# verses

text:
<pb/>C'alal ich'i ti quereme, i'an yo'nton. Hech ba nacluc ti xocol balumil stuc ja'to c'alal laj sta yorail ti laj yac' sba ti q'uelel ti stojol ti xchi'iltaque, ja' ti co'ol yelnich'on ti Israel xchi'uque.<pb/>


text:
Oy to ono'ox totil ajvalil, César Augusto sbi. Ista yorail laj yal mantal ac'o yac' ti jun sbiic scotolic. 


text:
Hech mantal laj yich'ic scotolic ti ac'o ba yac' sbiic ti jteclum ti bu slumal ti antiguo statamolique. 


text:
Hech yu'un ti Josee iloc' batel ti jteclum Nazaret sbi, te ti estado Galilea. Imu batel ti estado Judea. Te ic'ot ti jteclum yo' bu i'an ti antiguo statamole. Ja' David sbi ti antiguo statamole ti Josee. Belén sbi ti jteclume. 


text:
Te ba yac' sbi ti Belén ti Josee xchi'uc ti Maríae, ja' ti yajnile. Mu to chcol ti alajel ti Maríae. 


text:
I'an ti sba yole. Querem laj yac'. Laj xpix ti saquil poc'. Laj smetsan ti sve'ob vacax yu'un muc sta ti loq'uel ti nae. Ja' sc'opilal ti ch'ul abatetique xchi'uc ti jpaxtoletique 


text:
Te laj yac' sba ti q'uelel ti xch'ul abat ti Diose. Laj yac' talel squeval Dios yo' bu oyique. C'alal laj yilic, toj xi'el ic'otic ti jpaxtoletique. 


text:
I'albatic yu'un ti ch'ul abate: ―Mu me xaxi'ic. Oy c'usi lec chacalbe hech nichim no'ox avo'ntonic acotolic. Ac'o ya'yic scotol achi'iltac. 


text:
Ja' señail chacalbeic. Te chataic ti olole, pixbil ti saquil poc', metsel ti sve'ob vacax ―x'utatic yu'un ti xch'ul abat ti Diose. 


text:
<pb/>Ti ora ivinaj ep xchi'iltac ti xch'ul abat ti Diose. Ilequilc'opojic yu'un ti Diose. Hech laj yalic:<pb/> 


text:
Jelaven yutsil ti Diose, ja' ti te oy ti vinajele.<pb/>Ac'o tojobuc ti balumile yu'un yutsil yo'nton ti Diose xchi'uc scotol crixchanoetic, xchiic. 


text:
<pb/>C'alal isut xa batel ti vinajel ti ch'ul abatetique, hech laj sc'opon sbaic ti jpaxtoletique: ―Batic ti Belén, ba jq'ueltic ti c'usi ic'ot ti pasel, ja' ti c'usi laj yalbucutic ti Cajvaltique ―xut sbaic. 


text:
<pb/>Hech ibatic ti anil. Te laj staic ti Maríae xchi'uc ti Josee xchi'uc ti olole. Te metsel ti sve'ob vacax ti olole. 


text:
C'alal laj yo'ntonic laj sq'uelic ti olole, ba spuquic ja' ti sc'opilal ti Jesuse ti i'albatic ti jbaele yu'un ti xch'ul abat ti Diose. 


text:
Ti much'utic laj ya'ibeic sc'op ti jpaxtoletique ich'ay yo'ntonic yu'un ti hech i'albatic yu'un ti jpaxtoletique. 


text:
Hech isutic batel ti jpaxtoletique. Ilequilc'opojic batel yu'un ti Diose. Laj yalbeic vocol ti Diose yu'un scotol ya'yojic xa xchi'uc scotol sq'uelojic xa hech chaj c'u che'el i'albatic yu'un ti xch'ul abat ti Diose. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti tal ac'atuc ti stojol ti Diose te ti templo 


text:
<pb/>C'alal laj sta vaxaquib c'ac'al yanel ti unen quereme, laj yich' circuncisión. Jesús sbi laj yac'beic comel. Albil ono'ox comel ti sbie yu'un ti xch'ul abat ti Diose. Albil ono'ox sbi ti c'alal mu to tslic ti Maríae. 


text:
<pb/>C'alal i'ech' xa yorail hech chaj c'u che'el chal ti mantaletique ti ja'to mi its'aqui treinta y tres c'ac'al ja'to xu' chbat ti templo, hech yu'un its'aqui xa ti c'ac'ale hech yu'un ibat ti templo te ti Jerusalén ti Maríae xchi'uc ti Josee. Ba yac'beic ti stojol ti Cajvaltic Diose ti olole. 


text:
Yu'un hech ts'ibabil ti sunal ti mantaletic yu'un ti Cajvaltic Diose: “Scotol ti sba yolique, mi querem, ja' cu'un”, ti xchi ono'ox ti Cajvaltic Diose. 


text:
Tal yac'beic smoton ti Diose yu'un hech tspas ti muc' hech chaj c'u che'el chal ti mantaletique yu'un ti Cajvaltic Diose: “Mi mu'yuc ti scarneroe, ac'o yich' tal cha'cot culajte, mi cha'cot tsumut yu'un jmoton”, ti xchi ono'ox ti Diose. 


text:
<pb/>Oy jun vinic te ti Jerusalén. Simeón sbi ti vinique. Toj yo'nton ti stojol ti Diose. Xch'unoj ti mero melel ti Diose. Smalaoj ti chtal ti Jcoltavaneje yu'un hech chmuc'ub yo'ntonic xchi'uc ti xchi'iltaque, ja' ti co'ol yelnich'nab Israel xchi'uque. Oy ti yo'nton ti Simeone ti Ch'ul Espíritue. 


text:
Ti Simeone i'ac'bat xa sna' yu'un ti Ch'ul Espíritue ti ja'to mi laj sq'uelbe sat ti Jcoltavaneje ti chtacat tal yu'un ti Diose, ja'to chcham. 


text:
Yu'un hech i'albat ti Simeone yu'un ti Ch'ul Espíritue, hech yu'un ital te ti templo te ti Jerusalén. Hech yu'un te oy ti templo ti Simeone ti c'alal italic ti templo xchi'uc ti nene olol Jesús ti Josee xchi'uc ti Maríae. Yu'un tal spasic hech chaj c'u che'el chal ti mantaletique. 


text:
Yu'un laj xa jq'uel ti Jcoltavanej cu'untutique ti laj xa atac talel sventa jcotoltutic ti jaylajuntosuntutic ti li'oyuntutic li' ti balumile.<pb/> 


text:
Ti yanlum crixchanoetique ja' luz yu'un, yu'un hech chilic ti xu' chcolic uque.<pb/>Ti ho'ontutic ti yelnich'onuntutic ti Israele, ti t'ujbiluntutic avu'une, apasojuntutic ti muc' yu'un ho'ontutic ti jtojoltutic ihul ti Jcoltavaneje, xchi ti Simeone, xut ti Diose. 


text:
<pb/>Ti Josee xchi'uc ti sme' ti olole ich'ay yo'ntonic yu'un ti hech oy sc'opilal laj ya'yic ti yole. 


text:
Ti Simeone laj sc'ambe bendición ti stojol ti olole. Hech laj yalbe ti sme' ti olole, ja' ti Maríae: ―A'yo me ava'i, ti sventa ti avol li'to hech tspasbatic proval yo'ntonic ti jchi'iltique, ho'ucutic ti yelnich'onucutic ti Israel xchi'uque, hech chvinaj ti c'usi tsnopique. Ja' ep chbolib yo'ntonic ti jchi'iltique yu'un. Hech yu'un ep chich' contrainel ti avole yu'un mu xc'anat yu'unic. Ja' ti sventa uc ti ep chavich' mul ho'oti. Oy yan ti jchi'iltique ja' chlecub yo'ntonic yu'un ―xchi ti Simeone. 


text:
<pb/>Te oy uc ti yut templo jun ants, Ana sbi. Ja' j'alc'op yu'un Dios uc ti Anae. Ja' judio ants ti Anae, ja' stseb ti Fanuele ti oy ti jchop yu'un ti Asere. Me'el xa ti Anae. Hucub no'ox habil laj yic' sbaic xchi'uc ti smalale, patil icham ti smalale. 


text:
Chanib yo'vinic habil yich'oj ti Anae, hech yu'un ep habil mu'yuc smalal. Scotol c'ac'al te italilan ti templo. Ti c'ac'al ti ac'ubal chac' sba ti abatinel te ti stojol ti Diose, chipan sba, tsc'opon Dios. 


text:
C'alal yac'oj sba chalbe sc'opilal ti olole ti Simeone, ital ti Anae. Ti Ana uque lic yalbe vocol ti Cajvaltic Diose yu'un ti ital xa ti Jcoltavaneje. Patil lic spucbe sc'opilal ti olole scotol ti xchi'iltaque ti yac'oj sba tsmalaic ti tsc'an chcolique te ti Jerusalén. Ja' sc'opilal ti isutic batel ti jteclum Nazaret ti Josee xchi'uc ti Maríae xchi'uc ti nene olole 


text:
<pb/>Ti c'alal laj xa spas scotol ti Josee xchi'uc ti Maríae hech chaj c'u che'el yaloj ti mantaletic ti Cajvaltic Diose, hech isutic batel ti sna te ti Nazaret. Ja' te ti estado Galilea. 


text:
Lec ich'i ti quereme, ja' ti Jesuse. Oy lec yip. P'ij ti quereme yu'un ep i'ac'bat bendición yu'un ti Diose. Ja' sc'opilal ti te itaat ti yut templo ti quereme, ja' ti Jesuse 


text:
<pb/>Scotol habil ibatilan ti Jerusalén ti stot sme' ti Jesuse. Ba yaq'uic ti milel ti smoton ti Diose yu'unique te ti yorail q'uin Pascua sbi. 


text:
C'alal yich'oj xa lajcheb habil ti Jesuse, ibatic ti Jerusalén ti yorail ti q'uine yu'un smantal Dios yu'un ti hech chbatilanique. 


text:
C'alal ilaj ti q'uine, isutic batel ti sna. Ti stot sme' ti Jesuse muc sna'ic ti te icom ti Jerusalén ti squereme. 


text:
Laj scuyic ti laj xchi'in sutel ti yuts yalaltaque. Hech yu'un ixanavic batel jun c'ac'al. Hech lic sa' ti stojol ti yuts yalaltaque xchi'uc ti much'utic xojtiquinic ti quereme. 


text:
<pb/>Ti yoxibal c'ac'al c'ot staic te ti yut templo yu'unic te ti Jerusalén. Te nacal ti o'lol ti stojol ti xchi'iltac ti ichanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique c'ot staic. Ti Jesuse cha'ibe sc'op ti jchanubtasvanejetique. Stuc yac'oj sba tsjac' ti Jesuse. 


text:
Ich'ay yo'ntonic scotol ti much'utic laj ya'yic ti c'u che'el itac'av, ti c'u che'el laj sjac' ti quereme. Yu'un ti Jesuse laj ya'ibe sjam scotol ti c'usi laj yal ti jchanubtasvanejetic ti scuyoj sbaique. Ich'ay yo'ntonic yu'un ti lec itac'av ti Jesuse. 


text:
Ti c'alal c'ot staic ti squereme ti stot sme'e, ich'ay yo'ntonic uc. Ti sme'e hech laj yalbe ti Jesuse: ―Querem, ¿c'u yu'un hech laj apasbuntutic? Laj jsa'ilanotutic ti jyalel. Laj quich'tutic mul avu'un, yu'un muc xajtatutic ti sa'el ―x'utat yu'un ti sme'e. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse: ―¿C'u yu'un laj asa'ucun? ¿Mi mu xana'ic ti li' xu' xataun ti sna ti Jtote? ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj xchi'in batel ti Nazaret ti stot sme'e. Te laj xch'umbe smantalic. Scotol ti c'utic laj spas ti Jesuse icom ti yo'nton ti sme'e, tsnopilan ti yo'nton. 


text:
P'ij iloc' ti Jesuse. Laj sta xch'iel. Lec i'ilat yu'un ti Diose. Lec i'ilat uc yu'un ti crixchanoetique.<pb/>


text:
Yo'lajunebal xa habil yochel ti mero totil ajvalile te ti jteclum Roma, ja' ti Tiberio César sbie. Ja'uc te ti estado Judea ja' ochem ti gobernador yu'un ti Poncio Pilatoe. Ja'uc te ti estado Galilea ja' ochem ti gobernador yu'un ti Herodese. Ja'uc te ti balumil Iturea xchi'uc ti balumil Traconite ja' ochem ti ajvalil yu'un ti yits'in ti Herodese. Ja' Felipe sbi ti yits'ine. Ja'uc te ti balumil Abilinia ja' ochem ti ajvalil yu'un ti Lisaniase. 


text:
Ja' ochem ti totil pale yu'un ti xchi'iltaque ti Anase xchi'uc ti Caifase, ja' ti co'ol judioetique. C'alal hech yich'ojic yabtelic, te oy ti xocol balumil ti Juane, ja' ti snich'on ti Zacaríase. Ja' hech yorail ti i'albat ti yo'nton yu'un ti Diose ti ac'o xcholbe ti sc'ope. 


text:
Hech ixanav batel ti Juane te ti ti'ti'uc'um Jordán. Hech laj yal: ―Suteso me avo'ntonic yu'un amulic, ich'ic ho' hech chaxch'ayboxuc amulic ti Diose ―xchi. 


text:
<pb/>Yu'un hech ts'ibabil comel sc'opilal ti Juane te ti sun ti Isaíase, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose ti vo'one. Hech laj yal ti Isaíase:<pb/>Chlic jun jchi'iltic.<pb/>Tsots chc'opoj ti xocol balumil.<pb/>Hech chal:<pb/>“Chtal xa ti Cajvaltique hech yu'un comesic ti c'utic chasbolibtasoxuque,<pb/> 


text:
Yu'un chtal xa ti Jcoltavanej cu'untique ti laj xa stac talel ti Diose.<pb/>Ja' chtal scolta scotol crixchanoetic li' ti balumile”, chlic yut ti xchi'iltaque, xchi ti Isaíase. 


text:
<pb/>Ep ti much'utic ba ya'ibeic sc'op ti Juane. Ti Juane hech laj yalbe ti much'utic tal sc'anic yu'un chich'ic ho': ―Ti ho'oxuque hech chaj c'u che'el ti orachone. Mi chtal c'oc' cha'i, chjatav. Hech un ja' no'ox hech ti ho'oxuque. ¿Mi yu'un chava'yic ti ta ono'ox xavich'ic vocol yu'un ti Diose yu'un ti natalic ti anil yu'un tal ac'anic ich'ho' ti jtojol ti ho'oxuque? 


text:
Ja' tsc'an ti primero chavac' ti q'uelel ti avabtelique mi melel ti sutem xa avo'ntonic yu'un ti amulique. Mu me hechuc chanopic ti avo'ntonic: “Ja' jtatamoltic ti Abrahame, hech yu'un chijcolucutic”, mu me xachiic. Chacalbe, ti Diose xu' tsc'atajes ti yelnich'on Abraham avi ton li'to. 


text:
Ti ho'oxuque hech chaj c'u che'el ti te'etique ti mu xac' lec sate, hech yu'un te xa oy eq'uel ti yoc. Ja' chich' ts'etel. Patil chtenat ochel ti c'oc' ―xchi ti Juane. 


text:
<pb/>Ti Juane hech ijac'bat yu'un ti crixchanoetique: ―¿C'usi chcut jbatutic che'e, ho'ontutic? ―xchiic. 


text:
<pb/>Itac'av ti Juane, hech laj yalbe: ―Ti much'u cha'lic sc'u'e jlic ac'o yac'be ti much'u mu'yuc yu'une. Ti much'u oy sve'ele hech ac'o spas uc ―xut. 


text:
<pb/>Oy italic uc jtsobpatanetic yu'un tal sc'anic yu'un chich'ic ho' uc. Hech tal sjac'be ti Juane: ―Maestro, ¿c'usi chcut jbatutic uc, ho'ontutic? ―xchiic. 


text:
<pb/>Te oy soldadoetic uc. Hech ijac'bat ti Juane yu'un ti soldadoetique: ―Ti ho'ontutique, ¿c'usi chcut jbatutic? ―xchiic. Ti Juane hech laj yalbe: ―Nichimuc me avo'ntonic yu'un ti c'u yepal cha'ac'batic ti stojol avabtelique. Mu me much'u chasibtas, mu me much'u chanopbe smul yu'un hech xu' avu'un chavich'be staq'uin ―xut. 


text:
<pb/>Scotol ti crixchanoetique chlo'laj yo'ntonic, tsc'an cha'yic ti mi ja' ti Jcoltavaneje ti Juane. 


text:
Hech lic c'opojuc ti Juane, hech laj yalbe ya'yic scotolic: ―Ho'oni, ja' no'ox cabtel chcac'be yich' ho' ti much'u sutem xa yo'ntonic yu'un smulic. Ti much'u patil chtale ja' tsots yabtel yich'oj. Ho'oni mu tsotsuc cabtel quich'oj. Ma mi sjitumbeluc yaq'uil sempat, mu'yuc c'usi xu' ti jcolta mi jutuc. Ja' chayac'boxuc avich'ic ti Ch'ul Espíritue xchi'uc c'oc' yu'un hech chloc' scotol ti sbolil avo'ntonique. 


text:
Jun to stsacoj ti sc'ob ti sjorquetae yu'un chic'a strigo. C'alal chlaj yo'nton laj yic'a strigo, tsmes ti yelae. Tstsob ochel ti sna ti strigoe. Ti xpaxaq'uil trigoe chchic' ti c'oc' ti bu mu stac' tup'ele ―xchi ti Juane. 


text:
<pb/>Ep yan mantal laj xcholbe ya'yic ti xchi'iltaque ti Juane, ja' ti co'ol judio xchi'uque, hech laj yalbe ya'yic ti lequil ach' c'ope. 


text:
Ti Herodese, ja' ti ajvalile, albil ono'ox yu'un ti Juane ti mu xtun ti laj spojbe ti yajnil ti yits'ine, ja' ti Herodíase, yu'un laj yic'. Ja' Felipe sbi ti yits'in ti Herodese. Albil ono'ox uc yu'un ti Juane ti mu xtun ti c'utic yan chopol tspas uque. 


text:
Muc spas ti muc', ja' no'ox más ba stoy smul, laj stic' ti chuquel ti Juane. Ja' sc'opilal ti i'ac'bat yich' ho' ti Jesuse (Mt. 3:13‑17; Mr. 1:9‑11) 


text:
<pb/>C'alal te ch-ac'bat yich'ic ho' ep crixchanoetic, ital uc ti Jesuse. I'ac'bat yich' ho' uc. Patil c'alal yac'oj sba tsc'opon Dios ti Jesuse, ijam ti vinajele. 


text:
Iyal tal ti sba ti Jesuse ti Ch'ul Espíritue. Oy sbec'tal jun to culajte x'elan iyal tal ti sba ti Jesuse. Te icom. Ti Diose ic'opoj te ti vinajel: ―Ho'ot Jnich'onot, lum c'uxot ti co'nton. Nichim no'ox co'nton avu'un ―xchi xc'opoj te ti vinajel. Ja' sbiic ti antiguo statamol ti Jesuse (Mt. 1:1‑17) 


text:
<pb/>C'alal lic abtejuc ti Jesuse, jun to lajuneb xcha'vinic habil yich'oj. Cuybil ti snich'on José pero ja' yelnich'on ti Elie, ja' ti stot ti Maríae. 


text:
Ti Elie ja' stot ti Matate. Ti Matate ja' stot ti Levie. Ti Levie ja' stot ti Melquie. Ti Melquie ja' stot ti Janae. Ti Janae ja' stot ti Josee. 


text:
Ti Josee ja' stot ti Matatíase. Ti Matatíase ja' stot ti Amose. Ti Amose ja' stot ti Naume. Ti Naume ja' stot ti Eslie. Ti Eslie ja' stot ti Nagaye. 


text:
Ti Nagaye ja' stot ti Mate. Ti Mate ja' stot ti Matatíase. Ti Matatíase ja' stot ti Semeye. Ti Semeye ja' stot ti Josee. Ti Josee ja' stot ti Judae. 


text:
Ti Judae ja' stot ti Joanae. Ti Joanae ja' stot ti Resae. Ti Resae ja' stot ti Zorababele. Ti Zorababele ja' stot ti Salatiele. Ti Salatiele ja' stot ti Nerie. 


text:
Ti Nerie ja' stot ti Melquie. Ti Melquie ja' stot ti Adie. Ti Adie ja' stot ti Cosame. Ti Cosame ja' stot ti Elmodame. Ti Elmodame ja' stot ti Ere. 


text:
Ti Ere ja' stot ti Josuee. Ti Josuee ja' stot ti Eliezere. Ti Eliezere ja' stot ti Jorime. Ti Jorime ja' stot ti Matate. 


text:
Ti Matate ja' stot ti Levie. Ti Levie ja' stot ti Simeone. Ti Simeone ja' stot ti Judae. Ti Judae ja' stot ti Josee. Ti Josee ja' stot ti Jonane. Ti Jonane ja' stot ti Eliaquime. 


text:
Ti Eliaquime ja' stot ti Meleae. Ti Meleae ja' stot ti Mainane. Ti Mainane ja' stot ti Matatae. Ti Matatae ja' stot ti Natane. 


text:
Ti Natane ja' stot ti Davide. Ti Davide ja' stot ti Isaie. Ti Isaie ja' stot ti Obede. Ti Obede ja' stot ti Booze. Ti Booze ja' stot ti Salmone. Ti Salmone ja' stot ti Nasone. 


text:
Ti Nasone ja' stot ti Aminadabe. Ti Aminadabe ja' stot ti Arame. Ti Arame ja' stot ti Esrome. Ti Esrome ja' stot ti Farese. Ti Farese ja' stot ti Judae. 


text:
Ti Judae ja' stot ti Jacobe. Ti Jacobe ja' stot ti Isaaque. Ti Isaaque ja' stot ti Abrahame. Ti Abrahame ja' stot ti Taree. Ti Taree ja' stot ti Nacore. 


text:
Ti Nacore ja' stot ti Serugue. Ti Serugue ja' stot ti Ragave. Ti Ragave ja' stot ti Pelegue. Ti Pelegue ja' stot ti Hebere. Ti Hebere ja' stot ti Salae. 


text:
Ti Salae ja' stot ti Cainane. Ti Cainane ja' stot ti Arfajade. Ti Arfajade ja' stot ti Seme. Ti Seme ja' stot ti Noee. Ti Noee ja' stot ti Lameque. 


text:
Ti Lameque ja' stot ti Matusalene. Ti Matusalene ja' stot ti Enoque. Ti Enoque ja' stot ti Jarede. Ti Jarede ja' stot ti Malalele. Ti Malalele ja' stot ti Cainane. 


text:
Ti Cainane ja' stot ti Enose. Ti Enose ja' stot ti Sete. Ti Sete ja' stot ti Adane. Ti Adane ja' stot ti Diose.<pb/>


text:
Ti Jesuse nojem ti yo'nton ti Ch'ul Espíritue hech iloc' batel ti ti'uc'um Jordán. Te i'ic'at batel te ti xocol balumil yu'un ti Ch'ul Espíritue. 


text:
Te icom ti xocol balumil cha'vinic c'ac'al ti Jesuse. Te tal pasbatuc proval yo'nton ti Jesuse yu'un ti totil pucuje. Yu'un yipanoj sba ti Jesuse muc xve', hech lic vi'najuc. 


text:
Ti Jesuse hech i'albat yu'un ti totil pucuje: ―Mi ho'ot Snich'onot ti Diose, paso mantal ac'o pasuc ti vaj avi ton li'to hech chata ave'el ―xut. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Hech ts'ibabil: “Ma'uc no'ox ti vaj chijcuxi. Ja' ti sventa ti sc'op Dios uque chijcuxi”, ti xchie. Hech ts'ibabil ti sun ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Patil ti totil pucuje laj yic' batel ti jolvits ti Jesuse. Toyol ti vitse. Ti ora i'ac'bat sq'uel ti Jesuse scotol ti ajvaliletique ti li' ti balumile xchi'uc ti sp'ijilique ti c'u che'el tspasic mantale. 


text:
Hech i'albat yu'un ti totil pucuje: ―Chacac'bot aventain scotol avi to xchi'uc sp'ijilic xchi'uc sc'ulejalic yu'un ni'ac'bat xa jventain ho'oni. Ja' chcac'be ti much'u sc'an co'nton chcac'be. 


text:
Hech yu'un mi chaquejan aba ti jtojole, ja' avu'un scotol ti avac'oj aba chaq'uel avi li'to ―x'utat ti Jesuse yu'un ti totil pucuje. Yu'un mi chch'un ti Jesuse jun chc'otic xchi'uc o. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Batan, Satanás, mu stac' ti jch'un amantal. Yu'un hech ts'ibabil: “Ja' chapasic ti muc' stuc ti Cajvaltic Diose, ja' ti Dios cu'untique. Ja' chach'umbeic smantal stuc”, ti xchie. Hech ts'ibabil ―xchi ti Jesuse, xut ti pucuje. 


text:
<pb/>Patil ti totil pucuje laj yic' batel ti Jerusalén ti Jesuse. Te laj yic' batel ti templo. Ti totil pucuje c'ot sva'an ti mero joltemplo ti Jesuse. Hech laj yalbe: ―Mi ho'ot Snich'onot ti Diose, teno aba yalel li'i. 


text:
Chastsacot ti sc'ob ti xch'ul abate chayic' batel yu'un hech mu xyaj avacan ti ton, xchi ts'ibabil ―x'utat ti Jesuse. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Mi ti jten jba yalel li'i, ti jpasbe proval yo'nton ti Diose yu'un ti jq'uel mi chiscoltaun. Hech ts'ibabil ti sc'op ti Diose: “Mu me xapasbe proval yo'nton ti Cajvaltic Diose, ja' ti Dios cu'untique”, xchi ts'ibabil ―x'utat ti totil pucuje yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>C'alal laj yo'nton ti totil pucuje ti muc xch'un ti Jesuse, hech ibat ti totil pucuje. Ti totil pucuje tsmala mi oy lec tiempo xu' tspasbe proval yo'nton ti Jesuse yan vuelta. Ja' sc'opilal ti lic xchol sc'op Dios te ti Galilea ti Jesuse (Mt. 4:12‑17; Mr. 1:14‑15) 


text:
<pb/>Ti Jesuse isut batel ti Galilea. Jelaven sp'ijil ti Jesuse ti sventa ti Ch'ul Espíritue, hech yu'un ipuc sc'opilal ti sjoylejal balumil ti c'usi lec laj spas ti Jesuse. 


text:
Ichanubtasvan te ti temploetic yu'un ti judioetique. Lec sc'opilal yu'un scotol crixchanoetic. Ja' sc'opilal ti muc spasat ti muc' ti Jesuse te ti Nazaret (Mt. 13:53‑58; Mr. 6:1‑6) 


text:
<pb/>Ic'ot ti Nazaret ti Jesuse, ja' ti bu ich'ie. Ti yorail chcux yo'ntonic ti judioetique te ibat ti templo uc. Nopen cha'i ti hech chbatilan ti templo ti Jesuse ti yorail chcux yo'ntonic. Te ti yut templo laj sva'an sba ti Jesuse yu'un tsc'an tsq'uel sc'op Dios. 


text:
Hech lic ac'batuc ti sun ti Isaíase, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose. Laj sjam ti hune, laj sta yo' bu hech ts'ibabil:<pb/> 


text:
Ventaimbilun yu'un ti Ch'ul Espíritue, ja' yu'un ti Cajvaltic Diose.<pb/>Laj xa st'ujun yu'un ti jcholbe ti lequil ach' c'ope ti much'utic uts sbaique.<pb/>Laj xa stacun talel yu'un ti jmuc'ubtasbe yo'ntonic ti much'utic chich'ic mule,<br/>yu'un chcalbe ya'yic c'u che'el chcolic ti much'utic chucbilic yu'un mulile,<br/>c'u che'el chjam satic ti much'utic ma'satetique,<br/>c'u che'el chcolic ti libre ti much'utic chich'ic vocole.<pb/> 


text:
Laj xa stacun talel uc yu'un ti jcholbe sc'opilal ti tsta yorail ti ch-ic'atic ti stojol ti Cajvaltic Diose, xchi laj sq'uel ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj sbal ti sc'op Diose, ja' laj yac'be ti abate, hech inaqui te ti stojol scotolic. Scotol ti much'utic te oyic ti yut templo laj sq'uelilambeic sat ti Jesuse. 


text:
Ti Jesuse hech lic yalbe ya'yic: ―Ti ora to ic'ot xa ti pasel ti hech ts'ibabil ti sun ti Diose ti laj xa ava'yique ―xchi. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Jesuse lec sc'opilal yu'unic scotolic. Ich'ay yo'ntonic yu'un ti jelaven yutsil ti sc'ope laj ya'yique. Hech laj yalbe sbaic: ―Ja' snich'on ti José li'to. ¿Mi mu hechuc? ―xut sbaic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Hech chlic avalbucun hech chaj c'u che'el oy chalic: “Ho'ot jpoxtavanejot, poxtao aba atuc, hech chlic jch'untutic”, ti xchiique, xavutucun. Ja' hech sjam ti chac'an ti jpas li' ti jlumaltique ti c'u che'el laj xa ava'yic ti ihu' cu'un te ti jteclum Capernaume yu'un hech chlic ach'unic chacuyique ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech laj yalbe uc: ―Melel ti c'usi chacalbeique, buc no'ox chbat j'alc'op yu'un ti Diose ja' tspasat ti muc'. Ja' no'ox te ti slumal ja' mu spasat ti muc'. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, c'alal i'ay li' ti balumile ti Elíase, o'lol xchanibal habil muc xac' ho' li' ti balumile. Scotol crixchanoetic itsacatic ti vi'nal. Ep me'on antsetic xchi'inojic ti jchi'iltique, ho'ucutic ti yelnich'onucutic ti Israele. 


text:
Ti Elíase muc xbat te ti stojol ti me'on antsetique, ja' ti jchi'iltique. Ja' itacat batel ti stojol ti jun yanlum me'on ants te ti jteclum Sarepta ti nopol xil sbaic xchi'uc ti jteclum Sidone. 


text:
C'alal i'ay li' ti balumile ti Eliseoe, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose, ep ti jchi'iltique tsacbilic ti c'a'el chamel. Mi junuc muc xcoltaat ti jchi'iltique yu'un ti hech oy xchamelique. Ja' no'ox icoltaat ti Naamane, ja' ti yanlum vinic ti liquem tal ti Siriae ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>C'alal laj ya'ibeic sc'op ti Jesuse hech yu'un ti judioetique ti te stsoboj sbaic te ti temploe, xtec'tun no'ox i'ilinic. 


text:
Laj yiq'uic loq'uel ti jteclum. Te meltsambil ti c'alvits ti jteclume, hech yu'un laj yiq'uic batel ti jolvits yu'un tsc'an tstenic yalel ti ch'en. 


text:
Hech yu'un ti Jesuse c'alal te oy ti jolvits i'ech' ti o'lol ti crixchanoetique, hech ibat. Ja' sc'opilal ti iloq'uesbat pucuj ti yo'nton jun vinic (Mr. 1:21‑28) 


text:
<pb/>Ti Jesuse iyal batel ti jteclum Capernaum te ti estado Galilea. C'alal ic'ot sc'ac'alil chcux yo'ntonic ti judioetique, ti Jesuse i'och ti templo yu'unique xchi'uc ti yajchanc'opetique. Te ichanubtasvan ti Jesuse. 


text:
Ich'ay yo'ntonic ti crixchanoetique yu'un ti c'usi laj yac' ti chanel ti Jesuse yu'un ichanubtasvan hech chaj c'u che'el ti much'u tsots yabtel yich'oje. 


text:
Hech laj yal: ―Mu xavilbajinuntutic. Mu aventauntutic, Jesús, ho'ot liquemot tal ti Nazarete. ¿Mi yu'un tal amiluntutic? Chacojtiquin. Ho'ot Snich'onot ti Diose, ho'ot mu'yuc amul ―xut. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj spajes ti pucujetique ti hech xch'amunojbe ye ti vinique, hech laj yalbe: ―Anchanic, loc'anic tal ti yo'nton ti vinique ―xut. Yip no'ox ip'aj ti lum ti vinique yu'un ti pucuje, hech iloq'uic tal ti yo'nton ti vinique. Mi jutuc muc xyaj ti vinique. 


text:
Scotolic ich'ay yo'ntonic, hech laj sjac'be sbaic: ―¿Much'u li' talem li'to? Oy sp'ijil, xu' yu'un tspas ti mantal ti pucujetique. Ch'umbil smantal yu'unic chavil ―xut sbaic ti crixchanoetique. 


text:
<pb/>Ipuc sc'opilal ti hech laj spas ti Jesuse. Ipuc ti scotol jteclumetic te ti sjoylejal ti Capernaume. Ja' sc'opilal ti ichop ti sme' ti yajnil ti Simone (Mt. 8:14‑15; Mr. 1:29‑31) 


text:
<pb/>C'alal iloc' ti templo ti Jesuse, te chbat ti sna ti Simone. Te oy ti sna ti sme' ti yajnil ti Simone. Oy sc'ac'al sbec'tal. Hech lic sc'ambeic vocol ti Jesuse ti ac'o scolta ti antse. 


text:
Ti Jesuse inopej batel ti yo' bu metsel ti antse, laj yal mantal ac'o lamajuc ti sc'ac'ale. Ti ora ilamaj ti sc'ac'ale. Ti ora ilic ti antse, lic mac'linvanuc. Ja' sc'opilal ti ep ti much'utic icol ti chamel yu'un ti Jesuse 


text:
<pb/>C'alal chmal xa ti c'ac'ale, i'ic'atic talel ti stojol ti Jesuse scotol ti much'utic tsacbilic ti chamel, c'uc no'ox chamel yich'ojique. Ti Jesuse laj yac' sc'ob laj yac'be ti sjolic jujun, hech icolic yu'un. 


text:
Ep iloc' pucuj ti yo'ntonic. Oy tsots ic'opoj ti pucujetique c'alal iloq'uique. Hech laj yalic: ―Ho'ot Snich'onot ti Diose ―xchiic. Hech yu'un ti Jesuse laj spas ti mantal ti yan pucujetique yu'un mu me xc'opojic yu'un laj yojtiquinic ti ja' ti Jcoltavaneje. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj xchol ti sc'op Diose te ti estado Galilea (Mr. 1:35‑39) 


text:
<pb/>Ti yoc'omal c'alal isacub ti osile, iloc' batel ti Jesuse, ibat ti yo' bu xocol balumil. Isa'at yu'un ti judioetique. C'alal c'ot staic, tsc'an tspajesic ti Jesuse yu'un mu me xloc' batel te ti jteclum yu'unique. 


text:
Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Persa chba jcholbe uc ti lequil ach' c'ope ti much'utic te ti yan jteclumetique, yu'un ac'o sna'ic uc ti tsc'an tsventaimbe yo'ntonic crixchanoetic ti Diose. Ja' yu'un ti talemun li'to ―xchi. 


text:
Hech yu'un ti yan c'ac'al te ic'ot ti ti'nab ti Jesuse. Genesaret sbi ti nabe. Inet'van tal ti crixchanoetique yu'un sc'an cha'yic ti sc'op ti Diose. 


text:
Ti Jesuse laj yil te oy chib barcoetic nopol ti'nab. Loq'uemic ti yajval barcoe, ja' ti jtsacchoyetique. Yac'oj sba tsapilanic ti slebique ti jtsacchoyetique. 


text:
Ti Jesuse laj stic' sba ochel ti yut jun barco, ja' ti sbarco ti Simone. Laj yal mantal ti ac'o batuc jutuc ti ba ho' ti barcoe. Ti Jesuse te laj snacan sba ti yut barco. Hech lic xchanubtas ti crixchanoetique ti te stsoboj sbaic te ti ti'ti'nab. 


text:
C'alal laj yo'nton chanubtasvanuc ti Jesuse, hech laj yalbe ti Simone: ―Batic ti bu nat ti ho'e. Te chlic atenic ochel ti yut ho' ti alebique yu'un te chataic ep choy ―xut. 


text:
<pb/>Itac'av ti Simone, hech laj yalbe: ―Maestro, sjunul ac'ubal laj jsa'tutic, muc jtatutic. Yu'un ho'ot amantal, hech yu'un ti jten ochel ti ho' ti jlebe ―xchi. 


text:
<pb/>C'alal hech laj stenic ochel ti ho' ti slebique, ep choy i'ochic ti slebique. C'an tuch'uc ti slebique yu'un lum ep ti choye. 


text:
Hech yu'un laj sjimc'obtaic ti xchi'iltaque ti te tic'ajtic ti yan barcoe yu'un ac'o tal coltavanuc. Hech italic. Inoj ti choy ti chib barcoetique. C'an ch'ayuc ochel ti yut ho' ti barcoetique yu'un ol ti yicatse. 


text:
C'alal laj yil ti Simon Pedroe ti hech inoj ti choy ti barcoetique, laj squejan sba ti stojol ti Jesuse. Hech laj yalbe: ―Más lec mi chaq'uej aba ti jtojol, Cajval, yu'un ho'on jmulavilun ―xchi. 


text:
<pb/>Yu'un ep ti jyalel ti choy ti laj stsaquique hech yu'un toj xi'el ic'ot ti Simone xchi'uc ti xchi'iltaque. 


text:
Hech yo'ntonic uc ti Jacoboe xchi'uc ti Juane, ja' ti xnich'nab ti Zebedeoe ti ja' chchi'in sbaic ti abtel xchi'uc ti Simone. Ti Jesuse hech laj yalbe ti Simone: ―Mu me xaxi'. Ti jel avabtel. Chba asa'bun tal crixchanoetic ―x'utat yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>C'alal ic'otic ti ti'nab, iloq'uic ti barco. Hech laj scomesic scotol ti c'utic oy yu'unique. Ja' laj sts'acliic batel ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti ichop yu'un ti Jesuse ti much'u yich'oj c'a'el chamele (Mt. 8:1‑4; Mr. 1:40‑45) 


text:
<pb/>C'alal te oy ti jun jteclum ti Jesuse, ital jun judio vinic. Tsacbil ti c'a'el chamel ti vinique. C'alal laj yil ti Jesuse ti vinique, tal spatan sba ti stojol ti Jesuse, lic yalbe vocol. Hech laj yalbe: ―Cajval, mi chac'ane, xu' chichop avu'un ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj yac' sc'ob laj yac'be ti sjol ti vinique. Hech laj yalbe: ―Hechuc, chopan ―xut. Ti ora ichop ti vinique ti c'a'el chamel yich'oje. 


text:
Ti Jesuse hech laj yalbe: ―A'yo me ava'i, mu me much'u chavalbe ya'i. Batan, ba ac'o aba ti q'uelel ti stojol ti palee. Ac'bo smoton ti Diose hech chaj c'u che'el laj yal ti Moisese. Hech tsna'ic ti jchi'iltique ti nacol xae ―xut. 


text:
<pb/>Más ipuc batel sc'opilal ti Jesuse. Ep crixchanoetic laj stsob sbaic tal yu'un sc'an cha'ibeic sc'op, yu'un tsc'anic ti chchop ti xchamelique. 


text:
Ti Jesuse laj sq'uej sba batel ti bu xocol balumil. Te ba sc'opon Dios. Ja' sc'opilal ti ichop yu'un ti Jesuse ti much'u sicuben yacane (Mt. 9:1‑8; Mr. 2:1‑12) 


text:
<pb/>Ti yan c'ac'al c'alal yac'oj sba chchanubtasvan ti Jesuse, te nacajtic uc fariseoetic xchi'uc ti xchi'iltac ti ichanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Te cha'ibeic sc'op uc ti Jesuse. Ti totiletique ja' talemic ti jujun biq'uit jteclum te ti estado Galilea xchi'uc ti estado Judea. Oy talemic uc ti muc'ta jteclum Jerusalén. Ti Jesuse i'ac'bat ep sp'ijil yu'un ti Cajvaltic Diose yu'un hech icol yu'un ti jchameletique. 


text:
Oy judio viniquetic laj yiq'uic tal ti stojol ti Jesuse jun jchamel vinic. Sicuben yacan ti vinique. Laj spasilanic preva mi xu' chjelavic ochel ti stojol ti crixchanoetique yu'un hech chc'ot smetsanic ti stojol ti Jesuse te ti yut na. 


text:
Yu'un mu xu' ch-ochic ti yut na yu'un te humajtic ti crixchanoetique, hech yu'un imuic ti jolna yu'un pamal ti jolnae. Hech yu'un lic stotsic ti texa yu'un hech xu' tstiq'uic ochel yu'un hech xu' tsliquic yalel xchi'uc spop ti jchamele ti sicuben yacane. Hech chc'ot ti stojol ti Jesuse ti jchamele. 


text:
Yu'un ti hech ic'ot ti stojol ti Jesuse ti jchamele, hech laj yil ti Jesuse ti chch'unique, hech yu'un laj yalbe ti jchamele: ―Tote, ch'ayem xa amul ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti fariseoetique hech laj yal ti yo'ntonic: “Ja' ti vinic li'to, Dios tscuy sba. Mu'yuc much'u yan xu' chixch'aybucutic jmultic. Ja' no'ox stuc ti Diose”, xchi xc'opojic ti yo'ntonic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sna' ti hech yac'oj sba chc'opojic ti yo'ntonique hech yu'un hech laj yalbe: ―¿C'u yu'un ti mu lecuc chc'opoj avo'ntonic? 


text:
Melel much'uuc no'ox xu' chal ti “ch'ayem xa amul”, xu' xchi. Much'uuc no'ox xu' chal uc ti “lican, xanavan”, xu' xchi. Ja' tsc'an chaq'uel ti much'u hech chc'opoje mi chc'ot ti pasel yu'un hech chaj c'u che'el chal. 


text:
Laj xa cal ti ch'ayem xa smul hech yu'un q'uelo c'usi ti jpas ti ora to yu'un hech chana' ti melel ti ho'on ti jch'ay mulil li' ti balumile, ho'on ti co'ol crixchanoucutique ―xut. Ti Jesuse hech laj yalbe ti jchamele: ―Ho'ot chacalbe, lican, balo batel apop, batan ti ana ―xut ti jchamele, xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti ora ilic ti jchamele. Hech laj yilic scotolic. Laj sbal ti spope, hech ibat ti sna yac'oj sba chalbe vocol ti Diose batel. 


text:
C'alal laj sq'uelic ti hech ic'ot ti pasele, ich'ay yo'ntonic ti judioetique. Lic yalbeic vocol ti Diose yu'un ti hech ic'ot ti pasele. Yu'un ti ich'ay yo'ntonique, hech lic yalbe sbaic: ―Mu'yuc bu quilojtic hech hech chaj c'u che'el laj quiltic nax ―xut sbaic. Ja' sc'opilal ti i'ic'at ti Mateoe yu'un ti Jesuse (Mt. 9:9‑13; Mr. 2:13‑17) 


text:
<pb/>Patil iloc' batel ti Jesuse. Te oy jun jtsobpatan, Leví sbi. Ja' Mateo sbi ti jc'optique. Te nacal yac'oj sba tstsob patan laj yil ti Jesuse. Hech yu'un hech laj yalbe: ―Chi'inun batel ―xut ti jtsobpatane ja' ti batem yo'nton chlo'lavan ti taq'uine. 


text:
<pb/>Patil ti Levie laj yac' ve'elil hech yu'un laj yic' ti ve'el ti Jesuse te ti sna. Te xchi'inoj ti mesa ti Jesuse ep xchi'iltac ti Levie ti co'ol jtsobpatanetic xchi'uque, xchi'uc yantic. 


text:
Ti much'utic chchanubtasvan ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti fariseoetique hech lic yalbe ti yajchanc'opetic ti Jesuse: ―Mu xtun ti chachi'inic ti ve'el jtsobpatanetic xchi'uc yan jp'ajmantaletic ―xchiic. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Ti much'utic lec oyique mu yu'unuc tsc'anic jun jpoxtavanej yu'un lec oyic. Ja' no'ox tsc'anic jpoxtavanej ti much'utic jchameletique. 


text:
Ja' no'ox hech uc ma'uc tal jcolta ti much'utic ti jun yo'nton ti stojol ti Diose. Ja' tal quic' ti jtojol ti much'utic mu junuc yo'nton ti stojol ti Diose yu'un ac'o sutes yo'ntonic ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti ijac'bat ti Jesuse c'u yu'un mu xipan sbaic ti yajchanc'opetique (Mt. 9:14‑17; Mr. 2:18‑22) 


text:
<pb/>Hech lic sjac'beic: ―Ti yajchanc'opetic ti Juane ep vuelta chipan sbaic tsc'oponic Dios. Hech tspasic uc ti cajchanc'optutique, ho'ontutic ti fariseountutique. ¿C'u yu'un mu hechuc tspasic uc ti avajchanc'opetique? Ja'uque mu xipan sbaic ―x'utat ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Ti much'utic tspasic q'uin sventa nupunele, ¡bu c'amba yipan sbaic c'alal te to xchi'inojic ti much'u chnupune! 


text:
Hech yu'un ti mu xipan sbaic ti cajchanc'op ti ora to. Ja'to mi ic'ot yorail chismilucun ti cajcontrae, ja'to chlic yich'ic mul, chlic yipan sbaic ti cajchanc'ope ―xut. 


text:
<pb/>Ti Jesuse lic yalbe lo'il. Oy sjam ti lo'il ti laj yalbee. Hech laj yalbe: ―Scotol ti much'u chixch'umbun ti jc'ope persa tscomes ti c'u che'el xch'unoj ono'oxe, ja' ti poco c'ope. Persa ja' chch'un ti ach' c'ope. Hech chaj c'u che'el ti much'u tspac'an ti bu lajem ti sc'u'e, mu yu'unuc tstuch' loq'uel jun pedazo ti ach' sc'u'e yu'un hech tspac'an ti poco c'u'il yu'une. Taca hechuc tspase yu'un hovil yu'un jomol chcom ti ach' c'u'il yu'une. Yu'un ti ach' poc' xchi'uc ti poco c'u'ile mu snupin. 


text:
Hech chaj c'u che'el mu'yuc much'u tspul ach' vino ti yac'oj sba chyijube ti bu poco nucul ti spulobil vinoe. Mi hech tspase, chjat ti nucule. Lástima chmal scotol ti vinoe. J'ech'el mu xa xtun ti nucule. 


text:
Ti much'u yuch'oj xa ti poco vinoe mu sc'an xuch' ti ora ti ach' vinoe yu'un chal: “Ja' lec stuc ti poco vinoe”, xchi ―xchi ti Jesuse.<pb/>


text:
Ti yan c'ac'al i'ech'ic ti Jesuse xchi'uc ti yajchanc'opetique ti bu ts'umbil trigo. Ja' sc'ac'alil chcux yo'ntonic scotolic c'alal te i'ech'ic. Ti yajchanc'opetique laj stuch'ic jutuc trigo laj sju'ic laj sc'uxic. 


text:
I'ilat yu'un ti fariseoetique. Hech yu'un ti fariseoetique lic yalbeic: ―¿C'u yu'un ti hech chap'ajic mantal? Yu'un ja' sc'ac'alil ti jcux co'ntontic ti ora to ―x'utatic. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Ti ho'oxuque aq'uelojic xa ti sun ti Diose ti c'usi laj spas ti Davide c'alal itsacat ti vi'nal xchi'uc ti much'utic xchi'inojique. 


text:
Ja' i'och ti templo yu'un ti Diose. Laj sve' ti caxlan vaje te ti ba mesa te ti stojol ti Diose. Manchuc mi yaloj ti Diose ti stuquic no'ox tsve'ic ti paleetique, laj sve' ti Davide xchi'uc ti xchi'iltaque. Mu'yuc smulic yu'un hech laj spasic ―xut. 


text:
<pb/>Hech lic yal uc ti Jesuse: ―Ho'on jventainoj ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontique, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. Ho'on chcal ti c'usi stac' pasel ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti ichop ti sc'ob ti vinique ti sicuben sc'obe (Mt. 12:9‑14; Mr. 3:1‑6) 


text:
<pb/>Ti yan c'ac'al, ja' yorail uc ti chcux yo'ntonic ti judioetique, i'och ti templo yu'unic ti Jesuse. Te ichanubtasvan. Te oy jun vinic, sicuben ti sbats'ic'obe. 


text:
Te oy uc cha'vo' oxvo' ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti fariseoetique. Te tsq'uelilanic ti Jesuse mi chcoltavan ti sc'ac'alil chcux yo'ntonic. Yu'un tsc'an tsa'beic smul ti Jesuse. 


text:
Ti Jesuse laj sna' ti hech snopoj ti yo'ntonique, hech yu'un laj yalbe ti vinic ti sicuben sc'obe: ―La' va'ano aba li' ti jtojol ―xut. Hech te tal sva'an sba ti vinique. 


text:
Hech yu'un ti Jesuse laj yalbe ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti fariseoetique: ―Oy c'usi chajac'be. Ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontic, ¿mi stac' ti jpastic ti c'usi leque, mi stac' ti jpastic ti c'usi chopole? ¿Mi stac' ti chijcoltavane, mi stac' ti chijmilvane? ―xut. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sq'uelbe satic scotolic ti te nacajtique. Hech lic yalbe ti jchamele: ―Xach'o ac'ob ―xut. Ti ora ichop ti sc'obe. Laj xach' ti sc'obe. 


text:
Xtec'tun no'ox i'ilinic. Hech lic comon snopic ti c'u chutic ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti lajchavo'ic ti it'ujatic yu'un ti Jesuse yu'un ch-och ti yajchanc'op (Mt. 10:1‑4; Mr. 3:13‑19) 


text:
<pb/>Ja' yorail iloc' batel ti Jesuse, imu batel ti vits, te ba sc'opon Dios. Sjunul ac'ubal icom te tsc'opon ti Diose. 


text:
C'alal isacub xa ti osile, laj yic' tal ti stojol scotol ti much'utic tsts'acliat yu'une. Hech yu'un lic st'uj lajchavo' yu'un ja' tsventain comel yu'un ti xcholel ti sc'ope. Ja' jcholc'opetic ic'ot sbiic. 


text:
Ja' laj st'uj ti Simone, ja' ti Pedro laj yac'be sbie, xchi'uc ti yits'ine, ja' ti Andrese. Xchi'uc ti Jacoboe, xchi'uc ti Juane, xchi'uc ti Felipee, xchi'uc ti Bartolomee. 


text:
Xchi'uc ti Mateoe, xchi'uc ti Tomase, xchi'uc yan Jacobo, ja' ti snich'on ti Alfeoe, xchi'uc yan Simón, ja' ti laj xchi'in ti zeloteetic ono'oxe. Yu'un ti zeloteetic sbiique ja' yu'un ti toyol yo'ntonic mu sc'an ch-ochic ti mozoil yu'un ti romaetique. 


text:
Xchi'uc ti Judase, ja' ti yermano ti Jacoboe, xchi'uc ti yan Judas, ja' ti Judas Iscariotee, ja' ti laj yac' entrecal ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj xcholbe sc'op Dios ep crixchanoetic (Mt. 4:23‑25) 


text:
<pb/>Iyal tal ti vits xchi'uc ti yajchanc'opetique ti Jesuse xchi'uc ti jayvo' ichi'inat c'alal i'ay ti vits. Te c'o sva'an sbaic ti bu stenlejal xchi'uc ti yajchanc'opetique. Hech yu'un te c'ot staic ti much'u yan tsts'acliat yu'une xchi'uc yan ep crixchanoetic. Talemic ti estado Judea xchi'uc ti jteclum Jerusalén xchi'uc ti chib jteclum Tiro xchi'uc Sidón, ja' ti te oyic ti ti'ti'nabe. Tal ya'ibeic sc'op ti Jesuse. Italic uc yu'un ac'o chopuc ti xchamelique. 


text:
Scotol ti crixchanoetique sc'an tspiquic ti Jesuse yu'un oy sp'ijil yu'un icol yu'un scotol. Ja' sc'opilal ti much'utic chich'ic bendicione xchi'uc ti much'utic chich'ic vocole (Mt. 5:1‑12) 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sq'uelbe satic ti yajchanc'opetique xchi'uc scotol ti crixchanoetic ti te stsoboj sbaique, hech lic yalbe: ―Ho'oxuc ti mu'yuc c'usi oy avu'unique chavich'ic bendición. Ja' chasventaimboxuc avo'ntonic ti Diose. 


text:
<pb/>’Ho'oxuc ti chavi'najic ti ora to chavich'ic bendición. Ja' chanojesbat avo'ntonic. ’Ho'oxuc ti cha'oq'uic ti ora to chavich'ic bendición. Ti yan c'ac'al chatse'inic. 


text:
<pb/>’Ho'oxuc ti chayilintaoxuc ti crixchanoetique, ti mu sc'an ti chachi'inique, ti chayutoxuque, ti chaslabanoxuque ti jventa ho'on ti co'ol crixchanoucutique, chavich'ic bendición. 


text:
C'alal hech chc'ot ti pasel, mu me xavich'ic mul. Nichimuc me avo'ntonic yu'un. A'yo me ava'yic, cha'ac'batic ep atojolic ti vinajel. Hech ono'ox i'ilbajinvanic ti statamolic ti vo'one lume. Ja' laj yilbajinic ti j'alc'opetic ti vo'one. 


text:
<pb/>’Ja'uc ti ho'oxuc ti jc'ulejoxuque chavich'ic vocol. Yu'un oy xa avu'unic ti c'utic tsc'an ti avo'ntonique, hech yu'un mu'yuc xa c'usi yan chac'anic. 


text:
<pb/>’Ho'oxuc ti noj ach'utic ti ora to chavich'ic vocol. Ti yan c'ac'al mu xa xmuc'ub avo'ntonic. ’Ho'oxuc ti chatse'inic ti ora to chavich'ic vocol. Ti yan c'ac'al chavich'ic mul, cha'oq'uic. 


text:
<pb/>’Chavich'ic vocol mi yu'un lec c'otem ac'opilalic yu'un scotol crixchanoetic. Ja' ti statamolic ti vo'one lume ja' lec laj yilic ti nopbilal j'alc'opetique ti vo'one. Ja' sc'opilal c'uxubinic ti avajcontraique, xchi (Mt. 5:38‑48, 7:12) 


text:
<pb/>’Ho'oxuc ti chava'ibun jc'op ti ora to hech chacalbeic. C'uxubino ti avajcontraique. Ac'o ti q'uelel yutsil avo'ntonic ti stojol ti much'utic chayilintaoxuque. 


text:
C'ambeic bendición ti stojol ti much'u chayixtalc'optaoxuque. C'opombeic Dios ti stojolic ti much'utic chayilbajinoxuque. 


text:
Mi oy much'u chasmajot ti jech asate yu'un oy amul tscuy, ac'o smajot ti xcha'jechel uc. Mi oy much'u chaspojbot achij yu'un oy amul ti stojol tscuy, ac'o yich' batel ac'u' uc. 


text:
Mi oy c'usi chasc'ambote yu'un oy amul tscuy, ac'bo batel. Mi oy much'u chaspojbot ti c'usi oy avu'une yu'un oy amul ti stojol tscuy, mu xa me xba ac'ambe sut tal. 


text:
<pb/>’Mi ja' no'ox chac'uxubinic ti much'u chaxc'uxubinoxuque, ¡bu ba tojuc ti c'usi chanope! Yu'un co'ol chapasic xchi'uc scotol ti much'utic ti c'utic chopol tspasique ti ja' no'ox chc'uxubinic ti much'u chc'uxubinatic yu'une. 


text:
Mi ja' no'ox lec chapasbeic ti much'u lec chaspasboxuque, ¡bu ba tojuc ti c'usi chanope! Yu'un co'ol chapasic xchi'uc scotol ti much'utic ti c'utic chopol tspasique. 


text:
Mi ja' no'ox chavac'be xq'uex ataq'uin ti much'u chasutesbot xchi'uc sjol, ¡bu ba tojuc ti c'usi chanope! Yu'un co'ol chapasic xchi'uc scotol ti much'utic ti c'utic chopol tspasique ti chac' ti q'uexel staq'uin yu'un oy xa ep sjol c'alal tsutesbat tal. 


text:
Hech yu'un c'uxubinic ti avajcontraique, pasic ti c'usi leque, ac'o ti q'uexel ti ataq'uine, mu me xac'ambeic sjol. Hech cha'ac'batic ep atojolic, hech chavaq'uic ti q'uelel ti yol snich'onoxuc ti Diose ti te oy ti vinajele. Yu'un ti Diose chc'uxubin uc ti much'utic “hocol aval” mu xutic ti Diose, ja' ti much'utic chopol yo'ntonique. 


text:
Hech yu'un c'uxubinvananic hech chaj c'u che'el chc'uxubinvan ti Jtotique. Ja' sc'opilal mu me xasa'beic smul yan, xchi (Mt. 7:1‑5) 


text:
<pb/>’Mu me xasa'beic smul yan hech mu xc'ot yich'bot ac'opic. Mu me xatic'beic smul yan, hech mu xc'ot tic'batucot amulic. Oyuc me perdón ti avo'ntonic hech chapasbatic perdón uc. 


text:
Ac'bo smoton yan hech chavich'ic amotonic uc. Más ech'em to cha'ac'batic avich'ic ti ho'oxuque. Hech chaj c'u che'el ti much'u ts'acal chac', lec nojem asta tsbusq'uij xa, ja' hech chavich'ic. Mi mu ts'acaluc chavac' ho'oti hech mu ts'acaluc cha'ac'bat yu'un ti Diose ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech laj yal lo'il ti Jesuse. Oy sjam ti lo'il ti laj yalbee. Hech laj yal: ―Ti much'u ma'sate ¿mi xu' tstojobtas ti yan ma'sate? ¿Mi mu co'oluc chp'ajic yalel ti ch'en? 


text:
Mu tsotsuc yabtel yich'oj ti much'u ochem ti jchanc'ope. Ja' yich'oj tsots yabtel ti yajmaestroe. Mi ts'acal laj xchan ti jchanc'ope, hech co'ol chc'ot xchi'uc ti yajmaestroe. Hech yu'un ja' tsc'an ti chat'uj lec much'u chats'acli. 


text:
Hech yu'un chavalbe ti avermanoe: “Mu me xapas hech”, xavut. Ho'oti mu xavil ti yac'oj sba chapas ep ho'oti. Jlo'lavanejot. Ja' jbael chacomes scotol ho'oti hech patil xu' chacolta ti ac'o scomes ti bu jutuc no'ox chjelave ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti c'u x'elan ti sat ti te'e hech chavojtiquinic ti te'e, xchi (Mt. 7:17‑20; 12:34‑35) 


text:
<pb/>’Ti lequil te'e puru lec sat chac'. Ti bu mu xtun ti te'e puru mu xtun ti sat chaq'ue. Mu scap sbaic. 


text:
Yu'un ti c'u x'elan ti sat ti te'e hech chavojtiquinic ti te'e. Hech chaj c'u che'el mu xata durazno ti ch'ix, mu xata manzana ti bu tomal ch'ix, ja' no'ox hech mu xata c'usi lec ti stojol nopbilal j'alc'opetic. 


text:
Ti much'u lec yo'ntone ja' chloc' ti ye ti c'usi lec snopoj ti yo'ntone. Ti much'u chopol yo'ntone ja' chloc' ti ye ti c'usi chopol ono'ox snopoj ti yo'ntone. Yu'un ti c'usi chnoj ti co'ntontique ja' ta ono'ox chloc' ti quetic. Ja' sc'opilal ti cha'vo' viniquetic ti c'u che'el laj spas snaique (Mt. 7:24‑27) 


text:
Scotol ti much'u chtal ti jtojol ti chiya'ibun jc'ope ti chch'un ti c'usi chcalbee, chacalbe c'u x'elan. 


text:
Ja' hech chaj c'u che'el jun vinic ti laj smeltsan sna ti ba ton. Jbael nat laj sjem ti lume asta laj sta ti tone. Te laj sliques ti ba ton ti cementoe. Hech c'alal ital ho', hech inoj ti uc'ume, c'ot smaj sba ti spatpat sna ti ho'e. Muc xbut'q'uij ti snae yu'un lec meltsambil ti ba ton. 


text:
Ti much'u chiya'ibun jc'ope, mi mu spas ti c'utic chcale, ja' hech chaj c'u che'el jun vinic ti laj smeltsan sna ti lum no'ox, muc xac' cemento. Hech c'alal ital ho', hech inoj ti uc'ume, c'ot smaj sba te ti nae. Toj but'q'uijel o ―xchi ti Jesuse.<pb/>


text:
C'alal laj yo'nton laj sc'opon ti crixchanoetique ti te ch-a'ibat sc'op te ti yoc vits, i'och ti yut Capernaum ti Jesuse. 


text:
Te nacal ti Capernaum jun capitan soldado. Ja' liquem tal ti Roma ti capitan soldadoe. Oy jun smozo lum ep c'ux ti yo'nton. Ja' tsacbil ti chamel ti smozo lume. Ta xa xcham xa. 


text:
Hech yu'un c'alal laj ya'ibe sc'opilal ti Jesuse ti capitan soldadoe, laj stac batel cha'vo' oxvo' ti moletic yu'un ti judioetique yu'un ac'o ba sc'ambeic vocol ti Jesuse yu'un ac'o tal coltabatuc ti smozoe. 


text:
Hech ibatic ti stojol ti Jesuse. Hech c'ot yalbeic vocol: ―Ja' lec mi chacolta ti capitan soldadoe. Ja' lec mi chac'uxubin. 


text:
Yu'un c'ux chijya'yucutic jcotoltic. Laj yac' staq'uin hech imeltsaj ti templo cu'untutic li'to ―xchiic ti moletique, xut ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Jesuse laj xchi'in batel ti moletique. C'alal jutuc xa sc'an chc'otic ti bu sna ti capitan soldadoe, hech yu'un ti capitan soldadoe laj stac talel ti much'u lec chil sba xchi'uque yu'un ac'o tal spajes ti Jesuse. Hech hul yalbe: ―Tote, mu me xavac' avocol yu'un hech laj yalbun tal sc'op ti capitan soldadoe: “Mu'yuc tsots cabtel yu'un ja' chtal ti jna. 


text:
Yu'un ho'oni quich'oj mantal. Ti jpas ti mantal soldadoetic. Chcalbe ti june: Batan, chcut. Chbat. Chcalbe ti yane: La', chcut. Chtal. Chcalbe ti jmozoe: Paso li'to, chcut. Tspas, xchi ital sc'op” ―xchiic. 


text:
<pb/>C'alal laj ya'i ti Jesuse, nichim no'ox yo'nton yu'un ti hech laj yal tal ti capitan soldadoe. Ti Jesuse laj sjoyp'in sba, hech laj yalbe ti crixchanoetic te xchi'inoje: ―Chacalbeic, mu to bu jtaoj mi junuc hech ti jchi'iltique ti hech chch'un hech chaj c'u che'el chch'un ti capitan soldadoe ―xut. 


text:
<pb/>Ti much'utic tacbilic tale hech isutic batel ti sna ti capitan soldadoe. Lec xa oy c'ot staic ti smozo ti capitan soldadoe, ja' ti jchamele. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj xcha'cusesbe yol jun me'on ants te ti jteclum Naín 


text:
<pb/>Patil ibat ti Jesuse ti jun muc'ta jteclum, Naín sbi. Laj xchi'in batel ti yajchanc'opetique xchi'uc ep yan crixchanoetic. 


text:
C'alal ic'otic ti ti'macte'ton yu'un ti jteclume, te q'uechbil ital jun ánima. Jun no'ox yol ti antse, ja' ti q'uechbil tale. Ja' me'on ants. Ep xchi'il ti antse ja' ti much'utic te nacajtic ti jteclume. 


text:
<pb/>Inopej batel ti Jesuse. Laj spicbe ti stenelte'e yo' bu cajal ti ánimae. Hech laj sva'an sbaic ti jcuch ánimaetique. Ti Jesuse hech laj yalbe ti ánimae: ―Querem, chacalbe, lican ―xut. 


text:
Toj xi'el ic'otic scotolic. Ilequilc'opojic yu'un ti Diose. Hech laj yalbe sbaic: ―Tsots yabtel staoj ti jchi'iltique. Ja' totil j'alc'op yu'un ti Diose ―xut sbaic. ―Tacbil tal yu'un ti Diose yu'un chiscoltaucutic, ho'ucutic ti t'ujbilucutic yu'une ―xut sbaic uc. 


text:
<pb/>Hech ipuc sc'opilal ti Jesuse ti scotol estado Judea xchi'uc ti sjoylejal ti xoconxocon ti Judeae. Ja' sc'opilal ti Juane ti laj stac batel ti yajchanc'opetique ti stojol ti Jesuse (Mt. 11:2‑19) 


text:
<pb/>Ti yajchanc'opetic ti Juane ba xcholbeic ya'i ti Juane scotol ti c'usi yac'oj sba tspas ti Jesuse. 


text:
Hech yu'un ti Juane laj yic' tal cha'vo' yajchanc'opetic. Hech laj yalbe: ―Ba jac'bo ti Jesuse: “¿Mi ho'ot ono'ox ti Cristoote ti sc'opilal chatale, mi ti jmalatutic yan?” xavut ―xchi ti Juane. 


text:
<pb/>Hech yu'un c'alal italic ti stojol ti Jesuse, hech laj yalbeic: ―Tacbiluntutic tal yu'un ti Juane, ja' ti j'ac' ich'ho'e, yu'un oy c'usi sc'an chasjac'be. ¿Mi ho'ot ono'ox ti Cristoote ti ac'opilal chatale, mi ti jmalatutic yan? xchi ital sc'op ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse te yac'oj sba tscolta ep jchameletic c'ot staic. Tslamantasbe xchamel ti much'utic yaloj sba chin ti sbec'talique. Tsloq'uesbe pucujetic ti yo'ntonic yan, tsjambe satic yan. 


text:
Hech yu'un itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Ba albo ya'i ti Juane scotol ti c'usi avilojique, ti c'usi ava'yojique. “Chc'ot xa sat ma'satetic. Chanav xa mecanetic. Ichop xa xchamel ti much'u c'a'el ono'ox cha'yique. Cha'i xa c'op ti much'u maquem ono'ox xchiquinique. Icha'cuxi xa ánimaetic. Icholbatic xa ti lequil ach' c'ope ti me'onetique. 


text:
Jun no'ox yutsil ti much'u mu xchibaj yo'nton ti jtojole, xchi ti Jesuse”, xavut ti Juane ―x'utatic yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>C'alal isutic batel ti viniquetique ti itacatic talel yu'un ti Juane, hech yu'un lic yalbe ti crixchanoetique ti Jesuse, ja' sc'opilal ti Juane: ―Ti much'u ay aq'uelic te ti xocol balumile chana'ic ti ma'uc ti much'u chib ti c'usi tsnope hech chaj c'u che'el ti tsisan cotstique ti buc no'ox chjimat yu'un ti iq'ue. 


text:
Laj avilic ti ma'uc ti much'u tslap lec sc'u' spoc' ti c'alal na'ayique. Yu'un ti much'utic tslap lec sc'u' spoq'uique te nacajtic ti sna ajvaliletic. Mu'yuc palta cha'yic yu'un scotol oy yu'unic. 


text:
Laj ana'ic ti ja' j'alc'op yu'un Dios ti c'alal laj aq'uelique. Chacalbeic, jelaven sc'opilal stuc ti Juane ti laj aq'uelique, jutuc no'ox sc'opilal ti yan j'alc'opetic yu'un ti Diose. 


text:
Ja' ti Juane ti hech ts'ibabil sc'opilale:<pb/>Ja' chbaej avu'un ti j'alc'op ti jtac batele.<pb/>Ja' tscajmeltsambe yo'ntonic yu'un hech chaxch'umbot ac'op, ti xchi ono'oxe. Ja' sc'opilal ti Juane. 


text:
Chacalbeic, scotol ti much'u anem li' ti balumile mu'yuc much'u hech tsots yabtel yich'oj hech chaj c'u che'el ti Juane, ja' ti j'ac' ich'ho'e. Pero ti much'u ti chventaimbat yo'nton o yu'un ti Diose, manchuc mi mu'yuc tsots yabtel chich', ja' más ep bendición yich'oj. Ti Juane ja' muc xich' ep bendición ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Yu'un scotol ti crixchanoetique xchi'uc ti jtsobpatanetic uque, c'alal laj ya'ibeic sc'op ti Juane, laj xch'unic ti toj ti smantal ti Diose, hech lic yich'ic ho' yu'un ti Juane. 


text:
Ja'uc ti fariseoetique xchi'uc ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique muc xich'ic ho' yu'un ti Juane, yu'un mu'yuc sc'opilal ti yo'ntonic ti hech smantal ti Diose. 


text:
Ho'oxuque hech chaj c'u che'el ololetic nacajtic ti plaza ti hech chalbeic ti xchi'iltaque: “Laj xa coq'uesantutic aj ava'yic, muc xa'ac'otajic”, x'utatic. Chtac'av ti xchi'iltaque: “C'alal ni'oc'tutic, ho'oxuque muc xavich'ic mul”, xut sbaic. 


text:
Yu'un c'alal ital ti Juane, muc xaxchi'inoxuc ti ve'el. Hech lic avalic: “Oy pucuj ti yo'nton”, xachiic. Ja' sc'opilal ti Juane. 


text:
C'alal nital ho'oni ti co'ol crixchanoucutic uque, laj jchi'inoxuc ti ve'el. Hech lic avalic: “Q'uelo avil, scotol c'ac'al chve', chuch' vino. Lec tsc'opon sbaic xchi'uc jtsobpatanetic xchi'uc yan jp'ajmantaletic”, xachiic. 


text:
Ti ja'uc laj yac'boxuc ap'ijilic ti Diose ti ja' jelaven sp'ijil stuque, hech laj apasucuntutic ti muc' ti hechuque. Hech laj ana'ic ti ac'biluntutic jp'ijiltutic yu'un ti Diose ti hechuque ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti i'och ti sna jun fariseo, Simón sbi 


text:
<pb/>Oy jun fariseo laj yic' batel ti sna ti Jesuse yu'un te ba ve'uc xchi'uc. Hech i'och ti sna ti fariseoe ti Jesuse. Ti snaclebique vayebal x'elan. Te ba xup'an sbaic yu'un hech tsta sve'elic te ti mesa. Hech yu'un ti Jesuse te ba xup'an sba bu nopol mesa. 


