# verses

text:
Ta̱nga kì matsja‑nò nga jè ini̱ma̱ ch'o‑la̱ xi̱ta̱ nei̱í síkitasòn‑nò; jè xi kàtatsja‑nò nga jye tjín‑nò i̱'nde ján ngajmiì nga jyeé ya̱ tjít'aà 'ín‑nò. Mé kjoa̱‑ne nga jè Jesús kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Na̱'èn‑la̱ i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱‑la̱ (Mateo 11:25‑27; 13:16‑17) 


text:
<pb/>Ti̱jè‑ne hora, Jesús, tsjaá komà‑la̱ xi i̱t'aà ts'e̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá; kitsò: ―Na̱'èn, xi tsi̱ji ngajmiì ko̱ tsi̱ji i̱sò'nde, tsjaà‑lè kjo̱ndaà nga jñà kjoa̱ koi tsibì'ma‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱ ko̱ xi 'ñó tjín‑la̱ kjo̱hítsjeèn nga jñà tsakoò‑la̱ xi ta̱xki̱ ndí xi̱ta̱ i̱ma̱ kjoa̱. Jon, Na̱'èn, nga k'oa̱á s'ín kjòmejèn‑lè. 


text:
<pb/>’Ngats'iì kjoa̱ ts'e̱ kjo̱tíxoma, 'a̱án kisìnga̱tsja‑na Na̱'èn‑na̱. Mìtsà yá xi beèxkon yá‑né xi Ki'ndí‑la̱ ma, ta̱jngoò jè xi Na̱'èn ma; ti̱koa̱á mìtsà yá xi beèxkon yá‑né xi Na̱'èn ma, ta̱jngoò jè xi Ki'ndí‑la̱ beèxkon, ko̱ jè Ki'ndí‑la̱ ko̱kò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi jè mejèn‑la̱ nga skoe̱xkon, yá‑né xi Na̱'èn ma. 


text:
<pb/>Jesús kisìkáfaya'a xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, tà jñà kiìchja̱t'aà xìn‑la̱, kitsò‑la̱: ―Mé tà ndaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi xko̱n nchibeè‑ne koni s'ín titsa̱'yaà jñò. 


text:
K'oa̱á xán‑nò, kjìn xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, ti̱koa̱ kjìn xi̱ta̱xá ítjòn xi kjòmejèn‑la̱ nga skoe̱ jè kjoa̱ xi jñò titsa̱'yaà, ta̱nga mìkiì kijtseè; ti̱koa̱á kjòmejèn‑la̱ nga kji̱'nchré jè xi titsa̱na'yà, ta̱nga mìkiì kiì'nchré. Xi̱ta̱ samaritano xi ndaà xi̱ta̱ 


text:
<pb/>Jngoò xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n ts'e̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés kiìkon Jesús nga mejèn‑la̱ skóna̱cha̱n‑la̱, kitsò: ―Maestro, ¿mé kjo̱ndaà xi s'iaàn nga kíjnakon ini̱ma̱‑na̱ ni̱ta̱ mé na̱chrjein‑ne? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―¿Mé xi tjít'aà jè xo̱jo̱n ts'e̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés? ¿Kó tsò xi bìxke̱jiìn? 


text:
<pb/>Jè xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n kitsò: ―“Ti̱tsjachi Na̱'èn‑ná xi Nainá 'mì‑la̱ nga ko̱ ini̱ma̱‑lè, ko̱ nga'ñó‑lè, ko̱ kjo̱hítsjeèn‑lè; koa̱ ti̱s'ín ti̱tsjachi xi̱ta̱ xingui̱i koni tsà ti̱ yijo tsi̱ji‑ne.” 


text:
<pb/>Jè xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n mejèn‑la̱ nga ndaà si̱ìkíjna yijo‑la̱ 'én xi kiskònangui; ìjngoò k'a kiskònangui‑la̱ Jesús, kitsò: ―¿Yá‑né xi xi̱ta̱ xinguia̱a? 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―Jngoò xi̱ta̱ tífìjen ján ndi̱yá Jerusalén skanda Jericó. Ya̱ i̱ya ndi̱yá tsibíchjoà‑la̱ xi̱ta̱ chijé. Tsafaá'an tsojmì‑la̱ ko̱ nikje‑la̱. 'Ñó kisìki'on. I̱kjoàn ya̱á kisìkájna k'en ya̱ i̱ya ndi̱yá. 


text:
Ti̱jè‑ne ndi̱yá, k'e̱ chi̱ba̱‑la̱ jahajen jngoò no̱'miì, ta̱nga k'e̱ nga kijtseèxkon nga ya̱ kjinaya ndi̱yá xi̱ta̱ xi kitsì'on, tà jahat'aà xìn‑la̱. 


text:
Ti̱k'e̱é‑ne ja jngoò xi̱ta̱ levita [xi i̱ya i̱ngo̱ síxá] k'oa̱á ti̱ kis'iìn k'e̱ nga kijtseèxkon xi̱ta̱ jè nga kjinaya ndi̱yá; ti̱koa̱á tà jahat'aà xìn‑la̱. 


text:
Ta̱nga k'e̱ nga ijchò jngoò xi̱ta̱ Samaria [xi xi̱ta̱ kondra̱‑la̱ xi̱ta̱ judío] nga koa̱ ti̱s'ín tífì ndi̱yá jè, k'e̱ nga kijtseèxkon, kjòhi̱ma̱keè‑né. 


text:
Kiì kasìt'aà chrañà‑la̱. Kisìxkiì‑la̱; kisìkaàjno asìti̱ ko̱ xán ñánda kitiì‑la̱. I̱kjoàn tsibíjtéjiìn; kisìkíjnasòn‑la̱ kohòyo̱‑la̱; kiìko̱ jngoò ni'ya ñánda nga ma nìkjáyaá. Jè kisìkinda̱. 


text:
Xi komà inchijòn k'e̱ nga jye tífì‑ne jè xi̱ta̱ Samaria, tsibíchjí‑la̱ nei‑la̱ ni'ya, kitsjaà‑la̱ to̱n koni tjín chjí‑la̱ chi̱'nda xi jò na̱chrjein; kitsò‑la̱: “Ti̱kinda̱‑ná xi̱ta̱ jè. K'e̱ nga kjoi̱ ìjngoò k'a‑na kíchjiá tsà ìsa̱ tse si̱ìkje.” 


text:
<pb/>Jè xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n kitsò: ―Jè xi xíkjín, jè xi̱ta̱ xi kjòhi̱ma̱keè. Jesús kitsò‑la̱: ―Ngaji̱, k'oa̱á ti̱s'ín t'i̱in. K'e̱ nga jè Jesús tsibìjna ni'ya‑la̱ María ko̱ Marta 


text:
<pb/>Jesús k'e̱ nga tjímaya‑ìsa i̱ya ndi̱yá, ijchò jngoò ndí na̱xa̱ndá jtobá ñánda tíjna ni'ya‑la̱ chjo̱ón xi 'mì Marta. Ya̱á kitsjaà'nde‑la̱ nga tsibìjna. 


text:
Jè Marta tíjna ìjngoò‑ìsa chjo̱ón ndichja xi 'mì María. Jè María tsibìjnat'aà ndso̱ko̱ Jesús nga kiì'nchré‑la̱ 'én xi tíbéno̱jmí. 


text:
Ta̱nga jè Marta, 'ñó tísíkájno xá xi tjín‑la̱. Kiì kasìt'aà‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱: ―Na̱'èn, ¿a mì makájno‑lè nga jè xinguia̱a ta̱jngoò síkíjna‑na nga s'iaàn xá? Ko̱t'ìn‑la̱ kàtasíchját'aà‑na. 


text:
Tà jngoò kjoa̱ xi 'ñó mochjeén. Jè María ndaà tjín xi kòfaájiìn; ni̱yá xi kjoa̱áxìn‑la̱ kjoa̱ jè.<pb/>


text:
Jngoò k'a, Jesús tíjna jngoò i̱'nde ñánda tíchja̱t'aà‑la̱ Nainá; k'e̱ nga jye kiìchja̱t'aà‑la̱, jngoò xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ kitsò‑la̱: ―Na̱'èn, ta̱kóya‑náje̱n kó s'ín ki̱nókjoa̱t'aà‑la̱je̱n Nainá koni s'ín kis'iìn Juan nga tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―K'e̱ nga ki̱nókjoa̱t'aà‑là, k'oa̱á s'ín tixón:<pb/>Na̱'èn xi tijni ngajmiì, kàtayaxkón‑la̱ kjoa̱jeya‑lè nga tsjeè tijni.<pb/>Kàtjanchrobá kjo̱tíxoma‑lè.<pb/>K'oa̱s'ín kàtama i̱ i̱t'aà nangui koni s'ín mejèn‑lè nga ko̱ma, koni s'ín ma ján ngajmiì.<pb/> 


text:
Ti̱jchàat'aà‑náje̱n jé‑na̱je̱n koni s'ín nìjchàat'aà‑la̱je̱n ngats'iì xi̱ta̱ xi ch'o síko̱‑naje̱n.<pb/>Kì kiì biì'ndi yá xi mejèn‑la̱ nga kot'aà‑naje̱n nga ki̱nchátsji jé‑je̱n. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑ìsa‑la̱: ―Jñò, tsà tjín jngoò‑nò amigo, tsà osen ni̱tje̱n onguíchoòn, tsà k'oín‑là: “Amigo, ti̱kìña jàn‑ná i̱nchra̱jín‑lè, 


text:
Tsà jè amigo xi tíjna i̱nga ni'ya, tsà ki̱tso̱: “Kì 'a̱n nìjti‑ná. Jè xotjoa̱ ni'ya jyeé tíchjoàjto. Jñà ndí i̱xti‑na̱ ko̱ 'a̱n jyeé kinìkjáya‑je̱n. Mìkiì ko̱ma kósi̱tje̱en nga tsjaà‑lè tsojmì xi mochjeén‑lè.” 


text:
K'oa̱á xán‑nò, na̱s'ín majìn‑la̱ nga osítje̱n nga amigo tsa̱jòn, tsà 'ñó si̱siì‑là, chaán ko̱sítje̱n. Tsjá yije mé xi mejèn‑nò. 


text:
<pb/>’K'oa̱á xan‑nò: Ti̱jé mé xi mejèn‑nò, jè Nainá tsjá‑nò; ti̱nchátsjioò Nainá, sakó‑nò; ti̱nókjoa̱t'aà‑là Nainá mé xi mejèn‑nò mé‑ne skíx'a̱'nde‑nò koni jngoò xotjoa̱. 


text:
Ngats'iì xi̱ta̱ xi síjé, tjoé‑la̱, jè xi ótsji, sa̱kò‑la̱ ko̱ jè xi chja̱t'aà‑la̱ Nainá, tjáx'a̱'nde‑la̱ koni jngoò xotjoa̱. 


text:
<pb/>’Jñò xi na̱'èn 'mì‑nò, tsà i̱nchra̱jín si̱ìjé‑nò i̱xti‑nò, ¿a nda̱jo̱ó k'oi̱‑là? Majìn. Koa̱ tsà ti̱n si̱ìjé‑nò, ¿a ye̱é k'oi̱‑là? Majìn. 


text:
Jñò, na̱s'ín xi̱ta̱ xi ch'o 'nè, ma‑nò 'biì‑là i̱xti‑nò tsojmì xi ndaà kjoàn; jè Na̱'èn‑nò xi tíjna ngajmiì, ìsa̱á ni̱to̱n si̱ìs'in‑nò nga tsjá‑nò Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ tsà jñò si̱jét'aà‑là. Jngoò ni'ya xi jòya tjín (Mateo 12:22‑30; Marcos 3:20‑27) 


text:
<pb/>Jesús, tíhochrjejiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ jngoò xi̱ta̱ xi mìkiì ma chja̱. Xi̱ta̱ jè, k'e̱ nga jye itjokàjiìn jè ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í, komà kiìchja̱‑ne. Jñà xi̱ta̱ xi nchikotsejèn, tà kjòxkón‑la̱ jè kjoa̱ jè. 


text:
Ta̱nga tjín i'nga xi̱ta̱ xi kitsò: ―Jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ xi̱ta̱ nei̱í xi 'mì Beelzebú, jè tsjá‑la̱ nga'ñó nga k'oa̱s'ín ochrjekàjiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
<pb/>Tjín i'nga xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ skót'aà tsà kixi̱ kjoa̱ nga Nainá kisìkasén Jesús; kisìjé jngoò‑la̱ seña xi jeya tjín xi i̱t'aà ts'e̱ Nainá nchrobá‑ne. 


text:
Jesús, ti̱k'e̱é kijtseèya‑la̱ koni s'ín nchisíkítsjeèn xi̱ta̱ koi, kitsò‑la̱: ―Ngats'iì na̱xa̱ndá xi jòya tjín nga kondra̱ títsa̱jna‑la̱ xíkjín, ti yijo‑la̱á tísíkixòña‑ne; ti̱koa̱á tsà jngoò ni'ya xi̱ta̱ xi jòya tjín nga kondra̱ títsa̱jna‑la̱ xíkjín ti̱koa̱á jngoò k'a tsjohoba xi̱ta̱. 


text:
Tsà ti̱koa̱ jè xi̱ta̱ nei̱í, tsà jòya tís'ín xi ti̱jè‑ne yijo‑la̱. ¿Kós'ín ko̱ma s'e̱‑la̱ nga'ñó nga ko̱tìxoma? Jñò, bixón‑nò nga 'a̱n, ko̱ó nga'ñó‑la̱ Beelzebú ochrjekàjñaà ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í. 


text:
Tsà k'oa̱s'ín tjín kjoa̱, jñà xi̱ta̱ tsa̱jòn, ¿yá xi tsjá‑la̱ nga'ñó k'e̱ nga ochrjekàjiìn nei̱í? Koií kjoa̱‑la̱, ti̱jñà‑ne xi̱ta̱‑nò ke̱èno̱jmí nga mìtsà kixi̱ kjoa̱ nga jè sko̱‑la̱ nei̱í sìkjeén. 


text:
Ta̱nga 'a̱n, k'e̱ nga ochrjekàjñaà ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱, jè Nainá tsjá‑na nga'ñó. Jè kjoa̱ koi tsòyaá‑ne nga Nainá, jyeé i̱ tíhotíxoma i̱ i̱t'aà nangui. 


text:
<pb/>’K'e̱ nga jngoò xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ nga'ñó ko̱ tjín‑la̱ ki̱cha̱, ko̱ ndaà síkinda̱ ni'ya‑la̱, ndaà jncha tsojmì xi tjín‑la̱. 


text:
Ta̱nga tsà kjoi̱í jngoò xi kj'ei̱í xi̱ta̱ xi ìsa̱ tse nga'ñó tjín‑la̱, si̱ìkijne‑la̱, kjoa̱á'an yije ki̱cha̱ xi ma'ñót'aà takòn, i̱kjoàn si̱ìjòya yije tsojmì xi tjín‑la̱; kji̱ko̱‑né. 


text:
<pb/>’Ni̱to̱n yá xi̱ta̱‑ne xi mì 'a̱n fìt'aà‑na, jè‑né xi kondra̱‑na̱; koa̱ ni̱ta̱ yá xi̱ta̱‑ne xi mìkiì síchját'aà‑na nga bíxkóyako̱‑na xi̱ta̱ xi ts'a̱n ko̱ma, jè tísítsjohoba xi̱ta̱. Mé xi mat'in xi̱ta̱ k'e̱ nga f'iì ìjngoò k'a‑ne ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í (Mateo 12:43‑45) 


text:
<pb/>’K'e̱ nga jngoò ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í bitjokàjiìn ini̱ma̱‑la̱ jngoò xi̱ta̱, ya̱á ojmeè i̱'nde ñánda kixì choòn, ótsji'nde nga si̱ìkjáya. K'e̱ nga mìkiì sakó'nde‑la̱, ìjngoò k'a síkítsjeèn, tsò: “Kjín‑la ìjngoò k'a‑na̱ ni'ya‑na̱ ñánda inchrobà‑na.” 


text:
I̱kjoàn fìkjaá nguì itoò xíkjín xi ìsa̱ ch'o s'ín. K'e̱é fahas'en‑jiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ jè; ya̱á bìtsa̱jna. Xi̱ta̱ jè, ìsa̱á 'ñó ch'o bìjna koni s'ín tsibìjna nga sa̱ ítjòn. Yá xi̱ta̱‑ne xi ìsa̱ 'ñó ndaà‑la̱ 


text:
<pb/>Ti̱k'e̱‑né nga tíbéno̱jmí Jesús jñà kjoa̱ koi, kiìchja̱ jngoò chjo̱ón xi ya̱ tíjnajiìn‑la̱ xi̱ta̱ kjìn, 'ñó kiìchja̱, kitsò: ―¡Mé tà ndaà‑la̱ jè chjo̱ón xi kisìkatsejèn‑lè i̱sò'nde ti̱koa̱ kisìkaki‑lè! 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―¡Ìsa̱á ndaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi 'nchré 'én‑la̱ Nainá, ti̱koa̱ síkitasòn! Xi̱ta̱ xi kisìjé jngoò kjo̱xkón (Mateo 12:38‑42; Marcos 8:12) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye kòkjìn xi̱ta̱ ñánda tíjna Jesús, tsibíts'ia̱ nga kitsò: ―Xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱, ch'oó s'ín; síjé jngoò seña xi i̱t'aà ts'e̱ Nainá, ta̱nga ni̱jngoò seña skoe̱. Tà jè skoe̱ seña ts'e̱ Jonás. 


text:
Koni s'ín komàt'in Jonás, jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Nínive kijtseè jngoò kjo̱xkón xi ndaà tjín, 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, k'oa̱á ti̱s'ín tjín jè kjoa̱ xi sa̱ ko̱mat'ian; jñà xi̱ta̱ xi tjín i̱'ndei̱ skoe̱é kjo̱xkón xi ndaà tjín. 


text:
Jè chjo̱ón ítjòn xi ya̱ otíxoma nangui sur, ko̱sítje̱n‑né jè na̱chrjein k'e̱ nga koi̱ìndaàjiìn Nainá; jè tsját'in 'én jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱, koií kjoa̱‑la̱ nga kjiìn nangui j'iì‑ne nga j'iì 'nchré‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱‑la̱ Salomón; ta̱nga na̱chrjein i̱'ndei̱, 'a̱n xi tìchjàko̱‑nò, ìsa̱á 'ñó jeya tìjna̱a mì k'oa̱á‑ne koni Salomón. 


text:
Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Nínive ko̱sítje̱n‑né jè na̱chrjein k'e̱ nga koi̱ìndaàjiìn Nainá; jñà tsját'in 'én jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱, koií kjoa̱‑la̱ nga kisìkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé tsohótsji‑ne k'e̱ nga kiìchja̱ya 'én‑la̱ Nainá Jonás; ta̱nga na̱chrjein i̱'ndei̱, 'a̱n xi tìchjàko̱‑nò, ìsa̱á 'ñó jeya tìjna̱a mì k'oa̱á‑ne koni Jonás. Ni'ín xi síhiseèn‑la̱ xi̱ta̱ (Mateo 5:15; 6:22‑23) 


text:
<pb/>’Ni̱jngoò xi̱ta̱ xi síkíjna'ma k'e̱ nga jngoò ni'ín bít'a'í. Mìtsà kaxa̱ síkíjnangui; síkíjna'nga‑né, candelero síkíjnaya mé‑ne nga ko̱hiseèn yije‑la̱ xi̱ta̱ xi fahas'en ni'ya. 


text:
Jñà xkoaán, jè ma ni'ín xi síhiseèn‑la̱ yijo‑ná; k'e̱ nga ndaà tsejèn‑ná, iseèn choòn yije‑la̱ yijo‑ná; ta̱nga tsà mìkiì ndaà tsejèn‑la̱ xkoiìn, jñò choòn‑la̱ yijo‑lè. 


text:
Tsà iseèn choòn kóho̱kji yijo‑lè, tsà mì ñánda tjít'aà xi jñò choòn, ndaà ko̱tsejìn k'oa̱á ngaya‑la̱ koni tsà jngoò ni'ín xi 'ñó títì tísíhiseèn‑lè. K'e̱ nga jè Jesús kisìkaká‑la̱ xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n ts'e̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá (Mateo 23:1‑36; Marcos 12:38‑40; Lucas 20:45‑47) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye kiìchja̱ Jesús, jngoò xi̱ta̱ fariseo kiìchja̱‑la̱ nga mejèn‑la̱ ko̱kje̱n‑ko̱ ya̱ ni'ya‑la̱. K'e̱ nga jahas'en ni'ya Jesús, tsibìjnat'aà ími̱xa̱. 


text:
Jè xi̱ta̱ fariseo, tà k'oa̱á komà‑la̱ nga kijtseè nga jè Jesús, mìkiì kisìhitasòn kjo̱tíxoma xi xkón tjín, mìkiì tsaníjno tsja nga tsakjèn. 


text:
Kiìchja̱ Na̱'èn‑ná Jesucristo, kitsò‑la̱: ―Jñò, xi xi̱ta̱ fariseo 'mì‑nò, onìjnoò chi̱tsín‑nò ko̱ chro̱ba̱‑nò ya̱ i̱sò'nga‑la̱, ta̱nga i̱jiìn ini̱ma̱‑nò, 'ñó fahajiìn‑nò nga chjaà'an‑là tsojmì‑la̱ xi̱ta̱ xi kj'ei̱í ti̱koa̱á binchaàtsjioò kjoa̱ xi ch'o tjín. 


text:
Jñò xi xi̱ta̱ tòndo̱ 'mì‑nò. ¿A mì tíjiìn‑nò: Nainá, k'e̱ nga tsibíndaà i̱sò'nga yijo‑la̱ xi̱ta̱, ti̱koa̱á ti̱jè‑ne xi tsibíndaà ini̱ma̱‑la̱? 


text:
<pb/>’¡I̱ma̱ xó‑nò xi xi̱ta̱ fariseo 'mì‑nò! Nga ma‑nò bíchjí‑là Nainá xi teya oko̱‑la̱ ts'e̱ xka̱ menta ko̱ xka̱ ruda ngats'iì xka̱ xi ma chine, ta̱nga mìkiì kjoa̱ kixi̱ nìko̱o xi̱ta̱; mìkiì tjòcha 'yaà Nainá. Koií kjoa̱ xi 'ñó mochjeén nga ki̱tasòn; ti̱koa̱á mochjeén‑né nga ki̱tasòn jñà kjoa̱ xi i'nga. 


text:
<pb/>’¡I̱ma̱ xó‑nò xi xi̱ta̱ fariseo 'mì‑nò! Nga mejèn‑nò nga jñò ki̱tsa̱nè íxi̱le̱ xi jncha ítjòn ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga, ti̱koa̱á mejèn‑nò nga skoe̱xkón‑nò xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, ndaà si̱ìxat'aà‑nò ya̱ ndi̱tsi̱n. 


text:
<pb/>’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò xi̱ta̱ xi okoòya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ xi xi̱ta̱ fariseo 'mì‑nò xi jò ma i̱sén‑nò! K'oa̱s'ín titsjoò koni kjoàn nga̱jo̱‑la̱ mik'en nga mìkiì tsejèn; k'e̱ nga binchimasòn xi̱ta̱, mìkiì beè mé xi jnchaya. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò jngoò jñà xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n: ―Maestro, k'e̱ nga k'oa̱s'ín nokjoì, ti̱koa̱á 'on nokjoàko̱‑náje̱n. 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―Ti̱koa̱á, ¡i̱ma̱ xó‑nò jñò xi xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n 'mì‑nò! Nga bìnè‑là kjo̱tíxoma‑nò xi̱ta̱ xi kj'ei̱í xi 'ñó 'in tjín nga mìkiì chíkjoa̱‑la̱ nga síkitasòn, ta̱nga jñò, ni̱ i̱tsé nìchját'aà‑là. 


text:
<pb/>’¡I̱ma̱ xó‑nò xi bìndaà chrjó‑la̱ mik'en ts'e̱ jñà xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá! Jñà xi̱ta̱ jchínga‑nò kisìk'en. 


text:
K'oa̱á s'ín bitjo kixi̱ kjoa̱ nga tíjngoò‑takòn nga xi̱ta̱ jchínga tsa̱jòn kisìk'en xi̱ta̱ koi, koa̱ jñò, bìndaà chrjó‑la̱ mik'en. 


text:
<pb/>’Xi kjo̱hítsjeèn ts'e̱ Nainá kitsò‑né xi i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ jchínga‑nò ko̱ tsa̱jòn: “Siìkasén xi̱ta̱ xi ki̱chja̱ ngajo‑na̱ ko̱ xi̱ta̱ xi 'a̱n kotiìxáya‑la̱; ta̱nga tjín xi si̱k'en koa̱ tjín xi kondra̱ kjoi̱ tji̱ngui‑la̱.” 


text:
Nainá kinda̱á si̱ìjé‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tjín i̱'ndei̱, jní xi kixíxteèn ngats'iì xi̱ta̱ xi k'en xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá skanda k'e̱ nga ti̱sa̱ kisindaà i̱sò'nde; 


text:
mats'ia̱ko̱‑ne Abel xi̱ta̱ xi k'en ítjòn skanda jè Zacarías xi jyehet'aà‑ne nga k'en; jè xi̱ta̱ xi k'en ya̱ i̱'nde jngoò osen‑la̱ ñánda tíjna Ni'ya Tsjeè‑la̱ Nainá ko̱ ñánda binchásòn kjo̱tjò xi tsjá‑la̱ Nainá jñà xi̱ta̱. K'oa̱á xán‑nò, jè Nainá si̱ìjé‑la̱ kinda̱ jñà xi̱ta̱ xi tjín i̱'ndei̱. 


text:
<pb/>’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò xi̱ta̱ xi okoòya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés! Binchachjoà‑là xi̱ta̱ xi kj'ei̱í nga mìkiì kjoa̱has'en‑jiìn‑la̱ kjoa̱ chji̱ne̱‑la̱ Nainá; jñò, mìkiì bitjaàs'en‑jñoò ko̱ mìkiì biì'nde‑là xi kj'ei̱í xi̱ta̱ nga fahas'en‑jiìn kjoa̱ chji̱ne̱‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye o̱kitsò Jesús jñà 'én koi, jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá ko̱ xi̱ta̱ fariseo 'ñó tsibít'aà‑la̱ nga kjìn sko̱ya kjoa̱ kiskònangui‑la̱, 


text:
ti̱koa̱ kisìkinda̱ nga skoe̱ mé 'én xi ki̱chja̱‑ìsa mé‑ne nga ko̱ma ko̱hòngui‑ne i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱xá.<pb/>


text:
K'e̱ nga jye 'ñó kjìn jmiì kòkjìn xi̱ta̱, chi̱ba̱‑la̱ otíjno, otít'aà xíkjín, tsibíts'ia̱ Jesús nga kiìchja̱ ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱; kitsò‑la̱: ―Ti̱kinda̱a yijo‑nò i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ fariseo xi jò i̱sén tjín‑la̱; kì k'oa̱á s'ín ko̱mat'ioòn koni ma na̱'yo̱ san nga sísan xíkjín k'e̱ nga ótijiìn‑la̱. 


