ꞌnaanhoꞌ. Ee tyquiiꞌ ntꞌanhoꞌ mꞌaan ncüii tsanscu na itsiꞌman juu jñꞌoon tsanꞌ ndëëhoꞌ. Veꞌ itso nquii juu na conduihin tsꞌan na incyaa juu jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon, majoꞌ veꞌ itsꞌaa juu chaꞌ totsꞌaa tsanscu na jndyu Jezabel, ndoꞌ na nndaꞌ joo nnꞌan na vantyja nꞌon ja, itsiviꞌnnꞌan juu nanꞌñeen. Ee itsiꞌman juu na tanin min na veꞌ ndöꞌ ro mꞌan nnꞌan yo ntyjehan, ndoꞌ na cuaa nquii min na conanꞌtꞌmaanꞌhan ꞌnan na conanꞌya nnꞌan, ndoꞌ mantyi ya min xe na aa cotquiihan sꞌi quiooꞌ na conanꞌcüje nnꞌan na conanꞌtmaanꞌhin joo nanꞌñeen. 


text:
Jndë tyincya xjen nnon juu tsanscuꞌñeen na quintcüeꞌ tsꞌon juu na veꞌ ndöꞌ ro mꞌaan juu yo nnꞌan, majoꞌ tyiꞌninꞌquiꞌndyii juu na nndaꞌ vaa na vamꞌaan juu. 


text:
Majnaanꞌ joꞌ ntsquiö tycu vꞌii nacjooꞌ juu. Ndoꞌ ntsꞌa na nque nnꞌan na veꞌ ndöꞌ ro mꞌanhan yohin, xe na aa tyiꞌntcüeꞌ nꞌonhan ꞌnan na jndë contꞌahan na siꞌman juu ndëëhan, cüejon tꞌman naviꞌ ntquenonhan chaꞌxjen nquii tsanscuꞌñeen. 


text:
Ndoꞌ mantyi joo nnꞌan na conduihan chaꞌvijon ntsinda juu ngꞌe na conanꞌjonhan yo jñꞌoon na incyaa juu, ntscüjëhan. Yajoꞌ nque nnꞌan na conduihan ncüii ncüii tmaanꞌ na icüji Tyoꞌtsꞌon cüentaaꞌ nquii jon, ncüaaꞌ nꞌonhan na chen chen ntyji ja nchu vaa ꞌnan itsitiu tsꞌan yo nchu vaa na mꞌaanꞌ tsꞌon juu. Ja ndyiön ncüii ncüii ꞌoꞌ xiꞌ ncüii nchu vaa ꞌnan na contꞌahoꞌ. 


text:
Majoꞌ mꞌan minndyehoꞌ tsjoon Tiatira na tyiꞌconanꞌjonhoꞌ yo juu jñꞌoon na itsiꞌman juu tsanscuꞌñeen. Joo nanꞌñeen na conanꞌjonhin yo juu, conduehin na min jñꞌoon na njon jndyi nanꞌxuanhanꞌ ntyja ꞌnaanꞌ Satanás. Majoꞌ ꞌoꞌ na tyiꞌconanꞌjonhoꞌ yo jñꞌoonꞌñeen, taviꞌnan ncüiichen xu na matyiö nacjohoꞌ. 


text:
Ntyja ꞌnaan nque ntyjehoꞌ na contꞌahin ꞌnan na ntꞌue tsꞌön, na tyiꞌxeꞌncyahan na juu natyia ntquenhanꞌ xjen ꞌnaanꞌhanꞌhin, ja nninncya na nditquehin ndëë tsoñꞌen nnꞌan tsonnangue. 


text:
Joohan ngitoxenhan nanꞌñeen yo naijndeiꞌhanꞌ, ndoꞌ ya na tyiꞌninꞌquitaꞌngueeꞌ nanꞌñeen, nanꞌtyuiiꞌhan joo nanꞌñeen chaꞌvijon ya na itsityuiiꞌ tsꞌan xuaa na jndëhanꞌ yo tsꞌoquichu. Nquii Tyëhöꞌ jndë tyincyaa jon najndei na tsixuan ja na ntcoꞌxën. Ndoꞌ chaꞌxjen na sꞌaa jon na nndaꞌ, mandaꞌ vaa na ninncya na quinanꞌxuan nanꞌñeen na jndëꞌhan na quitoxenhan. 


text:
Minninchen tsꞌan na ninꞌcüaaꞌ tsꞌon jñꞌoonminꞌ, quindyii juu jñꞌoon na itsinin nquii Espíritu Santo ndëë joo ntmaanꞌ nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon”.<pb/>


text:
Tsontyichen Jesús nnön: “Cüjiꞌ jñꞌoon na matsjö nnonꞌ, ndoꞌ quitscüenonꞌhanꞌ na mꞌaan ángel na ivantyjeeꞌ jon nnꞌan na conduihan tmaanꞌ cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon na mꞌanhan tsjoon Sardis. Quitsuꞌ ndëëhan: “Ndö jñꞌoon matsjö, ncö na matsixuan ntyqueꞌ Espíritu cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon yo joo ntyqueꞌ ncjuuꞌñeen. Ntyji ꞌnan na contꞌahoꞌ ndoꞌ ntyji na condue nnꞌan na ꞌoꞌ tꞌman cojooꞌ nꞌonhoꞌ ntyja njan, majoꞌ ꞌoꞌ conduihoꞌ chaꞌvijon ntꞌoo. 


text:
Joꞌ quintcüihoꞌ ndoꞌ quinanꞌchonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌ na vantyja nꞌonhoꞌ ja, na itsijonhanꞌ juuhanꞌ chaꞌvijon tsꞌan na vaveꞌ. Ee juu na cotsamꞌanhoꞌ, maquën cüenta na ncüii cüii nnon ntyja ꞌnaanꞌ na cotyeꞌntjonhoꞌ nnon Tyoꞌtsꞌon, tyiꞌquindëhanꞌ chaꞌxjen na chuhanꞌ. 


text:
Joꞌ cañjoonꞌ nꞌonhoꞌ juu jñꞌoon na tyꞌonhoꞌ cüenta. Quitaꞌngueeꞌhoꞌhanꞌ ndoꞌ quintcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ. Majoꞌ xe tyiꞌnanꞌjñꞌoonꞌhoꞌ ꞌnan na matsjö ndëëhoꞌ, ninjonto ncüjënön chaꞌvijon na icüjeeꞌ tsanchꞌuee, min tyixeꞌcüaaꞌ nꞌonhoꞌ yuu xjen nguë. 


text:
Majoꞌ tsjoonhoꞌ Sardis mꞌan vendye ntyjehoꞌ na tyiꞌcovꞌahan yo juu ꞌnan tyia ee cotsamꞌanhan chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌön. Mangꞌe joꞌ nninncya ndiaa quichiꞌ na ntcüehan na nnanꞌjonhan yo ja ee nanꞌxuanhan na ncyꞌonhan cüenta juu nayaꞌñeen. 