text:
Oy jun jmulavil ants te ti jteclum. Ja' laj ya'i ti te chve' ti sna ti fariseoe ti Jesuse. Hech yu'un laj yich' tal perfume ti jarro. Pasbil ti alabastroton ti sjarroe. 


text:
Ti antse c'ot va'luc ti spat ti Jesuse te nopol yacan. Lic oc'uc. Lic spocbe yacan ti Jesuse ti ya'lel sat. Lic scusbe ti stsotsil sjol. Laj sbuts'be yacan, laj smalbe ti yacan ti perfumee. 


text:
C'alal laj sq'uel ti fariseoe, ja' ti much'u laj yic' ochel ti sna ti Jesuse, hech laj yal ti yo'nton: “Ti ja'uc bats'i j'alc'op yu'un ti Diose ti vinic li'to, sna' ti jmulavil ti ants li'to ti hechuque”, xchi ti yo'nton ti fariseoe. 


text:
Ti Jesuse hech lic yalbe ti fariseoe: ―Simón, oy c'usi chacalbe ―xut. ―¿C'usi chavalbun? Maestro ―xchi xtac'av ti Simone. 


text:
<pb/>Hech lic yal ti Jesuse: ―Oy jun vinic ich'amumbat staq'uin. Hech yu'un oy cha'vo' viniquetic ich'amumbat yu'un ti staq'uine. Ti june ho'ob ciento denariotaq'uin laj xq'uex. Ti june lajuneb yoxvinic laj xq'uex. 


text:
Mu'yuc staq'uinic hech yu'un mu xa xu' tsutes ti yilique, hech yu'un ich'aybat ti yilic yu'un ti yajval taq'uine. Hech yu'un ¿c'usi chanop? ¿Much'u lum c'ux ti yo'nton ti vinique? ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Itac'av ti Simone, hech laj yalbe: ―Ja' van ti much'u ep yil ich'aybate ―xchi. I'albat yu'un ti Jesuse: ―Melel ti c'usi chavale ―xchi. 


text:
<pb/>Hech yu'un laj sjoyp'in sba ti Jesuse. Laj sq'uel ti antse. Hech lic yalbe ti Simone: ―Q'uelo ti ants li'to. C'alal ni'och ti ana, muc xavac'bun ho' yu'un ti jpoc cacan. Ti ants li'to laj spocbun cacan ti ya'lel sat. Laj scusbun ti stsotsil sjol. 


text:
Ho'oti muc xabuts'un. Ti ants li'to muc spajes sba chisbuts'bun ti cacane asta c'alal nihul asta ti ora to chavil. 


text:
Hech yu'un chacalbe, manchuc mi ep smul ti antse, tana ch'ayem xa ti smule yu'un lum c'uxun chiya'i. Ti much'u jutuc no'ox smul laj jch'aybe tscuye, jutuc no'ox c'uxun chiya'i ―x'utat ti Simone. 


text:
<pb/>Ti much'utic te xchi'inojic ti mesa ti Jesuse, hech laj yalbe sbaic: ―¿Much'u li'to ti xu' yu'un chch'ay mulil uc scuyoj sba? ―xut sbaic. Ja' sc'opilal ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe ti antse: ―Yu'un oy xch'unojel avo'nton hech yu'un nacol xa. Junuc me avo'nton batan ―xut.<pb/>


text:
Patil ixanav batel ti Jesuse ti scotol jteclumetic xchi'uc coloniaetic. Yac'oj sba chchol ti lequil ach' c'ope, ja' ti tsc'an chisventaimbucutic co'ntontic ti Diose. Xchi'inoj batel ti lajchavo' yajchanc'opetique. 


text:
Xchi'inoj uc cha'vo' oxvo' antsetic. Oy iloq'uesbat pucuj ti yo'ntonic yu'un ti Jesuse, oy ichop ti xchamele yu'un ti Jesuse. Ja' te xchi'inoj ti jun ants María sbi, ja' ti liquem tal ti jteclum Magdalae, ja' ti iloq'uesbat hucvo' pucuj ti yo'ntone. 


text:
Te xchi'inoj uc ti Juanae, ja' ti yajnil ti Chuzae. Ti Chuzae ja' yich'oj yabtel te ti sna ti ajvalile, ja' ti Herodese. Te xchi'inoj uc ti Susanae xchi'uc ep yan antsetic ti laj smac'linic ti Jesuse. Stuquic laj yaq'uic ti ve'elil ti antsetique. Ja' ti lo'il yu'un ti much'u ba svaj strigoe (Mt. 13:1‑9; Mr. 4:1‑9) 


text:
<pb/>Ep no'ox laj stsob sbaic tal ti stojol ti Jesuse ti judioetique. Oy talemic ti jujun jteclum. Hech yu'un ti Jesuse lic yalbe lo'il. Oy sjam ti lo'il ti laj yale: 


text:
<pb/>―Oy much'u ba sts'un strigo. C'alal laj svaj ti strigoe, oy ic'ot sat strigo ti be. Ch-ech' teq'uilanatuc. Patil ital mutetic, tal stamic. 


text:
Oy ic'ot sat strigo ti lequil lum. Lec ich'i. Lec laj yac' sat. Ho'vinic ti p'ej laj yac' sat ―xchi. C'alal hech laj yal ti Jesuse, tsots ic'opoj. Hech laj yal: ―Nopilanic lec hech chaj c'u che'el laj xa calboxuc ―xchi. Ja' sventail ti hech chal lo'il ti Jesuse (Mt. 13:10‑17; Mr. 4:10‑12) 


text:
<pb/>Hech ijac'bat yu'un ti yajchanc'opetique: ―¿C'usi sjam ti lo'il ti hech laj avalbun jcotoltutique? ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Ti ho'oxuque ac'biloxuc ana'ic ti c'u che'el tsventaimbe yo'ntonic crixchanoetic ti Diose. Mu to oyuc much'u yan hech ya'yojic hech chaj c'u che'el ti ho'oxuque. Ti yantique ja' no'ox cha'i ti lo'ile. Hovil ti chililanique, mu ono'ox xch'unic. Hovil ti cha'ilanique, mu ono'ox xc'ot ti yo'ntonic. Hech yu'un ti ja' no'ox chcalbe lo'il. Ja' sc'opilal ti laj yalbe sjam ti slo'ile ti Jesuse (Mt. 13:18‑23; Mr. 4:13‑20) 


text:
<pb/>’A'yo me ava'yic c'usi sjam ti lo'ile ti laj calboxuque. Ti sat strigo ti vinique, ja' señail ti sc'op ti Diose. 


text:
Ti sat strigoe ti ic'ot ti bee ja' señail ti much'u cha'ibe sc'op ti Diose. C'alal laj ya'yique, mu'yuc sc'opilal ti yo'ntonic hech yu'un hech xu' laj sloq'ues ti pucuje, naca me xch'unic hech chcolic. 


text:
Ti sat strigoe ti ic'ot ti bu tontique ja' señail ti much'u ti ora no'ox chch'un c'alal cha'ibe sc'op ti Diose. Nichim no'ox yo'nton yu'un laj xch'un. Mu'yuc yibil ya'yel. J'oc' no'ox te oy ti yo'nton. Muc xcom ti yo'nton. Mi chich' vocol, ti ora no'ox chchibaj yo'nton. 


text:
Ti sat strigoe ti ic'ot ti bu ch'ixtique ja' señail ti much'u batem ti yo'nton ti c'usi oy li' ti balumile, xchi'uc ti c'usi oy yu'une, xchi'uc ti c'usi lec cha'i ti sbec'talique. Hech muc satin ti sc'op ti Diose te ti yo'nton. 


text:
Ti sat strigoe ti ic'ot ti bu lequil lume ja' señail ti much'u lec cha'i ti sc'op ti Diose, jun yo'nton tsc'an chch'un. Hech yu'un j'ech'el chac' ti yo'nton ti sc'op ti Diose. Ja' chac' persa yu'un tsatin ti yo'nton ti sc'op ti Diose. Ja' ti lo'il ti tstsan stoje (Mr. 4:21‑25) 


text:
<pb/>’Yu'un ti jtsantic jtojtic, mu yu'unuc ti jmactic ti poquet, mu yu'unuc chcac'tic ti yolon jvayebtic. Ja' yu'un chcac'tic ti xcuxabbil toj hech chac' squeval ti stojol scotol ti much'utic ch-ochic ti jnatique. 


text:
Ja' no'ox hech scotol ti c'utic chajchanubtasoxuc atuquic ti ora to oy ti aventaic ti jamal chavalic ti yan c'ac'al. 


text:
<pb/>’Hech yu'un a'ibo sjam ti c'utic chacalbeique. Yu'un scotol ti much'u chch'un ti c'usi chcalbee ja' ch-ac'bat sna' yan. Ti much'u mu xch'un ti c'usi chcalbee mu'yuc xa c'usi ch-ac'bat sna' yan. Ti c'u yepal sna' tscuye ja' chpojbat ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti yamal sc'opilal laj ya'i ti sme'e ti yits'inabtaque ti Jesuse (Mt. 12:46‑50; Mr. 3:31‑35) 


text:
<pb/>Ital ti sme' ti Jesuse xchi'uc ti yits'inabtaque. Yu'un te humajtic ti crixchanoetique te ti stojol ti Jesuse te ti yut na, mu spas tstaic ti c'oponel ti Jesuse. 


text:
Oy much'u tal yalbe ti Jesuse: ―Te va'ajtic ti fuera ti ame'e xchi'uc ti avits'inabtaque. Sc'an chasc'oponot ―x'utat. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Ja' jme', ja' quits'inab c'otemic avi jayvo'ic li'to ti tspasic ti c'utic tsc'an ti Diose ti cha'yique ―xchi. Ja' sc'opilal ti ipaj yu'un ti Jesuse ti iq'ue xchi'uc ti nabe (Mt. 8:23‑27; Mr. 4:35‑41) 


text:
<pb/>Ti yan c'ac'al i'och ti barco ti Jesuse. Laj xchi'in ochel ti barco ti yajchanc'opetique. Hech lic yalbe: ―Batic ti jech nab ―xut. Hech ibatic. 


text:
C'alal yac'oj sba chanavic batel ti ba nab xchi'uc ti barcoe, ivay ti Jesuse. Tsots ital ic'. Lic nicuc ti jyalel ti nabe, hech lic syuques sba, c'ot smaj sba ti barco hech its'itilan ochel ti ho'e ti yut barco asta i'epaj ti ho' te ti yut barco. Hech yu'un i'alub ti barcoe. Hech yu'un c'an ch'ayuc ochel ti yut ho'. 


text:
Ti yajchanc'opetique laj stijic ti Jesuse. Hech laj yalbeic: ―Maestro, chijch'ay xa ti ho' ―xutic. Ilic ti Jesuse, laj spajes ti iq'ue xchi'uc ti nabe. Hech ipaj yu'un ti iq'ue xchi'uc ti nabe. Hech ilamaj scotol. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―¿C'u sapas xchi'uc ti xch'unojel avo'ntonique? ¿C'u yu'un chaxi'ic? ―xut. Hech ich'ay yo'ntonic ti yajchanc'opetique. Hech laj yalbe sbaic: ―¿Much'u ti vinic li'to ti ich'umbat smantal yu'un ti iq'ue xchi'uc ti nabe? Ti ora no'ox ipaj yu'une ―xut sbaic. Ja' sc'opilal ti iloq'uesbat pucuj ti yo'nton jun Gadara vinic (Mt. 8:28‑34; Mr. 5:1‑20) 


text:
<pb/>Hech ic'otic ti jteclum Gadara te ti jech nab. Te iloq'uic ti barco. Ti Galileae te icom ti jech nab yu'unic. 


text:
C'alal j'oc' to no'ox chanav batel ti Jesuse, te laj snup ti be jun judio vinic loq'uem tal ti jteclum. Ep c'ac'al oy pucujetic ti yo'nton. Mu'yuc sc'u', mu'yuc sna. Ti bu chba ac'atuc ti ánimae ja' te snainoj. Yu'un ch'enetic jombil ti ton ti bu ch-ac'at ti ánimaetique te ti campo santo yu'unique. 


text:
C'alal laj yil ti Jesuse ti vinique, tsots i'avan, tal spatan sba ti lum ti stojol ti Jesuse. Tsots ic'opoj, hech laj yalbe: ―Mu aventaucun, Jesús, ho'ot Snich'onot ti Diose ti te oy ti vinajele. Avocoluc mu me xavilbajinun ―xchi. 


text:
<pb/>Ti c'alal lic spatan sba ti lum ti vinique, laj xa spas ti mantal ti pucujetique ti Jesuse. Laj xa yal ti ac'o loc'uc ti yo'nton ti vinique ti pucujetique. Yu'un oy xa ep c'ac'al ti hech i'ilbajinat yu'un. Ti vinique chchuquilanat ti cadenataq'uin yu'un mu me xmajvan. Ixojbat ti sc'ob ixojbat ti yacan yu'un hech ichucat. Manchuc mi pasbil ti taq'uin yu'un chchucat, laj stuch'ilan. Hech i'iq'uilanat batel ti xocol balumil yu'un ti pucujetique. 


text:
Ti Jesuse hech lic sjac'be: ―¿C'usi abi? ―xut. Hech itac'av: ―Lejionun, yu'un epuntutic li' ochemuntutic ti yo'nton ―xchi. 


text:
<pb/>Ti pucujetique laj yalbeic vocol ti Jesuse ti mu me xtacatic sutel te ti xab ti bu oyic ono'oxe, ti mu p'isbiluc snatile. 


text:
Te oy ep chitometic, te tsa' sve'elic te ti c'alc'alvits. Ti pucujetique laj yalbeic vocol ti Jesuse ti ac'o ac'atuc ochel ti yo'ntonic ti chitometique. ―Te batanic ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti pucujetique hech iloq'uic tal ti yo'nton ti vinique. Hech ba stic' sbaic ti yo'nton ti chitometique. Ti chitometique scotolic anil ba sten sbaic yalel ti ch'en hech i'ochic ti nab. Te laj sjiq'uic ho'. Te icham o scotol. 


text:
<pb/>C'alal laj yil ti jchabiejchitometique ti hech ic'ot ti pasele, ijatavic batel. Oy i'ochic batel ti jteclum, oy ibatic ti vits. Scotol ba xcholic ti c'u che'el ilecub ti vinique, ti c'u che'el icham ti xchitomique. 


text:
Hech yu'un scotol ti judioetique tal sq'uelic ti c'usi ic'ot ti pasele. Te italic ti yo' bu oy ti Jesuse. Te laj yilic ti xchi'ile ti iloq'uesbat ep pucuj ti yo'ntone, te xa nacal ti bu nopol yacan ti Jesuse, slapoj xa sc'u' spoc', tsna' xa balumil. Ixi'ic yu'un. 


text:
Icholbat ya'yic yu'un ti much'utic laj yilique ti c'u che'el icoltaat ti xchi'ilique ti oy ono'ox pucujetic ti yo'ntone. 


text:
Hech yu'un scotol ti judioetique ti te nacajtic ti Gadarae laj yalbeic vocol ti Jesuse yu'un ac'o loc'uc batel ti slumalic, yu'un ep ixi'ic. Hech yu'un laj stic' sba ti barco ti Jesuse, isut batel. 


text:
Ti vinic ti iloq'uesbat ti pucujetic ti yo'ntone hech laj yalbe vocol ti Jesuse: ―Chajchi'in batel ―xut. Ti Jesuse laj stac sutel, hech laj yalbe batel: 


text:
<pb/>―Batan ti ana, ba cholbo ya'i ti avuts avalaltaque ti c'u che'el laj xa scoltaot ti Diose ―x'utat yu'un ti Jesuse. Hech ibat ti vinique, hech ba spuc te ti jteclum yu'une ti c'u che'el icoltaat yu'un ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti icha'cuxi ti stseb ti Jairoe, ti icol uc ti antse ti laj spicbe sc'u' ti Jesuse (Mt. 9:18‑26; Mr. 5:21‑43) 


text:
<pb/>C'alal isut batel ti Jesuse, te chmalaat yu'un ep judioetic te ti jech nab. Nichim no'ox yo'ntonic ti crixchanoetique ti isut xa tale. 


text:
Hech yu'un ital ti stojol ti Jesuse jun judio vinic, Jairo sbi. Ja' yabtel chal mantal te ti templo yu'unique. Tal spatan sba ti lum te ti stojol ti Jesuse. Laj yalbe vocol yu'un ac'o batuc ti sna. 


text:
Yu'un chcham xa ti stsebe. Jun no'ox ti snich'one, ja' ti tsebe ti yich'oj lajcheb habile. Laj xch'un batel ti Jesuse. C'alal ixanav batel yu'un chbat ti sna ti Jairoe, inet'at ti Jesuse yu'un ti crixchanoetique. 


text:
<pb/>Te xchi'uc ti crixchanoetique jun ants. Lajcheb habil tsacbil ti chamel ti antse. Ch'ich' cha'i. I'ech' xa yo'nton ti poxtael yu'un ep jpoxtavanejetic. 


text:
Hech yu'un ti antse inopej tal ti spat ti Jesuse. Tal stsacbe sba sc'u' ti Jesuse. Ti ora ichop xchamel ti antse. 


text:
<pb/>Hech lic yal ti Jesuse: ―¿Much'u laj spicun? ―xchi. ―Mu ho'ucun ―xchiic scotolic. Hech yu'un ti Pedroe hech laj yalbe: ―Maestro, yu'un cacalot ti o'lol yu'un ti crixchanoetique, hech yu'un ja' chasnet'ot ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yal: ―Oy much'u laj spicun yu'un laj ca'i ti iloc' jutuc ti jp'ijile ―xchi. 


text:
<pb/>Hech yu'un c'alal laj yil ti antse ti laj xa sna' ti Jesuse ti hech laj spase, toj xi'el ic'ot. Hech yu'un tal spatan sba ti lum ti stojol ti Jesuse. Jamal laj yalbe ti c'usi sventail ti laj spique. ―Yu'un ti hech laj jpase, hech nicol avu'un ti ora ―xchi. Te yabinoj scotol ti crixchanoetique. 


text:
Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Nich'on, colemot xa yu'un laj ach'un ti xu' cu'une. Jun avo'nton batan ―xut. 


text:
<pb/>C'alal yac'oj sba chc'opoj ti Jesuse, ti ora ihul jun vinic. Ja' te iloc' tal ti sna ti Jairoe, ja' ti oy yabtel te ti temploe. Hech hul yal: ―Icham xa ti anich'one. Mu xavac'be yan svocol ti Maestroe ―x'utat. 


text:
<pb/>Laj ya'i ti Jesuse, hech lic yalbe ti Jairoe: ―Mu me xaxi'. Ch'uno ti chcol ti anich'one ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse ic'ot te ti sna ti Jairoe, ja' ti oy yabtel te ti temploe. I'och ti yut sna. Mu laj sc'an ti mi chchi'inat ochel ep, ja' no'ox stuc ti Pedroe xchi'uc ti Jacoboe xchi'uc ti Juane xchi'uc ti stot sme' ti tsebe. 


text:
Te oyic much'utic ch-oq'uic, xlaquetic no'ox. Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Mu me xa'oq'uic. Mu chamenuc ti tsebe. Vayal no'ox ―xchi. 


text:
<pb/>Yu'un ti hech laj yal ti Jesuse, ep ilabanat yu'un ti crixchanoetique yu'un laj sna'ic ti icham xa ti tsebe. 


text:
Ich'ay yo'ntonic ti stot sme' ti tsebe. Ti Jesuse laj spas ti mantal ti mu me much'u chalbe ti hech laj xa spase.<pb/>


text:
Ti Jesuse laj yic' tal ti stojol ti lajchavo' yajchanc'opetique. Ja' i'ac'bat sp'ijilic yu'un tsloq'uesbeic pucujetic ti yo'nton ti crixchanoetique. Ja' i'ac'bat sp'ijilic uc yu'un chcol yu'unic scotol jchameletic. 


text:
Itacatic batel yu'un ac'o ba xcholbe sc'opilal ti tsc'an chventaimbat yo'ntonic yu'un ti Diose, yu'un tscolta jchameletic uc. 


text:
<pb/>Hech laj yalbe: ―Mu me xavich'ic batel c'usi chtun avu'unic ti be, mi anabte', mi anuti', mi ave'el, mi ataq'uin. Mu me xavich'ic batel cha'lic ac'u'. 


text:
Ti bu jteclumal ti mu xayic'ot ochel ti sna mi junuc, c'alal chaloq'uic batel ti slumal, ta me xalilinic comel stanil avacanic. Ti stanil avacanique ja' señail ti icom ti sventaic yu'un muc xaspasoxuc ti muq'ue ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech iloq'uic batel. Xmelmun ixanavic batel ti scotol coloniaetic. Laj xcholbe ya'yic ti lequil ach' c'ope scotolic. Buc no'ox laj staic jchameletic laj scoltaic. Ja' sc'opilal ti Juane mi yu'un icha'cuxi yan vuelta (Mt. 14:1‑12; Mr. 6:14‑29) 


text:
<pb/>Ti gobernador te ti Galileae, ja' ti Herodese, laj ya'i ti c'usi yac'oj sba spas ti Jesuse. Ep ilo'laj yo'nton yu'un oy much'u laj yalic: ―Ja' ti Juane icha'cuxi loq'uel ti ch'en ―xchiic. 


text:
<pb/>Oy laj yalic: ―Ital xa ti Elíase ―xchiic. Oy laj yalic: ―Ja' jun j'alc'op ti vo'one icha'cuxi loq'uel ti ch'en ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Herodese hech laj yal: ―Ho'on laj jc'oc'be sjol ti Juane. ¿Much'u nixtoc ti lec sc'opilal yu'un scotol crixchanoetic? ―xchi. Hech yu'un tsc'an tsq'uel ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti ho'mil viniquetic laj smac'lin ti Jesuse (Mt. 14:13‑21; Mr. 6:30‑44; Jn. 6:1‑14) 


text:
<pb/>C'alal isutic tal ti jcholc'opetique ti itacatic batel yu'une, hul yalbeic ya'i ti Jesuse scotol ti c'utic ihu' yu'unic laj spasique. Ti Jesuse laj sq'uej sbaic batel xchi'uc. Laj yic' batel ti bu xocol balumil nopol xil sbaic xchi'uc ti jteclum Betsaidae. 


text:
C'alal laj ya'yic ti crixchanoetique ti bu chbatique, te ba sa'ic asta laj staic. Ti Jesuse lec laj yil ti c'alal ic'otic ti crixchanoetique hech lic xcholbe ya'yic sc'opilal ti tsc'an chventaimbat yo'ntonic yu'un ti Diose. Laj scolta ti jchameletique. 


text:
<pb/>C'alal ich'ay xa ti c'ac'ale, ti lajchavo'ique hech lic yalbeic ti Jesuse: ―Taco batel ti jchi'iltique, ac'o batuc ti coloniaetic o parajeetic li' nopole. Ac'o ba xch'amun snaic, ac'o ba sman sve'elic yu'un xocol balumil li'to ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Ac'bo sve'elic ho'oxuque ―xut. Hech itac'avic: ―Ja' no'ox ho'ob muc'tic caxlan vaj xchi'uc cha'cot choy quich'ojtutic. O ¿mi yu'un ho'ontutic chba jmambetutic tal sve'elic? ―xchiic. 


text:
<pb/>Oy ho'mil viniquetic ti te stsoboj sbaique. Parte ti antsetique, parte ti ololetique. Hech yu'un ti Jesuse laj yalbe ti yajchanc'opetique: ―Ac'o yic' sbaic lajlajuneb yoxvinic ti vo' ti crixchanoetique. Hech ac'o nacluc ―xut. 


text:
<pb/>Hech laj yalic mantal ti yajchanc'opetique. Hech lic yic' sbaic lajlajuneb yoxvinic ti vo' ti crixchanoetique, hech inaquiic scotolic. 


text:
Ti Jesuse laj stsac ti ho'ob muc'tic caxlan vaje xchi'uc ti cha'cot choye. Laj sq'uel muel vinajel, hech lic yalbe vocol ti Diose. Laj xet'ilan ti caxlan vaje, laj stuch'ilan ti choye, laj yac'be ti yajchanc'opetique. Ti yajchanc'opetique ba yac'beic ti xchi'iltaque. 


text:
Hech ive'ic scotolic. Ta yutsil inoj xch'utic o. Patil lic stsob ti xet'bile ti tuch'bile yu'un ti Cajvaltique. Icom to sobril lajcheb almud. Ja' sc'opilal ti xch'unoj ti Pedroe ti ac'bil yabtel yu'un ti Diose ti Jesuse (Mt. 16:13‑19; Mr. 8:27‑29) 


text:
<pb/>Ti yan c'ac'al c'alal sq'uejoj sbaic batel xchi'uc ti yajchanc'opetique ti Jesuse, te tsc'opon Dios stuc ti Jesuse. Patil lic sjac'be ti yajchanc'opetique: ―¿Much'uun chiscuyun ti jchi'iltique? ―xut. 


text:
<pb/>Hech itac'avic: ―Oy chalic ti ho'ot Juanot, ja' ti laj yac' ich'ho'e. Oy chalic ti Elíasot. Oy chalic ti ho'ot j'alc'opot ti vo'one ti icha'cuxi xae ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sjac'be: ―Ti ho'oxuque, ¿much'uun chacuyic? ―xut. Itac'av ti Pedroe, hech laj yalbe: ―Ho'ot ti Cristoote, ho'ot t'ujbilot yu'un ti Diose yu'un chacoltauntutic ―xchi. Ja' laj yal sba stuc ti Jesuse ti chmilate (Mt. 16:20‑28; Mr. 8:30‑9:1) 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj spas ti mantal ti yajchanc'opetique: ―Mu me much'u chavalbeic ti ho'on Cristoune ―xutic. 


text:
<pb/>Hech laj yalbe uc: ―Persa ep chquich' vocol, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. Mu xisc'anucun ti moletique xchi'uc ti totil paleetique xchi'uc ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Chismilucun, chicham, patil ti yoxibal c'ac'al chicha'cusesat loq'uel ti ch'en ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe scotol ti crixchanoetique: ―Ti much'u sc'an chists'acliune mu me xc'uxubin sba, ac'o sts'ic vocol jujun c'ac'al hech chaj c'u che'el sts'ic cu'un vocol ho'oni, ac'o sts'acliun. 


text:
Yu'un scotol ti much'u chc'uxubin sbae ja' chch'ay. Scotol ti much'u mu xc'uxubin sbae ho'on ti jventa ja' chcuxi sbatel osil. 


text:
Manchuc mi ihu' avu'un laj avu'uninic scotol ti c'utic oy li' ti balumile, hovil. Ja' ch'ayel chabatic. Ja' no'ox chamil abaic. 


text:
Yu'un scotol ti much'u chq'uexav yu'un chch'un ti jc'ope, hech ono'ox uc “ma'uc jnich'on lume”, xichi, ho'on ti co'ol crixchanoucutique, c'alal chital xchi'uc jqueval jtuc, chital xchi'uc squeval ti Jtot uque, jchi'inoj tal ti ch'ul abatetic yu'une. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, ho'oxuc ti li' va'aloxuc li'to oy mu to chachamic ja'to mi laj xa avilic ti oy chlic ventaimbatuc yo'ntonic crixchanoetic yu'un ti Diose ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti laj sjel sba laj yich' squeval ti Jesuse ti stojol ti yajchanc'opetique (Mt. 17:1‑8; Mr. 9:2‑8) 


text:
<pb/>C'alal i'ech' xa vaxaquib c'ac'al laj yal hech ti Jesuse, laj yic' batel ti vits ti Pedroe xchi'uc ti Juane xchi'uc ti Jacoboe. Te ba sc'opon Dios. 


text:
C'alal yac'oj sba tsc'opon Dios ti Jesuse, ijel ti sat ti Jesuse. Iquevan scotol sc'u'. Sac ti jyalel ic'ot. 


text:
Ti ora ivinaj cha'vo' viniquetic te chlo'lajic xchi'uc ti Jesuse. Ja' ti Moisese xchi'uc ti Elíase. 


text:
Oy squevalic uc ti xcha'va'alique. Ti slo'ilic xchi'uc ti Jesuse ja' sc'opilal ti Jesuse ti c'u che'el chcham te ti Jerusalene, ja' ti c'u che'el yaloj ono'ox ti Diose. 


text:
Ti Pedroe xchi'uc ti xchi'ile samet no'ox cha'yic tsc'an chtal svayelic. Pero laj yaq'uic persa yu'un mu me x'och svayelic. Hech yu'un laj sq'uelbeic squeval ti Jesuse xchi'uc ti cha'vo' viniquetic ti te xchi'inoje. 


text:
C'alal chbatic xa ti xcha'va'alique, ti Pedroe lic yalbe ti Jesuse: ―Maestro, ja' lec ti li'ucutic no'oxe. Ja' lec jpastic oxib nailvomol li'i, jun avu'un, jun yu'un ti Moisese, jun yu'un ti Elíase ―xut. Ti Pedroe mu laj sna' ti c'usi chal. 


text:
C'alal yac'oj sba chc'opoj ti Pedroe, ital toc, imacatic scotolic. Ep ixi'ic yu'un ti c'alal imacatic yu'un ti toque. 


text:
Oy chc'opoj ti toc, ja' ti Diose. Hech laj yal: ―Ja' Jnich'on li'to. Ja' ti lum c'ux ti co'ntone. A'ibo sc'op ―xchi xc'opoj te ti toc. 


text:
<pb/>C'alal laj c'opojuc, stuc xa no'ox te oy ti Jesuse. Ti yajchanc'opetique ep c'ac'al mu'yuc much'u laj yalbe ya'yic ti hech laj yilic stuquique. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj scolta jun querem ti oy pucuj ti yo'ntone (Mt. 17:14‑21; Mr. 9:14‑29) 


text:
Te cacal ti o'lol ti xchi'iltaque jun vinic. Tsots lic c'opojuc. Hech laj yal: ―Maestro, avocoluc chaq'uelbun ti jnich'one. Jun no'ox ti jnich'one, mu'yuc yan. 


text:
Ch-ilbajinat yu'un pucuj. Ti ora no'ox ch-avan. Chtup'bat yic' yu'un, hech chvocan ye, ep chich' vocol. J'oc' no'ox chlecub, chlic yan vuelta. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yal: ―Mu'yuc xch'unojel avo'ntonic chquil. Boliben avo'ntonic ho'oxuc ti li'oyoxuc li' ti balumil ti ora to. Ep xa c'ac'al li' jchi'inojoxuque. Ep c'ac'al jts'icojboxuc sbolil avo'ntonic ―xut ti crixchanoetique―. Ic'o tal ti anich'one ―x'utat ti vinique, xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>C'alal yac'oj sba chnopej tal ti quereme, ip'ajesat ti lum yu'un ti pucuje, itup'bat yic' yu'un. Ti Jesuse laj spajes ti pucuje hech iloc' ti yo'nton ti quereme, hech icol ti quereme. Ti Jesuse laj yic' batel yo' bu ti stote. 


text:
Scotolic ich'ay yo'ntonic yu'un laj yilic ti jelaven sp'ijil ti Diose. Ja' sc'opilal ti yan vuelta laj yal ti Jesuse ti c'u che'el chmilate (Mt. 17:22‑23; Mr. 9:30‑32) C'alal ch'ayem to yo'ntonic ti crixchanoetique yu'un ti hech laj spas lequil abtel ti Jesuse, ti Jesuse hech lic yalbe ti yajchanc'opetique: 


text:
<pb/>―A'yo me ava'yic ti lec ti c'usi chacalbeic ti ora to. Chc'ot ti pasel ti chi'ac'at entrecal ti sc'ob viniquetic, ho'on ti co'ol crixchanoucutique ―xchi. 


text:
<pb/>Muc xa'ibeic sjam ti c'usi i'albatique. Muc x'ac'bat sna'ic hech muc xc'ot ti yo'ntonic. Ixi'ic yu'un tsjaq'uic c'usi sjam ti sc'ope ti c'u che'el i'albatique. Ja' sc'opilal ¿much'u más totil chc'ot cu'untic? xchi tsjac'be sbaic (Mt. 18:1‑5; Mr. 9:33‑37) 


text:
<pb/>Hech lic stsac sbaic ti c'op ti yajchanc'opetique: ―¿Much'u más totil chc'ot cu'untic? ―xut sbaic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sna' ti hech yac'oj sba tsnopic ti yo'ntonique, hech yu'un laj yic' tal ti stojol jun olol. Te laj sva'an ti sts'el. 


text:
Hech laj yalbe ti yajchanc'opetique: ―Scotol ti much'u tspas ti muc' avi olol li'to ho'on ti jventa, ho'on chispasun ti muc' uc. Scotol ti much'u chispasun ti muc' ja' tspas ti muc' uc ti Jtote ti ja' laj stacun talele. Ja' no'ox hech ti ho'oxuque ti much'u más biq'uit chac' sbae, ja' totil chc'ot avu'unic ―xchi. Ja' sc'opilal ti much'u mu cajcontraticuque, ja' jchi'iltic obi, xchi (Mr. 9:38‑40) 


text:
<pb/>Ti Juane hech laj yalbe ti Jesuse: ―Maestro, oy much'u yac'oj sba tsloq'uesbe pucujetic ti yo'ntonic crixchanoetic ti aventa laj quiltutic. Hech yu'un laj jpajestutic yu'un ma'uc jchi'iltic ti abtel ―xchi. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yal: ―Mu me xapajes. Yu'un ti much'u mu cajcontraticuque, ja' jchi'iltic obi ―xchi. Ja' sc'opilal ti c'u che'el laj staq'ui ti Jacoboe xchi'uc ti Juane ti Jesuse 


text:
<pb/>C'alal laj sta yorail c'alal po'ot xa ch-ic'at muel ti vinajel ti Jesuse, j'ech'el snopoj ti yo'nton ti chbat ti Jerusalén. 


text:
Oy much'u laj scajtac ech'el yu'un ac'o ba scajch'amun na ac'o xchapan ti bu chc'otique. Hech ibatic. Te ic'otic ti jun colonia yo' bu nacal samariaetic. 


text:
Ti cha'vo' yajchanc'opetique, ja' ti Jacoboe xchi'uc ti Juane, c'alal laj yilic ti mu tabiluc ti nae, hech lic yalbe ti Jesuse: ―Cajval, ¿mi chac'an ti chcaltutic mantal yu'un ac'o yaluc tal c'oc' ti vinajel yu'un hech chtup'ic hech chaj c'u che'el laj spas ti Elíase? ―xutic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sjoyp'in sba, hech laj staq'ui: ―Mu xana'ic much'u sventainojboxuc avo'ntonic yu'un ti hech chavalique. 


text:
Yu'un ho'on ti co'ol crixchanoucutique ma'uc nital yu'un chcac' ch'ayel ac'o batuc ti crixchanoetique. Ja' nital yu'un tal jcolta ―xchi. Hech ibatic ti yan colonia. Ja' sc'opilal ti much'utic tsc'an tsts'acliic ti Jesuse (Mt. 8:19‑22) 


text:
<pb/>C'alal ixanavic batel ti be, hech lic yal jun vinic; laj yalbe ti Jesuse: ―Cajval, buc no'ox chabat chajchi'inot batel ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Oy xch'en ti vete, oy stso'op ti mutetique. Ho'oni ti co'ol crixchanoucutique mu'yuc bu ti jtaan jba ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse lic yalbe ti june: ―Chi'inun batel ―xut. Itac'av: ―Cajval, coltaun batel. Chba jchi'in jtot. Ja'to mi ichame, ja'to chtal jchi'inot ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Ti much'utic jun to chamenic ya'yel yu'un mu sc'an chixch'umbun ti jc'ope, xu' tsmuc sbaic stuquic. Ho'oti batan, ba cholbo sc'opilal ti tsc'an chventaimbat yo'ntonic yu'un ti Diose ti crixchanoetique ―xut. 


text:
<pb/>Oy yan hech laj yal: ―Chajchi'inot, Cajval. Ja' no'ox ac'un batel yu'un chba jc'opon comel scotol ti much'utic te ti jnae ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Mi mu junuc avo'nton chach'umbe smantal ti Diose, hechot hech chaj c'u che'el ti much'u chch'ayilan yo'nton c'alal tsvoc' osil. Mu xtun chbat ti yabtele yu'un mu teuc batem yo'nton. Ja' no'ox hech mi mu teuc batem avo'nton yu'un ti yabtel ti Diose, hech mu spas ti chaspasot ti mantal ti Diose ―xchi ti Jesuse.<pb/>


text:
Patil laj st'uj yan setenta ti vo' ti Jesuse. Cha'cha'vo' laj scajtac jelavel ti jujun jteclum xchi'uc ti jujun coloniae. Patil te i'ech' ti Jesuse. 


text:
Hech laj yalbe batel: ―Melel ti ep ti much'utic tsc'an cha'yic ti sc'op ti Diose. Mu epuc ti much'u tsc'an chcholbe. Hech chac c'u che'el mi ep ti c'ajoje, mu epuc ti much'u tsc'aje. Hech yu'un c'ambeic vocol ti Diose yu'un ja' Yajval ti abtele yu'un ac'o stac batel yan ti much'u chcholbat ti sc'ope. 


text:
Batanic, chajtacoxuc batel. Hech chaj c'u che'el ti carneroetic chc'ot sta ti bu coyoteetic, ja' hechoxuc ti ho'oxuque. Hech yu'un p'ijanic me. 


text:
Mu me xavich'ic batel ataq'uinic, mu me xavich'ic batel uc ave'elic. Mu me xavich'ic batel yan asempat. Ti much'u chataic ti be mu me haluc chalo'laj xchi'uc. 


text:
Ti na ti bu cha'ic'at ochele te chacomic. Mu me xajelilan anaic. Chave'ic ti c'usi cha'ac'batique. Yu'un ti abate ti ch-abteje ja' ch-ac'bat sve'el. 


text:
Coltao ti jchameletique ti te oyique. Hech chavalbeic: “Laj xa ava'yic ti c'u che'el tspasvan ti mantal ti Diose, laj xa avilic”, xavutic. 


text:
Buc no'ox jteclumal cha'ochic, mi mu xayic'oxuc ochel ti snaique, xanavanic batel ti calletic, hech chavalic batel: 


text:
“Ta me jlilintutic comel ti atojolic ti stanil cacantutique. Ja' señail ti icom ti aventaic yu'un muc xapasucuntutic ti muq'ue. Na'ic me, laj xa ava'yic ti tsc'an chasventaimboxuc avo'ntonic ti Diose”, xavutic comel. 


text:
Chacalbeic, ti c'alal tsta yorail ti chac' castigo ti Diose, ep chich'ic castigo ti much'utic nacajtic ti jteclum yo' bu chalilinic comel ti stanil ti avacanique. Ja' jutuc no'ox chich'ic castigo ti much'utic te nacajtic ti jteclum Sodoma ti vo'one. Ja' sc'opilalic ti oxib jteclumetic ti más ep chich'ic castigoe (Mt. 11:20‑24) 


text:
<pb/>Ta me xich'ic vocol ti jchi'iltic ti te nacajtic ti jteclum Corazín. Ta me xich'ic vocol uc ti jchi'iltic ti te nacajtic ti jteclum Betsaida. Ti yanlum crixchanoetic ti te nacajtic ti vo'one ti jteclum Tiro xchi'uc ti jteclum Sidón, ti lajuc yilic ti jchop o abteletic hech chaj c'u che'el laj xa yilic ti jchi'iltic ti nacajtic ti ora to te ti Corazín xchi'uc ti Betsaidae, laj slapic coxtalpoc', laj sbon sbaic ti stanil c'oc' ti hechuque. Ja' señail ti tsutes yo'ntonic yu'un ti smulique. 


text:
Hech yu'un ti yorail chchapambat sc'opilal yu'un smulic scotol crixchanoetic, yamal castigo chich'ic ti yanlum crixchanoetique ti te nacajtic ti Tiro xchi'uc ti Sidón ti vo'onee. Ja' tsots castigo chich'ic ti jchi'iltique ti te nacajtic ti Corazín xchi'uc ti Betsaida ti ora to. 


text:
Ti jchi'iltic ti te nacajtic ti jteclum Capernaume tscuyic ti más ech'em ch-ac'bat bendición. Mu hechuc, ja' más ech'em ch-ac'batic castigo ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe ti yajchanc'opetique: ―Ti much'u chaspasboxuc ti muc' ti ac'ope ho'on chispasun ti muc' uc. Ti much'u mu xaspasoxuc ti muq'ue ho'on mu xispasun ti muc' uc. Ti much'u mu xispasun ti muq'ue ja' mu spas ti muc' uc ti Jtote ti laj stacun talele ―xchi. Ja' sc'opilal ti isutic xa tal ti setenta ti vo'ique 


text:
<pb/>Nichim no'ox yo'ntonic isutic tal ti setenta ti vo'ique. Hech hul yalbeic: ―Cajval, manchuc mi pucujetic, ho'ot ti aventa ch'umbil jmantaltutic yu'un ―xchiic. 


text:
<pb/>Hech laj yalbe ti Jesuse: ―Hech chaj c'u che'el tselov ti chtil, ti ora no'ox chtup', ja' hech laj quil ilaj yip ti ora ti Satanase. 


text:
A'yo me ava'yic, laj xa cac'boxuc ap'ijilic yu'un hech chatsalic scotol ti yabat ti cajcontratique, ja' ti más mañoso ti jyalele ti tsc'an ti ch'ayel chabatic xchi'uque. Hech chaj c'u che'el chajuyic ti teq'uel tsec xchi'uc chonetic, ja' hech tstsal avu'unic scotol ti cajcontratique. Mu'yuc c'usi xu' chaspasbot ti atojol. 


text:
Mu me ja'uc nichim no'ox avo'ntonic yu'un ti ch'umbil amantalic yu'un ti pucujetique; ja' me nichim no'ox avo'ntonic yu'un ti p'ejambil abiic te ti vinajel ―xchi. Ja' sc'opilal ti nichim no'ox yo'nton ti Jesuse yu'un ti spasojic ti muc' ti Diose (Mt. 11:25‑27; 13:16‑17) 


text:
<pb/>Ti ora nichim no'ox yo'nton ti Jesuse ti sventa ti Ch'ul Espíritue, hech yu'un laj yalbe ti Diose: ―Tote, ho'ot ti ajvalilot yu'un ti vinajele ti balumile, hocol aval ti amacojbe yo'ntonic ti much'utic p'ij yo'ntonic ti scuyoj sbaique, ti much'utic cha'ibeic sjam ti scuyoj sbaique. Hocol aval ti avac'ojbe sna'ic ti much'utic tsc'anic coltael hech chaj c'u che'el tsc'anic coltael ololetic. Lec oy, Tote, yu'un hech avo'nton ti stojolic ―xchi. 


text:
<pb/>Hech lic yalbe uc ti crixchanoetique: ―Scotol yac'ojbun ti jc'ob ti Jtote. Ho'on ti Snich'onune mu'yuc much'u chisna'bun ti co'ntone. Ja' no'ox stuc ti Jtote chisna'bun ti co'ntone. Mu'yuc much'u chna'bat yo'nton ti Jtote. Ja' no'ox jtuc ti Snich'onune ti jna'be yo'nton xchi'uc scotol ti much'utic chcac'be sna'beic yo'nton ti Jtote ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Parte laj sc'opon ti yajchanc'opetique, hech laj yalbe: ―Ho'oxuque yu'un laj xa yac'bot bendición ti Diose hech yu'un chavilic, hech yu'un chava'yic. 


text:
Yu'un chacalbeic. Ep ti j'alc'opetic yu'un ti Diose xchi'uc ep ti ajvaliletique sc'an chilic uc ti c'usi chavilic ti ora to ti ho'oxuque, muc xilic. Sc'an cha'yic uc ti c'usi chava'yic ti ora to ti ho'oxuque, muc xa'yic ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti samariavinic ti ic'uxubinvane 


text:
<pb/>Te xchi'inoj sba xchi'uc jun vinic. Ja' chchanubtasvan ti smantal ti Diose ti scuyoj sbae. Hech lic sva'an sba, lic spasbe proval yo'nton ti Jesuse. Hech laj yalbe: ―Maestro, ¿c'usi chcut yu'un chicuxi sbatel osil? ―xut. 


text:
<pb/>Itac'av ti vinique, hech laj yalbe: ―“C'ux me xava'i ti Cajvaltic Diose, ja' ti Dios cu'untique, xchi'uc scotol avo'nton xchi'uc scotol avip xchi'uc scotol ap'ijil. C'ux me xava'i ti avecinoe hech chaj c'u che'el c'ux chava'i aba”, xchi ti smantal ti Diose ―xchi ti vinique. 


text:
<pb/>Yu'un tsc'an tscolta sba ti vinique, hech yu'un ti hech laj yalbe ti Jesuse: ―Yu'un ti hech chale, ¿much'u ti jvecinoe? ―xchi. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Oy jun jchi'iltic iloc' batel ti Jerusalén, iyal batel ti Jericó. C'alal te chanav batel ti be, laj snup ti be j'eleq'uetic. Hech ipojbat scotol ti c'utic oy yu'une. Imajat yu'unic, iyaj uc. Patil hech ibatic. Chamen x'elan icom yu'unic. 


text:
Te iyal tal ti be jun pale cu'untic. C'alal laj yil ti te metsel ti jchi'iltique, laj sjoy sbe ti palee, ijelav batel. 


text:
Patil ital ti be jun levita, ja' ti oy yabtel te ti templo uque. Ic'ot ti yo' bu metsel ti jchi'iltique. Laj sjoy sbe uc ti levitae, ijelav batel. 


text:
Patil ital ti be jun samariavinic. Ic'ot ti bu metsel ti jchi'iltique. C'alal laj sq'uel ti jchi'iltic ti te metsele, ic'uxubinvan ti samariavinique. 


text:
Inopej batel. Laj spoxtabe ti bu yajeme xchi'uc aceite xchi'uc vino. Laj smac ti poc'. Patil lic yac'be scajlebin ti sburroe, laj yic' batel ti bu ch-ac'at ti loq'uel na. Te laj xchabi. 


text:
Ti yoc'omal c'alal chloc' batel ti samariavinique, laj sloq'ues chib denariotaq'uin, laj yac'be ti yajval nae. Hech laj yalbe comel: “Chabibun me ti vinique. C'alal chisut tal, scotol chajtojbot ti c'utic chlaj avu'une”, xut comel. 


text:
¿C'usi chanop? Ti yoxva'alique ¿much'u laj yac' ti q'uelel ti ja' svecino ti jchi'iltic ti iyajesat comel yu'un ti j'eleq'uetique? ―x'utat ti vinique, xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti vinique: ―Ja' ti much'u ic'uxubinat yu'une ―xchi. Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Ba c'uxubinvanan hech uc ho'oti ―xut. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti ibat ti sna ti Martae xchi'uc ti Maríae 


text:
<pb/>Ixanav batel ti be ti Jesuse. Te ic'ot ti jun colonia. Te i'ic'at ochel ti sna jun ants, Marta sbi ti antse. 


text:
Oy smuc ti Martae, María sbi. Ti Maríae tal snacan sba ti stojol ti Jesuse yu'un tsc'an cha'ibe sc'op. 


text:
Ja'uc ti Martae ja' no'ox batem ti yo'nton tsc'an chmac'linvan. Hech lic tal sva'an sba ti stojol ti Jesuse, hech lic yal: ―Cajval, ¿mi mu'yuc sc'opilal ti avo'nton ti jtuc no'ox cac'oj jba ti jpas ti ve'elile? Yu'un ti jmuque jtuc no'ox chiyac'bun jpas scotol. Albo ac'o scoltaun ―xut. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Marta, scoj ti ep c'utic chapase, hech chlo'laj avo'nton yu'un. Hech mu nichimuc avo'nton. 


text:
Jun no'ox ti bu tsots sc'opilale. Ti Maríae laj xa st'uj ti bu tsots sc'opilale ti mu'yuc much'u chpojbat yu'un ―xut.<pb/>


text:
Ti yan c'ac'al c'alal laj yo'nton laj sc'opon Dios ti Jesuse, hech i'albat yu'un ti jun yajchanc'ope: ―Cajval, chanubtasuntutic ti c'u che'el ti jc'opontutic Dios hech chaj c'u che'el laj xchanubtas ti yajchanc'opetique ti Juane ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe ya'yic: ―C'alal chac'oponic Dios, hech me xavalbeic:<pb/>Jtotic Dios, te oyot ti vinajel, ac'o xajpasotutic ti muc'.<pb/>Ac'o sta yorail chapas mantal atuc li' ti balumile.<pb/>Ac'o c'otuc ti pasel li' ti balumile ti c'usi tsc'an ti avo'ntone hech chaj c'u che'el c'otem ti pasel ti vinajel.<pb/> 


text:
Pasbuntutic perdón yu'un jmultutic hech chaj c'u che'el jpasojbetutic perdón much'u oy smul cu'untutic.<pb/>Mu me xibatutic yo' bu chisujat ti mulil.<pb/>Coltauntutic me, hech mu xistsaluntutic ti mulile, hech chavutic ti stojol ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech laj yalbe ya'yic uc: ―Mi hech chba avalbe jun avecino ti o'lol ac'ubal: “Tote, avocoluc jq'uextic chib oxibuc avot. 


text:
Yu'un ja'to no'ox ihul jun jchi'iltic chcojtiquin. Ech' xch'amun jna yu'un chvay. Mu'yuc c'usi chcac'be sve'”, xavut. 


text:
Hech chtac'av te ti yut sna ti avecinoe: “Mu xu', macal xa ti jnae. Yu'un vayaluntutic xa. Mu xu' chilic yu'un chacac'bot”, xayut. 


text:
Chacalbeic, manchuc mi mu sc'an xayac'bot ti avecinoe, yu'un ti mu xlaj avo'nton chavalilambe vocol hech chlic yac'bot scotol ti c'utic chtun avu'une. 


text:
<pb/>’Ho'oxuque mi chasc'ambe vaj yu'un tsve' ti anich'one, mu tonuc chavac'be. Mi chasc'ambe choy yu'un tsti', mu chonuc chavac'be. 


text:
Ho'oxuque ti mu xtun ti avo'ntonique chana'ic c'usi lec chavac'beic ti anich'nabique. Ja'uc ti Jtotique ti te oy ti vinajele jelaven tsna'. Ja' chac'be ti Ch'ul Espíritue ti much'utic chc'ambat ti stojole ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti sventa ti totil pucuje ja' tsloq'ues pucujetic, xchiic. Ja' sc'opilal ti Jesuse (Mt. 12:22‑30; Mr. 3:19‑27) 


text:
<pb/>Te oy jun vinic ti iloq'uesbat pucuj ti yo'nton yu'un ti Jesuse. Uma' ti vinique scoj ti ochem pucuj ti yo'nton. Hech yu'un c'alal iloc' ti pucuje ti yo'nton ic'opoj ti vinique. Ich'ay yo'ntonic ti crixchanoetique yu'un ti lic c'opojuc ti vinique. 


text:
Oy much'utic laj yalic: ―Ja' tsloq'ues pucujetic ti sventa ti totil pucuje, ja' ti Satanase ―xchiic. 


text:
<pb/>Oy yantic tsc'an tspasbeic proval yo'nton ti Jesuse, hech yu'un hech laj yalbe: ―Maestro, ti jc'antutic chavac'bun jq'ueltutic muc'ta señail yu'un hech ti jna'tutic ti tsots avabtel ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sna' ti c'usi tsnopic ti yo'ntonique, hech yu'un laj yalbe: ―Mi tscontrain sbaic ti much'utic ochemic ti pas mantal ti jun no'ox gobiernoe, chjin ti gobiernoe. Mi tscontrain sbaic ti much'utic jun no'ox snaic, mu xcuxiic ep c'ac'al. 


text:
Mi Satanás tscontrain ti Satanase, mu haluc tspas mantal. Hech chcal yu'un ho'oxuc chavalic ti ja' ti sventa Satanás ti jloq'ues ti pucujetique. 


text:
Ti sventauc ti Satanás ti jloq'ues pucujetic ti ho'one ti chavalique, ¿much'u tsbiiltas c'alal tsloq'ues pucujetic ti avajchanc'opetique? Ho'oxuque mu xtojob avu'unic. Xu' chastojobtasoxuc ti avajchanc'opetique. 


text:
Ja' ti sventa sp'ijil ti Diose ti jloq'ues ti pucujetique hech yu'un li' ti ora to tspas mantal ti Diose. 


text:
<pb/>’Ti much'u c'oc' vinique mi lec xchapanoj sba xchi'uc stuc' yu'un chchabi ti snae, mu'yuc much'u xu' chpojbat ti c'usi oy yu'une. 


text:
Mi chtal tsalatuc yu'un ti much'u ti más to c'oc' vinique, hech xu' chlic pojbatuc ti stuq'ue ti ja' yich'oj sba ti muc' xchi'uque, hech chbat scotol ti c'utic oy yu'une. Ti Satanase hech chaj c'u che'el ti c'oc' vinique. Pero laj xa jtsal ho'oni. Laj xa jpojbe ti sc'ob ti vinique. 


text:
<pb/>’Ti much'u chopol chil ti cabtele ja' chiscontrainun obi. Ja' sc'opilal ti ja' stalel ti pucuje ti chcha'sut tal ti bu ono'ox iloc' batele (Mt. 12:43‑45) 


text:
<pb/>’Ho'oxuc ti li' nacaloxuc ti balumil ti ora to ti chopol avo'ntonique ja' hech chaj c'u che'el jun vinic ti oy pucuj ti yo'nton. Ti c'alal chloc' ti yo'nton chanav batel ti xocol balumil, tsa' bu chnaqui. Mu sta hech yu'un chal: “Chisut batel ti bu ono'ox niloc' talele”, xchi. 


text:
Hech yu'un chba stsob tal hucvo' xchi'iltac, ja' ti much'u ech'em chopole. Te ch-ochic ti yo'nton ti vinique. Te chnaquiic o. Hech chcha'bolib nixtoc ti vinique. Ech'em chbolib ti jyalel ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti much'u chich' bendición ti mero melel 


text:
<pb/>C'alal yac'oj sba chc'opoj ti Jesuse, te oy jun ants ti te tiq'uil ti o'lol ti crixchanoetique. Tsots lic c'opojuc ti antse, hech laj yalbe ti Jesuse: ―Jun no'ox yutsil ti ame'e ti hech laj slicote, ti laj yac'bot achu'e ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Mu hechuc. Ja' jun no'ox yutsil ti much'utic chac' ti yo'ntonic ti sc'op ti Diose ti cha'yique ―xchi. Ja' sc'opilal ti tsc'an tsq'uelbeic señail sp'ijil ti Jesuse ti much'utic chopol yo'ntonique (Mt. 12:38‑42; Mr. 8:12) 


text:
<pb/>C'alal te yac'oj sba stsob sbaic tal más ti crixchanoetique, hech lic yal ti Jesuse: ―Chopol avo'ntonic ho'oxuc ti li'oyoxuc ti balumil ti ora to. Chac'an chaq'uelic señail ti jp'ijile. Mu'yuc c'usi yan cha'ac'bat aq'uelic. Ja' no'ox cha'ac'bat aq'uelic hech chaj c'u che'el ic'ot ti pasel yu'un ti Jonase, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose. 


text:
Hech chaj c'u che'el laj sna'ic ti yanlum crixchanoetique ti te nacajtic ti Nínivee ti tacbil ibat yu'un ti Diose ti Jonase, hech ono'ox uc chlic ana'ic, ho'oxuc ti li'oyoxuc ti balumil ti ora to, ti ho'on tacbilun tal yu'un ti Diose, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
Ti yanlum antse ti i'och ti ajvalil ti balumil te oy ti stojol sur mu'yuc xa smul ch-ilat yu'un ti Diose ti yorail ch-ich'bat sc'op yu'un smulic scotol crixchanoetic. Ja'uc ti ho'oxuque ti li' nacaloxuc ti balumil ti ora to ep amulic cha'ilatic. Yu'un ti antse nom tal ya'ibe sc'op ti Salomone yu'un lum p'ij ti Salomone. Ho'oni ti li' va'alun ti atojolic ti ora to, yu'un jelaven jp'ijil. Mu xac'an xapasucun ti muc'. 


text:
Ti yorail ch-ich'bat sc'op yu'un smulic scotol crixchanoetic mu'yuc xa smulic ch-ilat yu'un ti Diose ti much'utic te nacajtic ti jteclum Nínivee ti vo'one. Ja'uc ti ho'oxuque ti li' nacaloxuc ti balumil ti ora to ep amulic cha'ilatic. Yu'un ti c'alal icholbat ya'yic ti sc'op ti Diose yu'un ti Jonase ti much'utic te nacajtic ti Nínivee, laj sutes yo'ntonic yu'un smulic. Ti Jonase mu tsotsuc yabtel laj yich'. Ho'on más tsots cabtel quich'oj, ho'on ti li' va'alun ti atojolic ti ora to. Mu xac'an chapasbucun ti muc' ti jc'ope. Ja' sc'opilal ti ja' hech chaj c'u che'el lámpara ti jsatique (Mt. 5:15; 6:22‑23) 


text:
<pb/>’Mi atsanoj alámpara muc un chavac' ti ch'en ti yut lum. Muc un chavac' ti yolon almud. Te chavac' ti bu sjoc'ambil. Hech chac' squeval ti stojol scotol ti much'utic ch-ochic tal ti yut ana. 


text:
Hech yu'un mi mu'yuc yoboquil ti yespejoile, lec chac' squeval, hech chquiltic ti c'utic ti jpastique. Mi ep yoboquil ti yespejoile, mu xac' squeval. Hech ic'pulan ti yut jnatique, hech mu xquiltic ti c'utic ti jpastique. Ja' no'ox hech uc ti asatique. Mi lec chavilucun hech ch-och ti avo'ntonic ti jc'ope. Mi mu xtun chavilucun, mu x'och ti avo'ntonic ti jc'ope. Yu'un puru mulil oy ti avo'ntonique. 


text:
Hech yu'un chabio me abaic, mu me xap'ajic ti jc'ope ti tsc'an ti ch-och ti avo'ntonique. Yu'un mi chap'ajic ti jc'ope, hech puru mulil oy ti avo'ntonique. 


text:
Yu'un mi oy ti avo'ntonic ti jc'ope, mi mu'yuc bu chap'ajic ti jc'ope mi jutuc, hech puru lec te ti avo'ntonique. Mi jutuc mu'yuc mulil. Hech chaj c'u che'el ti lámpara ti chquevan no'ox ti atojolique ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti chich'ic ep vocol ti fariseoetique xchi'uc ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique (Mt. 23:1‑36; Mr. 12:38‑40; Lc. 20:45‑47) 


text:
<pb/>C'alal laj yo'nton c'opojuc ti Jesuse, hech lic sc'ambe vocol ti Jesuse jun fariseo yu'un ac'o ba chi'inatuc ti ve'el. Hech ibat ti sna ti fariseoe ti Jesuse, te c'o nacluc ti mesa. 


text:
Ti fariseoe ich'ay yo'nton yu'un ti mu haluc laj spoc sc'ob ti Jesuse ti c'alal ta xba nacluc ti mesa. 


text:
Ti Cajvaltique hech lic yalbe: ―Ho'oxuc ti fariseooxuque ja' no'ox chapocbeic spat ti tazae ti platoe. Ti yute mu xapoc. Ho'oxuque hech chaj c'u che'el ti taza ti chcale. Ti avo'ntonique nojem ti sbic'tal avo'ntonique xchi'uc scotol ti c'usi chopole. 


text:
Ja' lec chac'uxubinvanic, chavac' ti motonil ti c'utic oy avu'unique, hech pocbiloxuc chac'otic ti mero melel. 


text:
<pb/>’Ho'oxuc ti fariseooxuque, ta me xavich'ic ep vocol. Chavati ti lajlajuneb scotol ti c'utic ats'unojique, ja' ti tunichime, xchi'uc ti rudae, xchi'uc scotol ti yan vomoletique. Jujun chaloq'uesic ti lajlajuneb yu'un chavac'beic smoton ti Diose. Yu'un ja' no'ox tsots sc'opilal chava'yic chavaq'uic ti c'utic oy avu'unique. Mu tsotsuc sc'opilal chava'yic ti toj avo'ntonique, ti c'ux chava'yic ti Diose. Ja' lec ti lajuc apas ti bu tsots sc'opilal uque. 


text:
<pb/>’Ho'oxuc ti fariseooxuque, ta me xavich'ic ep vocol yu'un ja' no'ox chac'anic ti chanaquiic ti sba naclebal te ti yut temploetique. Ja' no'ox chac'anic uc mi ep chac'oponat yu'un crixchanoetic te ti plaza. 


text:
<pb/>’Ho'oxuc hech chaj c'u che'el xch'enal ánima ti mu'yuc bu yich'oj señaile. Hech chaj c'u che'el chataic palta ti stojol ti Diose mi cha'ech'ic ti bu mucul ánima ja' no'ox hech tstaic palta avu'unic ti achi'iltaque ti stojol ti Diose ti scoj ti mi jutuc mu'yuc c'usi toj ti avo'ntonique ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>―Maestro, yu'un ti hech chavale, jun to ho'on ti chavalbun jc'opilaltutic uc ―xchi liquel jun ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Ho'oxuc ti chachanubtasvanic ti smantal ti Diose ti acuyoj abaique, ta me xavich'ic ep vocol uc. Sjeluc chameltsambeic yicats ti crixchanoetique. Ol ti icatsile. Vocol ti cuchel. Chavac'be xcuchic. Atuquic mi jutuc mu xaliquic mu xacuchic. 


text:
<pb/>’Ta me xavich'ic ep vocol yu'un jtos avo'ntonic xchi'uc ti atatamolic ti vo'one. Yu'un ti ho'oxuque lec xa chapas abaic yu'un ho'oxuc chameltsambeic ti svolvoroal ti xch'en ti j'alc'opetic yu'un ti Diose, ja' ti imilatic yu'un ti atatamolique. 


text:
Hech chavaq'uic ti q'uelel ti jtos avo'ntonic xchi'uc ti atatamolic ti vo'onee ti hech laj spasique. Stuquic laj smilic. Ho'oxuque chats'acubtasbe yabtel ti atatamolique. 


text:
<pb/>’Yu'un scotol sna'oj ti Diose hech yu'un laj yal: “Ti jtac talel ti stojolic j'alc'opetic xchi'uc jchanubtasvanejetic. Oy chlic smilic, oy chilbajinic”, ti xchie. 


text:
Hech yu'un ho'oxuc ti li'oyoxuc ti balumil ti ora to chcom ti aventaic ti imilat li' ti balumile scotol ti j'alc'opetique. Scotol chcom ti aventaic, ti Abele ti toj ti viniquile ti ja' imilat jbaele asta uc ti Zacaríase ti imilat te ti yut templo ti bu nopol scajaneb smoton ti Diose. Chacalbeic, scotol chcom ti aventaic, ho'oxuc ti li'oyoxuc ti balumil ti ora to. 


text:
<pb/>’Ho'oxuc ti chachanubtasvanic ti smantal ti Diose ti acuyoj abaique, ta me xavich'ic ep vocol yu'un laj xa abolibtasbeic yo'ntonic ti jchi'iltique. Ho'oxuc ti jbaejbeoxuc mu xac'an chach'unic, hech yu'un mu tojuc chavalic ti sc'op ti Diose. Hech yu'un chapajesic ti much'utic tsc'an chch'unique ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>C'alal chloc' batel ti Jesuse, ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti fariseoetique, liquem sc'ac'al yo'ntonic hech yu'un ep ti c'usi lic sjac'beic ti Jesuse. Yu'un tsc'an tsujic yu'un ac'o c'opojuc. 


text:
Ti c'alal yac'oj sba chlo'laj xchi'uc ti fariseoetique ti Jesuse, laj stsob sbaic tal ti stojol ti Jesuse ep ti mil judioetic. Te humajtic ti crixchanoetique tsnet'ilan sbaic. Ti Jesuse jbael lic yalbe ti yajchanc'opetique: ―P'ijanic me. Mu xtun ti spumesbil xch'ut vaj yu'un ti fariseoetique. Jlo'lavanejetic yu'un toj yo'ntonic tscuy sbaic. Oy yip hech chaj c'u che'el spumesbil xch'ut vaj. 


text:
Hech yu'un na'ic me ti scotol ti c'utic chavalic ti mu'yuc stue, ta ono'ox me xvinaj ti yan c'ac'al ti stojol ti Diose. Ja' sc'opilal ta me xaxi'ic ti Diose ti xu' chayac' ti c'atimbaque, xchi (Mt. 10:28‑31) 


text:
<pb/>’Ho'oxuc ti lec chquil jbatique hech chacalbeic. Mu me ja'uc chaxi'ic ti crixchanoetique ti xu' chasmilote yu'un mu xu' chasmilbot ach'ulel. 


text:
Chacalbe ti much'u tsc'an ti chaxi'ique. Ti Diose ti xu' chasmilbot ti abec'tale xchi'uc ti ach'ulele te ti c'atimbac, ja' me xaxi'ic. Jamal chacalboxuc, xi'ic me. 


text:
<pb/>’Chana'ic ti lajuneb no'ox cobre stojol ti ho'cot biq'uit mutetique. Ti mutetique mi jcotuc mu xch'ay ti yo'nton ti Diose. Scotol chabibilic yu'un. 


text:
Ti stsotsil ajolic uque scotol atabil. Hech yu'un mu me xaxi'ic. Ho'oxuque jelaven ac'opilalic; mu'yuc sc'opilal ti biq'uit mutetique. Ja' sc'opilal ti much'utic jamal chal ti stojol crixchanoetic ti chojtiquin ti Jesucristoe (Mt. 10:32‑33; 12:32; 10:19‑20) 


text:
<pb/>’Chacalbeic, scotol ti much'utic jamal chal ti stojol crixchanoetic ti chiyojtiquinune, ho'on ti co'ol crixchanoucutique, ja' no'ox hechun uc jamal chcal ti chcojtiquine te ti stojol ti Jtote xchi'uc ti stojol ti ch'ul abatetic yu'une. 


text:
Scotol ti much'utic “mu xcojtiquin” xchiic ja' jc'opilal, ja' no'ox hechun uc “mu xcojtiquin” chcut ti Jtote xchi'uc ti ch'ul abatetic yu'une. 


text:
<pb/>’Scotol ti much'u chopol chiyalbun jc'opilal, ho'on ti co'ol crixchanoucutique, ta to spasbatic perdón. Ja' no'ox ti much'u ti chopol chc'opoj yu'un ti Ch'ul Espíritue ja' mu xa spasbatic perdón. 


text:
<pb/>’C'alal cha'ac'atic entrecal ti sc'obic te ti templo yu'unique, c'alal chc'ot sva'anoxuc ti stojol ti much'utic oy yabtelic yu'unique, mu me xacajnopilanic ti avo'ntonic c'usi chc'o avalic xchi'uc ti c'usi chatac'avique. 


text:
Ti Ch'ul Espíritue chaxchanubtasot ti ora no'ox ti c'usi chavalique ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti ja' chisbolibtasucutic ti jc'ulejaltique 


text:
<pb/>Oy jun vinic te cacal ti o'lol crixchanoetic, hech lic yalbe ti Jesuse: ―Maestro, albo ti jbanquile ti ac'o xiyac'bun o'loluc ti jlumtutique xchi'uc ti c'utic te comen yu'un ti jtotutique ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe: ―Tote, mu ochemucun ti juez avu'unic. Ma'uc cabtel yu'un chajchapanoxuc ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe ya'yic scotolic: ―P'ijanic me, mu me puru xbic'taj avo'ntonic yu'un ac'ulejalic. Yu'un ma'uc chacuxiic yu'un ti c'u yepal tstsob avu'unic li' ti balumile ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe lo'il. Hech laj yal: ―Oy to ono'ox jun vinic. Jc'ulej ti vinique. Lec laj yac' sat ti c'utic laj sts'une. 


text:
Patil hech lic snop: “Ti jna' c'usi ti jpas. Ti jtuqui scotol ti snail quixime, ti jpas yan. Más muc' ti jpas yu'un te ti jq'uej scotol ti quixime xchi'uc scotol ti c'utic oy cu'une. 


text:
Mi laj xa jpas scotol hech, patil hech xu' chcal ti co'nton: Oy xa ep q'uejbil cu'un ti jve'ele yu'un ep habil. Hech yu'un ti jcux co'nton. C'usuc no'ox tsc'an ti co'ntone oy cu'un, xu' ti jve' xu' chcuch', hech nichim no'ox co'nton, xu' xichi ti co'nton”, xchi tsnop ti yo'nton ti vinique. 


text:
C'alal hech snopoj, hech i'albat yu'un ti Diose: “¡Ho'oti bolot! Ti ac'ubaltic tana to chajpojbot ach'ulel. Ti c'usi chapambil avu'une ¿much'u chavac'be yich' comel?” x'utat. 


text:
Ja' hech sc'opilal ti much'u ja' no'ox tstsob sc'ulejal tsc'upin stuc. Mu'yuc sc'ulejal ti stojol ti Diose ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal mu me xlo'laj avo'ntonic yu'un ti c'u che'el chacuxiic li' ti balumile, xchi (Mt. 6:25‑34) 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe ti yajchanc'opetique: ―Hech chacalbeic. Mu me xlo'laj avo'ntonic yu'un ti c'u che'el chacuxiic li' ti balumile, yu'un ti c'usi chave'ique. Mu me xlo'laj avo'ntonic yu'un ti c'u che'el chata ac'u'ique. 


text:
Q'uelo avil ti joje. Mu x'avolajic, mu xc'ajovajic, mu stsobic sve'elic, mu'yuc snail sve'elic. Mac'limbilic yu'un ti Diose. Ti ho'oxuque jelaven pasbiloxuc ti muc'. Mu pasbiluc ti muc' lec ti mutetique. 