text:
Ngats'iì kjoa̱ xi ki̱nókjoa̱'maà k'e̱ nga ni̱tje̱n, kji̱'nchré yije xi̱ta̱ k'e̱ nga na̱chrjein; jè kjoa̱ xi ya̱ ki̱nókjoa̱'maà i̱ya ni'ya‑nò, ján i̱sò'nga ni'ya, 'ñó ki̱ná'ya‑la̱. Yá‑né xi ki̱skón‑lá (Mateo 10:26‑31) 


text:
<pb/>’Jñò xi amigo ts'a̱n xan‑nò, kì tsakjoòn‑là jñà xi ma‑la̱ sík'en yijo‑ná; k'e̱ nga jye ma, ni̱ ti̱ mé xi síko̱‑ìsa‑ná. 


text:
'A̱n, k'oa̱ xán‑nò yá xi ki̱skón‑là; jè xi ti̱skón‑là, jè xi ma‑la̱ sík'en‑ná, i̱kjoàn tjí'nde‑la̱ nga síkatje̱n‑jiìn‑ná ñánda títì ni'ín xi ts'e̱ kjo̱'in. K'oa̱á xan‑nò, jè xi ti̱skón‑là. 


text:
<pb/>’K'e̱ nga 'òn ndí ni̱se, sa̱á jò to̱n satíjna‑ne. Ta̱nga Nainá, tjín‑la̱ kinda̱. Ni̱jngoò ni̱se síjchàajiìn. 


text:
Xi i̱t'aà tsa̱jòn, ìsa̱á 'ñó tse chjí‑nò mì k'oa̱á‑ne koni na̱s'ín 'ñó kjìn ma ni̱se. Skanda tsja̱skoò tíxke̱ya yije‑la̱ Nainá. Kì tsakjoòn‑jèn, nga Nainá 'ñó ndaà s'ín‑nò kinda̱. Jñà xi beèxkón Jesús nga nguixko̱n xi̱ta̱ (Mateo 10:32‑33; 12:32; 10:19‑20) 


text:
<pb/>’Ngats'iì xi̱ta̱ xi tsjá 'én nga nguixko̱n xi̱ta̱ nga 'a̱n fìt'aà‑na, ti̱koa̱á 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tsjaà‑la̱ 'én jñà àkja̱le̱‑la̱ Nainá nga xi̱ta̱ ts'a̱n xan‑la̱. 


text:
Ta̱nga jè xi kjójna'mat'in‑na nga nguixko̱n xi̱ta̱, ti̱koa̱á si̱'mat'in‑né nga nguixko̱n àkja̱le̱‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>’Ngats'iì xi̱ta̱ xi ch'o tsò 'én xi ki̱chja̱jno‑na 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, jcha̱t'aà‑la̱ jé‑la̱; ta̱nga jñà xi ki̱chja̱jno‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá mìkiì jcha̱t'aà‑la̱ jé‑la̱. 


text:
<pb/>’Jñò, k'e̱ nga kji̱ko̱‑nò xi̱ta̱ ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga, ya̱ nguixko̱n xi̱ta̱ ítjòn ko̱ ts'e̱ xi̱ta̱xá, kì makájno‑nò kó s'ín kixón nga ko̱si̱ko̱ yijo‑nò mé 'én xi ki̱nókjoa̱a. 


text:
K'e̱ nga ki̱jchò hora nga ki̱nókjoa̱a, jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá, ke̱èno̱jmíya‑nò kó s'ín kixón. Xi ts'e̱ kjoa̱ nchi̱ná 


text:
<pb/>Jngoò xi̱ta̱ xi ya̱ tíjnajiìn‑la̱ xi̱ta̱ kjìn, kitsò‑la̱ Jesús: ―Maestro, ko̱t'ìn‑la̱ jè 'ndsè kàtasíjòya tsojmì‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑na̱je̱n; xi 'a̱n oko̱‑na, kàtatsjá‑na. 


text:
<pb/>Ta̱nga jè Jesús kitsò‑la̱: ―Ji̱ amigo, mìtsà xi̱ta̱xá tjín‑na nga 'a̱n sìjòya‑nò tsojmì xi tsa̱jòn. 


text:
<pb/>Jesús ti̱koa̱á kitsò‑ìsa‑la̱: ―Chítsejèn, ti̱koa̱ t'e̱en kinda̱ yijo‑nò; kì 'ñó kjìn tsojmì binchaàtsjioò i̱ i̱sò'nde; nga jngoò xi̱ta̱, na̱s'ín 'ñó kjìn tsojmì tjín‑la̱, mìkiì si̱ìkíjnakon tsojmì‑la̱. 


text:
<pb/>Ti̱koa̱á tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn; kitsò‑la̱: ―Jngoò k'a jngoò xi̱ta̱ xi 'ñó nchi̱ná, 'ñó kjìn tsojmì kòjchásòn nangui‑la̱. 


text:
K'e̱é kitsò: “Jyeé be mé xi s'iaàn. Siìkixòña ni'nga‑na̱, i̱kjoàn kìndaà‑ìsa xi ìsa̱ iì kjoàn; ya̱á ki̱nchaàxkoá yije kóho̱tjín tsojmì xi kòjchá‑na ko̱ xi tjín‑na. 


text:
I̱kjoàn xán‑la̱ yijo‑na̱: Kjìn tsojmì 'nchaxkó‑na. Kjìn nó ko̱ma‑la̱; siìkjáya, kókje̱en, skia̱a, siìtsjakoa̱a i̱sò'nde.” 


text:
Ta̱nga jè Nainá kitsò‑la̱: “Ji̱ xi xi̱ta̱ tòndo̱ 'mì‑lè, ni̱tje̱n jè, ki̱yá‑né. Tsojmì xi 'nchaxkó‑lè, ¿yá ts'e̱ ko̱ma?” 


text:
K'oa̱á s'ín mat'in jñà xi̱ta̱ xi tà tsojmì ts'e̱ yijo‑la̱ bincháxkó koa̱ mìtsà xi̱ta̱ nchi̱ná nga nguixko̱n Nainá. Kós'ín síkinda̱ Nainá jñà xi i̱xti‑la̱ ma (Mateo 6:25‑34) 


text:
<pb/>Nga komà i̱skan Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Koií k'oa̱ xan‑nò: kì makájno‑nò mé tsojmì xi chji̱ne̱e nga si̱jchá yijo‑nò ko̱ mé nikje xi chi̱kjá. 


text:
Ìsa̱á 'ñó tse chjí‑la̱ nga titsa̱jnakoaán i̱ i̱sò'nde koni jñà tsojmì xi ma chine. Ti̱koa̱á yijo‑ná, ìsa̱á 'ñó tse chjí‑la̱ koni jñà nikje xi chíkjá. 


text:
Chítsejèn‑là jñà nchra̱á; mì jno̱ó 'beé, mì ni̱ji̱n bincháxkó, tsjìn‑la̱ kaxa̱ no̱jmé, ti̱koa̱ tsjìn‑la̱ ni'nga; ta̱nga jè Nainá tsjá‑la̱ tsojmì xi kine. ¡Jñò, ìsa̱á 'ñó chjí‑nò mì k'oa̱á‑ne koni jñà cho̱ xi tjímajiìn i̱sén! 


text:
Jñò, na̱s'ín ta̱kó 'ñó si̱kájnoò, ni̱ i̱tsé ko̱ma si̱katonè‑là na̱chrjein‑nò koni s'ín tjíndaà‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>’Chítsejèn‑là naxó lirio, kó s'ín majchá; mìkiì síxá, mìkiì ma‑la̱ faña nikje; ta̱nga 'a̱n, k'oa̱á xan‑nò, ndaà tsà jè Salomón xi xi̱ta̱xá ítjòn tsibìjna nga 'ñó xi̱ta̱ jeya, mì k'oa̱á kjoàn nikje tsohòkjá koni kjoàn jñà naxó. 


text:
Nainá, k'oa̱á s'ín ndaà kjoàn s'ín xka̱ ijñá, xi jngoò na̱chrjein títsa̱jnakon ko̱ xi ma nchijòn kotsjòojiìn ni'ín. Jñò xi xi̱ta̱ 'mì‑nò xi mìkiì ndaà mokjeiín‑nò, ¿a mìtsà ìsa̱ ni̱to̱n tsjá‑nò Nainá nikje xi mochjeén‑nò nga chi̱kjá? 


text:
Ngats'iì xi̱ta̱ i̱sò'nde, k'oa̱á tjín tsojmì xi ótsji, ta̱nga jñò, tíjnaá‑nò Na̱'èn xi Nainá; jyeé tíjiìn‑la̱ nga ko̱tjín tsojmì xi mochjeén‑nò. 


text:
Jñò, ti̱nchátsjioò kjoa̱ ts'e̱ Nainá koni s'ín otíxoma; ngats'iì tsojmì xi mochjeén‑nò ti̱koa̱á tjoésòn‑nò. Tsojmì xi 'ñó tse chjí‑la̱ ngajmiì (Mateo 6:19‑21) 


text:
<pb/>’Jñò, xi ndí orrè‑na xan‑nò, kì tsakjoòn‑jèn; k'oa̱á s'ín kiskoòsòn‑la̱ Nainá nga jñò ko̱ti̱xomakjoò ya̱ ñánda tíhotíxoma Nainá. 


text:
Tati̱jnaà tsojmì xi tjín‑nò; tjiì kjo̱tjò‑là jñà xi̱ta̱ xi mochjeén‑la̱; k'e̱ nga tsà k'oa̱s'ín s'e̱en, k'oa̱á ngaya‑la̱ koni tsà nchisakó ngajo‑nò chijtsa to̱n ján ngajmiì xi mìkiì majchínga; sa̱kò‑nò tsojmì xi 'ñó tse chjí‑la̱ ján ngajmiì ya̱ ñánda mìkiì kjoe̱het'aà, mìkiì bijchó chijé, ti̱koa̱ mìkiì síkje cho̱ kixo. 


text:
Ya̱ ñánda ki̱nchajtión tsojmì‑nò, ti̱koa̱á ya̱á si̱ìkítsjeèn ini̱ma̱‑nò. Chi̱'nda xi ndaà títsa̱jnandaà 


text:
<pb/>’Ndaà titsa̱jnandaà nga si̱kitasòn‑là Na̱'èn‑ná koni jngoò xi̱ta̱ xi ndaà tíkjá xincho̱‑la̱ ko̱ ndaà títì ni'ín‑la̱. 


text:
K'oa̱á s'ín ndaà titsa̱jnakoòn koni jñà xi̱ta̱ chi̱'nda xi nchikoña‑la̱ nei‑la̱ xi s'eí kòfì ñánda kòbixan xi̱ta̱, mé‑ne k'e̱ nga kjoi̱í‑ne, nei‑la̱ ni'ya ki̱chja̱, si̱ìkjane xotjoa̱ ni'ya, i̱kjoàn skíx'a̱‑la̱. 


text:
Mé tà ndaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ chi̱'nda xi títsa̱jnakon k'e̱ nga kjoi̱í‑ne nei‑la̱. Xi o̱kixi̱, k'oa̱á xán‑nò, jè sobà nei‑la̱ skoé nikje ot'aà‑la̱ nga ko̱òt'aà koa̱ si̱ìkítsa̱jnat'aà ími̱xa̱‑la̱, i̱kjoàn si̱ìkjèn. 


text:
Mé tà ndaà‑la̱ jñà chi̱'nda xi ko̱s'ín títsa̱jnakon na̱s'ín jye ijchò osen ni̱tje̱n, na̱s'ín jye nchrohós'e i̱sén nga kjoi̱í‑ne nei‑la̱. 


text:
Tíjiìn‑nò tsà jngoò nei‑la̱ ni'ya si̱jiìn‑la̱ mé hora kjoi̱í xi̱ta̱ chijé nga si̱ìchijé‑la̱, kíjnakon‑né nga mìkiì tsjá'nde nga ko̱chijé‑la̱. 


text:
Jñò, k'oa̱á ti̱s'ín titsa̱jnandaà; 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, kjoi̱i ìjngoò k'a k'e̱ nga mìkiì titsa̱chiñà kjoa̱a. Chi̱'nda xi mì ndaà s'ín (Mateo 24:45‑51) 


text:
<pb/>Pedro kiskònangui, kitsò: ―Na̱'èn, jè kjoa̱ mangásòn xi tinokjoì, ¿a tà ji̱ín xi o̱tì'mì‑náje̱n, a xi kóho̱tjín xi̱ta̱? 


text:
<pb/>Kitsò Na̱'èn‑ná Jesús: ―K'oa̱á xán‑nò yá‑né xi chi̱'nda kixi̱ xi tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱ nga jè nei‑la̱ si̱ìkíjna'nda jñà chi̱'nda‑la̱ xi i'nga xi ya̱ síxá ni'ya‑la̱ mé‑ne nga k'e̱ ki̱jchò chi̱ba̱‑la̱, si̱ìkjèn chi̱'nda xíkjín. 


text:
Ta̱nga tsà jè chi̱'nda jè ki̱tso̱ nga ko̱òko̱ ini̱ma̱‑la̱: “Nei‑na̱, kjìn na̱chrjein ko̱chrjein‑la̱ nga kjoi̱í‑ne.” I̱kjoàn koi̱ìts'ia̱ nga ska̱àn‑ko̱ chi̱'nda x'i̱n xíkjín, ti̱koa̱ k'oe̱è‑la̱ jñà chi̱'nda íchjín; ko̱kje̱n, koa̱ skoí, koa̱ ko̱ch'i̱. 


text:
Chi̱'nda jè, kjoi̱í‑ne nei‑la̱ jè na̱chrjein ko̱ jè hora k'e̱ nga mìkiì tíkoña‑la̱. 'Ñó tse kjo̱'in tsjá‑la̱; ya̱á si̱ìkíjnajiìn‑la̱ ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ xi mìkiì mokjeiín‑la̱. 


text:
<pb/>’Jè chi̱'nda xi jye ndaà tíjiìn‑la̱ mé xi mejèn‑la̱ nei‑la̱, ta̱nga mìkiì bìjnandaà, ti̱koa̱ mìkiì síkitasòn koni s'ín síjé nei‑la̱, koií jé xi ko̱ma‑la̱ nga 'ñó ko̱jà‑la̱ nei‑la̱. 


text:
Ta̱nga tsà jè chi̱'nda, tsà mìkiì tíjiìn‑la̱ nga kjo̱'in tjín‑la̱ kjoa̱ xi ch'o tjín, ìsa̱á chiba kjo̱'in s'e̱‑la̱. Jè xi tse kitjoé‑la̱, ìsa̱á tse si̱jé‑la̱; ti̱koa̱ jè xi tse kjònga̱tsja, ti̱koa̱á ìsa̱á tse si̱jé‑la̱. Mé xi ko̱ma ya̱ ni'ya‑la̱ xi̱ta̱ xi jè nga̱tjì‑la̱ kjoa̱ ts'e̱ Jesús (Mateo 10:34‑36) 


text:
<pb/>’Koni jngoò ni'ín xi oká tjé ko̱ síkijne‑ngui xi tsjeè, koií xá j'i̱‑na i̱ i̱t'aà nangui nga kjoa̱axìn‑la̱ jé‑la̱ xi̱ta̱ mé‑ne nga ko̱tsjeè‑ne. Tsí mejèn‑na tsà jye tíbitasòn. 


text:
¿A k'oa̱á s'ín nìkítsjeèn nga jè kjoa̱ xi j'iìkoa̱a nga 'nchán kítsa̱jna xi̱ta̱? Majìn, xán‑nò, kjoa̱siì kítsa̱jnajiìn jè nga̱tjì‑la̱ kjoa̱ ts'a̱n. 


text:
Mats'ia̱‑ne skanda i̱'ndei̱ kóni nga fì‑ìsa na̱chrjein, k'oa̱á ngaya‑la̱ tsà 'òn ma xi̱ta̱ xi títsa̱jna nga jngoò ni'ya, jòya ko̱ma; xi jàn ma‑ne ska̱àn‑kjoòko̱ xi jò ma‑ne, jñà xi jò ma‑ne ska̱àn‑ko̱ xi jàn ma‑ne. 


text:
Jò sko̱ya s'e̱. Na̱'èn‑la̱, kondra̱‑la̱á ko̱ma jè ki'ndí‑la̱; koa̱ jè ki'ndí‑la̱, kondra̱‑la̱á ko̱ma na̱'èn‑la̱; nea̱‑la̱, kondra̱‑la̱á ko̱ma tsòti‑la̱; jè tsòti‑la̱ kondra̱‑la̱á ko̱ma nea̱‑la̱; na̱chíya‑la̱, kondra̱‑la̱á ko̱ma jè kja'nda‑la̱; jè kja'nda‑la̱ kondra̱‑la̱á ko̱ma na̱chíya‑la̱. Seña ts'e̱ na̱chrjein (Mateo 16:1‑4; Marcos 8:11‑13) 


text:
<pb/>Jesús ti̱koa̱ kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne: ―K'e̱ nga 'yaà nga nchrobá ifi, bixón‑nò: “Jtsí k'oa̱.” K'oa̱á s'ín bitasòn. 


text:
¡Jñò, xi̱ta̱ xi jò ma i̱sén‑nò! Maá‑nò chìtsejèn‑là kó choòn i̱t'aà ngajmiì ko̱ i̱t'aà nangui, koa̱, ¿mé‑ne nga mìkiì ma‑nò 'nè kinda̱ mé kjoa̱ xi tíma jñà na̱chrjein xi titsa̱jnaà? Mé xi ko̱mat'iaán tsà mìkiì ni̱to̱n kíndaàjiìn‑koa̱á kondra̱‑ná (Mateo 5:25‑26) 


text:
K'e̱ nga onguió ján nguixko̱n xi̱ta̱xá ko̱ kondra̱‑lè, ti̱nchátsji'nde‑la̱ ya̱ i̱ya ndi̱yá mé‑ne nga ko̱ma jchi̱bàndaà‑nò nga mì ya̱ kji̱ko̱‑lè i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱xá koa̱ jè xi̱ta̱xá mì ya̱ si̱ìnga̱tsja‑lè i̱t'aà ts'e̱ policía koa̱ jè policía nga mì nda̱yá ski̱nìs'en‑lè. 


text:
K'oa̱á xan‑lè, mìkiì ko̱ma ki̱tjo̱o‑ne nda̱yá skanda k'e̱ nga kíchjítjì yijo‑lè nga yije xi si̱ìjé‑lè xi̱ta̱xá.<pb/>


text:
Ti̱jñà‑ne na̱chrjein koi, ijchò xi̱ta̱ xi tsibéno̱jmí‑la̱ Jesús nga jè Pilato tsatíxá‑la̱ xi̱ta̱ nga ta̱ña kisìk'en‑kjoò cho̱ ko̱ xi̱ta̱ Galilea k'e̱ nga nchitsjá‑la̱ kjo̱tjò Nainá. Kisìkátjijiìn jní‑la̱ cho̱ ko̱ ts'e̱ xi̱ta̱. 


text:
<pb/>Kiìchja̱ Jesús, kitsò: ―Jñò, ¿a k'oa̱á s'ín nìkítsjeèn nga ìsa̱á tse jé tjín‑la̱ jñà xi̱ta̱ Galilea nga k'oa̱s'ín komàt'in? 


text:
K'e̱ nga k'en jñà xi̱ta̱ xi chrj'oòn jàn ma‑ne xi kiskaànè chrjó ts'e̱ torre Siloé, ¿a k'oa̱á s'ín nìkítsjeèn nga ìsa̱á tse jé tjín‑la̱ xi̱ta̱ koi nga ko̱s'ín komàt'in, mì k'oa̱‑ne koni ngats'iì xi̱ta̱ xi tjín ján Jerusalén? 


text:
Majìn, xán‑nò; tsà mìkiì si̱kájnoò jé‑nò nga mì ti̱ jé ki̱nchátsji‑nò, jñò, ti̱koa̱á ki̱yá yije‑nò. Kjoa̱ xi mangásòn‑kjoò yá iko̱ xi mìkiì ojà‑la̱ toò 


text:
<pb/>Jesús ti̱koa̱á tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn. Kitsò‑la̱: ―Jngoò xi̱ta̱ xi kijna jngoò‑la̱ i̱'nde ñánda tjín‑la̱ toò uva, ya̱á títje̱jiìn jngoò‑la̱ yá toò iko̱. Xi̱ta̱ jè, j'iì katsejèn‑la̱ tsà yijà‑la̱ toò, ta̱nga ni̱mé kisakò‑la̱. 


text:
K'e̱é kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi tíjna'nda: “Kó jàn nó nga f'iì katsejèn‑la̱ yá jè, tsà yijà‑la̱ toò. Ta̱nga ni̱mé tjín‑la̱. Ti̱chásoìn. Nanguií tísíkits'ón.” 


text:
Jè xi̱ta̱ xi tíjna'nda kitsò: “Na̱'èn, ti̱kíjna‑là nguì jngoò nó‑ìsa. Sikòn‑la̱, si̱ìxa̱n‑ngui‑la̱ ni'nde nga jngoò itjandiì; i̱kjoàn kinguì‑la̱ tjé'nde. 


text:
Tsà koií na̱chrjein‑la̱, ko̱ja̱‑la̱ toò nó xi nchrobá; tsà majìn, ko̱maá i̱skan ki̱chásoìn.” K'e̱ nga jè Jesús jngoò chjo̱ón kisìndaà‑ne na̱chrjein nìkjáya 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱ nga tíhokóya jngoò ni'ya i̱ngo̱ sinagoga ts'e̱ xi̱ta̱ judío, jè na̱chrjein nìkjáya, 


text:
ya̱ tíjna jngoò chjo̱ón xi jye kò chrj'oòn jàn nó tíjna nga xk'én. Jngoò ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tísítsit'in koa̱ mì xó kiì ma osìjna kixi̱. 


text:
<pb/>I̱kjoàn tsohósòn‑la̱ tsja; jè chjo̱ón, ni̱to̱ón kjòkixi̱ ìjngoò k'a‑ne, i̱kjoàn kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá. 


text:
Ta̱nga jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ ts'e̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga kòjtií‑la̱ nga jè Jesús kisìndaà‑ne chjo̱ón jè, koií kjoa̱‑la̱ nga na̱chrjein nìkjáya; kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna: ―Joòn na̱chrjein tjín nga ma maxá; jñà na̱chrjein koi ko̱maá kji̱nchrobà nga ko̱ndaà‑nò, ta̱nga mìkiì tjí'nde jè na̱chrjein nìkjáya. 


text:
<pb/>K'e̱é kiìchja̱ Na̱'èn‑ná Jesús, kitsò: ―Jñò, xi jò ma i̱sén‑nò. Jè na̱chrjein nìkjáya, ¿a mì chíjnda̱'ñó‑jèn nchra̱ja̱‑nò ko̱ búrró‑nò nga nachrjenguioò ni'nga nga onguí nìk'ioò nandá? 


text:
Ko̱ jè chjo̱ón jè, xi tsòti‑la̱ Abraham, jyeé kò chrj'oòn jàn nó tjín‑la̱ nga tjít'aà'ñó‑la̱ xi̱ta̱ nei̱í. ¿A mì ko̱ma tjájnda̱'ñó na̱s'ín jè na̱chrjein nìkjáya? 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye o̱kitsò Jesús, tà kjòsobà‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱ kondra̱‑la̱ ta̱nga jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá kjòtsja‑la̱ koni s'ín tjín kjo̱xkón xi 'ñó jeya tís'ín Jesús. Kjoa̱ xi mangásòn‑kjoò xojmá mostaza (Mateo 13:31‑32; Marcos 4:30‑32) 


text:
Jè mangásòn‑ko̱ koni kji xojmá mostaza; k'e̱ jngoò xi̱ta̱ bítje̱jiìn nangui‑la̱, i̱kjoàn bisò, ma'nga; jñà ni̱se xi tjíma i'ngaá, bíndaà'a tjé‑la̱ jñà chrja‑la̱ yá. Kjoa̱ xi mangásòn‑kjoò na̱'yo̱ san (Mateo 13:33) 


text:
K'oa̱á ngaya‑la̱ koni jè na̱'yo̱ san, k'e̱ nga jngoò chjo̱ón síkájiìn jàn chi̱ba̱ skoa̱n i̱nchra̱jín, masan yije‑né kóho̱kji na̱'yo̱. Xotjoa̱ xi 'nchrèya kji (Mateo 7:13‑14, 21‑23) 


text:
<pb/>Jesús, nga tífì ján ndi̱yá Jerusalén, kjìn na̱xa̱ndá jahato nga tsakóya, na̱xa̱ndá xi jtobá kjoàn ko̱ xi iì kjoàn. 


text:
Jngoò xi̱ta̱ xi kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―Na̱'èn, ¿a chibaá ma xi̱ta̱ xi ko̱chrjekàjiìn kjo̱'in Nainá? Jè, k'e̱é kitsò: 


text:
<pb/>―T'e̱en‑là kjo̱'ñó yijo‑nò nga ki̱tjás'e̱en jè xotjoa̱ xi 'nchrèya kji. K'oa̱á xán‑nò: kjìn xi̱ta̱ ko̱mejèn‑la̱ kjoa̱has'en ta̱nga mìkiì ko̱ma kjoa̱has'en. 


text:
K'e̱ nga jè nei‑la̱ ni'ya ko̱sítje̱n nga ki̱ìchjoàjto xotjoa̱ ni'ya, jñò, tsà ndi̱tsiaán titsa̱jnaà, k'e̱é kíts'ia̱a nga ki̱nókjoa̱a, kixón: “Na̱'èn, chíx'a̱‑náje̱n xotjoa̱ ni'ya.” Jè nei‑la̱ ni'ya ki̱tso̱‑nò: “Mìkiì bexkon‑nò ñánda‑ne tsa̱jòn.” 


text:
K'e̱é kíts'ia̱a nga kixón: “Ta̱ñaá chichiko̱‑lèje̱n, ti̱koa̱á ta̱ñaá ki'yòko̱‑lèje̱n, ti̱koa̱á ya̱á ndi̱tsi̱n‑na̱je̱n tsakoòyi.” 


text:
Ta̱nga jè, tà ki̱tso̱ó‑nò: “K'oa̱á xan‑nò, mìkiì bexkon‑nò ñánda‑ne tsa̱jòn. ¡Ti̱nchat'aàxìn‑ná ngats'ioò xi ch'o 'nè!” 


text:
Ya̱á jchìhindáyaà, ti̱koa̱ si̱jts'ioòn ni'ñoò k'e̱ nga jcha̱xkoòn jè Abraham, Isaac, Jacob, ngats'iì xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá nga ya̱ títsa̱jna ñánda tíhotíxoma Nainá, koa̱ jñò, xìn i̱'nde si̱ìkasén‑nò Nainá. 


text:
Kjoi̱í‑ne xi̱ta̱ xi kji̱nchrobà‑ne nga ñijòn chrja̱ngui̱‑la̱ i̱sò'nde xi kítsa̱jnat'aà ími̱xa̱ nga ko̱kje̱n ñánda tíhotíxoma Nainá. 


text:
I̱'ndei̱, tjín xi̱ta̱ xi títsa̱jna‑tji̱ngui, nga ko̱ma i̱skan jñà kítsa̱jna ítjòn; ti̱koa̱á tjín xi̱ta̱ xi títsa̱jna ítjòn i̱'ndei̱, k'e̱ nga ko̱ma i̱skan, jñà kjoe̱het'aà‑ne. K'e̱ nga jè Jesús kiskindàyakeè na̱xa̱ndá Jerusalén (Mateo 23:37‑39) 


text:
<pb/>Ti̱jè‑ne na̱chrjein ijchò i'nga xi̱ta̱ fariseo ñánda tíjna Jesús, kitsò‑la̱: ―Ti̱si̱t'aà xìn, jè Herodes mejèn‑la̱ si̱ìk'en‑lè. 