text:
Mu yu'unuc oy c'usi chc'ot ti pasel avu'un mi jutuc yu'un ti chlo'laj avo'ntonique. Hech yu'un hovil ti chlo'laj avo'ntonic yu'une. 


text:
<pb/>’Q'uelo avilic ti nichimetic ti yaxaltique c'u che'el chch'iic. Mu x'abtejic, mu xjalovajic. Chacalbeic, ti Salomone manchuc mi ep sc'ulejal stuc, muc xco'olaj ti sc'u'e hech chaj c'u che'el yutsil ti nichime. 


text:
Ti vomole j'oc' no'ox li'oy ti balumile. Ti yox xa ti ora to patil ti yan chib oxib c'ac'al chtaquij, hech chtun yu'un chq'uixna orno bu chta'aj caxlan vaj. Manchuc mi j'oc' no'ox li'oy ti balumile t'ujum pasbil yu'un ti Diose ti vomole. Ti ho'oxuque jelaven chayac'boxuc ac'u'ic. Mu to chach'unic ti lec. 


text:
Hech yu'un mu me xlo'laj avo'ntonic. “¿C'u che'el chijve'ucutic? ¿C'usi chcuch'tic?” mu me xachiic. 


text:
Hech chlo'laj yo'ntonic ti much'utic mu xojtiquinic ti Diose. Ti Jtotique scotol sna'oj ti c'usi chtun avu'unique. 


text:
Mi toyol avo'ntonic yu'un chasventaimboxuc avo'ntonic ti Diose, hech yu'un scotol chayac'boxuc ti c'utic chtun avu'unique. Ja' sc'opilal ja' chatsob ac'ulejalic ti vinajel, xchi (Mt. 6:19‑21) 


text:
<pb/>’Ho'oxuc ti carnerooxuc cu'une, manchuc mi mu epucoxuc, mu me xaxi'ic. Ti Diose yutsil yo'nton laj xa yic'oxuc yu'un chapasic mantal xchi'uc. 


text:
Chono ti c'utic oy avu'unique, coltaic ti me'onetique. Hech chnoj ti yav ac'ulejalique ti te ti vinajele. Ti yave mu sna' xlaj. Mu sna' xch'ay ti ac'ulejal te o yu'un mu x'och j'elec' te o. Mu xlaj ti chon uc. 


text:
Yu'un ti bu oy ti ac'ulejalique, te chbat avo'ntonic. Ja' sc'opilal hechucoxuc me hech chaj c'u che'el ti abatetic ti tsmalaic tsut tal ti yajvalique, xchi 


text:
Hechucoxuc me hech chaj c'u che'el ti abatetic ti tsmalaic tsut tal ti yajvalique yu'un i'ay ti q'uin sventa nupunel. C'alal chul c'opojuc, ora tsjambeic ti'na yu'un ac'o ochuc. 


text:
Jun no'ox yutsil ti much'utic abatetic ti q'uelel satic chul taatuc yu'un ti yajvale c'alal chtal. Melel ti c'usi chacalbeique, chlic smac xch'ut ti yajvale, chlic yal mantal yu'un ac'o ba nacluc ti mesa ti yabate, chlic mac'linvanuc stuc ti yajvale. 


text:
Mi ital ti c'alal mu to tsta o'lol ac'ubal, mi ital c'alal i'ech' o'lol ac'ubal, mi hech chul taatuc yu'un, jun no'ox yutsil chc'ot ti abatetic ti hech yo'ntonic tsmalaic ti yajvale. 


text:
Na'ic me, ti lajuc sna' ti yajval nae ti jayib ora ac'ubal chtal ti j'eleq'ue, muc xvay ti hechuque. Viq'uil sat hech muc xbat ti elc'anel ti c'utic oy ti sna ti hechuque. 


text:
Hech yu'un ti ho'oxuque chapalucoxuc me yu'un ti c'alal muc chamalaucun, ja' yorail chital, ho'on ti co'ol crixchanoucutique ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti abate ti mu xtune (Mt. 24:45‑51) 


text:
<pb/>Ti Pedroe hech lic sjac'be: ―Cajval, ¿mi jtuctutic no'ox jc'opilaltutic ti yac'oj sba chavalbuntutic ti lo'il li'to, mi ja' sventa scotol yantic uc ti li'oyique? ―xut. 


text:
<pb/>Ti Cajvaltique hech laj yalbe: ―Ti much'u p'ij yo'ntone ti jun yo'nton ch-abtej ti stojol ti yajvale, ja' ch-ac'bat sventain scotol ti much'utic te oy ti sna ti yajvale. Ja' tsventaimbe xch'aquel scotol ti ve'elile. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique. Yu'un ti hech tspase ch-ac'bat sventain scotol ti c'utic oy yu'un ti yajvale. 


text:
Pero mi hech lic snop ti yo'nton ti abate: “Mu van chtal ti ora ti cajvale”, mi xchie, mi chlic yilbajin ti much'utic i'ac'bat sventaine, chlic xchi'in ti ve'el ti uch'pox ti much'utic lec chil sbaic xchi'uque, 


text:
hech mu malabiluc yu'un ti c'usi ora chtal ti yajvale yu'un mu xch'un ti po'ot xa chtale. Ch'ayem ti yo'nton ti yajvale c'alal chul taatuc. Hech yu'un chpojbat yabtel yu'un mu junuc yo'nton ti stojol ti yajvale. Ja' chba xchi'in ti much'utic co'ol mu xch'unic mantal xchi'uc. 


text:
<pb/>’Ti abate ti laj sna' ti c'usi tsc'an yo'nton ti yajvale ti mu laj xchapan sbae, ti mu laj spas ti c'usi tsc'an ti yo'nton ti yajvale, ta me xich' ep castigo. 


text:
Ti much'u mu laj sna' ti c'usi tsc'an yo'nton ti yajvale, ti mu laj sna' ti chich' castigo yu'un ti c'utic laj spasilane, ja' yamal chich' castigo. Yu'un ti i'ac'bat sp'ijil ep yu'un ti yajvale yu'un tsc'an ac'o abtejuc ep yu'un. Hech chaj c'u che'el mi chavac'beic yabtel jun achi'ilic yu'un chac'anic ti chascoltaoxuque. Ja' sc'opilal tal cac' yu'un tscontrain sbaic, xchi ti Jesuse (Mt. 10:34‑36) 


text:
<pb/>’Tal cac' tiluc c'oc' ya'yel li' ti balumile yu'un ti much'u chch'un ti tal jcolta, ja' chlecub. Ti much'u mu xch'un ti ho'on ti jcolta ja' tsoc. Taca hu'emuc xa ti cabtele, lec. 


text:
¿Mi chacuyic ti tal jtojobtas ti balumile? Jamal chacalbeic, mu yu'unuc tal jtojobtas ti balumile, tal cac' yu'un tscontrain sbaic. 


text:
Yu'un chc'ot ti pasel ti cha'tos chc'otic ti much'utic ti ho'vo' oyic ti snaique. Cha'vo' lec chiyilun, oxvo' mu xtun chiyilun, o oxvo' lec chiyilun, cha'vo' mu xtun chiyilun. 


text:
Tal cac' yu'un tscontrain sbaic xchi'uc yol snich'onic xchi'uc yalibic ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal mu xana' xaq'uelic ti c'usi chc'ot xa ti pasel li' ti balumile ti ora to chacuyic, x'utatic (Mt. 16:1‑4; Mr. 8:11‑13) 


text:
<pb/>Hech laj yalbe uc ti crixchanoetique: ―C'alal chaq'uelic ti chmu batel toc te ti smaleb c'ac'al, ti ora chavalic: “Chtal ho'”, xachiic. Melel chtal ti ho'e. 


text:
C'alal chava'i ti chtal ti stojol sur ti iq'ue, hech chavalic: “C'ux c'ac'al chca'itic”, xachiic. Melel c'ux ti c'ac'ale. 


text:
Jlo'lavanejoxuc. Chana' chaq'uelic señail ti vinajel xchi'uc señail ti balumil. Mu xana' xaq'uelic ti c'usi chc'ot xa ti pasel li' ti balumile ti ora to chacuyic. Ja' sc'opilal lequilc'opono avermano ti ora, xchi (Mt. 5:25‑26) 


text:
Taca tojobuc avu'un ti c'usi lec ti pasele hech chapas. Mi oy ataoj amul ti stojol avermano, chba alequilc'opon ti ora. Mo'oje, quechel to amul ti stojol ti Diose. 


text:
Ti Jesuse ti c'alal te stsoboj sbaique, lic albatuc c'u x'elan imilat ti xchi'iltaque ti te nacajtic ti Galileae. Ja' ti imilatic yu'un ti Pilatoe te ti yut templo te ti Jerusalén ti c'alal yac'oj sba tsmilbeic ti smoton ti Diose yu'un chac'beic ti Diose. Te laj scap sbaic ti xch'ich'elique xchi'uc ti xch'ich'el ti smoton ti Diose ti trato chac'beique. 


text:
Itac'av ti Jesuse, hech laj sjac'be: ―¿Mi yu'un chacuyic ti ja' más ep smulic ti jchi'iltique ti imilatique, ja' ti nacajtic ti Galileae? ¿Mi yu'un chacuyic ti ja' mu'yuc smul ti yantique ti te nacajtic ti Galileae? 


text:
Jamal chacalbeic mu hechuc. Co'ol ono'ox ch'ayel chabatic acotolic xchi'uc mi mu xasutes avo'ntonique. 


text:
Ti vaxaclajunvo' ichamic ti c'alal ip'aj yal tal ti nae ti toyole te ti Siloee ti inet'atique, ¿mi yu'un chacuyic ti más ep smulic yu'un ti hech ichamique? ¿Mi yu'un chacuyic ti ja' mu'yuc smul ti yantique ti co'ol nacajtic xchi'uc te ti Jerusalene? 


text:
Chacalbeic mu hechuc. Co'ol ch'ayel chabatic acotolic xchi'uc mi mu xasutes avo'ntonic yu'un amulic ―xchi ti Jesuse. Ja' ti lo'il yu'un ti igote'e ti muc xac' sate 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj yalbe ya'yic lo'il avi to. Ja' sjam ti mu j'ech'eluc chtenat loq'uel ti judioetique yu'un ti mu sc'an xch'umbat sc'op ti c'alal i'ay oxib habil li' ti balumile ti Jesuse. Ja' hech laj yal ti Jesuse: ―Oy jun vinic laj sts'un jtec' igote' yo' bu ts'umbil uvate' yu'une. Hech yu'un patil ba sq'uelilan ti igote'e ti bu sts'unoje mi chac' sate. Mu'yuc sat. 


text:
Hech lic yalbe ti jchabiej uvate' yu'une: “A'yo me ava'i, yoxibal xa habil ti ora to ti chtal jq'uelilan mi oy sat avi igote' li'to. Asta ora mu'yuc sat. Hech yu'un ts'eto. Hovil ti smacoj ti balumile”, xut. 


text:
Hech lic tac'avuc ti jchabiej uvate' yu'une: “Cajval, ac'o comuc xa junuc habil. Ti joc'be ti xoconxocone. Chcac'be sc'a'al. 


text:
Ja' tsquitic mi mu xlic yac' sat. Mi mu xac' sat, xu' chlic ats'et”, xchi ti yaj'abtele ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj scolta jun ants ti sc'ac'alil chcux yo'ntonic 


text:
Te oy jun judio ants oy xa vaxaclajuneb habil jchamel ti antse. Ti antse isoquesbat sbaquel yu'un jun pucuj. Xt'int'un chanav ti antse. Mi jutuc mu xu' sva'an sba. 


text:
C'alal laj yil ti antse ti Jesuse, laj yic' tal ti stojol, hech laj yalbe: ―Me'e, ichop xa ti achamele ―xut. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj yac' sc'ob laj yac'be ti sjol ti antse. Ti ora itojob ti sbaquele, lic yalbe ep vocol ti Diose yu'un ti ichope. 


text:
Ti totil yu'un ti temploe i'ilin yu'un ti icoltavan ti Jesuse ti yorail chcux yo'ntonic. Hech yu'un laj yalbe ti xchi'iltaque: ―Oy vaquib c'ac'al sventa abtel. Ja' lec chatalic ti yan c'ac'al mi chac'anic coltael. Mu me xatalic ti yorail ti jcux co'ntontic ―xut ti xchi'iltaque. 


text:
<pb/>Hech lic yal ti Cajvaltique: ―Jlo'lavanejoxuc. Jujunoxuc ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontic ¿mi mu xacolta batel avacax aca' yu'un chba avac'be yuch' ho'? 


text:
Ja'uc ti ants li'to ti ja' yelnich'on uc ti antiguo jtotic Abrahame, ti oy xa vaxaclajuneb habil ti chucbil yu'un ti Satanase, mu'yuc tsots sc'opilal ti avo'ntonic ti ac'o coluc manchuc mi ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontic ―x'utatic yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>C'alal hech laj yal ti Jesuse, iq'uexavic scotolic ti much'utic tscontrainic ti Jesuse. Ti crixchanoetique scotolic nichim no'ox yo'ntonic yu'un jelaven yutsil scotol yabtel ti Jesuse. Ja' ti lo'il yu'un ti sbec' mostazate'e (Mt. 13:31‑32; Mr. 4:30‑32) 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Jesuse hech lic yalbe lo'il. Hech laj yalbe: ―Chacalbeic ti c'utic x'elan tspasvan ti mantal ti Diose. 


text:
Oy yip ch-abtej hech chaj c'u che'el ti biq'uit sbec' mostazate' ti laj sts'un ti slum jun vinic ti ich'i hech muc'ta te' ic'ot. Ital mutetic, tal spas stso'op ti sc'ob ti te'e ―xchi ti Jesuse. Ja' ti lo'il yu'un ti spumesbil xch'ut vaje (Mr. 13:33) 


text:
<pb/>Oy yan lo'il laj yalbe uc ti Jesuse. Hech laj yalbe: ―Chacalbeic yan vuelta ti c'utic x'elan tspasvan ti mantal ti Diose. 


text:
Oy yip ch-abtej hech chaj c'u che'el ti jutuc ti spumesbil xch'ut vaje ti tspumesbe xch'ut ti vaquib cuartiya harina ti laj scap jun ants. Hech ipum xch'ut o ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti biq'uit ti ti'vinajele (Mt. 7:13‑14, 21‑23) 


text:
<pb/>Ti Jesuse c'alal ixanav batel ti be yu'un chbat ti Jerusalén, ichanubtasvan ti scotol jteclumetic xchi'uc scotol coloniaetic ti butic i'ech'e. 


text:
Oy much'u lic sjac': ―Cajval, ¿mi atabil no'ox ti much'utic chcolique? ―xchi. Ti Jesuse hech laj yalbe: 


text:
<pb/>―Biq'uit ti ti'vinajele. Hech yu'un ac'o persa yu'un hech xu' cha'och. Yu'un chacalbeic, ep ti much'utic tsc'an ch-oche, mu xu' yu'unic yu'un ja' no'ox ch-och batel ti much'u tsbic'tajes sbae ―xchi―. 


text:
Yu'un mi laj xa smac comel ti ti'nae ti yajval nae, mi patil chtal ava'an abaic ti amac', hech chlic ac'opon: “Cajval, jambuntutic ti ti'nae”, mi chavutique, hech chayalboxuc: “Mu xacojtiquinoxuc”, xayutoxuc. 


text:
Hech chlic avalbeic: “Laj jchi'inot ti ve'el, laj achanubtasuntutic ti calletic cu'untutic”, chavutic. 


text:
Hech chayalboxuc: “Laj xa calboxuc, mu xacojtiquinoxuc, xacutic. Batanic, mu xajc'anoxuc yu'un puru chopol ti c'utic chapasique”, xayutoxuc. 


text:
Te chavilic ti ochemic yo' bu tspas mantal ti Diose ti jtatamoltic ti vo'one, ja' ti Abrahame xchi'uc ti Isaaque xchi'uc ti Jacobe, xchi'uc scotol ti j'alc'opetic yu'un ti Diose. Ho'oxuque cha'oq'uic, te chavich'ic ep mul yu'un ti muc xu' cha'ochique. 


text:
Yu'un ep yanlum crixchanoetic chtalic ti sjoylejal balumil. Te chc'ot xchi'inic ti Abrahame xchi'uc ti Isaaque xchi'uc ti Jacobe te yo' bu tspas mantal ti Diose. 


text:
A'yo me ava'yic, ti much'utic hech tsnop ti yo'nton ho'on jbaejbeun, mi xchi tsnop, ja' patil ti yantique, mi xchi, ja' patil chc'otic lume. Ja' jbael chc'otic ti much'utic mu hechuc tsnopique ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj yich' mul yu'un muc xch'umbat sc'op yu'un ti much'utic te nacajtic ti Jerusalene (Mt. 23:37‑39) 


text:
<pb/>Ti ora italic cha'vo' oxvo' ti fariseoetique. Hech tal yalbeic ti Jesuse: ―Batan, loc'an batel yu'un tsc'an chasmilot ti Herodese ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Ti Herodese mañoso hech chaj c'u che'el jcot vet. Batanic, ba albo: “Ta to la sloq'ues pucujetic, ta to la scolta jchameletic ti ora to xchi'uc oc'om. Cha'ej ta la sju'tes yabtel. 


text:
Persa ta to xanav batel ti ora to xchi'uc oc'om xchi'uc cha'ej, yu'un mu la stac' xcham ti yan parte ti much'u j'alc'op yu'un ti Diose. Persa la chcham te ti Jerusalén, xchi”, xavutic me ―x'utatic yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech lic yal uc ti Jesuse: ―Ho'oxuc ti te oyoxuc te ti Jerusalene atalelic chamilic ti j'alc'opetic yu'un ti Diose. Chavac'beic ton ti much'utic itacatic tal ti atojolique. Ep vuelta laj jc'an chajtsoboxuc hech chaj c'u che'el tstsob yol ti yolon xic' jcot me'caxlan. Muc xac'anic. 


text:
A'yo me ava'yic, ti ho'oxuque atuquic xa no'ox chaventain abaic. Mu xa teuc Dios ti atojolic. Chacalbeic, ja'to mi laj sta yorail ti hech chavalique: “Jun no'ox yutsil ti itacat xa tal ti jtojoltic yu'un ti Cajvaltic Diose”, mi xachiique, ja'to xu' chaq'uelbun jsat yan vuelta ―x'utatic yu'un ti Jesuse.<pb/>


text:
Ti yorail chcux yo'ntonic ti judioetique i'ic'at ti ve'el ti Jesuse te ti sna ti jun totil fariseoe. Ti yan fariseoetique ti te talemic uque laj sq'uelilan ti jyalel ti c'utic tspas ti Jesuse. 


text:
Hech yu'un ti Jesuse lic sjac'be ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti fariseoetique: ―¿Mi stac' ti jcoltatic jchameletic ti yorail ti jcux co'ntontic? ―xut. 


text:
<pb/>Muc xtac'avic. Hech yu'un ti Jesuse laj yic' tal ti stojol ti vinique, laj scolta, laj stac batel. 


text:
Ti Jesuse hech lic sjac'be ti fariseoetique: ―Ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontic mi chp'aj ti ch'en ti aca'e, ti avacaxe, ¿mi mu xba aloq'ues ti ora manchuc mi yorail ti jcux co'ntontic? ―xut. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj yil ti ja' toyol yo'ntonic ti co'ol chnaquiic xchi'uc ti totile ti i'ic'van ti ve'ele. Hech yu'un hech lic yalbe lo'il: 


text:
<pb/>―Mi oy much'u chayic'ot ti q'uin yu'un oy much'u chnupun, mu me xba anacan aba ti ora ti sts'el ti totile ti ja' laj yic'ote. Repenta mi oy much'u más pasbil ti muc' ti ic'bil yu'un ti q'uin. 


text:
Hech yu'un hech chlic yalbot ti totile: “Loc'an yu'un ja' chnaqui ti jtotic li'to”, chayutot. Hech yu'un chlic q'uexavan ti c'alal chlic loc'an yu'un ja' te chba naclan ti bu mu'yuc xa sc'opilal ti yo'nton ti totile. 


text:
Ti ho'ote, c'alal cha'ic'at ti ve'el, ba nacano aba ti slajeb naclebale. Hech yu'un ti c'alal chtal ti totil ti laj yic'ote, hech chlic yalbot: “Tote, la' li'i ti lequil naclebale”, chlic yutot. Hech chapasat ti muc' ti stojol scotol ti much'utic ti co'ol chanaquiic xchi'uc ti mesae. 


text:
Yu'un scotol ti much'u chac' sba ti pasel ti muc', ja' chbic'tajesat. Ti much'u biq'uit chac' sbae ja' ch-ac'at ti pasel ti muc' ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe uc ti much'u i'ic'at ti ve'el yu'une: ―C'alal cha'ic'van ti ve'el, c'alal chapas q'uin, mu me ja'uc chavic' ti much'utic lec chac'opon abaic xchi'uque, xchi'uc ti anamtal'uts-alaltaque, xchi'uc ti avuts avalaltaque, xchi'uc ti avecinotaque ti jc'ulejique. Yu'un repenta chlic yic'ot ti ve'el uc, hech chaxq'uextabot ti ave'ele. 


text:
Ti ho'ote, c'alal cha'ic'van ti ve'ele, ja' me xavic' ti much'utic me'onetic xchi'uc ti much'u tuncoe xchi'uc ti much'u mecane xchi'uc ti much'u ma'sate. 


text:
Hech chavich' bendición yu'un mu xu' tspaquic sutel. Ja' chavich' atojol c'alal co'ol chacha'cuxiic xchi'uc ti much'utic toj yo'ntonique ―xchi. Ja' ti lo'il yu'un ti much'u laj yic' ti ve'el ep crixchanoetic 


text:
<pb/>C'alal laj ya'yic ti much'utic te chve'ic ti mesa xchi'uc ti Jesuse, oy jun hech lic yalbe ti Jesuse: ―Jun no'ox yutsil ti much'u te chc'o ve'uc yo' bu tspas mantal ti Diose ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe: ―Oy ono'ox jun vinic laj yac' ve'elil. Laj yalbe ep crixchanoetic yu'un ac'o tal ve'uc ti q'uin. 


text:
C'alal meltsajem xa ti sve'ele, laj stac batel yabat. Hech laj yalbe batel: “Ba albo yu'un ac'o taluc ti much'utic calojbe xae yu'un meltsambil xa scotol”, xchi batel sc'op ti vinique. Hech c'ot yal ti yabate. 


text:
Scotolic lic smaquic ti c'op. Jun laj yal: “Oy jlum jmanoj. Persa jtuc chba jq'uel. Avocoluc pasbun perdón yu'un mu xu' chibat”, xchi. 


text:
Yan laj yal: “Jmanoj ho'choj jvacax. Chba jq'uel mi lec oy. Avocoluc pasbun perdón yu'un mu xu' chibat”, xchi. 


text:
Hech isut tal ti yabate. Hul xcholbe ya'i ti yajvale ti c'utic laj yalic jujun. I'ilin ti yajval ve'elile. Hech lic yalbe ti yabate: “Batan ti ora ti plaza xchi'uc ti calletic li' ti jteclume. Ic'o talel ti me'onetique xchi'uc ti much'utic sicuben yoc sc'obe xchi'uc ti mecanetique xchi'uc ti ma'satetique”, xchi. 


text:
C'alal laj xa xch'umbe smantal ti yajvale, patil hech tal yalbe: “Cajval, laj xa jch'un scotol ti amantale. Ital xa cu'un, pero oy to mu'yuc yajval ti ve'elile”, xchi. 


text:
Ti vinique laj yalbe ti yabate: “Batan, xanavan batel ti bebetic xchi'uc ti sbelal chobtic, ic'o talel ti persa yantic yu'un hech chnoj ti jnae. 


text:
Yu'un chacalbe, scotol ti much'u laj calbe ti chtal ve'uque, mi junuc mu xa xcac'be spas proval c'u ya'yel ti jve'ele”, xchi ti yajval ve'elile ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ja' tsc'an chacomes scotol ti c'utic oy avu'unique, hech xu' chats'aclinucun, xchi ti Jesuse 


text:
<pb/>Ti c'alal yac'oj sba chanav batel ti Jesuse te ts'aclimbil yu'un ep crixchanoetic. Ti Jesuse laj sjoyp'in sba hech lic sc'opon: 


text:
<pb/>―Ti much'u sc'an chists'acliune ja' tsc'an ti ho'on más tsots sc'opilal ti c'ux chiya'yune. Ja' tsc'an ti ja' yamal c'ux cha'i ti stot sme'e, xchi'uc ti yajnile, xchi'uc ti xnich'nabe, xchi'uc ti sbanquiltaque, xchi'uc ti yits'inabe, xchi'uc ti svixobtaque, xchi'uc ti yixleltaque. Ja' tsc'an uc ti mu tsotsuc sc'opilal ti yo'nton ti c'u che'el chcuxi li' ti balumile. Hech xu' chists'aclinucun. 


text:
Ti much'u tsc'an chists'acliune mi mu sc'an chich' vocol hech chaj c'u che'el chquich' vocol ho'oni, ja' mu xu' chists'aclinun. 


text:
Ti c'alal chac'an chapas muc' ana, chanop jbael c'u yepal chlaj ataq'uin ti scotol. Chanop uc mi xu' avu'un chapas hech stoylejal. 


text:
Yu'un mi muc xanop lec jbael, hech yu'un c'alal laj xa aliques ti ton xchi'uc ti cementoe, hech chlic quechajuc avu'un. Hech chlic slabanot scotol ti much'u tsq'uelic. Hech chlic yalic: 


text:
Mi oy jun ajvalil chba spas pleito xchi'uc yan ajvalil, ja' jbael tsnop mi tstsal yu'unic xchi'uc ti lajunmil yajsoldadoe ti jtob ti mil yajsoldado ti yajcontrae. 


text:
Mi mu xu' yu'un cha'i, c'alal nom to chtal ti yane, tstac batel yabat yu'un ac'o ba slequilc'opon yu'un ac'o lajuc yo'nton. 


text:
Hech ono'ox uc, ja' tsc'an ti chanopic mi xu' avu'unic chacomes scotol ti c'utic oy avu'unique, hech xu' chats'aclinucun. Ja' sc'opilal ti much'u mu j'ech'eluc chch'une hech chaj c'u che'el ats'am ti mu xa chi'uque (Mt. 5:13; Mr. 9:50) 


text:
<pb/>’Lec chtun ti ats'ame. Mi mu xa chi'uc ti ats'ame, mu xtun obi yu'un mu stac' chcha'chi'ub nixtoc. 


text:
Ti chi'uc toe, chtun sventa ve'elil, chtun uc yu'un sventa sc'a'al balumil. Xu' ti jcaptic xchi'uc tso' vacax. Yu'un mu xa chi'uc, mu'yuc xa stu cu'untic manchuc mi sc'a'al balumil. Ti jtentic batel o. Ja' no'ox hech ti much'u tsc'an chists'aclinune, mi mu j'ech'eluc chixch'unun, mu'yuc stu cu'un o. Nopilanic lec hech chaj c'u che'el laj xa calboxuc ―xchi ti Jesuse.<pb/>


text:
Laj stsob sbaic tal ti stojol ti Jesuse ep ti much'utic puquemic sc'opilalic ti tsa' smulique xchi'uc ti jtsobpatanetique ti chlo'lavanique. Sc'an cha'ibeic sc'op ti Jesuse. 


text:
Mu xtun laj yilic ti fariseoetique xchi'uc ti much'utic ichanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Hech lic yalic: ―Ti vinic li'to chic' ti stojol much'utic c'uc no'ox tspas. Ma'uc no'ox chic' ti stojol, chchi'in ti ve'el uc ―xchiic. Ja' sc'opilal ti Jesuse. 


text:
<pb/>―¿C'usi xchi avo'ntonic? Mi oy avu'un ho'vinic ti cot acarnero, mi ich'ay comel avu'un jcot, ¿mi mu xalaman comel ti yan balunlajuneb yo'vinic ti cote ti bu oy sve'ele yu'un persa chba asa' tal ti jcot ti ch'ayem avu'une? 


text:
C'alal chahul ti ana, chavic' tal ti avuts avalaltaque xchi'uc ti avecinotaque, hech chavalbe: “Nichimuc me avo'ntonic yu'un laj xa jta ti jcot carneroe ti ich'ay cu'une”, xavut. 


text:
Ja' no'ox hech uc “ti jnich'one ti jun yo'ntonic ti jtojol ti c'u yepale mi chch'ay junuc chquich' mul. Hech yu'un mi isut talel ti jun ti ich'ay batele, nichim no'ox co'nton yu'un ti isut xa tal ti jtojole xchi'uc ti ch'ul abatetic cu'une”, xchi ti Diose. Ja' sc'opilal ti taq'uin ti ich'ay yu'un ti antse 


text:
<pb/>’Mi oy jun ants ti oy yu'un lajuneb peso bats'i taq'uin, mi chch'ay yu'un jun, ¿mi mu stsan stoj chlic smes sna yu'un tsa' ti jyalel ti jun peso ti ich'ay yu'une? Ja'to mi laj stae, ja'to chlaj yo'nton. 


text:
Mi laj stae, chic' tal ti yuts yalaltaque xchi'uc ti svecinotaque, hech chalbe: “Nichimuc me avo'ntonic yu'un laj xa jta ti jun peso ti ich'ay cu'une”, xut. 


text:
Chacalbeic, ja' no'ox hech uc ti Diose nichim no'ox yo'nton xchi'uc ti ch'ul abatetic yu'une mi chcha'sut tal ti stojol ti snich'one ti ich'ay ti bee ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti vinic ti ich'ay ti snich'one 


text:
Ti its'inale hech laj yalbe ti stote: “Tote, ac'bun scotol ti c'u yepal anopoj chavac'bune ho'on ti its'inalune”, xut. Hech yu'un ti stote lic xch'acbe jujun ti snich'one ti c'u yepal tsc'an chac'bee. 


text:
C'alal i'ech' chib oxib c'ac'al, patil ti its'inale lic stsob scotol ti c'usi oy yu'une, hech yu'un iloc' batel, ibat ti yan balumil. Te c'ot yixtan scotol ti c'utic oy yu'une yu'un te ibat yo'nton ti c'uc no'ox muliletic. 


text:
C'alal laj xa yixtan scotol ti staq'uine, ital ep vi'nal ti balumil ti bu nacale. Hech itsacat ti vi'nal uc. 


text:
Hech yu'un ba xchon sba ti stojol jun vinic ti te nopol nacale. Hech yu'un hech lic pasatuc ti mantal yu'un ti yajvale yu'un ac'o ba chabibatuc xchitom ti yan srancho. 


text:
Yu'un yan sba vi'nal cha'i ti unen vinique, hech yu'un c'an sve' ti patcheneq'ue, ja' ti sve'el ti chitometique, yu'un hech chnoj xch'ut. Yu'un mi jutuc muc x'ac'bat sve'el yu'un ti yajvale. 


text:
C'alal oy svocol ti vi'nale, hech lic sutes yo'nton: “Oy ep smozotac ti jtote. Scotolic nojem xch'utic. Ti ho'one li' chicham ti vi'nale. 


text:
Hech yu'un ja' más lec chisut batel, chba jc'opon ti jtote. Hech chc'o calbe: Tote, laj xa jta jmul ti stojol ti Diose. Laj xa jta jmul ti atojol uc. 


text:
Hech yu'un isut batel, ibat ti stojol ti stote. ’C'alal nom to chtal, i'ilat yu'un ti stote. Hech yu'un ti totile ti c'alal laj yil ti chtal ti snich'one, yu'un nichim no'ox yo'nton yu'un, hech yu'un anil ba sta c'alal nom to xtal. Yu'un ep c'ux ti yo'nton ti snich'one, laj smey, laj sbuts'. 


text:
Hech i'albat yu'un ti snich'one: “Tote, laj xa jta jmul ti stojol ti Diose. Laj xa jta jmul ti atojol uc. Mu xa spas ti anich'on chic'ot”, xut. 


text:
Yu'un ti hech i'albat yu'un ti snich'one, mu hechuc tsnop ti totile. Hech lic yalbe ti ora ti smozotaque: “Ich'o tal ti ora c'u'il ti jun no'ox yutsile, ac'bo slap. Ac'bo xoj sc'ob uc xchi'uc sempat. 


text:
Ic'o tal ti unen vacaxe ja' ti jup'en xa cu'untique. Milic ti ora yu'un ti jti'tic. Yu'un ti jpastic q'uin. 


text:
Yu'un laj jcuy ti chamen ti jnich'one. Ti ora to icha'cuxi xa ya'yel. Ch'ayem ono'ox. Ti ora to laj xa jta”, xchi. Hech lic spasic q'uin. 


text:
<pb/>’C'alal ital ti its'inale, mu teuc ti banquilale. Yac'oj sba ch-abtej ti bu ti xchobic xchi'uc ti stote. Hech yu'un c'alal ital ti sna, c'alal nopol xa ti snae, laj ya'i ti yac'oj sba tspas q'uin ti stote. Laj ya'i yac'oj sba ch-ac'otajic. 


text:
Hech i'albat: “Ital xa ti avits'ine. Hech yu'un ti atote laj xa smil ti unen vacaxe, ja' ti jup'en xa cu'untique, yu'un lec isut tal ti avits'ine”, x'utat. 


text:
C'alal hech laj ya'i, i'ilin ti banquilale. Muc sc'an ch-och ti sna. C'alal laj ya'i ti stote, hech iloc' tal, tal yalbe vocol yu'un ac'o ochuc. 


text:
Itac'av ti banquilale, hech laj yalbe ti stote: “Ep xa habil ni'abtej avu'un. Ho'oni, mi jutuc muc jp'aj amantal. Mi jutuc mu'yuc c'usi avac'ojbun mi jcotuc chivo yu'un ti jpas q'uin xchi'uc ti much'utic lec ti jc'opon jba xchi'uque. 


text:
Ja'uque ti ora no'ox laj amil ti unen vacaxe ti jup'en xa cu'untique yu'un chapasbe sq'uinal c'alal ihul ti anich'on lume ti laj xa yixtambot scotol ti c'usi laj avac'bee, ja' ti ep jmulavil antsetic laj xa yajniline. Ja' c'ux ti avo'nton”, xut ti stote. 


text:
Hech yu'un hech itac'av ti stote, hech lic yalbe: “Nich'on, ho'oti scotol ora jchi'inoj jbatic. Scotol ti c'usi oy cu'une, ja' avu'un uc. 


text:
Ja' lec ti jpastic q'uin. Ja' lec ti nichim no'ox co'ntontic yu'un icha'cuxi xa ya'yel ti avits'ine ti chamen laj jcuytique. Ch'ayem ono'ox pero laj xa jtatic”, xut ―xchi ti Jesuse.<pb/>


text:
Ti Jesuse hech laj yalbe yan lo'il ti yajchanc'opetique: ―Oy jun vinic, jc'ulej. Oy jun yaj'abtel ja' yac'ojbe sventain scotol ti c'utic oy yu'une xchi'uc staq'uin. Ti j'abtele ja' ba tic'batuc smul ti stojol ti yajvale. Ja' ti smul ti itic'bate yu'un laj yixtambe ti c'usitic yu'un ti yajvale. 


text:
Hech yu'un ti yajvale laj yic' tal yu'un tsc'opon: “Melel ti ac'opilal ti laj xa ca'i, hech yu'un chavac'bun entrecal scotol ti c'utic aventainoje yu'un mu xa xu' chacom ti caj'abtel”, xut. 


text:
Ti j'abtele hech lic snop ti yo'nton: “¿C'usi chcut jba yu'un chiloc' ti abtel yu'un ti cajvale? Mu xu' cu'un chi'abtej ti balumil. Chiq'uexav mi ti jc'an paramote. 


text:
Ti jna' c'usi chcut jba yu'un c'alal chiloc' ti abtel yu'un hech xu' chixc'uxubinun yantic”, xchi ti yo'nton. 


text:
Hech yu'un jujun laj yic' tal ti much'utic oy yilic ti stojol ti yajvale. Hech laj sjac'be ti primero itale: “¿C'u yepal avil yu'un ti cajvale?” xut. 


text:
Hech itac'av: “Ho'vinic tambor aceite ti quile”, xchi. Ti much'u sventainoje hech lic yalbe: “Tuch'o ti sunal ti avile. Naclan, ts'ibao yan. Lajuneb yoxvinic no'ox chap'ejan”, xut. 


text:
Lic sjac'be yan: “Ti ho'ote ¿c'u yepal avil?” xut. Hech itac'av: “Ho'vinic almud trigo”, xchi. Ti much'u sventainoje hech lic yalbe: “Tuch'o ti sunal ti avile, ts'ibao yan. Chanvinic no'ox chap'ejan”, xut ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech lic yalbe uc ti yajchanc'opetique ti Jesuse: ―“P'ij ti vinic lume, laj sna' ti c'usi chut sbae yu'un hech xu' chich' c'uxubinel yu'un ti yantique”, xchi sc'opilal yu'un ti yajvale manchuc mi mu tojuc ti c'usi laj spase. Ja' hechic ti much'utic batem yo'ntonic lec ch-ech'ic li' ti balumile, ja' tsots sc'opilal cha'i ti lec ch-ilatic yu'un ti xchi'iltac li' ti balumile. Ja'uc ti much'utic p'ijuben ti sventa ti Diose mu tsotsuc sc'opilal cha'i ti lec ch-ilatic yu'un ti crixchanoetique ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>’Ti crixchanoetique ja' chtun yu'unic ti c'utic oy yu'unic li' ti balumile yu'un tspasic ti c'usi chopole. Ti ho'oxuque hech chacalbeic, ti c'usi oy avu'unic li' ti balumile ac'o tunuc avu'unic yu'un chacoltaic ti crixchanoetique. Hech tsc'an ti Diose. Hech yu'un c'alal mi nachamique, nichim no'ox yo'nton ti Diose chayic'oxuc ochel ti vinajel. “Lequil abatot”, xayutoxuc. 


text:
<pb/>’Ti much'u jun yo'nton tsventain ti bu mu tsotsuc sc'opilale, ja' no'ox hech uc jun yo'nton tsventain ti bu tsots sc'opilale. Ja'uc ti much'u mu junuc yo'nton tsventain ti bu mu tsotsuc sc'opilale, ja' no'ox hech uc mu junuc yo'nton tsventain ti bu tsots sc'opilale. 


text:
Hech yu'un mi mu junuc avo'ntonic chaventainic ti c'utic oy avu'unic li' ti balumile yu'un hech chapasic ti c'usi leque, hech mu xu' chayac'boxuc aventainic ti Diose ti ja' sventa sbatel osile ti ja' tsots sc'opilale. 


text:
Ti c'usi oy avu'unic li' ti balumile laj xa yac'boxuc ach'amunic ti Diose. Hech yu'un mi mu xavac' tunuc ti c'utic laj xa yac'boxuc ach'amunique yu'un chapasic ti c'usi leque, mu xa xu' chavich'ic ti ja' sventa sbatel osile. 


text:
<pb/>’Mu xtun mi oy cha'vo' avajval. Ti june chavilinta. Ti yane ja' chac'uxubin. Jun no'ox avo'nton ti stojol ti june; mu xtun chavil ti yane. Mu xu' chatun yu'un ti Diose xchi'uc ti c'utic oy avu'un li' ti balumile ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti fariseoetique ti chbic'taj yo'ntonic yu'un taq'uin, c'alal laj ya'ibeic sc'op ti Jesuse, lic slabanic ti Jesuse. 


text:
Ti Jesuse hech lic yalbe: ―Ti stojol crixchanoetic chavaq'uic ti q'uelel ti toj avo'ntonic chacuy abaic. Ti Diose sna' ti mu xtun ti avo'ntonique. Yu'un ti much'u chac' sba ti pasel ti muc' ti stojol crixchanoetic, ja' mu xtun chil ti Diose. Ja' sc'opilal ti mantaletic ti vo'one ti mu yu'unuc ilaj sc'opilal o 


text:
<pb/>’C'alal mu to chtal ti Juane, ja' laj stojobtasoxuc ti mantaletique ti laj yal ti Moisese xchi'uc ti sc'op ti j'alc'opetic yu'un ti Diose. Ti patil lic xcholboxuc sc'opilal ti tsc'an tsventaimboxuc avo'ntonic ti Diose ti Juane. Ti ora to ep ti much'utic toyol yo'ntonic tsc'an tspasatic ti mantal yu'un ti Diose. 


text:
<pb/>’Manchuc mi laj sjel ti c'u che'el laj yal ti Diose, mu xlaj sc'opilal ti mantaletic yu'un ti Diose. C'alal oy to ti vinajele ti balumile mu xlaj sc'opilal ti mantaletic yu'un ti Diose ja'to mi ic'ot ti pasel scotol. Mi jutuc mu xtup' sc'opilal. Ja' sc'opilal ti much'u tsutes ti yajnile (Mt. 19:1‑12; Mr. 10:1‑12) 


text:
<pb/>’Hech yu'un scotol ti much'u tsutes yajnile, mi chic' yan ants, ja' chmulivaj obi. Scotol ti much'u chic' yu'un chajnilin ti much'u sutesbil yu'un ti smalale, ja' chmulav chc'ot ―xchi ti Jesuse―. Ja' sc'opilal ti jc'ulej vinique xchi'uc ti Lázaroe 


text:
<pb/>’Oy jun vinic lum jc'ulej. Lum lec sc'u' spoc'. Puru pino poc' slapoj. Scotol c'ac'al lequil ve'elil tsve'. 


text:
Oy yan vinic, Lázaro sbi. Ja' tsc'an paramote. Te chc'ot smetsan sba ti sti' sna ti jc'ulej vinique. C'a'el staoj ti svinquilel ti Lázaroe. 


text:
Ti Lázaroe ja' tsc'an tstam sve' ti xch'uch'ulel vaj ti te p'ajem ti yolon smesa ti jc'ulej vinique. Muc x'ac'bat stam. Ti bu yajeme te yac'oj sba chlecat yu'un ts'i'. 


text:
Ti yan c'ac'al icham ti jc'anparamotee. Ti xch'ulele i'ic'at batel yu'un ti ch'ul abatetique te ba xchi'in ti Abrahame te yo' bu oyic ti much'utic co'ol toj yo'ntonic xchi'uque. Icham uc ti jc'ulej vinique, imucat. 


text:
Ti xch'ulel ti jc'ulej vinique ibat ti bu oyic ti xch'ulelic ti much'utic mu tojuc yo'ntonique. C'alal yac'oj sba chich' vocol te o, hech laj yil ti Abrahame nom to oy ti Abrahame. Te xchi'uc sbaic xchi'uc ti Lázaroe. 


text:
Hech yu'un tsots ic'opoj ti jc'ulej vinique, hech laj yavta ti Abrahame: “Tote, c'uxubinun”, xchi. “Taco talel ti Lázaroe. Ac'o sts'aj tal sc'ob ti ho'. Ac'o tal sicubtasbun ti coq'ue yu'un ep chquich' vocol li' ti c'oq'ue”, xchi. 


text:
Ti Abrahame hech laj yalbe: “Nich'on, na'o ava'uc c'u che'el na'ech' ti balumil. Oy ac'ulejal atuc. Ti Lázaroe me'on ti jyalel. Ti ora to oy xa ti utsilal stuc ti Lázaroe. Ti ho'ote te chavich' vocol o lume. 


text:
Mu xu' chtal ti Lázaroe yu'un oy muc'ta ch'en ti o'lol. Mu'yuc much'u xu' ch-ech' batel. Mu'yuc much'u xu' ch-ech' talel li'to”, xchi. 


text:
Hech yu'un itac'av ti jc'ulej vinique ti ep chich' vocole: “Mi mu xu' chtal scoltaun ho'oni, avocoluc me, tacbun batel ti sna ti jtote 


text:
yu'un oy ho'vo' quits'inabtac te comen ti jna. Ac'o ba yalbun mu me xtal li'to yu'un puru vocol chquich' li'to”, xchi. 


text:
Ti Abrahame hech lic yalbe: “Yich'ojbeic sun ti Moisese xchi'uc ti sun ti yan j'alc'opetic yu'un ti Diose. Xu' tspasbeic ti muc' ti sc'opique”, xut. 


text:
Itac'av ti vinique: “Mu sc'an xch'unic, tote. Ti oyuc ti ánima tscusesat chilique ja'to chch'unic, ja'to tsutes yo'ntonic”, xchi. 


text:
Ti Abrahame hech lic yalbe: “Mi mu sc'an spasbeic ti muc' ti sc'op ti Moisese xchi'uc ti j'alc'opetic yu'un ti Diose, ¡bu ba xch'unic manchuc mi tscusesbat ánima chilique!” xut ―xchi ti Jesuse.<pb/>


text:
Ti Jesuse hech laj yalbe ti yajchanc'opetique: ―Scotol ora oy ti c'usi tsc'an chbolibtasvane. Uts sbaic ti much'u chbolibtasvane. 


text:
Ja' más lec ac'o chucbatuc ti snuc' cho' ac'o tenatuc ochel ti nab. Te chch'ay batel ti nab. Te tsjic' ti ho'e. Yu'un hech mu me sbolibtasbe yo'ntonic mi junuc ti much'utic li'to ti ololic to ti sventa ti jc'ope. 


text:
<pb/>’P'ijanic me. Mi laj sta smul ti atojol ti avermanoe, ja' tsc'an chataq'ui. Mi laj sutes yo'ntone, ja' tsc'an chapasbe perdón. 


text:
Mi laj sta smul ti atojol ep vuelta ti jun no'ox c'ac'al, ti c'alal staoj smul ti atojol ti jujun vueltae, mi hech tal yalbot: “Pasbun perdón yu'un jmul”, mi xayutot, ta me xapasilambe perdón ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal epajesbuntutic xch'unojel co'ntontutic, xchiic 


text:
<pb/>Ti jcholc'opetique lic yalbe ti Cajvaltique: ―Epajesbuntutic ti xch'unojel co'ntontutique ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Cajvaltique hech laj yalbe: ―Manchuc mi jutuc no'ox xch'unojel avo'ntonic hech chaj c'u che'el jp'ej sbec' mostazate' ti biq'uit, chc'ot ti pasel avu'unic ti c'usi vocol ti pasel ti mu xu' avu'unic atuquic. Hech chaj c'u che'el mi chavale: “Ac'o buluc loq'uel ti te' li'to, te ac'o ba ch'iuc ti nab”, mi xachiique, ta me xc'ot ti pasel avu'unic. Ja' sc'opilal ti mu me stoy sbaic xchi'uc ti yabtele ti much'utic abate 


text:
<pb/>’Ti c'alal mi laj yo'nton tsvoc'bot avosil ti amozoe, mi laj yo'nton laj sq'uelbot acarneroe, c'alal tsut tal ti ana, mu yu'unuc chavalbe: “La' me ti ora, la' naclan li' ti mesae”, muc un xavut. 


text:
Ja' chavalbe: “Chapambun jve'el, ac'o smac ach'ut, mac'linun. Ja'to mi laj ve'ucune, ja'to chave'”, chavut. 


text:
C'alal mi laj xa xch'umbot scotol amantale, “hocol aval”, muc un xavut yu'un ja' yabtel tspas avu'un. 


text:
Ja' no'ox hech uc ti ho'oxuque, mi laj xa ach'umbeic scotol ti c'utic chayalboxuc ti Diose, hech me xavalic: “Mu yu'unuc lequil abatucutic yu'un ti hech laj xa jpastique. Yu'un ja' ono'ox cabteltic yac'ojbucutic”, xachiic me ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti ichopic lajunvo' viniquetic ti yich'ojic c'a'el chamele 


text:
<pb/>Ti c'alal yac'oj sba chanav batel yu'un chbat ti Jerusalén ti Jesuse, ja' laj stam batel ti'ti'mojone yu'un ti estado Galilea xchi'uc ti estado Samaria. 


text:
Te i'och ti jun colonia. Te isnup ti be lajunvo' viniquetic ti yich'ojic c'a'el chamele. Nom laj sva'an sbaic ti viniquetique. 


text:
<pb/>C'alal laj yil ti viniquetique ti Jesuse, hech lic yalbe: ―Batanic, ba ac'o abaic ti q'uelel ti stojol ti paleetique ―xut. Laj xch'unic, ibatic, hech ichopic ti xchamelique. 


text:
Hech yu'un ti june, ti c'alal laj yil sba ti ichop xae, hech isut tal ti stojol ti Jesuse ti ora. Tsots ic'opoj talel ti stojol ti Jesuse chalbe vocol ti Diose yu'un ti ichope. 


text:
Tal spatan sba ti stojol ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Hocol avalbun ti nichop xae ―xchi. Ti vinic ti hech laj yale, ja' liquem tal ti Samaria. 


text:
Ti Jesuse hech lic yalbe ti much'utic xchi'inoje: ―Lajunvo'ic ti laj jcoltae. Q'uelo avil muc sutic tal yu'un chalbeic vocol ti Diose ti balunvo' ti jchi'iltique. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe ti vinique: ―Lican, batan me. Chacuxi sbatel osil yu'un laj xa ach'umbun jc'op ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti c'utic yac'oj sba tspasic ti crixchanoetique c'alal chtal ti Cajvaltique (Mt. 24:23‑28, 36‑41) 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic jac'batuc yu'un cha'vo' oxvo' ti fariseoetique ti c'usi ora chtal pasvanuc ti mantal ti Diose. Hech itac'av ti Jesuse: ―Mu'yuc señail c'alal chtal pasvanuc ti mantal ti Diose. 


text:
Mu'yuc much'u xu' chal: “Ja' tal spas mantal ti Diose li'to”, mu xu' xchiic. “Ja' tal spas mantal ti Diose lum toi”, mu xu' xchiic. Yu'un ti Diose ja' ch-abtej ti yo'ntonic crixchanoetic ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe ti yajchanc'opetique: ―Ta me sta yorail hech chlic ac'anic “Taca taluc ti Cajvaltique”, xachiic pero mu to xu' chital, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
Hech chlic ava'ibucun jc'opilal: “Li' xa ti Cajvaltique”, xayutoxuc. “Te xa ti Cajvaltique”, xayutoxuc. Mu me xach'unic, mu me xabatic ti bu chalique. 


text:
Yu'un hech chaj c'u che'el ti ora no'ox chleblej ti tselove chquiltic jcotoltic ti chlic ti sloq'ueb c'ac'al chleblej batel c'alal ti smaleb c'ac'al, ja' no'ox hechun ti ho'one, ti ora no'ox chital chavilic acotolic, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
Hech chaj c'u che'el laj spasic ti crixchanoetique ti vo'one ti c'alal li'oy ti balumil ti Noee, ja' no'ox hech yac'oj sba tspasic uc c'alal po'ot xa tsta yorail chital, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
C'alal mu to xtal ti nojelal ho'e, yac'oj sba chve'ic, yac'oj sba chnupunic, yac'oj sba chaq'uic ti nupunel stsebic. Ja'to c'alal laj sta yorail i'och ti barco ti Noee, ja'to ipajic. Yu'un ital ti nojelal ho'e, hech itup'ic scotolic. 


text:
Ja' no'ox hech laj spasic uc ti crixchanoetique ti vo'one c'alal li'oy ti balumil ti Lote. Yac'oj sba chve'ic, yac'oj sba chmanilajic, yac'oj sba chchonilajic, yac'oj sba ch-avolajic, yac'oj sba tsmeltsan snaic. 


text:
Ja'to c'alal iloc' batel ti Sodoma ti Lote, ja'to ipajic. Yu'un iyal tal c'oc' ti vinajel xchi'uc azufre, hech itup'ic scotolic. 


text:
Ja' hech yac'oj sba tspasic uc ti crixchanoetique ti c'alal chicha'sut talele, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
<pb/>’Ti c'alal chicha'sut talele, ho'on ti co'ol crixchanoucutique, mu me teuc batem avo'ntonic ti c'utic oy avu'unic li' ti balumile. Yu'un ti much'utic muem ti yamaq'uil sjol sna, c'alal chyal tal, mu xa me c'usi chba stam loq'uel ti c'usi oy yu'un te ti yut sna. Ti much'utic te oyic ti chobtique mu xa me sut batel ti sna. 


text:
Yu'un mi tsots sc'opilal chava'i ti acuxlejal li' ti balumile, ja' chach'ay. Mi mu tsotsuc sc'opilal chava'i ti acuxlejal li' ti balumile, ja' chacuxi. 


text:
<pb/>’Chacalbeic, mi ti ac'ubaltic chitale, ti bu cha'vo' xchi'inoj sbaic ti vayel jun ch-ic'at, jun chcom. 


text:
<pb/>Hech ijac'bat ti Jesuse: ―¿Bu chc'ot ti pasel? Cajval ―xchiic. Itac'av ti Jesuse: ―Hech chaj c'u che'el ti ora no'ox sna' bu oy ánima ti tanjole, ja' no'ox hech chc'ot ti pasel ti ora no'ox sna'ic ti nital xa ti ho'one scotol ti much'u xch'unojbun jc'ope, hech tstsob sbaic ti jtojol ―xchi.<pb/>


text:
Ti Jesuse lic yalbe lo'il ti yajchanc'opetique. Ti sjam ti lo'ile ja' tsc'an ti scotol ora ti jc'opontic Dios hech mu xchibaj co'ntontic. 


text:
Hech laj yalbe: ―Te ti jun jteclum oy jun juez. Mi jutuc mu xi' ti Diose. Mu'yuc much'u bal ti yo'nton. 


text:
Te nacal uc ti jteclum jun me'on ants. Ep vuelta ital ti antse, hech tal sc'opon ti jueze: “Avocoluc chacoltaun yu'un oy much'u chiscontrainun”, xut. 


text:
Ep c'ac'al ti mu'yuc sc'opilal ti yo'nton ti jueze ti chchapan ti me'on antse. Patil lic snop ti yo'nton: “Mu yu'unuc ti jxi' ti Diose, mu yu'unuc ti jxi' ti crixchanoetique. 


text:
Ja' no'ox yu'un li' chtuchtuni avi me'on ants li'to, hech yu'un ti jchapan. Yu'un mu xa sts'ic cu'un ti chtal sc'oponilanune”, xchi ―xchi ti Jesuse. 


text:
Ja'uc ti Diose, ti toj yo'ntone, mi hech chac'anilambeic ti c'ac'al ti ac'ubal ti chaxchapanoxuque, ho'oxuc ti t'ujbiloxuc yu'une, jp'el sc'opilal chc'ot ti pasel. Mu xlaj yo'nton chaya'iboxuc ac'opic. 


text:
C'alal mi laj sta yorail, chlic xchapan ti ora. Ti ho'one ti co'ol crixchanoucutique, ta ono'ox chicha'sut tal. Ti c'u yepal xch'unojbucun to ti jc'ope li' ti balumile chul jta ―xchi ti Jesuse. Ja' ti lo'il yu'un ti fariseoe xchi'uc ti jtsobpatane 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yal lo'il yu'un hech ac'o ya'yic ti much'utic toj yo'nton laj scuy sbaique, ja' ti mu'yuc stu laj yil scotol crixchanoetique. 


text:
<pb/>―Oy cha'vo' viniquetic i'ochic ti templo yu'un te chba sc'oponic Dios. Fariseo ti june. Ti june jtsobpatan. 


text:
Te va'al ti fariseoe tstoy sba ti stojol ti Diose, hech chalbe: “Dios, hocol avalbun ti mu hechuc co'nton hech chaj c'u che'el yan crixchanoetic, ja' ti ch-elc'ajique, ti mu tojuc yo'ntonique, ti chmulivajique. Mu hechuc co'nton hech chaj c'u che'el ti jtsobpatan lume ti chasc'oponote. 


text:
Chabchab vuelta jujun semana chquipan jba. Scotol ti c'utic ti jtae, ti jtus ti lajlajuneb. Jun ti jloq'ues ti lajlajuneb yu'un chacac'bot amoton”, xut ti Diose. 


text:
Ti jtsobpatane nom to va'al yu'un chi' yu'un ti Diose. Mi jutuc mu sq'uel muel yu'un chi' ti Diose. Yu'un laj sna' ti mu xtun ti yo'ntone hech yu'un lic smajilan sti' yo'nton, hech laj sc'opon Dios: “Dios, c'uxubinun yu'un mu xtun ti co'ntone”, xchi ti stojol ti Diose. 


text:
Chacalbeic, ti jtsobpatane ch'ayem xa smul isut batel ti sna. Ti fariseoe muc xch'ay ti smule. Yu'un scotol ti much'u chac' sba ti pasel ti muc', ja' mu spasat ti muc' yu'un ti Diose. Ti much'u biq'uit chac' sbae, ja' tspasat ti muc' yu'un ti Diose ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj yac'be bendición ti ololetique (Mt. 19:13‑15; Mr. 10:13‑16) 


text:
<pb/>Ti judioetique laj yiq'uic tal ti stojol ti Jesuse ti ololetique asta ti nene ololetique yu'un ac'o yac' sc'ob ti Jesuse ac'o yac'be ti sjolic ti ololetique yu'un hech chich'ic bendición. C'alal laj yil ti yajchanc'opetique sc'an spajesic ti crixchanoetique. Tsots laj yalbeic mantal yu'un tspajesic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj yic' tal ti stojol ti ololetique xchi'uc ti stot sme'ique. Hech yu'un hech lic yalbe ti yajchanc'opetique: ―Mu me xapajesic. Ac'o taluc ti jtojol ti ololetique. Yu'un ti much'utic chventaimbat yo'ntonic yu'un ti Diose, ja' hech chc'otic hech chaj c'u che'el olol ―xut―. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, ti much'utic mu sc'an chc'otic hech chaj c'u che'el olol mu xu' chventaimbat yo'ntonic yu'un ti Diose ―x'utatic yu'un ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti unen vinique ti jc'uleje (Mt. 19:16‑30; Mr. 10:17‑31) 


text:
<pb/>Oy jun totil yu'un ti judioetique tal sjac'be ti Jesuse: ―Maestro, ho'ot lequil vinicot. ¿C'usi ti jpas yu'un hech chicuxi sbatel osil? ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe: ―¿C'u yu'un “lequil vinicot” xavutun? Mi junuc mu'yuc much'u lec, ja' no'ox stuc ti Diose. 


text:
Achanoj ti mantaletique, “mu me xamulivajic, mu me xamilvanic, mu me xa'elc'ajic, mu me xanopbeic smul avecino, paso me ti muc' atot ame'”, ti xchie ―x'utat yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>C'alal laj ya'i ti Jesuse ti hech itac'ave, hech lic yalbe: ―Oy to c'usi tsc'an to avu'un. Ba chono scotol ti c'utic oy avu'une, q'uelambo ti me'onetique. Hech oy ac'ulejal ti vinajel chc'ot. Patil chtal ats'aclinun ―xut. 


text:
C'alal laj yil ti Jesuse ti mu xch'un yu'un ti unen vinique, hech laj yal: ―Ti jc'ulejetique ja' vocol chac' sbaic ti ventainel yu'un ti Diose. 


text:
Hech chaj c'u che'el mu xjelav jcot camello ti xchac acuxa, ja' no'ox hech uc ti much'u jc'uleje mu xu' chac' sba ti ventainel yu'un ti Diose ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti much'utic laj ya'ibeic sc'op ti Jesuse, hech lic sjac'beic: ―¿Much'u cac'tic xu' chcol che'e? ―xutic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe: ―Ti crixchanoetique mu xu' scolta sba stuc. Ja' no'ox ti sventa ti Diose xu' chcolic ―xchi. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Pedroe hech lic yalbe: ―Ho'ontutique laj xa jcomestutic scotol, laj xa jts'acliotutic ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe: ―Melel ti c'usi chacalbeique, scotol ti much'u yamal sc'opilal cha'i ti snae, ti yajnile, ti sbanquiltaque, ti yits'inabtaque, ti svixobtaque, ti yixleltaque, ti stot sme'e, ti xnich'nabe, yu'un ja' más tsots sc'opilal cha'i ti chac' sba ti abatinel yu'un ti Diose, 


text:
ja' ep ch-ac'bat xq'uexol li' ti ora to. Ch-ac'bat yich' uc xcuxlejal sbatel osil ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti yan vuelta laj yal ti Jesuse ti c'u che'el chmilate (Mt. 20:17‑19; Mr. 10:32‑34) 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sq'uej sbaic batel xchi'uc ti lajchavo' yajchanc'opetique. Hech lic yalbe: ―A'yo me ava'yic, ta xa xijmu batel ti Jerusalén. Scotol chc'ot ti pasel ti jc'opilale ti laj sts'ibabun comel ti j'alc'opetic yu'un ti Diose, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
Chi'ac'at entrecal ti sc'ob yanlum viniquetic yu'un hech chquich' labanel, chquich' ilbajinel, chquich' tubtael. 


text:
C'alal mi laj xa yo'nton yac'bucun aciale, patil chba smilucun ti cruz. Patil oy much'u chlic smucucun. Hech yu'un ti yoxibal c'ac'al chlic cha'cuxiucun ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Mu'yuc sc'opilal ti yo'ntonic yu'un ti hech chc'ot ti pasele hech yu'un muc xa'ibeic sjam ti c'u che'el laj yale. Ja' sc'opilal ti ijambat sat jun ma'sat te nopol jteclum Jericó (Mt. 20:29‑34; Mr. 10:46‑52) 


text:
<pb/>Ti c'alal po'ot xa chc'ot ti jteclum Jericó ti Jesuse, te nacal c'ot sta ti ti'be jun ma'sat. Ja' judio vinic. Te tsc'an paramote. 


text:
<pb/>C'alal hech laj ya'i ti ma'sate, hech tsots lic yavta: ―Jesús, ho'ot ti yelnich'onot ti Davide ti ac'opilal chatale, c'uxubinun ―xut. 


text:
<pb/>Ti much'utic baejemique: ―Anchan ―xutic. Muc xch'un ti vinique. Más tsots lic yavta: ―Yelnich'onot David, c'uxubinun ―xchi. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Jesuse laj sva'an sba. ―Ba iq'uic tal ti vinique ―xut. C'alal ihul ti stojol, hech lic sjac'be: 


text:
<pb/>―¿C'usi chac'an chajpasbe? ―xchi ti Jesuse. Itac'av ti vinique: ―Avocoluc, Cajval, jambun jsat ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe: ―Hechuc, ac'o jamuc asat. Yu'un ti xc'ot xa asate, yu'un laj ach'un ti xu' cu'un ―xchi. 


text:
<pb/>Ti ora ijam ti sate. Laj sts'acli batel ti Jesuse, lic yalilambe vocol ti Diose. C'alal laj yilic scotol ti xchi'iltaque, scotolic lic yalbeic vocol uc ti Diose yu'un ti hech ic'ot ti pasele.<pb/>


text:
Oy jun vinic te ti jteclum, Zaqueo sbi ti vinique. Tsots yabtel yich'oj. Ja' ajvalil yu'un chich' scotol ti patan ti chaq'uic ti xchi'iltaque. Ja' jc'ulej ti jyalel ti Zaqueoe. 


text:
Ti Zaqueoe sc'an sq'uelbe sat ti Jesuse. Sc'an xojtiquin. Yu'un ep ti jyalel ti crixchanoetique, muc xil ti Jesuse ti Zaqueoe yu'un comcom vinic ti Zaqueoe. 


text:
Hech yu'un ijelav batel ti anil. Imu ti jtec sicómorote' yu'un hech tsq'uelbe sat ti Jesuse c'alal ch-ech' batel ti be. 


text:
Ti Jesuse c'alal ic'ot yo' bu ti te'e, laj sq'uel muel. Laj yil ti vinic ti te luchule, hech lic yalbe: ―Zaqueo, yalan tal yu'un persa te chibat ti ana ti ora to ―xut. 


text:
Mu xtun laj yilic ti crixchanoetique yu'un ti te ibat ti Jesuse yu'un sna'ojic ti mero jlo'lavanej ti Zaqueoe. 


text:
Ti Zaqueoe laj sva'an sba ti stojol ti Cajvaltique, hech lic yalbe: ―A'yo me ava'i, Cajval, chcac'be o'loluc jc'ulejal ti me'onetique. Mi oy much'u laj jlo'labe staq'uin, ti jsutesbe chanib vuelta ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe: ―Ti ora to nacolic xa xchi'uc sjunul ana. Ti ora to mero yelnich'on Abraham nac'ot yu'un co'ol oy xch'unojel avo'nton xchi'uc. 


text:
Yu'un ho'on ti co'ol crixchanoucutique, tal jsa' scotol ti much'u ch'ayeme. Tal jcolta ―xchi ti Jesuse. Ja' ti lo'il yu'un ti lajunvo' abatetic ti i'ac'batic staq'uine 


text:
<pb/>Yu'un te yac'oj sba cha'ibeic sc'op ti Jesuse ti judioetique, hech yu'un ti Jesuse hech lic scaj'albe lo'il ti c'alal mu to chc'ot ti Jerusalén xchi'uc, yu'un tscaj'ac'be sna'ic ti ma'uc to yorail ti ch-och ti ajvalile. Yu'un laj scuyic ti judioetique ti ch-och ti ajvalil yu'unic te ti Jerusalén yu'un ja' xa yorail tspasvan ti mantal li'to ti Diose laj scuyic. 


text:
Hech yu'un hech lic yalbe: ―Oy jun vinic, ja' snich'on jun rey. Jc'ulej ti vinique. Ibat ti yan balumil. Nom ti balumile. Ba yich' tal yabtel yu'un ch-och ti ajvalil yu'un hech xu' tspas ti mantal ti xchi'iltaque. Patil tsut talel. 


text:
C'alal mu to chbat, laj yic' tal ti stojol lajunvo' ti yabate. Jujun laj yac'be jun libra saquil taq'uin. Hech laj yalbe: “Ba pasic canal xchi'uc. Chul quich' ti c'alal chisut talel ti yan c'ac'al”, xut comel. 


text:
Hech yu'un scotol ti crixchanoetique mu xtun laj ya'yic ti ch-och ti ajvalil ti xchi'ile c'alal tsut talel, hech yu'un patil laj staquic batel ti much'utic chba sc'anic parte. Hech chba yalic: “Mu jc'antutic ti ja' chisventainuntutic ti jchi'il lume”, xchiic c'otel. 


text:
C'alal laj xa yich' yabtel ti ajvalil ti vinique, isut tal. Laj stac ti iq'uel ti abatetic ti yac'ojbe ono'ox sventainic ti staq'uine yu'un tsc'an cha'i c'u che'el laj spas canal xchi'uc ti jujune. 


text:
Ital ti june, hech laj yal: “Cajval, lajuneb libra ijolin cu'un ti ataq'uin ti laj avac'bune”, xchi hulel ti stojol. 


text:
I'albat yu'un ti yajvale: “Ho'ot lequil abatot cu'un. Yu'un jun avo'nton laj ajolintas ti jtaq'uine hech yu'un lajuneb jteclumetic chacac'bot aventain”, xut. 


text:
Ital yan, hech laj yal: “Cajval, ho'ob libra ijolin cu'un ti ataq'uin ti laj avac'bune”, xchi hulel ti stojol. 


text:
Ital yan, hech laj yal: “Cajval, ilo ti jun libra saquil taq'uin avu'une ti laj avac'bune. Lec laj jpix ti panuela, lec laj jq'uej. 


text:
Yu'un laj jna' ti ta ono'ox chavich' sutel xchi'uc ti sjole. Laj jna' ti c'oc' vinicote. Ho'ot chavich'ilan ti bu mu ho'ucot avabtel”, xut. 


text:
Hech i'albat yu'un ti yajvale: “Ho'ot chopol abatot. Yu'un mu lecuc avo'nton ti jtojol hech yu'un mu xac'an cha'abtej. Chaquich'bot ac'op ti sventa ti c'usi laj avale. Mi yu'un chacuy ti ho'on c'oc' vinicun, ti ho'on chquich' ti bu mu ho'ucun cabtele, 


text:
hech yu'un ¿c'u yu'un mu laj avac'be ti much'u tsna' tsjolintase te ti banco? Hech c'alal nital, laj xa quich' sutel xchi'uc ti sjole ti hechuque”, xut. 


text:
Hech lic yalbe ti much'utic te va'ajtique: “Pojbo ti jun libra ti jtaq'uine, ac'bo ti much'u laj yich' tal ti lajuneb librae”, xut. 


text:
Hech itac'av ti reye: “Chacalbeic, scotol ti much'u ch-abtej cu'un, tsta ti c'usi oy yu'une. Ja' chlic cac'be yan uc. Ti much'u mu sc'an ch-abtej cu'un, hech mu'yuc c'usi tsta. Ja' chlic jpojbe ti c'usi cac'ojbe ono'oxe. 


text:
Ti much'utic hech chiscontrainune, ti mu sc'an ti ho'on ti jpas ti mantale, scotolic iq'uic me tal li'to. Milic li' ti jtojole”, xchi ti reye ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti i'och batel ti Jerusalén ti Jesuse (Mt. 21:1‑11; Mr. 11:1‑11; Jn. 12:12‑19) 


text:
<pb/>C'alal laj yo'nton laj yal ti lo'ile ti Jesuse, hech lic baejuc batel ti Jesuse yu'un chmu batel ti Jerusalén. 


text:
Ic'ot nopol chib jteclum, Betfagé sbi ti june, Betania sbi ti yane. Te nopol vits Olivatic sbi. Ti Jesuse lic stac batel cha'vo' ti yajchanc'opetique. 


text:
Hech laj yalbe: ―Toj chabatic ti biq'uit jteclum lum toi. C'alal te cha'ochic oy burro leclec to no'ox sba smuc'ul te chucul chc'o ataic. Mi junuc vuelta mu'yuc much'u scajlebinoj. Coltao, ic'bun talel. 


text:
Mi chasjac'boxuc ti yajvale: “¿C'u stu avu'un ti jburroe? ¿C'u yu'un chacolta?” mi xayute, “chtun yu'un ti Cajvaltique”, xavut ―xchi ti Jesuse. 


text:
C'alal yac'oj sba tsjitumbeic yaq'uil ti burroe, hech i'albat yu'un ti yajval ti burroe: ―¿C'u stu avu'un chacolta ti jburroe? ―x'utatic. 