text:
<pb/>Kitsò Jesús: ―Tanguió, ko̱t'ìn‑là xi̱ta̱ maña̱ jè: “I̱'ndei̱ ko̱ nchijòn‑lè k'oa̱á s'iaàn: ko̱chrjekàjñaà ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱, ti̱koa̱ siìndaà‑na xi̱ta̱ xi xk'én; skanda k'e̱ ki̱jchò na̱chrjein nga kjoe̱het'aà xá‑na̱.” 


text:
K'oa̱á s'ín ko̱ma i̱'ndei̱, nchijòn‑le̱ ko̱ jngui‑le̱, kàtjì‑ìsa ndi̱yá‑na̱. Mìkiì ndaà tjín nga jngoò xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá, xìn‑t'aà ki̱yá‑la̱ na̱xa̱ndá Jerusalén. 


text:
<pb/>’¡Jñò xi xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén tsa̱jòn xi nìk'eèn xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá, ko̱ bìnè nda̱jo̱ jñà xi̱ta̱ xi Nainá síkasén‑nò! ¡Kjìn k'a kjòmejèn‑na nga tsibìxkóya i̱xti‑nò koni s'ín xa̱'nda̱ nga bíngui jnga̱á‑la̱ jñà i̱xti‑la̱; ta̱nga jñò, mìkiì kòkjeiín‑nò! 


text:
Chítsejèn‑là ni'ya‑nò nga jye tsjeiìn‑takòn Nainá; k'oa̱á xán‑nò nga mì ti̱ kiì jcha̱xkoòn‑ná skanda k'e̱ nga ki̱jchò na̱chrjein nga kixón: “¡Mé tà ndaà‑la̱ jè xi nchrobá ngajo‑la̱ Nainá!”<pb/>


text:
Jngoò k'a jngoò na̱chrjein nìkjáya, Jesús kiì kjèn ni'ya‑la̱ jngoò xi̱ta̱ sko̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ fariseo; jñà xi̱ta̱ koi, nchisíkinda̱ mé kjoa̱ xi s'i̱in Jesús. 


text:
Ti̱koa̱ ya̱á tíjna nguixko̱n Jesús jngoò xi̱ta̱ xi ch'in chjón‑ndá tjín‑la̱ (jñà xi̱ta̱ xi nandá sinchá i̱ndso̱'ba̱). 


text:
Jesús kiskònangui‑la̱ jñà xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n ts'e̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá ko̱ xi̱ta̱ fariseo, kitsò‑la̱: ―¿A tjí'nde‑né nga si̱xkiì‑lá xi̱ta̱ jè na̱chrjein nìkjáya, a xi majìn‑né? 


text:
<pb/>Ta̱nga jñà xi̱ta̱ koi, mìkiì kiìchja̱, tà jyò tsibìtsa̱jna. Ta̱nga jè Jesús kiskoé xi̱ta̱ jè, kisìndaà‑ne, i̱kjoàn kisìkasén‑ne ni'ya‑la̱. 


text:
K'e̱é kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ koi: ―Jñò, tsà búrró‑nò, ko̱ tsà nchra̱ja̱‑nò ki̱xo̱ya jngoò nga̱jo̱, ¿a mìtsà ni̱to̱n ki̱nachrje‑nò na̱s'ín na̱chrjein nìkjáya? 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱ nga kijtseè jñà xi̱ta̱ xi xó kinokjoà‑la̱ nga nchifaájiìn íxi̱le̱ ts'e̱ xi̱ta̱ ítjòn ya̱ i̱t'aà ími̱xa̱, tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn, kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―Tsà xó ki̱nókjoa̱‑lè ya̱ ni'ya ñánda tjín s'eí nga xi̱ta̱ bixan, mìkiì ya̱ bijnasoìn íxi̱le̱ ts'e̱ xi̱ta̱ ítjòn, tsà koi na̱chrjein‑la̱ tjín ìjngoò‑ìsa xi̱ta̱ xi 'ñó títjòn koni ngaji̱, xi ti̱koa̱ xó kànokjoà‑la̱; 


text:
jè xi̱ta̱ xi xó kàchja̱‑nò ki̱tso̱‑lè: “Tjiì'nde‑la̱ xi̱ta̱ jè nga kàtìjna.” Ngaji̱, ko̱sobà‑lè nga kj'ei̱í íxi̱le̱ ki̱jnasoìn ñánda fehet'aà‑ne. 


text:
K'e̱ nga xó ki̱nókjoa̱‑lè, ya̱á ti̱jnasoìn íxi̱le̱ xi fehet'aà‑ne mé‑ne k'e̱ nga kjoi̱í jè xi̱ta̱ xi xó kàchja̱‑lè, ki̱tso̱‑lè: “Amigo, ti̱jnat'eiì ími̱xa̱ ñánda síjna íxi̱le̱ ítjòn.” Ngaji̱, skoe̱xkón‑lè xi̱ta̱ xi ta̱ña titsa̱jnat'aà ími̱xa̱. 


text:
Jè xi̱ta̱ xi 'nga síkíjna yijo‑la̱, ìsa̱á nangui kíjna; jè xi nangui síkíjna yijo‑la̱, ìsa̱á 'nga kíjna. 


text:
<pb/>Jesús, ti̱koa̱á kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi xó kiìchja̱‑la̱: ―K'e̱ nga xó ki̱nókjoa̱‑la̱ xi̱ta̱ nga ki̱chikoi̱i nga nchisen, o na̱s'ín nguixòn, kì jñà nokjoà ítjòn‑la̱ amigo‑lè, 'ndsì, xi̱ta̱ xingui̱i, ni̱ jñà xi̱ta̱ i̱ndiì ni'ya‑lè xi xi̱ta̱ nchi̱ná, mé‑ne nga jñà xi̱ta̱ koi, tsà koi na̱chrjein‑la̱ k'oa̱á ti̱s'ín ki̱chja̱ ngajo‑lè nga ko̱jndà‑ne. 


text:
Tà sa̱á k'e̱ nga s'eí s'i̱in, jñà ti̱nókjoa̱ ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱, xi tsjìn tsja, xi mìkiì ma fì, ko̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱. 


text:
Ngaji̱, k'e̱ nga k'oa̱s'ín s'i̱in, ndaà s'e̱‑la̱ ini̱ma̱‑lè nga jñà xi̱ta̱ koi mìkiì ko̱ma si̱ìjndà ngajo‑lè; ta̱nga ngaji̱, k'e̱é ko̱chjí ngajo‑lè k'e̱ nga kjoa̱áya‑la̱ jñà xi xi̱ta̱ kixi̱. Kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ xi̱ta̱ xi kjèn s'eí (Mateo 22:1‑10) 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì'nchré jngoò xi̱ta̱ xi ya̱ ta̱ña títsa̱jnat'aà ími̱xa̱, kitsò‑la̱ Jesús: ―¡Mé tà ndaà‑la̱ jè xi̱ta̱ xi ko̱kje̱n ya̱ ñánda tíhotíxoma Nainá! 


text:
K'e̱ nga ijchò hora‑la̱ nga jye ko̱kje̱n xi̱ta̱, kisìkasén chi̱'nda‑la̱ nga kiì kíchja̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi xó kinokjoà‑la̱, kitsò‑la̱: “Nchrobá, jyeé tjíndaà yije.” 


text:
Ngats'iì xi̱ta̱ kisìjé kjoa̱ nìjchàat'aà. Kitsò jè xi títjòn: “Mì‑la kiì ko̱ma kjián; jngoò nangui jye kòhotse; mochjeén‑né nga kjián katsejèn‑la̱; kìtsi'bà‑lè, ti̱je‑la̱ takoìn, mìkiì kjián.” 


text:
Jè xi ìjngoò kitsò: “'A̱n, 'òn nga nchra̱ja̱ xi bínchi jyeé kòhotse; mejèn‑na kjián kat'aà tsà ndaà síxá; kìtsi'bà‑lè, ti̱je‑la̱ takoìn, mìkiì kjián.” 


text:
K'e̱ nga j'iì‑ne chi̱'nda jè, tsibéno̱jmí yije‑la̱ nei‑la̱ ngats'iì kjoa̱ koi. Jè nei‑la̱ ni'ya, kòjti‑la̱; k'e̱é kitsò‑la̱ chi̱'nda‑la̱: “T'in ni̱toi̱in ján ndi̱tsi̱n, kóho̱kji i̱ya ndi̱yá‑la̱ na̱xa̱ndá; nchrohókoi̱i yije xi̱ta̱ i̱ma̱, xi tsjìn tsja, xi mìkiì ma fì, ko̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱.” 


text:
Chi̱'nda jè, nga komà i̱skan kitsò: “Na̱'èn, jyeé kòbitasòn yije koni s'ín kò'mì‑ná, ta̱nga tjín‑ìsa i̱'nde.” 


text:
K'e̱é kitsò jè nei‑la̱ chi̱'nda: “T'in kóho̱kji ndi̱yá teè, ko̱ ndi̱yá i̱tsjí; nchrohókoi̱i xi̱ta̱; ko̱'ñó t'e̱n‑la̱ nga kàtjahas'en mé‑ne nga kàtatseè ni'ya‑na̱. 


text:
K'oa̱á xán‑nò; ni̱jngoò xi̱ta̱ xi kichjà ítjòn‑la̱ ko̱kje̱n‑ko̱‑na s'eí‑na̱.” Mé kjo̱'in xi singui nga onguítji̱ngui‑lá Cristo (Mateo 10:37‑38) 


text:
<pb/>―Tsà yá xi mejèn‑la̱ nga 'a̱n kji̱nchrobà‑tji̱ngui‑na, tsà jè yijo‑la̱, tsà na̱'èn‑la̱, tsà nea̱‑la̱, tsà chjo̱ón‑la̱, i̱xti‑la̱, 'ndse̱, ndichja, tsà ìsa̱ tjòkeè mì k'oa̱á‑ne koni 'a̱n, mìkiì ko̱ma nga xi̱ta̱ ts'a̱n xán‑la̱ nga 'a̱n kota'yàt'aà‑na. 


text:
Jè xi mìkiì síkitasòn koni jngoò xi̱ta̱ xi 'yajen krò‑la̱, tsà mìkiì tíjnandaà nga si̱ìkjeiín kjo̱'in nga 'a̱n kji̱nchrobà‑tji̱ngui‑na, mìkiì ko̱ma nga xi̱ta̱ ts'a̱n xán‑la̱ nga 'a̱n kota'yàt'aà‑na. 


text:
Jñò, tsà mejèn‑nò nga chrjó torre kíndaà jngoò, ¿a mìtsà ítjòn jchósòn‑là kó tjín si̱ngui chjí‑la̱, a tjín‑nò to̱n xi si̱ndaà yije‑ne? 


text:
Tsà koi na̱chrjein‑la̱ tà jè tàts'en chrjó si̱jna. Tsà mìkiì ko̱ngásòn yije chrjó, ngats'iì xi̱ta̱ xi skoe̱ ki̱jno̱keè‑né. 


text:
Tsà jngoò xi̱ta̱xá ítjòn xi mejèn‑la̱ koi̱ìts'ia̱ kjo̱jchán nga ska̱àn‑kjoòko̱ xíkjín xi ngásòn xi̱ta̱xá ítjòn, ¿a mìtsà ítjòn skósòn‑la̱ tsà te jmiì ma xi̱ta̱‑la̱, a ki̱chìkjoa̱á‑la̱ nga ska̱àn‑ko̱ tsà kaàn jmiì ma xi̱ta̱ kondra̱‑la̱? 


text:
Tsà beè‑la̱ ikon nga mìkiì ki̱chìkjoa̱‑la̱, ti̱k'e̱é‑ne nga kjiìn tíjna xi̱ta̱xá ítjòn xi ìjngoò, si̱ìkasén xi̱ta̱ xi kjoi̱ si̱ìjé kjoa̱'nchán. 


text:
K'oa̱á ti̱s'ín tjín, ngats'ioò, ni̱ta̱ yá‑nò xi mejèn‑nò nga xi̱ta̱ ts'a̱n ko̱ma, ítjòn ti̱kítsjeèn, a si̱jngoò‑takòn nga si̱chjaà yije tsojmì xi tjín‑nò. Tsà majìn, mìkiì ko̱ma nga xi̱ta̱ ts'a̱n xán‑nò. Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Cristo, k'oa̱á s'ín ngaya‑la̱ koni na̱xa̱ (Mateo 5:13; Marcos 9:50) 


text:
Mì ti̱ mé chjí‑la̱; mì ti̱ kiì ko̱chjeén‑la̱ nangui; mì ti̱ kiì ko̱chjeén‑ne koni tjé'nde, tà xíxteèn‑né. ¡Ndaà ti̱ná'yaà koni xan‑nò!<pb/>


text:
Jñà xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma xi síkíchjítjì tsojmì ko̱ jñà xi̱ta̱ xi ch'o tjín kjoa̱ xi s'ín, ijchò kinchat'aà chrañà‑la̱ Jesús ñánda tíjna, nga mejèn‑la̱ kji̱'nchré‑la̱. 


text:
Jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés kiìchja̱jno‑la̱ Jesús, kitsò: ―Xi̱ta̱ jè, ndaà óko̱ jñà xi̱ta̱ xi ch'o s'ín, ti̱koa̱á ta̱ñaá kjèn‑ko̱. 


text:
<pb/>―Tsà jngoò xi̱ta̱ tsa̱jòn xi tjín‑la̱ jngoò sìndo̱ orrè, tsà chi̱ja jngoò orrè‑la̱, ¿a mìtsà si̱ìkítsa̱jna i̱jiìn ijñá jñà xi ñijòn kaàn ko̱ chrj'oòn ñijòn ma‑ne? I̱kjoàn kjoi̱ kátsji jè xi kichijà skanda kó nga sa̱kò‑la̱. 


text:
K'e̱ nga ki̱jchò‑ne ni'ya‑la̱, ki̱chja̱‑la̱ amigo‑la̱ ko̱ xi̱ta̱ i̱ndiì ni'ya‑la̱, ki̱tso̱‑la̱: “Ti̱tsjako̱‑ná, jye kàsakó‑ne orrè‑na̱ xi kichijà.” 


text:
K'oa̱á xán‑nò, k'oa̱á ti̱s'ín ìsa̱ ndaà s'e̱ kjo̱tsja ján ngajmiì i̱t'aà ts'e̱ jngoò xi̱ta̱ jé xi síkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé ótsji‑ne, mì k'oa̱á‑ne koni tsà ñijòn kaàn ko̱ chrj'oòn ñijòn ma‑ne xi tjín‑la̱ o̱kixi̱ xi mìkiì mochjeén‑la̱ nga si̱ìkájno jé‑la̱. Kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ chjo̱ón xi kisakò‑ne to̱n‑la̱ 


text:
<pb/>’Tsà jngoò chjo̱ón xi te ma‑ne to̱n‑la̱, tsà chi̱ja jngoò to̱n‑la̱, ¿a mìtsà ko̱kà ni'ín, ti̱koa̱ ko̱tìcha i̱nga ni'ya‑la̱; ndaà ndaà ko̱hótsji to̱n‑la̱ skanda kó nga sa̱kò‑la̱? 


text:
K'e̱ nga jye sa̱kò‑la̱, ki̱chja̱‑la̱ amiga‑la̱ ko̱ íchjín i̱ndiì ni'ya‑la̱, ki̱tso̱‑la̱: “Ti̱tsjako̱‑ná, jye kàsakó‑ne to̱n‑na̱ xi kichijà.” 


text:
K'oa̱á xán‑nò, k'oa̱á ti̱s'ín tjín kjo̱tsja nga nguixko̱n àkja̱le̱‑la̱ Nainá k'e̱ nga jngoò xi̱ta̱ jé síkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé ótsji‑ne. Kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ ti xi kichijà 


text:
Jè ti xi ma ki'ndí kitsò‑la̱ na̱'èn‑la̱: “Na̱'èn, tjiì‑ná tsojmì xi 'a̱n ko̱ko̱‑na.” Jè na̱'èn‑la̱ kisìjòya yije‑la̱ tsojmì xi tjín‑la̱, i̱kjoàn kitsjaà‑la̱. 


text:
Xi jye tsato jò jàn na̱chrjein, ti jè, ni̱to̱ón tsatíjna yije tsojmì‑la̱ xi kitjoé‑la̱, kisìjngoò to̱n‑la̱. I̱kjoàn kiì jngoò na̱xa̱ndá xi 'ñó kjiìn kijna. Ya̱á kisìkjeheya yije to̱n‑la̱ nga ta̱xki̱ kisìko̱ yijo‑la̱. 


text:
K'e̱ nga jye kisìkjeheya yije to̱n‑la̱, ya̱ i̱'nde ñánda tsibìjna, j'iì jngoò kjinchrá 'ñó; mì ti̱ mé tjín‑la̱ xi kine. 


text:
K'e̱é kiì síjé‑la̱ xá jngoò xi̱ta̱ xi ya̱ i̱'nde‑la̱ na̱xa̱ndá jè. Xi̱ta̱ jè, kisìkasén ñánda tjín‑la̱ rancho̱ nga kisìkinda̱ chi̱nga̱. 


text:
K'e̱ nga jye kjòndaàya‑ne kjo̱hítsjeèn‑la̱ kitsò: “¡Kjìn xi̱ta̱ chi̱'nda tjín‑la̱ na̱'èn‑na̱ ya̱ ni'ya‑la̱ xi ningui‑la̱ i̱nchra̱jín xi kjèn, koa̱ 'a̱n, i̱jndé, tìbiyaà‑ná kjinchrá! 


text:
Kjín ìjngoò k'a‑na ni'ya‑la̱ na̱'èn‑na; k'oa̱á xán‑la̱: Na̱'èn, tseé jé tsohotsjià xi i̱t'aà ts'e̱ Nainá xi tíjna ngajmiì ko̱ i̱t'aà tsi̱ji; 


text:
mì ti̱ kiì ok'ìn‑na nga ki'ndí‑lè k'oín‑ná; k'oa̱á s'ín jcha̱‑takòn‑ná koni tsà jngoò chi̱'nda‑lè.” 


text:
K'e̱é tsasítje̱n, kiìkon na̱'èn‑la̱. ’Ti̱k'e̱é‑ne nga kjiìn tífì, jè na̱'èn‑la̱ kijtseèxkon, kjòhi̱ma̱keè, tsangachikon, i̱kjoàn kitsobàkjá ki'ndí‑la̱, kiskine'a. 


text:
Jè ki'ndí‑la̱ kitsò: “Na̱'èn, tsohotsjià jé xi i̱t'aà ts'e̱ Nainá xi tíjna ngajmiì ko̱ i̱t'aà tsi̱ji; mì ti̱ kiì ok'ìn‑na nga ki'ndí‑lè k'oín‑ná.” 


text:
Ta̱nga jè na̱'èn‑la̱ kitsò‑la̱ chi̱'nda‑la̱: “Ni̱to̱n nchrobáko̱ò nikje xi ìsa̱ 'ñó ndaà kjoàn, ti̱kákjá, ti̱koa̱ tíkjá jngoò ta̱ngò jnótsja, tjayaà xo̱xté ndso̱ko̱. 


text:
Jè ki'ndí‑na̱, maá‑na tsà jyeé k'en, ta̱nga tíjnakon‑né; kichijà‑né ta̱nga i̱'ndei̱ kàsakó‑ne. I̱kjoàn tsibíts'ia̱ s'eí.” 


text:
<pb/>’Jè ti‑la̱ xi ma jchínga, ján tísíxá rancho̱‑la̱. K'e̱ nga j'iì chrañà‑ne ni'ya‑la̱, kiì'nchré‑la̱ música nga s'eí tjín; xi̱ta̱ nchitè. 


text:
Jè chi̱'nda kitsò: “Jè 'ndsì kòf'iì‑ne; jè na̱'èn‑lè kàsík'en jngoò nchra̱ja̱ ki'ndí xi 'ñó xiné, koií kjoa̱‑la̱ nga ndaà kòf'iì‑ne jè 'ndsì.” 


text:
Jè ti xi ma jchínga, 'ñó kòjti‑la̱; majìn‑la̱ fahas'en ni'ya; k'e̱é itjo ni'ya na̱'èn‑la̱, tsibítsi'ba‑la̱ nga kàtjahas'en ni'ya. 


text:
Kitsò‑la̱ na̱'èn‑la̱: “'A̱n, kjò kjìn nó sìxá‑lè; ni̱kjé‑ne nga mìkiì sìkitasòn‑lè; ni̱ saà jngoò ndí tíndsó ki'ndí 'biì‑ná nga si̱tsjakoa̱a amigo‑na̱. 


text:
Ta̱nga k'e̱ nga kòf'iì‑ne ki'ndí‑lè xi kisìkjeheya to̱n‑lè, tsojmì‑lè, kisìkjeheyako̱ íchjín ská; i̱kjoàn kànìk'en jngoò‑la̱ nchra̱ja̱ ki'ndí xi 'ñó xiné.” 


text:
Jè na̱'èn‑la̱ kitsò‑la̱: “Ngaji̱ xi ki'ndí‑na̱ xan‑lè, i̱í tìjna̱ko̱ kjit'aà‑ná; ngats'iì tsojmì xi tjín‑na, tsi̱ji‑né. 


text:
Mochjeén‑né nga s'eí s'e̱én mé‑ne nga si̱tsjakoa̱á yijo‑ná, koi kjoa̱‑la̱ nga jè 'ndsì, jye kòf'iì‑ne. Maá‑na tsà jyeé k'en ta̱nga tíjnakon‑né; kichijà‑né ta̱nga i̱'ndei̱ kàsakó‑ne.”<pb/>


text:
Jesús tsibéno̱jmí ìjngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn, jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, kitsò‑la̱: ―Jngoò k'a, jngoò xi̱ta̱ nchi̱ná, tíjna jngoò‑la̱ xi̱ta̱ xi síkinda̱ chi̱'nda. Xi̱ta̱ xi kj'ei̱í kiì nga nguixko̱n nei‑la̱ nga kitsjaàt'in 'én nga tsojmì‑la̱ tísíkje. 


text:
Jè nei‑la̱, k'e̱é kiìchja̱‑la̱, kitsò‑la̱: “¿Mé 'én xi tsját'in‑lè xi̱ta̱? Tjiì‑ná kinda̱ kjoa̱ ts'e̱ xá‑lè; mì‑la ti̱ kiì chi̱'nda sko̱‑la̱ ki̱jna‑ne.” 


text:
Chi̱'nda jè, k'e̱é tsohóko̱ yijo‑la̱, kitsò: “¿Mé xi s'iaàn? Jè nei‑na̱ mì ti̱ kiì tsjá‑na xá. 'A̱n, mìkiì chíkjoa̱‑na nga siìxákoa̱a nangui. Masobà‑na tsà to̱n siìjé kjo̱tjoà. 


text:
K'e̱é kiìchja̱ ìjngoò ìjngoò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tje̱n‑la̱ to̱n ts'e̱ nei‑la̱. Kitsò‑la̱ jè xi ítjòn: “¿Kó tjín kitje̱n‑lè ts'e̱ nei‑na̱?” 


text:
Xi̱ta̱ jè kitsò: “Jngoò sìndo̱ barril asìti̱ kitje̱n‑na.” Jè chi̱'nda kitsò‑la̱ xíkjín: “Chjoí xo̱jo̱n‑lè, ti̱jni, ni̱to̱n tìndaà ìjngoiì xi kj'ei̱í xo̱jo̱n xi tà icháte chjí‑la̱.” 


text:
I̱kjoàn kiskònangui‑la̱ xi ìjngoò, kitsò‑la̱: “Ngaji̱, ¿kó tjín kitje̱n‑lè?” Xi̱ta̱ jè kitsò: “Jngoò sìndo̱ naxá trigo kitje̱n‑na.” K'e̱é kitsò‑la̱: “Chjoí xo̱jo̱n‑lè; tìndaà ìjngoiì xi tà ñijòn kaàn chjí‑la̱.” 


text:
Chi̱'nda jè, kijtseèxkón nei‑la̱ nga tjín‑la̱ kjo̱hítsjeèn nga amigo tsohótsji, na̱s'ín ch'o kis'iìn nga kiskoòna̱cha̱n‑la̱ nei‑la̱. Jñà xi mìtsà xi̱ta̱‑la̱ Nainá, ìsa̱á tjín‑la̱ kjo̱hítsjeèn kó s'ín ótsji amigo‑la̱ xi skoétjò mì k'oa̱á‑ne koni jñà xi̱ta̱ xi iseèn tjín kjo̱hítsjeèn‑la̱. 


text:
<pb/>’K'oa̱á xán‑nò, ti̱kjeén to̱n ko̱ tsojmì xi tjín i̱ i̱sò'nde nga kàtas'e‑nò amigo mé‑ne k'e̱ nga mì ti̱ kiì ko̱chjeén‑ne i̱ i̱sò'nde, ján ngajmiì s'e̱‑nò amigo xi skoétjò‑nò ya̱ ñánda ki̱tsa̱jnaà ni̱ta̱ mé na̱chrjein‑ne. 


text:
<pb/>’Jè xi ndaà síkitasòn jè kjoa̱ xi chiba tjín, ti̱koa̱á ndaà síkitasòn jè kjoa̱ xi tse tjín; ta̱nga jè xi kona̱cha̱n kjoa̱ xi chiba tjín ti̱koa̱á kona̱cha̱n‑né kjoa̱ xi tse tjín. 


text:
Jñò, tsà mì ndaà titsa̱nìchjeén tsojmì ko̱ to̱n xi tjín i̱sò'nde jè, mìkiì tjoé‑nò kjoa̱ xi nguì ndaà tjín ts'e̱ ngajmiì. 


text:
Tsà mì ndaà titsa̱nìkjeén tsojmì ko̱ to̱n xi mì tsa̱jòn‑jèn xi Nainá kisìnga̱tsja‑nò i̱ i̱sò'nde, ti̱koa̱á mìkiì tjoé‑nò xi nguì tsa̱jòn ján ngajmiì. 


text:
<pb/>’Ni̱jngoò chi̱'nda xi jò ko̱ma nei‑la̱ nga si̱ìxá‑la̱; tsà jò ko̱ma nei‑la̱, jngoò ko̱jtikeè koa̱ jngoò ko̱tsjakeè; jngoò ndaà kjit'aà‑la̱ koa̱ ch'o si̱ìko̱ xi ìjngoò. Jñò, tsà kjoa̱ nchi̱ná si̱ìs'in‑là, mìkiì ko̱s'in‑la̱ kjoa̱ ts'e̱ Nainá. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ fariseo nga tsjakeè to̱n, k'e̱ nga kiì'nchré ngats'iì kjoa̱ koi, tà tsijnòkeè Jesús. 