text:
<pb/>Hech laj yiq'uic tal ti yo' bu oy ti Jesuse. Laj scajambe xchijic ti spat ti burroe. Hech yu'un lic scajlebin ti Jesuse. 


text:
C'alal yeloval xa ti Jerusalene, ja' te ti bu vits Olivatic, scotol ti much'u tsts'acli ti Jesuse, tsots lic c'opojucuc. Nichim no'ox yo'ntonic lic yalbeic vocol ti stojol ti Diose yu'un scotol ti jchop o abteletic ti yilojique. 


text:
Hech laj yalic: ―¡Jun no'ox yutsil ti ajvalile ti itacat xa tal ti jtojoltic yu'un ti Cajvaltic Diose! ¡Lec chijyilucutic ti Diose obi! ¡Ac'o spasic ti muc' ti Diose scotolic te ti vinajel uc! ―xchiic. 


text:
<pb/>Oy cha'vo' oxvo' ti fariseoetique ti xchi'inojic. Hech lic yalbeic ti Jesuse: ―Maestro, pajeso ti jch'unojeletic avu'une, mu me xc'opojic ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe: ―Chacalbeic, taca ch'aniuc ti jch'unojeletic cu'une, ja' chlic c'opojuc ti tonetique ―xut. 


text:
Chjinat ti jteclum avu'unique. Mi jp'ejuc ton mu'yuc bu chcom ti sba yan ton yu'un scotol chjinat, chasmiloxuc acotolic. Yu'un mu xach'unic ti nihul xa ti atojolic, ho'on ti Diosune ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti laj sten loq'uel ti jchonolajeletique te ti yamaq'uil ti temploe ti Jesuse (Mt. 21:12‑17; Mr. 11:15‑19; Jn. 2:13‑22) 


text:
<pb/>I'och ti yamaq'uil templo te ti Jerusalén ti Jesuse. Lic sten loq'uel scotol ti jchonolajeletique te ti yamaq'uil templo. 


text:
Hech lic yalbe ya'yic: ―Hech ts'ibabil comel: “Ti jnae ja' sventa ti te chac'oponune”, xchi ti Diose. Ho'oxuque laj xa ac'atajesic ti xch'en j'elec' ―xut. 


text:
<pb/>Scotol c'ac'al te ichanubtasvan ti templo te ti Jerusalén ti Jesuse. Ti totil paleetique xchi'uc ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti totiletic yu'un ti judioetique sc'an smilic. 


text:
Yu'un scotol ti crixchanoetique toyol yo'ntonic laj ya'ibeic sc'op ti Jesuse, hech yu'un muc spas c'usi chutic.<pb/>


text:
Ti yan c'ac'al yac'oj sba chchanubtasvan te ti yut templo te ti Jerusalén ti Jesuse, yu'un chcholbe ya'yic ti lequil ach' c'ope, ital cha'vo' oxvo' ti totil paleetique xchi'uc ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti moletique. 


text:
Hech tal sjac'beic ti Jesuse: ―Albun ca'itutic, ¿much'u smantal avich'oj ti hech laj aten loq'uel ti jchonolajeletique li' ti yamaq'uil ti temploe? ¿Much'u laj yac'bot avabtel? ―xutic. 


text:
Ti Juane ¿much'u i'ac'bat yabtel yu'un ti laj yac' ich'ho'e? ¿Mi yu'un Dios i'ac'bat yabtel o mi yu'un crixchanoetic i'ac'bat yabtel? ―xut. 


text:
<pb/>Hech lic yalbe sbaic: ―“Yu'un Dios”, mi chijchie, “¿c'u yu'un muc xach'unic che'e?” ta me xijyutucutic. 


text:
“Yu'un crixchanoetic”, mi chijchie, chijyac'bucutic ton ti jchi'iltique. Yu'un scotolic xch'unojic ti ja' j'alc'op yu'un ti Diose ti Juane ―xut sbaic. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Jesuse hech lic yalbe: ―Hechun uc, mu xacalbe much'u smantal quich'oj ti hech ti jpase ―xut. Ja' ti lo'il yu'un ti jchabiejbalumiltique ti chopol yo'ntonique (Mt. 21:33‑44; Mr. 12:1‑11) 


text:
<pb/>Ti Jesuse lic yalbe lo'il ti judioetique. Hech lic yalbe: ―Oy jun vinic oy slum. Te laj sts'un ep uvate'. Hech laj sa'be yajval ti slume yu'un hech chchabibat ti slume, ch-abtej yu'un. Te laj snacan comel. Patil nom ibat ti yajval ti balumile. Te ihalej ep c'ac'al. 


text:
C'alal po'ot xa tsta yorail chtoc'onaj ti sat ti uvate'e, laj stac talel ti smozoe yu'un chc'ot sc'opon ti jchabiejbalumiltique. Chc'ot sc'ambe tal ti sate. C'alal ic'ot ti mozoe, imajvanic ti jchabiejbalumiltique. Mu'yuc c'usi i'ac'bat batel ti mozoe. 


text:
Ti yajval ti balumile laj xcha'tac talel nixtoc yan smozo. Co'ol ono'ox ilaj ti majel uc, ilaj ti ilbajinel, ilabanat. Mi jutuc mu'yuc c'usi i'ac'bat batel uc. 


text:
Ti yajval ti balumile laj stac talel yan smozo. Ja' yoxva'al xa. Ja' iyajesat yu'un ti jchabiejbalumiltique, itenat loq'uel ti bu ts'umbil ti uvate'e. 


text:
<pb/>’Hech yu'un hech lic snop ti yajval ti balumile: “¿C'usi chcut? Ja' lec ti jtac batel ti jnich'one ti c'ux ti co'ntone. C'alal chilic ti ja' jnich'on, ja' van chispasbucun ti muc'”, xchi ti yo'nton. 


text:
C'alal laj yilic ti jchabiejbalumiltique ti ja' snich'on ti yajval ti balumile, hech laj yalbe sbaic: “Ja' yajval balumil chcom avi to. Ba jmiltic. Ho'ucutic chquich'betic comel ti slume”, xut sbaic. 


text:
Hech yu'un laj stenic loq'uel ti bu ts'umbil ti uvate'e, laj smilic. ’Hech yu'un mi isut tal ti yajval ti uvate'e, ¿c'usi chc'ot spasbe ti jchabiejbalumiltique? ―xchi ti Jesuse―. 


text:
Chacalbeic, ja' tsmil ti jchabiejbalumiltique. Yan xa much'u chac'be xchabi ti uvate' yu'une ―xchi ti Jesuse. C'alal laj ya'yic, hech lic yalic: ―Mu me hechuc tspas ti Diose ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sq'uelbe satic, hech lic yalbe: ―Nopo mi mu hechuc sjam ti hech ts'ibabil ti sc'op Diose:<pb/>Hech chaj c'u che'el ti yajval nae ti laj yotes ti chiquina ti tone ti mu xtun laj yilic ti yaj'abtele, ja' no'ox hech laj xa yich' tsots yabtel cu'un ti much'u t'ujbil cu'une ti ja' mu sc'anique, ti xchi ti Diose. 


text:
Hech chaj c'u che'el ti p'in ti chp'aj yal tal ti ba ton pedazo chc'ot, o mu'yuc xa stu, ja' no'ox hech uc mu'yuc xa stu cu'un ti much'u mu sc'an chixch'umbun ti jc'ope. Mi mu sutes yo'nton, ja' chc'o quich'be sc'op. Hech chaj c'u che'el ti p'in ti chp'aj yal tal muc'ta ton ti sba ja' tsts'ubilaj, ja' no'ox hech uc mi laj cal ti ch'ayel chbatique, jp'el sc'opilal ch'ayel chbatic o. Laj stu o, ti xchi ti Diose ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti sc'an ti ac'o stabeic smul ti Jesuse ti fariseoetique (Mt. 21:45‑46; 22:15‑22; Mr. 12:12‑17) 


text:
<pb/>Ti totil paleetique xchi'uc ti much'utic ichanubtasvan ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique sc'an stsaquic ti ora ti Jesuse yu'un laj ya'ibeic sjam ti ja' sc'opilalic stuquic ti icholbate. Muc xu' yu'unic ti tstsaquique yu'un ja' ixi'ic yu'un ti xchi'iltaque. 


text:
<pb/>Hech yu'un laj smalaic yu'un c'u che'el xu' tslo'laic ti c'op ti Jesuse tscuyic. Ti c'alal yorail xu' laj scuyic, ti ora laj staquic batel ti yajchanc'opetique ti chch'umbeic sc'op ti Jesuse x'elan, ti jun yo'ntonic ti stojol x'elan yu'un chba sjac'beic sc'op. Mi mu sjamuc ic'opoj ti Jesuse, laj xa stabeic smul tscuyic. Hech xu' stsaquic yu'un chiq'uic batel ti stojol ti gobernadore. Yu'un te chc'ot stic'beic smul tscuyic. 


text:
Hech yu'un tal sjac'beic ti Jesuse: ―Maestro, ti jna'tutic ti melel scotol ti c'usi chavale, ti toj chachanubtasvane, ti chavac' ti chanel ti sbe ti Diose ti mero melel. Co'ol chac'opon scotol, manchuc mi tsots yabtel yich'oj, manchuc mi mu'yuc tsots yabtel yich'oj. 


text:
<pb/>―Ac'bun jq'uel junuc adenariotaq'uin ti ja' sventa yu'un chatoj apatanique ―xchi. Hech yu'un ba yich' tal jun denariotaq'uin. C'alal laj sq'uel ti taq'uine, hech lic sjac'be: ―¿Much'u sloc'tombail ti o'loli? ¿Much'u sbi te oy ti sti'ile? ―xut. Hech itac'avic: ―Ja' ti Césare ―xchiic. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Jesuse laj yalbe: ―Oy c'usi stac' chach'umbeic ti Césare yu'un ja' totil ajvalil. Ja' no'ox hech uc ti Diose tsc'an chach'unic ti c'u che'el tsc'an ―xut. 


text:
<pb/>Manchuc mi tsc'an tsa'beic smul ti Jesuse te ti stojol ti xchi'iltaque, muc xu' yu'unic. Ich'ay yo'ntonic ti c'u che'el itac'av ti Jesuse. Hech yu'un mu xa xu' c'usi yan chalic. Ja' sc'opilal ti sc'an ti ac'o stabeic smul ti Jesuse ti saduceoetique (Mt. 22:23‑33; Mr. 12:18‑27) 


text:
<pb/>Patil italic cha'vo' oxvo' ti saduceoetique, ja' ti chalic ti mu'yuc much'u chcha'cuxie. Tal sjac'beic ti Jesuse: 


text:
<pb/>―Maestro, hech laj sts'iba comel ti Moisese: “Mi oy much'u mu'yuc yol snich'on chcham, ti its'inale ti mu to oyuc yajnile ac'o yic'be yajnil ti sbanquile yu'un hech c'alal ch-an sba yol snich'on xu' chac'be xq'uexolin ti sbanquile yu'un hech mu xtup' sbi ti sbanquile”, ti xchi ti Moisese. 


text:
Oy hucvo' jchi'iltic. Yermano sbaic ti hucvo'ique. Ti banquilale laj yic' yajnil, patil icham. Mu'yuc yol snich'on icom. 


text:
Hech yu'un ti its'inale laj yic'be yajnil ti ánima sbanquile. Patil icham. Mu'yuc yol snich'on icom uc. 


text:
Hech laj spasic scotolic o. Xmelmun laj yiq'uic sucva'alic. Icham scotolic. Mu'yuc yol snich'onic icom mi junuc. 


text:
C'alal tsta yorail ti chcha'cuxiique, ¿much'u junuc yajnil chc'ot ti antse? Melel ti xmelmun laj yiq'uic scotolic ―xchiic. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Ja' no'ox ti c'alal li'oyic ti balumile ja' chnupunic ti xnich'nabe, ja' chaq'uic ti nupunel ti stsebique. 


text:
Ti much'utic t'ujbilic yu'un chcha'cuxiic loq'uel ti ch'ene yu'un te chba naclucuc ti vinajele, mu xa xnupunic mi vinic mi ants. 


text:
Yu'un mu xa xchamic. Hech chc'otic hech chaj c'u che'el ti ch'ul abatetique. Ja' yol xnich'nab Dios ic'otic o yu'un icha'cusesatic yu'un ti Diose. 


text:
Ti cuxajtic ti ánimaetique ti chamenic xae, ja' laj sts'ibabe sc'opilal ti Moisese ti bu ts'ibabil ti ic'opoj ti Diose te ti jtec' ch'ix. Manchuc mi ep xa habil chamenic ti Abrahame xchi'uc ti Isaaque xchi'uc ti Jacobe, hech ch-albatic to sc'opilal: “Ho'on Diosun yu'un ti Abrahame xchi'uc ti Isaaque xchi'uc ti Jacobe”, ti xchi ti Cajvaltic Diose, xut ti Moisese. Yu'un cuxajtic sbatel osil. 


text:
Yu'un ja'uc j'ech'el ichamic oe, mu'yuc xa dios yu'unic. Hech yu'un ti Diose ja' yu'unic ti much'utic cuxajtique. Yu'un ti cuxajtic sbatel osile, hech yu'un pasbil ti muc' sbatel osil ti Diose ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Yan xa ti much'u itac'avique. Ja' itac'avic cha'vo' oxvo' ti much'utic ichanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Hech laj yalbeic ti Jesuse: ―Maestro, lec ti c'usi chavale ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti saduceoetique muc xu' yu'unic xa tsjac'beic yan ti Jesuse. Ja' sc'opilal ¿c'u yu'un chalic ja' no'ox yelnich'on David ti Cristoe? xchi (Mt. 22:41‑46; Mr. 12:35‑37) 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Jesuse hech lic sjac'be: ―¿C'u yu'un chalic ja' no'ox yelnich'on David ti Cristoe, ja' ti ac'bil yabtel yu'un ti Diose? 


text:
Yu'un ti Davide hech laj yalbe sc'opilal ti sunal ti q'uejojetique:<pb/>Ti Cajvale hech i'albat yu'un ti Diose:<pb/>“Chlic naclan li' ti jbats'ic'ob<pb/> 


text:
Hech yu'un ma'uc no'ox yelnich'on yu'un “Cajval”, xchi ti stojol ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj sjambeic smulic ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique (Mt. 23:1‑36; Mr. 12:38‑40; Lc. 11:37‑54) 


text:
<pb/>―P'ijanic me, mu xtun ti c'usi tspasic ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Ja' tsc'anic pasel ti muc' hech yu'un slapojic ti nat sc'u'ique. Lec cha'yic ti tspasatic ti muc' yu'un ep jchi'iltic te ti plaza. Yu'un ja' tsc'anic pasel ti muc' hech yu'un chba naclucuc ti bu chnaquiic ti más totiletique te ti temploetic xchi'uc mi ch-ic'atic ti q'uin uc. 


text:
Tspojbeic ti c'utic oy yu'un ti me'on antsetique. Ti c'u che'el chch'umbatic smantalique yu'un chaq'uic ti q'uelel ti hal tsc'oponic Dios. Hech yu'un jelaven chich'ic castigo stuquic ―xchi ti Jesuse.<pb/>


text:
Ti Jesuse laj sq'uel batel, laj yil ti te oy jc'ulejetic yo' bu scajonal ti taq'uine, ja' ti yav ti smoton ti Diose. Te yac'oj sbaic tstiq'uic ochel ti staq'uinique ti bu yav ti smoton ti Diose. 


text:
Te ital jun me'on ants ti uts sba ti jyalel laj yil ti Jesuse. Ti antse laj stic' ochel chib cinco. 


text:
Ti Jesuse hech lic yalbe ti yajchanc'opetique: ―Melel ti c'usi chacalbeique, ja' más ep laj yac' ti me'on antse chil ti Diose; ja' jutuc no'ox laj yac' scotol ti jc'ulejetique chil ti Diose. 


text:
Yu'un ti jc'ulejetique scotolic sobrail xa staq'uinic laj yac'beic ti Diose. Ja'uc ti me'on ants li'to ja' scotol laj yac' ti c'u yepal oy yu'un yu'un tsmac'lin sbae ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti ta ono'ox xjinat ti templo te ti Jerusalene (Mt. 24:1‑2; Mr. 13:1‑2) 


text:
<pb/>Oy cha'vo' oxvo' hech laj yalbeic ti Jesuse, ja' sc'opilal ti templo te ti Jerusalene ti t'ujum ti tonetic ti yich'oje xchi'uc ti sronile ti ja' ti laj yaq'uic staq'uinic ti much'utic toyol yo'ntonic laj yac'beic smoton ti Diose. Hech lic yal ti Jesuse: 


text:
<pb/>―Ti na ti t'ujum chquiltic ti ora to, ta me sta yorail ti chjinat. Mi jp'ejuc ton mu'yuc bu chcom ti sba yan ton yu'un scotol chjinat ―xut. Ja' sc'opilal ti slajebal c'ac'ale (Mt. 24:3‑28; Mr. 13:3‑23) 


text:
<pb/>Hech lic sjac'beic ti Jesuse: ―Maestro, ¿c'usi ora hech chc'ot ti pasel? ¿Mi oy señail ti jq'ueltutic jbael yu'un hech ti jna'tutic ti po'ot xa chc'ot ti pasele? ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―P'ijanic me, mu me xalajic ti lo'lael. Yu'un ep chtalic chalic: “Ho'on Jcoltavanejun”, xchiic. Oy chtal yalic: “Yorail xa ti chtal ti Cristoe”, xchiic. Mu me xach'unic. 


text:
C'alal chava'ibeic sc'opilal ti oy ep muc'ta pleito li' ti balumile, chava'ibeic sc'opilal uc ti chlic yan muc'ta pleito, mu me xaxi'ic. Persa scotol hech chc'ot ti pasel jbael. Mu to ja'uc slajebal c'ac'al ―xchi. 


text:
<pb/>Hech laj yalbe uc: ―Ti crixchanoetic ti jun balumile ja' tscontrain ti crixchanoetic ti yan balumile. Ti ajvaliletique tscontrain sbaic. 


text:
Ep chnic ti balumile, oy bu chtal vi'nal, oy bu chtal ep chamel. Chvinaj muc'ta señailetic ti vinajel. Ep chac' xi'el. 


text:
<pb/>’C'alal mu to chc'ot ti pasel, jbael chastsacoxuc, chayilbajinoxuc, cha'ochic ti chuquel ti templo yu'unique xchi'uc ti chuquele. Chayic'oxuc ti stojol ajvaliletic xchi'uc gobernadoretic ho'on ti jventa. 


text:
Yu'un ho'on chajcolta ti c'op. Chacac'bot sp'ijil avo'ntonic hech mu xu' yu'unic chtac'avic yu'un hech mu xu' yu'unic stsalvan ti c'op scotol ti much'utic chascontrainoxuque. 


text:
Oy atot ame'ic no'ox chayac'boxuc entrecal, oy abanquil avits'in no'ox chayac'boxuc entrecal, oy yan avuts avalal no'ox chayac'boxuc entrecal. Oy ti much'utic lec chac'opon abaic xchi'uque ja' no'ox chayac'boxuc entrecal. C'alal oyoxuc xa ti sc'obic, oy bu chasmiloxuc. 


text:
Ja' no'ox mi hech tsc'an ti Diose hech chc'ot ti pasel ti chasmiloxuque. Mi mu hechuc tsc'an ti Diose mu xc'ot ti pasel. 


text:
<pb/>’C'alal chavilic joyubtabil ti jteclum li'to yu'un yajsoldado yan ajvalil, na'ic me ti ic'ot xa yorail ti chjinate. 


text:
Hech yu'un scotol ti much'utic li' nacajtic ti estado Judeae anil ac'o batuc ti vits. Scotol ti much'utic li'oyic ti yut ti jteclume ac'o loc'uc batel ti anil. Scotol ti much'utic loq'uemic batel ti jteclume, mu xa me sut ochel talel. 


text:
Yu'un ja' ic'ot xa yorail ti castigo ti chich'ique ti ts'ibabil ono'ox comel, ja' ti laj sts'iba ti yaj'alc'op ti Diose. 


text:
Uts sbaic ti much'utic slicojic yolique xchi'uc ti much'utic oy yolic chchu'unic toe yu'un ep vocol chtal li' ti jteclum li'to. Ja' cha'ibeic yilintael Dios avi jchi'iltic li' nacajtic ti jteclum li'to. 


text:
Chmilatic ti espada. Ti much'u cuxajtic toe chchucatic, hech patil chpucatic batel ti slumal yanlum crixchanoetic. J'ech'el chlaj yipic o ti jchi'iltic ti li' nacajtic ti jteclum li'to. Ja' j'ech'el tsventainic ti yanlum crixchanoetic avi jteclum li'to, chixtanic ja'to mi ista yorail yu'un ti Diose ti tsjelbe yajval stuc. Ja' sc'opilal ti c'u x'elan chtal ti Jesuse, ja' ti co'ol crixchanoucutic xchi'uque (Mt. 24:29‑35, 42‑44; Mr. 13:24‑37) 


text:
<pb/>’Te ti vinajel chjel ti c'u che'el ono'ox ch-abtejic ti c'ac'ale, ti ue, ti c'analetique. Ja' no'ox hech uc li' ti balumile chjel ti c'u che'el ono'ox ch-abtej ti nabe. Más tsots chc'opoj ti nabe, más tsots tsyuques sba ti jyalel hech yu'un chi'ic scotol ti crixchanoetic li' ti balumile. 


text:
Mu'yuc xa yip yo'ntonic ti crixchanoetique yu'un ti xi'ele, yu'un chi'ic ti jyalel mi oy c'usi chc'ot ti pasel li' ti balumile. Yu'un chniquic scotol ti c'utic te oy ti vinajele. 


text:
Ja' yorail chiyal tal ti vinajel xchi'uc toc, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. Chiyilucun scotol crixchanoetic. Chilic ti jelaven jp'ijile, ti lum lec ti jquevale. 


text:
Hech yu'un c'alal chaq'uelic ti chlic ti c'utic laj xa calboxuque, nichimuc me avo'ntonic, oyuc me stsatsal avo'ntonic yu'un chana'ic ti po'ot xa chacolic ―xchi ti Jesuse, xut ti yajchanc'opetique. 


text:
<pb/>Laj yalbe ya'yic uc lo'il. Hech laj yalbe: ―Na'ic me c'u x'elan chch'i ti igote'e xchi'uc scotol yan te'etic. 


text:
Ja' no'ox hech uc c'alal chaq'uelic ti yac'oj sba chc'ot ti pasel scotol ti c'utic laj xa calboxuque, na'ic me ti po'ot xa chistacun talel ti Jtote yu'un chtal jpas mantal li' ti balumile. 


text:
<pb/>’Melel ti c'usi chacalbeique, ho'oxuc ti li'oyoxuc ti balumil ti ora to, ja' chaq'uelic ti chjinat ti jteclum li'to hech chaj c'u che'el laj calboxuque. 


text:
’P'ijanic me, mu me ja'uc te batem avo'ntonic c'u che'el lec cha'ech'ic li' ti balumile, hech mu xa ats'aclinojucun c'alal chul jtaoxuc. Yu'un mi hech chapasique, ch'ayem avo'ntonic chul jtaoxuc ti yorail chcale. Hech chaj c'u che'el ti ts'i' mu sna' c'usi ora chba ochuc ti pets', hech ono'ox uc ti crixchanoetique mu sna'ic c'usi ora chtal ti vocole ti sjoylejal balumil. 


text:
Hech yu'un ti ho'oxuque q'ueleluc me asatic, scotol c'ac'al c'ambeic vocol ti Diose hech lec chayiloxuc, hech mu xa xavilic ti vocol ti chtale, hech mu'yuc amulic c'alal chac'otic ti jtojol, ho'on ti co'ol crixchanoucutique ―xchi. 


text:
<pb/>Ti c'ac'altic te ichanubtasvan ti templo te ti Jerusalén ti Jesuse. Ja'uc ti ac'ubaltique iloc' batel, ba vayuc ti bu vits Olivatic sbi. 


text:
Ti totil paleetique xchi'uc ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique lic snopilanic c'u che'el xu' tsmilic ti Jesuse yu'un chi'ic yu'un ti xchi'iltaque. 


text:
<pb/>Ti Satanase i'och ti yo'nton ti Judase, ja' ti Iscariote sjol sbie. Ja' ti yajchanc'op ti Jesuse. Ja' co'ol lajchavo'ic xchi'uc ti yan yajchanc'opetique. 


text:
Ti Judase ba sc'opon ti totil paleetique xchi'uc ti totiletic ti ja' chchabiic ti templo yu'unique te ti Jerusalén. Ba yalbe ti tspas trato xchi'uc yu'un chac'be entrecal ti Jesuse. 


text:
C'alal laj ya'yic ti paleetique xchi'uc ti totiletique, hech nichim no'ox yo'ntonic. Hech lec ichapaj yu'unic ti c'u yepal chich' taq'uin ti Judase. 


text:
Ti c'u che'el ichapaj yu'unique lec laj ya'i ti Judase. Hech lic snop ti yo'nton c'usi ora xu' chac'be entrecal yu'un hech mu xlic c'op yu'un ti xchi'iltaque. Ja' sliqueb laj sliques ti Santa Cena ti Cajvaltique (Mt. 26:17‑29; Mr. 14:12‑25; Jn. 13:21‑30; <a href='B:530 11:23'>1 Co. 11:23</a>‑26) 


text:
<pb/>Laj sta yorail ti tsve'ic ti caxlan vaje ti mu pumesbiluc xch'ute, ti tsmilic ti ch'iom carneroe ti tsti'ic yu'un ti q'uin Pascuae hech chaj c'u che'el yaloj ti Diose. 


text:
Hech yu'un ti Jesuse laj stac batel ti Pedroe xchi'uc ti Juane. Hech laj yalbe batel: ―Batanic, ba chapambucutic ti ch'iom carnero ti jti'tic sventa ti q'uin pascuae ―xut. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―A'yo me ava'yic. C'alal cha'ochic ti jteclum, chanupic ti be jun vinic scuchoj ya'al ti sq'uib. Ja' chats'acliic batel, chachi'inic ochel ti na ti bu ch-oche. 


text:
Hech me chavalbeic ti yajval nae: “Hech chayalbot ti Maestroe: ¿Bu oy ti cuarto ti anae yo' bu xu' jti'tutic ti carnero sventa ti q'uin Pascuae xchi'uc ti cajchanc'opetique? xchi ital sc'op”, xavutic me. 


text:
Hech chayac'boxuc avilic muc'ta cuarto te ti xcha'cajal sna. Xch'uboj xa ti cuartoe. Te chameltsanic ti carneroe ―xchi. 


text:
<pb/>Hech ibatic, hech c'ot staic hech chaj c'u che'el i'albatic yu'un ti Jesuse. Te laj smeltsanic ti carneroe sventa ti q'uin Pascuae. 


text:
<pb/>C'alal laj sta yorail chve'ic yu'un ti q'uine, ital ti Jesuse. Tal snacan sba ti mesa xchi'uc ti jcholc'opetic yu'une. 


text:
Hech lic yalbe ya'yic: ―Toyol co'nton yu'un ti chajchi'inoxuc ti sti'el ti carnero sventa ti q'uin Pascuae c'alal mu to chquich' vocol. 


text:
Yu'un chacalbeic, ja'to mi laj sta yorail ti nacolic xae c'alal te xa oyucutic yo' bu tspas mantal stuc ti Diose, ja'to ti jti'be xq'uexol ti carnero avi to ho'oni ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse ja' i'ac'bat jun taza ya'lel sat uvate' yu'un ti yajchanc'ope. Hech laj stsac ti tazae, lic yalbe vocol ti Diose. Hech lic yalbe ya'yic: ―Ilo, uch'anic acotolic. 


text:
Yu'un chacalbeic, ja'to mi laj sta yorail laj jtsob jbatic jcotoltic yo' bu tspas mantal ti Jtotic Diose, ja'to chcuch'be xq'uexol ti ya'lel sat uvate'e avi to ho'oni ―xchi. 


text:
<pb/>Hech lic stam jun caxlan vaj, laj yalbe vocol ti Diose, laj xet' ti caxlan vaje, laj yac'be ti yajchanc'opetique. Hech laj yalbe: ―Ja' jbec'tal li'to yu'un chcac' jba ti milel ti aventaic. Hech me chapasic yu'un chana'ucun ―xchi. 


text:
<pb/>C'alal ive'ic xae, co'ol lic stsac yan vuelta ti tazae, hech lic yalbe: ―Ja' jch'ich'el li'to. Chcac' jba ti milel, chloc' ti jch'ich'ele. Ho'ot ti aventaic ti chcac' jba ti milele. Ti ora to ti jch'ich'ele ja' señail ti mu xch'ay ti ach' c'op ti yaloj ti Jtotique ti c'u che'el chacolique. 


text:
Yu'un hech ono'ox xchapanoj ti Diose, hech yu'un chismilucun, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. Uts sba ti much'u chiyac'un entrecale ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti yajchanc'opetique hech lic sjac'be sbaic much'u chac' entrecal ti Jesuse. Ja' sc'opilal ¿much'u ti más totil chc'ot cu'untique? xut sbaic ti yajchanc'opetique 


text:
<pb/>Hech lic stsac sbaic ti c'op ti yajchanc'opetique: ―¿Much'u ti más totil chc'ot cu'untique? ―xut sbaic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe: ―Ti ajvaliletic yu'un yanlum viniquetic chac' sbaic ti pasel ti muc' ti stojol ti svinictaque. Manchuc mi tstoy sbaic ti stojol ti crixchanoetic ti smacojique, ja' tsc'anic ti “ja' chcuxubinvan”, ac'o chiuc sc'opilalic yu'un ti crixchanoetique. 


text:
Ti ho'oxuque mu me hechuc chapasic. Ti much'u tsc'an ti totil chc'ot avu'unique, ac'o yac' sba ti abatinel avu'unic. 


text:
Nopo ava'yic ti c'u che'el ti much'u totil li' ti balumile ja' no'ox chal mantal. Mu yu'unuc ch-abtej. Ja'uc ti ho'one, mu hechuc ti jpas. Yu'un ho'on avabatun c'otemun. 


text:
Hech yu'un yu'un yac'ojbun cabtel ti Jtotique yu'un ti jpas mantal, hech chacac'boxuc avabtelic yu'un chapasic mantal uc. 


text:
Hech co'ol chijc'otucutic ti yorail ti jpas mantal. Co'ol oy cabteltic yu'un co'ol ti jpastic ti mantal ti jchi'iltique, ho'ucutic ti co'ol yelnich'onucutic ti Israel xchi'uque ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj yalbe ti Pedroe: Chamucun ti avo'nton, xut (Mt. 26:31‑35; Mr. 14:27‑31; Jn. 13:36‑38) 


text:
<pb/>Ti Cajvaltique hech lic yalbe ti Simone: ―Simón, a'yo me ava'i, sc'anoj lisensa ti Satanase yu'un chaspasboxuc proval avo'ntonic ti ora to. Ja' tsc'an ti ac'o chibajuc avo'ntonic o yu'un hech chapuquic batel hech chaj c'u che'el spaxaq'uil trigo. 


text:
Ho'oti laj xa jc'opombot Dios ti atojol yu'un mu me xchibaj avo'nton o. C'alal chacha'sutes avo'nton, chatsatsubtasbe yo'ntonic ti avermanotaque ―xut. 


text:
<pb/>Lic yal ti Pedroe: ―Cajval, manchuc mi chixchucucun, manchuc mi chismilucun, muc chajcomesot ―xut. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe: ―Pedro, chacalbot ava'i, avi ac'ubal to c'alal tsta yorail ch-oc' quelem, laj xa amucun ti avo'nton oxib vuelta ―xchi. Ja' sc'opilal ti yajchanc'opetique ti po'ot xa tspasbat proval yo'ntonic 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe scotolic: ―C'alal laj jtacoxuc batel mu'yuc ataq'uin, mu'yuc ave'el, mu'yuc asempat, ¿mi oy c'usi muc xataic? ―xut. Hech itac'avic: ―Mu'yuc palta laj ca'itutic ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe: ―Hech chaj c'u che'el ti soldadoetique chchapan sbaic yu'un chba spasic pleito, chich'ic batel staq'uinic xchi'uc sve'elic xchi'uc yespadaic, ja' no'ox hech tsc'an uc ti ora to. Tsc'an ti oy xch'unojel avo'ntonique yu'un hech chcuch avu'unic ti chacontrainatique. 


text:
Hech yu'un ti hech chacalbeic, yu'un ti ora to persa hech chc'ot jc'opilal hech chaj c'u che'el ts'ibabil comel jc'opilal: “Chchapanat hech chaj c'u che'el jmulavil”, ti xchie. Yu'un ti hech ts'ibabil comel ti jc'opilale, persa chc'ot ti pasel ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech lic yalic: ―Cajval, li'oy cha'ch'ix espada ―xchiic. Hech itac'av ti Cajvaltique: ―Ta yutsil ―xchi. Yu'un ti hech itac'av ti Cajvaltique yu'un ac'o lajuc sc'opilal yu'un muc x'a'ibat sjam ti sc'ope. Ja' sc'opilal ti ba sc'opon Dios ti Getsemaní ti Jesuse (Mt. 26:36‑46; Mr. 14:32‑42) 


text:
<pb/>Hech iloc' batel ti Jesuse, ibat ti bu vits Olivatic sbi yu'un te ono'ox chc'otilan. Ichi'inat batel yu'un ti yajchanc'opetique. 


text:
C'alal ic'otic ti vits Olivatic, hech lic yalbe ti yajchanc'opetique ti Jesuse: ―C'oponic Dios hech mu xasujat ti mulil ―xut. 


text:
<pb/>Ja' ijelav batel jutuc stuc ti Jesuse. Hech snatil ijelav batel hech chaj c'u che'el ti jtentic batel ton. Laj squejan sba, lic sc'opon Dios. 


text:
Hech laj yalbe ti Diose: ―Tote, mi hech tsc'an ti avo'ntone, q'uejbun batel ti vocol li'to. Mu me jpas c'usi tsc'an co'nton. Ja' ac'o jpas ti c'usi sc'an ti avo'nton atuque ―xchi. 


text:
Mu xa xnel ti vocol laj ya'i hech yu'un más laj yac' persa laj sc'opon Dios. Ep ichiq'uinaj. Ti xchiq'ue hech chaj c'u che'el tsts'uj ch'ich'. 


text:
<pb/>C'alal laj yo'nton laj sc'opon Dios, isut talel yo' bu oyic ti yajchanc'opetique. Vayajtic c'ot staic yu'un ep chich'ic mul. 


text:
Hech lic yalbe: ―Mu xtun ti chavayic. Licanic, c'oponic Dios hech mu xasujat ti mulil ―xut. Ja' sc'opilal ti itsacat ti Jesuse (Mt. 26:47‑56; Mr. 14:43‑50; Jn. 18:2‑11) 


text:
<pb/>C'alal yac'oj sba chc'opoj ti Jesuse, ja' hech yorail ital ep crixchanoetic. Ja' jbaejbe tal ti Judase, ja' co'ol lajchavo'ic xchi'uc ti yan yajchanc'opetique. Ti Judase ihul ti stojol ti Jesuse, hech lic sbuts'. 


text:
Hech yu'un ti Jesuse lic yalbe: ―Judás, mu yu'unuc jun avo'nton ti jtojol ti chabuts'une. Ja' no'ox yu'un ti chavac'un entrecale, ho'on ti co'ol crixchanoucutique ―xut. 


text:
<pb/>Ti yajchanc'opetique ti te xchi'inojic ti Jesuse, c'alal laj sna' ti c'usi sventail ti italique, hech lic yalbeic ti Jesuse: ―Cajval, mi chac'an, chcac'betutic espada ―xchiic. 


text:
<pb/>Hech yu'un oy jun laj sloq'ues yespada. Hech laj sbojbe loq'uel jun xchiquin ti yabat ti totil palee. Ti xchiquin ti iloq'ue, ja' ti sbats'ic'ob. 


text:
Hech yu'un lic yal ti Jesuse: ―Mu me xapajesic. Ac'o spasic ti c'usi tsc'an yo'ntonique ―xut. Hech yu'un ti Jesuse laj spic ti bu yajem ti abate, ti ora ichop. 


text:
Ti Jesuse hech lic yalbe ti totil paleetique xchi'uc ti totiletic ti ja' chchabiic ti temploe xchi'uc ti moletique ti te tal tsacvanuque: ―¿C'u yu'un hech tal atsacucun hech chaj c'u che'el j'elec'? Avich'ojic talel avespadaic ate'ic. 


text:
Scotol c'ac'al te oyun ti atojolic te ti templo. ¿C'u yu'un mu teuc laj atsacucun? Yu'un ti hech ihu' xa avu'unique ti ora to yu'un ac'bil lisensa ti avajvalique, ja' ti sventainoj ti mulile. Ja' ti Satanase ―xut ti much'utic tal tsacatuc yu'une. Ja' sc'opilal ti Pedroe ti laj smuc ti yo'nton ti Jesuse (Mt. 26:57‑58, 69‑75; Mr. 14:53‑54, 66‑72; Jn. 18:12‑18, 25‑27) 


text:
<pb/>Hech laj stsaquic, laj yiq'uic batel ti Jesuse ti sna ti totil palee. Ti Pedroe nomtic to xbat. 


text:
Te ti yamaq'uil sna ti totil palee laj spasic c'oc' ti abatetique yu'un chc'atinic. Te laj snacan sbaic. Ti Pedroe laj xchi'in ti naclej ti yantic uque. 


text:
Oy jun quiara laj yil ti te nacal ti Pedroe. Yu'un chtil ti c'oq'ue, hech yu'un laj yil. Laj sq'uelilambe sat, hech lic yal: ―Avi to ja' xchi'il sbaic xchi'uc ti much'u tsacbile ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Pedroe laj smuc ti yo'nton, hech laj yal: ―Ti chavale, me'e, mu hechuc. Mu xcojtiquin ―xut. 


text:
<pb/>Li' no'ox ti j'oq'ui i'ojtiquinat yu'un yan ti Pedroe. Hech i'albat: ―Ho'ot laj achi'in uc ―x'utat. Itac'av ti Pedroe: ―Mu ho'ucun, tote ―xchi. 


text:
<pb/>I'ech' van jun ora, oy yan hech i'albat sc'opilal ti Pedroe. Hech laj yal: ―Melel cac'tic, ja' xchi'il sbaic avi to yu'un liquem tal ti Galilea uc ―xchi. 


text:
<pb/>Itac'av ti Pedroe: ―Tote, mu jna' ti c'usi chavale ―xchi. C'alal yac'oj sba chc'opoj ti Pedroe, ja' yorail ti i'oc' quelem. 


text:
Hech yu'un ti Jesuse laj sjoyp'in sba, laj sq'uelbe sat ti Pedroe. Ti Pedroe it'ab ti yo'nton ti hech ono'ox i'albat yu'un ti Cajvaltique: “C'alal tsta yorail ch-oc' quelem, laj xa amucun ti avo'nton oxib vuelta”, ti x'utate. 


text:
Hech yu'un iloc' batel ti Pedroe. Ep ba yoc'ta sba. Ja' sc'opilal ti ilabanat ti Jesuse (Mt. 26.67‑68; Mr. 14:65) 


text:
<pb/>Ti jayvo'ic ti jtsacvanejetique yu'un ti i'ac'batic xa entrecal, hech lic slabanic ti Jesuse, lic smajic. 


text:
Laj smacbeic sat ti poc', lic smajbeic sat, hech laj yalbeic: ―Alo ca'itutic, ¿much'u laj smajote? ―xut. 


text:
<pb/>Ep laj slabanic. Ep ti c'usi chopol laj yalbeic. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti te laj sva'an sba ti stojol ja' ti totiletic yu'un ti xchi'iltaque (Mt. 26:59‑66; Mr. 14:55‑64; Jn. 18:19‑24) 


text:
<pb/>C'alal isacub ti osile laj stsob sbaic ti totiletic yu'un ti judioetique, ja' ti totil paleetique xchi'uc ti much'utic ichanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Laj yiq'uic tal ti stojolic ti Jesuse. Hech lic yalbeic: 


text:
<pb/>―Albun ca'itutic, ¿mi ho'ot ti Cristoote, ti t'ujbilot yu'un ti Diose? ―xchiic. Ti Jesuse hech lic yalbe: ―Mi chacalbeic ti ho'on Cristoune, mu yu'unuc chach'unic. 


text:
Ho'on ti co'ol crixchanoucutique yorail xa ti te chba naclucun ti sbats'ic'ob ti Diose yo' bu ti jpas ti mantal scotol ―xut. 


text:
<pb/>Scotolic lic yalic: ―¿Mi yu'un ho'ot snich'onot ti Diose chacuy aba? ―xchiic. ―Ho'on ―xchi xtac'av ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech yu'un lic yalbe sbaic: ―¿C'u yu'un ti jc'antic yan rextico? Laj xa ca'itic ti c'usi chale ―xut sbaic.<pb/>


text:
Te lic sa'beic smul. Hech laj yalic: ―Avi vinic li'to ja' no'ox tstsob svinictac yu'un tsliques c'op li' ti jlumaltutique. Chal ti mu stac' chcac'betutic spatan ti totil ajvalil cu'untique, ja' ti Césare, yu'un ja' ajvalil scuyoj sba. Ja' ti Cristo scuyoj sbae ―xchiic. Ja' ti Cristo sbie ja' sjam ti ac'bil yabtel yu'un ti Diose. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Pilatoe hech lic sjac'be ti Jesuse: ―¿Mi ho'ot ajvalilot yu'un ti achi'iltaque, ho'oxuc ti judiooxuque? ―xut. Itac'av ti Jesuse: ―Ho'on ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Pilatoe hech lic yalbe ti totil paleetique xchi'uc scotol ti crixchanoetique: ―Mu jtabe smul avi vinic li'to ―xchi. 


text:
<pb/>Yan vuelta hech lic yalic: ―Mu me xacolta batel yu'un tsoques ti jchi'iltaque. Chchanubtasvan ti scotol jlumal li' ti Judeae. Ti sliqueb te laj xchanubtas ti jchi'iltac te ti Galilea. Ti ora to talem li'to ―xchiic. Ja' sc'opilal ti ic'bil ibat ti stojol ti Herodese ti Jesuse 


text:
<pb/>Hech yu'un c'alal laj ya'i ti Pilatoe, “ti sliqueb te ichanubtasvan te ti Galilea”, ti xchiique, hech yu'un hech lic sjac'be mi te liquem tal ti Galilea ti Jesuse. 


text:
C'alal laj ya'i ti liquem tal ti Galilea ti Jesuse, hech laj sna' ti Pilatoe ti ja' oy ti sventa ti Herodese. Hech yu'un laj stac batel ti stojol ti Herodese yu'un tal ya'i paxyal te ti Jerusalén ti Herodese. 


text:
C'alal laj yil ti Jesuse ti Herodese, nichim no'ox yo'nton. Yu'un ep xa c'ac'al tsc'an tsq'uelbe sat yu'un ep ya'yojbe sc'opilal ti Jesuse. “Taca jq'uel ti c'u che'el tspas junuc señail ti Jesuse”, xchi ono'ox ti yo'nton ti Herodese. 


text:
Hech yu'un lic sjaq'uilambe ti Jesuse ti c'u che'el xu' yu'un tspas ti señailetique. Ti Jesuse mi jp'eluc muc xtac'av. 


text:
Te va'ajtic ti totil paleetique xchi'uc ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Liquem sjolic, toyol yo'ntonic tstic'beic smul ti Jesuse te ti stojol ti Herodese. 


text:
Ti Herodese xchi'uc ti yajsoldadoetique muc spasic ti muc' ti Jesuse. Ja' no'ox laj slabanic, laj slapbeic c'u'il hech chaj c'u che'el tslapic ti ajvaliletique, ja' ti t'ujum no'ox ti jyalel ti c'u'ile. Patil hech lic staquic sut tal ti stojol ti Pilatoe. Slapoj tal ti c'u'ile ti Jesuse. 


text:
Contra ono'ox yiloj sbaic ti Herodese xchi'uc ti Pilatoe. C'alal laj stac batel ti stojol ti Herodese ti Jesuse, hech lec lic sc'opon sbaic. Ja' sc'opilal ti ichapaj sc'opilal ti Jesuse yu'un chmilat ti cruz (Mt. 27:15‑26; Mr. 15:6‑15; Jn. 18:39‑19:16) 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Pilatoe laj yic' tal ti stojol ti totil paleetique xchi'uc ti yan totiletic te ti templo yu'un ti judioetique xchi'uc scotol ti crixchanoetique. 


text:
Hech lic yalbe: ―Yu'un ti laj avaq'uic ti jtojol ti achi'il li'to yu'un “tsoques scotol ti jchi'iltaque”, ti xachiique, laj xa quich'be sc'op ti atojolic. Mi jutuc mu jtabe smul. Mu hechuc hech chaj c'u che'el chavalique. 


text:
Hech uc ti Herodese muc stabe smul uc. Ti lajuc stabe smule, muc xcha'tac sut tal ti jtojol ti hechuque. A'yo me ava'yic, mu'yuc smul ti achi'il li'to yu'un chmilat. 


text:
Hech yu'un tsots lic c'opojuc scotol ti crixchanoetique. Hech lic yalic: ―Ac'o chamuc ti cruz lume. Ja' ac'o coluc ti Barrabase ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Barrabase itic'at ochel ti chuquel scoj ti laj stsob svinictac, yu'un laj scontrain ti gobiernoe te ti Jerusalén. Imilvan uc. 


text:
<pb/>Hech laj sjac'be: ―¿C'usi smul avu'unic? Mu jtabe smul yu'un chmilat. Hech yu'un chcac'be castigo, patil ti jcolta batel ―xut. Ja' yoxibal xa vuelta ti hech laj yalbe. 


text:
<pb/>Más tsots i'avanic. Hech laj yalic: ―¡Milo ti cruz! ―xchiic. Yu'un ti hech isujvanique, hech ich'umbat sc'op ti crixchanoetique xchi'uc ti totil paleetic yu'unique. 


text:
Hech yu'un ti Pilatoe laj yal mantal ti ac'o milatuc ti cruz ti Jesuse hech chaj c'u che'el laj sc'anique. 


text:
Hech laj scolta batel ti much'u laj sc'anique, ja' ti Barrabase, ja' ti itic'at ti chuquel yu'un laj stsob svinictac, laj scontrain ti gobiernoe. Imilvan uc. Laj yac' entrecal ti Jesuse yu'un ac'o c'otuc ti pasel ti c'usi tsc'an ti yo'ntonique. Ja' sc'opilal ti imilat ti cruz ti Jesuse (Mt. 27:32‑44; Mr. 15:21‑32; Jn. 19:17‑27) 


text:
<pb/>Hech yu'un ti soldadoetique laj yiq'uic batel ti Jesuse. C'alal xq'uechoj xa batel scruz ti Jesuse, hech laj stsaquic jun vinic. Ja' ch-och batel ti jteclum. Simón sbi ti vinique. Ja' judiovinic. Ja' liquem tal ti balumil Cirene sbi. Ja' laj yac'beic batel tsq'uech ti scruz ti Jesuse. Ja' baejem ti Jesuse. Patil chtal ti Simone sq'uechojbe tal ti scruz ti Jesuse. 


text:
<pb/>Laj sts'acliic batel ti Jesuse ep viniquetic xchi'uc ep antsetic. Ti antsetique ep laj yoc'taic ti Jesuse. Ep laj yich'ic mul yu'un. 


text:
Ti Jesuse laj sjoyp'in sba hech laj yalbe: ―Ho'oxuc antsetic li' nacaloxuc ti Jerusalene, mu me xavoc'taun. Ja' xavoc'ta abaic xchi'uc avol anich'onic. 


text:
Yu'un ta me sta yorail ti hech chalique: “Ja' lec ti much'utic mu'yuc yolique, hech mu'yuc c'usi chich' mul yu'un”, xchiic. 


text:
Ti ho'one ti jch'un scotol ti c'utic yaloj ti Diose. Pero ep chiyac'bucun quich' vocol. Buc xa ti ho'oxuque ti mu xac'an xach'unic ti c'utic yaloj ti Diose, ¡c'u che'el tsts'ic avu'unic ti vocole ti ta ono'ox xavich'ique! ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>I'ic'at batel uc cha'vo' judioviniquetic ti tsots smulique yu'un co'ol chba milatuc ti cruz xchi'uc ti Jesuse. 


text:
C'alal ic'otic ti bu Baquel Jolal sbi ti balumile, te c'ot jipanatuc ti cruz ti Jesuse xchi'uc ti cha'vo' viniquetic ti tsots smulique, jun ti sbats'ic'ob ti Jesuse, jun ti sts'et. Ja' cacal ti o'lol ti scruz ti Jesuse. 


text:
Ti Jesuse hech lic yal: ―Tote, pasbeic perdón yu'un scoj ti mu sna'ic ti c'usi tspasique ―xchi tsc'opon ti Diose. Hech ti soldadoetique lic spasic al chilic ti much'u chc'ot ti sventa ti sc'u' spoc' ti Jesuse. 


text:
Te va'ajtic chq'uelvanic tal ti crixchanoetique. Te va'ajtic uc ti totiletic te ti templo yu'un ti judioetique. Lic slabanic uc ti Jesuse. Hech laj yalic: ―Laj scolta yantic. Hech yu'un mi melel ti ja' ti Cristoe, ti ja' t'ujbil yu'un ti Diose, ac'o scolta sba quitic uc ―xchiic. 


text:
<pb/>Ilabanvan uc ti soldadoetique. Inopejic tal, tal yac'beic vinagre yu'un chuch' yu'un mu me xcham ti ora. 


text:
Hech laj yalbeic: ―Mi melel ti ho'ot totil ajvalilot yu'un ti achi'iltaque, ho'oxuc ti judiooxuque, coltao aba quitic ―xutic. 


text:
<pb/>Oy jun pac'bil ti sjol scruz ti Jesuse. AVI TO JA' TI TOTIL AJVALIL YU'UN TI JUDIOETIQUE, xchi ts'ibabil. 


text:
<pb/>Te co'ol jipajtic xchi'uc ti Jesuse ti viniquetic ti tsots smulique. Ti june laj stoy sba ti stojol ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Mi melel ti Cristoote, ti t'ujbilot yu'un ti Diose, coltao aba quitic. Coltauntutic uc ―xut. 


text:
<pb/>Itac'av ti yane, laj spajesbe ye ti xchi'ile. Hech laj yalbe: ―¿Mi mu xaxi' ti Diose? Co'ol chquich'tic vocol xchi'uc. 


text:
Ho'ucutic oy jmultic hech yu'un chquich'tic vocol ti ora to yu'un chijyac'bucutic jtojtic ti c'utic laj jpastique. Ti vinic li'to mu'yuc c'usi chopol spasoj ―xchi. 


text:
<pb/>Ti vinique hech lic yalbe ti Jesuse: ―Cajval, na'un me c'alal chtal apas mantal li' ti balumile ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Melel ti c'usi chacalbee, ti ora to chachi'inun batel ti vinajel ―xchi. Ja' sc'opilal ti icham ti Jesuse (Mt. 27:45‑56; Mr. 15:33‑41; Jn. 19:28‑30) 


text:
Tsots ic'opoj ti Jesuse, hech laj yal: ―Tote, chcac' ti ac'ob ti jch'ulele ―xchi. C'alal laj yal hech ti Jesuse, icham. 


text:
<pb/>C'alal laj yil ti capitan soldadoe ti hech ic'ot ti pasele, lec ic'opoj yu'un ti Diose. Hech laj yal: ―Melel ti mu'yuc smul avi vinic li'to ―xchi. 


text:
<pb/>Scotol ti crixchanoetique ti te stsoboj sbaique, c'alal laj yilic ti icham xa ti Jesuse, isutic batel ti snaic. Yu'un ep chich'ic mul, hech yu'un yac'oj sba tsmajilan sti' yo'ntonic ti c'alal isutic batel. 


text:
Scotol ti much'utic lec laj sc'opon sbaic xchi'uc ti Cajvaltique xchi'uc ti yajchanc'opetic ti Cajvaltique xchi'uc ti antsetique ti te iloc' tal ti Galilea ichi'inat tal ti Jesuse, nom va'ajtic te tsq'uelic scotol. Ja' sc'opilal ti imucat ti Jesuse (Mt. 27:57‑61; Mr. 15:42‑47; Jn. 19:38‑42) 


text:
Te oy jun vinic José sbi. Ja' liquem tal ti jteclum Arimatea sbi te oy ti estado Judea. Ja' totil te ti templo te ti Jerusalén ti Josee. Lec yo'nton. Ja' yac'oj sba tsmala ti chtal spasucutic ti mantal ti Diose. Toj yo'nton, hech yu'un mu laj stic' sba ti c'op c'alal laj xchapanic ti Jesuse ti yan totiletic te ti templo. 


text:
Yu'un i'ac'bat lisensa yu'un ti Pilatoe, hech yu'un ba sloq'uesbe ti cruz ti stacopal ti Jesuse. Laj xpix ti saquil poc'. Ja' laj stic' ti ach' ch'en ti bu pasbil yu'une. Jombil ti ton ti ch'ene. 


text:
Ja' ti mal c'ac'al ti viernes ti imucate. Ja' yorail chchapan sbaic yu'un ti yoc'omal ja' sc'ac'alil chcux yo'ntonic. 


text:
<pb/>Ti antsetic ti te iloc' tal ti Galilea ichi'inat tal ti Jesuse, te ibatic ti ch'en uc. Laj sq'uelic ti bu itic'at ochel ti stacopale. 


text:
Isutic batel ti snaic. Hech yu'un ti c'alal ic'otic ti snaique, ti ora lic xchapanic vomoletic xchi'uc perfume yu'un yorail xa chlic ti chcux yo'ntonique hech chaj c'u che'el chal ti mantaletique. Ti vomoletique xchi'uc ti perfumee ja' chba yac'beic ti Cajvaltique yu'un mu me xtuib ti ora. Ja' stalel hech tspasic ti judioetique.<pb/>


text:
Ti sba c'ac'alil ti semana, ja' ti domingoe, c'alal ta xa sacub xa tal ti osile, tal sq'uelic ti ch'en ti antsetique. Yich'ojic tal ti vomoletique xchi'uc ti perfumee ti laj xchapanique. 


text:
C'alal yac'oj sba chlo'laj yo'ntonic, laj yilic ti te va'ajtic ti sts'elic cha'vo' viniquetic x'elan. Lum sac ti sc'u'ique chtup' jsatic yu'un. 


text:
Toj xi'el ic'otic ti antsetique, laj snijan sbaic. Hech ijac'batic: ―¿Mi tal to aq'uelbeic sbec'tal li'i? ¿Mi mu xana'ic ti icha'cuxi xa loq'uel? 


text:
Mu xa li'uqui ti Cajvaltique yu'un cha'cuxem xa loq'uel ti ch'en. Na'ic me ti hech chaj c'u che'el laj yalboxuque c'alal te oyoxuc ti Galilea xchi'uque. 


text:
Hech laj yal: “Ja' persa chi'ac'at entrecal ti sc'ob jmulaviletic, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. Chismilucun, patil chismucucun. Ti yoxibal c'ac'al chicha'cuxi”, ti xayutoxuque ―xchiic ti viniquetic ti lum sac sc'u'ique. 


text:
Hech iloq'uic ti ch'en, isutic batel, ba xcholbe ya'yic ti buluchvo' yajchanc'opetic ti Jesuse xchi'uc ti yantique scotol ti c'utic i'albatique. 


text:
Ja' ti antsetique ti ba yalbe ti jcholc'opetique, ja' ti María ti liquem tal ti Magdalae, xchi'uc ti Juanae, xchi'uc ti yan Maríae, ja' ti sme' ti Jacoboe, xchi'uc ti yan antsetic ti xchi'inojic uque. 


text:
Ti jcholc'opetique laj scuyic ti hech no'ox chalic ti antsetique, muc spasbeic ti muc' ti sc'opique. 


text:
<pb/>Ja'uc ti Pedroe ilic ti ora, anil ibat ti yo' bu ti ch'ene. Laj sq'uel ochel ti yut, laj yil ja' xa no'ox te oy ti poq'ue, ja' ti xpix ti sbec'tal ti Cajvaltique. Mu xa teuc ti sbec'tal ti Cajvaltique. Hech yu'un ti Pedroe c'alal isut batel ti sna, ep ilo'laj yo'nton batel yu'un melel ti mu xa teuque. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj xchi'in batel ti Emaús cha'vo' ti much'u xch'unojbeic sc'ope (Mr. 16:12‑13) 


text:
<pb/>Ti yorail iloc' ti ch'en ti Cajvaltique, ti mal c'ac'al oy cha'vo' ti much'u xch'unojbeic sc'op ti Jesuse iloq'uic batel ti Jerusalén hech ixanavic batel ti sbelal Emaús. Ja' biq'uit jteclum ti Emause. Oy van chibuc legua chil sbaic xchi'uc ti Jerusalene. 


text:
Ti xcha'va'alique ja' macbilic satic yu'un ti Diose hech yu'un muc xojtiquinic ti ja' ti Jesuse ti xchi'inojic batel ti bee. 


text:
Hech ijac'batic yu'un ti Jesuse: ―¿C'usi ti chalo'iltaique? ―x'utatic yu'un ti Jesuse. Hech iva'iic. Laj yil ti Jesuse ti ep chich'ic mul. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti june, ja' ti Cleofas sbie: ―Scotol ti jchi'iltique ti li' talemic ti Jerusalene yu'un tal sq'uelic ti q'uine, ya'yojic ti c'usi ic'ot ti pasel chabje li' ti Jerusalene. ¿C'u yu'un muc xava'i ho'oti? ―xchi. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―¿C'usi ic'ot ti pasel? ―xchi. Hech itac'avic: ―Ja' ti imilat ti Jesuse, ja' ti liquem tal ti Nazarete. Ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose. Yu'un coltabil yu'un ti Diose, hech yu'un lec ichanubtasvan. Oy yip ti sc'ope. Ihu' yu'un laj spas ep jchop o abteletic. Lec i'ilat yu'un scotol ti jchi'iltique. 


text:
Ja' i'ac'van entrecal ti totil paleetique xchi'uc ti totiletic te ti templo cu'untique. Te ichapaj sc'opilal te ti stojol ti gobernadore ti persa chchame. Hech laj smilic ti cruz. 


text:
Ti ho'ontutique laj jch'untutic ti ja' Jcoltavanej cu'untic, ho'ucutic ti yelnich'onucutic ti Israele. Ja' its'aqui xa yoxibal c'ac'al o to ti imilate. 


text:
Nax ich'ay co'ntontutic yu'un ti c'usi laj yalbuntutic ti antsetique, ja' ti co'ol jchi'inojtutic ti Jesuse xchi'uque. Yu'un i'ayic ti ch'en sob ic'luman nax, ba sq'uelic ti stacopal ti Jesuse. 


text:
Mu'yuc xa te c'ot staic. Hech yu'un c'alal laj yilic ti mu xa teuque, hech isutic batel ba yalbuntutic. Te oy la ch'ul abatetic laj yilic uc. I'albatic yu'un la ti cha'cuxem xa ti Cristoe. 


text:
Oy ibatic ti jchi'iltaque, ba sq'uelic ti ch'ene. Hech chaj c'u che'el laj yalic ti antsetique, hech la oy. Pero mu'yuc bu laj yilic ti Jesuse ―x'utat ti Jesuse yu'un ti cha'vo'ique. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Jesuse hech lic yalbe: ―Mu p'ijucoxuc. Vocol chach'unic scotol ti c'usi yaloj ti j'alc'opetic yu'un ti Diose. 


text:
¿Mi mu hechuc chal ti j'alc'opetique ti persa chich' vocol ti Cristoe yu'un hech ch-ac'at ti pasel ti muc'? ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech xmelmun lic yac'be sna'ic scotol ti butic hech chal ti sc'op ti Diose ti persa ta ono'ox xich' vocole. Ja' ti ts'ibabil yu'un ti Moisese xchi'uc scotol ti yan j'alc'opetic yu'un ti Diose. 


text:
Hech yu'un ti cha'vo' viniquetique laj spajesic ti Jesuse. Hech laj yalbeic: ―Li' no'ox comani yu'un mal xa c'ac'al. Po'ot xa ch-ic'ub ti osile ―xchiic. Hech laj xch'un ochel ti Jesuse. 


text:
C'alal xchi'inojic ti naclej ti mesae, laj stsac ti caxlan vaje ti Jesuse, laj yalbe vocol Dios, laj xet' ti caxlan vaje, laj yac'be. 


text:
Hech yu'un ti c'alal hech laj spas ti Jesuse, hech lic ac'batuc yojtiquinic yu'un ti Diose. Ti ora ich'ay ti satic ti Jesuse. 


text:
Hech lic yalbe sbaic: ―¿C'u che'el muc sut co'ntontic ti ja' ti Cajvaltique yu'un imuc'ub co'ntontic ti c'alal laj yalbucutic ti sjam ti sc'op Diose ti c'alal jchi'inojtic tal ti be? ―xut sbaic. 


text:
<pb/>Yu'un ti laj xa yilic ti cha'cuxem xa ti Cajvaltique, hech yu'un isutic batel ti ora ti Jerusalén. Yu'un tsc'an chba yalbe ya'yic ti xchi'iltaque ti co'ol xch'unojic xchi'uque. Te stsoboj sbaic ti buluchvo' yajchanc'op ti Jesuse xchi'uc oy yan xchi'iltac c'ot staic. 


text:
C'alal ic'otic ti cha'vo'ique, hech i'albatic yu'un ti xchi'iltac ti te oyic ti Jerusalene: ―Melel ti cha'cuxem xa ti Cajvaltique. Laj xa yac' sba ti q'uelel ti stojol ti Simon Pedroe ―x'utatic yu'un. 


text:
<pb/>Hech yu'un uc ti cha'vo'ique hech lic xcholbe ya'yic ti c'u che'el ilo'lajic ti be xchi'uc ti Jesuse, ti ja'to c'alal laj xet' ti caxlan vaje ja'to laj yojtiquinic. Ja' sc'opilal ti laj yac' sba ti q'uelel te ti o'lol ti stojol ti yajchanc'opetique ti Jesuse (Mt. 28:16‑20; Mr. 16:14‑18; Jn. 20:19‑23) 


text:
<pb/>C'alal yac'oj sba tsc'opon sbaic, ti ora va'al ihul ti stojolic ti Jesuse yo' bu stsoboj sbaique. Hech laj yalbe: ―Tal jtoj avo'ntonic ―xchi. 


text:
Q'uelo ti jc'obe, q'uelo ti cacane. Ho'on chavil. La' picucun. Ti ch'ulelalucune, mu'yuc jbec'tal mu'yuc jbaquel ti hechuque ―xchi. 


text:
Ti c'alal laj yilique, nichim no'ox yo'ntonic. Ich'ay yo'ntonic uc, hech yu'un mu sna' c'usi chch'unic mi melel ti cha'cuxem xae. Hech yu'un ti Jesuse lic sjac'be: ―¿Mi oy jutuc ve'elil avich'ojic tal? ―xchi. 


text:
Hech lic yalbe: ―Hech ono'ox laj calboxuc ti c'alal jchi'inojoxuque ti persa chc'ot ti pasel scotol ti c'u che'el ts'ibabil comel jc'opilal ti sun ti Moisese xchi'uc ti sun ti yan j'alc'opetic yu'un ti Diose xchi'uc ti sunal ti q'uejojetique ―xchi. 


text:
<pb/>Hech yu'un i'ac'bat sp'ijil yo'ntonic yu'un ti Cajvaltique ic'ot ti yo'ntonic ti hech ono'ox ts'ibabil comel sc'opilal te ti sc'op ti Diose. 


text:
Hech lic yalbe uc: ―Hech ts'ibabil uc ti sc'op ti Diose. Persa ch-ech' jvocol ti ho'on ti Jcoltavanejune. Pero persa chicha'cusesat ti yoxibal c'ac'al. 


text:
Hech yu'un persa chcholbatic scotol crixchanoetic ti mi tsutes yo'ntonic yu'un ti smulique, mi chch'unic ti ho'on Jcoltavanejun yu'unique, hech chch'aybat smulic. Ja' jbael chcholbatic ti much'utic li' nacajtic ti Jerusalene. Patil xmelmun chcholbatic scotolic ti sjoylejal balumil, ti xchie. 


text:
A'yo me ava'yic, chajtacboxuc yal tal ti Ch'ul Espíritue ti ja' yaloj ti Jtotique ti chayac'boxuque. Mu to me xba apuc ti jc'opilale. Li'tono'oxaniqui li' ti Jerusalene ja'to mi iyal xa tal ti Ch'ul Espíritue. Ja' chtal nojuc ti avo'ntonic hech ch-an yip ti avo'ntonique ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti isut batel ti vinajel ti Jesuse (Mr. 16:19‑20) 


text:
<pb/>Ti yan c'ac'al ti Jesuse laj yic' loq'uel ti Jerusalén ti yajchanc'opetique. Ja' laj stamic batel ti sbelal ti biq'uit jteclum Betania sbi. Hech yu'un hech lic stoy sc'ob ti Jesuse, laj yac'be bendición ti yajchanc'opetique. 


text:
C'alal yac'oj sba chac'be bendición ti yajchanc'opetique, ip'evat ti Jesuse, i'ic'at batel ti vinajel. 


text:
C'alal laj sq'uelic ti imu batel ti vinajel ti Cajvaltique, ech'em laj spasic ti muc'. Hech nichim no'ox yo'ntonic isutic batel ti Jerusalén. 


text:
Scotol c'ac'al te ibatilanic ti templo te o. Nichim no'ox yo'ntonic hech laj yalilambeic ti Diose: ―Hocol aval ti laj xa acoltauntutique ―xchiic.<pb/>


text:
Ja' sunal ti antiguo statamoltac ti Jesucristoe. Ti Jesucristoe ja' statamol ti Davide. Ti Davide ja' statamol ti Abrahame. 


text:
<pb/>Ti Isaaque ja' stot ti Abrahame. Ti Jacobe ja' stot ti Isaaque. Ti Judae ja' stot ti Jacobe. Oy ep yermanotac ti Judae. 


text:
Ti Fares xchi'uc ti Zarae ja' stot ti Judae. Ja' sme' ti Tamare. Ti Esrome ja' stot ti Farese. Ti Arame ja' stot ti Esrome. 


text:
Ti Booze ja' stot ti Salmone. Ja' sme' ti Rahabe. Ti Obede ja' stot ti Booze. Ja' sme' ti Rute. Ti Isaíe ja' stot ti Obede. 


text:
Ti Davide, ja' ti totil ajvalile, ja' stot ti Isaíe. Ti Salomone ja' stot ti Davide, ja' ti totil ajvalile. Ja' sme' ti yajnil ti Uríase. 


text:
<pb/>Patil i'an snich'on ti Jeconíase. Salatiel sbi ti snich'one. Ti Zorobabele ja' stot ti Salatiele. 


text:
Ti Josee ja' stot ti Jacobe. Laj yic' yajnil ti Josee. María sbi ti yajnile. I'an yol ti Maríae. Jesús sbi ti yole, ja' ti Cristo x'utate. 


text:
<pb/>Lajchavo' i'ech' ox ti balumil ti totiletique ja' ti yelnich'nabtac ti Abrahame c'alal ihul ti Davide. Ja' chanlajunvo' xchi'uc ti Abrahame xchi'uc ti Davide. C'alal ic'bil ibatic ti Babilonia, chanlajunvo' i'ech' ox ti balumil ti totiletique ja' ti yelnich'nabtac ti Davide. C'alal i'an ti Cristoe, ja' its'aqui yan chanlajunvo' ti totiletique xchi'uc ti Cristoe. Ja' sc'opilal ti c'alal i'an ti Jesucristoe (Lc. 2:1‑7) 


text:
<pb/>Hech i'an ti Jesucristoe. María sbi ti sme' ti Jesuse. Jac'bil xa ti Maríae yu'un ti Josee. Mu to yic'ojuc sbaic. Slicoj xa yol ti Maríae ti sventa ti Ch'ul Espíritue. 


text:
Lec yo'nton ti Josee. Hech yu'un mu sc'an ti ac'o ac'batuc castigo ti Maríae. Ja' no'ox tsp'ejan ti hun stuc ti Josee c'usi sventail ti tscomese. 


text:
C'alal hech snopoj ti yo'nton ti Josee, ivachaj. Ti svaich laj sq'uel xch'ul abat ti Cajvaltic Diose. Hech i'albat yu'un ti ch'ul abate: ―José, yelnich'onot David, mu xaxi'. Ic'o ti Maríae. Mu snich'onuc vinic ti slicoje. Ja' slicoj yol yu'un ti Ch'ul Espíritue. 


text:
Querem chac'. Jesús chavac'be sbi yu'un ti sventa ti Jesuse chcol yu'un smulic scotol ti much'utic t'ujbilic yu'un ti Diose ―xchi ti xch'ul abat ti Diose. 


text:
<pb/>Scotol hech ic'ot ti pasel yu'un chc'ot sc'op ti Cajvaltic Diose. Ti Diose laj xch'amumbe ye ti yaj'alc'op ti vo'one, hech laj yal:<pb/> 


text:
Ch-alaj jun soltera tseb.<pb/>Querem chac'.<pb/>Ch-ac'bat sbi Emanuel, xchi. Ja' Dios jchi'uctic, xchi sjam sbi ti bats'ic'op. 


text:
<pb/>C'alal icux yo'nton ti vayel ti Josee, lic spas hech chaj c'u che'el i'albat yu'un ti xch'ul abat ti Cajvaltic Diose. Laj yic' ti Maríae. 


text:
Muc xchi'in sbaic ja'to c'alal i'an ti sba yol ti Maríae. Querem laj yac'. Ti Josee, Jesús laj yac'be sbi ti olole.<pb/>


text:
C'alal i'an ti Jesuse te ti jteclum Belén te ti estado Judea, ja' ochem ti ajvalil jun vinic, Herodes sbi. Ti yan c'ac'al ic'otic ti jteclum Jerusalén p'ijil viniquetic liquemic tal ti sloq'ueb c'ac'al. 