text:
K'e̱é kitsò‑la̱ jè Jesús: ―Jñò, ndaà nìkítsa̱jnaà yijo‑nò nga nguixko̱n xi̱ta̱, ta̱nga Nainá, beè ini̱ma̱‑nò nga mìtsà kixi̱ kjoa̱ nga ndaà 'nè. Jè kjoa̱ xi jeya síkíjna xi̱ta̱, Nainá ochrjekàngui‑né. Kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑ìsa: ―Jñà Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, jñà tímakjeén xo̱jo̱n koi skanda k'e̱ nga j'iì Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱. Tje̱n‑ne na̱chrjein koi, skanda i̱'ndei̱, tínokjoáya 'én ndaà‑la̱ Nainá kó s'ín otíxoma Nainá. Ngats'iì xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ kjoa̱has'en‑jiìn ñánda tíhotíxoma Nainá, bínè‑la̱ yijo‑la̱. 


text:
<pb/>’'Ñó 'in tjín tsà jè i̱sò'nde ko̱ ngajmiì chi̱ja, ta̱nga ìsa̱á tà 'ñó 'in tjín nga chi̱ja jngoò letra ts'e̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. Mìkiì chi̱ja ni̱ta̱ kjé‑ne ―kitsò Jesús. Kiís'ín tsakóya Jesús i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xi tsjiìn xíkjín (Mateo 19:1‑12; Marcos 10:1‑12) 


text:
<pb/>―Ni̱ta̱ yá‑ne xi tsjiìn chjo̱ón‑la̱ i̱kjoàn bixan‑ko̱ jngoò chjo̱ón xi kj'ei̱í, kjoa̱ chijngui tís'ín; ti̱koa̱á jè x'i̱n xi bixan‑ko̱ chjo̱ón xi kitsjiìn x'i̱n‑la̱, ti̱koa̱á kjoa̱ chijngui tís'ín ―kitsò‑ìsa Jesús. Xi̱ta̱ nchi̱ná ko̱ xi̱ta̱ i̱ma̱ xi 'mì Lázaro 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―Tsibìjna jngoò xi̱ta̱ nchi̱ná xi 'ñó ndaà kjoàn nikje chjí xi tsohòkjá; na̱chrjein inchijòn kis'iìn s'eí xi ta̱xki̱ 'ñó ndaà ma. 


text:
Ti̱koa̱ tsibìjna jngoò xi̱ta̱ i̱ma̱ xi Lázaro ki'mì, xi jtsé tjín yijo‑la̱. Ya̱á bìjna xotjoa̱ ni'ya‑la̱ jè xi̱ta̱ nchi̱ná. 


text:
Xi̱ta̱ i̱ma̱ jè, fahajiìn xó‑la̱ jñà xi̱‑la̱ tsojmì xi kine jè xi̱ta̱ nchi̱ná nga bixòngui ími̱xa̱; ti̱koa̱á jñà nañá bijchó xó nga tomàjno jtsé‑la̱. 


text:
K'e̱ nga k'en jè ndí xi̱ta̱ i̱ma̱, jñà àkja̱le̱‑la̱ Nainá kiìko̱; ya̱á kisìkíjnat'aà‑la̱ Abraham. Ti̱koa̱á chaán k'en jè xi̱ta̱ nchi̱ná; i̱kjoàn kisìhijiìn. 


text:
<pb/>’Ya̱ i̱'nde ts'e̱ mik'en ñánda nga tísíkjeiín kjo̱'in jè xi̱ta̱ nchi̱ná, kiskoòtsejèn, kijtseèxkon Abraham nga kjiìn tíjna; ya̱á tíjnat'aà‑la̱ jè Lázaro. 


text:
Xi̱ta̱ nchi̱ná, k'e̱é 'ñó kiìchja̱ kitsò: “¡Na̱'èn Abraham, cha̱hi̱ma̱‑takòn‑ná! Ti̱kasín Lázaro nga kàtasíka'nchi̱ jnótsja ya̱ i̱jiìn nandá nga kàtasíkijne 'nchán ni̱je̱n‑na̱; 'ñó tse kjo̱'in tìsìkjiaán i̱ i̱jiìn ni'ín.” 


text:
Jè Abraham kitsò‑la̱: “Na̱'èn, ti̱kítsjiìn k'e̱ nga tsijni i̱sò'nde, 'ñó ndaà tsijni. Jè Lázaro, kjo̱'iín kisìkjeiín, ta̱nga i̱'ndei̱, ndaà tíjna i̱jndé. Ngaji̱, kjo̱'iín tìnìkjeiín. 


text:
K'oa̱á s'ín tjín, ti̱koa̱á jngoò xa̱jngá jñò xi 'ñó na̱nga̱ kijna‑ikòn mé‑ne nga mìkiì ko̱ma ján ko̱tot'aà jñà xi̱ta̱ xi i̱ títsa̱jna; ti̱koa̱ xi títsa̱jna ján, mìkiì ko̱ma kji̱nchrobà i̱jndé.” 


text:
<pb/>’Kitsò jè xi̱ta̱ nchi̱ná: “Na̱'èn Abraham, 'a̱n bìtsi'bà‑lè ti̱kasín Lázaro ya̱ ni'ya‑la̱ Na̱'èn‑na̱; 


text:
'òn ma‑ne 'ndsè xi títsa̱jna; kàtèno̱jmí‑la̱ xi o̱kixi̱ mé‑ne nga ti̱koa̱ mì i̱ kji̱nchrobà‑ne i̱'nde ts'e̱ kjo̱'in.” 


text:
Abraham kitsò‑la̱: “Xi̱ta̱ xingui̱i, jyeé tjín‑la̱ xo̱jo̱n‑la̱ Moisés ko̱ ts'e̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá; ¡jñà kàta'nchré‑la̱!” 


text:
K'e̱é kitsò jè xi̱ta̱ nchi̱ná: “Majìn, na̱'èn Abraham, tsà jngoò mik'en xi jye kijtseè kjo̱'in kjoi̱ ke̱èno̱jmí‑la̱, si̱ìkájno jé‑la nga mì ti̱ jé ko̱hótsji‑ne.” 


text:
Jè Abraham kitsò‑la̱: “Tsà mìkiì 'nchré‑la̱ Moisés ko̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, ti̱koa̱á mìkiì ko̱kjeiín‑la̱ na̱s'ín kjoa̱áya jngoò‑la̱ mik'en.”<pb/>


text:
Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Kjit'aà na̱chrjein s'e̱ xi̱ta̱ xi koi̱ìt'in‑ná nga ki̱nchátsjiaá jé, ta̱nga i̱ma̱‑xó‑ne jè xi̱ta̱ xi koi̱ìt'in. 


text:
Ìsa̱á‑la ndaà ko̱ma tsà si̱ngui'ñó jngoò nda̱jo̱ natsí ís'iìn, i̱kjoàn si̱katje̱n‑jiìn ndáchikon, mé‑ne nga mì jé ski̱nìjiìn‑ne ndí xi̱ta̱ xi mochjeén‑la̱ nga ko̱kinda̱. 


text:
¡T'e̱en kinda̱ yijo‑nò! ’Tsà jè xingui̱i ótsji jé xi kondra̱ tsi̱ji, ti̱nókjoa̱‑la̱ nga kàtakixi̱; tsà si̱ìkájno jé‑la nga mì ti̱ jé ko̱hótsji‑ne, ti̱jchàat'aà‑la̱. 


text:
Tsà itoò k'a nga jngoò na̱chrjein ótsji jé xingui̱i xi kondra̱ tsi̱ji, koa̱ tsà si̱ìkájno jé‑la koa̱ tsà itoò k'a nga jngoò na̱chrjein kjoi̱íkon‑lè, ki̱tso̱‑lè: “Mì ti̱ kiì k'oa̱ s'iìn‑na”, tsà k'oa̱ ki̱tso̱‑lè, ti̱jchàat'aà‑la̱. K'e̱ nga mokjeiín‑ná i̱t'aà ts'e̱ Jesús 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi tsibíxáya‑la̱ Na̱'èn‑ná Jesucristo kitsò‑la̱: ―Ti̱si̱ko̱‑náje̱n mé‑ne nga ìsa̱ 'ñó ndaà ko̱kjeiín‑naje̱n i̱t'aà tsi̱ji. 


text:
<pb/>Jè Na̱'èn‑ná k'e̱é kitsò: ―Jñò, tsà tà o̱kji ko̱kjeiín‑nò koni kji xojmá mostaza nga i̱tsé kji, ko̱maá k'oín‑là yá xanchroò jè: “Chjínèyi yijo‑lè, i̱kjoàn ya̱ kàtatje̱n‑jiìn ndáchikon”; jè yá, k'oa̱á s'ín si̱ìkitasòn‑nò. Xá‑la̱ chi̱'nda 


text:
<pb/>’Jñò, tsà tíjna jngoò‑nò chi̱'nda xi kàfì síkínchi nchra̱ja̱, o xi kàfì ka'ndà tíndsó, k'e̱ nga kjoi̱í‑ne nga kàfì síxá, ¿a k'oín‑là: “Ti̱jni, ti̱jnat'eiì ími̱xa̱”? 


text:
Majìn, a mìtsà ta̱ sa̱ k'oín‑là: “Tìndaà‑ná tsojmì xi kókje̱en; tíxkóngui nikje‑lè; tìya‑ná tsojmì xi kókje̱en ko̱ xi skia̱a. K'e̱ nga jye kjoe̱ ko̱ma, i̱kjoàn ti̱chi koa̱ tioi̱i ji̱.” 


text:
Jè nei‑la̱, ti̱koa̱á mìkiì tsjá‑la̱ kjo̱ndaà chi̱'nda‑la̱ nga ndaà kàsìkitasòn jè xá xi kàsit'in‑la̱; mìtsà tsò‑la̱: “Ndaà chjí‑lè.” 


text:
Ti̱koa̱á jñò, k'e̱ nga jye nìkitasòn yije xá xi tsjá‑nò Nainá, k'oa̱á tixón: “Ngaje̱n, ta̱xki̱ chi̱'nda‑náje̱n, tà jè kànìkitasòn‑je̱n koni s'ín ki'mì‑náje̱n.” Kós'ín komà k'e̱ nga jè Jesús, te xi̱ta̱ kisìndaà‑ne xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱ 


text:
K'e̱ nga jahas'en‑jiìn jngoò ndí na̱xa̱ndá xi jtobá kji, te xi̱ta̱ kiskaàjiìn ya̱ i̱ya ndi̱yá xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱; kjiìn chincha‑ne 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱ nga kijtseè, kitsò‑la̱: ―Tanguió, ta̱kó‑là yijo‑nò jè no̱'miì. K'oa̱á s'ín komà, k'e̱ nga nchifì‑ne, kjòtsjeè‑ne yijo‑la̱ ch'in xi tjín‑la̱. 


text:
K'e̱ nga kijtseè yijo‑la̱ nga jye kjòndaà‑ne ch'in xi tjín‑la̱, jngoò‑ne xi inchrobà ìjngoò k'a‑ne; 'ñó kiìchja̱ nga kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá. 


text:
Tsasèn‑xkó'nchit'aà‑la̱ Jesús skanda i̱t'aà nangui, nga kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà. Xi̱ta̱ jè, Samaria i̱'nde‑la̱. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ jè: ―Ti̱sítji̱in, t'in‑ne; koi‑né nga mokjeiín‑lè nga kòmandaà‑ne. K'e̱ nga jcha̱‑la̱ kó s'ín ko̱tìxoma Nainá (Mateo 24:23‑28, 36‑41) 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ fariseo kiskònangui‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱: ―¿Kjé‑né nga jcha̱‑la̱ kó s'ín ko̱tìxoma Nainá? Jesús kitsò‑la̱: ―Koni s'ín otíxoma Nainá mìtsà tsejèn jcha̱‑la̱. 


text:
Mìtsà yá xi ki̱tso̱: “I̱í tíjna i̱jndé”, ko̱ “Ján tíjna ján”; nga jyeé tíjnajiìn‑nò kó s'ín otíxoma Nainá. 


text:
<pb/>Jesús, kiìchja̱‑ìsa; kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Ki̱jchò na̱chrjein k'e̱ nga ko̱mejèn‑nò jcha̱xkoòn‑ná nga jye kóti̱jnajiìn‑nò 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ta̱nga na̱chrjein jè, mìkiì jcha̱xkoòn‑ná. 


text:
K'oa̱á ki̱tso̱‑nò xi̱ta̱: “Chítsejèn‑là i̱jndé, chítsejèn‑là ján.” Ta̱nga kì kiì mokjeiín‑nò, ti̱koa̱á kì kiì onguítji̱ngui‑là na̱s'ín k'oa̱ ki̱tso̱‑nò. 


text:
Koni ma ni'ín ch'o̱n k'e̱ nga ote, ma iseèn kó o̱kji nga jngoò itjandiì, k'oa̱á s'ín ko̱ma k'e̱ nga ki̱jchò na̱chrjein nga kjoia̱a ìjngoò k'a xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱. 


text:
Ta̱nga 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ítjòn, tse kjo̱'in siìkjiaán; jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱, ko̱chrjekànguií‑na. 


text:
Koni s'ín komà jñà na̱chrjein ts'e̱ Noé, k'oa̱á ti̱s'ín ko̱ma jñà na̱chrjein k'e̱ nga kjoia̱a ìjngoò k'a 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱. 


text:
Xi̱ta̱, tsakjèn, kits'iì, chixàn íchjá ko̱ íchjín skanda jè na̱chrjein nga jahas'en ni'ya chitso jè Noé, i̱kjoàn j'iì jtsí xkón, ya̱á jyehesòn yije xi̱ta̱ kóho̱tjín. 


text:
K'oa̱á ti̱s'ín komà na̱chrjein ts'e̱ Lot [xi̱ta̱ xi tsiniì kitsò‑la̱ Abraham]. Jñà xi̱ta̱ tsakjèn, kits'iì, tsatse tsojmì, tsatíjna tsojmì, tsibítje̱ tsojmì, tsibíndaà ni'ya; 


text:
ta̱nga jè na̱chrjein nga itjojiìn jè Lot ya̱ na̱xa̱ndá Sodoma, ts'a jtsí ni'ín xi ngajmiì inchrobà‑ne xi nguì chijo azufre, ya̱á jyehesòn yije xi̱ta̱ kóho̱tjín. 


text:
K'oa̱á s'ín ko̱ma jè na̱chrjein k'e̱ nga 'a̱n kítjo̱je̱n ìjngoò k'a xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱. 


text:
<pb/>’Jè xi tíjnasò'nga ni'ya‑la̱, kì ti̱ kiì nchrobájen‑ne nga skoé tsojmì xi 'ncha ni'ya‑la̱; ti̱koa̱á jè xi tísíxájiìn nangui‑la̱ kì ti̱ kiì nchrobá‑ne ni'ya‑la̱. 


text:
Ni̱ta̱ yá xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ ko̱chrjetjì yijo‑la̱ nga mì mé kjo̱'in sa̱kò‑la̱, tà sa̱á si̱ìchija‑né ko̱ kjo̱'in kíjnajiìn; ta̱nga jè xi tíjnandaà nga tsjá yijo‑la̱, jè‑né xi ki̱tjokàjiìn kjo̱'in nga i̱t'aà ts'a̱n ndaà kíjna. 


text:
<pb/>’K'oa̱á xan‑nò, jè ni̱tje̱n k'e̱ nga o̱ko̱ma, tjín ni'ya ñánda jò xi̱ta̱ kjioòsòn na̱chan, jngoò tjámiìtje̱n nga kji̱ko̱ Cristo, xi ìjngoò si̱jna‑né nga kjo̱'in s'e̱‑la̱. 


text:
Ti̱koa̱á tjín ni'ya ñánda jò íchjín nchi'o na̱'yo̱, jngoò tjámiìtje̱n nga kji̱ko̱ Cristo, xi ìjngoò si̱jna‑né nga kjo̱'in s'e̱‑la̱. 


text:
<pb/>’Jò xi̱ta̱ xi nchisíxángui rancho̱‑la̱, jngoò tjámiìtje̱n nga kji̱ko̱ Cristo, jè xi ìjngoò sa̱síjna‑né nga kjo̱'in s'e̱‑la̱. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ kiskònangui‑la̱ Jesús: ―¿Ñánda‑ne nga k'oa̱s'ín ko̱ma Na̱'èn? Jesús kitsò‑la̱: ―Ya̱ ñánda kijna cho̱ k'en, ya̱á kítsa̱jnajtín jñà líké.<pb/>


text:
Jesús ti̱koa̱ tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn nga mochjeén‑né nga mìkiì si̱ìndaàjñaá ini̱ma̱‑ná; na̱chrjein inchijòn ki̱nókjoa̱t'aà‑lá Nainá. 


text:
Kitsò‑la̱: ―Jngoò na̱xa̱ndá ñánda tíjna jngoò xi̱ta̱xá xi mìkiì beèxkón Nainá ti̱koa̱ mìkiì beèxkón xi̱ta̱ xi kj'ei̱í. 


text:
Ti̱ya̱‑ne na̱xa̱ndá jè, tíjna jngoò chjo̱ón ka'àn xi f'iìkon kjit'aà xi̱ta̱xá jè nga tsò‑la̱: “Tìndaàjiìn‑ná kjoa̱ ts'e̱ kondra̱‑na̱.” 


text:
Jè xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ xá, mìkiì xátí tsibíndaàjiìn‑la̱, ta̱nga xi komà i̱skan kisìkítsjeèn nga tsibíndaàjiìn‑la̱ jè chjo̱ón mé‑ne nga mì ta̱ tsja si̱ìjti‑la̱. Kitsò i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱: “Na̱s'ín mìkiì bexkoán Nainá, ti̱koa̱ mìkiì bexkoán xi̱ta̱, 


text:
ta̱nga chjo̱ón jè, 'ñó tísísiì‑na, koií kjoa̱‑la̱ nga kìndaàjiìn‑la̱ mé‑ne nga mì ta̱ tsja i̱ kjoi̱íkon‑na, mì ta̱ tsja 'a̱n si̱ìjti‑na.” 


text:
Nainá, ¿a mìtsà ìsa̱ ndaà si̱ìs'in‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi xó k'oa̱s'ín jaàjiìn‑ne nga ko̱ na̱chrjein ko̱ ni̱tje̱n 'ñó si̱jét'aà‑la̱? ¿A mìtsà ìsa̱ ni̱to̱n si̱ìs'in‑la̱? 


text:
K'oa̱á xán‑nò nga ìsa̱ xátíya koi̱ìndaàjiìn‑la̱. Ta̱nga k'e̱ nga kjoia̱a ìjngoò k'a 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ¿a sakó‑na xi̱ta̱ i̱ i̱sò'nde xi mokjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'a̱n? Kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma xi síkíchjítjì tsojmì 


text:
<pb/>Jesús tsibéno̱jmí ìjngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ xi̱ta̱ xi xi̱ta̱ kixi̱ tsò‑la̱ yijo‑la̱ koa̱ ochrjekàngui xi i'nga. Kitsò: 


text:
<pb/>―Jò xi̱ta̱ kiì ñánda tíjna i̱ngo̱ ítjòn nga kiìchja̱t'aà‑la̱ Nainá: jngoò xi xi̱ta̱ fariseo, xi ìjngoò, xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma xi síkíchjítjì tsojmì. 


text:
Jè xi̱ta̱ fariseo, nga síjna kixi̱, tíchja̱tjì yijo‑la̱, kitsò: “Nainá, tsjaà‑lè kjo̱ndaà, ndaà chjí‑lè nga 'a̱n mì k'oa̱á s'iaàn koni s'ín xi̱ta̱ xi kj'ei̱í xi tsjìn‑la̱ kjoa̱ kixi̱, xi̱ta̱ chijé, xi̱ta̱ ts'e̱n, xi̱ta̱ chijngui; ni̱ mì k'oa̱á s'iaàn koni s'ín jè xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì. 


text:
Ta̱nga jè xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì, kjiìn síjna; skanda majìn‑la̱ nga ko̱tsejèn ngajmiì; tà jè ini̱ma̱‑la̱ 'beé‑la̱; tsò: “¡Nainá, kàtas'e‑lè kjo̱hi̱ma̱takòn xi i̱t'aà ts'a̱n nga xi̱ta̱ jé 'mì‑na!” 


text:
K'oa̱á xán‑nò, xi̱ta̱ jè, k'e̱ nga kiì‑ne ni'ya‑la̱, jyeé xi̱ta̱ kixi̱ kitsò‑la̱ Nainá; ta̱nga jè xi̱ta̱ fariseo majìn. Koií kjoa̱‑la̱, ni̱ta̱ yá‑ne xi 'nga síkíjna yijo‑la̱, ìsa̱á nangui kíjna, koa̱ jè xi nangui síkíjna yijo‑la̱, ìsa̱á 'nga kíjna. K'e̱ nga jè Jesús kisìchikon‑t'in ndí i̱xti (Mateo 19:13‑15; Marcos 10:13‑16) 


text:
<pb/>Ti̱koa̱á j'iìko̱‑la̱ ndí i̱xti mé‑ne nga ko̱òt'aà‑la̱ tsja; jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús, k'e̱ nga kijtseèxkon jñà xi̱ta̱ xi ijchòko̱ ndí i̱xti, tsohótiko̱. 


text:
Ta̱nga jè Jesús kiìchja̱‑la̱ jñà i̱xti; kitsò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱: ―Tjiì'nde‑là jñà ndí i̱xti nga kàtjanchrobákon‑na, kì binchahikon‑là. Jñà xi k'oa̱ s'ín tjín ini̱ma̱‑la̱ koni ts'e̱ ndí i̱xti, jñà xi tjín‑la̱ kjo̱ndaà nga Nainá tíhotíxoma‑la̱. 


text:
K'oa̱á xan‑nò xi nguì o̱kixi̱, jñà xi mìkiì ko̱kjeiín‑la̱ koni jngoò ndí i̱xti nga skoé kjo̱ndaà‑la̱ Nainá nga jè ko̱tìxoma‑la̱, mìkiì kjoa̱has'en‑jiìn ñánda tíhotíxoma Nainá. Jngoò xi̱ta̱ xi 'ñó nchi̱ná (Mateo 19:16‑30; Marcos 10:17‑31) 


text:
<pb/>Jngoò xi xi̱ta̱ sko̱‑la̱ kiskònangui‑la̱ Jesús kitsò: ―Maestro ndaà, ¿mé xi s'iaàn nga s'e̱‑na kjoa̱binachon ni̱ta̱ kjé‑ne? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne nga xi̱ta̱ ndaà 'mì‑ná? Ni̱jngoò xi̱ta̱ xi ndaà; ta̱ jngoò jè Nainá xi ndaà. 


text:
Jyeé tíjiìn‑lè kó tsò kjo̱tíxoma: “Kì kjoa̱ chijnguií 'nì, kì xi̱ta̱á nìk'in, kì chijé 'nì, kì 'én ndiso nokjoì i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, cha̱xkoín na̱'èn‑lè ko̱ nea̱‑lè.” 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì'nchré Jesús, kitsò‑la̱: ―Nguì jngoò kjoa̱ chija‑lè: tatìjni yiji kóho̱tjín tsojmì xi tjín‑lè; i̱kjoàn ti̱ka'bí‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱ mé‑ne nga s'e̱‑lè kjoa̱ machikon‑t'in ján ngajmiì. I̱kjoàn nchrobátji̱ngui‑ná. 


text:
Jesús, k'e̱ nga kijtseè nga 'ñó ba kis'e‑la̱ kitsò: ―¡Jñà xi̱ta̱ nchi̱ná, 'iín ko̱ma‑la̱ nga kjoa̱has'en‑jiìn ñánda tíhotíxoma Nainá! 


text:
Ìsa̱á mì 'in ko̱ma‑la̱ jngoò cho̱ camello nga kjoa̱has'en xko̱n nindoò xi tjahaña‑ne nikje, mì k'oa̱á‑ne koni jngoò xi̱ta̱ nchi̱ná xi 'ñó tjín‑la̱ tsojmì nga ko̱ma kjoa̱has'en‑jiìn ñánda tíhotíxoma Nainá. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Pedro: ―Na̱'èn, ngaje̱n, jyeé kinìkítsa̱jna yije‑je̱n tsojmì xi tjín‑naje̱n nga tjaàtji̱ngui‑lèje̱n. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―O̱kixi̱í xi xan‑nò, ngats'iì xi̱ta̱ xi kitsjiìn‑takòn ni'ya‑la̱, na̱'èn‑la̱, 'ndse̱, chjo̱ón‑la̱, i̱xti‑la̱, nga mejèn‑la̱ k'oa̱s'ín si̱ìjchá yijo‑la̱ koni s'ín otíxoma Nainá, 


text:
ngats'iì xi̱ta̱ koi, tsojmì xi kisìkítsa̱jna, ìsa̱á tse tjoé ngajo‑la̱ jñà na̱chrjein xi titsa̱jnaá i̱'ndei̱ i̱ i̱sò'nde; koa̱ jñà na̱chrjein xi sa̱ nchrobá, s'e̱é‑la̱ kjoa̱binachon ni̱ta̱ kjé‑ne. Jesús, ìjngoò k'a tsibéno̱jmí kjoa̱biyaà‑la̱ (Mateo 20:17‑19; Marcos 10:32‑34) 


text:
<pb/>Jesús kiìchja̱t'aà xìn‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne, kitsò‑la̱: ―I̱'ndei̱, ján onguiá Jerusalén; ya̱á ki̱tasòn yije ngats'iì kjoa̱ xi tjít'aà xo̱jo̱n i̱t'aà ts'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, koni s'ín kiskiì xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. 


text:
Ya̱á si̱ìnga̱tsja‑na i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xi mìtsà xi̱ta̱ judío; ki̱jno̱keè‑na; ch'o si̱ìko̱‑na; ki̱ìchrájno‑na; 


text:
<pb/>Ta̱nga jñà xi̱ta̱‑la̱ mìkiì kjòchi̱ya‑la̱ 'én xi tsibéno̱jmí‑la̱; tjí'maá‑la̱; mìkiì jahas'en‑jiìn‑la̱ koni s'ín kitsò Jesús. Kós'ín kisìndaà‑ne Jesús jngoò xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ ya̱ na̱xa̱ndá Jericó (Mateo 20:29‑34; Marcos 10:46‑52) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye tímachrañàt'aà nga ki̱jchò Jesús ya̱ na̱xa̱ndá Jericó, jngoò xi̱ta̱ i̱ma̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ tíjna i̱ndiì ndi̱yá; tísíjé kjo̱tjò to̱n. 


text:
K'e̱é 'ñó kiìchja̱, kitsò: ―¡Jesús, nga ya̱ nchrobàt'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David [nga ji̱ tijna ngajo‑la̱], jcha̱hi̱ma̱takòn‑ná! 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi tjíma ítjòn, tsohótiko̱ nga jyò kàtìjna; ta̱nga jè, ìsa̱á 'ñó kiìchja̱ nga kitsò: ―¡Ji̱ xi ya̱ nchrobàt'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David, jcha̱hi̱ma̱takòn‑ná! 


text:
<pb/>K'e̱é tsasìjna Jesús; kitsò: “Nchrobáko̱ò.” K'e̱ nga ijchò kasìt'aà chrañà‑la̱ kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―¿Mé xi mejèn‑lè nga siìko̱‑lè? Jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱, kitsò: ―Na̱'èn, mejèn‑na nga kàtatsejèn‑na. 


text:
<pb/>Xi̱ta̱ jè, ni̱to̱ón kjòtsejèn‑la̱, i̱kjoàn kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús; jeya kisìkíjna Nainá. Ngats'iì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá xi kijtseè kjoa̱ koi, ti̱koa̱á jeya kisìkíjna Nainá.<pb/>


text:
Ya̱ tíjna jngoò xi̱ta̱ xi 'mì Zaqueo xi xi̱ta̱ sko̱‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma xi síkíchjítjì tsojmì; ti̱koa̱ 'ñó xi̱ta̱ nchi̱ná. 


text:
Mejèn‑la̱ nga skoe̱xkon yá‑né xi 'mì Jesús; ta̱nga mìkiì ma kotsejèn‑la̱ nga kjìn ma‑ne xi̱ta̱, nga jtobá kji Zaqueo. 


text:
K'e̱é tsangachikon ítjòn, i̱kjoàn tsijin‑jno jngoò yá sicómoro nga mejèn‑la̱ skoe̱xkon Jesús koni s'ín kjoa̱hato. 


text:
K'e̱ nga jahaya ndi̱yá Jesús, kiskoòtsejèn mijìn k'oa̱ kijtseèxkon Zaqueo nga ya̱ tíjna'a yá; kitsò‑la̱: ―Zaqueo, ni̱to̱ón tita̱ji̱in, i̱'ndei̱ mochjeén‑né nga ya̱ siìkjáya ni'ya‑lè. 


text:
Jñà xi̱ta̱ k'e̱ nga kijtseè nga ya̱ kisìkjáya ni'ya‑la̱ Zaqueo, tsibíts'ia̱ nga kiìchja̱jno‑la̱ Jesús; kitsò nga ya̱ kisìkjáya ni'ya‑la̱ xi̱ta̱ xi jé tjín‑la̱. 


text:
K'e̱é tsasìjna kixi̱ Zaqueo, kitsò: ―Na̱'èn, osen tsojmì xi tjín‑na tsjaà‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱; koa̱ tsà tjín xi̱ta̱ xi 'a̱n kiskoòna̱cha̱an‑la̱, ñijòn k'a ko̱kji tsjaà ngajo‑la̱. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Ngats'iì xi̱ta̱ nei‑la̱ ni'ya jè, na̱chrjein i̱'ndei̱, jyeé kòbitjokàjiìn kjoa̱ ts'e̱ jé‑la̱, koií kjoa̱‑la̱ nga k'oa̱s'ín mokjeiín‑la̱ Zaqueo koni jè xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Abraham. 


text:
<pb/>’'A̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, koií xá j'i̱‑na nga j'i̱ katsjià xi̱ta̱ xi kichijà, ti̱koa̱ j'i̱ kàchrjekàjñaà jé‑la̱ xi̱ta̱. Kjoa̱ xi mangásòn xi okóya kjoa̱ ts'e̱ to̱n (Mateo 25:14‑30) 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱, k'e̱ nga nchi'nchré‑la̱ Jesús, koni s'ín tíbéno̱jmí kjoa̱ koi, k'oa̱á s'ín kisìkítsjeèn nga ya̱á koi̱ìts'ia̱ ni̱to̱n nga ko̱tìxoma Nainá; nga jè Jesús, jyeé kjo̱meè bijchó chrañà Jerusalén. Koií kjoa̱‑la̱, Jesús, tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn nga mìtsà k'oa̱s'ín ko̱ma. 


text:
<pb/>Kitsò‑la̱: ―Jngoò k'a, jngoò xi̱ta̱ xi tje̱‑la̱ xi̱ta̱ ítjòn kiì jngoò nangui ñánda 'ñó kjiìn nga tjoé‑la̱ xá ítjòn, i̱kjoàn kji̱nchrobà‑ne k'e̱ nga jye tjoé‑la̱ xá. 


text:
Ta̱nga k'e̱ nga ti̱kj'eè bitjo xi̱ta̱ jè, te xi̱ta̱ chi̱'nda‑la̱ kiìchja̱‑la̱ nga tse to̱n kisìnga̱tsja nga jngoò ìjngoò; kitsò‑la̱: “Chjoé to̱n koi, ti̱xáko̱o skanda k'e̱ nga kjoi̱‑na.” 


text:
Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi ti̱ya̱‑ne na̱xa̱ndá‑la̱ nga jtikeè komà, kisìkasén‑tji̱ngui i'nga‑la̱ xi̱ta̱ xi kitsò‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn: “Majìn‑naje̱n nga jè xi̱ta̱xá jè ko̱tìxoma‑naje̱n.” 


text:
<pb/>’Ta̱nga jè xi̱ta̱ jè, k'e̱ nga jye kitjoé‑la̱ xá, j'iì ìjngoò k'a‑ne nangui‑la̱. I̱kjoàn kiìchja̱‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱ chi̱'nda‑la̱ xi kisìnga̱tsja to̱n mé‑ne nga skoe̱ kó tjín kisìkijne ki'ndí‑la̱ jè to̱n xi kisìnga̱tsja nga jngoò ìjngoò. 


text:
Jè xi̱ta̱ xi j'iì ítjòn kitsò: “Na̱'èn, to̱n‑lè xi kinìnga̱tsja‑ná, te k'a o̱kji kisìkijnesòn ki'ndí‑la̱.” 


text:
Jè xi̱ta̱xá ítjòn kitsò‑la̱: “Ndaà tjín; ngaji̱, chi̱'nda ndaà‑né; ndaà kinìkjiín to̱n xi chiba kjònga̱tsjei; i̱'ndei̱, te na̱xa̱ndá sìnga̱tsja‑lè xi ji̱ ko̱ti̱xoma‑la̱.” 


text:
Ijchò ìjngoò xi ma‑ne jò chi̱'nda, kitsò: “Na̱'èn, to̱n‑lè xi kinìnga̱tsja‑ná, 'òn k'a o̱kji kisìkijnesòn ki'ndí‑la̱.” 


text:
<pb/>’J'iì ìjngoò xi kitsò: “Na̱'èn, i̱ tíjna to̱n‑lè xi kinìnga̱tsja‑ná. Ndaà tsibìtjoà; pahìto̱ tsibìjté'ñoá. 


text:
Kitsakjoón‑lè; ngaji̱, xi̱ta̱ jti‑takòn‑né; chjoí xi mì ngaji̱í tsibìjni ti̱koa̱ bìxkoí xi mì ngaji̱ tsibìtji̱i.” 


text:
Jè xi̱ta̱xá ítjòn kitsò: “Ngaji̱ xi chi̱'nda ch'o 'mì‑lè; ti̱jè‑ne 'én xi nokjoì si̱nè‑lè jé, nga si: xi̱ta̱ jti‑takòn‑né; chjoí xi mì ngaji̱ tsibìjni ti̱koa̱ bìxkoí xi mì ngaji̱ tsibìtji̱i. 


text:
Tsà jye tíjiìn‑lè, ¿mé‑ne mì ya̱á kinìkíjna‑ne to̱n‑na̱ ya̱ banco nga kisìkijnesòn ki'ndí‑la̱ mé‑ne k'e̱ nga kjoi̱ ìjngoò k'a‑na si̱nga̱tsja‑ná to̱n‑na̱?” 


text:
K'e̱é kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna: “Chja̱à'an‑là to̱n; jè tjiì‑là xi̱ta̱ xi te k'a kisìkijnesòn.” 


text:
Jè xi̱ta̱xá ítjòn kitsò: “K'oa̱á xán‑nò, ngats'iì xi tjín‑la̱, k'oi̱í‑ìsa‑la̱; ta̱nga jè xi tsjìn‑la̱, skanda tjá'aán‑la̱ mé xi chiba tjín‑la̱. 


text:
Ti̱koa̱ jñà xi̱ta̱ kondra̱‑na̱ xi majìn‑la̱ nga 'a̱n kotiìxoma‑la̱, nchrohóko̱‑ná i̱jndé, ti̱k'eèn nga nguixkoaàn.” K'e̱ nga jahas'en Jesús ya̱ na̱xa̱ndá Jerusalén (Mateo 21:1‑11; Marcos 11:1‑11; Juan 12:12‑19) 


text:
K'e̱ nga jye ijchò chrañà jñà na̱xa̱ndá xi 'mì Betfagé ko̱ Betania ya̱ chrañàt'aà‑la̱ jè nindoò xi 'mì Yá Olivo, kisìkasén jò xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. 


text:
Kitsò‑la̱: ―Tanguió ján ndí na̱xa̱ndá i̱tsé xi kijnat'aà ján; k'e̱ nga kijchoò, ya̱á síjnat'aà'ñó jngoò ndí búrró ki'ndí xi ni̱ sa̱ yá xi̱ta̱ bìjnasòn‑la̱. Chíjnda̱'ñó, nchrohóko̱o. 


text:
Tsà yá xi kjònangui‑nò, tsà ki̱tso̱‑nò: “¿Mé‑ne chíjnda̱'ñó‑nò?”, tìn‑là: “Jè xó Na̱'èn‑ná Jesús ko̱chjeén‑la̱.” 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchòko̱ ñánda tíjna Jesús, jñà kisìkjeén nikje‑la̱ nga tsohójtsa‑la̱ ndí búrró; i̱kjoàn kisìkíjnasòn‑la̱. 


text:
K'e̱ nga jye kjòchrañàt'aà nga nchifìjen ya̱ nindoò Yá Olivo, ngats'iì xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ xi tji̱ko̱ tsibíts'ia̱ nga 'ñó kiìchja̱ xi nguì tà kjo̱tsja‑la̱ nga kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá nga koií kjoa̱‑la̱ jñà kjo̱xkón xi jye kijtseè. 


text:
Kitsò: ―Mé tà ndaà‑la̱ jè xi̱ta̱xá ítjòn xi jè nchrobá ngajo‑la̱ Nainá. Tjín kjoa̱'nchán i̱t'aà ngajmiì. Ti̱koa̱ tjín kjoa̱jeya. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ fariseo xi ya̱ ta̱ña tji̱ko̱ xi̱ta̱ kjìn kitsò‑la̱: ―¡Maestro, jchi̱tikoi̱i xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑lè! 


text:
<pb/>Ta̱nga jè Jesús kitsò‑la̱: ―K'oa̱á xán‑nò tsà jñà xi̱ta̱ koi kítsa̱jnajyò, jñà nda̱jo̱ ki̱chja̱. 


text:
<pb/>Jesús, nga jye ijchò chrañà na̱xa̱ndá Jerusalén, k'e̱ nga kijtseèxkon, kiskindàyakeè xi i̱t'aà ts'e̱ na̱xa̱ndá. 


text:
Kitsò: ―Jñò xi xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén 'mì‑nò, tsà jè‑là‑ne na̱chrjein i̱'ndei̱ ko̱kjeiín‑nò i̱t'aà ts'e̱ jè kjoa̱ xi tsjá‑nò kjoa̱'nchán; ta̱nga i̱'ndei̱, tjí'maá‑nò. 


text:
Kjoi̱í na̱chrjein k'e̱ nga jñà kondra̱‑nò koi̱ìndiì‑nò chrjó nda̱jo̱, si̱ìkinda̱‑nò ko̱ kít'aà‑nò nga jngoò itjandiì. 


text:
Jngoò k'a si̱ìkjehesòn‑nò, si̱ìk'en yijeé‑nò; ni̱í ti̱ jngoò nda̱jo̱ si̱yijòsòn‑la̱ xíkjín. Koií jé xi ko̱ma‑nò nga mìkiì kiyaxkoòn Nainá k'e̱ nga j'iì katsejèn‑nò. Kií komà k'e̱ nga jè Jesús tsachrje xi̱ta̱ xi otíjna tsojmì ya̱ i̱ngo̱ ítjòn ts'e̱ Jerusalén (Mateo 21:12‑17; Marcos 11:15‑19; Juan 2:13‑22) 


text:
<pb/>Jesús jahas'en ya̱ ñánda kijna i̱ngo̱ ítjòn, i̱kjoàn tsibíts'ia̱ nga tsachrje jñà xi̱ta̱ xi nchihotíjna ko̱ xi nchihotse tsojmì; 


text:
kitsò‑la̱: ―K'oa̱á s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n xi tjít'aà 'Én Tsjeè‑la̱ Nainá: “Ni'ya‑na̱, ni'ya ts'e̱ o̱chikon‑né, ta̱nga jñò, nguijo‑la̱ xi̱ta̱ chijé titsa̱'nè.” 


text:
<pb/>Jesús, na̱chrjein inchijòn tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn; jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, ko̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ na̱xa̱ndá, nchihótsji'nde‑la̱ nga mejèn‑la̱ si̱ìk'en Jesús. 


text:
Ta̱nga mìkiì kisakò‑la̱ kó s'ín si̱ìko̱ nga jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, 'ñó ndaà nchi'nchré‑la̱ koni s'ín tsò 'én xi tíbéno̱jmí.<pb/>


text:
Jngoò na̱chrjein, k'e̱ nga jè Jesús tíhokóya‑la̱ xi̱ta̱ 'én ndaà‑la̱ Nainá ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn, ijchò xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés; kjihijtako̱ xi̱ta̱ jchínga. 


text:
Kitsò‑la̱: ―Koa̱tìn‑náje̱n, ¿mé kjo̱tíxoma xi tsjá'nde‑lè koni s'ín 'nì? ¿Yá xi kitsjaà‑lè kjo̱tíxoma koi? 


text:
¿Yá xi kitsjaà‑la̱ kjo̱tíxoma Juan nga kis'iìn bautizar xi̱ta̱? ¿A Nainá‑né xi tíjna ngajmiì, o xi tà xi̱ta̱‑né? 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ koi k'e̱é tsajoóya‑ne; kitsò‑la̱ xíkjín: ―Tsà kixoán: “Nainá kitsjaà‑la̱ kjo̱tíxoma”, ki̱tso̱‑né: “¿Mé‑ne nga mìkiì kòkjeiín‑nò i̱t'aà ts'e̱?” 


text:
Ti̱koa̱ tsà kixoán: “I̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱‑né”, jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nda̱jo̱ó koi̱ì'nè‑ná nga k'oa̱á s'ín mokjeiín‑la̱ nga jè Juan xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>Jè Jesús, kitsò‑la̱: ―Ti̱koa̱á 'a̱n, mìkiì k'oa̱ xán‑nò yá‑né xi kitsjaà‑na kjo̱tíxoma koni s'ín s'iaàn. Kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ jñà chi̱'nda ts'e̱n (Mateo 21:33‑44; Marcos 12:1‑11) 


text:
<pb/>I̱kjoàn tsibíts'ia̱ Jesús nga kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá; tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn, kitsò: ―Jngoò k'a jngoò xi̱ta̱ tsibítje̱ toò uva, i̱kjoàn kisìkìña‑la̱ xi̱ta̱ xi kj'ei̱í nga kisìxásòn; jè nei‑la̱ nangui, kjiìn nó kiì. 


text:
K'e̱ nga ijchò na̱chrjein nga jye kòjchá toò uva, jè nei‑la̱, kisìkasén jngoò chi̱'nda‑la̱ nga tjoé chiba‑la̱ chjí‑la̱ toò uva xi jè oko̱‑la̱; ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi kisìxásòn nangui, tà kiskaàn‑ko̱‑né, tà kisìkasén tiyaá‑ne. 


text:
Xi komà i̱skan, jè nei‑la̱ nangui ìjngoò xi̱ta̱ chi̱'nda‑la̱ kisìkasén; k'oa̱á ti̱s'ín kisìko̱; kiskaàn‑ko̱, ch'o kisìko̱, i̱kjoàn kisìkasén tiya‑ne. 


text:
Ìjngoò kisìkasén xi ma‑ne jàn xi̱ta̱ chi̱'nda; tà ngásòn kisìko̱; kisìki'on, koa̱ tsachrjekàjiìn nangui‑la̱. 


text:
<pb/>’K'e̱é kitsò jè nei‑la̱ nangui: “¿Mé xi s'iaàn? Jè‑la sìkasén ki'ndí‑na̱ xi 'ñó tsjakeè; jè‑la xi skoe̱xkón.” 


text:
Ta̱nga jñà xi̱ta̱ chi̱'nda koi, k'e̱ nga kijtseèxkon, kitsò‑la̱ xíkjín: “Jè jèe̱ xi tjoé kjo̱tjò‑la̱ i̱'nde; si̱k'eén mé‑ne nga tsa̱ján ko̱ma i̱'nde.” 


text:
Tsachrjekàjiìn ya̱ ñánda títje̱ toò uva; i̱kjoàn kisìk'en. ’Jñò, ¿kó bixón? Nei‑la̱ nangui, ¿mé xi si̱ìko̱ xi̱ta̱ koi? 


text:
Kjoi̱í sík'en xi̱ta̱ koi; kj'ei̱í xi̱ta̱ si̱ìnga̱tsja jè nangui ñánda tjín toò uva. Jñà xi̱ta̱ xi nchi'nchré‑la̱ Jesús kitsò: ―¡Ni̱kjé‑ne k'oa̱s'ín ko̱ma! 


text:
<pb/>Ta̱nga Jesús, kiskoò'an, kitsò‑la̱: ―Tsà majìn, ¿kó bixón? ¿Kó tsòya‑ne koni s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n xi tjít'aà 'Én‑la̱ Nainá nga tsò?:<pb/>“Jè nda̱jo̱ xi tsachrjekàngui chji̱ne̱chrjó nga sa̱ ítjòn,<br/>jè‑né xi komà nda̱jo̱ tàts'en chrjó‑la̱ ni'ya.” 


text:
Ngats'iì xi ya̱ ki̱xo̱sòn nda̱jo̱ jè, ko̱xkoa̱ya‑né; ko̱ tsà jè nda̱jo̱ ska̱nè xi̱ta̱, ko̱chijo‑né. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, mejèn‑la̱ nga ti̱jè‑ne hora tsobà'ñó Jesús, nga jè kjoa̱ xi mangásòn, kiskaàya‑la̱ nga kondra̱ ts'e̱ koni s'ín tsibéno̱jmí; ta̱nga jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá kitsakjòn‑la̱. Kjoa̱ ts'e̱ xi machjítjì tsojmì (Mateo 21:45‑46; 22:15‑22; Marcos 12:12‑17) 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì kisìkinda̱; kisìkasén‑'ma‑la̱ xi̱ta̱ xi ijchò 'nchré‑la̱ xi k'oa̱s'ín kis'iìn koni tsà xi̱ta̱ ndaà nga mejèn‑la̱ sa̱kòtsji jngoò‑la̱ 'én xi ch'o tsò mé‑ne nga ko̱ma si̱ìnga̱tsja‑ne jè gobernador xi tjíya kjo̱tíxoma tsja nga jè koi̱ìndaàjiìn. 


text:
Jñà xi̱ta̱ koi kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―Maestro, 'ya‑náje̱n jñà 'én xi nokjoì, ndaà okoòyi; mìkiì chjaàjiìn xi̱ta̱; k'oa̱á s'ín okoòyi ndi̱yá‑la̱ Nainá koni s'ín tjín xi kjoa̱ kixi̱. 


text:
<pb/>Jesús, ti̱k'e̱é kijtseèya‑la̱ nga nchikona̱cha̱n‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne nga mejèn‑nò nga 'a̱n chít'aà‑ná? 


text:
Ta̱kó jngoò‑ná to̱n. ¿Yá ts'e̱ i̱sén ko̱ 'ín xi tjít'aà? Kitsò xi̱ta̱ koi: ―Ts'e̱é César xi xi̱ta̱xá ítjòn ts'e̱ Roma. 


text:
<pb/>Ngats'iì 'én xi kiìchja̱ Jesús nga nguixko̱n xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, mìkiì kisakò‑la̱ xi ko̱ma ko̱hòngui‑ne. Tà kjòxkón‑la̱; tà sa̱á tà jyò tsibìtsa̱jna. Kós'ín kiskònangui kjoa̱ ts'e̱ nga faáya‑la̱ mik'en (Mateo 22:23‑33; Marcos 12:18‑27) 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ saduceo xi mìkiì mokjeiín‑la̱ nga faáya‑la̱ xi̱ta̱ xi jye k'en ijchò kjònangui‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―Maestro, Moisés, k'oa̱á s'ín kiskiì: Tsà jngoò xi̱ta̱ xi ki̱yá 'ndse̱, tsà tsjìn‑la̱ i̱xti k'e̱ nga ki̱yá, jè chjo̱ón‑la̱ mik'en, ti̱jè‑ne 'ndse̱ ki̱xan‑ko̱ ìjngoò k'a‑ne mé‑ne nga s'e̱‑la̱ i̱xti xi tje̱ ts'e̱ 'ndse̱. 


text:
Kis'e xó jngoò k'a xi̱ta̱ xi itoò komà 'ndse̱. Jè xi síjna ítjòn, kis'e xó‑la̱ chjo̱ón; ta̱nga mìkiì kis'e‑la̱ i̱xti skanda kóni nga k'en. 


text:
Chjo̱ón jè, chixàn‑ko̱ó xi ma‑ne jàn; k'oa̱á xó s'ín chixàn‑ko̱ ngats'iì nga itoò 'ndse̱, ta̱nga ni̱jngoò xi kis'e‑la̱ i̱xti skanda k'e̱ nga k'en. 


text:
K'e̱ nga tsà kjoa̱áya‑la̱, nga itoò 'ndse̱, ¿yá‑né xi chjo̱ón‑la̱ ko̱ma? Nga jñà tsibìtsa̱jnako̱ nga itoò 'ndse̱. 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱é kitsò‑la̱: ―Jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱, ko̱ chjo̱ón ko̱ x'i̱n, bixan‑né. 


text:
Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi Nainá o̱ki̱tso̱ nga ok'ìn‑la̱ nga kjoa̱áya‑la̱ nga kítsa̱jna i̱sò'nde xi sa̱ kjoi̱í, mì ti̱ kiì ki̱xan‑ne. 


text:
Ti̱koa̱á mì ti̱ kiì ki̱yá‑ne. K'oa̱á s'ín ngásòn kítsa̱jnakon koni àkja̱le̱; ya̱á kítsa̱jnako̱ Nainá nga i̱xti‑la̱ ma nga jye kòfaáya‑la̱. 


text:
Ti̱jè‑ne Moisés k'oa̱á s'ín okóya nga jñà xi jye k'en, kjoa̱áya‑la̱. K'oa̱á s'ín tjít'aà xo̱jo̱n i̱t'aà ts'e̱ yá na'yá xi títì k'e̱ nga tsò Moisés: “Jè xi Nainá 'mì‑lá, ti̱koa̱á Nainá tsò‑la̱ Abraham, Isaac, ko̱ Jacob.” 


text:
¡Jñà xi jye k'en, mìtsà Nainá tsò‑la̱ xi Nainá; tà jñà xi títsa̱jnakon xi Nainá tsò‑la̱! I̱t'aà ts'e̱ Nainá, ngats'iì‑né nga títsa̱jnakon. 


text:
<pb/>K'e̱é kiìchja̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, kitsò: ―Maestro, kixi̱í kjoa̱ 'én xi nokjoì. 


text:
<pb/>Ni̱ ti̱ jngoò xi̱ta̱ xi kjò'ñó‑ne ikon nga kiskònangui‑ìsa‑la̱. Ñánda kitje̱n‑la̱ Cristo [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá] (Mateo 22:41‑46; Marcos 12:35‑37) 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―¿Mé‑ne ko̱tsò‑ne jñà xi̱ta̱ nga jè xi Cristo, [xi̱ta̱ xi xó si̱ìkasén‑ne Nainá], nga ya̱ kji̱nchrobàt'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David? 


text:
Ti̱jè‑ne David, tsò xo̱jo̱n‑la̱ ya̱ ts'e̱ Salmo:<pb/>Jè Nainá kitsò‑la̱ Cristo, jè xi otíxoma‑na:<pb/>“Ti̱jnat'aà‑ná i̱ kixi̱‑na̱,<pb/> 


text:
skanda k'e̱ nga sìkítsa̱jnanguia kondra̱‑lè<pb/>ñánda nchasòn ndso̱koiì nga 'a̱n, jye kisìkijne‑la̱.” 


text:
Jè David, tsà ko̱s'ín kitsò‑la̱ Cristo, ¿kó s'ín tjín‑ne nga ya̱ nchrobát'aà‑ne tje̱‑la̱ David? Kií kitsò Jesús i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá (Mateo 23:1‑36; Marcos 12:38‑40; Lucas 11:37‑54) 


text:
<pb/>―Ti̱kinda̱a yijo‑nò i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. Sasén‑la̱ nga nikje ndojò ókjá. Ti̱koa̱á tsjaá ma‑la̱ nga ndaà beèxkón xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, ndaà síhixat'aà ya̱ ndi̱tsi̱n. Ti̱koa̱á jñà ótsji íxi̱le̱ xi jncha ítjòn ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga, ko̱ mejèn‑la̱ nga jñà kítsa̱t'aà ítjòn ími̱xa̱ k'e̱ nga kjèn xi̱ta̱ ñánda tjín s'eí. 


text:
Faá'an ni'ya‑la̱ íchjín ka'àn xi jye k'en x'i̱n‑la̱. I̱kjoàn 'ñó ndojò fìko̱ o̱chikon‑la̱ nga mejèn‑la̱ nga bìtsa̱jna'ma nga mì jcha̱‑la̱ mé kjoa̱ xi s'ín. Jñà xi̱ta̱ koi ìsa̱á tse kjo̱'in s'e̱‑la̱.<pb/>


text:
Jesús k'e̱ nga kiskoòtsejèn, kijtseè xi̱ta̱ nchi̱ná xi 'ñó tjín‑la̱ to̱n nga nchibítsa̱jnaya to̱n‑la̱ ya̱ kaxa̱ ñánda sinchá to̱n kjo̱tjò‑la̱ Nainá. 


text:
Ti̱koa̱á kijtseè jngoò chjo̱ón ka'àn xi 'ñó i̱ma̱ nga tsibítsa̱jnaya jò ndí to̱n xi chibachjí chjí‑la̱. 


text:
K'e̱é kitsò: ―Xi kjoa̱ kixi̱, k'oa̱á xán‑nò, chjo̱ón ka'àn i̱ma̱ jè, ìsa̱á tse to̱n kòbíjna mì k'oa̱á‑ne ngats'iì xi̱ta̱ xi i'nga. 


text:
Ngats'iì xi̱ta̱ koi xi tjín‑la̱ to̱n, koií tsjá‑la̱ Nainá jè xi ningui‑la̱, ta̱nga jè chjo̱ón i̱ma̱, kàtsjá yijeé to̱n xi tjín‑la̱ xi tímajchá‑ne. K'e̱ nga kiìchja̱ Jesús i̱t'aà ts'e̱ i̱ngo̱ kó s'ín tjínè‑la̱ nga ki̱xo̱ña (Mateo 24:1‑2; Marcos 13:1‑2) 


text:
<pb/>Ti̱koa̱ nchijoóya i'nga‑ne xi̱ta̱ xi nchikotsejèn‑la̱ i̱ngo̱ ítjòn nga ndaà kjoàn nda̱jo̱‑la̱; ti̱koa̱ ndaà kjoàn tsojmì xi kitsjaà kjo̱tjò‑la̱ Nainá jñà xi̱ta̱. Jesús kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―Kjoi̱í na̱chrjein k'e̱ nga jñà nda̱jo̱ ko̱ tsojmì xi ndaà kjoàn xi chìtsejèn‑là, ni̱í ti̱ jngoò si̱yijòsòn‑la̱ xíkjín, ki̱xo̱ña yije‑né. Seña xi s'e̱ k'e̱ nga nchrobá machrañà na̱chrjein nga kjoe̱het'aà i̱sò'nde (Mateo 24:3‑28; Marcos 13:3‑23) 


text:
<pb/>K'e̱é kiskònangui‑la̱ kitsò‑la̱: ―Maestro, ¿mé na̱chrjein‑ne nga o̱ko̱ma kjoa̱ koi? ¿Mé seña xi s'e̱ k'e̱ nga jye ko̱chrañà nga k'oa̱s'ín ko̱ma kjoa̱ koi? 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―Ti̱kinda̱a yijo‑nò nga mì yá xi̱ta̱ xi skóna̱cha̱n‑nò. Kjìn xi̱ta̱ kjoi̱í xi 'ín ts'a̱n si̱ìkjeén; ki̱tso̱: “'A̱n‑ná xi Cristo, [nga 'a̱án kisìkasén‑na Nainá]”, ti̱koa̱ ki̱tso̱‑nò: “Jyeé tíjna chrañà na̱chrjein nga 'a̱n kotiìxoma.” Kì kiì onguítji̱ngui‑là. 