text:
Hech c'ot sjaq'uic: ―¿Bu oy ti ajvalil avu'unic ti anem xae, ho'oxuc ti judiooxuque? Ti jna'tutic ti i'an xae yu'un laj quilbetutic ti sc'anale ti bu nacaluntutique te ti sloq'ueb c'ac'al. Hech yu'un tal jquejan jbatutic ti stojol ―xchiic ti p'ijil viniquetique. 


text:
<pb/>C'alal laj ya'yic ti ajvalile, ja' ti Herodese, xchi'uc scotol ti jchi'iltique ti te nacajtic ti Jerusalene, toj xi'el ic'otic. 


text:
Ti Herodese laj yic' tal scotol ti totil paleetic cu'untique xchi'uc ti much'utic chixchanubtasucutic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique, ja' ti jchi'iltique ti co'ol judioucutic xchi'uque. Laj sjac'beic bu jteclumal sc'opilal ch-an ti Cristoe. 


text:
Hech itac'avic: ―Ch-an ti Belén li' ti estado Judea. Yu'un hech ts'ibabil yu'un ti j'alc'op yu'un ti Diose ti vo'one:<pb/> 


text:
Manchuc mi biq'uit no'ox jteclum ti Belene te ti estado Judea,<br/>ja' pasbil ti muc' ti much'utic te nacajtique yu'un te chloc' tal jun ajvalil, ja' ti chaspasoxuc ti mantal, ho'oxuc ti yelnich'onoxuc ti Israele.<pb/>Ho'oxuc t'ujbiloxuc cu'un, xchi ti Diose, xchi ti j'alc'ope ―xchiic ti much'utic chixchanubtasucutic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. 


text:
<pb/>Ti Herodese laj smucul'ic' tal ti p'ijil viniquetique. Lec laj sjac'be c'usi ora laj yilic ti c'anale. 


text:
Laj stac batel ti Belén. Hech laj yalbe batel: ―Batanic ti Belén. Ba sa'ic ti olole. C'alal mi laj ataique, xtal avalbun yu'un chba jquejan jba ti stojol uc ―xchi ti Herodese. Ti hech laj yale, yac'o yal. 


text:
Ti p'ijil viniquetique c'alal laj ya'ibeic sc'op ti Herodese, hech ibatic. Te oy to ti c'anale ti laj yilic te ti sloq'ueb c'ac'ale ibaej batel yu'unic yan vuelta. C'alal laj yilic yan vuelta ti c'anale, hech nichim no'ox yo'ntonic ti p'ijil viniquetique. Laj sts'acliic batel. Ti c'anale te cajal ic'ot ti na ti yo' bu oy ti olole. Te icom. 


text:
Hech i'ochic ti yut na ti p'ijil viniquetique. Te laj staic ti olole xchi'uc ti sme'e, ja' ti Maríae. Laj squejan sbaic ti stojol ti olole. Laj sloq'uesbeic smoton. Laj yac'beic c'anal taq'uin xchi'uc pom xchi'uc mirra perfume. 


text:
Yu'un mu laj sna'ic mi chlo'laat yu'un ti Herodese, hech yu'un hech i'albatic ti svaichic yu'un ti Diose: ―Mu me xasutic xa batel yo' bu ti Herodese ―x'utatic. Hech yu'un c'alal isutic batel ti slumal, yan be laj stamic batel. Ja' sc'opilal ti laj sq'uej sbaic batel ti Egipto ti Josee xchi'uc ti olole xchi'uc ti sme'e 


text:
<pb/>C'alal batem xa ti p'ijil viniquetique, ivachaj ti Josee. Ivinaj ti svaich xch'ul abat ti Cajvaltic Diose. Hech i'albat: ―Lican, ic'o batel ti olole xchi'uc ti sme'e. Batanic ti anil ti slumal Egipto. Teanic te ti Egipto. Ja'to mi chacalbote, ja'to chasutic talel. Yu'un tsa' ti olole ti Herodese yu'un tsc'an tsmil ―xchi ti xch'ul abat ti Cajvaltic Diose. 


text:
<pb/>Hech icux yo'nton ti vayel ti Josee. Ti ora ti ac'ubal laj yic' batel ti olole xchi'uc ti sme'e. Ibatic ti Egipto. 


text:
Te ihalejic ja'to icham ti Herodese. Hech ic'ot ti pasel yu'un tsts'aqui ti c'usi laj yal ti j'alc'op yu'un ti Cajvaltic Diose ti vo'one: “Ti slumal Egipto chquic' loq'uel ti Jnich'one”, xchi ti Diose, xchi ti j'alc'ope. Ja' sc'opilal ti ololetique ti imilat yu'un ti Herodese 


text:
<pb/>C'alal laj sna' ti Herodese ti ilabanat yu'un ti p'ijil viniquetique, xtec'tun no'ox i'ilin. Laj spas mantal yu'un ac'o smilic scotol biq'uit queremotic te ti Belén xchi'uc ti sjoylejal Belén. Tsmil ti much'u mu to bu tsts'aqui oxib habil yu'un sna' ti Herodese ti c'usi ora laj yil ti c'anale ti p'ijil viniquetique. 


text:
C'alal ti jteclum Ramá tsots chlic oc'uc ti antsetique, ja' ti achi'iltaque.<pb/>Ep chich'ic mul, choc'taic ti yolique.<pb/>Mu xmuc'ub yo'ntonic yu'un ti imilbat xa ti yolique, xchi ti Diose, xchi ti Jeremíase. 


text:
<pb/>C'alal icham xa ti Herodese, ivachaj ti Josee te ti Egipto. Ti svaich ic'oponat yu'un xch'ul abat ti Cajvaltic Diose. 


text:
Hech i'albat: ―Batan, ic'o batel ti olole xchi'uc ti sme'e. Sutanic batel ti alumal ti yo' bu nacajtic ti achi'iltaque, ho'oxuc ti yelnich'onoxuc ti Israele. Icham xa ti much'u tsc'an tsmil ti olole ―xchi ti xch'ul abat ti Cajvaltique. 


text:
Te ti estado Judea ochem xa ti ajvalil ti snich'on ti Herodese. Arquelao sbi ti snich'one. C'alal laj ya'i ti Josee, ixi'. Hech muc sc'an ch-och ti Judea ti Josee. Hech yu'un i'albat yu'un ti Diose ti svaich ti ac'o ba nacluc ti estado Galilea. 


text:
Te c'ot nacluc ti jteclum, Nazaret sbi. Hech its'aqui ti sc'op ti Diose hech chaj c'u che'el laj yal ti j'alc'opetic yu'un ti Diose ti vo'one: “Ja' liquem tal ti Nazaret, xchiic ti crixchanoetique. Ja' sc'opilal ti Cajvaltique”, xchiic ti j'alc'opetique.<pb/>


text:
C'alal te nacal ti Nazaret ti Jesuse, laj sta yorail lic abtejuc ti Juane, ja' ti much'u laj yac' ich'ho'e. Lic xchol ti sc'op ti Diose te ti xocol balumil te ti estado Judea. 


text:
Hech laj yal ti Juane: ―Suteso me avo'ntonic yu'un amulic, yu'un po'ot xa chtal sventaimbucutic co'ntontic ti Diose ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Juane ja' albil sc'opilal yu'un ti Isaíase, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose ti vo'one. Hech laj yal ti Isaíase:<pb/>Chlic jun jchi'iltic, tsots chc'opoj ti xocol balumil.<pb/>Hech chal:<pb/>“Chtal xa ti Cajvaltique, hech yu'un comesic ti c'usi chasbolibtasoxuque”, chlic yut ti xchi'iltaque, xchi ti Isaíase. 


text:
<pb/>Ti Juane ja' slapoj sc'u' meltsambil ti stsotsil camello. Ja' xchucoj xch'ut ti xincha. Puru c'ulub laj sve' xchi'uc ajapom. 


text:
Hech ba ya'ibeic sc'op ti Juane ti jchi'iltique ti te nacajtic ti Jerusalén xchi'uc ti te nacajtic ti scotol yan jteclumetic te ti estado Judea xchi'uc ti te nopol nacajtic ti ti'uc'um Jordán. 


text:
Jamal c'ot yalic ti stojol ti Juane ti c'usi smulic jujun. Hech yu'un i'ac'batic yich'ic ho' yu'un ti Juane te ti uc'um Jordán. 


text:
<pb/>Laj yil ti Juane ti ep chtal uc ti fariseoetique xchi'uc ti saduceoetique, ja' ti jchi'iltique. (Ti fariseoetique ja' tsots sc'opilal c'otem yu'unic tscuyic ti smantal ti Diose. Ja'uc ti saduceoetique ja' chch'unic ti mu'yuc much'u chcha'cuxie.) Italic yu'un tsc'an chich'ic ho' uc. Hech yu'un hech i'albatic yu'un ti Juane: ―Ti ho'oxuque hech chaj c'u che'el ti orachone mi chtal c'oc' cha'i, chjatav. Hech un ja' no'ox hech ti ho'oxuque, ¿mi yu'un chava'yic ti ta ono'ox xavich'ic vocol yu'un ti Diose yu'un ti natalic ti anil yu'un tal ac'anic ich'ho' ti jtojol ti ho'oxuque? 


text:
Ja' tsc'an ti primero chavac' ti q'uelel ti avabtelique mi melel ti sutem xa avo'ntonic yu'un ti amulique. 


text:
Mu me hechuc chanop ti avo'ntonic: “Ja' jtatamoltic ti Abrahame, hech yu'un chijcolucutic”, mu me xachiic. Melel ti c'usi chacalbee, ti Diose xu' tsc'atajes ti yelnich'on Abraham avi ton li'to. 


text:
Ti ho'oxuque hech chaj c'u che'el ti te'etique ti mu xac' lec sate, hech yu'un te xa oy eq'uel ti yoc. Ja' chich' ts'etel. Patil chtenat ochel ti c'oc'. 


text:
<pb/>’Ho'oni ja' no'ox cabtel chcac'be yich' ho' ti much'u sutemic xa yo'ntonic yu'un smulic. Ti much'u patil chtale ja' tsots yabtel yich'oj. Ho'oni mu tsotsuc cabtel quich'oj. Ma mi sjitumbeluc yaq'uil sempat, mu'yuc c'usi xu' ti jcolta mi jutuc. Ja' chayac'boxuc avich'ic ti Ch'ul Espíritue xchi'uc c'oc' yu'un hech chloc' scotol ti sbolil avo'ntonique. 


text:
Jun to stsacoj ti sc'ob ti sjorquetae yu'un chic'a strigo. C'alal chlaj yo'nton laj yic'a strigo, tsmes ti yelae. Tstsob ochel ti sna ti strigoe. Ti spaxaq'uil trigoe chchic' ti c'oc' ti bu mu stac' tup'ele ―xchi ti Juane. Ja' sc'opilal ti c'alal i'ac'bat yich' ho' ti Jesuse, inoj ti yo'nton ti Ch'ul Espíritue (Mr. 1:9‑11; Lc. 3:21‑22) 


text:
<pb/>Hech yorail iloc' batel ti estado Galilea ti Jesuse. Ic'ot ti uc'um Jordán yu'un sc'an ti ac'o ac'batuc yich' ho' yu'un ti Juane. 


text:
Vocol chch'un ti Juane. Hech laj yalbe: ―Ho'oti, ho'ot chavac'bun quich' ho' ho'oni. Ho'oti mu yu'unuc natal yu'un chacac'bot avich' ho' ―xchi ti Juane. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Ac'bun quich' ho' yu'un ja' lec ti jpastic scotol ti c'usi tsc'an ti Diose ―xchi ti Jesuse. Hech yu'un laj xch'un ti Juane. Laj yac'be yich' ho' ti Jesuse. 


text:
C'alal laj yich' ho' ti Jesuse, iloc' ti yut uc'um. Ti ora ijam ti vinajele. Ti Jesuse sq'ueloj iyal tal ti sba ti Espíritu yu'un ti Diose. Jun to culajte x'elan ti c'alal iyal tal ti sbae. Te icom. 


text:
Ti Diose ic'opoj te ti vinajel. Hech laj yal: ―Ja' Jnich'on li'to, ja' ti lum c'ux ti co'ntone. Nichim no'ox co'nton yu'un ―xchi xc'opoj te ti vinajel.<pb/>


text:
Patil i'ic'at batel ti Jesuse yu'un ti Ch'ul Espíritue. I'ic'at batel ti xocol balumil. Te ital ti totil pucuje. Tal spasbe proval yo'nton ti Jesuse. 


text:
<pb/>Te ti xocol balumil cha'vinic c'ac'al cha'vinic ac'ubal yipanoj sba ti Jesuse. Muc xve' hech lic vi'najuc. 


text:
Ti totil pucuje, ja' ti mero jlo'lavaneje, lic sc'opon ti Jesuse. Hech laj yalbe: ―Mi ho'ot snich'onot ti Diose, paso mantal ac'o pasuc ti vaj avi ton li'to, hech chata ave'el ―xut. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Hech ts'ibabil: “Ma'uc no'ox ti vaj chijcuxi. Ja' chijcuxi ti sventa ti sc'op Dios uque”, ti xchie. Hech ts'ibabil ti sun ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Patil ti totil pucuje laj yic' batel ti Jerusalén ti Jesuse. Te laj yic' batel ti muc'ta templo. Ti totil pucuje c'ot sva'an ti mero jol templo ti Jesuse. 


text:
Hech laj yalbe: ―Mi ho'ot snich'onot ti Diose, teno aba yalel li'i. Yu'un hech ts'ibabil:<pb/>Chastacbot talel xch'ul abat yu'un chaxchabiot.<pb/>Chastsacot ti sc'ob ti xch'ul abate chayic' batel yu'un hech mu xyaj avacan ti ton, xchi ts'ibabil ―x'utat ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Mi ti jten jba yalel li'i, ti jpasbe proval yo'nton ti Diose yu'un ti jq'uel mi chiscoltaun. Hech ts'ibabil ti sc'op ti Diose: “Mu me xapasbe proval yo'nton ti Cajvaltic Diose, ja' ti Dios cu'untique”, xchi ts'ibabil ―x'utat ti totil pucuje yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>Patil ti totil pucuje laj yic' batel ti jol vits ti Jesuse. Toyol ti vitse. Ti ora i'ac'bat sq'uel ti Jesuse scotol ti ajvaliletique ti li' ti balumile xchi'uc ti sp'ijilique ti c'u che'el tspasic mantale. 


text:
Ti totil pucuje hech laj yalbe ti Jesuse: ―Mi chaquejan aba ti jtojol, mi chapasun ti muq'ue, ja' avu'un scotol ti avac'oj aba chaq'uel avi li'to ―x'utat ti Jesuse yu'un ti totil pucuje. Yu'un mi chch'un ti Jesuse, jun chc'otic xchi'uc o. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Batan, Satanás, mu stac' ti jch'un amantal. Yu'un hech ts'ibabil: “Ja' chapasic ti muc' stuc ti Cajvaltic Diose, ja' ti Dios cu'untique. Ja' chach'umbeic smantal stuc”, ti xchie. Hech ts'ibabil ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>C'alal laj yo'nton ti totil pucuje ti muc xch'un ti Jesuse, hech ibat ti totil pucuje. Ital ch'ul abatetic, tal scoltael ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti primero lic xchol sc'op Dios te ti estado Galilea ti Jesuse (Mr. 1:14‑15; Lc. 4:14‑15) 


text:
<pb/>C'alal laj ya'i ti Jesuse ti chucul xa ti Juane, isut batel. Te ba sq'uej sba ti estado Galilea. 


text:
Laj scomes o ti jteclum Nazaret ti bu ich'ie. Ba nacluc ti jteclum, Capernaum sbi. Ti Capernaume te oy ti ti'nab te ti slum ti jtatamoltique, ja' ti Zabulone xchi'uc ti Neftalime. 


text:
Hech its'aqui ti c'usi laj yal comel ti Isaíase, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose ti vo'one. Hech laj yal:<pb/> 


text:
Ti slum ti Zabulone xchi'uc ti slum ti Neftalime te ti bu nopol ti muc'ta nabe te ti jech uc'um Jordán.<pb/>Ja' ch-ac'bat sbi Galilea yu'un ti yanlum viniquetique.<pb/> 


text:
Scotol ti much'utic oyic ti vocol te o, ti oyic ti xi'el yu'un mu sna'ic mi chcolic, nichim no'ox yo'ntonic ti patil yu'un te chc'ot ti stojolic ti Jcoltavaneje, xchi ti Diose, xchi ti Isaíase. 


text:
<pb/>Ja' hech yorail ti lic xchol ti sc'op ti Diose ti Jesuse. Hech laj yalbe ti jchi'iltique: ―Suteso me avo'ntonic yu'un amulic yu'un ista xa yorail ti chasventaimboxuc avo'ntonic ti Diose ―xchi. Ja' sc'opilal ti chanvo' jtsacchoyetique ti i'ic'atique (Mr. 1:16‑20; Lc. 5:1‑11) 


text:
<pb/>Ti Jesuse ixanav batel ti ti'ti'nab te ti estado Galilea. Te laj yil cha'vo' jchi'iltic. Yermano sbaic. Simón sbi ti june. Ja' chib ti sbie. Ja' Pedro x'utat. Andrés sbi ti yits'ine. Yac'oj sba tstenic ochel slebic ti ho' yu'un tstsaquic choy. Ja' yabtelic o. 


text:
Ti Jesuse hech laj yalbe: ―La' chi'inun batel. Ti jel avabtelic. Chba asa'bucun tal crixchanoetic ―x'utatic yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ixanavic batel. Ti Jesuse laj yil yan cha'vo' jchi'iltic. Yermano sbaic uc ti xcha'va'alique. Ja' xnich'nab ti Zebedeoe. Jacobo sbi ti jun snich'one. Juan sbi ti its'inale. Te tic'ajtic ti barco xchi'uc stot, ja' ti Zebedeoe. Tsmeltsanic slebic. Ti Jesuse laj yic' ti xcha'va'alique. 


text:
Ti ora laj scomesic ti sbarcoe. Laj scomesic uc ti stote. Laj xchi'inic batel ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti laj xcholbe sc'op Dios ep crixchanoetic ti Jesuse (Lc. 6:17‑19) 


text:
<pb/>Ti Jesuse ixanav batel ti scotol jteclumetic te ti estado Galilea. Te ichanubtasvan ti temploetic yu'un ti jchi'iltique. Laj xcholbe ya'yic ti lequil ach' c'ope, ja' ti chisventaimbucutic co'ntontic ti Diose. Icol yu'un ti Jesuse scotol ti jchameletique. 


text:
Ti scotol slumal Siria ipuc sc'opilal ti Jesuse ti icol yu'un scotol ti jchameletique. Hech laj yiq'uic talel ti stojol ti Jesuse scotol ti jchameletic yu'unique. Ep ti tos ti jchameletique ti italique. Ital ti much'u ip c'ux cha'yique xchi'uc ti much'utic ochem pucuj ti yo'ntonique xchi'uc ti much'utic cha'yic tup' iq'ue xchi'uc ti much'utic sicuben yacanic. Icol yu'un scotol ti Jesuse. 


text:
Laj sts'acliic batel ti Jesuse ep jchi'iltic. Liquemic tal ti estado Galilea xchi'uc ti slumal ti lajuneb jteclumetique xchi'uc ti jteclum Jerusalén xchi'uc ti estado Judea. Laj sts'acliic batel uc ti jchi'iltic ti liquemic tal lum ti jech uc'um Jordán.<pb/>


text:
C'alal laj yil ti Jesuse ti ep stsoboj sbaic ti jchi'iltique, imu batel ti vits jutuc. Te c'ot nacluc. Inopejic batel ti stojol ti Jesuse ti yajchanc'opetique. 


text:
Te ichanubtasvan ti vits ti Jesuse. Hech laj yalbe ti yajchanc'opetique xchi'uc ti crixchanoetique: Ja' sc'opilal ti much'utic chich'ic bendicione (Lc. 6:20‑23) 


text:
<pb/>―Chich'ic bendición ti much'utic tsna'ic ti mu'yuc yutsil ti yo'ntonique. Ja' chventaimbat yo'ntonic yu'un ti Diose. 


text:
<pb/>’Chich'ic bendición ti much'utic ch-oq'uic yu'un ti oy smulique. Ja' chmuc'ubtasbatic yo'ntonic yu'un ti Diose. 


text:
<pb/>’Chich'ic bendición ti much'utic mu sna' stoy sbaique. Ja' ch-ac'bat slumalinic ti ach' balumile. 


text:
<pb/>’Chich'ic bendición ti much'utic toyol yo'ntonic tsc'an ti toj yo'ntonique. Ja' ch-ac'batic yu'un ti Diose. 


text:
<pb/>’Chich'ic bendición ti much'utic mu sc'an spas ti c'usi chopole. Ja' chba sq'uelbeic sat ti Diose. 


text:
<pb/>’Chich'ic bendición ti much'utic tspajesic pleitojele. Ja' col jnich'on, xchi sc'opilalic yu'un ti Diose. 


text:
<pb/>’Chich'ic bendición ti much'utic chich'ic ilbajinel yu'un ti toj ti c'usi tspasique. Ja' chventaimbat yo'ntonic yu'un ti Diose. 


text:
<pb/>’Jun no'ox yutsil chc'ot ti aventaic mi ho'on ti jventa chayutoxuc ti crixchanoetique, chayilbajinoxuc, chasnopboxuc amulic. 


text:
Nichimuc me avo'ntonic yu'un. Mu me xavich'ic mul yu'un. Yu'un chc'o avich'ic ep amotonic te ti vinajel. Hech ono'ox laj yich'ic ilbajinel ti j'alc'opetic yu'un ti Diose, ja' ti much'u i'ayic ti balumil ti vo'onee. Ja' sc'opilal ti ho'oxuque hech chaj c'u che'el ats'am c'otemoxuc yu'un ti crixchanoetique, xchi (Mr. 9:50; Lc. 14:34‑35) 


text:
<pb/>’Ti ho'oxuque hech chaj c'u che'el ats'am c'otemoxuc yu'un ho'oxuc ti aventaic ti chlecub ti crixchanoetique. Yu'un ti mi oy yutsil avo'ntonique hech yu'un chatunic li' ti balumile. Ti mi mu'yuc yutsil avo'ntonique, mu'yuc atuic li' ti balumile hech chaj c'u che'el ti mi mu xa chi'uc ti ats'ame, ja' chtenat loq'uel. Te chtec'at yu'un crixchanoetic. Ja' sc'opilal ti ho'oxuque hech chaj c'u che'el luz c'otemoxuc yu'un ti crixchanoetique, xchi 


text:
<pb/>’Ti ho'oxuque hech chaj c'u che'el luz c'otemoxuc. Ti ho'oxuque ja' aventaic chavaq'uic ti q'uelel ti oy yutsil avo'ntonique hech chaj c'u che'el ti muc'ta jteclum ti te oy ti ba vitse. Ja' mu stac' naq'uel. Ja' chq'uelilanat scotol ora. Ja' hechoxuc ti ho'oxuque. 


text:
Ti ho'oxuque hech chaj c'u che'el ti toje ti muc un chavac' ti yolon almud. Ja' chavac' ti scuxabbil toj hech chac' squeval ti stojol scotol ti much'utic te oyic ti anae. 


text:
Hech yu'un ja' hech tsc'an ti ho'oxuque, chavaq'uic ti q'uelel yutsil avo'ntonic ti stojol crixchanoetic. Yu'un ti oy yutsil avo'ntonique, hech chlic spasic uc ti muc' ti Jtotique ti te oy ti vinajele ti aventaic. Hech yu'un ja' atuic ti li'to oyoxuc ti balumile. Ja' sc'opilal ti mu xlaj sc'opilal ti smantal ti Diose 


text:
<pb/>’Mu me xacuyic ti nital yu'un ti jch'aybe ti smantal ti Diose ti laj yal ti Moisese xchi'uc ti c'utic laj yal ti yan j'alc'opetic yu'un ti Diose. Mu yu'unuc tal jch'aybe smantal, tal jts'acubtasbe. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, c'alal oy to ti vinajele ti balumile, mu xlaj sc'opilal ti smantal ti Diose ti laj yal ti Moisese ja'to mi ic'ot ti pasel scotol. Manchuc mi tscuyic ti oy bu mu tsotsuc sc'opilal, chc'ot ti pasel scotol. 


text:
Hech yu'un ti much'u tspec'tsambe sc'opilal ti smantal ti Diose ti laj yal ti Moisese, manchuc mi jun no'ox tspec'tsambe sc'opilale, mi hech chac'be snop ti crixchanoetique, ja' mu lum lequil abatuc ch-ilat yu'un ti Diose ti much'u hech tspase. Ja'uc ti much'u chch'umbe scotol smantal ti Diose, mi hech chchanubtas ti crixchanoetique, ja' lequil abat ch-ilat yu'un ti Diose. 


text:
Chacalbeic, tscuyic ti oy yutsil yo'ntonic ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti fariseoetique. Ti ho'oxuque mu me xanopic hech. Ho'oxuque jelavenuc me yutsil avo'ntonic ti mero melel. Yu'un mi hech avo'ntonic hech chaj c'u che'el ti much'u chcale, mu stac' chasventaimboxuc avo'ntonic ti Diose. Ja' sc'opilal ti much'u ch-ilin ti stojol ti yermanoe, ja' co'ol smul xchi'uc ti much'u chmilvane (Lc. 12:57‑59) 


text:
<pb/>’Ava'yojic xa ti hech albil comel ti antiguoetic ti vo'onee: “Mu me xamilvanic. Ti much'u chmilvane ja' chmilat uc”, x'utatic. 


text:
Ho'oni chacalbeic, ti much'u ch-ilin ti stojol ti yermanoe, ti mu'yuc stu chil ti yermanoe, ti chixtalc'opta ti yermanoe, ja' imilvan xa hech chaj c'u che'el ti much'u imilvane. Co'ol chba yich'ic castigo ti c'atimbac xchi'uc ti jmilvaneje. 


text:
’Ja' tsots sc'opilal ti oy yutsil avo'ntonic ti stojol ti avermanoe. Hech yu'un mi oy avich'oj talel smoton Dios ti chavac'be yo' bu tscajambeic ti smoton ti Diose, mi te chana' ti oy amul ti stojol ti avermanoe, te chavac' comel bu nopol tscajambeic smoton ti Diose ti smoton Dios ti avich'oj tale. Jbael chba bic'tajan ti stojol ti avermanoe. Patil chtal avac'be smoton ti Diose. 


text:
<pb/>’Mi oy ataoj amul ti stojol avermano, ba lequilc'opono ti ora. Mo'oje, quechel to amul ti stojol ti Diose. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, mi mu hechuc chapasique, ts'acal chayac'bot atoj ti Diose. Ja' sc'opilal ti much'u tsc'upin ti antse co'ol ic'ot xa xchi'uc ti much'u imulivaj 


text:
<pb/>’Hech yu'un mi chasbolibtasot ti c'u che'el chaq'uele, mu lecuc. Hech yu'un ja' tsc'an ti mu'yuc c'usi chaq'uel hech chaj c'u che'el ti much'u mu xc'ot sate. Hech cha'och ti utsilal. Ja' vocol mi chabatic ti c'atimbac yu'un ti mu xapajes abaique. 


text:
Ja' no'ox hech uc mi chasbolibtasot ti ac'obe, ja' tsc'an ti mu'yuc ac'ob hech chaj c'u che'el ti much'u mu'yuc sc'obe. Hech cha'och ti utsilal. Ja' vocol mi chabatic ti c'atimbac yu'un ti mu xapajes abaique. Ja' sc'opilal ti much'utic tsutesic yajnile (Mt. 19:9; Mr. 10:11‑12; Lc. 16:18) 


text:
<pb/>’Hech albil comel uc ti antiguoetic ti vo'onee: “Scotol ti much'u tsutes ti yajnile, ac'o sp'ejan ti hun ac'o yac'be ti yajnile ti c'usi sventailuc ti tsutese”, x'utatic. 


text:
Ho'oni chacalbeic, scotol ti much'u tsutes ti yajnile, mi mu scojuc ti imulav ti yajnile ti tsutese, ja' chac' mulivajuc ti yajnile. Scotol ti much'u chic' yu'un chajnilin ti much'u sutesbil yu'un ti smalale, ja' chmulav chc'ot. Ja' sc'opilal ti meleluc me ti jc'optique ti mu me jva'antic rextico 


text:
<pb/>’Ava'yojic xa uc ti hech albil comel ti antiguoetic ti vo'onee: “Mu me hoviluc chaval ti stojol ti Cajvaltic Diose. Ac'o c'otuc ti pasel avu'un ti c'usi laj aval ti stojole”, x'utatic. 


text:
Ho'oni chacalbeic, mi jutuc mu me xava'anic rextico. Mu me xava'an ti rextico ti vinajele yu'un ja' smuc'ta nacleb ti Diose yo' bu tspas mantal. 


text:
Mu me xava'an ti rextico ti balumile yu'un ja' scajleb yacan ti Diose. Mu me xava'an ti rextico ti Jerusalene yu'un ja' slum ti Diose, ja' ti mero Totil Ajvalile. 


text:
Mu me xava'an ti rextico ti stojol Dios ti ajole. Yu'un ti stsotsil ajole mu stac' xac'atajes ti sac, mu stac' xac'atajes ti ic'. 


text:
Meleluc me ti ac'opique. Mu me xava'an rextico. Yu'un mi chavac' jelavuc ti ac'opique, ja' mulil c'otem obi. Ja' chach'umbeic smantal ti pucuje. Ja' sc'opilal ti mu me jpactic sutel (Lc. 6:29‑30) 


text:
<pb/>’Ava'yojic xa uc ti hech albil comel ti antiguoetic ti vo'onee: “Mi chatup'be jp'ej sat yan, ja' chatup'bat jp'ej asat uc. Mi chapejbe jp'ej ye yan, ja' chapejbat jp'ej ave uc”, x'utatic. 


text:
Ho'oni chacalbeic, mu me xapacbeic sutel. Mi oy much'u chasmajot ti jech asate yu'un oy amul tscuy, ac'o smajot ti xcha'jechel uc. 


text:
Mi oy much'u ti hovil chastic'bot amul ti stojol ti jueze, mi tsc'an chaspojbot ac'u', ac'o yich' batel achij uc. 


text:
Mi oy c'usi chasc'ambot avermano yu'un oy amul tscuy, ac'bo batel. Mi oy much'u tsc'an chch'amun ti c'usi oy avu'une, mu me xamac ti c'op. Ja' sc'opilal c'uxubinic ti avajcontraique, xchi (Lc. 6:27‑28, 32‑36) 


text:
<pb/>’Ava'yojic xa uc ti hech albil comel ti antiguoetic ti vo'onee: “C'uxubino avecino, ilintao avajcontra”, x'utatic. 


text:
Ho'oni chacalbeic, c'uxubinic ti avajcontraique. C'ambeic bendición ti stojol ti much'u chayixtalc'optae. Ac'o ti q'uelel yutsil avo'ntonic ti stojol ti much'u chayilintae. C'opombeic Dios ti stojolic ti much'u chasmajoxuque xchi'uc ti much'u chayilbajinoxuque. 


text:
Mi hech chapasique, hech chvinaj ti yol snich'onoxuc ti Jtotique ti te oy ti vinajele. Ti Jtotique ti te oy ti vinajele, co'ol chac' quevanuc c'ac'al ti stojol ti much'utic mu xtun yo'ntonique xchi'uc ti much'utic lec yo'ntonique. Co'ol chac' taluc ho' ti stojol ti much'utic toj yo'ntonique xchi'uc ti much'utic mu tojuc ti yo'ntonique. 


text:
Mi ja' no'ox chac'uxubinic ti much'u chaxc'uxubinoxuque, mu yu'unuc más lec avo'ntonic. Co'ol chapasic xchi'uc ti jtsobpatanetique. 


text:
Mi ja' no'ox avermanotac chac'opon, mu xvinaj ti oy yutsil avo'ntonique. Co'ol chapasic xchi'uc ti much'utic mu xojtiquinic ti Diose. 


text:
Ti ho'oxuque hechuc me yutsil avo'ntonic hech chac c'u che'el ti yutsil yo'nton ti Jtotique ti te oy ti vinajele.<pb/>


text:
’P'ijanic me, ti c'alal chana'ic ti Diose ti chvinaj ti chapasic ti muq'ue, mu me ja'uc chapasic yu'un chac'an ti lec chayiloxuc ti crixchanoetique. Mi hech chapasique mu xayac'boxuc amotonic ti Jtotique ti te oy ti vinajele. 


text:
Hech yu'un ti c'alal chavaq'uic ti motonil ataq'uin, mu me xavalbe yan ti hech chapase hech chaj c'u che'el tspasic ti jlo'lavanetique te ti temploetic xchi'uc ti plazaetic. Hech tspasic yu'un tsc'an tspasatic ti muc' yu'un ti crixchanoetique. Melel ti c'usi chacalbeique, mu'yuc stu chil ti Diose ti hech tspasique. 


text:
Hech mu xilic ti chavaq'uic ti motonil ti ataq'uinique. Ti Jtotique ja' chil. Ja' chayac'boxuc bendición yu'un ti hech chapasique. Ti bendición ti chayac'boxuque ti stojol scotol crixchanoetic chvinaj. Ja' sc'opilal ti mu me ja'uc ti jc'antic chcac'tic ti q'uelel ti c'alal ti jc'opontic ti Diose (Lc. 11:2‑4) 


text:
<pb/>’Ti c'alal chac'oponic ti Diose mu me hechuc chapasic hech chaj c'u che'el tspasic ti jlo'lavanejetique. Va'ajtic ti temploetic xchi'uc ti esquinaetic lec cha'yic chac' sbaic ti q'uelel ti stojol ti crixchanoetique ti tsc'oponic ti Diose. Melel ti c'usi chacalbeique, mu'yuc stu chil ti Diose ti hech tspasique. 


text:
Ho'oxuque c'alal chac'oponic ti Diose, mu me hechuc avo'ntonic ti ac'o yilot yan. Q'uejo aba atuc, c'opono ti Jtotique. Ti Jtotique ja' chil ti hech chapasique. Ja' chayac'boxuc bendición yu'un ti hech chapasique. Ti bendición ti chayac'boxuque ti stojol scotol crixchanoetic chvinaj. 


text:
<pb/>’Ti c'alal chac'oponic ti Diose, mu me co'oluc chac'opon hech chaj c'u che'el tsc'opon ti yajsantoic ti much'utic mu xojtiquinic ti Diose. Co'ol no'ox chalilambe ti jujun vuelta tsc'opone yu'un tscuyic ti hech ch-a'ibat sc'opique. 


text:
Mu me hechuc chapasic. Ti Jtotique sna'oj c'usi chtun avu'unic ti c'alal mu to chac'ambeic ti stojol. 


text:
Ho'oxuque hech chac'oponic ti Diose:<pb/>Jtotic Dios, te oyot ti vinajel.<pb/>Ac'o xajpasotutic ti muc'.<pb/> 


text:
Ac'o sta yorail chapas mantal atuc li' ti balumile.<pb/>Ac'o c'otuc ti pasel li' ti balumile ti c'usi tsc'an ti avo'ntone hech chaj c'u che'el c'otem ti pasel ti vinajel.<pb/> 


text:
Pasbuntutic perdón yu'un jmultutic hech chaj c'u che'el jpasojbetutic perdón much'u oy smul cu'untutic.<pb/> 


text:
Mu me xibatutic yo' bu chisujat ti mulil.<pb/>Coltauntutic me hech mu xistsaluntutic ti pucuje.<pb/>Ho'ot aventa chapas mantal sbatel osil.<pb/>Ho'ot jelaven ap'ijil atuc sbatel osil.<pb/>Ho'ot chapasat ti muc' sbatel osil.<pb/>Jun yutsil ti hech chc'ot ti pasel, hech chavutic ti stojol. 


text:
<pb/>’Yu'un mi chapasilambeic perdón much'u oy smul avu'unic, hech chaspasilamboxuc perdón yu'un amulic uc ti Jtotique ti te oy ti vinajele. 


text:
Mi mu xapasilambeic perdón much'u oy smul avu'unic, hech mu xaspasilamboxuc perdón yu'un amulic uc ti Jtotique. Ja' sc'opilal ti mu me xvinaj ti q'uelel ti c'alal chquipan jbatique 


text:
<pb/>’Ti c'alal chavipan abaic, mu me hechuc chapasic hech chaj c'u che'el tspasic ti jlo'lavanejetique ti tsbon satique yu'un hech chaq'uic ti q'uelel ti chich'ic mul yu'un ti smulique tscuyique. Melel ti c'usi chacalbeique, mu'yuc stu chil ti Diose ti hech tspasique yu'un mu hechuc ti yut yo'ntonic. 


text:
Hech mu xvinaj ti stojol crixchanoetic ti avipanoj abaique. Ja' no'ox chil ti Jtotique. Ja' chayac'boxuc bendición yu'un ti hech chapasique. Ti bendición ti chayac'boxuque, ti stojol scotol crixchanoetic chvinaj. Ja' sc'opilal tsobic ac'ulejalic ti vinajel, xchi (Lc. 12:33‑34) 


text:
<pb/>’Mu me xatsobic ac'ulejalic li' ti balumile yo' bu tsep chon, yo' bu stsaqui ti cux, yo' bu tsjam na j'eleq'uetic yu'un ch-elc'ajic. 


text:
Ho'oxuque tsobic ac'ulejalic ti vinajel yo' bu mu'yuc chon, yo' bu mu stsaqui ti cux, yo' bu mu'yuc j'eleq'uetic mu'yuc much'u ch-elc'ajic. 


text:
Yu'un ti bu oy ti ac'ulejale, te chbat avo'ntonic. Ja' sc'opilal ti mi mu jq'uelantic ti c'usi oy cu'untique, j'ech'el nijcha'och yan vuelta ti mulil o (Lc. 11:34‑36) 


text:
<pb/>’Hech chaj c'u che'el lámpara chac' squeval yu'un chtun yu'un yan, ja' no'ox hech ti jsatique ja' chtun yu'un ti jq'ueltic much'u chich' vocol yu'un hech ti jq'uelambetic ti c'utic oy cu'untique. Yu'un mi ti jq'uelambetic ti c'utic oy cu'untique, lec co'ntontic, lec jvinquileltic, lec oyucutic. 


text:
Mi mu xac'an xaq'uelambeic ti c'utic oy avu'unique hech mu xu' ch-abtej Dios ti avo'ntonic yu'un oy mulil te. Hech yu'un chtup' ti sc'op Diose ti te ti avo'ntonique ti c'u yepal ach'unojique. J'ech'el cha'ochic yan vuelta ti mulil o. Ja' sc'opilal mu xtun mi oy cha'vo' avajval, xchi (Lc. 16:13) 


text:
<pb/>’Mu xtun mi oy cha'vo' avajval. Ti june chavilinta. Ti yane ja' chac'uxubin. Jun no'ox avo'nton ti stojol ti june, mu xtun chavil ti yane. Mu xu' chatun yu'un ti Diose mi ja' chavajvalin ti ataq'uine. Ja' sc'opilal mu me xlo'laj avo'ntonic bu chata ave'elic, xchi (Lc. 12:22‑31) 


text:
<pb/>’Hech yu'un chacalbeic, mu me xlo'laj avo'ntonic yu'un ti c'u che'el chacuxiic li' ti balumile, yu'un ti c'usi chave'ic, c'usi chavuch'ic. Mu me xlo'laj avo'ntonic yu'un ti c'u che'el chata ac'u'ic. Ja' ti Diose laj yac'boxuc abec'talic, acuxlejalic. Hech yu'un chayac'boxuc uc ac'u'ic ave'elic. 


text:
Q'uelo avil ti mutetique. Mu x'avolajic, mu xc'ajovajic, mu stsobic sve'elic, mu'yuc snail sve'elic. Mac'limbilic yu'un ti Jtotique ti te oy ti vinajele. Ti ho'oxuque jelaven pasbiloxuc ti muc'. 


text:
<pb/>’Mu me xlo'laj avo'ntonic yu'un ac'u'ic. Q'uelo avil ti nichimetic ti yaxaltique c'u che'el chch'iic. Mu x'abtejic, mu xjalovajic. 


text:
Chacalbeic, ti Salomone manchuc mi ep sc'ulejal stuc muc xco'olaj ti sc'u'e hech chaj c'u che'el yutsil ti nichime. 


text:
Ti vomole t'ujum yox xa. Patil ti yan chib oxib c'ac'al chtaquij, hech chtun yu'un tsq'uixna orno bu chta'aj caxlan vaj. Manchuc mi j'oc' no'ox li'oy ti balumile, t'ujum pasbil yu'un ti Diose ti vomole. Ti ho'oxuque jelaven chayac'boxuc ac'u'ic. Mu to chach'unic ti lec. 


text:
Hech yu'un mu me xlo'laj avo'ntonic. “¿C'u che'el chijve'ucutic? ¿C'usi chcuch'tic? ¿Bu ti jtatic jc'u'tic?” mu me xachiic. 


text:
Hech chlo'laj yo'ntonic ti much'utic mu xojtiquinic ti Diose. Ti Jtotique ti te oy ti vinajele scotol sna'oj ti c'usi chtun avu'unique. 


text:
Mi toyol avo'ntonic yu'un chasventaimboxuc avo'ntonic ti Diose yu'un hech chapasic ti c'usi lec chil ti Diose, hech yu'un scotol chayac'boxuc ti c'utic chtun avu'unique. 


text:
Hech yu'un mu me xlo'laj avo'ntonic yu'un ti c'usi chc'ot ti pasel ti oc'ome. Stuc ac'o sventain sba ti oc'ome. P'isbil no'ox chquich'tic vocol ti jujun c'ac'al.<pb/>


text:
Mi ep laj asa'beic smul yan, ep no'ox chc'ot yich'bot ac'opic. Mi jutuc no'ox laj asa'beic smul yan, jutuc no'ox chc'ot yich'bot ac'opic. Mi lec ti c'usi chapasique, lec chaspasbeic uc. Mi mu lecuc ti c'usi chapasique, mu lecuc chaspasbeic uc. 


text:
Hech yu'un chavalbe ti avermanoe: “Mu me xapas hech”, xavut. Ho'oti mu xavil ti yac'oj sba chapas ep ho'oti. 


text:
Jlo'lavanejot. Ja' jbael chacomes scotol ho'oti. Hech patil xu' chacolta ti ac'o scomes ti bu jutuc no'ox chjelave. 


text:
<pb/>’Ja'uc ti much'utic j'ech'el perroique ti mu sc'an xch'umbeic sc'op ti Diose ti ja' no'ox batem yo'ntonic chcontrainvanique, mu xa me xacha'alilambeic ti sc'op ti Diose ti ja' jelaven yutsile, ti ja' chacuxi sbatel osil yu'une. Hech chaj c'u che'el ti ts'i' ti mu xa'i pajesel ti chti'vane, ja' hechic ti much'utic mu sc'an cha'i ti sc'op Diose. Hech chaj c'u che'el ti chitome ti ch-ech' stec' ti nats'ile ti bu toyol stojole, ja' hechic ti much'utic mu xch'unic ti jelaven yutsil ti motonil ti chich'ique. Ja' sc'opilal scotol ti much'u tsc'anilambe ti Diose, ja' ch-aq'uilambat, xchi (Lc. 11:9‑13; 6:31) 


text:
Ho'oxuque ti mu xtun ti avo'ntonique chana'ic c'usi lec motonil chavac'beic ti anich'nabique. Ja'uc ti Jtotique ti te oy ti vinajele jelaven tsna' c'usi lec motonil chaq'uilambe ti much'u chc'anilambat ti stojole. 


text:
<pb/>’Hech yu'un mi chac'an ti lec chaspasboxuc ti yan crixchanoetique, lec chapasbeic uc. Hech chal ti smantal ti Diose ti laj yal ti Moisese. Hech chal uc ti sun ti j'alc'opetic yu'un ti Diose ti vo'one. Ja' sc'opilal ti biq'uit ti sbelal cuxlejale (Lc. 13:24) 


text:
<pb/>’Tamo ti be ti bu biq'uit no'ox ch-oche. Yu'un ja' muc' ti sbelal ch'ayele. Jamal ti bu ch-oche. Ja' ep te chbatic yu'un mu vocoluc ti tamel ti be lume. 


text:
Ja' biq'uit ti sbelal cuxlejale. Biq'uit no'ox ti bu ch-oche. Atabil no'ox ti much'u ch-och batele yu'un ja' no'ox ch-och batel ti much'u tsbic'tajes sbae. Ja' sc'opilal ti c'u x'elan ti yabtel ti nopbilal j'alc'ope, hech chavojtiquinic, xchi (Lc. 6:43‑44) 


text:
<pb/>’P'ijanic me, oy nopbilal j'alc'opetic. Chtal sva'an sbaic ti atojolic. Manso x'elan hech chaj c'u che'el carnero. Ti yo'ntone hech chaj c'u che'el bolom chti'van. 


text:
Ti sventa yabtelic chvinaj. Hech chaj c'u che'el mu xata durazno ti ch'ix, mu xata manzana ti bu tomal ch'ix, ja' no'ox hech mu xata c'usi lec ti stojol nopbilal j'alc'op. 


text:
Ti lequil te'e puru lec sat chac'. Ti bu mu xtun ti te'e, puru mu xtun ti sat chaq'ue. Mu scap sbaic. 


text:
Scotol te' ti bu mu xtun ti sate, ja' chich' p'asel. Ja' chtenat ochel ti c'oc'. Ja' no'ox hech uc ti nopbilal j'alc'ope, ja' chtenat ochel ti c'oc'. 


text:
Hech yu'un mi chopol ti yabtelique, hech chavojtiquinic ti ja' nopbilal j'alc'opetic. Ja' sc'opilal ti Cajvaltique ti chojtiquin ti much'u yu'une xchi'uc ti much'u mu yu'unuque (Lc. 13:25‑27) 


text:
<pb/>’Ti much'u “Cajval, Cajval”, xiyutune, mu scotoluc ventaimbil yo'nton yu'un ti Diose. Ja' no'ox ventaimbilic yo'ntonic ti much'u tspas ti c'usi tsc'an yo'nton ti Jtote ti te oy ti vinajele. 


text:
Ti slajebal c'ac'al ep ti much'u chiyalbun: “Cajval, ho'ot ti aventa laj caltutic ac'op. Ho'ot ti aventa laj jloq'uestutic pucujetic. Ho'ot ti aventa ep jchop o abteletic laj jpastutic”, chiyutun. 


text:
Hech jamal chcalbe: “Muc bu laj cojtiquinoxuc. Batanic, muc xapasic ti c'usi laj jc'ane. Atuc laj apas abaic ti mantal”, chcut. Ja' sc'opilal j'ech'el ibutq'uij ti nae (Lc. 6:47‑49; Mr. 1:22) 


text:
<pb/>’Ti much'u chiya'ibun jc'ope, mi tspas ti c'usi chcale, ja' hech chaj c'u che'el jun vinic lec p'ij. Laj smeltsan sna ti ba ton. 


text:
Tsots ital ho'. Inoj tal ti ho' ti spatpat snae. Ital ic'. X'i'et ti iq'ue c'ot smaj sba ti sna. Muc xbut'q'uij ti snae yu'un meltsambil ti ba ton. 


text:
Ti much'u chiya'ibun jc'ope, mi mu spas ti c'usi chcale, ja' hech chaj c'u che'el jun vinic mu p'ijuc. Laj smeltsan sna ti hi'tic. 


text:
Tsots ital ho'. Inoj tal ti ho' ti spatpat snae. Ital ic'. X'i'et ti iq'ue c'ot smaj sba ti sna. Ibut'q'uij ti snae. J'ech'el ibut'q'uij comel ―xchi. 


text:
<pb/>Hech laj yo'nton c'opojuc ti Jesuse. C'alal laj ya'ibeic sc'op ti Jesuse, ich'ay yo'ntonic ti jchi'iltique. 


text:
Yu'un ichanubtasvan hech chaj c'u che'el much'u oy tsots yabtel. Muc xchanubtasvan hech chaj c'u che'el ti much'utic ichanubtasvan ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique.<pb/>


text:
Te laj snup ti be jun jchi'iltic. Yich'oj c'a'el chamel ti vinique. Tal squejan sba ti stojol ti Jesuse. Hech laj yalbe: ―Cajval, mi chac'ane, xu' chichop avu'un ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj yac' sc'ob, laj yac'be ti sjol ti vinique. Hech laj yalbe: ―Hechuc, chopan ―xut. Ti ora ichop ti jchi'iltique ti c'a'el chamel yich'oje. 


text:
Ti Jesuse hech laj yalbe: ―A'yo' me ava'i, mu me much'u chavalbe ya'i. Batan, ba ac'o aba ti q'uelel ti stojol ti palee. Ac'bo smoton ti Diose hech chaj c'u che'el laj yal ti Moisese. Hech tsna'ic ti jchi'iltique ti nacol xae ―xut. Ja' sc'opilal ti icol ti smozo ti capitan soldadoe (Lc. 7:1‑10) 


text:
<pb/>I'och ti jteclum Capernaum ti Jesuse. Te ital ti stojol jun yanlum vinic. Ja' capitan soldado ti vinique. Tal yalbe vocol ti stojol. 


text:
Hech laj yalbe: ―Cajval, oy jun jmozo te metsel ti jna. Sicuben ti yacane. Lum ep c'ux cha'i ―xchi. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti capitan soldadoe: ―Cajval, mu'yuc tsots cabtel yu'un ho'ot chabat ti jna. Ja' no'ox alo batel amantal hech chcol o ti jmozoe. 


text:
Ho'oni quich'oj mantal. Ti jpas ti mantal soldadoetic. Chcalbe ti june: “Batan”, chcut. Chbat ju'un. Chcalbe ti yane: “La'”, chcut. Chtal ju'un. Chcalbe ti jmozoe: “Paso li'to”, chcut. Tspas ju'un. Ja' no'ox hech ti ho'ote ja' no'ox alo amantal ―xchi ti capitan soldadoe. 


text:
<pb/>Nichim no'ox yo'nton ti Jesuse yu'un ti hech laj yal ti vinique. Ti Jesuse hech laj yalbe ti much'utic xchi'inoje: ―Melel ti c'usi chacalbeique, mu to bu jtaoj junuc hech ti jchi'iltique, ho'ucutic ti yelnich'onucutic ti Israele, ti hech chch'un hech chaj c'u che'el chch'un ti yanlum vinic li'to. 


text:
Chacalbeic uc. Ti yan c'ac'al ep yanlum crixchanoetic chtalic ti sjoylejal balumil. Te chc'ot xchi'inic ti jtotic Abrahame xchi'uc ti jtotic Isaaque xchi'uc ti jtotic Jacobe te ti yo' bu tspas mantal ti Diose. 


text:
Ti much'utic ja' jtot ti Abrahame, hech yu'un xu' chi'och yo' bu tspas mantal ti Diose, ti xchiique, ja' mu x'ochic. Ja' chtenatic ochel ti ic' osil. Te chc'ot yoc'ta sbaic o. Te xjep'et yeic o yu'un ep ti vocole ―x'utatic yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe ti capitan soldadoe: ―Batan yu'un chc'ot ti pasel hech chaj c'u che'el ach'unoj ―xut. Ti ora icol ti smozoe. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj scoltabe sme' yajnil ti Pedroe (Mr. 1:29‑31; Lc. 4:38‑39) 


text:
<pb/>Ti Jesuse i'och ti sna ti Pedroe. Laj yil te metsel ti svayeb ti sme' ti yajnile. Oy sc'ac'al sbec'tal ti antse. 


text:
Ti Jesuse laj stsacbe sc'ob. Ti ora ilamaj ti sc'ac'ale. Ilic ti antse, lic mac'linvanuc. Ja' sc'opilal ti c'uc no'ox chamelal ichop yu'un ti Jesuse (Mr. 1:32‑34; Lc. 4:40‑41) 


text:
<pb/>C'alal imal xa ti c'ac'ale, i'ic'atic talel ti stojol ti Jesuse ep ti much'utic ochem pucuj ti yo'ntonique. Jp'el no'ox mantal laj yal ti Jesuse hech iloc' ti yo'ntonic ti pucujetique. Icol yu'un uc scotol jchameletic. 


text:
Hech ic'ot sc'op ti laj yal comel ti Isaíase, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose ti vo'one. Hech laj yal: “Ja' chixch'aybucutic jmultic. Chiscoltaucutic c'usuc no'ox c'ux chca'itic”, xchi ti Isaíase. Ja' sc'opilal ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti much'utic tsc'an tsts'acliic ti Jesuse (Lc. 9:57‑62) 


text:
<pb/>Ti Jesuse c'alal laj yil ti joyubtabil yu'un ep jchi'iltic, hech laj yal mantal: ―Batic ti jech nab ―xut ti yajchanc'opetique. 


text:
<pb/>Tal sc'opon ti Jesuse jun jchanubtasvanej yu'un ti mantaletique ti scuyoj sbae. Hech laj yalbe ti Jesuse: ―Cajval, buc no'ox chabat chajchi'in batel ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Oy xch'en ti vete. Oy stso'op ti mutetique. Ho'oni ti co'ol crixchanoucutique mu'yuc bu ti jtaan jba ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ital jun jch'unojel. Tal yalbe: ―Cajval, coltaun batel. Chba jchi'in jtot. Ja'to mi ichame, ja'to chtal jchi'inot ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Ti much'utic jun to chamenic ya'yel yu'un mu sc'an chixch'umbun ti jc'ope, xu' tsmuc sbaic stuquic. Ja' tsots sc'opilal ti chachi'inune ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti ora ipaj yu'un ti iq'ue ti nabe ti Jesuse (Mr. 4:35‑41; Lc. 8:22‑25) 


text:
C'alal chanavic ti yut nabe, tsots ital ic'. Lic nicuc ti jyalel ti nabe. C'an ch'ayuc yalel ti ho' ti barcoe. Vayal ti Jesuse. 


text:
Ti yajchanc'opetique laj stijic ti Jesuse. Hech laj yalbeic: ―Cajval, coltauntutic. Chijch'ay xa ti ho' ―xutic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―¿C'u yu'un chaxi'ic? Yu'un mu ono'ox ach'unojucun ti lec, hech yu'un chaxi'ic ―xchi. Ilic ti Jesuse. Laj spajes ti iq'ue xchi'uc ti nabe. Hech ipaj yu'un ti iq'ue xchi'uc ti nabe. 


text:
Ich'ay yo'ntonic ti yajchanc'opetique: ―¿Much'u vinical li'to ti ich'umbat smantal yu'un ti iq'ue xchi'uc ti nabe? Ti ora no'ox ipaj yu'un ―xut sbaic. Ja' sc'opilal ti iloq'uesbat pucuj ti yo'ntonic viniquetic te ti jteclum Gadara (Mr. 5:1‑20; Lc. 8:26‑39) 


text:
<pb/>Iloc' ti barco ti Jesuse lum ti jech nab yo' bu ti jteclum Gadara sbi. Ixanav batel ti be. Te laj snup cha'vo' jchi'iltic. Ochem pucuj ti yo'ntonic ti xcha'va'alique. Te iloq'uic tal ti campo santo yu'unique. Ti bu chba ac'atuc ti ánimae ja' te snainoj. Yu'un pujul ch'enetic jombil ti ton ti bu ch-ac'at ti ánimaetique te ti campo santo yu'unique. Perro ti jyalel ti jchi'iltique. Mu'yuc much'u tsc'an chjelavic batel te ti be yu'un xi'bil ti jchi'iltique. 


text:
Ti xcha'va'alique hech laj yavtaic ti Jesuse: ―Mu aventaucuntutic, Jesús, ho'ot Snich'onot ti Diose. Mu to tsta yorail ti chavilbajinuntutic ―xchiic. 


text:
Ti pucujetique hech laj yalbeic vocol ti Jesuse: ―Mi yu'un chaloq'uesuntutique, ac'un chi'och ti yo'ntonic ti chitometique ―xchiic. 


text:
<pb/>Hech i'albatic yu'un ti Jesuse: ―Te batanic ―xut. Hech ti pucujetique iloq'uic tal ti yo'ntonic ti jchi'iltique, hech ba stic' sbaic ti yo'nton ti chitometique. Ti chitometique scotolic anil ba sten sbaic yalel ti ch'en hech i'ochic ti nab. Te laj sjiq'uic ho'. Te icham o scotol. 


text:
<pb/>Ijatav batel ti jchabiejchitometique. I'ochic batel ti jteclum. Scotol ba xcholic ti c'u che'el icham ti chitometique xchi'uc ti c'u che'el icol ti jchi'iltique ti oy ono'ox pucuj ti yo'ntonique. 


text:
Hech yu'un scotol ti jchi'iltique ti te nacajtique loc' sa'ic ti Jesuse. C'alal laj staic ti Jesuse, laj yalbeic vocol yu'un ac'o loc'uc batel ti slumalic.<pb/>


text:
Hech i'och ti barco ti Jesuse. Icha'sut batel ti jech nab ti bu itale, hech ic'ot ti slumal, ja' ti Capernaume. 


text:
I'ic'at talel ti stojol ti Jesuse jun jchamel, ja' jchi'iltic. Sicuben yacan ti vinique. Metsel ti spop ital. C'alal laj yil ti Jesuse ti chch'unique, laj yalbe ti jchamele: ―Tote, mu xavich' mul. Ch'ayem xa amul ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Te oy uc cha'vo' oxvo' ti jchi'iltique ti ichanubtasvan ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Hech laj yal ti yo'ntonic: “Ja' ti jchi'iltic li'to, Dios tscuy sba”, xchi xc'opojic ti yo'ntonic. 


text:
Ti Jesuse sna'ojbe yo'ntonic. Hech yu'un hech laj yalbe: ―¿C'u yu'un ti mu lecuc chc'opoj avo'ntonic? 


text:
Melel much'uuc no'ox xu' chal ti ch'ayem xa amul, xu' xchi. Much'uuc no'ox xu' chal uc ti lican, xanavan, xu' xchi. Ja' tsc'an chaq'uel ti much'u hech chc'opoje mi chc'ot ti pasel yu'un hech chaj c'u che'el chal. 


text:
Laj xa cal ti ch'ayem xa smul hech yu'un q'uelo c'usi ti jpas ti ora to yu'un hech chana' ti melel ti ho'on ti jch'ay mulil li' ti balumile, ho'on ti co'ol crixchanoucutique ―xut. Ti Jesuse hech laj yalbe ti jchamele: ―Lican, balo batel apop, batan ti ana ―xut ti jchamele, xchi ti Jesuse. 


text:
C'alal laj sq'uelic ti hech ic'ot ti pasele, toj xi'el ic'otic ti jchi'iltique. Laj yalbeic vocol ti Diose yu'un hech yac'ojbe sp'ijil jun crixchano. Ja' sc'opilal ti i'ic'at ti Mateoe yu'un ti Jesuse (Mr. 2:13‑17; Lc. 5:27‑32) 


text:
<pb/>Ixanav batel jutuc ti Jesuse. Laj yil jun vinic te nacal yo' bu tstojic spatanic ti crixchanoetique. Jtsobpatan ti vinique. Ja' batem yo'nton chlo'lavan ti taq'uin. Ho'on obi, Mateoun. Ti Jesuse hech laj yalbun: ―Chi'inun batel ―xiyutun. Ti ora laj jchi'in batel ti Jesuse. 


text:
<pb/>Te ba nacluc ti yut na ti Jesuse yu'un te chve'. Ep italic jtsobpatanetic xchi'uc yan jp'ajmantaletique. Tal xchi'inuntutic ti naclej ti mesa, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique xchi'uc ti Jesuse. 


text:
Te oy uc cha'vo' oxvo' ti fariseoetique. Hech yu'un c'alal laj yilic ti hech ic'ot ti pasele, hech laj sjac'buntutic: ―¿C'u yu'un chchi'in ti ve'el jtsobpatanetic xchi'uc yan jp'ajmantaletic ti maestro avu'unique? ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj ya'ibe sc'opic, hech laj yalbe: ―Ti much'utic lec oyique mu yu'unuc tsc'anic jun jpoxtavanej yu'un lec oyic. Ja' no'ox tsc'anic jpoxtavanej ti much'utic jchameletique. 


text:
Ba nopo ava'yic c'usi sjam ti sc'op Dios avi to: “Ti jc'an ti chac'uxubinvanique. Mu jc'an ti chamilbucun jmotone”, ti xchie. Ti ho'one ma'uc tal jcolta ti much'utic ti jun yo'nton ti stojol ti Diose. Ja' tal quic' ti jtojol ti much'utic mu junuc yo'nton ti stojol ti Diose yu'un ac'o sutes yo'ntonic ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti ijac'bat ti Jesuse c'u yu'un mu xipan sbaic ti yajchanc'opetique (Mr. 2:18‑22; Lc. 5:33‑39) 


text:
<pb/>Ital uc cha'vo' oxvo' ti yajchanc'opetic ti Juane. Tal sc'oponic ti Jesuse. Hech laj sjac'be: ―Yipanoj sbaic ti fariseoetique ti ora to. Quipanoj jbatutic uc. ¿C'u yu'un mu xipan sbaic ti avajchanc'opetique? ―xchiic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Ti yorail tspasic q'uin ti jnupunele xchi'uc scotol ti yuts yalaltaque, mu lecuc mi chich'ic mul ti yuts yalaltaque ti c'alal te to xchi'inojic ti jnupunele. Mu hechuc sjam. Hech yu'un ti mu xipan sbaic ti cajchanc'op ti ora to. Ja'to mi ic'ot yorail chismilucun ti cajcontrae, ja'to chlic yich'ic mul, chlic yipan sbaic ti cajchanc'ope. 


text:
<pb/>’Scotol ti much'u chixch'umbun ti jc'ope persa tscomes ti c'u che'el xch'unoj ono'oxe, ja' ti poco c'ope. Persa ja' chch'un scotol ti ach' c'ope. Hech chaj c'u che'el ti much'u tspac'an ti bu lajem ti sc'u'e, mu spac'an ti ach' poc' mi mu chuc'biluque. Yu'un mi mu chuc'biluc ti ach' poq'ue, ja' chcha'jat nixtoc ti bu poco xae. Ja' más ep chjat ti bu pocoe. 


text:
Hech chaj c'u che'el mu'yuc much'u tspul ach' vino ti yac'oj sba chyijube ti bu poco nucul ti spulobil ti vinoe. Mi hech tspase, chjat ti nucule. Lástima chmal scotol ti vinoe. J'ech'el mu xa xtun ti nucule. Ti ach' vinoe ti yac'oj sba chyijube tsc'an pulel ti ach' nucul. Hech lec chcom xchi'uc ti yave ―xchi. Ja' sc'opilal ti icha'cuxi ti stseb ti much'u oy yabtel te ti templo; ti icol uc ti antse ti laj stsacbe sc'u' ti Jesuse (Mr. 5:21‑43; Lc. 8:40‑56) 


text:
<pb/>C'alal ta to xc'opoj ti Jesuse, ital jun jchi'iltic. Ja' tspas mantal te ti templo cu'untic ono'oxe, ho'ucutic ti co'ol judioucutic xchi'uque. Tal squejan sba ti stojol ti Jesuse. Hech laj yalbe: ―Ja'to no'ox icham ti jtsebe. La' ac'o ac'ob ti sjol yu'un ac'o cha'cuxiuc ―xchi. 


text:
<pb/>Ilic ti Jesuse. Laj xchi'in batel ti jchi'iltique. Hech yu'un ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique laj jchi'intutic batel uc. 


text:
Oy jun ants jchamel te jchi'inojtutic uc. Ja' jchi'iltic. Lajcheb xa habil tsacbil ti chamel ti antse. Scotol c'ac'al chil ti ch'ich'e. Ital ti spat ti Jesuse. Tal stsacbe sba sc'u' ti Jesuse. 


text:
Yu'un hech laj snop ti yo'nton: “Mi ja' no'ox ti jtsacbe sc'u', hech chicol o”, xchi ti yo'nton ti antse. 


text:
Ti Jesuse laj sjoyp'in sba. Laj yil ti antse. Hech laj yalbe: ―Mu me xavich' mul, me'e. Yu'un laj ach'un ti xu' cu'une, hech yu'un chacol ―xut. Ti ora icol ti antse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse ic'ot ti sna ti much'u oy yabtel te ti temploe. I'och ti sna. Te laj yil oy much'utic choq'uesanic aj. Te xlaquetic ch-oq'uic ti jchi'iltique. 


text:
Ti Jesuse hech laj yalbeic: ―Loc'anic batel. Mu chamenuc ti tsebe. Vayal no'ox ―xchi ti Jesuse. Yu'un ti hech laj yal ti Jesuse, ep ilabanat yu'un ti jchi'iltique yu'un laj sna'ic ti icham xa ti tsebe. 


text:
Ti Jesuse c'alal laj stac loq'uel ti jchi'iltique, stuc i'och batel ti bu oy ti ánimae. Laj stsacbe sc'ob ti tsebe. Ti ora ilic ti tsebe. Hech icuxi ti tsebe. 


text:
Ti ora ipuc sc'opilal ti sjoylejal balumil ti laj xcha'cuses ti tsebe ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti ijam sat cha'vo' ma'satetic 


text:
<pb/>Hech lic xanavuc batel yan vuelta ti Jesuse. Its'acliat batel yu'un cha'vo' jchi'iltic, ja' ma'satetic. Hech laj yavtaic ti Jesuse: ―Ho'ot ti yelnich'onot ti Davide ti ac'opilal chatale, c'uxubinuntutic ―xchiic. 


text:
<pb/>C'alal i'och xa ti sna ti Jesuse, italic ti stojol ti cha'vo' ma'satetique. Ti Jesuse hech laj sjac'be: ―¿Mi chach'unic ti xu' jam asatique? ―xchi ti Jesuse. ―Ti jch'un, Cajval ―xchi xtac'avic. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Jesuse laj spicbe satic. Hech laj yalbe: ―Ac'o c'otuc ti pasel avu'unic hech chaj c'u che'el ach'unojique ―xchi. 


text:
<pb/>Ti ora ijam satic. Ti Jesuse tsots mantal laj yalbe: ―Mu me much'u chavalbe yu'un ti hech laj jcoltaoxuque ―x'utatic yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech isutic batel ti bu talemique. Ba spucbeic sc'opilal ti sjoylejal ti bu oyique. Ja' sc'opilal ti lic c'opojuc ti much'u uma' ono'oxe 


text:
<pb/>C'alal mu to chloc' batel ti ma'satetique, i'ic'at tal ti stojol ti Jesuse jun jchi'iltic. Uma' ti vinique. Oy pucuj ti yo'nton. 


text:
Iloq'uesbat ti pucuje te ti yo'nton. Ic'opoj ti uma'e. Ich'ay yo'ntonic ti jchi'iltique. Hech laj yalic: ―Mi jutuc muc bu xquiltic hech ti jchi'iltique, ho'ucutic ti yelnich'onucutic ti Israele ―xchiic ti jchi'iltique. 


text:
<pb/>Ti cha'vo' oxvo' fariseoetic ti te oyique hech laj yalic: ―Tsloq'ues pucujetic ti sventa ti totil pucuje ―xchi tslabanic. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti uts sba laj yil ti crixchanoetique yu'un ti mu'yuc much'u ch-albat ti sc'op ti Diose 


text:
<pb/>Xmelmun ixanav batel ti Jesuse ti scotol muc'ta jteclumetic xchi'uc ti scotol biq'uit jteclumetic. Te ichanubtasvan ti templo yu'un ti jchi'iltique. Laj xchol ti lequil ach' c'ope ja' ti chisventaimbucutic co'ntontic ti Diose. Icol yu'un scotol ti jchameletique xchi'uc scotol ti much'u ep c'ux laj ya'yique. 


text:
Ti Jesuse c'alal laj yil ti te humajtic ti crixchanoetique, laj xc'uxubin yu'un uts sbaic laj yil. Colemic hech chaj c'u che'el carneroetic. Mu'yuc much'u chq'uelatic. 


text:
Hech yu'un laj yalbuntutic, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique: ―Melel ti ep ti much'utic tsc'an cha'yic ti sc'op ti Diose. Mu epuc ti much'u tsc'an chcholbe. Hech chac c'u che'el mi ep ti c'ajoje, mu epuc ti much'u tsc'aje. 


text:
Hech yu'un c'ambeic vocol ti Diose, yu'un ja' Yajval ti abtele, yu'un ac'o stac batel yan ti much'u chcholbat ti sc'ope ―xiyutuntutic ti Jesuse.<pb/>


text:
Ti Jesuse lic st'ujuntutic, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique, lajchavo'untutic. Laj yac'buntutic jp'ijiltutic yu'un ti jloq'uestutic pucujetic ti yo'ntonic ti crixchanoetique, yu'un chcol cu'untutic scotol jchameletic. 


text:
<pb/>Ja' hech jbitutic ti lajchavo'untutique, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique. Ja' jbael ti Simone, ja' ti Pedro x'utate, xchi'uc ti Andrese, ja' ti yits'in ti Pedroe. Xchi'uc ti Jacoboe, ja' ti snich'on ti Zebedeoe, xchi'uc ti yits'in ti Jacoboe, ja' ti Juane. 


text:
Xchi'uc yan, Felipe sbi, xchi'uc yan, Bartolomé sbi. Xchi'uc yan, Tomás sbi, xchi'uc ho'on ti Mateoune, ho'on ono'ox ti jtsobpatanune. Xchi'uc yan, Jacobo sbi, ja' snich'on Alfeo. Xchi'uc yan, Lebeo sbi. Oy chib sbi. Tadeo yan sbi. 


text:
Xchi'uc yan, Simón sbi, ja' ti laj xchi'in ti cananetic ono'oxe. Yu'un ti cananetic sbiique ja' yu'un ti toyol yo'ntonic mu sc'an x'ochic ti mozoil yu'un ti romaetique. Ja' zeloteetic sbiic ti griego c'op. Xchi'uc yan, Judas Iscariote sbi, ja' ti laj yac' entrecal ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti itacatic batel ti lajchavo'ique (Mr. 6:7‑13; Lc. 9:1‑6) 


text:
<pb/>Ti lajchavo'untutique laj stacuntutic batel ti Jesuse quich'ojtutic smantal: ―Mu me xabatic ti slumal yanlum viniquetic xchi'uc uc ti slumal ti samariaetique. 