text:
K'e̱ nga ki̱ná'ya kjoa̱ ts'e̱ kjo̱jchán, kjoa̱siì, kì tsakjoòn‑jèn; mochjeén‑né nga k'oa̱s'ín ko̱ma ítjòn ta̱nga kj'eè tsà jè na̱chrjein nga kjoe̱het'aà. 


text:
<pb/>Kitsò‑ìsa‑la̱: ―Na̱xa̱ndá ska̱àn‑kjoò xi kj'ei̱í na̱xa̱ndá. Koa̱ xi̱ta̱xá koi̱ìts'ia̱ nga ska̱àn‑kjoòko̱ xi̱ta̱xá xi kj'ei̱í na̱xa̱ndá. 


text:
Ndaà jchán k'oa̱ ch'ón xkón; xki̱ xi ján na̱xa̱ndá s'e̱ kjinchrá ko̱ ch'in xi 'ñó kjan. Ján ngajmiì jcha̱‑la̱ kjo̱xkón xi ch'o tjín ko̱ xi ch'o kjoàn. 


text:
<pb/>’Ta̱nga jñò, ítjòn tso̱ba̱'ñó‑nò xi̱ta̱; kji̱tji̱nguikeè‑nò kji̱ko̱‑nò ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga nga ya̱ si̱ndaàjiìn. Ski̱nìs'en‑nò nda̱yá; kji̱ko̱‑nò i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱xá ítjòn ko̱ ts'e̱ gobernador, tà koií kjoa̱‑la̱ nga mokjeiín‑nò i̱t'aà ts'a̱n. 


text:
K'oa̱á s'ín t'è‑là takòn, kì tà chjà ítjòn nìkítsjeèn kó kixón nga ki̱nókjoa̱a nga ki̱nchako̱o yijo‑nò, 


text:
koií kjoa̱‑la̱ nga 'a̱n, tsjaà‑nò 'én ti̱koa̱ tsjaà‑nò kjoa̱ kjìn‑takòn kó s'ín ki̱nókjoa̱a mé‑ne nga jñà xi̱ta̱ kondra̱‑nò mìkiì si̱ìkijne‑nò k'e̱ nga chibàkjoò. 


text:
<pb/>’K'e̱ nga jcha̱a na̱xa̱ndá Jerusalén nga kitseè jngoò itjandiì‑la̱ soldado, k'oa̱á s'ín tíjiìn‑nò nga jye kjòchrañà nga jngoò k'a kjoe̱hesòn yije mé xi tjín. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna Judea, kàtanga, kàtjì ñánda nindoò choòn; jñà xi títsa̱jna Jerusalén, kàtitjokàjiìn na̱xa̱ndá, jñà xi ján títsa̱jna campo, kì ti̱ kiì nchrobá‑ne i̱jiìn na̱xa̱ndá‑la̱. 


text:
Koií kjoa̱‑la̱ nga na̱chrjein ts'e̱ kjo̱'in‑né mé‑ne nga ki̱tasòn yije‑ne koni s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n xi tjít'aà 'Én Tsjeè‑la̱ Nainá. 


text:
¡I̱ma̱ xó‑ne jñà íchjín xi ki'ndí 'ya ko̱ xi i̱xti xó nchisíkaki jñà na̱chrjein koi, nga 'ñó tse kjo̱'in s'e̱ i̱t'aà nangui! Xi kjoa̱jti‑la̱ Nainá, tse kjo̱'in koi̱ì'nè‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Israel. 


text:
Tjín xi̱ta̱ xi ki̱cha̱ machìti̱n ki̱yá‑ne; ti̱koa̱á tjín xi kj'ei̱í nangui kji̱ko̱ preso jñà xi̱ta̱ kjo̱jchán. Jñà xi mìtsà xi̱ta̱ judío, 'ñó ch'o si̱ìko̱ nga skoe̱toòn jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén; jñà ko̱tìxoma skanda k'e̱ nga ki̱tasòn na̱chrjein‑la̱ xi̱ta̱ koi. K'e̱ nga kjoi̱í ìjngoò k'a‑ne Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ (Mateo 24:29‑35, 42‑44; Marcos 13:24‑37) 


text:
<pb/>’I̱kjoàn jcha̱‑la̱ jè ts'oí, sá ko̱ ni'ño nga ko̱tsejèn‑la̱ seña xi ch'o kjoàn. I̱ i̱t'aà nangui, ngats'iì xi̱ta̱ 'ñó tsakjón nga kji̱'nchré‑la̱ nga 'ñó kjo̱ne nga fì nchrobá ndáchikon. 


text:
Jñà xi̱ta̱ chi̱ba̱‑la̱ ki̱yáya‑né nga tsakjón k'e̱ nga skoe̱ kjoa̱ xi ko̱mat'in i̱sò'nde. Skanda jñà ni'ño xi tjín ngajmiì ki̱jtiyaá‑la̱. 


text:
I̱kjoàn skoe̱‑na xi̱ta̱ xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ nga kji̱nchrobàjñaà i̱jiìn ifi. Tseé nga'ñó ko̱ kjoa̱jeya kjoi̱ikoa̱a. 


text:
K'e̱ nga ko̱ts'ia̱ kjoa̱ koi nga k'oa̱s'ín ko̱ma, kixi̱ ti̱nchaà, chjímiì'ngaà skoò, tsja t'è‑là ini̱ma̱‑nò, chíñakjoa̱a nga jyeé kjòchrañà na̱chrjein nga jñò ki̱tsa̱jnandei̱í‑nò. 


text:
<pb/>K'e̱é tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn; kitsò‑la̱: ―Chítsejèn‑là yá toò iko̱, ngats'iì yá xi tjín. 


text:
K'oa̱á ti̱s'ín tjín, k'e̱ nga jcha̱a nga k'oa̱s'ín tíma kjoa̱ koi, kàtasijiìn‑nò nga jye tíjnat'aà chrañà‑nò na̱chrjein nga jcha̱a kó s'ín otíxoma Nainá. 


text:
<pb/>’Xi o̱kixi̱, k'oa̱á xán‑nò: Mìkiì ki̱yá xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein koi skanda kóni nga jye ki̱tasòn yije jñà kjoa̱ koi. 


text:
<pb/>’T'e̱en kinda̱ yijo‑nò; mìkiì biì'nde nga sítájaàjiìn ini̱ma̱‑nò jñà kjoa̱ xi ch'o tjín koni kjoa̱ ch'i̱, kjoa̱ chrjá'a, ko̱ kjoa̱ xi nìkájnoò i̱ i̱sò'nde. Tsà k'oa̱s'ín s'e̱en, mìkiì titsa̱jnandaà jè na̱chrjein k'e̱ nga 'a̱n kjoia̱a ìjngoò k'a; tà ni̱to̱n kjoi̱í na̱chrjein, ska̱nè‑nò koni jngoò ch'a̱n. 


text:
Jñò, ndaà ti̱tsa̱jna, tìtsi'ba kijndà nga kjit'aà na̱chrjein mé‑ne nga s'e̱‑nò nga'ñó nga ko̱ma kitjo̱jñoò ngats'iì kjo̱'in xi k'oa̱s'ín ko̱ma, ti̱koa̱ mé‑ne nga mìkiì ko̱sobà‑nò nga ki̱ncha nguixko̱n Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱. 


text:
<pb/>K'e̱ nga na̱chrjein, Jesús, ya̱á tsakóya ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn. K'e̱ nga majñò ya̱á fìsìkjáya ya̱ nindoò xi 'mì Yá Olivo. 


text:
Kjìn xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, f'iìkon ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn nga xki̱ ta̱jñòya; f'iì 'nchré‑la̱ mé 'én xi okóya.<pb/>


text:
Jyeé tímachrañà na̱chrjein nga bitjo s'eí Paxko̱ k'e̱ nga kjèn i̱nchra̱jín xi tsjìn‑la̱ na̱'yo̱ san jñà xi̱ta̱ judío. 


text:
Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, nga tsakjón‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, tsohótsji'nde‑la̱ kó s'ín si̱ìko̱ Jesús nga si̱ìk'en. 


text:
<pb/>Jè xi̱ta̱ nei̱í jahas'en‑jiìn ini̱ma̱‑la̱ jè Judas xi ti̱koa̱ Iscariote 'mì, xi ya̱ itjojiìn ts'e̱ xi̱ta̱ xi tejò ma‑ne xi tsajmeiìko̱ Jesús. 


text:
Judas, kiìkáko̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ sko̱‑la̱ xi síkinda̱ i̱ngo̱ ítjòn nga tsajoóya‑ne kó s'ín si̱ìnga̱tsja Jesús. 


text:
Judas, kòkjeiín‑la̱, i̱kjoàn tsohótsji'nde‑la̱ kó s'ín si̱ìnga̱tsja Jesús nga mìkiì skoe̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá. K'e̱ nga jè Jesús tsakjèn‑ko̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ (Mateo 26:17‑29; Marcos 14:12‑25; Juan 13:21‑30; <a href='B:530 11:23'>1 Corintios 11:23</a>‑26) 


text:
<pb/>Ijchò na̱chrjein‑la̱ s'eí ts'e̱ i̱nchra̱jín xi tsjìn‑la̱ na̱'yo̱ san, k'e̱ nga k'oa̱s'ín tjínè‑la̱ nga biyaà orrè xi bíxteèn jní‑la̱ xi i̱t'aà ts'e̱ s'eí Paxko̱. 


text:
Jesús kisìkasén Pedro ko̱ Juan, kitsò‑la̱: ―Tanguió kìndaà tsojmì xi kjoa̱ ts'e̱ s'eí Paxko̱ mé‑ne nga ki̱chiaá. 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―K'e̱ nga ki̱tjás'e̱n‑jñoò na̱xa̱ndá, ya̱ ska̱kjoò jngoò xi̱ta̱ x'i̱n xi 'yajen jngoò nisa nandá. Tanguítji̱ngui‑là skanda ya̱ ñánda kjoa̱has'en ni'ya. 


text:
Ko̱t'ìn‑là nei‑la̱ ni'ya: “Jè Maestro kjònangui: ¿Ñánda tíjna cuarto‑la̱ ni'ya ñánda kókje̱n‑koa̱a xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑na̱ ts'e̱ s'eí Paxko̱?” 


text:
Xi̱ta̱ jè, ko̱kò jngoò‑nò cuarto xi tiyà kji xi jye ndaà choòn xi ya̱ tíjnasò'nga ni'ya. Ya̱ tìndaà nga ki̱chiaá. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ koi, kiì; k'oa̱á s'ín kisakò‑la̱ koni s'ín kitsò‑la̱ Jesús. Ya̱á tsibíndaà tsojmì xi ko̱kje̱n kjoa̱ ts'e̱ s'eí Paxko̱. 


text:
Kitsò‑la̱: ―¡'Ñó tìsìkítsjeèn nga mejèn‑na kókje̱n‑ko̱‑nò ts'e̱ s'eí Paxko̱ nga ti̱kj'eè fì‑na kjoa̱ biyaà! 


text:
K'oa̱á xán‑nò nga mì ti̱ kiì kókje̱en‑na s'eí Paxko̱ skanda k'e̱ nga ki̱tasòn yije kjoa̱ ts'e̱ s'eí Paxko̱ jñà na̱chrjein k'e̱ nga Nainá ko̱tìxoma. 


text:
<pb/>K'e̱é kiskoé jngoò chi̱tsín, kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá, kitsò: ―Chjoé, ti̱ka'bí‑là xinguio̱o; 


text:
<pb/>I̱kjoàn kiskoé i̱nchra̱jín, kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá, kisìxkoa̱ya, kitsjaà‑la̱ xi̱ta̱‑la̱, kitsò: ―I̱nchra̱jín jè, yijo‑na̱‑né nga 'a̱án ki̱yá ngajo‑nò. K'oa̱ ti̱s'ín t'e̱en nga ti̱xkoa̱ya i̱nchra̱jín, mé‑ne nga koi̱ìtsjeèn‑nò xi i̱t'aà ts'a̱n. 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye tsakjèn, k'oa̱á ti̱s'ín kis'iìn; kiskoé chi̱tsín, kitsò: ―Chi̱tsín jè, jè‑né xi kjoa̱ xi̱tse̱ xi bìndaàjiìn‑ko̱‑nò xi i̱t'aà ts'e̱ jní‑na̱ xi xíxteèn xi kjo̱ndaà tsa̱jòn nga makixi̱ya kjoa̱. 


text:
Xi o̱kixi̱, 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tjínè‑na nga ki̱yá. Ta̱nga, ¡i̱ma̱ xó‑ne jè xi̱ta̱ xi si̱ìnga̱tsja‑na! 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱‑la̱ tsibíts'ia̱ nga kiskònangui‑la̱ xíkjín, kitsò: ―¿Yá‑né xi k'oa̱s'ín si̱ìnga̱tsja? Yá‑né xi tíjna ítjòn 


text:
Jesús kitsò‑la̱: ―Jñà xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi mìtsà xi̱ta̱ judío, 'ñó beètoòn xi̱ta̱ na̱xa̱ndá‑la̱, ta̱nga jñà xi̱ta̱xá koi, tsò‑né nga ndaà xi̱ta̱. 


text:
Ta̱nga jñò, mìkiì k'oa̱s'ín s'e̱en. Jè xi tíjna ítjòn, ìsa̱á nangui kàtìjna; jè xi otíxá, tà sa̱á jè kàtama chi̱'nda. 


text:
¿Yá‑né xi tíjna ítjòn? ¿A jè xi bìjnat'aà ími̱xa̱, o xi jè xi bíya tsojmì? ¿A mìtsà jè xi bìjnat'aà ími̱xa̱? Ta̱nga i̱'ndei̱, mìkiì k'oa̱s'ín ko̱ma. 'A̱n, tìjna̱jiìn‑nò koni jngoò xi̱ta̱ chi̱'nda xi síxá‑nò. 


text:
<pb/>’Skanda kó‑ne nga tàts'en‑la̱ kjoa̱, jñò‑nò xi titsa̱jnako̱ kjit'aà‑ná ni̱ta̱ mé kjoa̱ xi tímat'ian. 


text:
Koií kjoa̱‑la̱ nga 'a̱n siìnga̱tsja‑nò kjo̱tíxoma nga jñò ko̱ti̱xomaà koni s'ín kisìnga̱tsja‑na Nainá xi Na̱'èn‑na̱, 


text:
mé‑ne jñò, ya̱ ki̱chioò ti̱koa̱ s'io̱o ya̱ i̱t'aà ími̱xa̱‑na̱ ñánda tìhotiìxoma, ti̱koa̱ ya̱ ki̱tsa̱jnasòn íxi̱le̱ ts'e̱ kjo̱tíxoma nga jñò, kíndaàjiìn‑là xi̱ta̱ xi tejò tje̱‑la̱ ts'e̱ na̱xa̱ndá Israel. 'Én xi kiìchja̱ Jesús nga jè Pedro kjó'mat'in (Mateo 26:31‑35; Marcos 14:27‑31; Juan 13:36‑38) 


text:
<pb/>Kiìchja̱‑ìsa Na̱'èn‑ná, kitsò: ―Simón, Simón, jè xi̱ta̱ nei̱í kisìjé'nde nga mejèn‑la̱ 'ñó skót'aà‑nò. K'e̱ nga skót'aà‑nò, ya̱á jcha̱‑la̱ yá‑né xi ndaà ko̱ xi mìkiì ndaà, koni s'ín nìko̱ trigo nga matsjeè. 


text:
<pb/>’Ta̱nga 'a̱n, tsibìtsi'batjì‑lè mé‑ne nga mì jchi̱jat'aà‑lè nga mokjeiín‑lè xi i̱t'aà ts'a̱n. K'e̱ nga jye si̱kátjifaya‑ne xi i̱t'aà ts'a̱n, ti̱si̱koi̱i xingui̱i nga kixi̱ kítsa̱jna. 


text:
<pb/>Simón kitsò: ―Na̱'èn, tìjna̱ndaà‑ná nga kjíko̱‑lè na̱s'ín nda̱yá k'oín, na̱s'ín skanda ki̱yáko̱‑lè. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Ngaji̱ Pedro, k'oa̱á xan‑lè, i̱'ndei̱, jàn k'a k'oa̱ sí nga mìkiì yaxkon‑ná k'e̱ nga ti̱kj'eè kjindáya kóxtí. K'e̱ nga jye kjòchrañà na̱chrjein nga k'oi̱‑la̱ kjo̱'in Jesús 


text:
<pb/>Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―K'e̱ nga kisìkasén‑nò nga tsanguió nìka'bió 'én‑na̱ nga mìkiì kich'à to̱n, mìkiì kich'à chijtsa, mìkiì xo̱xté kitsjaya, ¿mé xi kisìchjaàt'aà‑nò? Jñà xi̱ta̱ kitsò: ―Ni̱mé‑jèn. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò‑la̱: ―I̱'ndei̱, jè xi tjín‑la̱ chijtsa to̱n, kàtakjoé; ti̱koa̱ jè xi tjín‑la̱ na̱'ya kàtakjoé; ko̱ jè xi tsjìn‑la̱ ki̱cha̱ ndojò, kàtatíjna na̱chro̱kisòn‑la̱ koa̱ kàtatse ki̱cha̱‑la̱. 


text:
K'oa̱á xán‑nò nga tjínè‑la̱ nga ki̱tasòn koni s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n xi tjít'aà 'Én Tsjeè‑la̱ Nainá xi i̱t'aà ts'a̱n nga tsò: “K'oa̱á s'ín skoe̱‑ikon koni jngoò xi̱ta̱ xi mìkiì ndaà s'ín.” Koni s'ín tíchja̱ 'Én Tsjeè‑la̱ Nainá xi i̱t'aà ts'a̱n, ki̱tasòn yije‑né. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱‑la̱ kitsò: ―Na̱'èn, kjioò jò‑naje̱n ki̱cha̱ ndojò i̱jndé. Jè Jesús kitsò: ―Kàtje kjoa̱. K'e̱ nga jè Jesús tsibítsi'ba ya̱ nindoò Yá Olivo (Mateo 26:36‑46; Marcos 14:32‑42) 


text:
<pb/>Jesús kiì nga kiìchja̱t'aà‑la̱ Nainá ya̱ ñánda 'mì nindoò Yá Olivo koni s'ín s'ín kjit'aà; i̱kjoàn kiìtji̱ngui xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. 


text:
<pb/>K'e̱é tsasìt'aà xìn chiba‑la̱ koni kji saté jngoò nda̱jo̱ k'e̱ jngoò xi̱ta̱ osén. Tsasèn‑xkó'nchi, i̱kjoàn kiìchja̱t'aà‑la̱ Nainá. 


text:
Kitsò: ―Na̱'èn, tsà mejèn‑lè, chja̱àxìn‑ná kjo̱'in jè; ta̱nga mìtsà jè ki̱tasòn 'én‑na̱, jè kàtabitasòn tsi̱ji. 


text:
<pb/>K'e̱ nga tíchja̱t'aà‑la̱ Nainá tsatsejèn jngoò àkja̱le̱‑la̱ Nainá xi inchrobà‑ne ngajmiì nga kitsjaà‑ìsa‑la̱ nga'ñó. 


text:
Nga tse kjo̱'in tísíkjeiín ini̱ma̱‑la̱, ìsa̱á 'ñó kiìchja̱t'aà‑la̱ Nainá; chi̱ba̱‑la̱ kitjoòndá‑né, jè ndátsjèya‑la̱ xi chixòt'aà nangui, jní kjoàn. 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye kiìchja̱t'aà‑la̱ Nainá, kiì ìjngoò k'a‑ne ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. Ta̱nga k'e̱ nga ijchò, jyeé kjiyijòfè, koií kjoa̱‑la̱ nga 'ñó 'on ma‑la̱ ini̱ma̱‑la̱. 


text:
Kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne titsa̱yijòfè‑nò? Ti̱sítje̱en, tìtsi'ba‑là Nainá mé‑ne nga mì jé ska̱jñoò. Kií komà k'e̱ nga kindobà'ñó Jesús (Mateo 26:47‑56; Marcos 14:43‑50; Juan 18:2‑11) 


text:
<pb/>Tákó ti̱k'e̱é tíchja̱‑ìsa Jesús, kjìn xi̱ta̱ ijchò; jè tsó'ba ítjòn Judas, xi ya̱ itjojiìn ts'e̱ xi̱ta̱‑la̱ Jesús xi tejò ma‑ne. K'e̱ nga ijchò, kiì kasìt'aà chrañà‑la̱ Jesús nga kiskine'a. 


text:
Jè Jesús kitsò‑la̱: ―Ngaji̱ Judas, ¿a k'oa̱á s'ín tà jngoò kjoa̱ xi chine'aá nìnga̱tsja‑ná 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱? 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱‑la̱ xi i'nga, k'e̱ nga kijtseè kjoa̱ xi ko̱mat'in Jesús, kitsò: ―Na̱'èn, ¿a mejèn‑lè nga ki̱ch'on‑je̱n ki̱cha̱ ndojò? 


text:
<pb/>Jngoò xi̱ta̱‑la̱ Jesús tsajá‑la̱ ki̱cha̱ ndojò jè chi̱'nda‑la̱ no̱'miì ítjòn, tsatet'aà líká kixi̱‑la̱. 


text:
K'e̱é kitsò Jesús: ―¡Kì k'oa̱á nìko̱o, kàtje kjoa̱! I̱kjoàn tsohót'aà‑la̱ tsja líká‑la̱; ni̱to̱ón kjòndaà‑ne. 


text:
K'e̱é kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi j'iìkjaá xi xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi síkinda̱ i̱ngo̱ ítjòn ko̱ xi̱ta̱ jchínga: ―¿Mé‑ne k'oa̱s'ín kà'nè‑nò nga ki̱cha̱ machìti̱n ko̱ yá kich'à koni tsà jngoò xi̱ta̱ chijé kòf'ìi̱chjaà? 


text:
Na̱chrjein inchijòn tsohóti̱jnako̱‑nò ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn; ¿mé‑ne nga mìkiì ya̱ kindobà'ñó‑ná? Koií kjoa̱‑la̱ nga jè hora jè nga jñò choòn, tsa̱jòn‑nò k'e̱ nga jè xi̱ta̱ nei̱í tíhotíxoma. K'e̱ nga jè Pedro mìkiì tsibéno̱jmí nga beèxkon Jesús (Mateo 26:57‑58, 69‑75; Marcos 14:53‑54, 66‑72; Juan 18:12‑18, 25‑27) 


text:
<pb/>Jesús, kitsobà'ñó xi̱ta̱, kiìko̱ ni'ya‑la̱ no̱'miì ítjòn. Jè Pedro, tà kjiìn tà kjiìn tsajmeètji̱ngui‑la̱. 


text:
Ya̱ jngoò osen ndi̱tsin, jñà xi̱ta̱ tsibítse jngoò ni'ín, i̱kjoàn tsibìtsa̱jna'ngui jngoò itjandiì. Ti̱koa̱ jè Pedro tsibìjnajiìn‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
K'e̱é jngoò chjo̱ón chi̱'nda kijtseèxkon Pedro nga tíjna'ngui; kiskoò'an, kitsò: ―Xi̱ta̱ jè, ti̱koa̱á ya̱á tsóhoko̱ Jesús. 


text:
<pb/>Xi komà ìjngoò tjò, nguì jngoò xi̱ta̱ kijtseèxkon Pedro, kitsò‑la̱: ―Ti̱koa̱á ngaji̱, ya̱á tjaàkoi̱i Jesús. K'e̱é kitsò Pedro: ―Ngaji̱ x'i̱in, mìtsà ya̱ tsòhokoa̱a. 


text:
<pb/>Nga komà i̱skan, tjín‑la̱ tsà jngoò hora, ti̱koa̱á 'ñó o̱kitsò nguì jngoò xi̱ta̱: ―Kixi̱í kjoa̱, xi̱ta̱ jè, ya̱á tsóhoko̱, ti̱koa̱á ya̱á i̱'nde‑la̱ Galilea. 


text:
<pb/>Pedro kitsò: ―Ngaji̱ x'i̱in, mìkiì be mé 'én xi ko̱'mì‑la̱. Ti̱k'e̱é‑ne tíchja̱ Pedro kiskindàya kóxtí. 


text:
Kisìkátjifaya Na̱'èn‑ná Jesús, kiskoòtsejèn‑la̱ Pedro. K'e̱é tsibítsjeèn‑la̱ Pedro 'én xi kitsò‑la̱ Na̱'èn‑ná Jesús nga kitsò‑la̱: “Jàn k'a k'oa̱ sí nga mìkiì yaxkon‑ná k'e̱ nga ti̱kj'eè kjindáya kóxtí.” 


text:
Jè Pedro, k'e̱é itjo ni'ya, i̱kjoàn 'ñó jchán kiskindàya nga 'on komà‑la̱ ini̱ma̱‑la̱. Kós'ín kiìchja̱ xi̱ta̱ xi kisìsobà‑la̱ Jesús (Mateo 26:67‑68; Marcos 14:65) 


text:
<pb/>Kjìn kjoa̱ tjín‑ìsa xi kj'ei̱í xi 'ñó 'on kitsò‑la̱. K'e̱ nga kiìko̱ Jesús ñánda tíjna xi̱ta̱xá ítjòn ts'e̱ xi̱ta̱ judío (Mateo 26:59‑66; Marcos 14:55‑64; Juan 18:19‑24) 


text:
<pb/>K'e̱ nga kis'e i̱sén, kjòxkóya jñà xi̱ta̱ jchínga ts'e̱ xi̱ta̱ judío, xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés; kiìko̱ Jesús ya̱ ñánda maxkóya jñà xi̱ta̱xá ítjòn; i̱kjoàn kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―Koa̱tìn‑náje̱n, ¿a ngaji̱‑né xi Cristo, [xi xó kisìkasén‑lè Nainá], o xi majìn‑né? Jesús kitsò: ―Tsà k'oa̱ xán‑nò: “'A̱n‑ná”, mìkiì ko̱kjeiín‑nò. 


text:
Jyeé ijchò hora‑la̱ nga 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ ya̱á kóti̱jnat'aà kixi̱‑la̱ Nainá xi 'ñó tse nga'ñó tjín‑la̱. 


text:
<pb/>Ngats'iì xi̱ta̱ kitsò: ―¿A ngaji̱‑né xi Ki'ndí‑la̱ Nainá 'mì‑lè? Jesús kitsò‑la̱: ―Jñò sobà xi o̱bixón nga 'a̱n‑ná. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò jñà xi̱ta̱: ―¿Yá xi̱ta̱ xi mochjeén‑ìsa̱‑ná xi tsja 'én? Jñá sobá titsa̱na'yà‑lá koni s'ín tíchja̱‑ne tso'ba.<pb/>


text:
K'e̱ nga ijchòko̱ nguixko̱n Pilato, jñà xi̱ta̱ tsibíts'ia̱ nga tsohóngui, kitsò: ―Xi̱ta̱ jè, kjòtsji‑naje̱n nga kj'ei̱í ndi̱yá fìko̱ na̱xa̱ndá‑ná. Tsò‑né nga mì xó kiì kíchjítjiá tsojmì xi i̱t'aà ts'e̱ César, xi̱ta̱xá ítjòn ts'e̱ Roma; ti̱koa̱á tsò‑né nga jè xó xi Cristo [xi xó kisìkasén‑ne Nainá] nga xi̱ta̱xá ítjòn kíjna. 


text:
<pb/>Jè Pilato kiskònangui, kitsò‑la̱: ―¿A ji̱‑né xi xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ jñà xi̱ta̱ judío? Kitsò Jesús: ―Ngaji̱í xi k'oa̱ si nga 'a̱n‑ná. 


text:
<pb/>Pilato kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá: ―Ni̱mé jé xi matsji‑na i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ jè. 


text:
<pb/>Ta̱nga jñà xi̱ta̱, ìsa̱á 'ñó kiìchja̱ nga tsohóngui, kitsò: ―Kj'ei̱í s'ín okóya‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nga ótsji‑la̱ kjoa̱siì. Tsibíts'ia̱‑ne nangui Galilea, kóho̱kji nangui Judea, skanda i̱ Jerusalén. K'e̱ nga kiìko̱ Jesús ñánda tíjna Herodes 


text:
K'e̱ nga kis'eno̱jmí‑la̱ nga ya̱ i̱'nde‑la̱, kisìkasén‑la̱ jè xi̱ta̱ xi tíjna xi̱ta̱xá ítjòn Galilea xi 'mì Herodes; jñà na̱chrjein koi, ti̱koa̱á ján tíjna na̱xa̱ndá Jerusalén. 


text:
Herodes, k'e̱ nga kijtseèxkon Jesús, 'ñó tsja komà‑la̱ nga kjòtseé mejèn‑la̱ nga skoe̱xkon, nga jyeé kjìn kjoa̱ kiì'nchré xi i̱t'aà ts'e̱. Mejèn‑la̱ skoe̱ jngoò kjo̱xkón xi s'ín. 


text:
Ti̱koa̱á ya̱á títsa̱jna jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés nga 'ñó nchihóngui. 


text:
Jè Herodes ko̱ soldado‑la̱ tsachrjekàngui‑né; kisìkákjá nikje xi 'ñó ndaà kjoàn koni ts'e̱ xi̱ta̱xá ítjòn nga kisìsobà‑la̱; i̱kjoàn kisìkasén ìjngoò k'a‑la̱ jè Pilato. 


text:
Na̱chrjein jè, tsajoóndaà‑ne jè Pilato ko̱ Herodes; k'e̱ nga sa̱ ítjòn, kondra̱á títsa̱jna‑la̱ xíkjín. K'e̱ nga kitjoònè kjoa̱ Jesús nga ki̱yá (Mateo 27:15‑26; Marcos 15:6‑15; Juan 18:39–19:16) 


text:
kitsò‑la̱: ―Jñò, kinìkasén‑ná xi̱ta̱ jè nga onguioò; bixón‑nó nga kjoa̱siì ótsji‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá; ta̱nga 'a̱n, kiskònanguií‑la̱ nga nguixkoòn; ngats'iì 'én xi 'bioò, ni̱mé jé sakó‑na i̱t'aà ts'e̱. 


text:
<pb/>’Ti̱koa̱á jè Herodes, kisìkasén ìjngoò k'a‑na xi̱ta̱ jè nga ni̱mé jé kisakòt'aà‑la̱. Tsjìn‑la̱ jé nga ki̱yá. 


text:
<pb/>K'oa̱á s'ín tjínè‑la̱, k'e̱ nga bitjo s'eí Paxko̱, bìjnandei̱í jngoò xi̱ta̱ xi nda̱yá títsa̱jna'ya. 


text:
Ta̱nga jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, tà jngoò jta̱á kiì ngats'iì, kitsò: ―¡Kàtiyaà Jesús; ti̱kíjnandei̱í‑náje̱n Barrabás! 


text:
<pb/>Barrabás, nda̱yá tíjna koií kjoa̱‑la̱ nga xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén kisìkjaán‑kjoò ti̱koa̱ xi̱ta̱ kisìk'en jngoò. 


text:
<pb/>Xi ma‑ne jàn k'a kitsò‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá: ―¿Mé jé xi tsohótsji, mé‑ne ki̱yá‑ne? 'A̱n, ni̱mé jé sakó‑na xi i̱t'aà ts'e̱ nga ki̱yá. Ti̱koa̱á‑ne tsjaà‑la̱ kjo̱'in, i̱kjoàn siìkíjnandei̱í‑na. 


text:
<pb/>Siì kis'iìn xi̱ta̱, 'ñó kiìchja̱ nga mejèn‑la̱ krò si̱t'aà Jesús. Koií kjoa̱‑la̱ nga 'ñó chja̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá ko̱ xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, kisìkijne nga kisìkitasòn Pilato. 


text:
Kisìkíjnandei̱í Barrabás, xi̱ta̱ xi xó k'oa̱s'ín kisìjé‑ne na̱xa̱ndá xi tíjna'ya nda̱yá nga kjoa̱siì tsohótsji koa̱ xi̱ta̱ kisìk'en. I̱kjoàn kisìnga̱tsja Jesús nga k'oa̱s'ín kàtasíko̱ koni s'ín mejèn‑la̱. K'e̱ nga kisit'aà krò Jesús (Mateo 27:32‑44; Marcos 15:21‑32; Juan 19:17‑27) 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiìko̱ Jesús nga kiì sík'en i̱t'aà krò, kitsobà'ñó jngoò xi̱ta̱ xi tínchrobá‑ne rancho̱‑la̱ xi 'mì Simón xi ya̱ i̱'nde‑la̱ ñánda 'mì Cirene; jè kisìk'ajen krò nga kiìtji̱nguiko̱‑la̱ Jesús. 


text:
<pb/>Kjìn xi̱ta̱ na̱xa̱ndá tji̱ngui‑la̱, ti̱koa̱á kjìn íchjín tji̱ngui‑la̱ xi kjindáyakeè nga mahi̱ma̱keè kjoa̱ xi tímat'in Jesús. 


text:
Jesús, kisìkátji, kiskoòtsejèn‑la̱, kitsò: ―Íchjín xi Jerusalén tsa̱jòn, kì 'a̱n chìhindáyachaà‑ná, chìhindáyachaà yijo‑nò ko̱ ts'e̱ i̱xti‑nò. 


text:
Ki̱jchò na̱chrjein k'e̱ nga tse kjo̱'in s'e̱ nga ki̱tso̱ xi̱ta̱: “Mé tà ndaà‑la̱ jñà íchjín xi 'ndi̱, xi tsjìn‑la̱ i̱xti, xi mìkiì ki'ndí tsi'beé, xi mì i̱xti kisìkaki nga ìsa̱á chiba si̱ìkájno.” 


text:
I̱kjoàn koi̱ìts'ia̱ nga ki̱tso̱‑la̱ nindoò: “¡Kàtakaànè‑naje̱n!” K'oa̱ ti̱ ki̱tso̱‑la̱ chrja̱ngui̱‑la̱ nindoò: “¡Tìjtsa'nde‑náje̱n!” 


text:
'A̱n, koni jngoò yá xkoén, ta̱nga 'ñó ch'o síko̱‑na xi̱ta̱; jñò xi xi̱ta̱ Jerusalén tsa̱jòn, ìsa̱á tà 'ñó ch'o si̱ìko̱‑nò xi̱ta̱ koni jñà yá kixì. 


text:
K'e̱ nga ijchòko̱ ya̱ i̱'nde ñánda 'mì I̱'nde Sko̱ Mik'en, tsasíjnat'aà krò Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi jò ma‑ne, jñà xi tse jé tjín‑la̱; jngoò, tsasíjnat'aà nga kixi̱‑la̱ koa̱ jngoò, tsasíjnat'aà nga ngaskón‑la̱. 


text:
K'e̱é kitsò Jesús: ―Na̱'èn, ti̱jchàat'aà‑la̱; mìkiì beè mé kjoa̱ xi s'ín. I̱kjoàn jñà soldado kisìskáko̱ nikje‑la̱ Jesús nga kisìka'bí‑la̱ xíkjín yá ts'e̱ ko̱ma. 


text:
Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nchikotsejèn‑la̱; ti̱koa̱ jñà xi̱ta̱xá ítjòn nchisísobà‑la̱, nchitsò: ―Xi̱ta̱ xi kj'ei̱í tsachrjetjì kjo̱'in; tsà kixi̱ kjoa̱ nga jè xi Cristo xi xó k'oa̱s'ín jaàjiìn‑ne Nainá, kàtachrjetjì kjo̱'in yijo‑la̱. 


text:
<pb/>Ti̱koa̱á jñà soldado kisìsobà‑la̱ Jesús. Ijchò kinchat'aà chrañà‑la̱; kitsjaà‑la̱ nandá vinagre nga si̱ìkiì. 


text:
<pb/>Ti̱koa̱ tjít'aàsòn‑la̱ sko̱ krò xi 'én griego, 'én latín, ko̱ 'én hebreo xi tsò: “Jè jèe̱ xi Xi̱ta̱xá Ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío.” 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi tse jé tjín‑la̱ xi ti̱koa̱ ya̱ tjo̱hónguit'aà krò, jngoò xi 'ñó 'nga kiìchja̱ko̱ Jesús, kitsò‑la̱: ―¡Tsà ji̱‑né xi Cristo [xi xó kisìkasén‑lè Nainá], ti̱kíjnandei̱í yijo‑lè ti̱koa̱ ti̱kítsa̱jnandei̱í‑náje̱n! 


text:
<pb/>Jè xi̱ta̱ xi ìjngoò tsohótiko̱ xíkjín, kitsò‑la̱: ―¿A mì tsakjoòn‑la̱ Nainá nga ngásòn kjo̱'in titsa̱nìkjiaán? 


text:
Xi o̱kixi̱, jñá ok'ín‑ná nga si̱kjiaán kjo̱'in nga kíchjiá jé‑ná, koi kjoa̱‑la̱ nga 'ñó ch'o ki'né; ta̱nga jè xi̱ta̱ jè, ni̱mé xi ch'o kis'iìn. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Jesús: ―O̱kixi̱í xi xan‑lè; i̱'ndei̱, ján ki̱jnako̱‑ná ngajmiì ya̱ i̱'nde ñánda 'ñó ndaà choòn. K'e̱ nga k'en Jesús (Mateo 27:45‑56; Marcos 15:33‑41; Juan 19:28‑30) 


text:
<pb/>Jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado, k'e̱ nga kijtseè kjoa̱ koi koni s'ín komà, kijtseèxkón Nainá, kitsò: ―Kixi̱í kjoa̱, xi̱ta̱ jè, xi̱ta̱ kixi̱‑né. 


text:
<pb/>Ngats'iì xi̱ta̱ xi chixoña nga nchikotsejèn, k'e̱ nga jye kijtseè kjoa̱ xi komà, kiì‑ne ni'ya‑la̱; kisìjts'iìn‑sòn ini̱ma̱‑la̱ nga 'ñó tse kjoa̱ba kis'ejiìn ini̱ma̱‑la̱. 


text:
Ngats'iì xi̱ta̱ xi beèxkon Jesús ko̱ íchjín xi inchrobà‑tji̱ngui‑la̱ skanda ján Galilea, kjiìn jncha‑ne nga nchikotsejèn‑la̱. K'e̱ nga kisìhijiìn Jesús (Mateo 27:57‑61; Marcos 15:42‑47; Juan 19:38‑42) 


text:
<pb/>Tíjna jngoò xi̱ta̱ xi 'mì José xi 'ñó ndaà xi̱ta̱, ti̱koa̱á xi̱ta̱ kixi̱‑né. Ya̱á i̱'nde‑la̱ ñánda 'mì Arimatea, jngoò na̱xa̱ndá xi chja̱‑ne Judea. Ti̱koa̱á xá ítjòn tjín‑la̱ ts'e̱ xi̱ta̱ judío. 


text:
Jè José, ti̱koa̱á tíkoñaá‑la̱ nga mejèn‑la̱ skoe̱ kó s'ín otíxoma Nainá; mìkiì tíjngoò‑ikon koni s'ín tsajoóya‑ne xi̱ta̱xá xíkjín koni s'ín kisìko̱ Jesús. 


text:
Kiskónáje̱n‑t'aà krò; kisìkájté jngoò nikje lino chroba. I̱kjoàn kiì kíhijiìn. Kiskinìs'en‑ngui jngoò nga̱jo̱ mik'en ñánda nga xó k'oa̱s'ín kitáx'a̱‑ne na̱xi̱. I̱'nde jè, ni̱ sa̱á jngoò mik'en sihijiìn. 


text:
Na̱chrjein jè, víspera‑la̱ s'eí Paxko̱‑né; jye kjo̱meè bijchó hora nga ko̱ts'ia̱ jè na̱chrjein nìkjáya. 


text:
<pb/>Jñà íchjín xi tji̱ko̱ kóni nga inchrobà‑ne Galilea, kiìtji̱ngui‑la̱; kijtseèxkon nga̱jo̱ mik'en kó s'ín kisijna yijo‑la̱ Jesús. 


text:
K'e̱ nga j'iì‑ne ni'ya‑la̱ tsibìtsa̱jnandaà xkiì xi 'ñó ndaà jne̱ ko̱ xkiì na̱'yo̱. I̱kjoàn kisìkjáya íchjín jè na̱chrjein nìkjáya, koni s'ín tíchja̱ kjo̱tíxoma.<pb/>


text:
Jè na̱chrjein nga tàts'en xomàna̱, 'ñó ta̱jñòya kiì jñà íchjín ya̱ nga̱jo̱ mik'en ñánda kisìhijiìn Jesús nga kiìko̱ xkiì jne̱ xi tsibítsa̱jnandaà nga ki̱ìxten‑jno yijo‑la̱ Jesús; ti̱koa̱ kjihijtako̱ íchjín xi kj'ei̱í. 


text:
K'e̱ nga nchisíkájno íchjín koi, tà ni̱to̱ón chinchat'aà jò‑la̱ xi̱ta̱ x'i̱n xi íkjá nikje xi ote ni'ín kjoàn. 


text:
Íchjín koi, tà kitsakjòn‑la̱; chincha‑ñiat'aà nangui. K'e̱é kitsò jñà xi̱ta̱ x'i̱n xi jò ma‑ne: ―¿Mé‑ne i̱ binchaàtsjijiìn‑là mik'en jè xi̱ta̱ xi tíjnakon? 


text:
Mì ti̱ yá tjín‑ne i̱jndé, jyeé kòfaáya‑la̱. Ti̱kítsjeèn koni s'ín kitsò‑nò k'e̱ nga ti̱sa̱ tsibìjna Galilea, 


text:
nga kitsò: “Mochjeén‑né nga jè Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱, jñà ko̱nga̱tsja xi̱ta̱ jé nga ko̱òt'aà krò ta̱nga k'e̱ nga ki̱jchò jàn na̱chrjein kjoa̱áya‑la̱.” 


text:
K'e̱ nga j'iì‑ne nga kiì katsejèn‑la̱ nga̱jo̱ mik'en, tsibéno̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tsibíxáya‑la̱ xi tejngoò ma‑ne ko̱ xi̱ta̱ xi i'nga. 


text:
Jñà íchjín koi, jè xi 'mì María Magdalena, Juana, María xi nea̱‑la̱ ma‑ne Jacobo ko̱ xi kj'ei̱í íchjín‑ìsa; jñà xi ijchòko̱ 'én nga tsibéno̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tsibíxáya‑la̱. 


text:
Ta̱nga jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús, xi kjoa̱ ni̱to̱n, tà kjoa̱ská komà‑la̱; mìkiì kòkjeiín‑la̱ 'én xi tsibéno̱jmí‑la̱ jñà íchjín. 


text:
<pb/>Ta̱nga jè Pedro, tsangachikon, kiì katsejèn‑la̱ nga̱jo̱ mik'en; k'e̱ nga kiskoòtsejèn‑s'en nga̱jo̱, kijtseè nga tà jñà kjioò nikje xi kisìjtéjiìn Jesús. I̱kjoàn kiì‑ne ni'ya‑la̱; tà kjòxkón‑la̱ kjoa̱ xi komà. Ndi̱yá Emaús (Marcos 16:12‑13) 


text:
<pb/>Ti̱jè‑ne na̱chrjein, jò xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús nchifì jngoò na̱xa̱ndá xi 'mì Emaús, xi tjín‑la̱ tsà tejngoò kilómetro skanda ján Jerusalén. 


text:
Nga nchijoóno̱jmí ti̱koa̱ nchikjònangui‑la̱ xíkjín ijchòtji̱ngui chrañà‑la̱ xi ti̱jè‑ne Jesús xi ta̱ña tsobáhijtako̱. 


text:
Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Mé 'én xi o̱ndaà chibàya‑nò nga tjaàya ndi̱yá? ¿Mé‑ne ba tjín‑nò? 


text:
<pb/>K'e̱é kiìchja̱ Cleofas, kitsò: ―Ngats'iì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén, tà ji̱ ta̱ jngoò‑lè xi mìkiì tíjiìn‑lè jè kjoa̱ xi komà ján Jerusalén, jñà na̱chrjein xi tsato. 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―¿Mé kjoa̱‑ne? Jñà xi̱ta̱ koi kitsò‑la̱: ―Kjoa̱ ts'e̱ Jesús xi Nazaret i̱'nde‑la̱, jè xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá; kis'eé‑la̱ nga'ñó, ma yijeé‑la̱ ni̱ta̱ mé kjoa̱‑ne, ni̱ta̱ mé 'én‑ne nga nguixko̱n Nainá, nguixko̱n ngats'iì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá. 


text:
Xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, ko̱ xi̱ta̱xá tsa̱je̱n, kisìnga̱tsja xi̱ta̱ Romano nga kisìk'en, tsohót'aà krò. 


text:
Ngaje̱n, titsa̱chiñá‑la̱je̱n, bixón‑náje̱n tsà jè Mesías xi si̱ìkítsa̱jnandei̱í‑ne xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Israel. Ta̱nga i̱'ndei̱, jyeé tjín‑la̱ jàn na̱chrjein nga k'oa̱s'ín komà kjoa̱ koi. 


text:
Ti̱koa̱á tjín i'nga íchjín xi títsa̱jnajiìn‑na̱je̱n, xi ta̱jñòya kòfì katsejèn‑la̱ jè nga̱jo̱ mik'en. K'e̱ nga kòf'iì‑ne kàbincháxkón‑naje̱n nga kàbéno̱jmí‑naje̱n 


text:
nga mì xó kiì kàsakó‑la̱ yijo‑la̱ Jesús; ti̱koa̱ kàbeèxkon xó àkja̱le̱ xi kàtsò‑xó‑la̱: Jesús tíjnakon‑né. 


text:
K'e̱é kòfì i'nga xi̱ta̱ xingui̱‑je̱n xi kòfì katsejèn‑la̱ nga̱jo̱ mik'en, k'oa̱á ti̱s'ín kàbeèxkon koni s'ín kàtsò jñà íchjín ta̱nga jè Jesús, mì xó kiì kòbeè. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Jesús: ―¡Mé tà tòndo̱‑nò ti̱koa̱ mé tà tájaàjiìn tjín ini̱ma̱‑nò nga mìkiì ndaà mokjeiín‑nò kjoa̱ xi kitsò jñà xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá! 


text:
¿A mìtsà tíjiìn‑nò? K'oa̱á s'ín tjínè‑la̱ Cristo, [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá], nga ítjòn si̱ìkjeiín kjo̱'in, i̱kjoàn kjoa̱has'en ngajmiì ñánda jeya kíjna. 


text:
<pb/>Tsibéno̱jmíya‑la̱ kó tsòya‑ne koni s'ín tíchja̱ ngats'iì Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá i̱t'aà ts'e̱ Cristo. Tsibíts'ia̱ko̱‑ne xo̱jo̱n xi kiskiì Moisés; i̱kjoàn tsibéno̱jmíya‑la̱ ngats'iì xo̱jo̱n xi kiskiì jñà xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchò ya̱ na̱xa̱ndá ñánda nchifì xi̱ta̱ koi, Jesús, k'oa̱á kis'iìn koni tsà ìsa̱ kjiìn tífì. 


text:
Ta̱nga jñà xi̱ta̱ koi, kjo̱'ñó kis'iìn‑la̱ nga kisìkíjna; kitsò‑la̱: ―Ti̱jnako̱‑náje̱n; jyeé kjòhoxòn, jye kiskaàtjì ts'oí. Jè Jesús, kòkjeiín‑la̱; jahas'en ni'ya; tsibìjnako̱. 


text:
K'e̱ nga jye títsa̱jnat'aà ími̱xa̱, kiskoé i̱nchra̱jín, kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá, kisìxkoa̱ya, i̱kjoàn kitsjaà‑la̱ jñà xi̱ta̱. 


text:
K'e̱é kitáx'a̱ xko̱n; kijtseèxkon nga jè Jesús; ta̱nga jè Jesús, tà kichijà‑né nga nguixko̱n xi̱ta̱ koi. 


text:
K'e̱é kitsò‑la̱ xíkjín: ―Koií‑la kjoa̱‑la̱ nga ndaà kòmatsja‑la̱ ini̱ma̱‑ná k'e̱ nga tíhóko̱no̱jmí‑ná ya̱ i̱ya ndi̱yá nga tíbéno̱jmí‑ná kjoa̱ ts'e̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>Mì ti̱ kiì kiskoòñà‑ne, kisìkátji ni̱to̱ón‑ne nga kiì‑ne Jerusalén; ijchò ìjngoò k'a‑ne jngoò ni'ya ñánda títsa̱jnajtín xíkjín xi tejngoò ma‑ne ko̱ xi̱ta̱ xi kj'ei̱í‑ìsa. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi tejngoò ma‑ne kitsò‑la̱ xíkjín: ―Kixi̱í kjoa̱, jyeé kòfaáya‑la̱ Na̱'èn‑ná Jesús; jyeé kòbeèxkon Simón. 


text:
<pb/>K'e̱é tsibéno̱jmí jñà xi̱ta̱ xi jò ma‑ne kó s'ín komàt'in ya̱ i̱ya ndi̱yá koa̱ kó s'ín komà nga kijtseèxkon Jesús k'e̱ nga kisìxkoa̱ya i̱nchra̱jín. K'e̱ nga jè Jesús tsatsejèn‑jiìn osen ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ (Mateo 28:16‑20; Marcos 16:14‑18; Juan 20:19‑23) 


text:
<pb/>Tákó ti̱k'e̱é nchichja̱‑ìsa nga nchibéno̱jmí‑la̱ xíkjín kjoa̱ koi, nga tsasìjnajiìn osen‑la̱ Jesús; kisìhixat'aà, kitsò‑la̱: ―Nainá, 'nchán kàtasíkítsa̱jna‑nò. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ koi, tsí ndaà kitsakjòn, koa̱ tsí ndaà kisinchaàxkón; k'e̱ nga kijtseè, komà‑la̱ tsà tà ini̱ma̱‑la̱ mik'en‑né. 


text:
Ta̱nga Jesús kitsò‑la̱: ―¿Mé tà ndaà tsakjoòn‑nò? ¿Mé‑ne k'oa̱ tsò‑ne kjo̱hítsjeèn xi bitjojiìn ini̱ma̱‑nò? 


text:
Chítsejèn‑là ndsa̱a ko̱ ndso̱koaà. 'A̱n‑ná. Tjat'aà‑ná ndsa̱a koa̱ chítsejèn‑ná. Jngoò xi̱ta̱ xi tà ini̱ma̱, tsjìn‑la̱ yijo, ti̱koa̱á tsjìn‑la̱ nindaà, ta̱nga 'a̱n, tjín‑na koni s'ín titsa̱'yaà‑ná. 


text:
Ta̱nga jñà xi̱ta̱‑la̱ mìkiì xátí kòkjeiín‑la̱ nga tsja komà‑la̱ ti̱koa̱ kisinchaàxkón nga kijtseèxkon Jesús; k'e̱é kiskònangui Jesús, kitsò‑la̱: ―¿A tjín chiba‑nò tsojmì xi ma chine? 


text:
K'e̱é kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱: ―Jñà kjoa̱ xi komàt'ian, jñà‑né xi tsibeno̱jmí‑nò k'e̱ nga ti̱sa̱ tsohóti̱jnako̱‑nò. K'oa̱á s'ín kixan‑nò nga ki̱tasòn yije‑né koni s'ín tíchja̱ xo̱jo̱n i̱t'aà ts'a̱n, jè kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ ts'e̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá ko̱ xi tjít'aà libro ts'e̱ Salmo. 


text:
<pb/>K'e̱é kisìkichi̱ya‑la̱ kjo̱hítsjeèn‑la̱ mé‑ne nga kàtjahas'en‑jiìn‑la̱ koni s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n xi tjít'aà 'Én Tsjeè‑la̱ Nainá. 


text:
Kitsò‑la̱: ―K'oa̱á s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò nga 'a̱n xi Cristo, [xi xó kisìkasén‑na Nainá], k'oa̱á s'ín tjínè‑na nga ki̱yá; ta̱nga k'e̱ nga ki̱jchò jàn na̱chrjein, kjoa̱áya‑na i̱t'aà ts'e̱ kjoa̱ biyaà. 


text:
Xi i̱t'aà ts'a̱n, Nainá si̱ìjchàat'aà‑la̱ jé‑la̱ xi̱ta̱ k'e̱ nga si̱ìkájno jé‑la nga mì ti̱ jé ko̱hótsji‑ne. Jè 'én koi, mochjeén‑né nga ki̱nókjoa̱yajiìn yije‑la̱ xi̱ta̱ mats'ia̱ko̱‑ne Jerusalén kó nga tíjtsa i̱sò'nde. 


text:
'A̱n sìkasén‑nò jè kjo̱tjò xi tsjá Na̱'èn‑na̱ koni s'ín kitsjaà tso'ba. Ta̱nga jñò, i̱í ti̱tsa̱jna na̱xa̱ndá Jerusalén skanda k'e̱ nga tjoé‑nò nga'ñó‑la̱ Nainá xi nchrobá‑ne ngajmiì. K'e̱ nga kiìmijìn ngajmiì Jesús (Marcos 16:19‑20) 


text:
<pb/>K'e̱é kiìko̱ xi̱ta̱‑la̱ skanda ján na̱xa̱ndá Betania. Kiskímiì'nga tsja nga kisìjét'aà‑la̱ Nainá nga kàtasíchikon‑t'in jñà xi̱ta̱ koi. 