text:
Batanic ti bu oy ti jchi'iltique, ho'ucutic ti yelnich'onucutic ti Israele, yu'un ch'ayemic ti be hech chaj c'u che'el carneroetic. 


text:
C'alal chaxanavic batel, hech chacholic batel: “Ista xa yorail ti chisventaimbucutic co'ntontic ti Diose”, xavutic. 


text:
Coltao jchameletic. Cha'cuseso animaetic. Lamantasbo xchamel ti much'u yich'oj c'a'el chamele. Loq'uesbo pucujetic ti yo'ntonic. Hech chaj c'u che'el nac'uxubinatic xa ho'oxuque, c'uxubino ti yantique. 


text:
<pb/>’Mu me xavich'ic batel ataq'uinic, manchuc mi c'anal taq'uin, manchuc mi saquil taq'uin, manchuc mi cobre taq'uin. 


text:
Mu me xavich'ic batel uc ave'elic. Mu me xavich'ic batel cha'lic ac'u' xchi'uc asempat xchi'uc anamte'. Yu'un scotol ti much'u ch-abteje ja' ch-ac'bat sve'el. 


text:
<pb/>’Buc no'ox jteclumal cha'ochic, buc no'ox colonial cha'ochic, jac'o me ava'yic ti much'u lec sc'opilale. Ochan ti sna, tean ja'to mi laj anop ti chaloc' batele. 


text:
Mi lec sc'opilal sjunul sna, chc'ot ti sventa ti bendicione. Mi mu lecuc ti sc'opilale, mu xc'ot ti sventa ti bendicione. 


text:
Ti much'u mu xayic'ot ochel ti snae, ti much'u mu sc'an xa'i ac'opique, c'alal chaloq'uic batel ti sna, mi ti slumal, ta me xalilinic comel stanil avacanic. Ti stanil avacanique, ja' señail ti icom ti sventaic yu'un muc xaspasoxuc ti muq'ue. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, ti c'alal tsta yorail ti chac' castigo ti Diose ep chich'ic castigo ti much'utic nacajtic ti jteclum yo' bu chalilinic comel ti stanil ti avacanique. Ja' jutuc no'ox chich'ic castigo ti much'utic te nacajtic ti jteclum Sodoma xchi'uc ti jteclum Gomorra ti vo'onee. Ja' sc'opilal ta me xavich'ic ilbajinel, x'utatic 


text:
<pb/>’A'yo' me ava'yic c'u che'el chajtaquic batel. Hech chaj c'u che'el ti carneroetic chc'ot sta ti bu jti'vanej bolom, ja' hechoxuc ti ho'oxuque. Hech chaj c'u che'el ti orachone ti p'ije, tsna' c'u che'el tscolta sba, ja' hech tsc'an ti p'ijoxuc ti ho'oxuque. Hech chac c'u che'el ti tsumute lec, ja' hech chapas abaic uc. 


text:
P'ijanic me. Oy much'u mu xasc'anic. Chayac'oxuc entrecal ti sc'ob ti much'utic tspasic mantal te ti templo yu'unique. Chayac'boxuc acial ti yut templo yu'unique. 


text:
Chayic'oxuc batel ti stojol gobernadoretic xchi'uc ti stojol yan ajvaliletic ho'on ti jventa. Hech chacholbucun jc'op ti stojolic xchi'uc ti stojol yanlum viniquetic. 


text:
C'alal cha'ac'atic entrecal ti sc'obic, mu me xacajnopilanic ti avo'ntonic c'usi chc'o avalic xchi'uc ti c'usi chatac'avique. Ja' cha'albat ti avo'ntonic ti c'u che'el chatac'avique. 


text:
<pb/>’Oy chac' ti milel yits'in. Oy chac' ti milel sbanquil. Oy chac' ti milel snich'on. Oy tscontrain stot sme'. Chac' ti milel uc. 


text:
Chayilintaoxuc ep crixchanoetic ho'on ti jventa. Ti much'u scotol icuch yu'un c'alal tsta ti slajebal c'ac'al, ja' chcol. 


text:
Mi te chavich' ilbajinel ti bu chac'ote, chaq'uej aba batel ti yan jteclum. Melel ti c'usi chacalbeique, mu to xu' avu'unic chaq'uel scotol ti jteclumetic ti li' ti jlumaltique, tal xa cac' castigo ho'oni ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
Ta me xavich'ic contrainel hech chaj c'u che'el chquich' contrainel ho'on ti maestroun avu'unique, ho'on ti avajvalune. Ho'ot pucujot, xiyutun ho'on ti totilune, hech yu'un ti ho'oxuque ti jnich'naboxuque, jelaven chopol chayalboxuc. Ja' sc'opilal ja' me xaxi'ic ti Diose ti xu' chayac' ti c'atimbaque, xchi (Lc. 12:2‑9) 


text:
<pb/>’Hech yu'un mu me xaxi'ic ti stojolic. Scotol ti c'utic snopoj ti yo'ntonique persa ch-ac'at ti q'uelel scotol ti c'utic mu xvinaj ti ora to. 


text:
Mu me ja'uc chaxi'ic ti much'u xu' chasmilot yu'un mu xu' chasmilbot ach'ulel. Ti Diose ti xu' chasmilbot ti abec'tale xchi'uc ti ach'ulele te ti c'atimbac, ja' me xaxi'ic. 


text:
<pb/>’Chana'ic ti cinco cobre no'ox stojol ti cha'cot biq'uit mutetique. Ti mutetique mi jcotuc mu xp'aj yal tal ti lum mi mu sc'an ti Jtotique. 


text:
Hech yu'un mu me xaxi'ic. Ho'oxuque jelaven ac'opilalic; mu'yuc sc'opilal ti biq'uit mutetique. Ja' sc'opilal ti mi mu jamaluc chcaltic ti jch'unojtic ti Cristoe, mu xijyojtiquinucutic ti Cristoe (Lc. 12:8‑9) 


text:
<pb/>’Hech yu'un scotol ti much'utic jamal chal ti stojol crixchanoetic ti chiyojtiquinune, jamal chcal uc ti chcojtiquin te ti stojol ti Jtote ti te oy ti vinajele. 


text:
Scotol ti much'utic chismucun ti yo'ntonic ti stojol crixchanoetic, hech jamal chcal ti stojol ti Jtote: “Mu xcojtiquin”, chcut. Ja' sc'opilal tal cac' yu'un tscontrain sbaic ti snaic, xchi ti Jesuse (Lc. 12:51‑53; 14:26‑27) 


text:
<pb/>’Mu me xacuyic ti tal jtojobtas ti balumile ti ora to. Mu yu'unuc tal jtojobtas ti balumile, tal cac' yu'un tscontrain sbaic. 


text:
Tal cac' yu'un tscontrain stot. Ja' no'ox hech uc ti tsebe tscontrain sme'. Ja' no'ox hech uc ti alibale tscontrain ti sme'el'alibe. 


text:
<pb/>’Ti much'u mu sc'an chixch'umbun ti jc'ope yu'un naca me ilinuc ti stot sme'e, mu stac' chixchi'inun. Ti much'u mu sc'an chixch'umbun ti jc'ope yu'un naca me ilinuc ti yol snich'onique, mu stac' chixchi'inun uc. 


text:
Yu'un ti much'u mu sc'an chich' vocol ti jventa hech chaj c'u che'el chquich' vocol ho'oni, mu stac' chixchi'inun. 


text:
Ti much'u tsots sc'opilal cha'i ti xcuxlejal li' ti balumile, ja' chch'ay. Ti much'u mu tsotsuc sc'opilal cha'i ti xcuxlejal li' ti balumile ho'on ti jventa, ja' chcuxi. Ja' sc'opilal ti ch-ac'bat bendición yu'un laj spas ti muc' ti much'u toj yo'ntone (Mr. 9:41) 


text:
<pb/>’Ti much'u chaspasoxuc ti muq'ue, ho'on chispasun ti muc' uc. Ti much'u chispasun ti muq'ue, ja' tspas ti muc' uc ti Jtote ti laj stacun talele. 


text:
Ti much'u tspas ti muc' ti much'u j'alc'op yu'un ti Diose, yu'un yich'oj yabtel yu'un ti Diose, co'ol ch-ac'bat bendición xchi'uc ti much'u j'alc'op yu'un ti Diose. Ti much'u tspas ti muc' ti much'u toj yo'ntone yu'un toj yo'nton chil, co'ol ch-ac'bat bendición xchi'uc ti much'u toj yo'ntone. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, ti much'u chayac'boxuc avuch'ic ho' manchuc mi jun no'ox taza siquil ho' chayac'boxuc yu'un chil ti ach'unojbun jc'ope, ja' ch-ac'bat bendición yu'un hech laj spas ―xiyutuntutic ti Jesuse.<pb/>


text:
C'alal laj yo'nton laj spasuntutic ti mantal ti lajchavo'untutique ti yajchanc'opuntutique, niloc'tutic batel xchi'uc ti Jesuse. Ti Jesuse ba chanubtasvanuc, ba xchol ti sc'op Diose te ti jteclumetic te ti bu jlumaltutic, ja' ti Galileae. 


text:
<pb/>C'alal tiq'uil ti chuquel ti Juane, laj ya'i ti c'usi abtelal laj spas ti Cristoe. Laj stac talel cha'vo' oxvo' ti yajchanc'opetic yu'une. 


text:
Hech laj yalbe: ―Ba jac'bo ti Jesuse: “¿Mi ho'ot ono'ox ti ac'opilal chatale, mi ta to jmalatutic yan?” xavut ―xchi ital sc'op ti Juane. Hech tal sjaq'uic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Ba albo ya'i ti Juane scotol ti c'u yepal laj ava'yic ti ora to, scotol ti c'u yepal laj avilic ti ora to. 


text:
“Chc'ot xa sat ma'satetic. Chanav xa mecanetic. Ichop xa xchamel ti much'u c'a'el ono'ox cha'yique. Cha'i xa c'op ti much'u maquem ono'ox xchiquinique. Icha'cuxi xa ánimaetic. Icholbatic xa ti lequil ach' c'ope ti me'onetique. 


text:
Nichim no'ox yo'ntonic scotol ti much'utic mu xchibaj yo'ntonic ti jtojole, xchi ti Jesuse”, xavut ti Juane ―x'utatic yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>C'alal isut batel ti viniquetique, ti Jesuse lic yalbe ti jchi'iltique ja' sc'opilal ti Juane: ―Ti much'u ay aq'uelic te ti xocol balumile, chana'ic ti ma'uc ti much'u chib ti c'usi tsnope hech chaj c'u che'el ti tsisan cotstique ti buc no'ox chjimat yu'un ti iq'ue. 


text:
Laj avilic ti ma'uc ti much'u tslap lec sc'u' spoc' ti c'alal na'ayique. Yu'un ti much'utic tslap lec sc'u' spoq'uique, te nacajtic ti sna ajvaliletic. 


text:
Laj ana'ic ti ja' j'alc'op yu'un Dios ti c'alal laj aq'uelique. Chacalbeic, jelaven sc'opilal stuc ti Juane ti laj aq'uelique; jutuc no'ox sc'opilal ti yan j'alc'opetic yu'un ti Diose. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, scotol ti much'u anem li' ti balumile mu'yuc much'u hech tsots yabtel yich'oj hech chaj c'u che'el ti Juane, ja' ti laj yac' ich'ho'e. Pero ti much'u ti chventaimbat yo'nton o yu'un ti Diose, manchuc mi mu'yuc tsots yabtel chich', ja' más ep bendición yich'oj. Ti Juane ja' muc xich' ep bendición. 


text:
<pb/>’Asta c'alal i'och ti abtel ti Juane, ja' ti laj yac' ich'ho'e, asta ti ora to oy much'u toyol yo'ntonic yu'un ac'o ventaimbatuc yo'nton yu'un ti Diose. Ti much'u toyol yo'ntonique ja' chventaimbat yo'ntonic yu'un ti Diose. 


text:
Scotol ti j'alc'opetic yu'un ti Diose ti vo'onee hech laj yalic ti hech chc'ot ti pasele. Hech ts'ibabil uc ti sun ti Diose c'alal mu to chtal ti Juane. 


text:
<pb/>’Chacalbeic ac'opilalic c'u xa'elanic li' ti balumil ti ora to. Ho'oxuque hech chaj c'u che'el ololetic nacajtic ti plaza ti hech chalbeic ti xchi'iltaque: 


text:
“Laj xa coq'uesantutic aj ava'yic, muc xa'ac'otajic”, x'utatic. Chtac'av ti xchi'iltaque: “C'alal ni'oc'tutic, ho'oxuque muc xavich'ic mul”, xut sbaic. 


text:
C'alal nital ho'oni ti co'ol crixchanoucutic uque, laj jchi'inoxuc ti ve'el. Hech lic avalic: “Q'uelo avil, scotol c'ac'al chve', chuch' vino. Lec tsc'opon sbaic xchi'uc jtsobpatanetic xchi'uc yan jp'ajmantaletic”, xachiic. Ti ja'uc laj yac'boxuc ap'ijilic ti Diose ti ja' jelaven sp'ijil stuque, hech laj apasucuntutic ti muc' ti hechuque. Hech laj ana'ic ti ac'biluntutic jp'ijiltutic yu'un ti Diose ti hechuque ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti tsots castigo chich'ic ti much'utic laj yilic ti jchop o abteletique (Lc. 10:13‑15) 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Jesuse laj yalbe sc'opilal ti jchi'iltique ti te nacajtic ti jteclumetic yo' bu laj spas ep jchop o abteletique. Hech laj yalbe sc'opilal yu'un muc sutes yo'ntonic yu'un ti smulique: 


text:
<pb/>―Ta me xich'ic vocol ti jchi'iltic ti te nacajtic ti jteclum Corazín. Ta me xich'ic vocol ti jchi'iltic ti te nacajtic ti jteclum Betsaida. Ti yanlum crixchanoetic ti te nacajtic ti vo'one ti jteclum Tiro xchi'uc ti jteclum Sidón, ti lajuc yilic ti jchop o abteletic hech chaj c'u che'el laj xa yilic ti jchi'iltic ti nacajtic ti ora to te ti Corazín xchi'uc ti Betsaidae, laj slapic coxtal poc', laj sbon sbaic ti stanil c'oc' ti hechuque. Ja' señail ti tsutes yo'ntonic yu'un ti smulique. 


text:
Hech yu'un chacalbeic sc'opilal ti ora to. Ti yorail chchapambat sc'opilal yu'un smulic scotol crixchanoetic yamal castigo chich'ic ti yanlum crixchanoetique ti te nacajtic ti Tiro xchi'uc ti Sidón ti vo'onee. Ja' tsots castigo chich'ic ti jchi'iltique ti te nacajtic ti Corazín xchi'uc ti Betsaida ti ora to. 


text:
Ti jchi'iltic ti te nacajtic ti jteclum Capernaume, tscuyic ti más ech'em ch-ac'bat bendición. Mu hechuc, ja' más ech'em ch-ac'batic castigo. Ti crixchanoetic ti te nacajtic ti vo'one ti jteclum Sodoma, ti lajuc yilic ti jchop o abteletic hech chaj c'u che'el laj xa yilic ti ora to ti jchi'iltic ti te nacajtic ti Capernaume, te to oy ti jteclum Sodoma ti hechuque. 


text:
Hech yu'un chacalbeic sc'opilal ti ora to. Ti yorail chchapambat sc'opilal yu'un smul scotol crixchanoetic, yamal castigo chich' ti much'utic te nacajtic ti Sodoma ti vo'onee. Ja' tsots castigo chich'ic ti jchi'iltic ti te nacajtic ti Capernaum ti ora to ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal la' ti jtojol, chacac'boxuc ti chcol ti libre ti avo'ntonique, xchi (Lc. 10:21‑22) 


text:
<pb/>Hech lic sc'opon Dios ti Jesuse: ―Tote, Ho'ot Ajvalilot yu'un ti vinajele ti balumile. Hocol avalbun, Tote, ti amacojbe yo'ntonic ti much'u p'ij yo'ntonic scuyojique yu'un mu me xa'ibeic sjam. Avac'ojbe sna'ic ti much'utic tsc'an chchanic hech chac c'u che'el ololetique. 


text:
<pb/>Lic sc'opon ti jchi'iltique yan vuelta ti Jesuse. Hech laj yalbe: ―Scotol yac'ojbun ti jc'ob ti Jtote. Ho'on ti Snich'onune mu'yuc much'u chisna'bun ti co'ntone. Ja' no'ox stuc ti Jtote chisna'bun ti co'ntone. Mu'yuc much'u chna'bat yo'nton ti Jtote. Ja' no'ox jtuc ti Snich'onune ti jna'be yo'nton xchi'uc scotol ti much'utic chcac'be sna'beic yo'nton ti Jtote. 


text:
La' ti jtojol acotolic ho'oxuc ti nalubic xa, ti chavich'ic mul yu'un ti mu xataic ti chcol ti libre ti avo'ntonique. Ho'on chacac'boxuc ti chcol ti libre ti avo'ntonique. 


text:
Ajvalinun, chambun co'nton yu'un lec co'nton ti ho'one, mu jna' jtoy jba. Mi hech chachambun ti co'ntone hech chcol ti libre ti avo'ntonique. 


text:
Ti yan c'ac'al ni'ech'tutic xchi'uc ti Jesuse ti bu ts'umbil trigo. Ja' sc'ac'alil ti jcux co'ntontic c'alal te ni'ech'tutic xchi'uc ti Jesuse. Nivi'najtutic ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique hech yu'un laj jtuch'tutic jutuc trigo laj ju'tutic, laj jc'uxtutic. 


text:
Niyiluntutic cha'vo' oxvo' ti fariseoetique. Hech lic yalbeic ti Jesuse: ―Q'uelo avil, tsp'aj mantal ti avajchanc'opetique yu'un ja' sc'ac'alil ti jcux co'ntontic ti ora to ―x'uti ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Ti ho'oxuque aq'uelojic xa ti sun ti Diose ti c'usi laj spas ti Davide c'alal itsacat ti vi'nal xchi'uc ti much'utic xchi'inojique. 


text:
Ja' i'och ti templo yu'un ti Diose. Laj sve' ti caxlan vaje te ti ba mesa te ti stojol ti Diose. Manchuc mi yaloj ti Diose ti stuquic no'ox tsve'ic ti paleetique, laj sve' ti Davide xchi'uc ti xchi'iltaque. Mu'yuc smulic yu'un hech laj spasic. 


text:
Ho'oxuc aq'uelojic xa uc ti sun ti Diose yo' bu laj sts'iba ti Moisese ti scotol c'ac'al sc'ac'alil ti jcux co'ntontic ch-abtejic te ti muc'ta templo ti paleetique. Mu'yuc smul yu'un hech tspasic. 


text:
Yu'un xu' ch-abtejic ti templo ti paleetic ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontic hech yu'un xu' tstuch' jutuc trigo yu'un chc'ux ti cajchanc'opetique. Yu'un más tsots cabtel quich'oj ho'oni; mu tsotsuc yabtel laj yich' ti jtotic Moisese. 


text:
Hech yaloj ti Diose: “Ja' ti jc'an ti chac'uxubinvanique. Ma'uc ti jc'an ti chamilbucun jmotone”, ti xchie. Ti lajuc ava'ibeic sjam avi c'op lume, muc chasa'beic smul ti much'utic mu'yuc smul ti hechuque. 


text:
Ho'on jventainoj ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontique ho'on ti co'ol crixchanoucutique. Ho'on chcal ti c'usi stac' pasel ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti ichop ti sc'ob ti vinique ti sicuben sc'obe (Mr. 3:1‑6; Lc. 6.6‑11) 


text:
<pb/>Ixanav batel ti Jesuse. Te i'och ti templo yu'un ti jchi'iltique, ja' ti co'ol judioucutic xchi'uque. 


text:
Te oy jun jchi'iltic sicuben sc'ob. Lic sjaq'uic cha'vo' oxvo' ti fariseoetique, laj sjac'beic ti Jesuse: ―¿Mi stac' chijcoltavan ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontic? ―xchiic yu'un tsc'an tsa'beic smul ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontique mi chp'aj ti ch'en jcot acarnero, ¿mi mu xba aloq'ues? 


text:
Mu tsotsuc sc'opilal jcot carnero, ja' tsots sc'opilal jun vinic. Hech yu'un ti c'usi lec ti pasele stac' ti jpastic ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontic ―xchi. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Jesuse hech laj yalbe ti vinique: ―Xach'o ac'ob ―xut. Ti ora ichop ti sc'obe. Laj xach' ti sc'obe. Lec xa oy hech chaj c'u che'el ti jun sc'obe. 


text:
Hech iloq'uic batel ti fariseoetique, ba xchapambeic sc'opilal smilel ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti chc'uxubinvan ti Snich'on ti Diose 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sna' ti hech ba spasic, hech yu'un laj sq'uej sba batel. Its'acliat batel yu'un ep jchameletic. Scotol icol yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech ic'ot ti pasel ti sc'op ti Diose hech chaj c'u che'el laj sts'iba ti Isaíase, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose. Hech laj sts'iba:<pb/> 


text:
Q'uelo avil ti cabate,<br/>ja' ti much'u t'ujbil cu'une.<pb/>Ep c'ux ti co'nton.<pb/>Nichim no'ox co'nton yu'un.<pb/>Chcac'be yich' ti Ch'ul Espíritu cu'une.<pb/>Ja' yabtel chich'be sc'op ti much'utic mu xixch'umbucun ti jc'ope.<pb/> 


text:
Mu yu'unuc chba xchibajesbe yo'ntonic ti much'utic tsna'ic ti mu'yuc yutsil ti yo'ntonique.<pb/>Ja' ti much'utic hech chaj c'u che'el aj ti oy xchamele, o candil ti mu xtil leque.<pb/>Ja' chba scolta hech chcolic sbatel osil ti sventa.<pb/>Hech mu xba yich'ic castigo.<pb/> 


text:
Ti yanlum crixchanoetique chilic ti xu' chcolic uc ti sventa ti cabate, xchi ti Diose, xchi ti Isaíase. Ja' sc'opilal ti Cajvaltique. Ja' sc'opilal ti much'utic chopol chc'opojic yu'un ti Ch'ul Espíritue (Mr. 3:19‑30; Lc. 11:14‑23; 12:10) 


text:
<pb/>I'ic'at tal ti stojol ti Jesuse jun jchi'iltic. Oy pucuj ti yo'nton. Ma'sat uma' mu xloc' xc'opoj ti jchi'iltique. Icol yu'un ti Jesuse, hech lic c'opojuc ti jchi'iltique, hech iyil ti balumile. 


text:
Ich'ay yo'ntonic scotol ti yan jchi'iltique. ―Jun to ja' ti yelnich'on ti Davide li'to ti sc'opilal chtale ―xchiic. Ja' sc'opilal ti Jesuse. 


text:
<pb/>C'alal laj ya'yic ti cha'vo' oxvo' fariseoetic ti te oyique, hech laj yalic: ―Ti vinic li'to ja' tsloq'ues pucujetic ti sventa ti totil pucuje, ja' ti Satanase ―xchiic. 


text:
<pb/>Sna'oj ti Jesuse ti hech laj yal ti yo'ntonique, hech yu'un hech laj yalbe: ―Mi tscontrain sbaic ti much'utic ochemic ti pas mantal ti jun no'ox gobiernoe, chjin ti gobiernoe. Mi tscontrain sbaic ti much'utic jun no'ox snaic xchi'uc jun no'ox slumalic, mu xcuxiic ep c'ac'al. 


text:
Ja' ti sventa ti Ch'ul Espíritu yu'un ti Diose ti jloq'ues ti pucujetique hech yu'un li' ti ora to tspas mantal ti Diose. 


text:
<pb/>’Ti much'u tsc'an ch-och ti sna c'oc' vinic yu'un chelc'ambe batel c'usi oy yu'un, persa chchuc jbael ti c'oc' vinique. Patil xu' chelc'ambe batel c'usi oy yu'un te ti sna. Ti Satanase hech chaj c'u che'el ti c'oc' vinique. Pero laj xa jtsal ho'oni. Laj xa jpojbe ti sc'ob ti vinique. 


text:
<pb/>’Hech yu'un chacalbeic, scotol ti much'u chopol ti c'usi tspasique, chopol ti c'usi chalique, chopol ti c'usi tsnopique, oy to perdón mi tsc'anique. Ja' no'ox ti much'u ti chopol chc'opoj yu'un ti Ch'ul Espíritue, mu'yuc xa perdón. 


text:
Scotol ti much'u chopol chc'opoj ti jtojol ho'on ti co'ol crixchanoucutique, ja' tspasbatic perdón to. Ja' no'ox ti much'u ti chopol chc'opoj yu'un ti Ch'ul Espíritue, mu spasbatic perdón manchuc mi ti ora to, manchuc mi lum to batele. Ja' sc'opilal ti c'u x'elan co'ntontic ja' hech chloc' ti quetic (Lc. 6:43‑45) 


text:
<pb/>’Ti c'u x'elan chac' sat ti te'e, ja' ojtiquimbil. Ti bu lec ti te'e lec chac' sat. Ti bu mu xtun ti te'e, mu xtun ti sat chac' uque. Hech yu'un nopic mi lec ti mu xtun chavilucune yu'un puru lec ti cabtele. 


text:
Ho'oxuque chopoloxuc hech chaj c'u che'el orachon. Mu stac' ti lec chac'opojic yu'un chopol avo'ntonic. Yu'un ti c'usi chnoj ti co'ntontique, ja' chloc' ti quetic. 


text:
Ti much'u lec yo'ntone, ja' chloc' ti ye ti c'usi lec snopoj ti yo'ntone. Ti much'u chopol yo'ntone, ja' chloc' ti ye ti c'usi chopol snopoj ti yo'ntone. 


text:
Chacalbeic, ti jayp'el laj snopbeic smul yan ti crixchanoetique, chc'ot jac'batuc ti yorail ch-ich'bat sc'op yu'un smulic. 


text:
Yu'un ti sventa ti c'u che'el nac'opojic chaloq'uic ti libre. Ti sventa ti c'u che'el nac'opojic cha'ac'batic castigo ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti ja' no'ox tsc'an tsq'uelic señail ti much'utic chopol yo'ntonique (Mr. 8:12; Lc. 11:29‑32) 


text:
<pb/>Te oy cha'vo' oxvo' ti fariseoetique xchi'uc ti much'utic ichanubtasvan ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Hech laj yalbeic ti Jesuse: ―Maestro, ti jc'antutic chavac'bun jq'ueltutic muc'ta señail yu'un hech ti jna'tutic ti tsots avabtel ―xchiic. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Tsc'an tsq'uelic señail ti jp'ijile ti much'utic chopol yo'ntonique xchi'uc ti much'utic laj xa scomesic ti Diose. Mu'yuc c'usi yan ch-ac'bat sq'uelic. Ja' no'ox ch-ac'batic sq'uelic hech chaj c'u che'el ic'ot ti pasel yu'un ti Jonase, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose. 


text:
Hech chaj c'u che'el i'ay ti yut xch'ut ti muc'ta choy oxib c'ac'al xchi'uc oxib ac'ubal ti Jonase, hechun uc oxib c'ac'al xchi'uc oxib ac'ubal chicom ti yut ch'en ho'on ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
Ti yorail ch-ich'bat sc'op yu'un smulic scotol crixchanoetic mu'yuc xa smulic ch-ilat yu'un ti Diose ti much'utic te nacajtic ti jteclum Nínive ti vo'one. Ja'uc ti ho'oxuque ti li' nacaloxuc ti balumil ti ora to ep amulic cha'ilatic. Yu'un ti c'alal icholbat ya'yic ti sc'op ti Diose yu'un ti Jonase ti much'utic te nacajtic ti Nínivee laj sutes yo'ntonic yu'un smulic. Ti Jonase mu tsotsuc yabtel laj yich'. Ho'on más tsots cabtel quich'oj, ho'on ti li' va'alun ti atojolic ti ora to. Mu xac'an chapasbucun ti muc' ti jc'ope. 


text:
Ti yanlum antse ti i'och ti ajvalil ti balumil te oy ti stojol sur, mu'yuc xa smul ch-ilat yu'un ti Diose ti yorail ch-ich'bat sc'op yu'un smulic scotol crixchanoetic. Ja'uc ti ho'oxuque ti li' nacaloxuc ti balumil ti ora to ep amulic cha'ilatic. Yu'un ti antse nom tal ya'ibe sc'op ti Salomone yu'un lum p'ij ti Salomone. Ho'oni ti li' va'alun ti atojolic ti ora to, yu'un jelaven jp'ijil. Mu xac'an xapasucun ti muc'. Ja' sc'opilal ti chcha'bolib ti much'u ti mu j'ech'eluc chch'une (Lc. 11:24‑26) 


text:
<pb/>’Ho'oxuc ti li' nacaloxuc ti balumil ti ora to ti chopol avo'ntonique, ja' hech chaj c'u che'el jun vinic ti oy pucuj ti yo'nton. Ti c'alal chloc' ti yo'nton, chanav batel ti xocol balumil, tsa' bu chnaqui. Mu sta. 


text:
Hech yu'un chal: “Chisut batel ti bu ono'ox niloc' talele”, xchi. C'alal te chc'ot, mesbil xa, lec meltsambil mu'yuc yajval chc'ot sta. 


text:
Hech yu'un chba stsob tal hucvo' xchi'iltac, ja' ti much'u ech'em chopole. Te ch-ochic ti yo'nton ti vinique. Te chnaquiic o. Hech chcha'bolib nixtoc ti vinique. Ech'em chbolib ti jyalel. Hech ono'ox uc chapasbatic ti ho'oxuque ti li' nacaloxuc ti balumil ti ora to yu'un mu yu'unuc j'ech'el chac'an chach'unic ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti yamal sc'opilal laj ya'i ti sme'e ti yits'inabtaque ti Jesuse (Mr. 3:31‑35; Lc. 8:19‑21) 


text:
<pb/>C'alal yac'oj sba tsc'opon ti jchi'iltique ti Jesuse, te oyic ti amac' ti sme' ti Jesuse xchi'uc ti yits'inabtaque. Sc'an tsc'oponic ti Jesuse. 


text:
Oy much'u laj yalbe ti Jesuse: ―Te va'ajtic ti amac' ti ame'e xchi'uc ti avits'inabtaque. Sc'an chasc'oponot ―x'utat. 


text:
Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Hech, ja' jme', ja' quits'inab pero más tsots sc'opilal scotol ti much'u tspas ti c'usi sc'an yo'nton ti Jtote ti te oy ti vinajele. Ja' quits'in obi, ja' quixlel obi, ja' jme' obi chc'ot ―xut. Ti Jesuse laj yac' señail sc'ob ti jtojoltutic ti ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique. Hech laj yal: ―Ja' jme', ja' quits'inab c'otemic avi jayvo'ic li'to ―xchi. Ja' jc'opilaltutic jayvo'untutic ti yajchanc'opuntutique.<pb/>


text:
Ep laj stsob sbaic tal ti stojol ti jchi'iltique. Hech yu'un i'och ti yut barco ti Jesuse. Te inaqui ti yut barco. Te va'ajtic ti ti'nab scotol ti jchi'iltique. 


text:
Ti Jesuse laj yalbe ya'yic ep lo'il. Oy sjam ti lo'il ti laj yalbee. Hech laj yalbe: ―Oy much'u ba sts'un strigo. 


text:
Oy ic'ot sat strigo ti lequil lum. Ja' lec laj yac' sat. Oy laj yac' sat ho'vinic ti p'ej, oy laj yac' sat oxvinic ti p'ej, oy laj yac' sat lajuneb xcha'vinic ti p'ej. 


text:
Nopilanic lec hech chaj c'u che'el laj xa calboxuc ―xchi ti Jesuse. Ja' ti c'u yu'un laj yal lo'il ti Jesuse (Mr. 4:10‑12; Lc. 8:9‑10) 


text:
<pb/>Ninopejtutic batel ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique, ba jac'betutic ti Jesuse: ―¿C'u yu'un chavalbe lo'il ti jchi'iltique? ―xcututic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Ti yantique mu hechuc ac'biluc sna'ic hech chaj c'u che'el ho'oxuque. Ti ho'oxuque ac'biloxuc ana'ic ti c'u che'el tsventaimbe yo'ntonic crixchanoetic ti Diose. Mu to oyuc much'u yan hech ya'yojic hech chaj c'u che'el ti ho'oxuque. 


text:
Yu'un scotol ti much'utic xch'unoj jutuc, ti Diose chac'be xch'un yan asta ep tsna'ic. Ti much'utic mu sc'an xch'un, ja' chpojbatic ti jutuc sna'ique. 


text:
Hech yu'un ti ja' no'ox chcalbe lo'il. Hovil ti chililanique, mu ono'ox xch'unic. Hovil ti cha'ilanique, mu ono'ox xc'ot ti yo'ntonic. 


text:
Hech yu'un hech ic'ot sc'opilal ti laj sts'iba ti Isaíase:<pb/>Hovil ti chava'ilanique, mu xc'ot ti avo'ntonic.<pb/>Hovil ti chavililanique, mu xach'unic.<pb/> 


text:
Yu'un laj xa atsatsubtas avo'ntonic hech mu xc'ot ti avo'ntonic.<pb/>Laj xa amac achiquinic, hech mu xu' chava'yic.<pb/>Laj xa amuts' asatic, hech mu xu' chaq'uelic.<pb/>Yu'un mu xac'an xasutes avo'ntonic yu'un amulic yu'un hech chacolic cu'un, xchi ti Diose, xchi ti Isaíase. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, ep ti j'alc'opetic yu'un ti Diose, ep ti much'utic toj yo'ntonic uque sc'an chilic uc ti c'usi chavilic ti ora to ti ho'oxuque, muc xilic. Sc'an cha'yic ti c'usi chava'yic ti ora to ti ho'oxuque, muc xa'yic. Ja' sjam ti lo'il yu'un ti much'u laj sts'un strigoe (Mr. 4:13‑20; Lc. 8:11‑15) 


text:
<pb/>’A'yo' me ava'yic c'usi sjam ti lo'ile ti laj xa calboxuque, ja' sc'opilal ti much'u laj sts'un ti strigoe. 


text:
Ti crixchanoetique ti cha'yic ti xu' chventaimbat yo'ntonic yu'un ti Diose, yu'un ti mu sc'anic ventainel yu'un ti Diose, hech yu'un mu xcom ti yo'ntonic ti sc'op ti Diose ti laj ya'yique. Ja' tspas ti pucuje ti mu xcom ti yo'ntonique. Ja' hech chaj c'u che'el ti sat trigoe ti ic'ot ti bee. 


text:
Ti sat strigoe ti ic'ot ti bu tontique, ja' señail ti much'u ti ora no'ox chch'un c'alal cha'ibe sc'op ti Diose. Nichim no'ox yo'nton yu'un laj xch'un. 


text:
J'oc' no'ox te oy ti yo'nton. Mu xcom ti yo'nton. Mi chich' vocol, mi chich' ilbajinel ti sventa ti sc'op ti Diose ti ora chchibaj yo'nton. 


text:
Ti sat strigoe ti ic'ot ti bu ch'ixtique, ja' señail ti much'u batem ti yo'nton ti c'usi oy li' ti balumile. Ja' te chlo'laat yu'un ti c'usi tsc'ane. Hech yu'un ti sc'op ti Diose ti cha'ie, ja' chquevtaat ya'yel yu'un ti sbic'tal yo'ntone. Hech mu satin ti sc'op ti Diose te ti yo'ntone. 


text:
Ti sat strigoe ti ic'ot ti bu lequil lume, ja' señail ti much'u chac' ti yo'nton ti sc'op ti Diose. Te tsatin ti yo'nton. Oy tsatin ho'vinic, oy tsatin oxvinic, oy tsatin lajuneb xcha'vinic ―xchi ti Jesuse. Ja' ti lo'il yu'un ti trigoe ti capal xchi'uc ti c'ut'ule 


text:
<pb/>Oy yan lo'il uc laj yalbe ti jchi'iltique ti Jesuse. Hech laj yalbe: ―Chacalbeic ti c'utic x'elan tspasvan ti mantal ti Diose. Hech yu'un chacalbe hech chaj c'u che'el jun vinic ti ba sts'un lequil trigo ti slum. 


text:
C'alal vayajtic scotolic, ital ti yajcontrae. Tal sts'un c'ut'ul ti bu ts'umbil xa ti strigoe. C'alal ilaj yo'nton laj sts'un comel ti sbec' c'ut'ule, ibat ti yajcontrae. 


text:
Hech yu'un italic ti smozotac ti yajval ti balumile. C'ot sjac'beic: “Cajval, ¿mi mu yalojuc sba puru trigo laj ats'un lum toe? Ti ora to te capal xchi'uc c'ut'ul laj quiltutic”, xchiic ti smozotaque. 


text:
Hech itac'av ti yajval ti balumile: “Ja' laj sts'un ti cajcontrae”, xchi. Hech laj sjaq'uic ti smozotaque: “¿Mi chac'an ti jbultutic loq'uel ti c'ut'ule te ti yut atrigo?” xut ti yajvale. 


text:
Hech itac'av ti yajvale: “Hu'u, naca me abulic loq'uel uc ti jtrigoe c'alal chabulic loq'uel ti c'ut'ule. 


text:
Te ac'o ch'iuc xcha'tosol ja'to mi laj sta yorail ti jcuptique. Mi laj sta yorail ti jcuptique, hech chcalbe ti much'u tscupe: Ja' jbael chatsobic ti c'ut'ule, chasut'ic yu'un ch-och ti chiq'uel. Patil chatsobic ti jtrigoe, chatiq'uic ochel ti bu ti lequil na cu'une, chcut”, xchi ti yajval ti trigoe ―xchi ti Jesuse. Ja' lo'il yu'un ti sbec' mostazate'e (Mr. 4:30‑32; Lc. 13:18‑19) 


text:
<pb/>Oy yan lo'il laj yalbe uc ti jchi'iltique ti Jesuse. Hech laj yalbe: ―Chacalbeic yan vuelta ti c'utic x'elan tspasvan ti mantal ti Diose. Oy yip ch-abtej hech chaj c'u che'el ti biq'uit sbec' mostazate' ti laj sts'un ti slum jun vinic ti muc' chc'ot. 


text:
Lum biq'uit ti sbec' mostazate'e. Ja' más muc'tic ti yan ts'unubiletique. Mi ich'ie, muc' chbat. Ja' biq'uit chc'ot ti yan ts'unubiletique. Ja' muc' chc'ot ti mostazate'e. Chtal mutetic, chtal spas stso'op ti sc'ob ti te'e ―xchi ti Jesuse. Ja' lo'il yu'un ti spumesbil xch'ut vaje (Lc. 13:20‑21) 


text:
<pb/>Oy yan lo'il laj yalbe uc ti Jesuse. Hech laj yalbe: ―Chacalbeic yan vuelta ti c'utic x'elan tspasvan ti mantal ti Diose. Oy yip ch-abtej hech chaj c'u che'el ti jutuc ti spumesbil xch'ut vaje ti tspumesbe xch'ut ti vaquib cuartiya harina ti laj scap jun ants. Hech ipum xch'ut o ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti puru lo'il laj yal ti Jesuse (Mr. 4:33‑34) 


text:
Hech ic'ot sc'op ti yaloj comel ti j'alc'opetic yu'un ti Diose. Hech yalojbeic sc'opilal ti Jesuse:<pb/>Puru lo'il chalbe ti crixchanoetique.<pb/>Chchol ti c'usi mucule ti mu'yuc much'u laj sna'ique ti c'alal ilic ti balumile asta ti ora to, xchiic. Ja' sc'opilal ti Jesuse. Ja' sjam ti lo'il yu'un ti trigoe ti capal xchi'uc ti c'ut'ule 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sc'opon comel ti jchi'iltique. I'och ti sna. Hech lic jac'betutic, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique: ―Albun ca'itutic c'usi sjam ti lo'ile, ja' ti sc'opilal ti c'ut'ule ―xichitutic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbuntutic: ―Ho'on laj jts'un ti lequil trigoe, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
Ti jlume ja' scotol ti balumile. Ti lequil trigoe ja' señail ti much'utic ventaimbil yo'ntonic yu'un ti Diose. Ti c'ut'ule ja' señail ti much'utic yol snich'on ti pucuje. 


text:
Ti cajcontrae ti laj sts'un comel ti c'ut'ule, ja' ti totil pucuje. Ti yorail ch-och ti cupele, ja' ti slajebal c'ac'ale. Ti much'u tscupe, ja' ti ch'ul abatetique. 


text:
Hech chaj c'u che'el itsob yu'unic ti c'ut'ule, ichic'at, hech ono'ox uc chc'ot ti pasel ti slajebal c'ac'al. 


text:
Ho'on ti co'ol crixchanoucutique ti jtac talel ti ch'ul abatetic cu'une. Ja' chtal stsobic scotol ti mulile xchi'uc scotol ti jp'ajmantaletique ti i'ech'ic ono'ox li' ti balumile. 


text:
Patil chlic quevanuc ti much'utic toj yo'ntonique c'alal te xa oyic yo' bu tspas mantal ti Jtotique. Ja' chquevanic hech chaj c'u che'el chquevan ti c'ac'ale. Nopilanic lec hech chaj c'u che'el laj xa calboxuc. Ja' lo'il yu'un ti me'taq'uine 


text:
<pb/>’Ti yu'un ti chasventaimboxuc avo'ntonic ti Diose hech chaj c'u che'el me'taq'uin mucul ti jtuch' balumil. Oy much'u laj sta, laj xcha'muc yan vuelta. Nichim no'ox yo'nton yu'un laj xa sta, hech yu'un ba xchon scotol ti c'usi oy yu'une yu'un tsman ti jtuch' balumil bu mucul ti me'taq'uine. Ja' hech tsc'an ti toyol avo'ntonic chac'anic ti ventaimbil ti avo'ntonique. Ja' lo'il yu'un ti nats'ile ti toyol stojole 


text:
<pb/>’Ja' tsc'an ti toyol avo'ntonic chac'anic ti ventaimbil avo'ntonic yu'un ti Diose hech chaj c'u che'el ti much'u chmanolaje ti tsa' lequil nats'il. Perla sbi ti nats'il ti tsa'e. 


text:
C'alal laj xa sta jun perla ti toyol stojole, ba xchon scotol ti c'usi oy yu'une yu'un tsman. Ja' lo'il yu'un ti lebe yo' bu ch-och tal ep choye 


text:
<pb/>’Chacalbeic yan vuelta ti c'utic x'elan tspasvan ti mantal ti Diose. Hech yu'un chacalbe hech chaj c'u che'el jun leb ti tstenic ochel ti yut nab. Te ch-och tal ep ti tos choyetic. 


text:
C'alal mi inoj, tsnitic loq'uel ti ti'nab ti viniquetique. Te chnaquiic tst'ujic ti bu leque, tstiq'uic ti moch. Ti bu chopole tstenic batel. 


text:
Hech ono'ox uc chc'ot ti pasel ti slajebal c'ac'al. Chtal ti ch'ul abatetique, chtal xch'aquic ti much'u chopol yo'ntonique xchi'uc ti much'u toj yo'ntonique. 


text:
Chtenatic ochel ti muc'ta c'oc' ti much'u chopol yo'ntonique. Te chc'ot yoc'ta sbaic o. Te xjep'et yeic o yu'un ep ti vocole ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti yajval nae ti laj xa sta scotol ti c'utic chtun yu'une 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj sjac'buntutic: ―¿Mi laj ava'ibeic sjam ti scotol ti lo'il ti laj xa calboxuque? ―xiyutuntutic. Hech nitac'avtutic: ―Laj ca'ibetutic sjam, Cajval ―xcututic. 


text:
<pb/>Hech laj yalbuntutic: ―Lec ti laj ava'ibeic sjam ti jc'ope. Yu'un ho'oxuc ti chana'ic ono'ox ti smantal ti Diose ti vo'onee, ti chac'anic pasel ti mantal yu'un ti Diose ti ora to, ja' hechoxuc hech chaj c'u che'el yajval na ti oy scotol ti c'utic chtun yu'une. Yich'oj comel ti c'utic oy yu'un ti statamolique. Stuc laj xa sta yan uc. Hech yu'un scotol ti c'usi chtun yu'une, te xa oy ti sna ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti muc spasat ti muc' te ti Nazaret (Mr. 6:1‑6; Lc. 4:16‑30) 


text:
Ibat ti slumal, ja' ti Nazarete. Te ichanubtasvan ti templo yu'un ti jchi'iltique, ja' ti co'ol judioucutic xchi'uque. Ich'ay yo'ntonic ti much'utic laj ya'yique. Hech laj yalbe sbaic: ―¿C'usi chcutic ti jelaven sp'ijil ti jchi'iltic avi li'to? Jchop o ti yabtel tspase. 


text:
Ja' snich'on ti carpintero li'i. Ja' yol ti Maríae avi to. Ja' yits'in ti Jacoboe xchi'uc ti Josee xchi'uc ti Simone xchi'uc ti Judase. 


text:
Ja' yixleltac ti tsebetic ti li' nacalucutic xchi'uque. ¿Bu xchanoj tal scotol c'op li'to? ―xut sbaic. 


text:
<pb/>Hech muc xch'umbeic sc'op. Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Buc no'ox chbatic ti j'alc'opetic yu'un ti Diose ja' tspasat ti muc'. Ja' no'ox te ti slumal xchi'uc ti sna ja' mu spasat ti muc' ―xchi. 


text:
Hech laj yalbe ti abatetic yu'une: ―Lume ja' ti Juane, ja' ti laj yac' ich'ho'e. Icha'cuxi xa loq'uel ti ch'en. Hech yu'un oy sp'ijil yo'nton yu'un tspas jchop o abteletic ―xchi. 


text:
<pb/>C'alal cuxul to ti Juane, ti Herodese laj stsac, laj xchuc, laj stic' ti chuquel ti scoj ti Herodíase, ja' ti yajnil ti yits'ine. Ja' Felipe sbi ti yits'in ti Herodese. 


text:
Yu'un ti Herodese hech i'albat ono'ox yu'un ti Juane: ―Mu xtun ti laj apojbe ti yajnil ti avits'ine laj avic' ―xut. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Herodese sc'an smil ti Juane. Ixi' yu'un ti jchi'iltique yu'un laj xch'unic ti ja' j'alc'op yu'un ti Diose ti Juane. 


text:
Laj spasic q'uin yu'un iloc' sabilal ti Herodese. Te ti q'uin i'ac'otaj ti stojolic ti yol ti Herodíase. Puru viniquetic te o. Yu'un ti i'ac'otaje ja' no'ox yu'un ac'o c'upinatuc. Lec laj yil ti Herodese. 


text:
Hech yu'un hech laj yalbe ti tsebe: ―C'usuc no'ox chac'an chacac'be. Yiloj ti Diose chacac'be ―xchi. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti tsebe jbael ba sjac'be ti sme'e. I'ac'bat c'op yu'un ti sme'e. Patil tal yalbe ti Herodese: ―Ac'bun ti plato ti sjol ti Juane, ja' ti much'u chac' ich'ho'e ―xchi ti tsebe. 


text:
<pb/>C'alal laj ya'i ti Herodese, ep laj yich' mul. Scoj ti hech yaloje, scoj uc ti laj ya'yic uc ti much'utic te xchi'inojic ti mesae, hech yu'un hech laj yal mantal: ―Ac'bo ti sjol ti Juane ―xut ti yajsoldadoe. 


text:
<pb/>Hech yu'un hech laj stac batel ti yajsoldadoe yu'un chba sc'oc'be tal sjol ti Juane ti te tiq'uil ti chuquele. 


text:
<pb/>Patil ital ti yajchanc'opetic ti Juane, tal yich'be batel ti sbec'tale, ba smuquic. Patil tal yalbeic ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti imac'linat más ti ho'mil crixchanoetic (Mr. 6:30‑44; Lc. 9:10‑17; Jn. 6:1‑14) 


text:
<pb/>C'alal laj ya'i ti Jesuse ti imilat xa ti Juane, hech i'och ti barco. Laj sq'uej sba batel ti yan balumil. Ja' xocol balumil. C'alal laj ya'yic ti jchi'iltique ti bu ibat ti Jesuse, hech iloq'uic batel ti jujun jteclum. Laj sts'acliic batel, ja' laj stamic batel ti ti'ti'nab. 


text:
Ti Jesuse, c'alal iloc' ti barco, laj yil ti ep ti jyalel te humajtic ti jchi'iltique. Ic'uxubinvan ti Jesuse. Laj scolta ti jchameletique ti te xchi'inojic tale. 


text:
Mal xa c'ac'al ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique hech lic jc'opontutic ti Jesuse. Hech laj calbetutic: ―Xocol balumil li'to. Ich'ay xa ti c'ac'ale. Taco batel ti jchi'iltique ac'o batuc ti jteclumetic. Ac'o ba sman sve'elic ―xcututic. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbuntutic: ―Mu persauc chbatic. Ac'bo sve'elic ho'oxuque ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Hech nitac'avtutic: ―Ja' no'ox ho'ob muc'tic caxlan vaj xchi'uc cha'cot choy quich'ojtutic ―xichitutic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj spas ti mantal ti jchi'iltique ac'o ba nacluc ti stenlej. Ti Jesuse laj stsac ti ho'ob muc'tic caxlan vaje xchi'uc ti cha'cot choye. Laj sq'uel muel vinajel, hech lic yalbe vocol ti Diose. Laj xet'ilan ti caxlan vaje, laj stuch'ilan ti choye. Laj yac'buntutic, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique. Ti ho'ontutique laj cac'betutic ti jchi'iltique. 


text:
Hech ive'ic scotolic. Ta yutsil inoj xch'utic o. Patil laj jtsobtutic ti xet'elal caxlan vaje xchi'uc ti sobril choye ti te comene. Inoj lajcheb almud ti sobril ti caxlan vaj ti laj sve'ique xchi'uc ti sobril choye. 


text:
Ho'mil ti viniquetique ti ive'ique. Mu atabiluc ti antsetique xchi'uc ti ololetique. Ja' sc'opilal ti ixanav ti yacan ti ba ho' ti Jesuse (Mr. 6:45‑52; Jn. 6:16‑21) 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj stic'untutic ochel ti barco, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique. Laj stacuntutic batel. Hech nibatutic ti jech nab. Te to icom ti Jesuse. Stuc laj sc'opon comel ti jchi'iltique. 


text:
C'alal laj yo'nton laj sc'opon comel ti jchi'iltique, imu batel ti vits. Stuc ba sc'opon Dios. C'alal i'ic'ub ti osile, stuc no'ox o. 


text:
Te nixanavtutic batel ti barco te ti o'lol ti nabe. Oy yip ti iq'ue tspajesvan. Tsots chnicat ti barcoe yu'un ti ho'e. 


text:
Po'ot xa tsacub c'alal ital ti Jesuse ti bu cac'oj jba chixanavtutic batele. Ixanav talel ti yacan ti ba ho' ti Jesuse. 


text:
Ho'ontutic c'alal laj jq'ueltutic ti chanav talel ti yacan ti ba ho', toj xi'el nic'otutic. ―Ch'ulelal van ―xichitutic. Ni'avantutic yu'un nixi'tutic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse ti ora ic'opoj, laj sc'oponuntutic: ―Mu me xaxi'ic yu'un ho'on Jesusun. Muc'ubtaso avo'ntonic ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Pedroe: ―Cajval, mi melel ti ho'ote, pasun ti mantal yu'un chixanav tal ti cacan ti ba ho' te ti yo' bu oyote ―xut. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―La' me ―xchi. Hech yu'un iloc' ti barco ti Pedroe, ixanav batel ti yacan ti ba ho'. Sc'an chba sta ti Jesuse. 


text:
C'alal laj yil ti tsots ital ti iq'ue, ixi'. C'an ch'ayuc yalel ti ho'. Hech yu'un hech laj yavta ti Jesuse: ―Cajval, coltaun yu'un chich'ay yalel ―xut. 


text:
<pb/>Ti Jesuse ti ora laj stsac ti Pedroe. Hech laj yalbe: ―¿C'u yu'un naxi'? Mu'yuc lec xch'unojel avo'nton chquil ―xut. 


text:
Hech yu'un ti ho'ontutique ti te oyuntutic ti yut barcoe, laj jquejan jbatutic ti stojol ti Jesuse. ―Melel ti ho'ot Snich'onot ti Diose ―xcututic. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj scolta ep jchameletic te ti Genesaret (Mr. 6:53‑56) 


text:
Ti jchi'iltique ti te nacajtique, c'alal laj yojtiquinic ti ja' ti Jesuse, iloc' yajval yu'un ba spuquic ti sjoylejal slumal ti ital xa ti Jesuse. Hech i'ic'atic tal ti stojol Jesús scotol ti jchameletique. 


text:
Laj sc'ambeic vocol manchuc mi sba sc'u' no'ox tspicbeic. Scotol ti much'utic laj spicbeic ti sc'u'e, hech icolic uc.<pb/>


text:
Iloq'uic tal ti Jerusalén cha'vo' oxvo' ti fariseoetique xchi'uc ti much'utic ichanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Tal sc'oponic ti Jesuse. 


text:
Hech laj sjac'beic: ―¿C'u yu'un mu xa spasic ti avajchanc'opetique hech chaj c'u che'el laj spasic ti antiguo jtatamoltique? Ti antiguo jtatamoltique hal laj spoc sc'obic c'alal ive'ic yu'un hech lec ac'o ilatuc yu'un ti Diose. Ti avajchanc'opetique mu xa hechuc tsnop c'alal tspoc sc'obic c'alal chve'ique ―xchiic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Ho'oxuque scoj ti chach'umbeic sc'op ti antiguo jtatamoltique hech chap'ajbeic smantal ti Diose. 


text:
Yu'un hech laj yal mantal ti Diose: “Paso ti muc' atot ame'”, xchi. Laj yal uc: “Ja' ti much'u chopol chc'opoj yu'un stot sme', ta me xich' milel”, xchi. 


text:
Ti ho'oxuque lec chava'yic ti mu tsotsuc sc'opilal cha'i ti tspas ti muc' ti stot sme'ique. “Ti c'u yepal ti laj jnop ti c'an cac'bote, ja' laj xa cac' sventa smoton Diose, mi xut ti stot sme'e, lec oy ti hech tspasique”, xachiic ti ho'oxuque. Ti much'u hech tspase, ho'oxuc chavalbeic ti mu persauc tscolta stot sme' mi jutuc. 


text:
Jlo'lavanejoxuc. Melel ti hech ac'opilalic ts'ibabil yu'un ti Isaíase, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose. Hech laj sts'iba:<pb/> 


text:
Sc'op no'ox crixchanoetic xchi'uc smantal no'ox crixchanoetic ti chaq'uic ti chanele.<pb/>Mu jc'opuc ti chaq'uic ti chanele, ti xchie. Ja' ac'opilalic obi ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj yic' tal ti stojol ti jchi'iltique. Hech laj yalbe: ―A'yo me ava'yic ti c'usi chacalbeique. Ac'o me ti avo'ntonic. 


text:
Ma'uc chasbolibtasoxuc ti c'utic chave'e. Ja' chasbolibtasoxuc ti c'utic chopol chanope, ti c'utic chopol chavale ―xchi. 


text:
<pb/>Ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique ninopejtutic batel ti bu oy ti Jesuse, lic calbetutic: ―¿Mi chana' ti mu xtun cha'yic ti fariseoetique yu'un ti hech laj avalbee? ―xcututic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Ti fariseoetique ja' hech chaj c'u che'el ti vomole, mu'yuc stu. Ti Jtote ti te oy ti vinajele ja' no'ox tsts'un ti c'usi leque. Scotol ti c'usi mu ts'umbiluc yu'un ti Jtote ja' chich' bulel. 


text:
Mu me xach'umbeic smantal. Ja' hech chaj c'u che'el ma'satetic ti tsc'an chtojobtasvane. Mi jtos ma'satetic xchi'uc ti much'u chtojobtasat yu'un ti ma'sate, jtos chp'ajic yalel ti ch'en ―xiyutuntutic. 


text:
Yu'un ti yo'nton crixchanoetic chloc' tal c'usi chopol snopoj, mi milvanej, mi mulivajel, mi tsc'opon ants, mi elec', mi nopc'op, mi nopmulil. 


text:
Ja' chbolibtasvan ti muliletic avi li'to. Mu xabolib yu'un mu xapoc ac'ob c'alal chave' ―xiyutuntutic. Ja' sc'opilal ti oy xch'unojel yo'nton jun cananea ants (Mr. 7:24‑30) 


text:
Te iloc' tal jun cananea ants. Manchuc mi mu xtun ono'ox chquiltic scotol ti yanlum crixchanoetique ho'ucutic ti judioucutique, ti antse hech laj yavta ti Jesuse: ―Cajval, ho'ot ti yelnich'onot ti Davide ti ac'opilal chatale, c'uxubinun. Ep boliben yu'un pucuj ti jtsebe ―xchi. 


text:
<pb/>Mi jp'eluc muc xtac'av ti Jesuse. Ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique hech laj calbetutic vocol ti stojol ti Jesuse: ―Taco sutel ti antse yu'un chists'acliucutic yu'un chijyavtaucutic tal ―xcututic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbe ti antse: ―Ja' no'ox tacbilun tal ti sventa ti jchi'iltaque, ho'ontutic ti yelnich'onuntutic ti Israele, yu'un ch'ayemic hech chaj c'u che'el carneroetic ―xut. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Mu xtun mi ti jpojbetic yot ti col jnich'ontique yu'un ti jtembetic yu'un ac'o sve' ti ts'i'etique ―xchi. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti antse: ―Melel ava'uc, tote. Pero ho'oni hech chaj c'u che'el ts'i'. Ti achi'iltaque hech chaj c'u che'el olol. C'alal chve' ti olole, oy xch'uch'elal vaj chp'aj yalel ti yolon smesa. Ja' stac' sve' ti ts'i'etique. Ja' no'ox hechun ti ho'one, ac'bun jutuc ti bendicione ―xchi ti antse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Ep xch'unojel avo'nton chquil, me'e. Hech yu'un ac'o c'otuc ti pasel ti c'usi chac'ane ―xut. Ti ora iloc' ti pucuje ti yo'nton ti stsebe. Lec xa icom. Ja' sc'opilal ti ep jchameletic icolic yu'un ti Jesuse 


text:
<pb/>Niloc'tutic batel xchi'uc ti Jesuse. Nixanavtutic batel ti ti'ti'nab ti te oy ti estado Galilea. Nimututic batel ti vits. Te ba naclucuntutic. 


text:
Ep ti jchi'iltique ital ti stojol ti Jesuse yic'ojic tal mecanetic xchi'uc ma'satetic xchi'uc uma'etic xchi'uc much'utic mu xtun ti sc'obe xchi'uc ep yan jchameletic. Hul smetsanic ti stojol ti Jesuse. Icol yu'un scotol ti Jesuse. 


text:
Hech yu'un ich'ay yo'ntonic ti jchi'iltique c'alal laj yilic ic'opoj ti much'u uma' ono'oxe, ilecub sc'ob ti much'u mu xtun ti sc'obe, ixanav ti much'u mecan ono'oxe, laj sq'uel balumil ti much'u ma'sat ono'oxe. Lec sc'opilal ibat yu'unic ti Dios cu'untique, ho'ucutic ti israelucutique. Ja' sc'opilal ti más ti chanmil imac'linat (Mr. 8:1‑10) 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj yic'untutic ti stojol, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique. Hech laj yalbuntutic: ―C'ux ti co'nton ti jchi'iltique yu'un yoxibal c'ac'al xa ti li' jchi'inojtique, mu'yuc xa sve'elic. Mu jc'an ti chipan sbaic batele naca me altsajuc ti be ―xchi. 


text:
<pb/>Ho'ontutic hech laj calbetutic: ―Yu'un xocol balumil li'to mu jtatutic ti caxlan vaje yu'un ti jmac'lintutic ti ho'ontutique. Ep ti jyalel ti jchi'iltique ―xcututic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj sjac'buntutic: ―¿Jayib muc'tic caxlan vaj avich'ojic? ―xiyutuntutic. Hech nitac'avtutic: ―Quich'ojtutic hucub muc'tic caxlan vaj xchi'uc cha'cot oxcot biq'uit choy ―xichitutic. 


text:
Laj stsac ti hucub muc'tic caxlan vaje xchi'uc ti choye, laj yalbe vocol ti Diose. Laj xet'ilan ti caxlan vaje, laj stuch'ilan ti choye, laj yac'buntutic. Ho'ontutic ba cac'betutic ti jchi'iltique. 


text:
Scotolic ive'ic, inoj xch'utic. Patil laj jtsobtutic tal ti xet'elal ti caxlan vaje xchi'uc ti sobril choye ti te comene. Inoj hucub almud ti sobril ti caxlan vaj ti laj sve'ique xchi'uc ti sobril choye. 


text:
Ti Jesuse laj sc'opon comel ti jchi'iltique hech ni'ochtutic ti barco xchi'uc, hech nibatutic ti slumal Magdala.<pb/>


text:
Ital cha'vo' oxvo' ti fariseoetique xchi'uc ti saduceoetique. Sc'an spasbeic proval yo'nton ti Jesuse. ―Paso me señail ti vinajel yu'un ti jq'ueltutic yu'un hech ti jna'tutic ti tsots avabtel ―xchiic. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―C'alal chmal ti c'ac'ale, hech chavalic: “Yu'un tsoj ti vinajele, q'uepel osil oc'om”, xachiic. 


text:
Ti sob ic'luman chavalic: “Tsoj ti vinajele. Ja' chtal ho'. Macal ti osile”, xachiic. Chana' chaq'uelic señail ti vinajel. Mu xana' xaq'uelic ti yac'oj sba chc'ot xa ti pasel li' ti balumile ti ora to. 


text:
Tsc'an tsq'uelic señail ti much'utic chopol yo'ntonique xchi'uc ti much'utic laj xa scomesic ti Diose. Mu xa x'ac'batic sq'uelic yan. Ja' no'ox ch-ac'batic sq'uelic hech chaj c'u che'el ic'ot ti pasel yu'un ti Jonase, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose ―xut. Hech laj scomes ti Jesuse, hech niloc'tutic batel xchi'uc. Ja' sc'opilal ti spumesbil xch'ut vaj yu'un ti fariseoetique xchi'uc ti saduceoetique (Mr. 8:14‑21) 


text:
<pb/>Nibatutic xchi'uc ti Jesuse lum ti jech nab. Ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique muc jna' chquich'tutic batel caxlan vaj. 


text:
Ti Jesuse hech laj yalbuntutic: ―P'ijanic me. Mu xtun ti spumesbil xch'ut caxlan vaj yu'un ti fariseoetique xchi'uc ti saduceoetique ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Hech laj calbe jbatutic: ―Ja' van chal yu'un muc xquich'tic tal ti caxlan vaj cu'untique ―xcut jbatutic. 


text:
<pb/>Laj sna' ti Jesuse ti hech laj calbe jbatutique. Hech laj yalbuntutic: ―¿C'u yu'un ti hech chlo'laj avo'ntonic yu'un muc xavich'ic tal ti caxlan vaj cu'untique? Mu'yuc lec xch'unojel avo'ntonic xquil. 


text:
Mu to chach'unic ti xu' cu'un. ¿Mi yu'un ich'ay xa ti avo'ntonic ti ho'ob caxlan vaj ti itun yu'un ti ho'mil viniquetique xchi'uc ti ep almud sobril ti laj atsobique? 


text:
¿Mi ichay xa uc ti avo'ntonic ti hucub caxlan vaje ti itun yu'un ti chanmil viniquetique xchi'uc ti ep almud sobril ti laj atsobique? 


text:
Muc xava'ibeic sjam ti ma'uc sc'opilal ti caxlan vaje ti laj calboxuque. P'ijanic me, mu xtun ti spumesbil xch'ut caxlan vaje yu'un ti fariseoetique xchi'uc ti saduceoetique, xacutic ―xiyutuntutic ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech laj ca'ibetutic sjam ti ma'uc laj yalbuntutic sc'opilal ti spumesbil xch'ut ti mero caxlan vaje. Ja' laj yalbuntutic ti mu me jch'untutic ti c'op ti chac' ti chanel ti fariseoetique xchi'uc ti saduceoetique. Ja' sc'opilal ti Pedroe ti jamal laj yal ti ja' t'ujbil yu'un ti Diose ti Jesuse (Mr. 8:27‑30; Lc. 9:18‑21) 


text:
<pb/>C'alal nic'otutic ti slumal Cesarea yu'un Filipo xchi'uc ti Jesuse, hech laj sjac'buntutic ti Jesuse: ―¿C'usi cabtel chalic ti jchi'iltique, ho'on ti co'ol crixchanoucutique? ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Hech nitac'avtutic: ―Oy chalic ti ho'ot Juanot, ja' ti laj yac' ich'ho'e. Oy chalic ti Elíasot. Oy chalic ti Jeremíasot. Oy chalic ti ho'ot j'alc'opot uc yu'un ti Diose ―xichitutic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Simon Pedroe: ―Ho'ot ti Cristoote, ho'ot t'ujbilot yu'un ti Diose yu'un chacoltauntutic. Ho'ot Snich'onot ti Diose ti stalel cuxule ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Avich'oj bendición, Simón, snich'onot ti Jonase, yu'un ma'uc albilot ti avo'nton yu'un ti much'u co'ol ach'ich'el abec'talic xchi'uc. Ja' albilot ti avo'nton yu'un ti Jtote ti te oy ti vinajele. 


text:
Chacalbe uc. Ho'ot Pedroot, ho'ot ti aventa chlic jtsob ti much'utic chixch'umbun ti jc'ope. Persa chc'ot ti pasel scotol lume. Manchuc mi tsc'an tstup' ti pucuje, mu xu' yu'un. 


text:
Chacac'be tsots avabtel yu'un chavalbe ti crixchanoetique ti c'usi tspasique yu'un hech chventaimbat yo'ntonic yu'un ti Diose. Yu'un chavalbe ti c'usi mu xtun tspasique, yu'un hech ono'ox yaloj ti Diose. Yu'un chavalbe ti c'usi lec tspasique yu'un hech ono'ox yaloj ti Diose ―x'utat. 


text:
<pb/>Hech laj spasuntutic ti mantal ti Jesuse: ―Mu to me much'u chavalbeic ti ho'on t'ujbilun yu'un ti Diose yu'un chajcoltaoxuc ―xiyutuntutic. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj yal ti c'u che'el chchame (Mr. 8:31‑9:1; Lc. 9:22‑27) 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech lic yalbuntutic ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique: ―Persa chibat ti Jerusalén yu'un persa te chc'ot quich' vocol. Chiyac'ucun ti sc'ob ti moletique xchi'uc ti sc'ob ti totil paleetique xchi'uc ti sc'ob ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Te chismilucun. Chicham. Patil ti yoxibal c'ac'al chicha'cusesat loq'uel ti ch'en ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Ti Pedroe laj sq'uej sbaic xchi'uc ti Jesuse jutuc, hech lic yalbe: ―Cajval, ac'o xc'uxubinot ti Diose, mu me xac' c'otuc ti pasel hech ―xut. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sjoyp'in sba, hech laj sc'opon ti Pedroe: ―Satanás, loc'an batel ti jtojol. Chac'an chabolibtasun. Ma'uc chanop c'usi tsc'an ti Diose. Ja' no'ox chanop hech chaj c'u che'el tsnop crixchanoetic ―x'utat. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbuntutic: ―Ti much'u tsc'an chists'acliune, mu me xc'uxubin sba, ac'o cuchuc yu'un ti vocole hech chaj c'u che'el ti jcuch ho'oni, ac'o sts'acliun. 


text:
Yu'un scotol ti much'u chc'uxubin sbae, ja' chch'ay. Scotol ti much'u mu xc'uxubin sbae, ho'on ti jventa, ja' chcuxi. 


text:
Manchuc mi ihu' avu'un laj avu'unin scotol ti c'utic oy li' ti balumile, mi mu xacuxi sbatel osil, hovil. Ja' tsots sc'opilal ti chacuxi sbatel osil. 


text:
Yu'un ho'on ti co'ol crixchanoucutique chital quich'oj jqueval hech chaj c'u che'el squeval ti Jtote. Ti jchi'in tal ti ch'ul abatetic cu'une. Ja' chtal cac'be stojol jujun crixchano mi lec ti c'usi laj spasique, mi mu lecuc ti c'usi laj spasique. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, ho'oxuc ti li' va'aloxuc li'to oy mu to chachamic ja'to mi laj avilic ti oy chlic jventaimbe yo'ntonic crixchanoetic ho'on ti co'ol crixchanoucutique ―xiyutuntutic ti Jesuse.<pb/>


text:
C'alal i'ech' xa vaquib c'ac'al, ti Jesuse laj yic' batel ti yan parte ti Pedroe xchi'uc ti Jacoboe xchi'uc ti Juane. ja' ti yits'in ti Jacoboe. Imuic ti jol vits. 


text:
Ti Jesuse te laj sc'atajes sba ti stojolic. Laj yac' squeval ti sate hech chaj c'u che'el chac' squeval ti c'ac'ale. Iquevan scotol sc'u'. 


text:
Ti Pedroe hech laj yalbe ti Jesuse: ―Cajval, ja' lec ti li'ucutic no'oxe. Mi chac'ane ti jpas oxib nailvomol li'i, jun avu'un, jun yu'un Moisés, jun yu'un Elías ―xut. 


text:
<pb/>C'alal yac'oj sba chc'opoj ti Pedroe, ital toc, imacatic scotolic. Oy squeval ti toque. C'alal but'ibilic ti toc, hech ic'opoj ti Diose: ―Ja' Jnich'on li'to, ja' ti lum c'ux ti co'ntone. Nichim no'ox co'nton yu'un. A'ibo sc'op ―xchi c'alal te oy ti toque. 


text:
<pb/>C'alal yac'oj sba chyalic tal ti vits hech ipasatic ti mantal yu'un ti Jesuse: ―Ti c'u che'el laj avilique, mu to me xavalic ja'to mi nicha'cuxi loq'uel ti ch'en ho'on ti co'ol crixchanoucutique ―x'utatic yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique hech laj jac'betutic ti Jesuse: ―¿C'u yu'un hech chalic ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti persa ja' jbael chtal ti Elíase? ―xcututic. 


text:
Chacalbeic uc, ital xa ti Elíase, muc xojtiquinic. Ja' laj spasic ti c'usi sc'an ti yo'ntonic ti crixchanoetique ti chopol tspasique. Hech ono'ox uc ch-ech' jvocol ti sc'obic uc ho'on ti co'ol crixchanoucutic uque ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Hech laj jna'tutic ti ja' sc'opilal ti Juane ti ital xae, ja' ti laj yac' ich'ho'e. Ja' sc'opilal ti yajchanc'opetic ti Jesuse ti muc xu' yu'unic tscolta jun querem (Mr. 9:14‑29; Lc. 9:37‑43) 


text:
<pb/>C'alal nic'otutic ti bu stsoboj sbaic ti jchi'iltique, te oy jun jchi'iltic tal squejan sba ti stojol ti Jesuse. 


text:
Hech laj yalbe: ―Tote, c'uxubimbun ti jnich'one yu'un tsacbil ti tup' ic'. Ep chich' vocol. Ep vuelta ip'aj xa ti ho'. 


text:
<pb/>Hech yu'un hech lic yalbuntutic ti Jesuse: ―Mu'yuc xch'unojel avo'ntonic chquil. Boliben avo'ntonic ho'oxuc ti li'oyoxuc li' ti balumil ti ora to. Ep xa c'ac'al li' jchi'inojoxuc, mu to chach'unic. Ep xa c'ac'al jts'icojboxuc sbolil avo'ntonic acotolic ―xiyutuntutic―. Ic'o tal ti jtojol ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj spas ti mantal ti pucuje, iloc' tal ti yo'nton ti quereme. Ti ora icol ti quereme. 


text:
<pb/>Ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique patil laj jac'betutic ti Jesuse: ―¿C'u yu'un muc xu' cu'untutic jloq'uestutic ti pucuje? ―xcututic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Yu'un mu'yuc lec xch'unojel avo'ntonic. Melel ti c'usi chacalbeique, mi tsta hech yepal xch'unojel avo'ntonic hech chaj c'u che'el jp'ej sat mostazate' ti biq'uite, chc'ot ti pasel avu'unic ti c'usi vocol ti pasel ti mu' xu' avu'unic atuquic. Hech chaj c'u che'el mi chavale: “Ac'o batuc ti vits lum toi”, mi xachiique, ta me xc'ot ti pasel avu'unic. Scotol xu' chapasic mi tsta hech yepal xch'unojel avo'ntonique. 


text:
Ja'to mi laj ac'oponic Dios, ja'to mi laj avipan abaic, ja'to chloc' ti jtos pucujetic li'to ―xiyutuntutic. Ja' sc'opilal ti yan vuelta laj yal ti Jesuse ti c'u che'el chchame 


text:
<pb/>C'alal te oyuntutic ti Galilea xchi'uc ti Jesuse hech laj yalbuntutic: ―Chi'ac'at entrecal ti sc'ob viniquetic ho'on ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
Chimilat, chicham, patil ti yoxibal c'ac'al chicha'cusesat loq'uel ti ch'en ―xiyutuntutic. C'alal hech laj ca'itutic, ep laj quich'tutic mul. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj yac' ti taq'uin yu'un ti temploe 


text:
<pb/>C'alal nic'otutic ti jteclum Capernaum, tal sc'oponic ti Pedroe ti much'utic yac'oj sba tstsobic ti taq'uin chtun yu'un ti temploe. Chib dracmataq'uin tsc'anic. Hech tal sjac'bel: ―¿Mi chac' ti taq'uine yu'un ti temploe ti maestro avu'unique? ―xchiic. 


text:
<pb/>―Chac' ―xchi ti Pedroe. I'och batel ti yut na ti Pedroe. Ti ora lic jac'batuc yu'un ti Jesuse: ―¿C'usi xchi avo'nton, Simón? Ti totil ajvaliletic li' ti balumile, ¿mi ja' tsc'ambe ti snich'one ti tstoj ti patan, mi tsc'ambe yan crixchanoetic? ―xchi. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Pedroe: ―Ja' tsc'ambe ti yan crixchanoetique ―xchi. Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Ti yol snich'onique ja' libre. Hech yu'un ti ho'one mu persauc ti jtoj. 


text:
Pero yu'un mu me xbolib yo'ntonic cu'un, batan ti nab, teno ochel ti agancho. Ti choy ti jbael chatsac loq'uel tal, jambo ye. Te chata jun estaterotaq'uin. Ich'o tal, ac'bo. Ja' jtaq'uintic jcha'va'altic ti chavaq'ue ―xut.<pb/>


text:
Ho'ontutic ti yajchanc'opuntutic ti Jesuse hech laj jac'betutic. ―¿Much'u más tsots yabtel chich' c'alal tsta yorail tspas mantal li'i ti Diose? ―xcututic. 


text:
Hech laj yalbuntutic: ―Melel ti c'usi chacalbeique, mi mu xac'ot hech chaj c'u che'el olol, mu xu' chac'ot te o yo' bu tspas mantal ti Diose ti c'alal tsta yorail yu'une. 


text:
Scotol ti much'u mu stoy sbae, ti biq'uit chac' sba hech chaj c'u che'el ti olol li'to, ja' más tsots yabtel chich' c'alal tsta yorail tspas mantal li'i ti Diose. 


text:
Scotol ti much'u tspas ti muc' jun olol hech chaj c'u che'el olol avi to ho'on ti jventa, ho'on chispasun ti muc' uc. Ja' sc'opilal ti much'u tsbolibtasbe yo'nton yan (Mr. 9:42‑48; Lc. 17:1‑2) 


text:
<pb/>’Ti much'u tsbolibtasbe yo'nton junuc ti ololetic li'to ti xch'unoj ti ho'on Jcoltavanejun yu'une, ja' lec ac'o chucbatuc ti snuc' cho' ac'o tenatuc ochel ti nab. Te chch'ay batel ti nab. Te tsjic' ti ho'e. 


text:
Uts abaic ho'oxuc ti li'oyoxuc ti balumile yu'un ep ti c'usi tsc'an chasbolibtasoxuque. Ta ono'ox xava'yic ti tsc'an chasbolibtasoxuque. Pero uts sbaic ti much'utic hech chbolibtasvane. 


text:
<pb/>’Hech yu'un mi chasbolibtasot ti ac'obe, mi avacane, ja' tsc'an ti mu'yuc ac'ob o avacan hech chaj c'u che'el ti much'u mu'yuc sc'obe o mu'yuc yacane, hech cha'och ti utsilal. Ja' vocol mi chabatic ti c'atimbac yu'un ti mu xapajes abaique. 


text:
Ja' no'ox hech uc mi chasbolibtasot ti c'u che'el chaq'uele, mu lecuc. Hech yu'un ja' tsc'an ti mu'yuc c'usi chaq'uel hech chaj c'u che'el ti much'u mu xc'ot sate, hech cha'och ti utsilal. Ja' vocol mi chabatic ti c'atimbac yu'un ti mu xapajes abaique. Ja' sc'opilal ti chich' mul ti Diose mi chch'ay jcotuc scarnero (Lc. 15:3‑7) 


text:
<pb/>’P'ijanic me, mu me biq'uituc chavil junuc ti ololetic li'to. Melel ti c'usi chacalbeique, te ti vinajel ti ch'ul abatetic ti chchabiat ti ololetique, ja' te oyic o ti stojol ti Jtote ti te oy ti vinajele. 


text:
Ja' yu'un ti nitale ho'on ti co'ol crixchanoucutique yu'un tal jcoltaoxuc acotolic yu'un ti ch'ayemoxuque. 


text:
<pb/>’¿C'usi xchi avo'ntonic? Ti much'u oy yu'un ho'vinic ti cot scarnero, mi ich'ay comel yu'un jcot, ¿mi mu scomes ti yan noventa y nueve ti cote yu'un chba sa' tal ti jcot ti ich'ay yu'une? 


text:
Chich' mul yu'un mu ts'acaluc ti scarneroe. Melel ti c'usi chacalbeique, c'alal mi laj sta xa ti jcote, más nichim no'ox yo'nton. Yu'un mi jcotuc muc xch'ay ti scarneroe. 


text:
Hech ono'ox uc mu sc'an ti Jtote ti te oy ti vinajele mi chch'ay junuc avi ololetic li'to. Ja' sc'opilal ti ac'o ba sc'opon ti much'u oy smul yu'un ti yermanoe (Lc. 17:3) 


text:
<pb/>’Mi oy smul avu'un ti avermanoe, batan, ba chapano xchi'uc acha'va'alic no'ox. Mi chaspasbot ti muc' ac'ope, hech nichim no'ox avo'nton xchi'uc avermano obi. 


text:
Mi mu xaspasbot ti muc' ti ac'ope, ic'o batel cha'vo' oxvo' achi'il, yu'un hech cha'vo' oxvo' rextico chc'ot ti jayp'el chavale. 


text:
Mi mu spasbatic ti muc' sc'opic uc, albo scotol ti jch'unojeletique. Mi mu spasbat ti muc' sc'op scotol ti jch'unojeletique, hech ac'o c'otuc avu'un hech chaj c'u che'el yanlum vinic, hech chaj c'u che'el jtsobpatan ti mu xch'unojbuc sc'op ti Diose. 


text:
<pb/>’Melel ti c'usi chacalbeique, yu'un chavalbe ti c'usi mu xtun tspasique, yu'un hech ono'ox yaloj ti Diose. Yu'un chavalbe ti c'usi lec tspasique, yu'un hech ono'ox yaloj ti Diose. 


text:
<pb/>’Yan vuelta hech chacalbeic, mi jtos avo'ntonic cha'vo'oxuc li' ti balumile ti chac'ambeic ti stojol ti Diose ti c'uc no'ox chac'anique, ja' chayac'boxuc ti Jtote ti te oy ti vinajele. 


text:
<pb/>Ti Pedroe lic sc'opon ti Jesuse, hech laj sjac'be: ―Cajval, ¿jayib vuelta sc'an ti jpasbe perdón ti much'u tstailan smul ti jtojole? ¿Mi ta yutsil hucub vuelta? ―xchi. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Chacalbe, mu tauc yutsil ti hucub no'ox vuelta. Mu atabiluc ti chapasbe perdón. Ja' scotol c'ac'al chapasbe perdón. Ja' sc'opilal ti mu laj spasbe perdón ti xchi'ile 


text:
<pb/>’Hech yu'un chacalbeic ti c'utic x'elan tspasvan ti mantal ti Diose. Hech yu'un chacalbe hech chaj c'u che'el jun ajvalil ti tsc'an yu'un ac'o sutesbatuc ti staq'uine yu'un ti yabate. 


text:
Mu xu' stoj ti yile hech yu'un laj yal mantal ti yajvale ti ac'o chonatuc xchi'uc yajnil xchi'uc xnich'nab xchi'uc scotol ti c'usi oy yu'une yu'un hech chtoj ti yile. 


text:
Hech yu'un ti abate laj squejan sba ti stojol ti yajvale. Ep laj yalbe vocol: “Avocoluc me, Cajval, malabun to. Chajtojbe scotol”, xchi. 


text:
C'alal iloc' batel ti yabate, laj snup ti be ti much'u oy ho'vinic yil yu'une ti ja' ono'ox xchi'il ti abtele. Laj stsac, hech laj yalbe: “Tojbun ti avile”, xut. 


text:
Hech ti much'u co'ol yabtel xchi'uque laj squejan sba ti stojol, hech laj yalbe vocol: “Avocoluc me, malabun to. Chajtojbe scotol”, xchi. 


text:
Muc sc'an smala. Ba stic' ti chuquel. “Ja'to mi laj stojbun ti yile ja'to chacoltabun loq'uel tal”, xchi ti yajval ti taq'uine. 


text:
Ti xchi'iltac ti abtele c'alal laj yilic ti hech ic'ot ti pasele, ep laj yich'ic mul. Ba yalbeic ti yajvale scotol ti hech ic'ot ti pasele. 


text:
Hech yu'un i'ic'at talel yu'un ti yajvale. Hech hul albatuc: “Chopol avo'nton chca'i. Scotol laj jch'aybot avil yu'un laj ac'ambun vocol ti jtojol. 


text:
Hech yu'un ti yajvale i'ilin ti stojol. Laj yac' ti sc'ob ti jchucvanejetique. “Ja'to mi laj stojbun scotol ti yile ja'to chacoltabun loq'uel tal”, xchi ti ajvalile. 


text:
<pb/>Hech ono'ox uc chaxcha'ac'boxuc atojic jujunoxuc ti Jtote ti te oy ti vinajele mi mu j'ech'eluc chach'ay ti avo'ntonic ti smul ti avermanoe ―xiyutuntutic ti Jesuse.<pb/>


text:
C'alal laj yo'nton laj sc'oponuntutic ti Jesuse, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique, niloc'tutic batel ti Galilea xchi'uc. Nijelavtutic batel ti jech uc'um Jordán, nixanavtutic batel yu'un chibatutic ti estado Judea xchi'uc ti Jesuse. 


text:
Laj sts'acliuntutic batel ep jchi'iltic xchi'uc jchameletic. Laj scolta comel ti jchameletique ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ital cha'vo' oxvo' ti fariseoetique yu'un sc'an spasbeic proval yo'nton ti Jesuse. Hech tal sjac'beic: ―¿Mi stac' ti jsutes cajniltutic ti c'uc no'ox tspase? ―xchiic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Aq'uelojic ti sc'op ti Diose ti bu chal ti c'alal ipasat ti sba crixchanoe, jun vinic jun ants ipasat. 


text:
Hech chal uc ti sc'op ti Diose: “Hech yu'un ti viniquetique tscomes stot sme', chic' yajnil. Jun no'ox chc'ot xchi'uc ti yajnile”, xchi. 


text:
Hech yu'un mu cha'vo'uc icom yu'un jun no'ox ic'otic. Hech yu'un ti much'utic jun no'ox ic'otic yu'un ti Diose mu me sp'ev sbaic ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Lic sjac'beic yan vuelta: ―¿C'u yu'un hech laj yal mantal ti Moisese: “Scotol ti much'u tsutes ti yajnile, ac'o sp'ejan ti jun ac'o yac'be ti yajnile ti c'usi sventailuc ti tsutese”, ti xchie? ―xchiic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Scoj ti tsots yo'ntonic hech yu'un ti hech i'ac'bat lisensa yu'un ti Moisese ti tsutes ti yajnilique. Mu hechuc ti sliqueb ti balumile. 


text:
Chacalbeic, scotol ti much'u tsutes ti yajnile, mi mu scojuc ti imulav ti yajnile ti tsutese, mi chic' yan ants ja' chmulivaj obi. Scotol ti much'u chic' yu'un chajnilin ti much'u sutesbil yu'un ti smalale, ja' chmulav chc'ot ―xchi. 


text:
<pb/>Ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique hech laj calbetutic ti Jesuse: ―Mi hech oy sc'opilal ti much'u oy yajnile, ja' lec ti mu xquic' jbatutic xchi'uc ants ―xichitutic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbuntutic: ―Mu scotoluc xu' yu'unic chch'unic ti mu xic' sbaic xchi'uc ants. Ja' no'ox chch'un ti much'u tsnop ti hech tsc'an ti Diose. 


text:
Oy viniquetic eunucoetic sbiic. C'alal i'an hech ti ora to mu sc'an chic' sbaic xchi'uc ants. Oy viniquetic uc ti ipasat ti eunuco yu'un yan viniquetic. Oy viniquetic mu xic' sbaic xchi'uc ants yu'un hech más xu' chtun yu'un ti Diose. Ti much'u tsnopic ti hech tsc'an ti Diose, ac'o spas ―xchi. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj yac'be bendición ti ololetique (Mr. 10:13‑16; Lc. 18:15‑17) 


text:
<pb/>I'ic'at talel ti stojol ti Jesuse ololetic yu'un chac' sc'ob ti Jesuse, chac'be ti sjol ti ololetique, yu'un tsc'opombe Dios ti stojol ti ololetique. Ti ho'ontutique ti yajchanc'opuntutique jc'an jpajestutic ti jchi'iltique. Tsots laj calbetutic mantal yu'un ti jpajestutic. 


text:
Ti Jesuse hech laj yalbuntutic: ―Ac'o taluc ti jtojol ti ololetique. Mu me xapajesic yu'un ti much'utic chventaimbat yo'ntonic yu'un ti Diose, ja' hech chc'otic hech chaj c'u che'el olol ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj yac' sc'ob, laj yac'be ti sjol ti ololetique. Patil niloc'tutic batel xchi'uc ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti unen vinic ti jc'uleje (Mr. 10:17‑31; Lc. 18:18‑30) 


text:
<pb/>Oy jun jchi'iltic tal sc'opon ti Jesuse. ―Maestro, ho'ot lequil vinicot. ¿C'usi lequil abtelal ti jpas yu'un hech chicuxi sbatel osil? ―xchi. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―¿C'u yu'un lequil vinicot xavutun? Mi junuc mu'yuc much'u lec, ja' no'ox stuc ti Diose. Mi chac'an chacuxi sbatel osil, ch'uno me ti mantaletique ―xut. 


text:
<pb/>Hech laj sjac' ti vinique: ―¿C'usi mantalil? ―xchi. Hech itac'av ti Jesuse: ―Mu me xamilvan. Mu me xamulivaj. Mu me xa'elc'aj. Mu me xanopbe smul avecino. 


text:
Paso me ti muc' atot ame'. C'ux me xava'i avecino hech chaj c'u che'el c'ux chava'i aba, ti xchie ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Unen to ti vinique. Hech laj yalbe ti Jesuse: ―Scotol avi to jch'unoj c'alal nich'i tal. ¿C'usi xa sc'an ti mu jch'une? ―xchi. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Mi chac'an ti mu'yuc apalta chayil ti Diose, batan, ba chono scotol ti c'usi oy avu'une, q'uelambo ti me'onetique. Hech oy ac'ulejal ti vinajel chc'ot. Patil chtal ats'acliun batel ―xut. 


text:
<pb/>C'alal laj ya'i ti unen vinique, isut batel. Laj yich' mul yu'un ep ti sc'ulejal li' ti balumile. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbuntutic ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique: ―Melel ti c'usi chacalbeique, ti much'u jc'uleje vocol chac' sba ti ventainel yu'un ti Diose. 


text:
Chacalbeic uc ti hech chaj c'u che'el mu xjelav jcot camello ti xchac acuxa, ja' no'ox hech uc ti much'u jc'uleje mu xu' chac' sba ti ventainel yu'un ti Diose ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sq'uelbun jsatutic. Hech laj yalbuntutic: ―Ti crixchanoetique mu xu' scolta sba stuc. Ti Diose scotol xu' yu'un tspas stuc ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Pedroe hech laj yalbe ti Jesuse: ―Ho'ontutique scotol laj xa jcomestutic. Laj xa jts'acliotutic. ¿C'u x'elan chic'otutic ho'oni? ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbuntutic: ―Melel ti c'usi chacalbeique, ti c'alal tsta yorail ti jlecubtas ti balumile, chc'ot naclucun ti jmuc'ta naclebe yu'un ti jpas ti mantal scotolic, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. Te chispasucun ti muc' scotol ti crixchanoetique. Ho'oxuque yu'un laj xa ats'acliucun, chc'ot naclanic uc ti lajcheb muc'tic naclebaltic yu'un chapas ti mantal ti lajchachop ti jchi'iltique, ho'ucutic ti yelnich'onucutic ti Israele. 


text:
Scotol ti much'u laj xa scomes mi sna, mi sbanquiltac, mi yits'inabtac, mi svixobtac, mi yixleltac, mi stot sme', mi yajnil, mi yol xnich'nab, mi slum, ho'on ti jventa, ho'vinic vuelta ch-epaj xq'uexol ti chcac'bee. Chcac'be yich' uc xcuxlejal sbatel osil. 


text:
Scotol ti much'utic hech tsnop ti yo'nton ho'on jbaejbeun, mi xchi tsnop, ja' patil ti yantique, mi xchi, ja' patil chc'otic lume. Ja' jbael chc'otic scotol ti much'utic mu hechuc tsnopique. Ja' ep ti much'utic patil chc'otique ―xiyutuntutic ti Jesuse.<pb/>


text:
Hech laj yalbuntutic uc ti Jesuse: ―Hech yu'un chacalbeic ti c'utic x'elan tspasvan ti mantal ti Diose. Hech yu'un chacalbe hech chaj c'u che'el jun vinic ti oy slume. Sob ic'luman iloc' batel, ba sa' yaj'abtel yu'un chba abtejuc ti bu sts'unoj uvate'. 


text:
Laj spas trato xchi'uc ti yaj'abtele ti jun denariotaq'uin tstoj ti jun c'ac'ale. Laj stac batel ti bu ti yabtele te ti bu sts'unoj ti uvate'e. 


text:
C'alal laj sta baluneb ora iloc' batel yan vuelta ti yajval ti abtele. Laj yil oy much'utic te va'ajtic ti plaza, mu'yuc yabtelic. 


text:
Hech yu'un hech laj yalbe: “Batanic ti cabtel ti bu jts'unoj uvate'. Lec atojolic chacac'boxuc”, xut. Hech laj xch'unic, hech ibatic ti abtel. 


text:
Yan chib vuelta iloc' batel ti yajval ti abtele. Ba sa' yaj'abtel. Ba sa' ti o'lol c'ac'al uc. Ba sa' ti oxib ora mal c'ac'al uc. Co'ol ono'ox laj spas ti jujun vueltae. 


text:
C'alal laj sta ho'ob ora mal c'ac'al, iloc' batel yan vuelta. Te laj sta yantic, mu'yuc yabtelic uc. Hech laj sjac'be: “¿C'u yu'un li' va'aloxuque sjunul c'ac'al?” xut. 


text:
Hech itac'avic: “Yu'un mu'yuc much'u laj yic'untutic ti abtel”, xchiic. Hech laj yalbe: “Batanic ti cabtel ti bu ts'umbil ti uvate' cu'une. Lec atojolic chacac'boxuc”, xut. 


text:
C'alal imal xa ti c'ac'ale ti yajval ti abtele hech laj yalbe ti smayordomoe: “Ic'o talel ti j'abteletic cu'une. Ac'bo stojol yabtelic. Ja' jbael chatoj ti much'u patil italique. Patil chatoj ti much'u jbael italique”, xut. 


text:
C'alal italic ti much'utic laj stsac yabtelic ti ho'ob ora mal c'ac'al, jujun denariotaq'uin i'ac'batic jujun. 


text:
C'alal italic ti much'utic jbael laj stsac yabtelique, laj scuyic ti más ep stojol ch-ac'batic ti stuquique. Co'ol ono'ox uc jujun denariotaq'uin i'ac'batic jujun. 


text:
Hech lic yalbeic: “Jun no'ox ora i'abtejic ti much'utic patil italique. Co'ol laj atojuntutic xchi'uc ti much'u patil italique. Ho'ontutique laj xa ca'ibetutic sc'uxul ti c'ac'ale. Nilubtutic xa ti abtel”, xchiic. 


text:
Hech lic tac'avuc ti yajval ti abtele: “Quits'in, mu chopoluc ti c'usi laj jpasboxuque. Hech laj jpastic trato ti jun no'ox denariotaq'uin chajtojic jujunoxuque. 


text:
Ich'o batel atojolic, batanic. Yutsil co'nton ti co'ol chajtojic acotolic xchi'uc ti much'utic patil italique. 


text:
Ti c'usi sc'an ti co'ntone stac' ti jpas xchi'uc ti c'usi oy cu'une. Mu me chopoluc avo'ntonic yu'un ti c'usi lec laj jpase”, xut. 


text:
Hech chaj c'u che'el ic'ot ti pasel xchi'uc ti yaj'abtele, ja' no'ox hech chc'ot ti pasel xchi'uc ti much'utic ch-abtej cu'une li' ti balumile. Scotol ti much'utic hech tsnop ti yo'nton ho'on jbaejbeun, mi xchi tsnop, ja' patil ti yantique, mi xchi, ja' patil chc'otic lume. Ja' jbael chc'otic scotol ti much'utic mu hechuc tsnopique ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti yoxibal xa vuelta laj yal ti Jesuse ti c'u che'el chchame (Mr. 10:32‑34; Lc. 18:31‑34) 


text:
<pb/>C'alal cac'oj jbatutic chimututic batel ti Jerusalén xchi'uc ti Jesuse, c'alal te oyuntutic ti be, laj jq'uej jbatutic jutuc xchi'uc ti Jesuse, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique, ti lajchavo'untutique. Hech laj yalbuntutic ti Jesuse: 


text:
<pb/>―Ta xa xijc'ot ti Jerusalén. Ho'on ti co'ol crixchanoucutique te chiyac'ucun entrecal ti sc'ob ti totil paleetique xchi'uc ti sc'ob ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Ja' chixchapambucun jc'opilal yu'un chismilucun. 


text:
Chi'ac'at entrecal uc ti sc'ob yanlum viniquetic yu'un chquich' labanel, chquich' acial. Patil chismilucun ti cruz. Chicham. Patil ti yoxibal c'ac'al chicha'cusesat loq'uel ti ch'en ―xiyutuntutic. Ja' sc'opilal ti oy c'usi laj sc'ambeic ti Jesuse ti Jacoboe xchi'uc ti Juane (Mr. 10:35‑45) 


text:
<pb/>Ital ti jchi'il ti abtele, ja' ti xnich'nab ti Zebedeoe. Xchi'inoj talel ti sme'e. Hul squejan sba ti stojol ti Jesuse yu'un oy c'usi tsc'ambe. 


text:
Ti Jesuse hech laj sjac'be: ―¿C'usi chac'an? ―xut. Hech itac'av ti sme'ique: ―Alo amantal ti c'alal chtal apas mantal, chnaqui jun ti abats'ic'ob, jun ti ats'et ti jqueremetic li'to ―xchi. 


text:
<pb/>Hech lic yal ti Jesuse: ―Mu xana'ic ti c'usi chac'ambune. ¿Mi xu' avu'unic ti vocol hech chaj c'u che'el chquich' vocol ho'oni? ¿Mi xu' avu'unic ti contrainel hech chaj c'u che'el chquich' contrainel ho'oni? ―xchi. Hech itac'avic: ―Xu' cu'untutic ―xchi xtac'avic xcha'va'alic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Melel ti c'u che'el chquich' vocol ho'oni ti c'u che'el chquich' contrainel, hech chavich'ic uc. Ho'on mu xu' chacalbe ti chanaquiic jun ti jbats'ic'ob jun ti jts'et. Ja' chal ti Jtote ti much'utic te chnaquiique ―xchi. 


text:
<pb/>Ho'ontutic ti lajunvo'untutique mu xtun laj ca'itutic ti c'usi laj yal ti cha'vo' ti jchi'iltaque. 


text:
Hech yu'un ti Jesuse laj yic'untutic tal ti stojol jcotoltutic ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique. Hech laj yalbuntutic: ―Chana'ic c'u x'elan tspasic ti ajvaliletic yu'un yanlum viniquetic. Chac' sbaic ti pasel ti muc'. Ti totiletic yu'unique ja' tsujvanic ti abtel. 


text:
Mu me hechuc chapasic ti ho'oxuque. Ti much'u tsc'an ti totil chc'ot avu'unique, ja' chac' sba ti abatinel avu'unic. 


text:
Hech me chapasic hech chaj c'u che'el ho'oni ti co'ol crixchanoucutique. Yu'un ho'oni ma'uc nital yu'un chi'abatinvan. Ja' tal cac' jba ti abatinel. Tal cac' jba ti milel sventa scolel scotol crixchanoetic ―xchi. Ja' sc'opilal ti ijambat sat cha'vo' ma'satetic (Mr. 10:46‑52; Lc. 18:35‑43) 


text:
<pb/>C'alal niloc'tutic batel ti jteclum Jericó xchi'uc ti Jesuse, laj sts'acliuntutic batel ep jchi'iltic. 


text:
Te nacajtic ti ti'be cha'vo' jchi'iltic, ja' ma'satetic. C'alal laj ya'yic ti te ch-ech' ti Jesuse, hech laj yavtaic: ―Cajval, ho'ot ti yelnich'onot ti Davide ti ac'opilal chatale, c'uxubinuntutic ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti yan jchi'iltique tsc'an tspajesic. ―Anchan ―xutic. Más no'ox tsots laj yavtaic: ―Cajval, yelnich'onot David, avocoluc me, c'uxubinuntutic ―xchiic. 


text:
<pb/>Laj sva'an sba ti Jesuse. Laj yic' talel ti stojol ti ma'satetique. Hech laj sjac'be: ―¿C'usi chac'an chajpasbe? ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ic'uxubinvan ti Jesuse hech yu'un laj spicbe satic. Ti ora ijam ti satique. Laj sts'acliic batel ti Jesuse.<pb/>


text:
Nic'otutic xchi'uc ti Jesuse ti nopol Jerusalén, te ti bu biq'uit jteclum Betfagé sbi. Te oy ti yolon vits Olivatic sbi. Ti Jesuse lic stac batel cha'vo' ti jchi'iltac ti abtele. 


text:
Hech laj yalbe: ―Toj chabatic ti biq'uit jteclum lum toi. Te chc'o ataic me'burro. Te chucul xchi'uc yol. Coltao, ic'bun talel. 


text:
Mi chasjac'boxuc ti yajvale: “¿C'u stu avu'un ti burroe?” mi xayute, “chtun yu'un ti Cajvaltique”, xavut. Ti ora chayac'boxuc talel ―xut ti cha'vo'ique, xchi ti Jesuse. 


text:
Albo ti much'utic te nacajtic ti Jerusalene:<pb/>“Chtal ti ajvalil avu'unique.<pb/>Biq'uit yac'oj sba.<pb/>Cajal ti burro chtal.<pb/>Ja' yol ti j'icatsnom me'burroe”, uto, xchi ti Diose, xchi ti j'alc'ope. 


text:
Laj yiq'uic tal ti me'burroe xchi'uc ti yole. Laj slambe xchijic ti spat ti xcha'cotolique. Hech yu'un lic scajlebin ti Jesuse. 


text:
Ep jchi'iltic laj sq'uiic xchijic ti be uc. Oy yantic laj sp'asic c'obte'. Laj sq'uiic ti be ti c'obte'e. 


text:
Ti much'utic jbael ixanavique xchi'uc ti much'utic patil italique, co'ol tsots ic'opojic: ―¡Jpastic ti muc' ti yelnich'on ti Davide ti sc'opilal chtal ochuc ti ajvalile! ¡Jun no'ox yutsil ti itacat xa tal ti jtojoltic yu'un ti Cajvaltic Diose! ¡Ac'o spasic ti muc' ti Diose scotolic te ti vinajel uc! ―xchiic. 


text:
<pb/>C'alal i'och batel ti Jerusalén ti Jesuse, chvochetic no'ox liquel ti jchi'iltique. Scotolic lic sjaq'uic: ―¿Much'u li'to? ―xchiic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti jchi'iltique ti te xchi'inojic tal ti Jesuse: ―Ja' Jesús. Ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose ti liquem tal ti jteclum Nazarete te ti estado Galilea ―xchiic. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj sten loq'uel ti yamaq'uil templo ti jchonolajeletique (Mr. 11:15‑19; Lc. 19:45‑48; Jn. 2:13‑22) 


text:
<pb/>Te ti Jerusalén co'ol ni'ochtutic ti yamaq'uil templo yu'un ti Diose xchi'uc ti Jesuse. Ti Jesuse laj sten loq'uel ti yamaq'uil templo scotol ti much'utic ti te chchonilajique chmanilajique. Laj sbut'q'uimbe smesa ti jeltaq'uinetique. Laj sbut'q'uimbe snacleb ti much'utic chchonic culajteetique. 


text:
Hech laj yalbe: ―Hech ts'ibabil comel ti sc'op ti Diose: “Ti Jnae ja' sventa ti chac'oponune”, ti xchi ti Diose. Ho'oxuque laj xa ac'atajesic ti xch'en j'eleq'uetic ―xchi. 


text:
<pb/>Te ti yut templo italic ti stojol ti Jesuse ma'satetic xchi'uc mecanetic. Scotol icolic yu'un ti Jesuse. 


text:
Te oyic uc cha'vo' oxvo' ti totil paleetique xchi'uc cha'vo' oxvo' ti yan jchi'iltic ti ichanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Laj sq'uelic ti jchop o abteletic ti laj spas ti Jesuse. Laj ya'yic c'alal tsots laj yalic ti queremetique: “¡Jpastic ti muc' ti yelnich'on ti Davide ti sc'opilal chtal ochuc ti ajvalile!” xchiic. Hech yu'un i'ilinic. 


text:
Hech yu'un hech laj sjac'beic ti Jesuse: ―¿Mi laj ava'i ti c'usi chalic ti queremetique? ―xchiic. Hech itac'av ti Jesuse: ―Laj ca'i. ¿Mi mu aq'uelojuc uc ti hech chal ti sc'op ti Diose?<pb/>Ti ololetique jelaven yutsil ac'opilal chaxcholbot, ti xchie ―xchi. 


text:
<pb/>Hech niloc'tutic batel xchi'uc ti Jesuse. Nicha'sututic batel ti jteclum Betania. Te c'ot vayucuntutic. Ja' sc'opilal ti scoj ti mu'yuc sat laj yac'be castigo ti igote'e ti Jesuse (Mr. 11:12‑14, 20‑26) 


text:
<pb/>Ti yoc'omal sob ic'luman nisututic batel yan vuelta ti jteclum Jerusalén xchi'uc ti Jesuse. C'alal nixanavtutic batel ti be, lic vi'najuc ti Jesuse. 


text:
Laj yil oy igote' nopol ti'be. Ba sq'uel mi repenta oy sat. Mu'yuc sat c'ot sta, ja' no'ox yanal. Ti Jesuse hech laj yalbe ti te'e: ―Mi jutuc mu xa xasatin ―xut. Ti ora itaquij ti igote'e. 


text:
C'alal laj jq'ueltutic ti ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique ich'ay co'ntontutic yu'un. ―¿C'u che'el ti ora itaquij ti igote'e? ―xichitutic. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbuntutic: ―Melel ti c'usi chacalbeique, mi oy xch'unojel avo'ntonic, ma'uc no'ox xu' avu'unic chapasic hech chaj c'u che'el laj jpasbe ti igote'e, ja' chc'ot ti pasel avu'unic uc scotol ti c'usi vocol ti pasel ti mu xu' avu'unique. Hech chaj c'u che'el mi chavale: “Ac'o sq'uej sba batel ti vits li'to, ac'o ochuc ti nab”, mi xachiique, ta me xc'ot ti pasel avu'unic. 


text:
Yu'un mi oy xch'unojel avo'ntonic, scotol ti c'utic chac'ambeic ti Diose ja' chayac'boxuc ―xiyutuntutic. Ja' sc'opilal ti ijac'bat ti Jesuse much'u i'ac'bat yabtel (Mr. 11:27‑33; Lc. 20:1‑8) 


text:
<pb/>C'alal nic'otutic ti templo te ti Jerusalén xchi'uc ti Jesuse, lic chanubtasvanuc ti Jesuse. Ital cha'vo' oxvo' ti totil paleetique xchi'uc cha'vo' oxvo' ti moletique te ti jteclum. Hech laj sjac'be: ―¿Much'u smantal avich'oj ti hech laj aten loq'uel ti jchonolajeletique li' ti yamaq'uil ti temploe? ¿Much'u laj yac'bot avabtel? ―xutic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Oy c'usi chajac'be uc. Mi chana'ique, chacalbe ava'yic ti much'u laj yac'bun ti cabtele. 


text:
Hech chajac'be. Ti Juane ¿much'u i'ac'bat yabtel yu'un ti laj yac' ich'ho'e? ¿Mi yu'un Dios i'ac'bat yabtel o mi yu'un crixchanoetic i'ac'bat yabtel? ―xut. Hech lic yalbe sbaic: ―“Yu'un Dios”, mi chijchie, “¿c'u yu'un muc xach'unic che'e?” ta me xijyutucutic. 


text:
“Yu'un crixchanoetic”, mi chijchie, yu'un ja' chijxi' yu'un ti crixchanoetique yu'un scotolic xch'unojic ti ja' j'alc'op yu'un ti Diose ti Juane ―xut sbaic. 


text:
<pb/>Hech yu'un hech laj yalbeic ti Jesuse: ―Mu jna'tutic ―xchiic. Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Hechun uc, mu xacalbe much'u laj yac'bun ti cabtele ―xut. Ja' sc'opilal ti queremetique ti mu sc'an ch-abtej yu'un ti stote 


text:
<pb/>Hech laj yalbe uc ti Jesuse: ―Chacalbe sc'opilal jun vinic. Oy cha'vo' xnich'nab. C'o sc'opon ti june: “Jnich'on, ti ora to chabat ti abtel ti bu uvate' cu'une”, xut. 


text:
Hech itac'av ti snich'one: “Mu jc'an chibat”, xchi. Patil laj snop xa ti yo'nton stuc ti chba spasbe yabtel ti stote. 


text:
Ti vinique ba sc'opon ti jun snich'one. Co'ol laj yalbe. Hech itac'av ti snich'one: “Cuy, tote, chibat”, xchi. Patil muc xbat. 


text:
¿C'usi xchi avo'ntonic? Ti xcha'va'alique, ¿much'u laj spas ti c'usi sc'an yo'nton ti stote? ―xchi. Hech itac'avic: ―Ja' ti much'u jbael ic'oponate ―xchiic. Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Melel ti c'usi chacalbeique, ti much'utic jp'ajmantaletic chavilique, ja' ti jtsobpatanetique xchi'uc ti jmulavil antsetique, tspasatic xa ti mantal yu'un ti Diose. Ti ho'oxuque mu xac'anic. 


text:
Ital ti atojolic ti Juane. Ja' tal yalboxuc ti c'usi lec chapasique. Muc xach'umbeic sc'op. Ti jtsobpatanetique xchi'uc ti jmulavil antsetique, laj xch'umbeic sc'op, laj sutes yo'ntonic. C'alal laj avilic ti laj xch'unique, muc xasutes avo'ntonic ti ho'oxuque, muc xach'unic. Ja' ti lo'il yu'un ti jchabiejbalumile ti chopol yo'ntonique (Mr. 12:1‑12; Lc. 20:9‑19) 


text:
<pb/>’A'yo me ava'yic yan lo'il. Oy jun vinic oy slum. Te laj sts'un ep uvate'. Laj spas macte'ton ti sjoylejal. Laj sjomic ton yo' bu tsloq'uesbe ya'lel sat ti uvate'e. Laj spas jun na, toyol ti solel ti nae. Ja' sventa tsq'uel scotol ti uvate'e. Laj sa' yaj'abtel yu'un chchabibat ti slume. Patil nom ibat ti yajval ti balumile. 


text:
<pb/>’C'alal ista xa yorail itoc'onaj ti sat ti uvate'e, laj stac talel ti smozotaque yu'un chc'ot sc'opon ti jchabiejbalumile. Chc'ot sc'ambeic tal ti sate. 


text:
Ti jchabiejbalumile itsacvanic, laj stsaquic ti mozoetique. Jun laj smajic, jun laj smilic, jun laj yac'beic ton. 


text:
Ti yajval ti balumile laj xcha'tac talel nixtoc yan smozotac. Más ep laj stac talel. Co'ol ono'ox ipasbatic hech chaj c'u che'el ti much'u jbael itacatic talele. 


text:
<pb/>’Patil laj stac talel ti snich'one. Hech laj yal: “Ja' chispasbucun ti muc' ti jnich'one”, xchi. 


text:
Ti jchabiejbalumile c'alal laj yilic ti ja' snich'on ti yajval ti balumile, hech laj yalbe sbaic: “Ja' yajval balumil chcom avi to. Jmiltic. Ho'ucutic chquich'betic comel ti slume”, xut sbaic. 


text:
<pb/>’Hech yu'un mi isut tal ti yajval ti uvate'e, ¿c'usi chc'ot pasbatuc ti jchabiejbalumile? ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech itac'avic: ―Ja' chmilat ti hovijoletique. Yan chac'be xchabi ti uvate' yu'une. Ja' tsa' ti much'u chac' entrecal ti sate c'alal tsatin ti te'etique ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj sjac'be: ―¿Mi mu hechuc aq'ueloj uc ti sun ti Diose?<pb/>Hech chaj c'u che'el ti yajval nae ti laj yotes ti chiquina ti tone ti mu xtun laj yilic ti yaj'abtele,<br/>ja' no'ox hech laj xa yich' tsots yabtel yu'un ti Diose ti much'u t'ujbil yu'une ti ja' mu sc'anique.<pb/>Ja' yabtel ti Cajvaltic Diose.<pb/>Jun no'ox yutsil chc'ot ti jtojoltic, ti xchie. 


text:
Hech yu'un chacalbeic, ti ho'oxuque laj sc'opilal ti chaspasoxuc ti mantal ti Diose. Ja' tspas ti mantal yanlum crixchanoetic, ja' ti tspasic c'utic tsc'an ti Diose. 


text:
Hech chaj c'u che'el ti p'in ti chp'aj yal tal ti ba ton pedazo chc'ot o, mu'yuc xa stu, ja' no'ox hech uc mu'yuc xa stu cu'un ti much'u mu sc'an chixch'umbun ti jc'ope. Mi mu sutes yo'nton, ja' chc'o quich'be sc'op. Hech chaj c'u che'el ti p'in ti chp'aj yal tal muc'ta ton ti sba ja' tsts'ubilaj, ja' no'ox hech uc mi laj cal ti ch'ayel chbatique, jp'el sc'opilal ch'ayel chbatic o. Laj stu o, ti xchi ti Diose ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>C'alal laj ya'yic ti lo'ile ti totil paleetique xchi'uc ti fariseoetique, laj sna'ic ti ja' sc'opilal stuquic ti icholbate. 


text:
Hech yu'un sc'an stsaquic ti Jesuse. Ja' ixi'ic yu'un ti crixchanoetique yu'un xch'unojic ti ja' j'alc'op yu'un ti Diose ti Jesuse.<pb/>


text:
<pb/>―Chacalbeic ti c'utic x'elan tspasvan ti mantal ti Diose. Hech yu'un chacalbe hech chaj c'u che'el jun ajvalil ti laj spas q'uin yu'un chnupun ti snich'one. 


text:
Laj stac batel yabat yu'un chba yiq'uic tal ti much'utic ch'amumbil xa yu'une yu'un chtal sq'uelic ti nupunele. Muc sc'an xtalic. 


text:
Laj xcha'tac batel yan vuelta yan yabat. Hech laj yalbe batel: “Hech chavalbeic ti much'utic ch'amumbilic xa cu'une: Scotol chapal xa cu'un ti ve'elile. Milbil xa ti vacaxe xchi'uc ti c'utic yan ti jup'ene. Chapal xa scotol. La'ic me. La' q'uelo ti nupunele, xchi ti cajvale, hech chavutic”, x'utatic batel. 


text:
Ti much'utic ch'amumbilique muc xch'unic tal. Ti june ba sq'uel c'u x'elan xchob. Ti june ba chonilajuc. 


text:
C'alal laj ya'i ti ajvalile, i'ilin. Laj stac batel yajsoldadoetic yu'un ac'o ba smilic ti jmilvanejetique. Patil ichic'bat ti c'oc' ti slumalique. 


text:
Patil laj yalbe ti yabate: “Chapal xa scotol yu'un ti q'uin sventa nupunele. Yu'un muc spasic ti muc' ti much'utic ch'amumbile, 


text:
hech yu'un batanic ti bebetic, ba iq'uic tal yu'un ac'o sq'uelic ti q'uin sventa nupunele scotol ti much'utic chataic ti be”, x'utatic batel. 


text:
Hech iloq'uic batel ti yabate. Ixanavic batel ti bebetic. Laj stsobic tal scotol ti much'utic laj staic ti be capal ti much'utic chopol yo'ntonique xchi'uc ti much'utic lec yo'ntonique. Hech inoj ti na ti bu tspasic ti q'uine. 


text:
<pb/>C'alal i'och tal ti ajvalile, yu'un tal sc'opon ti much'u ic'bilic itale, laj yil ti te oy jun vinic ti mu sventauc nupunel ti sc'u' ti slapoje. 


text:
Hech laj yalbe: “Quits'in, ¿c'u yu'un ti muc xac'an xavich' ti c'u'ile ti jchapanoj ti chavich'ique ti ja' sventa ti q'uin yu'un nupunele?” xut. Muc xtac'av ti vinique. 


text:
Ti ajvalile hech lic yalbe ti yabate: “Chucbo sc'ob yacan, ic'o loq'uel, teno ochel ti ic' osil. Ac'o yich' ep vocol. Te chc'ot yoc'ta sba o, te xjep'et ye o”, xchi ti ajvalile. 


text:
Scotol ch-ic'atic. Atabil no'ox ti much'u tsc'anique. Ja' t'ujbilic yu'un ti Diose ti much'utic tsc'anique ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti sc'an ti ac'o stabeic smul ti Jesuse ti fariseoetique (Mr. 12:13‑17; Lc. 20:20‑26) 


text:
<pb/>Hech yu'un ti fariseoetique ba xchapanic ti c'u che'el xu' tsjaq'uilambeic ti Jesuse yu'un ac'o loc'uc ti ye ti bu xu' tstabeic smul tscuyic. 


text:
Laj staquic talel ti yajchanc'opetic yu'unique xchi'uc ti svinictac ti Herodese, ja' ti much'utic toyol yo'ntonic itic'at yu'une. Hech tal sjac'beic ti Jesuse: ―Maestro, ti jna'tutic ti melel scotol ti c'usi chavale. Chavac' ti chanel ti sbe ti Diose ti mero melel. Co'ol chac'opon scotol, manchuc mi tsots yabtel yich'oj, manchuc mi mu'yuc yabtel. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sna' ti chlo'lavanique. Hech yu'un hech laj yalbe: ―Jlo'lavanejoxuc. ¿C'u yu'un chapasbun proval co'nton? 


text:
Ac'bun jq'uel junuc ataq'uin ti ja' sventa yu'un chatoj apatanique ―xut. Hech yu'un ba yich' tal jun denariotaq'uin. 


text:
<pb/>Hech itac'avic: ―Ja' ti Césare ―xchiic. Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Oy c'usi stac' chach'umbeic ti Césare yu'un ja' totil ajvalil. Ja' no'ox hech uc ti Diose tsc'an chach'unic ti c'u che'el tsc'an ―xut. 


text:
<pb/>C'alal laj ya'yic ti hech laj yalbe, ich'ay yo'ntonic. Iloq'uic batel. Jtuctutic no'ox te nicomtutic xchi'uc ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti sc'an ti ac'o stabeic smul ti Jesuse ti saduceoetique (Mr. 12:18‑27; Lc. 20:27‑40) 


text:
<pb/>Patil ital cha'vo' oxvo' ti saduceoetique, ja' ti chalic ti mu'yuc much'u chcha'cuxie. Hech tal sjac'beic ti Jesuse: 


text:
Oy hucvo' jchi'iltic. Yermano sbaic ti hucvo'ique. Ti banquilale laj yic' yajnil, patil icham. Mu'yuc yol snich'on icom. Hech yu'un ti its'inale laj yic'be yajnil ti ánima sbanquile. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Ch'ayemoxuc yu'un mu xana'ic c'usi chal ti sun ti Diose. Mu xana'ic c'u x'elan sp'ijil ti Diose. 


text:
C'alal chcha'cuxiic scotolic, mu'yuc xa yajnil viniquetic, mu'yuc xa smalal antsetic. Hech chc'otic hech chaj c'u che'el ti ch'ul abatetic yu'un ti Diose ti te oyic ti vinajele. 


text:
Yu'un ti mu xach'unic ti chcha'cuxiic ti ánimaetique, hech yu'un hech chacalbeic. Aq'uelojic ti c'u che'el chayalboxuc ti Diose, ja' sc'opilal ti Abrahame xchi'uc ti Isaaque xchi'uc ti Jacobe. Manchuc mi ep xa habil chamenic ti Abrahame xchi'uc ti Isaaque xchi'uc ti Jacobe, hech ch-albatic to sc'opilal: 


text:
“Ho'on Diosun yu'un ti Abrahame xchi'uc ti Isaaque xchi'uc ti Jacobe”, ti xchi ti Diose. Yu'un cuxajtic. Yu'un ja'uc j'ech'el ichamic oe, mu'yuc xa dios yu'unic. Hech yu'un ti Diose ja' yu'unic ti much'utic cuxajtique ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>C'alal laj ya'yic ti jchi'iltique ti hech laj yal ti Jesuse, ich'ay yo'ntonic yu'un ti sc'op ti laj yac' ti a'yele. Ja' sc'opilal ti mantale ti más tsots sc'opilale (Mr. 12:28‑34) 


text:
<pb/>C'alal laj ya'yic ti fariseoetique ti itsalat ti saduceoetique yu'un ti Jesuse, patil stuquic laj stsob sbaic tal ox. 


text:
Oy jun fariseo, ja' jchanubtasvanej yu'un ti smantal ti Diose ti scuyoj sbae. Ja' sc'an spasbe proval yo'nton ti Jesuse. Hech yu'un hech tal sjac'be: 


text:
<pb/>―Maestro, ti scotol ti smantal ti Diose ti laj yal ti Moisese, ¿c'usi mantalil ti más tsots sc'opilale? ―xchi. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―“C'ux me xava'i ti Cajvaltic Diose, ja' ti Dios cu'untique, xchi'uc scotol avo'nton xchi'uc scotol ap'ijil”, ti xchie. 


text:
Ti xchibal mantale co'ol tsots sc'opilal xchi'uc. “C'ux me xava'i avecino hech chaj c'u che'el c'ux chava'i aba”, ti xchie. 


text:
Avi chib mantaletic li'to ja' tsobbil scotol xchi'uc yan mantaletic xchi'uc ti sc'op ti j'alc'opetic yu'un ti Diose ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ¿much'u yelnich'on ti Cristoe? xchi sjac' ti Jesuse (Mr. 12:35‑37; Lc. 20:41‑44) 


text:
<pb/>―¿C'usi chanopic? ¿Much'u statamol ti Cristoe? ―xut. Hech itac'avic: ―Ja' statamol ti Davide ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj sjac'be: ―Mi yelnich'one, ¿c'u yu'un Cajval, xchi ti Davide? Yu'un ja' ti sventa ti Ch'ul Espíritue ti hech laj sts'iba comel ti Davide:<pb/> 


text:
Ti Cajvale hech i'albat yu'un ti Diose:<pb/>“Chlic naclan li' ti jbats'ic'ob ja'to mi laj jtsalbot scotol avajcontra”, x'utat ti Cajvale, xchi ti Davide. 


text:
Ti Jesuse laj sc'oponuntutic ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique xchi'uc ti ep jchi'iltic ti te stsoboj sbaique. Hech laj yalbuntutic: 


text:
<pb/>―Ti much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti fariseoetique ja' xq'uexol ti Moisese icomic. 


text:
Hech yu'un scotol ti sc'op Diose ti chayalboxuque ta me xach'unic, ta me xapasic. Mu me hechuc chapasic hech chaj c'u che'el tspasic stuquique. Yu'un ja' no'ox hech no'ox chalic, mu xc'ot ti pasel yu'unic. 


text:
Sjeluc tsmeltsanic icatsil. Ol ti icatsile. Vocol ti cuchel. Chac'be xcuch ti crixchanoetique. Stuquic mi jutuc mu sliquic mu xcuchic. 


text:
Scotol ti yabtelique ja' no'ox tspasic yu'un tsc'an ti lec ac'o ilatuc yu'un ti crixchanoetique. Muc' spasojic ti scaxail ti mantaletique ti chaq'uic ti sc'obic, chaq'uic ti stibaic c'alal tsc'oponic Dios. Nat yac'ojic ti sba ti sc'u'ique. 


text:
Ja' no'ox lec cha'yic chnaquiic ti sba naclebal c'alal oy q'uin. Ja' no'ox lec cha'yic uc chnaquiic ti sba naclebal li' ti yut templo cu'untique. 


text:
Ja' no'ox lec cha'yic mi ep chc'oponat yu'un jchi'iltic te ti plaza. Ja' no'ox lec cha'yic maestro, mi ch-utatic yu'un ti crixchanoetique. 


text:
<pb/>Ti ho'oxuque mu me xac'anic ti maestro cha'utatic. Jun no'ox ti Maestro avu'unique. Ti ho'oxuque avermano abaic acotolic. 


text:
Mu me much'u chatotinic li' ti templo avu'unique. Melel ti jun no'ox ti Jtotique. Te oy ti vinajel. 


text:
Yu'un ti much'u chac' sba ti pasel ti muc', ja' chbic'tajesat yu'un ti Diose. Ja'uc ti much'u biq'uit chac' sbae, ja' ch-ac'at ti pasel ti muc' yu'un ti Diose. 


text:
<pb/>Ho'oxuc ti chachanubtasvanic ti smantal ti Diose ti acuyoj abaique, xchi'uc ho'oxuc ti fariseooxuque, ta me xavich'ic ep vocol yu'un ti chalo'lavanique. Chapajesic ti jchi'iltique. Ho'oxuc ti jbaejbeoxuc mu xac'an ti chaspasoxuc ti mantal ti Diose, hech yu'un chapajesic ti much'utic tsc'anique. 


text:
<pb/>Ho'oxuc ti chachanubtasvanic ti smantal ti Diose ti acuyoj abaique, xchi'uc ho'oxuc ti fariseooxuque, ta me xavich'ic ep vocol yu'un ti chalo'lavanique. Hovil ti hal chac'oponic Dios. Chapojbeic ti c'utic oy yu'un ti me'on antsetique. Hech yu'un jelaven chavich'ic castigo. 


text:
<pb/>Ho'oxuc ti chachanubtasvanic ti smantal ti Diose ti acuyoj abaique, xchi'uc ho'oxuc ti fariseooxuque, ta me xavich'ic ep vocol yu'un ti chalo'lavanique. Chaxanavic batel ti scotol balumil yu'un chac'an chata avajchanc'op. Mi laj ataique, ech'em hech chaj c'u che'el yol snich'on ti pucuje chc'ot avu'unic. 


text:
<pb/>Ta me xavich'ic ep vocol yu'un mu xtun ti cha'ic'vanique yu'un ma'satoxuc. Hech chavalic: “Scotol ti much'u tsva'an ti rextico ti temploe, mu persauc chc'ot ti pasel ti c'usi laj yale. Ja'uc ti much'u tsva'an ti rextico ti sc'anal taq'uin ti temploe, ja' persa me chc'ot ti pasel ti c'usi laj yale”, xachiic. 


text:
¡Bolibenoxuc, ma'satoxuc! Ma'uc tsots sc'opilal ti c'anal taq'uine; ja' tsots sc'opilal ti temploe yo' bu oy ti c'anal taq'uine. 


text:
Hech chavalic uc: “Scotol ti much'u tsva'an ti rextico ti scajaneb smoton ti Diose, mu persauc chc'ot ti pasel ti c'usi laj yale. Ja'uc ti much'u tsva'an ti rextico ti smoton ti Diose ti te cajambile, ja' persa me chc'ot ti pasel ti c'usi laj yale”, xachiic. 


text:
¡Bolibenoxuc, ma'satoxuc! Ma'uc tsots sc'opilal ti smoton ti Diose; ja' tsots sc'opilal ti scajaneb smoton ti Diose yo' bu chcajambat ti smoton ti Diose. 


text:
Ti much'u tsva'an ti rextico ti scajaneb smoton ti Diose, scotol tsva'an xchi'uc ti scajanebe xchi'uc scotol ti c'usi te cajambile. 


text:
Hech ono'ox uc ti much'u tsva'an ti rextico ti temploe, scotol tsva'an xchi'uc ti temploe xchi'uc ti Diose ti te nacale. 


text:
Ti much'u tsva'an ti rextico ti vinajele, scotol tsva'an xchi'uc ti smuc'ta nacleb ti Diose xchi'uc ti Diose ti te nacale. 


text:
<pb/>Ho'oxuc ti chachanubtasvanic ti smantal ti Diose ti acuyoj abaique, xchi'uc ho'oxuc ti fariseooxuque, ta me xavich'ic ep vocol yu'un ti chalo'lavanique. Chavati ti lajlajuneb scotol ti c'utic ats'unojique, ja' ti tunichime xchi'uc ti eneldoe xchi'uc ti cominoe. Jujun chaloq'uesic ti lajlajuneb yu'un chavac'beic smoton ti Diose. Mu c'otemuc ti pasel avu'unic ti bu tsots sc'opilal ti smantal ti Diose ti laj yal ti Moisese. Mu tsotsuc sc'opilal chava'yic ti toj avo'ntonique, ti c'ux chava'yic ti Diose, ti oy xch'unojel avo'ntonique. Ja' lec ti lajuc apas ti bu tsots sc'opilal uque. 


text:
Hovil ti chatojobtasvanic ti chacuyique yu'un mu xtojob avu'unic ti ho'oxuque. Ja' no'ox chach'unic ti bu mu tsotsuc sc'opilale. Ti bu tsots sc'opilale ja' comen avu'unic. 


text:
<pb/>Ho'oxuc ti chachanubtasvanic ti smantal ti Diose ti acuyoj abaique, xchi'uc ho'oxuc ti fariseooxuque, ta me xavich'ic ep vocol yu'un ti chalo'lavanique. Ja' no'ox chapocbeic spat ti tazae ti platoe. Ti yute mu xapoc. Nojem scotol ti c'usi chopole. Ho'oxuque hech chaj c'u che'el ti taza ti chcale. Ti avo'ntonique nojem ti sbic'tal avo'ntonique xchi'uc ti c'usi chopol chac'an chapasique. 


text:
Ma'satoxuc, fariseoetic. Ja' sc'an ti jbael chavac' ti poquel avo'ntonic, hech co'ol lec ti yut, lec ti fuera. 


text:
<pb/>Ho'oxuc ti chachanubtasvanic ti smantal ti Diose ti acuyoj abaique, xchi'uc ho'oxuc ti fariseooxuque, ta me xavich'ic ep vocol yu'un ti chalo'lavanique. Hechoxuc hech chaj c'u che'el ti ch'en ti campo santoe. Ti sba oy vovoro sacubtasbil ti tan. T'ujum ti q'uelel. Ti yut ch'en nojem sbaquel ánimaetic xchi'uc scotol ti c'usi c'a'eme. 


text:
Hechoxuc ono'ox uc. Toj avo'ntonic x'elan ti stojol crixchanoetic. Nojem ti avo'ntonic ti chalo'lavanique xchi'uc yan muliletic. 


text:
<pb/>Ho'oxuc ti chachanubtasvanic ti smantal ti Diose ti acuyoj abaique, xchi'uc ho'oxuc ti fariseooxuque, ta me xavich'ic ep vocol yu'un ti chalo'lavanique. Laj apasic vovoro ti bu mucul ti j'alc'opetic yu'un ti Diose. Te chavaq'uic nichim yu'un chana'ic ti much'u toj yo'ntonique. 


text:
Hech chavalic: “Ti ho'ucun cuxuluntutic ti vo'one c'alal ti yorail cuxul ti antiguo jtot jme'tique, muc jch'untutic ti jmiltutic ti j'alc'opetic yu'un ti Diose ti hechuque”, xachiic. 


text:
Yu'un ti hech chavalique chvinaj ti ho'ot yol snich'onoxuc ti much'utic laj smilic ti j'alc'opetic yu'un ti Diose ti vo'onee. 


text:
<pb/>Hech chaj c'u che'el orachon ti atotique. Ja' no'ox hechoxuc uc orachonoxuc uc. Mu xu' chacolic. Persa chba avich'ic castigo ti c'atimbac. 


text:
Hech yu'un ti jtac talel ti atojolic j'alc'opetic xchi'uc jchanubtasvanejetic xchi'uc much'utic chchanubtasvanic ti smantal ti Diose. Oy chlic amilic, oy chlic ajipanic ti cruz, oy chlic avac'beic acial te ti yut temploetic avu'unique. Oy chlic atenic loq'uel ti jujun jteclum ja'to mi iloc' ti alumalique. 


text:
Hech yu'un chcom ti aventaic ti imilat li' ti balumile scotol ti much'utic toj yo'ntonique. Scotol chcom ti aventaic, ti Abele ti toj ti viniquile ti ja' imilat jbaele asta uc ti Zacaríase ja' ti snich'on ti Berequíase ti imilat te ti yut templo ti bu nopol scajaneb smoton ti Diose. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, scotol chcom ti aventaic ho'oxuc ti li'oyoxuc ti balumil ti ora to. Ja' sc'opilal ti tsc'an ti ac'o sutes yo'ntonic ti totiletic te ti Jerusalene ti Jesuse (Lc. 13:34‑35) 


text:
<pb/>Ho'oxuc ti li'oyoxuc li' ti Jerusalene atalelic chamilic ti j'alc'opetic yu'un ti Diose. Chavac'beic ton ti much'utic itacatic tal ti atojolique. Ep vuelta laj jc'an chajtsoboxuc hech chaj c'u che'el tstsob yol ti yolon xic' jcot me'caxlan. Muc xac'anic. 


text:
Chacalbeic, ja'to mi laj sta yorail ti hech chavalique: “Jun no'ox yutsil ti itacat xa tal ti jtojoltic yu'un ti Cajvaltic Diose”, mi chachiique, ja'to xu' chaq'uelbun jsat yan vuelta ―x'utatic yu'un ti Jesuse.<pb/>


text:
C'alal niloc'tutic ti templo te ti Jerusalén xchi'uc ti Jesuse, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique, ilic sc'opilal cu'untutic yu'un ti temploe yu'un t'ujum ti naetique. 


text:
Ti Jesuse hech laj yalbuntutic: ―Laj xa aq'uelic avi to. Melel ti c'usi chacalbeique, mi jp'ejuc ton mu'yuc bu chcom ti sba yan ton yu'un scotol chtal sjin ti yan c'ac'al yan crixchanoetic ―xiyutuntutic. Ja' sc'opilal ti po'ot xa ti slajebal c'ac'ale (Mr. 13:3‑23; Lc. 21:7‑24; 17:22‑24) 


text:
<pb/>Ba naclucuntutic ti vits Olivatic jtuctutic no'ox xchi'uc ti Jesuse. Hech laj jac'betutic ti Jesuse: ―Albun ca'itutic c'usi ora hech chjinat ti temploe. ¿C'usi señail ti jq'ueltutic c'alal chatal? ¿C'usi señail ti jq'ueltutic yu'un ti jna'tutic ti ja' ti yorail ti slajebal c'ac'ale? ―xcututic. 


text:
Yu'un ep chtalic chalic “ho'on jcoltavanejun”, xchiic. Ep ti much'utic chlaj ti lo'lael yu'un ti hech chalique. 


text:
Ti yan c'ac'al chava'ibeic sc'opilal ti oy ep muc'ta pleito li' ti balumile. Chava'ibeic sc'opilal uc ti chlic yan muc'ta pleito. Mu me xaxi'ic. Persa scotol hech chc'ot ti pasel. Mu to ja'uc slajebal c'ac'al. 


text:
Ti crixchanoetic ti jun balumile ja' tscontrain ti yan crixchanoetic ti yan balumile. Ti ajvaliletique tscontrain sbaic. Chtal vi'nal, chtal ep chamel. Buc no'ox chnic ti balumile. 


text:
<pb/>’Cha'ac'atic entrecal ti sc'obic yu'un chayilbajinoxuc yu'un chasmiloxuc. Ep crixchanoetic chayilintaoxuc ho'on ti jventa. 


text:
Yu'un i'epaj xa ti mulile ep ti much'utic tspec'tsaj yo'ntonique. Hech yu'un mu xa c'uxuc ti yo'ntonic ti Diose. 


text:
Ta me xich' cholel ti sjoylejal balumil ti lequil ach' c'ope, ja' ti c'u che'el tspasvan ti mantal ti Diose yu'un ac'o ya'yic scotol crixchanoetic. Patil tsta yorail ti slajebal c'ac'ale ―xiyutuntutic ti Jesuse. 


text:
A'ibeic me sjam ti c'usi chajts'ibaboxuc li'to. Hech laj yalbuntutic uc ti Jesuse: ―C'alal chaq'uelic ti ixtambil ti jyalel ti temploe hech chaj c'u che'el laj yal ti Daniele, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose ti vo'one, anil me batanic ti vits ho'oxuc ti li'oyoxuc li' ti Judeae. 


text:
Ti much'utic muem ti yamaq'uil sjol sna, c'alal chyal tal, mu xa me c'usi chba stam loq'uel ti c'usi oy yu'un te ti yut sna. 


text:
C'ambeic vocol ti Diose ti ma'uc ti yorail sic, ti ma'uc ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontic ti c'alal chajatavique. 


text:
Melel ti ep ti vocol chtale. Mu'yuc bu hech yan vocol c'alal ilic ti balumile asta ti ora to. Mu'yuc bu hech yan vocol chtal yan vuelta. 


text:
Ti manchuc tscomejes ti yorail vocole ti Diose, mu'yuc much'u chcol ti hechuque. Ja' ti sventa scotol ti much'utic t'ujbilic yu'une hech yu'un ti Diose tscomejes ti yorail vocole. 


text:
<pb/>’Hech yu'un mi oy much'u chayalbot: “Q'uelo avil, ja' Cristo li'to”, mi xayutote, “ja' Cristo lume”, mi xayutote, mu me xach'unic. 


text:
Melel ti chtalic nopbilal cristoetic xchi'uc nopbilal j'alc'opetic. Chaq'uic ti q'uelel muc'ta señailetic. Hech tslo'laic scotol ti crixchanoetique. Taca hu'uc yu'unique, tsc'an tslo'laic uc ti much'utic t'ujbilic yu'un ti Diose. 


text:
Hech yu'un mi oy much'u chayalboxuc jc'opilal: “Te oy ti xocol balumil”, mi xayutote, mu me xaloq'uic batel yu'un chba aq'uelic. “Te oy ti yut na”, mi xayutote, mu me xach'unic. 


text:
Yu'un hech chaj c'u che'el ti ora no'ox chleblej ti tselove chquiltic jcotoltic ti chlic ti sloq'ueb c'ac'al chleblej batel c'alal ti smaleb c'ac'al, ja' no'ox hechun ti ho'one ti ora no'ox chital chavilic acotolic, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
Hech chaj c'u che'el ti ora no'ox sna' bu oy ánima ti tanjole, ja' no'ox hech chc'ot ti pasel ti ora no'ox chavilic nital xa ti ho'one. Ja' sc'opilal ti c'u che'el chtal ti Cajvaltique, ho'ucutic ti co'ol crixchanoucutic xchi'uque (Mr. 13:24‑37; Lc. 21:25‑33; 17:26‑30, 34‑36) 


text:
<pb/>’C'alal mi i'ech' xa ti yorail ti vocole, ch-ic'ub ti c'ac'ale. Mu xa xac' squeval uc ti ue. Chp'aj yal tal ti c'analetique. Chnic scotol ti c'utic te oy ti vinajele. 


text:
Scotol crixchanoetic chilic oy señail te ti vinajel c'alal tsta yorail ti chitale, ho'on ti co'ol crixchanoucutique. Hech yu'un scotol crixchanoetic ch-oq'uic, ti jalajuntos crixchanoetic li' ti balumile. Tsq'uelic ti chiyal tal ti vinajel xchi'uc toc ho'on ti co'ol crixchanoucutique. Chvinaj ti jelaven jp'ijile, ti lum lec ti jquevale. 


text:
Tsots ch-oc' corneta. Ja' ti jtac yal tal ti ch'ul abatetic cu'une. Chtal stsobic scotol ti much'utic t'ujbilic cu'une, ti buc no'ox oyic ti sjoylejal balumile. 


text:
<pb/>’Nopic me c'u x'elan ti chjel ti igote'e li' ti jlumaltiqui. C'alal ch-ach'ub ti sc'obe, chloc' yanal. Ti c'alal chaq'uel ti yanale, chana'ic ti po'ot xa tsta yorail ho' li'i. 


text:
Hech ono'ox uc c'alal chaq'uelic ti chc'ot ti pasel scotol ti vocol ti laj calboxuque, chana'ic ti po'ot xa tsta yorail chital ho'on ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, oy mu to chachamic ja'to mi ic'ot xa ti pasel scotol ti vocol ti laj xa calboxuque. 


text:
<pb/>’Mi junuc mu'yuc much'u sna' c'usi ora, c'usi c'ac'alil ti chc'ot ti pasele. Mu sna'ic uc ti ch'ul abatetique ti te oyic ti vinajele. Mu jna' uc ho'on ti Nich'onilune. Stuc no'ox sna'oj ti Jtote. 


text:
<pb/>’Hech chaj c'u che'el laj spasic ti crixchanoetique c'alal li'oy ti balumile ti Noee, ja' no'ox hech tspasic uc c'alal po'ot xa tsta yorail chital ho'on ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
C'alal mu to xtal ti nojelal ho'e, yac'oj sba chve'ic, yac'oj sba chnupunic, yac'oj sba chaq'uic ti nupunel stsebic. Ja'to c'alal laj sta yorail i'och ti barco ti Noee, ja'to ipajic. 


text:
Ja'to c'alal ital ti nojelal ho'e, ja'to laj sna'ic. Scotolic itup'ic. Ja' no'ox hech uc ja'to mi nitale, ho'oni ti co'ol crixchanoucutique, ja'to chlic sna'ic. 


text:
Na'ic me, ti lajuc sna' ti yajval nae ti c'usi ora chtal ti j'eleq'ue, muc xvay ti hechuque. Hech muc xbat ti elc'anel ti c'utic te oy ti sna ti hechuque. 


text:
Hech yu'un ti ho'oxuc uque, p'ijanic me. Chapalucoxuc me yu'un mu xana'ic c'usi ora chital ho'on ti co'ol crixchanoucutique. Mu me ja'uc mu xamalaun c'alal chital. Ja' sc'opilal ti lequil abate ti malabil yu'un ti yajvale (Lc. 12:41‑48) 


text:
<pb/>’Ti much'u lequil abate jun no'ox yo'nton ch-abtej ti stojol ti yajvale. Yu'un oy sp'ijil yo'nton ch-ac'bat yabtel yu'un tsmac'lin scotol ti much'utic oyic ti stojol ti yajvale. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, yu'un ti hech tspase ch-ac'bat sventain scotol ti c'utic oy yu'un ti yajvale. 


text:
Hech chlic yilbajin ti much'utic i'ac'bat sventaine, chlic xchi'in ti ve'el ti much'utic lec chil sbaic xchi'uque. Co'ol chyacubic xchi'uc. 


text:
Hech yu'un c'alal mi ital ti yajvale, tsots castigo chich' ti jyalel. Ja' chba xchi'in ti much'utic jlo'lavanejetique. Te chc'ot yoc'ta sba o. Te xjep'et ye o ―xchi ti Jesuse.<pb/>


text:
Hech laj yalbuntutic uc ti Jesuse: ―Chacalbeic ti c'utic x'elan tspasvan ti mantal ti Diose mi laj sta yorail ti chitale. Hech yu'un chacalbe hech chaj c'u che'el lajunvo' tsebetic ti laj yich'ic batel sc'oq'uic yu'un ba snupic ti be ti jnupunele. 


text:
Ti tsebetique ti mu'yuc sp'ijil yo'ntonique c'alal laj yich'ic batel ti sc'oq'uique, muc xich'ic batel yan yaceiteic uc. 


text:
Ti tsebetic ti oy sp'ijil yo'ntonique, c'alal laj yich'ic batel ti sc'oq'uique, laj yich'ic batel uc yan yaceiteic ti slimetaic. 


text:
Ti o'lol ac'ubal oy much'u i'avan: “La' me, q'uelo avil, chtal xa ti jnupunele. La'ic me, ba nupic tal”, xchi. 


text:
Ti tsebetic ti mu'yuc sp'ijil yo'ntonique, hech laj yalbeic ti tsebetic ti oy sp'ijil yo'ntonique: “Ac'buntutic jutuc avaceite yu'un ta xa xtup' ti jc'oc'tutique”, xchiic. 


text:
Hech itac'avic ti tsebetic ti oy sp'ijil yo'ntonique: “Mu xu' yu'un repenta mu tauc yutsil cu'untic jcotoltic. Ja' lec batanic ti sna ti much'u chchone, ba mano talel c'u yepal chtun avu'unic ho'oxuque”, xchiic. 


text:
C'alal ba smanic tal ti yaceitee, ja' yorail ital ti jnupunele. Ti tsebetic ti chapajtique, laj xchi'inic ochel ti bu tspasic ti q'uin yu'un chnupunique. Hech yu'un laj smaquic ti ti'nae. 


text:
<pb/>’Hech yu'un q'ueleluc me asatic yu'un mu xana'ic c'usi c'ac'alil chital ho'oni ti co'ol crixchanoucutique. Mu xana'ic uc mi chital ti sob ic'luman, mi chital ti mal c'ac'al, mi chital ti ac'ubal ―xiyutuntutic ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti tsc'an ti jun co'ntontic chij'abtej yu'un ti Cajvaltique 


text:
<pb/>Hech laj yalbuntutic uc ti Jesuse: ―Chacalbeic ti c'utic x'elan tspasvan ti mantal ti Diose. Hech yu'un chacalbe hech chaj c'u che'el jun vinic ti nom chbate. C'alal mu to chloc' batel laj yic' tal ti abatetic yu'une. Laj yac'be sventainic comel ti staq'uine. 


text:
<pb/>’Ti june laj yac'be sesenta ti mil ti staq'uine. Ti june laj yac'be veinticinco mil ti staq'uine. Ti june laj yac'be lajchamil ti staq'uine. Ti much'u ep sp'ijil ti yo'ntone, ja' ep i'ac'bat. Ti much'u mu epuc sp'ijil ti yo'ntone, ja' mu epuc i'ac'bat. C'alal laj xa yac'be comel ti oxvo'ique, patil nom ibat ti vinique. 


text:
<pb/>’C'alal i'ech' ep c'ac'al, hech yu'un isut tal ti yajval ti abatetique. Laj yic' tal ti stojol yu'un tsjac'be c'usi laj yutic ti staq'uine ti laj yac'bee. 


text:
Jbael ital ti much'u i'ac'bat ti sesenta mile. Laj yich'be tal uc ti sesenta mil ti ijolin yu'une. Hech hul yalbe: “Cajval, ilo ti sesenta mil ataq'uin ti laj avac'bune xchi'uc ti sesenta mil ti ijolin cu'une”, xchi hulel ti stojol. 


text:
Hech i'albat yu'un ti yajvale: “Lec oy, chquich'. Ho'ot lequil abatot cu'un. Jun avo'nton ti jtojol. Yu'un lec laj achabibun ti jutuc ti laj cac'bot aventaine, ep ox chacac'bot aventain ti ora to. La' me li' ti jtojoli yu'un nichim no'ox avo'nton sbatel osil”, x'utat yu'un ti yajvale. 


text:
Ital uc ti much'u ti i'ac'bat ti veinticinco mile. Hech hul yalbe ti yajvale: “Cajval, laj avac'bun veinticinco mil ataq'uin. Ilo xchi'uc ti veinticinco mil ti ijolin cu'une”, xchi. 


text:
Hech i'albat yu'un ti yajvale: “Lec oy, chquich'. Ho'ot lequil abatot cu'un. Jun avo'nton ti jtojol. Yu'un lec laj achabibun ti jutuc laj cac'bot aventaine, ep ox chacac'bot aventain ti ora to. La' me li' ti jtojoli yu'un nichim no'ox avo'nton sbatel osil”, x'utat yu'un ti yajvale. 


text:
Ital uc ti much'u i'ac'bat ti lajchamile. Hech hul yalbe ti yajvale: “Cajval, laj jna' ti c'oc' vinicote. Ho'ot hech chaj c'u che'el ti much'u tsc'aj ti bu mu sts'une, tstsob uc ti bu mu xic'ae. 


text:
Hech yu'un nixi' mi chch'ay cu'un. Hech yu'un ba jmuc ti lum ti ataq'uine. Ilo ti c'u yepal laj avac'bune yu'un ja' avu'un”, xchi. 


text:
Hech i'albat yu'un ti yajvale: “Chopol avo'nton. Ho'ot ch'ajil abatot. Chacuy ti ho'on chquich' ti bu mu ho'ucun laj jts'un, ti chquich' ti bu mu ho'ucun laj quic'a. 


text:
Hech yu'un ja' lec ti lajuc avac'be ti sc'ob ti much'u chjolin yu'un ti jtaq'uine. Hech c'alal nital, laj xa quich' sutel xchi'uc ti sjole ti hechuque”, xut. 


text:
Hech yu'un ti yajval ti taq'uine, hech laj yalbe ti yan yabate: “Pojbo ti lajchamile, ac'bo ti much'u laj yich' tal ti ciento veinte mile”, xut. 


text:
Yu'un scotol ti much'u i'abtej xchi'uc ti c'u yepal i'ac'bate, ti Diose chac'be más asta oy yu'un scotol. Ti much'u mu sc'an ch-abtej xchi'uc ti c'u yepal i'ac'bate, ja' chpojbat ti c'u yepal i'ac'bat ono'oxe. 


text:
Ti abate ti mu sc'an x'abtej cu'une, teno loq'uel ti fuera te ti ic' osil. Te chc'o yoc'ta sba o. Te xjep'et ye o ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti chal ti Cajvaltique bu chbat ti scarneroe xchi'uc ti chivoe 


text:
<pb/>Hech laj yalbuntutic uc ti Jesuse: ―C'alal chital xchi'uc ti jquevale, ho'on ti co'ol crixchanoucutique, jchi'inoj talel scotol ti ch'ul abatetique, chul naclucun ti bu ti jmuc'ta naclebe yo' bu chispasucun ti muc' scotol crixchanoetic. 


text:
Chquic' tal ti jtojol scotol ti jalajuntos ti crixchanoetique. C'alal te stsoboj sbaic ti jtojol, chlic jch'ac hech chaj c'u che'el ti much'u jpaxtol chch'ac ti scarneroe xchi'uc ti xchivoe. 


text:
Ho'on ti ajvalilune hech chcalbe ti much'utic te oyic ti jbats'ic'obe: “La'ic me, avich'ojic bendición yu'un ti Jtote. Ochanic ti pasmantal yu'un vo'one c'alal ilic ti balumile hech chapambil ac'opilal ti chapasique. 


text:
Yu'un c'alal nivi'naj, laj amac'linun. C'alal itaquij co'nton, laj avac'bun ho' chcuch'. C'alal nom nital, laj avic'un ochel ti ana. 


text:
C'alal t'analun, laj avac'bun jc'u' jpoc'. C'alal jchamelun, tal aq'uelun. C'alal tiq'uilun ti chuquel, tal ac'oponun”, chcut. 


text:
Hech chtac'av ti much'utic toj yo'ntonique: “Cajval, ¿c'usi ora laj quiltutic ti navi'naje ti laj jmac'linotutic ti chavale? ¿C'usi ora laj quiltutic ti itaquij avo'ntone ti laj cac'bot ho' laj avuch' ti chavale? 


text:
¿C'usi ora laj quiltutic ti nom natale ti laj quic'ot ochel ti jnatutic ti chavale? ¿C'usi ora laj quiltutic ti t'analote ti laj cac'bot ac'u' apoc' ti chavale? 


text:
¿C'usi ora laj quiltutic ti jchamelote, ti tiq'uilot ti chuquele, ti tal jc'oponot ti chavale?” xchiic hech chalic. 


text:
Chitac'av ho'oni ti Ajvalilune, hech chcalbe: “Melel ti c'usi chacalbeique, yu'un hech laj ac'uxubinic jun quermano ti mu tsotsuc yabtel yich'oje, ho'on me laj ac'uxubinun obi”, chcut. 


text:
<pb/>’Ho'on ti Ajvalilune hech chcalbe ti much'utic te oyic ti jts'ete: “Loc'anic ti jtojol yu'un chopol avo'ntonic. Batanic ti yo' bu oy c'oc' sbatel osil. Ti c'oq'ue ja' chapambil cu'un yu'un te ch-och batel ti totil pucuje xchi'uc ti xchi'iltaque. 


text:
C'alal nom talemun, muc xavic'un ochel ti ana. C'alal t'analun, muc xavac'bun jc'u' jpoc'. C'alal jchamelun, c'alal tiq'uilun ti chuquel, muc xtal ac'oponun”, chcut. 


text:
Hech chtac'avic: “Cajval, ¿c'usi ora laj quiltutic ti navi'naje, ti itaquij avo'ntone, ti nom natale, ti t'analote, ti jchamelote, ti tiq'uilot ti chuquele ti muc xajc'uxubinotutic ti chavale?” xchiic hech chalic. 


text:
Hech chcalbe: “Melel ti c'usi chacalbeique, yu'un muc xac'uxubinic mi junuc ti much'utic mu tsotsuc yabtel yich'oj ti chcale, ho'on muc xac'uxubinun obi”, chcut. 


text:
Hech chba yich'ic castigo sbatel osil. Ti much'utic toj yo'ntonique ja' chcuxiic sbatel osil ―xiyutuntutic ti Jesuse.<pb/>


text:
C'alal laj yo'nton hech laj yalbuntutic scotol ti sc'opilale ti Jesuse, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique, patil hech laj yalbuntutic uc: 


text:
<pb/>―Chana'ic ti chib xa no'ox c'ac'al tsc'an tsta yorail q'uin Pascua. Hech yu'un ti mero q'uin chi'ac'at entrecal ho'on ti co'ol crixchanoucutique yu'un hech chismilucun ti cruz ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Ti totil paleetique xchi'uc ti yan jchi'iltic ti ichanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti moletic cu'untique, ho'ucutic ti judioucutique, laj stsob sbaic ti yamaq'uil sna ti mero totil palee. Ja' Caifás sbi ti totil palee. 


text:
Hech laj yalbe sbaic: ―Ja' lec mi mu jpastic ti mero q'uin. Ja'to mi i'ech' ti q'uine naca me licuc c'op yu'un ti crixchanoetique ―xut sbaic. Ja' sc'opilal ti imalbat perfume ti sjol ti Jesuse te ti Betania (Mr. 14:3‑9; Jn. 12:1‑8) 


text:
<pb/>Nibatutic ti Betania xchi'uc ti Jesuse. Te ni'ochtutic ti sna ti Simone, ja' ti Simón ti yich'oj c'a'el chamel ono'oxe ti icoltaat yu'un ti Jesuse. 


text:
Te ital jun ants, ja' jchi'iltic. Yich'oj tal sjarro pasbil ti alabastroton. Nojem ti perfume ti sjarroe. Toyol stojol ti perfumee. Laj smalbe ti sjol ti Jesuse c'alal te nacal ti mesa. 


text:
C'alal laj quiltutic, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique, ni'ilintutic. Hech laj caltutic: ―¿C'u yu'un chac' ch'ayuc avi to? 


text:
Ti lajuc xchone, ep stojol iloc' ti hechuque. Ja' lec ti lajuc yac'be ti taq'uine ti me'onetique ―xichitutic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj sna' ti c'usi laj jnoptutique hech yu'un hech laj yalbuntutic: ―¿C'u yu'un chavac'be yich' mul avi ants li'to? Lec ti c'usi laj xa spasbune. 


text:
Melel ti c'usi chacalbeique, ti scotol balumil buc no'ox chich' cholel ti lequil ach' c'op avi to, chcholbat sc'opilal uc ti hech laj xa spasbun ti antse. Hech ch-a'ibat sc'opilal o ―xiyutuntutic ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti Judase ti laj spas trato ti chac' entrecal ti Jesuse (Mr. 14:10‑11; Lc. 22:3‑6) 


text:
Hech laj sjac'be: ―¿Jayib chavac'bun mi chacac'be entrecal ti Jesuse? ―xchi. I'ac'bat lajuneb xcha'vinic peso bats'i taq'uin. 


text:
Hech yu'un ti Judase ti ora no'ox lic snopilan ti yo'nton ti c'usi ora xu' chac' entrecal ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti primero vuelta ti ive'ic ti smesa ti Cajvaltique (Mr. 14:12‑25; Lc. 22:7‑23; Jn. 13:21‑30; 1 Cor. 11:23‑26) 


text:
<pb/>Ti sba c'ac'alil q'uin c'alal ti jve'tic caxlan vaj ti mu pumesbiluc xch'ute, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique ba jac'betutic ti Jesuse: ―¿Bu chac'an chajmeltsambe ti ch'iom carnero chati' sventa q'uin Pascua? ―xcututic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Batanic ti Jerusalén. Te chc'ot ac'oponic ti jun quermanotique. Hech chavalbe: “Po'ot xa chc'ot la yorail chcham ti Maestro cu'untique. Chtal la ve'ucuntutic ti ana xchi'uc ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique, yu'un ti jpastutic q'uin pascua”, xavutic c'otel ―xiyutuntutic ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique laj jpastutic hech chaj c'u che'el laj yalbuntutic mantal ti Jesuse. Laj jmeltsantutic scotol ti c'utic chtun cu'untutic ti q'uine. 


text:
<pb/>Ja'to no'ox i'ic'ub osil c'alal tal naclucuntutic te ti mesa xchi'uc ti Jesuse, ho'ontutic ti lajchavo'untutique. 


text:
C'alal nive'tutic, hech laj yalbuntutic ti Jesuse: ―Melel ti c'usi chacalbeique, oy jun ti li' jchi'inojtique, ja' chiyac'un entrecal ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Jcotoltutic laj quich'tutic mul. Hech yu'un lic calbetutic jujun ti Jesuse: ―Mu ho'ucun, Cajval ―xichitutic liquel jujununtutic. 


text:
Ho'on ti co'ol crixchanoucutique chicham hech chaj c'u che'el ts'ibabil comel jc'opilal ti sun ti Diose. Uts sba ti much'u chiyac'un entrecale ho'on ti co'ol crixchanoucutique. Ja' lec ti ma anuque ti vinique ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti much'u laj yac' entrecal ti Jesuse, ja' ti Judase. Ja' laj sjac'be ti Jesuse: ―¿Mi ho'on jc'opilal ti hech chavale, Maestro? ―xchi ti Judase. Hech itac'av ti Jesuse: ―Ho'ot ac'opilal ―xchi. 


text:
<pb/>C'alal lic ve'ucuntutic, ti Jesuse laj stam jun caxlan vaj, laj yalbe vocol ti Diose, laj xet' ti caxlan vaje, laj yac'buntutic, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique. Hech laj yalbuntutic: ―Ilo, ve'anic. Ja' jbec'tal li'to ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Patil laj stsac jun vasyo. Te tiq'uil ya'lel sat uvate'. Laj yalbe vocol ti Diose, laj yac'buntutic. Hech laj yalbuntutic: ―Uch'anic acotolic. 


text:
Ja' jch'ich'el li'to. Chcac' jba ti milel, chloc' ti jch'ich'ele. Ti jch'ich'ele ja' señail ti mu xch'ay ti ach' c'op ti yaloj ti Jtote ti c'u che'el chacolique. Yu'un jtuc chcac' jba ti milel hech chch'ay smul scotol crixchanoetic. 


text:
Chacalbeic, ja'to mi laj sta yorail laj jtsob jbatic jcotoltic yo' bu tspas mantal ti Jtotic Diose, ja'to chcuch'be xq'uexol ti ya'lel sat uvate'e avi to ho'oni ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti hech laj yalbe ti Pedroe: Chamucun ti avo'nton, xut (Mr. 14:26‑31; Lc. 22:31‑34; Jn. 13:36‑38) 


text:
<pb/>C'alal laj co'ntontutic niq'uejintutic yu'un ti Diose, niloc'tutic batel xchi'uc ti Jesuse. Nibatutic ti vits Olivatic. 


text:
Ti Jesuse hech laj yalbuntutic: ―Ti ora to ti ac'ubaltic acotolic chchibaj avo'ntonic ti jtojol. Yu'un hech ts'ibabil comel ti sc'op ti Diose: “Chcac' ti milel ti jpaxtole, hech chpuc batel ti scarneroe”, ti xchi ti Diose. 


text:
Pero c'alal chicha'cusesat loq'uel ti ch'en, ho'on chibaej batel avu'unic te ti Galilea ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Ti Pedroe hech laj yalbe: ―Manchuc mi chchibaj yo'nton ti atojol ti yantique, mu xchibaj co'nton ho'oni ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Melel ti c'usi chacalbee, ja' avi ac'ubal to c'alal tsta yorail ch-oc' quelem, laj xa amucun ti avo'nton oxib vuelta ―xchi. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Pedroe: ―Manchuc mi co'ol chismilucutic, muc chajmuc ti co'nton ―xchi. Hech laj calbetutic uc jcotoltutic, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique. Ja' sc'opilal ti ba sc'opon Dios ti Getsemaní ti Jesuse (Mr. 14:32‑42; Lc. 22:39‑46) 


text:
<pb/>Nic'otutic xchi'uc ti Jesuse te ti balumil, Getsemaní sbi. Ti Jesuse hech laj yalbuntutic: ―Comanic li'to, chba jc'opon Dios li' no'oxi ―xiyutuntutic. 


text:
<pb/>Laj yic' batel ti Pedroe xchi'uc ti cha'vo' xnich'nab ti Zebedeoe. Laj yich' mul ti Jesuse. Lic yich' vocol. 


text:
Hech laj yalbe: ―Ep chquich' mul. Ta xa xicham chca'i ―xchi―. Comanic li'to. Mu me xavayic, c'oponic Dios hech chaj c'u che'el ho'on ―xut. 


text:
<pb/>Ja' ijelav batel jutuc stuc ti Jesuse. Laj spatan sba ti lum. Hech laj sc'opon Dios: ―Tote, taca stac'uque, q'uejbun batel ti vocol li'to. Mu me jpas c'usi tsc'an co'nton. Ja' ac'o jpas ti c'usi sc'an ti avo'nton atuque ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Isut talel yo' bu oyic ti oxvo'ique ti jchi'iltaque. Vayajtic c'ot staic. Ti Jesuse hech laj yalbe ti Pedroe: ―¿Mi mu xu' chavic' asatic junuc ora, mi mu xu' chac'opon Dios hech chaj c'u che'el ho'on? 


text:
Mu me xavayic, c'oponic Dios, hech mu xasujat ti mulil. Ti avo'ntone oy yip. Ti abec'tale mu'yuc yip ―x'utatic yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>Icha'bat nixtoc ti Jesuse. Ja' xchibal xa vuelta. Ba sc'opon Dios nixtoc ti Jesuse: ―Tote, mi mu stac' ti chaq'uejbun ti vocol ti chquich'e, ac'o jpas ti c'usi tsc'an ti avo'ntone ―xchi. 


text:
<pb/>Icha'sut talel ti Jesuse. Vayajtic c'ot sta ti oxvo'ic ti jchi'iltac ti abtele yu'un chchamic ti vayel. 


text:
Laj xcha'comes, icha'bat nixtoc. Ba xcha'c'opon nixtoc ti Diose. Ja' yoxibal xa vuelta. Co'ol laj sc'opon ti Diose ti Jesuse. 


text:
Icha'tal nixtoc yo' bu oyic ti oxvo'ic ti jchi'iltaque. Hech laj yalbe: ―¿Mi ta to xavayic? ¿Mi ta to xacux avo'ntonic? Laj xa sta yorail ti chi'ac'at entrecal ti sc'ob jmulaviletic ho'on ti co'ol crixchanoucutique. 


text:
Licanic, batic. Q'uelo avil, chtal xa ti much'u chiyac'un entrecale ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti itsacat ti Jesuse (Mr. 14:43‑50; Lc. 22:47‑53; Jn. 18:2‑11) 


text:
<pb/>C'alal yac'oj sba chc'opoj ti Jesuse, ital ti Judase. Ti Judase ja' jchi'il ti abtel. Ja' lajchavo'untutic xchi'uc, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutic ti Jesuse. Xchi'inoj talel ep crixchanoetic yich'ojic talel yespadaic xchi'uc ste'ic. Ja' tacbil talel yu'un ti totil paleetique xchi'uc ti moletic cu'untique, ho'ucutic ti judioucutique. 


text:
Ti Judase, ja' ti chac' entrecal ti Jesuse, yalojbe xa ti xchi'iltaque: ―Ja' ti much'u ti jbuts'e, ja' me obi. La' tsaquic me ti ora ju'un ―xut. 


text:
<pb/>Ti ora ital ti Judase, ihul ti stojol ti Jesuse. Hech laj yalbe ti Jesuse: ―Nital xa, Maestro ―xchi hulel. Laj sbuts' ju'un. 


text:
Ti Jesuse hech laj sjac'be: ―¿C'usi chasa', quits'in? ―xut. Hech laj stsaquic ti Jesuse, laj yiq'uic batel. 


text:
<pb/>Ho'ontutic te jchi'inojtutic ti Jesuse. Oy jchi'il laj sloq'ues yespada. Laj syajesbe yabat ti totil palee. Laj sbojbe loq'uel jun xchiquin. 


text:
Ti Jesuse hech laj yalbe: ―Tic'o me ti sna ti avespadae yu'un scotol ti much'u stsac yespadae, ti espada ono'ox chcham. 


text:
¿Mi chacuy ti mu xu' cu'un ti jc'opon ti ora ti Jtote, hech chiyac'bun talel ech'em ti oxvinic ti mil ch'ul abatetic yu'un chiscoltaun? 


text:
Ti hechuc ti jpase, mu sts'aqui ti sc'op ti Diose ti chal ti persa hech chc'ot ti pasel ―x'utat yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj sjac'be ti epal crixchanoetic ti italique: ―¿C'u yu'un hech tal atsacucun hech chaj c'u che'el j'elec'? Avich'ojic talel avespadaic, ate'ic. Scotol c'ac'al te nacalun ti atojolic te ti yut templo. Te nichanubtasvan laj ava'yic. ¿C'u yu'un mu teuc laj atsacucun? 


text:
Hech scotol c'otem ti pasel yu'un tsts'aqui ti c'usi ts'ibabil ti sun ti Diose yu'un ti j'alc'opetic yu'un ti Diose ―xchi ti Jesuse. Ho'ontutic ti yajchanc'opuntutique laj jcomestutic stuc ti Jesuse, nijatavtutic batel. Ja' sc'opilal ti te va'al ti Jesuse ti stojol ti much'utic tspasic mantal te ti temploe (Mr. 14:53‑65; Lc. 22:54‑55, 63‑71; Jn. 18:12‑14, 19‑24) 


text:
<pb/>Ti much'u laj stsaquic ti Jesuse laj yiq'uic batel, c'ot sva'anic ti Jesuse te ti stojol ti Caifase, ja' ti mero totil palee. Te stsoboj sbaic ti much'utic ichanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti moletique. 


text:
Ti Pedroe nomtic to xbat. Ic'ot yo' bu yamaq'uil sna ti mero totil palee. Te i'och batel. C'ot xchi'in ti naclej ti abatetic yu'un ti totil palee yu'un tsc'an tsq'uel c'u che'el chchapanat ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti totil paleetique xchi'uc scotol ti much'utic oy yabtelic cu'untique ho'ucutic ti judioucutique, laj sa'ic much'utic tsnopbeic smul ti Jesuse yu'un tsc'an tsmilic. 


text:
Hech laj yalic: ―Hech laj yal avi vinic li'to: “Ho'on xu' ti jin ti templo yu'un ti Diose. Ti oxib no'ox c'ac'al xu' ti jcha'pas nixtoc”, xchi ti vinic li'to ―xchiic. Ja' sc'opilal ti Jesuse. 


text:
<pb/>Laj sva'an sba ti mero totil palee. Hech laj sjac'be ti Jesuse: ―¿C'u yu'un mu xatac'av? ¿Mi melel ti c'usi chal ti viniquetique? ―xut. 


text:
<pb/>Muc xtac'av ti Jesuse. Ti mero totil palee hech laj xcha'jac'be nixtoc ti Jesuse: ―Albun ca'itutic ti stojol ti Diose ti stalel cuxule, ¿mi melel ti ho'ot ti Cristoote ti t'ujbilot yu'un ti Diose? ¿Mi ho'ot snich'onot ti Diose? ―x'utat. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Ho'on ―xchi―. Chacalbeic uc, ti yan c'ac'al chaq'uelucun, ho'on ti co'ol crixchanoucutique, ti te nacalun ti sbats'ic'ob ti Diose, ja' ti jelaven sp'ijile. Chaq'uelic ti chiyal tal ti vinajel xchi'uc toc ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti mero totil palee laj sjat sc'u'. Yu'un ti laj sjat sc'u'e, yu'un tsots smul laj sta ti Jesuse tscuy. Hech laj yalbe ti crixchanoetique: ―Va'i Dios tscuy sba. ¿C'u yu'un ti jc'antic yan rextico? Laj xa ava'yic ti tstoy sba ti stojol ti Diose. 


text:
Hech laj yalic: ―Alo ca'itutic, Cristo, much'u laj smajoti ―xchiic. Ja' sc'opilal ti Pedroe ti laj smuc ti yo'nton ti Jesuse (Mr. 14:66‑72; Lc. 22:56‑62; Jn. 18:15‑18, 25‑27) 


text:
<pb/>Ti Pedroe te nacal ti amac'. Hul c'oponatuc yu'un jun quiara: ―Ho'ot laj achi'in ti Jesuse, ja' ti liquem tal ti Galileae ―x'utat. 


text:
<pb/>Ti Pedroe laj smuc ti yo'nton ti stojol scotolic. Hech itac'av: ―Mu jna' ti c'usi chavale ―xchi. 


text:
<pb/>Iloc' batel ti corredor ti Pedroe. Te i'ilat yu'un yan quiara. Ti quiarae hech laj yalbe ti much'utic te va'ajtique: ―Ja' ti vinic li'to ja' laj xchi'in ti Jesuse, ja' ti liquem tal ti Nazarete ―xchi. Ja' sc'opilal ti Pedroe. 


text:
<pb/>Ti Pedroe laj sva'an ti rextico ti Diose, hech laj xcha'muc yan vuelta ti yo'nton: ―Yiloj ti Diose mu xcojtiquin ti vinic ti chavale ―xchi. 


text:
<pb/>J'oc' to no'ox ital yan. Hech laj yalbeic ti Pedroe: ―Ho'ot achi'inoj abaic xchi'uc yu'un chvinaj ti ac'op bu liquemot tal ―xchiic. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti Pedroe yan vuelta laj sva'an ti rextico ti Diose. Hech laj yal: ―Yiloj ti Diose mu xcojtiquin ti vinic ti chavale ―xchi. Ja' yorail i'oc' quelem. 


text:
Ti Pedroe it'ab ti yo'nton ti c'u che'el i'albat yu'un ti Jesuse: “C'alal tsta yorail ch-oc' quelem, laj xa amucun ti avo'nton oxib vuelta”, ti x'utate. Hech iloc' batel ti Pedroe. Ep laj yoc'ta sba.<pb/>


text:
Ti yoc'omal c'alal isacub xa ti osile, scotol ti totil paleetique xchi'uc scotol ti moletic cu'untique, ho'ucutic ti judioucutique, laj xchapambeic sc'opilal ti Jesuse ti c'u che'el tsmilique. 


text:
Chucul laj yiq'uic batel. Laj yaq'uic entrecal ti stojol ti gobernadore. Ja' Poncio Pilato sbi ti gobernadore. Ja' yanlum vinic. Ja' sc'opilal ti laj smil sba ti Judase 


text:
<pb/>Ti much'u laj yac' entrecal ti Jesuse, ja' ti Judase, c'alal laj yil ti ichapaj sc'opilale, lic sutes yo'nton. Sc'an to sutesbe ti lajuneb xcha'vinic peso bats'i taq'uin ti totil paleetique xchi'uc ti moletique. 


text:
Hech c'ot yalbe: ―Laj jta jmul yu'un laj cac' entrecal ti much'u mu'yuc smule ―xchi c'otel ti Judase. Hech i'albat: ―Mu jventauc ti ho'ontutique. Ja' amul atuc ―x'utat. 


text:
<pb/>Ti Judase laj sten comel ti yut templo ti taq'uine. Iloc' batel. Stuc ba sut' snuc' ti lazo. Te laj smil sba. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti totil paleetique laj stamic ti taq'uine. Hech laj yalbe sbaic: ―Mu xtun mi ti jcaptic xchi'uc smoton Dios avi taq'uin li'to yu'un ja' stojol xch'ich'el sbec'tal jun vinic ―xut sbaic. 


text:
<pb/>Hech yu'un laj xchapanic ti tsmanic jtuch' balumil. Ja' jpasp'in ti yajval ti balumile. Laj smanic sventa campo santo. Ja' te tsmuquic ti much'utic nom chtalique. 


text:
Hech ic'ot ti pasel hech chaj c'u che'el laj yal ti Jeremíase, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose. Hech laj yal: “Chich'ic sutel ti lajuneb xcha'vinic pesoe. Ja' hech stojol ti much'u hech stojol ic'ot yu'un ti jchi'iltique, ho'ucutic ti yelnich'onucutic ti Israele. 


text:
Tsmambeic sbalumil ti jpasp'ine hech chaj c'u che'el laj xa yalbun ti Cajvaltic Diose”, ti xchie. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti i'ich'bat sc'op yu'un ti Pilatoe (Mr. 15:2‑5; Lc. 23:3‑5; Jn. 18:33‑38) 


text:
<pb/>Va'al ti Jesuse ti stojol ti gobernadore. Hech ijac'bat yu'un ti gobernadore: ―¿Mi ho'ot ajvalilot yu'un ti achi'iltaque, ho'oxuc ti judiooxuque? ―xut. Hech itac'av ti Jesuse: ―Ho'on ―xchi. 


text:
<pb/>C'alal isa'bat smul ti Jesuse yu'un ti totil paleetique xchi'uc ti moletique, mu'yuc c'usi laj yal ti Jesuse. 


text:
<pb/>Mi jutuc muc xtac'av ti Jesuse. Hech yu'un ich'ay yo'nton ti gobernadore. Ja' sc'opilal ti ichapambat sc'opilal ti Jesuse yu'un chmilat ti cruz (Mr. 15:6‑20; Lc. 23. 13‑25; Jn. 18:38‑19:16) 


text:
<pb/>Hech stalel o ti yorail q'uin tscolta batel jchuquel ti jujun habil ti gobernadore. Tscolta ti much'u tsc'an ti jchi'iltique. 


text:
Hech yu'un c'alal te stsoboj sbaic ti jchi'iltique, hech ijac'batic yu'un ti Pilatoe: ―¿Much'u junucal chac'anic ti jcolta batel? ¿Mi ja' chac'anic ti jcolta batel ti Barrabase? ¿Mi ja' chac'anic ti jcolta batel ti Jesuse, ja' ti Cristo x'utate, ja' ti t'ujbil yu'un ti Diose? ―xchi. 


text:
<pb/>C'alal te nacal ti gobernadore yo' bu chchapambe sc'opilal yu'un smul ti crixchanoetique, itacbat tal c'op yu'un ti yajnile. Hech i'albat tal: “P'ijan me xchi'uc ti vinic lume, ja' ti toj yo'ntone, yu'un ti jvaich nax ep laj quich' vocol yu'un”, xchi. 


text:
<pb/>Ti totil paleetique xchi'uc ti moletique laj stsob sc'opic xchi'uc ti jchi'iltique ti ja' ac'o sc'ambeic ti Pilatoe ti chcol ti Barrabase, yu'un ac'o milatuc ti Jesuse. 


text:
Ti gobernadore hech laj xcha'jac'be nixtoc: ―¿Much'u junucal chac'anic ti jcolta batel? ―xut. Scotolic hech itac'avic: ―Ja' ac'o coluc ti Barrabase, ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Pilatoe hech laj xcha'jac'be: ―¿C'usi chcutic ti Jesuse, ja' ti ac'bil sbi Cristoe yu'un t'ujbil yu'un ti Diose? ―xchi. Hech itac'avic scotolic: ―¡Milo ti cruz! ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti gobernadore hech laj sjac'be: ―¿C'u yu'un? ¿C'usi smul avu'unic? ―xchi. Más tsots ic'opojic scotolic: ―¡Milo ti cruz! ―xchiic scotolic. 


text:
<pb/>Laj yil ti Pilatoe ti mu xch'umbat ti sc'ope, ti ep ilic c'op yu'unic o. Hech yu'un laj smal ho' spoc sc'ob ti stojol ti jchi'iltique. Hech laj yalbe: ―Mu jmuluc mi chmilat ti vinic li'to ti toj yo'ntone. Ja' aventa atuquic ―xchi. 


text:
<pb/>Hech itac'avic scotolic: ―Ja' jventatutic jcotoltutic xchi'uc col jnich'ontutic ti chmilate ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Pilatoe laj scolta batel ti Barrabase. Ti Jesuse i'ac'at entrecal yu'un chich' acial, yu'un chba milatuc ti cruz. 


text:
<pb/>Ti yajsoldado ti gobernadore laj yiq'uic ochel ti cabildo ti Jesuse. Te laj stsob sbaic tal ti stojol ti Jesuse scotol ti soldadoetique. 


text:
Laj yac'beic pech'bil ch'ix ti sjol. Laj yac'beic jch'ix aj ti sbats'ic'ob. Laj squejan sbaic ti stojol. Hech laj slabanic: ―Ho'ot ajvalilot mati yu'un ti achi'iltaque, ho'oxuc ti judiooxuque ―xchiic. 


text:
C'alal laj yo'nton ti laj slabanique, laj sloq'uesbeic ti tsajal c'u'ile. Laj xcha'lapbeic sc'u' nixtoc. Laj yiq'uic batel, ba smilic ti cruz. Ja' sc'opilal ti ijoc'anat ti cruz ti Jesuse (Mr. 15:21‑32; Lc. 23:26‑43; Jn. 19:17‑27) 


text:
<pb/>C'alal iloq'uic batel, c'ot snup ti be jun jchi'iltic liquem tal ti balumil Cirene sbi. Simón sbi ti vinique. Laj yac'beic sq'uechbe batel scruz ti Jesuse. 


text:
Laj yac'beic yuch' vinagre capbil xchi'uc c'usi lum ch'a. Laj spas proval ti Jesuse, muc sc'an xuch' yu'un smacobil sc'uxul. 


text:
<pb/>Hech yu'un ti soldadoetique laj sjoc'anic ti cruz. Patil laj spasic al chil ti much'u chc'ot ti sventa ti sc'u' spoc' ti Jesuse. Hech ono'ox ic'ot ti pasel ti sc'op ti yaj'alc'op ti Diose. Hech laj yal: “Chch'acbe sbaic jc'u' jpoc'. Tspasic al tsq'uelic ti much'u chc'ot ti stojol ti jc'u'e”, ti xchie. 


text:
Te pac'bil yu'unic ti sjol scruz yo' bu ts'ibabil c'usi smul ti Jesuse. “JA' JESUS LI'TO, JA' TI TOTIL AJVALIL YU'UN TI JUDIOETIQUE”, xchi ts'ibabil ti sjol scruz. 


text:
<pb/>Te laj sjoc'anic uc cha'vo' j'eleq'uetic. Ja' laj xchi'in ti Jesuse, jun ti sbats'ic'ob, jun ti sts'et ti scruz ti Jesuse. Cacal ti o'lol ti scruz ti Jesuse. 


text:
Hech laj yalbeic: ―Ho'ot ti chajin ti temploe, ti chacha'pas ti oxib no'ox c'ac'al chavale, coltao aba quiltic. Mi melel ti snich'onot ti Diose, yalan tal ti cruz che'e ―xchiic. 


text:
<pb/>Co'ol ilabanvanic ti totil paleetique xchi'uc ti much'utic ichanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti moletique. Hech laj yalic: 


text:
<pb/>―Ep ti much'u laj scoltae. Tana mu xu' scolta sba. Mi melel ti ja' ajvalil cu'untic, ho'ucutic ti yelnich'onucutic ti Israele, ac'o yaluc tal ti cruz ti ora to, hech ti jch'untic. 


text:
Xch'unojbe sc'op ti Diose ti scuyoje. Hech yu'un mi c'ux x'a'yate ac'o yich' coltael yu'un ti Diose ti ora to. Yu'un hech yaloj: “Ho'on snich'onun ti Diose”, xchi ―xut sbaic. 


text:
<pb/>Co'ol laj spasic uc ti j'eleq'uetique, ja' ti much'u co'ol ijoc'anatic ti cruz xchi'uc ti Jesuse. Laj slabanic uc. Ja' sc'opilal ti icham ti Jesuse (Mr. 15:33‑41; Lc. 23:44‑49; Jn. 19:28‑30) 


text:
Ti oxib ora mal c'ac'al tsots ic'opoj ti Jesuse: ―Elí, Elí, ¿lama sabactani? ―xchi. Dios cu'un, Dios cu'un, laj xa acomesun, xchi c'alal jelavesbil. 


text:
<pb/>Jun ibat ti anil, ba stam talel esponja. Laj sts'aj ti vinagre ti esponjae, laj slic muel ti te', laj yac'be sts'uts'un ti vinagree ti Jesuse. 


text:
Ti muc'ta poc' te joc'ambil ti yut ti temploe te ti Jerusalene, ja' ti velo sbie, ijat ti o'lol. Ja' ijat yal tal ti cajale. Cha'lic ic'ot. Tsots inic ti balumile, ijav ti ch'enetique. 


text:
Ijam ti pujul ch'enetic yo' bu mucajtic ti ánimaetique. Ep icha'cuxiic ti much'utic oyic ti stojol ti Diose ti vayemic xa ti sbec'talique. 


text:
Muc xloq'uic tal ti ch'en ti ora. Ja'to c'alal icha'cuxi xa loq'uel tal ti ch'en ti Jesuse, ja'to iloq'uic tal ti ch'en uc. I'ochic batel ti yut jteclum. Te ba yac' sbaic ti q'uelel ti stojol ep crixchanoetic. 


text:
<pb/>Ti capitan soldadoe xchi'uc ti yajsoldadoetique ti te chchabiic ti Jesuse, laj ya'yic ti inic ti balumile. Laj yilic c'usi ic'ot ti pasel. Toj xi'el ic'otic. Hech laj yalbe sbaic: ―Melel ti ja' snich'on Dios avi li'to ―xut sbaic. 


text:
<pb/>Te oy ep antsetic uc. Nom va'ajtic te tsq'uelic ti Jesuse c'alal te jipil ti cruze. Ja' ti antsetique ti laj xchi'inic ti Jesuse ti laj smac'linic te ti Galilea. Hech yu'un laj xchi'inic talel ti Judea. 


text:
Te oy uc ti Maríae ja' ti liquem tal ti jteclum Magdalae, xchi'uc ti yan Maríae, ja' ti sme' ti Jacoboe xchi'uc ti Josee. Te oy uc ti sme' ti Jacoboe xchi'uc ti Juane, ja' ti xnich'nab ti Zebedeoe. Ja' sc'opilal ti imucat ti Jesuse (Mr. 15:42‑47; Lc. 23:50‑56; Jn. 19:38‑42) 


text:
<pb/>Mal xa c'ac'al ital jun jchi'iltic. Lum jc'ulej ti vinique. Ja' liquem tal ti jteclum Arimatea sbi. José sbi ti vinique. Ja' xch'unojbe sc'op uc ti Jesuse. 


text:
C'ot sc'opon ti Pilatoe. Laj sc'ambe stacopal ti Jesuse. Ti Pilatoe laj yal mantal ac'o ac'batuc ti stacopale. 


text:
Laj yac' ti yut ach' ch'en yu'un. Jombil ti ton ti ch'ene. Laj sbalch'un talel muc'ta ton, hech laj smac ti ch'ene. Ibat ju'un. 


text:
Te nacajtic icomic nopol sti' ti ch'ene ti Maríae ja' ti liquem tal ti Magdalae xchi'uc ti yan Maríae. Ja' sc'opilal ti i'och ti chabiel ti xch'en ti Jesuse 


text:
<pb/>Ti yoc'omal c'alal i'ech' xa ti sc'ac'alil c'alal yorail ti jchapan jbatic yu'un ti jchabitic ti sábadoe, laj stsob sbaic tal ti stojol ti Pilatoe ti totil paleetique xchi'uc ti fariseoetique. 


text:
Hech laj yalbeic ti Pilatoe: ―Tote, ho'ontutic ti jna'tutic ti hech laj yal ti jlo'lavaneje c'alal cuxul to: “Chicha'cuxi ti yoxibal c'ac'al”, xchi. 


text:
Hech yu'un paso me mantal lec ac'o yich' chabiel ti ch'ene ja'to mi its'aqui ti oxib c'ac'ale naca me tal sloq'uesbeic stacopal ti ac'ubaltic ti yajchanc'opetique, naca me yalbe ti crixchanoetique: “Icha'cuxi loq'uel ti ch'en”, naca me xchiic. Hech más xu' chlo'laatic ti crixchanoetique ―xchiic ti paleetique xchi'uc ti fariseoetique, xut ti Pilatoe. 


text:
<pb/>Ti Pilatoe hech laj yalbe: ―Te oy soldadoetic, iq'uic batel. Xana'ic c'usi chavutic chachabiic lec ―xut. 


text:
<pb/>Hech ba smaquic lec ti ch'ene. Te laj yac'be comel sello ti xocon ton. Te laj yaq'uic comel ti soldadoetique yu'un chchabiic.<pb/>


text:
C'alal ech'em xa ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontic c'alal po'ot xa tsacub ti osile ti sba c'ac'alil ti semanae, ja' ti domingoe, tal sq'uelic ti ch'ene ti Maríae, ja' ti liquem tal ti jteclum Magdalae, xchi'uc ti yan Maríae. 


text:
C'alal mu to chloq'uic tal, tsots inic ti balumile. Iyal tal ti vinajel xch'ul abat ti Cajvaltic Diose. C'ot sbalch'un loq'uel ti tone. Te inaqui ti sba ti tone. 


text:
Xleblej talel ti ch'ul abate hech chaj c'u che'el ti tselove. Lum sac sc'u' yu'un muc xtup' ti squevale. 


text:
Ti ch'ul abate hech laj yalbe ti antsetique: ―Mu me xaxi'ic. Jna' ti ja' chasa'ic ti Jesuse, ja' ti icham ti cruze ―xchi―. 


text:
Mu xa li'uqui yu'un cha'cuxem xa loq'uel ti ch'en hech chaj c'u che'el laj yal ono'oxe ―xchi―. La'ic, la' q'uelo avilic ti bu laj yaq'uic ono'ox ti stacopal ti Cajvaltique. 


text:
Batanic ti ora, ba albeic ti yajchanc'opetique ti icha'cuxi xa loq'uel ti ch'en ―xut―. Ja' chbaej batel avu'unic te ti Galilea. Te chc'ot aq'uelic. Laj xa calboxuc ava'yic ―x'utatic yu'un ti ch'ul abate. 


text:
<pb/>Toj xi'el ic'otic ti antsetique. Iloq'uic ti ora ti ch'en, italic ti anil. Nichim no'ox yo'ntonic talel, tal yalbuntutic ho'ontutic ti yajchanc'opuntutic ti Jesuse ti c'utic laj sq'uelique. 


text:
C'alal yac'oj sba chanavic talel yu'un chtal yalbuntutic, te laj snupic ti be ti Jesuse. ―¿Bu chabatic? ―x'utatic yu'un ti Jesuse. Ti antsetique laj squejan sbaic ti stojol ti Jesuse, lic smeybeic yacan. 


text:
Ti Jesuse hech laj yalbeic: ―Mu me xaxi'ic. Batanic, ba albo ya'yic ti quermanotique ti ac'o batuc te ti Galilea. Te chc'ot sq'uelucun ―x'utatic yu'un ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti c'utic laj yalic ti jchabiejch'enetique 


text:
<pb/>C'alal ibatic ti antsetique, ic'otic xa uc ti jteclum cha'vo' oxvo' ti jchabiejch'enetique. C'ot yalbeic ti totil paleetique scotol ti c'usi ic'ot ti pasele. 


text:
Laj stsob sbaic ti paleetique xchi'uc ti moletique, laj snopic c'usi tspasic. Laj yac'beic ep taq'uin ti soldadoetique. 


text:
Hech laj yalbeic: ―Hech chavalic: “Ital ti ac'ubaltic ti yajchanc'opetique, tal sloq'uesbeic batel sbec'tal c'alal vayaluntutic”, xachiic. 


text:
Mi laj ya'i ti gobernadore hech chaj c'u che'el laj calbote, ho'ontutic chba jlajesbetutic yo'nton avu'unic. Hech mu xasmiloxuc ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti soldadoetique laj yich'ic ti taq'uine. Laj spasic hech chaj c'u che'el i'albatic. Hech ipuc batel sc'opilal. Asta ti ora to hech xch'unojic ti jchi'iltique, ho'ucutic ti judioucutic xchi'uque. Ja' sc'opilal ba cholbun jc'op, xchi comel ti Jesuse (Mr. 16:14‑18; Lc. 24:36‑49; Jn. 20:19‑23) 


text:
<pb/>Nibatutic ti Galilea, ho'ontutic ti yajchanc'opuntutic ti Jesuse. Buluchvo'untutic nibatutic. Nic'otutic ti vits yu'un hech laj yalbuntutic ti Jesuse. 


text:
C'alal c'o jtatutic ti Jesuse, laj jquejan jbatutic ti stojol. Oy cha'vo' oxvo'untutic ti mu jch'untutic ti lec ti ja' ti Jesuse. 


text:
Hech yu'un batanic me, ba cholbo ya'yic jc'op scotol crixchanoetic. Ba sa'bun tal ti much'utic chixch'umbun ti jc'ope. Ac'bo yich'ic ho' ti sventa ti Jtote, xchi'uc ti jventa uc ho'on ti Nich'onilune, xchi'uc ti sventa ti Ch'ul Espíritue hech chvinaj ti ja' cu'un. 


text:
Chanubtaso hech chixch'umbun scotol ti jmantale ti laj xa calboxuc ava'yique. Ti ho'one scotol c'ac'al chajchi'inoxuc c'alal ti slajebal ora ―xiyutuntutic ti Jesuse.<pb/>


text:
<pb/>Hech ono'ox ts'ibabil comel yu'un ti Isaíase, ja' ti j'alc'op yu'un ti Diose ti vo'one:<pb/>A'yo me ava'i, ho'on Diosun, ti jtac batel ti j'alvanej cu'une.<pb/>Ja' chbaej avu'un.<pb/>Ja' chasmeltsambot abe, xchi ti Diose, xut ti Cajvaltique.<pb/> 


text:
Chlic jun jchi'iltic tsots chc'opoj ti xocol balumil.<pb/>Hech chal:<pb/>“Chtal xa ti Cajvaltique, hech yu'un comesic ti c'usi chasbolibtasoxuque”, chlic yut ti xchi'iltaque, xchi ti Isaíase. 


text:
Hech ital ti Juane. Te ti xocol balumil tal yac'be yich'ic ho' ti jchi'iltaque, ho'on ti co'ol judioun xchi'uque. Laj xcholbe ya'yic sc'opilal ti ich'ho'e ti ja' chch'aybat smul ti much'utic tsutes yo'ntonic yu'un ti smulique ti chich'ic ho'e. 


text:
Ba ya'ibeic sc'op ti Juane scotol ti jchi'iltaque ti te nacajtic ti estado Judea, xchi'uc ti te nacajtic ti jteclum Jerusalén. Jamal c'ot yalic ti stojol ti Juane ti c'usi smulic jujun. Hech yu'un i'ac'batic yich'ic ho' yu'un ti Juane te ti uc'um Jordán. 


text:
<pb/>Ti Juane slapoj sc'u' meltsambil ti stsotsil camello. Xchucoj xch'ut ti xincha. Ti sve'ele puru c'ulub xchi'uc ajapom. 


text:
Hech laj xcholbe ya'yic ti jchi'iltaque: ―Oy much'u patil chtal. Ja' tsots yabtel yich'oj. Ho'oni mu tsotsuc cabtel quich'oj. Ma mi sjitumbeluc yaq'uil sempat, mu'yuc c'usi xu' ti jcolta mi jutuc. 


text:
Ho'oni ja' no'ox cabtel chacac'be avich'ic ho'. Ti chcale, ja' chayac'boxuc avich'ic ti Ch'ul Espíritue ―xchi ti Juane. Ja' sc'opilal ti i'ac'bat yich' ho' ti Jesuse (Mt. 3:13‑17; Lc. 3:21‑22) 


text:
<pb/>Hech yorail iloc' batel ti jteclum Nazaret ti Jesuse. Te oy ti estado Galilea ti Nazarete. Ic'ot ti uc'um Jordán ti Jesuse. Te i'ac'bat yich' ho' yu'un ti Juane. 


text:
C'alal iloc' ti yut uc'um ti Jesuse, ti ora ijam ti vinajele laj yil ti Jesuse. Sq'ueloj iyal tal ti sba ti Ch'ul Espíritue. Jun to culajte x'elan ti c'alal iyal tal ti sbae. Te icom. 


text:
Ti Diose ic'opoj te ti vinajel. Hech laj yal: ―Ho'ot Jnich'onot. Lum c'uxot ti co'nton. Nichim no'ox co'nton avu'un ―xchi xc'opoj te ti vinajel. Ja' sc'opilal ti ipasbat proval yo'nton ti Jesuse yu'un ti totil pucuje (Mt. 4:1‑11; Lc. 4:1‑13) 


text:
Oy jti'vanej bolom te oy. Te ihalej cha'vinic c'ac'al ti Jesuse. Te ipasbat proval yo'nton yu'un ti Satanase, ja' ti totil pucuje. Ti ch'ul abatetique ja' tal scoltael ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti lic xchol ti lequil ach' c'ope ti Jesuse (Mt. 4:12‑17; Lc. 4:14‑15) 


text:
<pb/>Ti Juane itic'at ti chuquel. C'alal te tiq'uil ti Juane, ti Jesuse ibat ti Galilea, ba xcholbe ya'yic ti jchi'iltaque ti lequil ach' c'ope ti yaloj ti Diose. 


text:
Hech laj yalbe ti jchi'iltaque: ―Laj xa sta yorail ti chasventaimboxuc avo'ntonic ti Diose. Suteso me avo'ntonic yu'un amulic. Ch'unic me ti lequil ach' c'ope ―xchi. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj yic' chanvo' ti ja' yabtelic tstsaquic choy (Mt. 4:18‑22; Lc. 5:1‑11) 


text:
<pb/>Ti Jesuse ixanav batel ti ti'ti'nab te ti estado Galilea. Hech laj yil ti Simone, ja' ti Pedro yan sbie, xchi'uc ti yits'ine, ja' ti Andrese. Te tstenic ochel slebic ti ho' yu'un tstsaquic choy. Ja' yabtelic o. 


text:
<pb/>Ixanavic batel. Ti Jesuse te laj yil ti Jacoboe xchi'uc ti yits'ine, ja' ti Juane. Ja' xnich'nab ti Zebedeoe. Te tic'ajtic ti barco xchi'uc stot. Yac'oj sba tsmeltsanic slebic. 


text:
Ti Jesuse hech lic yic' ti xcha'va'alique. Hech lic scomesic ti stote. Te tiq'uil icom ti barco xchi'uc ti yaj'abteletique. Ti xcha'va'alique laj xchi'inic batel ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti icoltaat ti jun vinique ti oy pucujetic ti yo'ntone (Lc. 4:31‑37) 


text:
<pb/>Ibatic ti jteclum Capernaum sbi. C'alal ic'ot sc'ac'alil ti jcux co'ntontutic, ti Jesuse i'och ti templo yu'un ti jchi'iltaque xchi'uc ti yajchanc'opetique. Te ichanubtasvan ti Jesuse. 


text:
Ich'ay yo'ntonic ti jchi'iltaque yu'un ti c'usi laj yac' ti chanel ti Jesuse. Yu'un muc xchanubtasvan hech chaj c'u che'el ti jchi'iltaque ti chchanubtasvanic ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Ja' ichanubtasvan hech chaj c'u che'el ti much'u tsots yabtel yich'oje. 


text:
Te oy ti yut templo jun jchi'il ti oy pucujetic ti yo'ntone. Tsots lic c'opojuc ti vinique. Hech laj yalbe ti Jesuse: 


text:
<pb/>―Mu aventauntutic, Jesús, ho'ot liquemot tal ti Nazaret. ¿Mi yu'un tal amiluntutic? Chacojtiquin. Ho'ot Snich'onot ti Diose, ho'ot mu'yuc amul ―xut. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj spajes ti pucujetique. Tsots laj yalbe: ―Anchanic, loc'anic tal ti yo'nton ti vinique ―xut. 


text:
<pb/>Toj tup'el yic' ti vinique c'alal iloc' tal ti yo'nton ti pucujetique. Tsots i'avan ti pucujetique c'alal iloq'uic tal. 


text:
Scotolic ich'ay yo'ntonic. Hech laj sjac'be sbaic: ―¿Much'u li' talem li'to? Ja' ach' avi to yu'un oy sp'ijil xu' yu'un tspas ti mantal ti pucujetique. Ch'umbil smantal yu'unic chavil ―xut sbaic ti jchi'iltaque. 


text:
<pb/>Ti ora ipuc sc'opilal ti hech laj spas ti Jesuse. Ipuc ti scotol jteclumetic te ti sjoylejal ti Capernaume. Ja' sc'opilal ti icol yu'un ti Jesuse ti sme' ti yajnil ti Pedroe (Mt. 8:14‑15; Lc. 4:38‑39) 


text:
<pb/>C'alal iloc' ti templo ti Jesuse, te chbat ti sna ti Simone. Ibat xchi'uc ti Jacoboe xchi'uc ti Juane. Te oy uc Andrés, te oy Simón, yu'un jun snaic xchi'uc ti Simone. 


text:
Ti sme' ti yajnil ti Simone te metsel ti svayeb. Oy sc'ac'al sbec'tal ti antse. Hech lic yalbeic ti Jesuse ti c'u x'elan ti antse. 


text:
Ti Jesuse inopej batel ti yo' bu metsel ti antse, laj stsacbe sc'ob, laj snit liquel, hech inaqui ti antse. Ti ora ilamaj ti sc'ac'ale. Ti ora lic mac'linvanuc ti antse. Ja' sc'opilal ti ep ital jchameletic ti mal c'ac'al (Mt. 8:16‑17; Lc. 4:40‑41) 


text:
<pb/>C'alal imal xa ti c'ac'ale, po'ot xa ch-ic'ub ti osile, i'ic'atic talel ti stojol ti Jesuse scotol ti much'utic tsacbilic ti chamele xchi'uc ti much'utic ochem pucuj ti yo'ntonique. 


text:
Ep ti jchameletique ti italic ti stojol ti Jesuse. Icol yu'un scotol ti Jesuse ti c'uc no'ox chamel cha'yique. Ep italic ti much'utic ochem pucuj ti yo'ntonique. Laj sloq'ues scotol ti pucujetique ti Jesuse. Muc x'ac'at c'opojuc ti pucujetique yu'un ch-ojtiquinvan ti pucujetique ti ja' Snich'on ti Diose. Ja' sc'opilal ti laj xchol sc'op Dios ti estado Galilea ti Jesuse (Lc. 4:42‑44) 


text:
<pb/>Ti yoc'omal ic' to ilic ti Jesuse. Iloc' batel ti jteclum, ibat ti bu mu'yuc crixchanoetic. Te laj sc'opon Dios. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Batic ti yan jteclumetic ti li' nopol no'oxe yu'un chba jcholbe ya'yic uc ti lequil ach' c'ope. Ja' yu'un ti talemun li'to ―xchi. 


text:
<pb/>Hech ba xchol ti lequil ach' c'ope ti scotol jteclumetic yu'un ti estado Galilea ti Jesuse. Laj xcholbe ti yut templo yu'unic. Laj sloq'ues pucujetic uc ti ochemic ti yo'ntonic ti jchi'iltaque. Ja' sc'opilal ti Jesuse ti laj scolta ti vinique ti yich'oj c'a'el chamele (Mt. 8:1‑4; Lc. 5:12‑16) 


text:
<pb/>Oy jun jchi'il yich'oj c'a'el chamel tal sc'opon ti Jesuse. Ep laj yalbe vocol ti Jesuse. Laj squejan sba ti stojol ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Mi chac'ane, xu' chichop avu'un ―xchi. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj xc'uxubin, laj yac' sc'ob laj yac'be ti sjol ti vinique. Hech laj yalbe: ―Hechuc, chopan ―xut. 


text:
<pb/>―Mu me much'u chavalbe ya'i. Batan, ba ac'o aba ti q'uelel ti stojol ti palee. Ac'bo smoton ti Diose hech chaj c'u che'el laj yal ti Moisese. Hech tsna'ic ti jchi'iltique ti nacol xae ―x'utat batel yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech iloc' batel ti vinique. Hech lic xcholbe ya'yic scotolic ti c'u che'el icoltaat yu'un ti Jesuse. Ep laj spuc batel ti lequil abtel tspas ti Jesuse. Hech yu'un ti Jesuse mi ch-och batel ti jun jteclum, mucul ch-och batel. Hech yu'un te ixanav ti bu mu'yuc crixchanoetic. Hech iloc' tal scotol ti crixchanoetic ti jujun jteclum, ba staic ti Jesuse.<pb/>


text:
C'alal i'ech' chib oxib c'ac'al, patil icha'och yan vuelta ti yut Capernaum ti Jesuse. I'a'yat ti Jesuse ti ihul xa ti bu chvay ono'oxe. 


text:
Ti ora laj stsob sbaic tal te ti stojol ti Jesuse ti jchi'iltaque. Inoj ti jyalel ti yut nae xchi'uc ti sti' nae. Mu xa spas bu tsva'an sbaic. Hech yu'un ti Jesuse lic xcholbe ya'yic ti sc'op ti Diose. 


text:
Oy jchi'iltac italic spoyojic talel jun jchamel vinic. Ja' jchi'il uc. Sicuben yacan ti vinique. Chanvo' ti yajvale. 


text:
Mu xu' chjelavic batel ti bu oy ti Jesuse yu'un tsinil ti crixchanoetique. Hech yu'un imuic ti jolna. Pamal ti jolnae. Hech yu'un lic sjomic jutuc ti jolnae ti bu stojol oy ti Jesuse. C'alal ijom yu'unic, laj sliquic yalel xchi'uc spop ti jchamele ti sicuben yacane. 


text:
C'alal laj yil ti Jesuse ti chch'unic ti viniquetique, hech laj yalbe ti jchamele: ―Tote, ch'ayem xa amul ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Te nacajtic cha'vo' oxvo' ti jchi'iltaque ti ichanubtasvan ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique. Hech laj yal ti yo'ntonic: 


text:
“¿C'u yu'un hech chal? ¿Mi yu'un Dios tscuy sba? Mu'yuc much'u yan xu' chixch'aybucutic ti jmultique, ja' no'ox stuc ti Diose”, xchi xc'opojic ti yo'ntonique. 


text:
Ti Jesuse laj sna' ti hech chc'opojic ti yo'ntonique hech yu'un laj sjac'be: ―¿C'u yu'un ti mu lecuc chc'opoj ti avo'ntonique? 


text:
Melel much'uuc no'ox xu' chal ti ch'ayem xa amul, xu' xchi. Much'uuc no'ox xu' chal uc ti lican, q'uecho batel apop, xanavan, xu' xchi. Ja' tsc'an chaq'uel ti much'u hech chc'opoje mi chc'ot ti pasel yu'un hech chaj c'u che'el chal. 


text:
Laj xa cal ti ch'ayem xa smul hech yu'un q'uelo c'usi ti jpas ti ora to yu'un hech chana' ti melel ti ho'on ti jch'ay mulil li' ti balumile, ho'on ti co'ol crixchanoucutique ―xut. Ti Jesuse hech laj yalbe ti jchamele: 


text:
<pb/>Ti ora ilic ti jchamele. Laj sq'uech batel spop, iloc' batel. Hech yu'un laj yilic scotolic. Ich'ay yo'ntonic scotolic. Lic yalbeic vocol ti Diose yu'un lec ti jyalel laj yilic ti hech ic'ot ti pasele. Hech laj yalbe sbaic: ―Mu'yuc bu hech quilojtic ti oy sp'ijil jun crixchano ―xut sbaic. Ja' sc'opilal ti i'ic'at yu'un ti Jesuse ti Mateoe (Mt. 9:9‑13; Lc. 5:27‑32) 


text:
<pb/>Patil icha'bat yan vuelta ti ti'nab ti Jesuse. Ep jchi'iltac laj stsob sbaic tal ti stojol. Hech yu'un lic chanubtasvanuc ti Jesuse. 


text:
Patil c'alal ixanav batel ti Jesuse, laj yil ti Levie, ja' ti snich'on ti Alfeoe. Ja' Mateo sbi ti ac'opic. Te nacal yo' bu tstojic spatanic ti jchi'iltaque. Ja' jtsobpatan ti Levie. Ti Jesuse hech laj yalbe: ―La' chi'inun batel ―xut ti jtsobpatane ja' ti batem yo'nton chlo'lavan ti taq'uine. Hech ilic ti Levie, laj xchi'in batel ti Jesuse. 


text:
<pb/>Patil c'alal te nacal ti yut sna ti Levie ti Jesuse yu'un te chve', te xchi'inoj ti mesa ti Jesuse ep xchi'iltac ti Levie ti co'ol jtsobpatanetic xchi'uque xchi'uc much'utic yan oy smul i'ilatic yu'un ti fariseoetique. Teic uc yu'un tsts'acliic tal ti Jesuse. Tal xchi'inic ti naclej te ti mesa xchi'uc ti Jesuse xchi'uc ti yajchanc'opetique. 


text:
Ti jchi'iltac ti ichanubtasvan ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti fariseoetique c'alal laj yilic ti hech ic'ot ti pasele, hech laj yalbeic ti yajchanc'opetic ti Jesuse: ―¿C'u yu'un chchi'in ti ve'el jtsobpatanetic xchi'uc yan jp'ajmantaletic ti Maestro avu'unique? ―xchiic. 


text:
<pb/>Ti Jesuse laj ya'i ti c'u che'el i'albat ti yajchanc'opetique, hech yu'un laj yalbe ti jchi'iltac ti ichanubtasvan ti smantal ti Diose ti scuyoj sbaique xchi'uc ti fariseoetique: ―Ti much'utic lec oyique, mu yu'unuc tsc'anic jun jpoxtavanej yu'un lec oyic. Ja' no'ox tsc'anic jpoxtavanej ti much'utic jchameletique. Ja' no'ox hech uc ma'uc tal jcolta ti much'utic ti jun yo'nton ti stojol ti Diose. Ja' tal quic' ti jtojol ti much'utic mu junuc yo'nton ti stojol ti Diose yu'un ac'o sutes yo'ntonic ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti ijac'bat ti Jesuse ti c'u yu'un muc xipan sbaic ti yajchanc'opetique (Mt. 9:14‑17; Lc. 5:33‑39) 


text:
<pb/>C'alal yorail yipanoj sbaic ti yajchanc'opetic ti Juane, ja' yorail yipanoj sbaic uc ti yajchanc'opetic ti fariseoetique yu'un co'ol xch'unojic hech chaj c'u che'el laj yipanilan sbaic ti jtatamoltutique. Ital cha'vo oxvo' ti jchi'iltaque, tal sc'oponic ti Jesuse. Hech laj sjac'beic: ―Yipanoj sbaic ti ora to ti yajchanc'opetic ti Juane xchi'uc ti yajchanc'opetic ti fariseoetique. ¿C'u yu'un mu xipan sbaic ti avajchanc'opetique ti ho'ote? ―xchiic. 


text:
<pb/>Hech itac'av ti Jesuse: ―Ti yorail tspasic q'uin ti jnupunele xchi'uc scotol ti yuts yalaltaque, mu lecuc mi chipan sbaic ti yuts yalaltaque ti c'alal te to xchi'inojic ti jnupunele. Mu hechuc sjam. 


text:
Hech yu'un ti mu xipan sbaic ti cajchanc'op ti ora to. Ja'to mi ic'ot yorail chismilucun ti cajcontrae, ja'to chlic yich'ic mul, chlic yipan sbaic ti cajchanc'ope. 


text:
<pb/>Scotol ti much'u chixch'umbun ti jc'ope persa tscomes ti c'u che'el xch'unoj ono'oxe, ja' ti poco c'ope. Persa ja' chch'un scotol ti ach' c'ope. Hech chaj c'u che'el ti much'u tspac'an ti bu lajem ti sc'u'e, mu spac'an ti ach' poc' mi mu chuc'biluque. Yu'un mi mu chuc'biluc ti ach' poq'ue, yu'un ta to smuts. Hech yu'un más ep chjat ti bu pocoe. 


text:
Hech chaj c'u che'el mu'yuc much'u tspul ach' vino ti yac'oj sba chyijube ti bu poco nucul ti spulobil ti vinoe. Mi hech tspase, chjat ti nucule. Lástima chmal scotol ti vinoe. J'ech'el mu xa xtun ti nucule. Ti ach' vinoe ti yac'oj sba chyijube sc'an pulel ti ach' nucule ―xchi ti Jesuse. Ja' sc'opilal ti yajchanc'opetic ti Jesuse ti laj stuch'ic jp'ej cha'p'ej trigo ti sc'ac'alil chcux yo'ntonic (Mt. 12:1‑8; Lc. 6:1‑5) 


text:
<pb/>Ti yan c'ac'al i'ech'ic ti bu ts'umbil trigo ti Jesuse xchi'uc ti yajchanc'opetique. Ja' sc'ac'alil ti jcux co'ntontutic c'alal te i'ech'ic. Ti yajchanc'opetique laj stuch'ic jp'ej cha'p'ej trigo ti c'alal te i'ech'ic. 


text:
Oy cha'vo' oxvo' ti fariseoetique laj yilic, hech lic yalbeic ti Jesuse: ―Q'uelo avil, tsp'ajic mantal ti avajchanc'opetique yu'un ja' sc'ac'alil ti jcux co'ntontic ti ora to ―x'uti ti Jesuse. 


text:
<pb/>Itac'av ti Jesuse, hech laj yalbe: ―Ho'oxuc aq'uelojic xa ti sun ti Diose ti c'usi laj spas ti Davide c'alal itsacat ti vi'nal xchi'uc ti much'utic xchi'inojique. 


text:
Chana'ic ti i'och ti templo yu'un ti Diose c'alal tiq'uil ti totil pale ti Abiatare. Laj sve' ti caxlan vaje te ti ba mesa te ti stojol ti Diose ti Davide. Manchuc mi yaloj ti Diose ti stuquic no'ox tsve'ic ti paleetique, laj sve' ti Davide. Laj yac'be sve' uc ti xchi'iltaque. Mu'yuc smulic yu'un hech laj spasic ―xchi ti Jesuse. 


text:
<pb/>Hech laj yalbe uc: ―Yu'un laj xch'ac ti jun c'ac'al ti Diose, yu'un ja' ti jcux co'ntontic. Mu yu'unuc laj xch'ac ti Diose yu'un chucul chijc'ot yu'un, yu'un mu'yuc c'usi xu' ti jpastic. Mu hechuc. 


text:
Hech yu'un ho'on ti co'ol crixchanoucutique, ho'on jventainoj ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontique. Ho'on chcal ti c'usi stac' pasel ―xchi ti Jesuse.<pb/>


text:
Te oy uc cha'vo' oxvo' ti fariseoetique. Te tsq'uelic mi tscolta ti vinique ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontutic ti Jesuse yu'un tsc'an tsa'beic smul ti Jesuse. 


text:
Ti Jesuse hech laj yalbe ti vinique ti sicuben sc'obe: ―La' va'lan li'to ti o'lol ―x'utat yu'un ti Jesuse. 


text:
<pb/>Ti Jesuse hech laj sjac'be ti fariseoetic ti te va'ajtique: ―Mi ti jch'umbetic smantal ti Diose, ¿c'usi lec ti jpastic ti sc'ac'alil ti jcux co'ntontic? ¿Mi chijc'uxubinvan, mi ja' lec chijcontrainvan? ¿Mi chijcoltavan, mi ja' lec chijmilvan? ¿C'usi chanopic? ―xchi. Mi junuc muc xtac'avic. 