text:
Jñà xi̱ta̱‑la̱, k'e̱ nga jye chincha-xkó'nchit'aà‑la̱ nga jeya kisìkíjna Jesús, kiì‑ne Jerusalén; 'ñó tsja kis'e‑la̱. 


text:
Na̱chrjein inchijòn tsibìtsa̱jnaya i̱ngo̱ ítjòn nga kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá ti̱koa̱ jeya kisìkíjna.<pb/>


text:
Jè xo̱jo̱n xi oxki̱t'aà 'ín‑la̱ na̱'èn‑jchá kjiìn‑la̱ Jesucristo, xi ya̱ inchrobàt'aà‑ne tje̱‑la̱ David ko̱ ts'e̱ Abraham. 


text:
<pb/>Jè Abraham, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Isaac ki'mì; ko̱ jè Isaac, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Jacob ki'mì; ko̱ jè Jacob, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Judá ki'mì, ko̱ jñà xi̱ta̱ 'ndse̱. 


text:
Judá, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Fares ko̱ Zara ki'mì. Ko̱ jè nea̱‑la̱, Tamar ki'mì. Jè Fares, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Esrom ki'mì; ko̱ jè Esrom, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Aram ki'mì; 


text:
ko̱ jè Aram, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Aminadab ki'mì; ko̱ jè Aminadab, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Naasón ki'mì; ko̱ jè Naasón, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Salmón ki'mì; 


text:
ko̱ jè Salmón, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Booz ki'mì; ko̱ jè nea̱‑la̱ Booz, Rahab ki'mì. Ko̱ jè Booz, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Obed ki'mì; ko̱ jè nea̱‑la̱ Obed, Rut ki'mì. Ko̱ jè Obed, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Isaí ki'mì; 


text:
ko̱ jè Isaí, jè komà na̱'èn‑la̱ xi David ki'mì xi xi̱ta̱xá ítjòn tsibìjna; koa̱ jè David, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Salomón ki'mì; ko̱ jè nea̱‑la̱ Salomón, jè xi komà chjo̱ón‑la̱ Urías nga sa̱ ítjòn. 


text:
<pb/>Jè Salomón, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Roboam ki'mì; ko̱ jè Roboam, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Abías ki'mì; ko̱ jè Abías, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Asa ki'mì; 


text:
ko̱ jè Asa, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Josafat ki'mì; ko̱ jè Josafat, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Joram ki'mì; ko̱ jè Joram, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Uzías ki'mì; 


text:
ko̱ jè Uzías, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Jotam ki'mì; ko̱ jè Jotam, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Acaz ki'mì; ko̱ jè Acaz, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Ezequías ki'mì; 


text:
ko̱ jè Ezequías, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Manasés ki'mì; ko̱ jè Manasés, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Amón ki'mì; ko̱ jè Amón, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Josías ki'mì; 


text:
ko̱ jè Josías, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Jeconías ki'mì, ko̱ jñà xi̱ta̱ 'ndse̱, k'e̱ nga kiìko̱ kjo̱'in xi̱ta̱ Israel ján i̱'nde ñánda 'mì Babilonia. 


text:
<pb/>Xi komà i̱skan k'e̱ nga jye kiìko̱ kjo̱'in xi̱ta̱ ján Babilonia, jè Jeconías, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Salatiel ki'mì; ko̱ jè Salatiel, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Zorobabel ki'mì; 


text:
jè Zorobabel, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Abiud ki'mì; ko̱ jè Abiud, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Eliaquim ki'mì; ko̱ jè Eliaquim, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Azor ki'mì; 


text:
ko̱ jè Azor, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Sadoc ki'mì; ko̱ jè Sadoc, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Aquim ki'mì; ko̱ jè Aquim, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Eliud ki'mì; 


text:
ko̱ jè Eliud, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Eleazar ki'mì; ko̱ jè Eleazar, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Matán ki'mì; ko̱ jè Matán, jè komà na̱'èn‑la̱ xi Jacob ki'mì; 


text:
ko̱ jè Jacob, jè komà na̱'èn‑la̱ José. Ko̱ José, jè xi x'i̱n‑la̱ komà María; ko̱ jè María, nea̱‑la̱á komà Jesús xi Cristo, [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá]. 


text:
<pb/>Ngats'iì xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús, teñijòn sko̱ ma‑ne xi inchrobàt'aà‑ne ts'e̱ Abraham skanda David. Ko̱ jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús xi inchrobàt'aà‑ne ts'e̱ David skanda k'e̱ nga kiìko̱ kjo̱'in jñà xi̱ta̱ Israel ján i̱'nde ñánda 'mì Babilonia, ti̱koa̱á teñijòn sko̱ ma‑ne. Ko̱ nguì teñijòn sko̱ ma‑ne skanda k'e̱ kits'iìn xi Cristo, [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá]. Kií komà k'e̱ nga kits'iìn Jesucristo (Lucas 2:1‑7) 


text:
<pb/>K'e̱ nga kits'iìn Jesucristo kiís'ín komà: María xi nea̱‑la̱ Jesús ko̱ José jñà títsa̱jna'ñó‑la̱ xíkjín nga ki̱xan. K'e̱ nga ti̱kj'eè bìtsa̱jnako̱ xíkjín, María ki'ya‑la̱ nga ki'ndí 'ya xi i̱t'aà ts'e̱ nga'ñó‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá. 


text:
José, xi x'i̱n‑la̱ komà, nga xi̱ta̱ kixi̱‑né, majìn‑la̱ nga kjo̱sobà tsjá‑la̱ jè María, kisìkítsjeèn nga tà si̱ìkíjna‑ne chjo̱ón jè, ko̱ mì yá xi̱ta̱ kji̱'nchré. 


text:
K'e̱ nga k'oa̱s'ín tísíkítsjeèn jñà kjoa̱ koi, jngoò àkja̱le̱‑la̱ Nainá tsohóko̱ i̱nga nijñá. Kitsò‑la̱: ―José, xi ya̱ nchrobàt'aà‑ne tje̱‑la̱ David, kì tsakjoòn‑jèn nga bijnakoi María xi chjo̱ón‑lè ko̱ma, jè ki'ndí xi 'ya, nga'ñó ts'e̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá‑né. 


text:
S'e̱é jngoò‑la̱ ki'ndí x'i̱n, ko̱ 'ín‑la̱ Jesús k'oín. Koií k'oa̱s'ín k'oín‑ne nga jè ko̱chrjetjì na̱xa̱ndá‑la̱ xi kjoa̱ ts'e̱ jé‑la̱. 


text:
<pb/>Ngats'iì kjoa̱ koi, k'oa̱á s'ín tsitasòn koni s'ín kitsò Nainá xi i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá kjòtseé nga kitsò:<pb/> 


text:
Jngoò chjo̱ón xo̱ngó, ki'ndí k'oa̱ ko̱ k'oe̱è jngoò ki'ndí x'i̱n<br/>xi Emanuel k'oín 'ín‑la̱. Jè 'ín xi Emanuel tsò, Nainá tíjnako̱‑ná tsòyaá‑ne. 


text:
<pb/>K'e̱ nga jaá‑la̱ José, k'oa̱á s'ín kis'iìn koni s'ín kitsò‑la̱ àkja̱le̱‑la̱ Nainá, kiskoétjò María ko̱ chixàn‑ko̱. 


text:
Ta̱nga mìkiì tsoyijòko̱ xíkjín skanda k'e̱‑né nga kits'iìn ki'ndítjòn‑la̱ María. Ko̱ k'oa̱á s'ín tsibít'aà 'ín‑la̱ nga Jesús ki'mì.<pb/>


text:
Jesús kits'iìn ya̱ na̱xa̱ndá xi 'mì Belén, nangui xi chja̱‑ne Judea, k'e̱ nga xi̱ta̱xá ítjòn tíjna xi 'mì Herodes ya̱ i̱'nde jè. Ijchò ján Jerusalén, xi na̱xa̱ndá sko̱‑la̱ Judea, xi̱ta̱ xi 'ñó tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱, xi inchrobà‑ne ñánda bitjokàtji‑ne ts'oí 


text:
nga kjònangui. Kitsò: ―¿Ñánda tíjna xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ ts'e̱ xi̱ta̱ judío xi jye kits'iìn? Ki'yaá jngoò‑je̱n ni'ño ján ñánda bitjokàtji‑ne ts'oí xi tsakó nga jye kits'iìn. Ko̱ ngaje̱n koií xá kjoi̱‑naje̱n nga jcha̱xkón‑je̱n. 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì'nchré Herodes xi xi̱ta̱xá ítjòn tíjna, tà kitsakjòn‑né ko̱ ngats'iì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén. 


text:
Jè xi̱ta̱xá ítjòn xi 'mì Herodes, kiìchja̱‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés; kiskònangui‑la̱ ñánda jts'ín xi Cristo, [jè xi̱ta̱ xi xó si̱ìkasén‑ne Nainá]. 


text:
Jñà xi̱ta̱ koi kitsò‑la̱: ―Ya̱á Belén, na̱xa̱ndá xi chja̱‑ne Judea. K'oa̱á s'ín tíchja̱ xo̱jo̱n xi kiskiì jñà xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá nga kitsò:<pb/> 


text:
Jñò xi xi̱ta̱ Belén 'mì‑nò, xi nangui Judá nokjoà‑nò,<br/>ngásòn chjí‑la̱ na̱xa̱ndá‑nò koni jñà na̱xa̱ndá ítjòn‑la̱ nangui Judá,<br/>nga ya̱á ki̱tjojiìn jngoò xi̱ta̱xá ítjòn xi si̱ìkinda̱ na̱xa̱ndá‑na̱ Israel. 


text:
<pb/>Jè xi̱ta̱xá ítjòn xi 'mì Herodes, kiìchja̱'ma‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi 'ñó tjín‑la̱ kjo̱chji̱ne̱ nga kiskònangui‑la̱ mé na̱chrjein‑ne nga kijtseè ni'ño. 


text:
K'e̱é kisìkasén ján Belén; kitsò‑la̱: ―Tanguió ján, koa̱ ndaà chji̱nanguio xi i̱t'aà ts'e̱ ki'ndí jè. K'e̱ nga sa̱kò‑nò, ti̱kí'nchré‑ná mé‑ne ti̱koa̱ kjián katsejèn‑la̱ nga skoexkoán koa̱ jeya siìkíjna. 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye kiì'nchré xi̱ta̱ xi 'ñó tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱ koni s'ín kitsò Herodes, k'e̱é kiì xi̱ta̱ koi ko̱ jè ni'ño xi kijtseè ñánda bitjokàtji‑ne ts'oí k'oa̱á s'ín kiì ítjòn‑la̱ skanda ijchò ñánda tíjna ki'ndí jè, ko̱ ya̱á tsasìjna jè ni'ño. 


text:
K'e̱ nga jahas'en ni'ya jñà xi̱ta̱ koi, kijtseè ki'ndí ko̱ nea̱‑la̱ María. K'e̱é chincha-xkó'nchit'aà‑la̱ jè ki'ndí ko̱ kijtseèxkón; jeya kisìkíjna. I̱kjoàn kiskíx'a̱ kaxa̱‑la̱ ko̱ kitsjaà‑la̱ to̱n oro, ko̱ chrjongó‑la̱ Nainá ko̱ xkiì xi 'ñó ndaà jne̱ xi 'mì mirra. 


text:
Nga komà i̱skan kits'iì‑la̱ nijñá xi̱ta̱ xi 'ñó tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱ nga mì ti̱ k'oa̱á s'ín ndi̱yá kjoi̱‑ne ñánda tíjna Herodes. Xìn ndi̱yá kiì‑ne nangui‑la̱. K'e̱ nga jñà xi̱ta̱ jchínga‑la̱ Jesús kiìko̱ ján nangui Egipto 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye kiì‑ne jñà xi̱ta̱ xi 'ñó tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱, jngoò àkja̱le̱‑la̱ Nainá kisìnijñá‑la̱ José, kitsò‑la̱: ―Ti̱sítji̱in; chjoí jè ki'ndí ko̱ nea̱‑la̱; t'in ján nangui Egipto; ya̱á tijni skanda k'e̱ 'a̱n ko̱xán‑lè. Nga jè Herodes xi xi̱ta̱xá ítjòn tíjna, ko̱hótsji ki'ndí jè nga mejèn‑la̱ nga si̱ìk'en. 


text:
<pb/>K'e̱é tsasítje̱n José, k'e̱ nga ni̱tje̱n kiskoé jè ki'ndí ko̱ nea̱‑la̱ nga kiì ján nangui Egipto. 


text:
Ya̱á tsibìtsa̱jna skanda k'e̱ nga k'en Herodes. K'oa̱á s'ín tsitasòn koni s'ín kitsò Nainá xi i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá nga kitsò: “Ya̱ nangui Egipto kichjà‑la̱ ki'ndí‑na̱.” K'e̱ nga kinìk'en ndí i̱xti x'i̱n 


text:
<pb/>K'e̱ nga kijtseè jè Herodes nga jñà xi̱ta̱ xi 'ñó tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱ kiskoòna̱cha̱n‑la̱, tsí jti komà‑la̱. I̱kjoàn kitsjaà o̱kixi̱ nga si̱ìk'en yije ndí i̱xti x'i̱n xi jò nó tjín‑la̱ ko̱ ngats'iì xi ìsa̱ ki'ndí ìsa̱ kóho̱kji ján na̱xa̱ndá Belén, ko̱ ya̱ na̱xa̱ndá i̱ndiì‑la̱ koni s'ín jye kisijiìn‑la̱ mé na̱chrjein‑ne nga kijtseè ni'ño jñà xi̱ta̱ xi 'ñó tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱. 


text:
Ya̱ i̱'nde Ramá kina'yà jngoò‑la̱ xi̱ta̱<br/>xi tísíkájno ko̱ 'ñó tíkjindáya ko̱ títsiné;<br/>jè chjo̱ón Raquel xi tíkjindáyakeè ndí i̱xti‑la̱,<br/>nga mìkiì majehikon ini̱ma̱‑la̱ nga jye k'en i̱xti‑la̱. 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye k'en Herodes, xi xi̱ta̱xá ítjòn tíjna, jngoò àkja̱le̱‑la̱ Nainá kisìnijñá‑la̱ José ján Egipto. Kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―Ti̱sítji̱in, chjoí ki'ndí jè ko̱ nea̱‑la̱. T'in ìjngoò k'a‑ne nangui Israel. Jyeé k'en jñà xi̱ta̱ xi tjín‑ne nga mejèn‑la̱ si̱ìk'en ki'ndí jè. 


text:
Ta̱nga k'e̱ nga kiì'nchré José nga jè tíhotíxoma jè xi 'mì Arquelao ya̱ nangui Judea, nga jè tíjna ngajo‑la̱ na̱'èn‑la̱ Herodes, José kitsakjòn‑né; mì k'oa̱á s'ín kiì. Ján kiì i̱'nde ñánda 'mì Galilea nga k'oa̱á s'ín kis'eno̱jmíya‑la̱ i̱nga nijñá. 


text:
K'e̱ nga ijchò i̱'nde jè, ya̱á tsibìtsa̱jna ya̱ na̱xa̱ndá xi 'mì Nazaret. K'oa̱á s'ín komà mé‑ne nga tsitasòn koni s'ín kitsò jñà xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, nga jè Jesús xi̱ta̱ Nazaret k'oín.<pb/>


text:
Jñà na̱chrjein koi j'iì Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱ ya̱ i̱'nde i̱t'aà xìn ñánda nangui kixì choòn, nangui xi chja̱‑ne Judea, nga kisìka'bí 'én‑la̱ Nainá, 


text:
kitsò: ―Ti̱kájno jé‑nò, kì ti̱ jé binchaàtsji‑nò nga jyeé kjòchrañàt'aà‑nò na̱chrjein nga jcha̱a kó s'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne. 


text:
<pb/>Jè Isaías, xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, k'oa̱á s'ín kiskiì xo̱jo̱n‑la̱ xi i̱t'aà ts'e̱ Juan nga kitsò:<pb/>Na'yà‑la̱ jta̱‑la̱ jngoò xi̱ta̱ xi 'ñó chja̱<br/>ya̱ i̱'nde i̱t'aà xìn ñánda nangui kixì choòn, nga tsò:<pb/>“Tjandaà ndi̱yá‑la̱ Nainá ya̱ i̱jiìn ini̱ma̱‑nò;<br/>kixi̱ ti̱kíjna koni jngoò ndi̱yá ñánda ko̱jmeèya Na̱'èn‑ná.” 


text:
<pb/>Nikje xi tsohòkjá Juan, tsja̱‑la̱ cho̱ camello‑né; ko̱ jngoò sincho̱ chrjoa̱ tsibíkjá ndáyá‑la̱. Koa̱ jñà tsojmì xi kiskine, cho̱ langosta‑né ko̱ tsjén‑la̱ cho̱ cera xi tjín i̱jiìn ijñá. 


text:
Ijchò 'nchré‑la̱ xi̱ta̱ xi inchrobà‑ne Jerusalén, ko̱ nga kijndà nangui Judea ko̱ ngats'iì na̱xa̱ndá xi ya̱ chrañàt'aà‑la̱ xa̱jngá nandá Jordán. 


text:
K'e̱ nga jye tsafátakòn jé‑la̱ jñà xi̱ta̱, Juan, i̱kjoàn kis'iìn bautizar ya̱ xa̱jngá nandá Jordán. 


text:
<pb/>K'e̱ nga kijtseè Juan nga kjìn xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ saduceo j'iì nga ko̱ma bautizar, kitsò‑la̱: ―¡Jñò, k'oa̱á s'ín ngaya‑nò koni tsà tje̱‑la̱ ye̱! ¿Yá xi o̱kitsò‑nò nga ki̱nchat'aàxìn‑là jè kjo̱'in xi nchrobá machrañàt'aà‑nò? 


text:
Ndaà tjín kjoa̱ xi t'e̱en nga ndaà kàta'ya‑nò nga jyeé kinìkájno jé‑nò nga mì ti̱ jé binchaàtsji‑nò. 


text:
Kì k'oa̱á s'ín nìkítsjeèn i̱jiìn ini̱ma̱‑nò nga bixón: “Ngaje̱n, [mìkiì s'e̱‑naje̱n kjo̱'in nga] ya̱á inchrobàt'aà‑naje̱n tje̱‑la̱ Abraham.” K'oa̱á xan‑nò, Nainá, skanda jñà nda̱jo̱ ko̱ma‑la̱ si̱ìkjatjìya‑la̱ nga i̱xti‑la̱ Abraham ko̱ma. 


text:
Xi o̱kixi̱, 'a̱n ko̱ó nandá s'i̱in‑nò bautizar, mé‑ne nga si̱kájnoò jé‑nò ko̱ mì ti̱ jé ki̱nchátsji‑nò. Ta̱nga jè xi nchrobátji̱ngui‑na s'iìn‑nò bautizar ko̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá koa̱ ko̱ ni'ín. Ìsa̱á tjín‑la̱ nga'ñó mì k'oa̱á‑ne 'a̱n. Skanda mìkiì tjí'nde‑na̱ nga 'a̱n kjíkoa̱a xo̱jté‑la̱. 


text:
Jyeé kjinaya tsja jè pala nga si̱ìtsjeè tjé‑la̱ trigo. Ki̱nchàxkó trigo ya̱ i̱ya ni'nga; ko̱ jè tjé paja ki̱nchàjiìn ni'ín ñánda nga mìkiì bits'o ni̱ta̱ mé na̱chrjein‑ne. K'oa̱á s'ín komà nga komà bautizar Jesús (Marcos 1:9‑11; Lucas 3:21‑22) 


text:
<pb/>Jesús j'iì‑ne Galilea ya̱ xa̱jngá nandá Jordán nga mejèn‑la̱ nga jè Juan s'iìn bautizar Jesús. 


text:
Ta̱nga jè Juan k'e̱ nga sa̱ ítjòn mìkiì kòkjeiín‑la̱, kitsò‑la̱ Jesús: ―'A̱án xi mochjeén‑na nga ji̱í s'e̱en‑ná bautizar, ta̱nga ngaji̱, ta̱ sa̱á 'a̱n f'iìchòn‑ná. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Jesús: ―Tjiì‑lè kjo̱ndaà, t'e̱en‑ná bautizar mé‑ne nga k'oa̱s'ín si̱kitasoán kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá. K'e̱é kòkjeiín‑la̱ Juan. 


text:
K'e̱ nga jye komà bautizar Jesús, k'e̱ nga jye itjojiìn‑ne nandá, i̱kjoàn kitáx'a̱‑la̱ ngajmiì, ko̱ jè Jesús kijtseè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá xi inchrobàjen‑ne ngajmiì, koni kji ni̱se paloma kji; ya̱á kiskaàsòn‑la̱ Jesús. 


text:
K'e̱é kina'yà jngoò‑la̱ 'én xi ngajmiì inchrobà‑ne xi kitsò: ―Jè jèe̱ xi ki'ndí‑na̱ xan‑la̱ xi 'ñó matsjake̱; tsja tjín‑la̱ takoàn i̱t'aà ts'e̱.<pb/>


text:
Jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá kiìko̱ Jesús jngoò i̱'nde i̱t'aà xìn nga jè xi̱ta̱ nei̱í skót'aà nga mejèn‑la̱ nga kàtátsji jé. 


text:
<pb/>Ichán na̱chrjein ko̱ ichán ni̱tje̱n tsibìjnachjan Jesús ko̱ k'e̱ nga ko̱ma i̱skan jye kjòhojò‑la̱. 


text:
Jè xi̱ta̱ nei̱í xi ma‑la̱ kona̱cha̱n ijchò kasìt'aà chrañà‑la̱ ñánda tíjna Jesús, kitsò‑la̱: ―Tsà kixi̱í kjoa̱ nga ngaji̱ xi Ki'ndí‑la̱ Nainá 'mì‑lè, tjiì‑la̱ o̱kixi̱ jñà nda̱jo̱ koi nga i̱nchra̱jín kàtama. 


text:
<pb/>Ta̱nga Jesús kitsò‑la̱: ―Tjít'aà Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá, nga tsò: “Mìtsà tà koi tsojmì xi ma chine kítsa̱kon‑ne xi̱ta̱, ti̱koa̱á kítsa̱kon‑ne nga yije 'én xi chja̱ Nainá.” 


text:
<pb/>Jè xi̱ta̱ nei̱í kiìko̱ Jesús ya̱ Na̱xa̱ndá‑la̱ Nainá xi xó kitjaàjiìn‑ne [ñánda 'mì Jerusalén]; kisìkíjnasòn i̱ngo̱ ítjòn ñánda ìsa̱ 'nga kji. 


text:
Kitsò‑la̱: ―Tsà kixi̱í kjoa̱ nga ji̱ xi Ki'ndí‑la̱ Nainá 'mì‑lè, ti̱katje̱ngui yijo‑lè, nga k'oa̱á s'ín tjít'aà Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò:<pb/>Nainá koií xá‑la̱ àkja̱le̱‑la̱ i̱t'aà tsi̱ji,<br/>nga ko̱ tsja tso̱ba̱'ñó‑lè,<br/>mé‑ne nga ni̱jngoò nda̱jo̱ satíngui‑ne ndso̱koiì. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Ti̱koa̱á tjít'aà Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá, nga tsò: “Kì k'oa̱á s'ín chít'iì Na̱'èn‑ná xi Nainá.” 


text:
<pb/>Ìjngoò k'a jè xi̱ta̱ nei̱í kiìko̱ Jesús i̱sòn nindoò xi 'ñó 'nga kji, koa̱ tsakó yije‑la̱ ngats'iì na̱xa̱ndá xi tjín i̱sò'nde ko̱ kjoa̱jeya‑la̱ jñà na̱xa̱ndá. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Jesús: ―Ti̱xín xi̱ta̱ nei̱í, ti̱si̱t'aàxìn‑ná. Nga k'oa̱á s'ín tjít'aà Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò: “Jeya ti̱kíjni Na̱'èn‑ná xi Nainá 'mì‑la̱; tà jè ta̱jngoò ti̱kitasòn‑la̱.” 


text:
<pb/>K'e̱é kiì jè xi̱ta̱ nei̱í, tsasìt'aàxìn‑la̱ Jesús. I̱kjoàn ijchò àkja̱le̱‑la̱ Nainá xi kisìs'in‑la̱ Jesús. Kií komà nga kiì síxájiìn‑la̱ xi̱ta̱ Galilea Jesús (Marcos 1:14‑15; Lucas 4:14‑15) 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì'nchré Jesús nga jè Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱ nda̱yá tíjna'ya, kiì ìjngoò k'a‑ne ya̱ i̱'nde‑la̱ ñánda 'mì Galilea. 


text:
Ta̱nga mì ya̱ tsibìjna ñánda 'mì Nazaret; ján kiì kíjna ñánda 'mì Capernaum, jngoò na̱xa̱ndá xi kijnandiì ndáchikon ya̱ i̱'nde xi chja̱‑ne Zabulón ko̱ Neftalí. 


text:
K'oa̱á s'ín komà mé‑ne nga tsitasòn‑ne 'én xi kiskiì Isaías xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá nga kitsò:<pb/> 


text:
Jè nangui xi ts'e̱ Zabulón ko̱ jè nangui xi ts'e̱ Neftalí,<br/>ya̱ ndi̱yá xi fì i̱ndiì ndáchikon,<br/>ján xijngoaà xa̱jngá nandá Jordán ya̱ nangui Galilea,<pb/>ñánda tjín xi mìtsà xi̱ta̱ judío.<pb/> 


text:
Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá koi xi tjíjñò kjo̱hítsjeèn‑la̱,<br/>kijtseè jngoò ni'ín xi 'ñó tse kji,<br/>koa̱ jñà xi̱ta̱ xi ya̱ tjímaya ndi̱yá‑la̱ kjoa̱biyaà,<br/>kjòhiseèn kjo̱hítsjeèn‑la̱. 


text:
<pb/>K'e̱é tsibíts'ia̱ Jesús nga kiìchja̱ya 'én ndaà‑la̱ Nainá. Kitsò: ―Ti̱kájno jé‑nò, kì ti̱ jé binchaàtsji‑nò nga jyeé kjòchrañàt'aà‑nò na̱chrjein nga jcha̱a kós'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne. Kií kis'iìn Jesús nga ñijòn xi̱ta̱ kiìchja̱‑la̱ xi ma‑la̱ sík'en ti̱n (Marcos 1:16‑20; Lucas 5:1‑11) 


text:
<pb/>K'e̱ nga tífa Jesús ya̱ i̱ndiì ndáchikon ts'e̱ Galilea, kijtseè jò xi̱ta̱ xi 'ndse̱ ma, jngoò xi 'mì Simón ko̱ ti̱jè‑ne xi 'mì Pedro, ko̱ xi ìjngoò, jè xi 'mì Andrés. Jñà xi̱ta̱ koi xi sík'en ti̱n. K'e̱ nga nchisíkatje̱n‑jiìn‑ndá na̱'ya‑la̱, 


text:
Jesús kitsò‑la̱: ―Nchrohótji̱ngui‑ná, 'a̱án tsjaà‑nò xá nga kíxkóya xi̱ta̱ xi 'a̱n kjìt'aà‑na koni s'ín maxkóya ti̱n. 


text:
<pb/>Ìsa̱ xijngoaà ìsa̱ Jesús kijtseè nguì jò xi̱ta̱ xi ti̱koa̱ 'ndse̱ ma‑ne; jngoò xi 'mì Jacobo, ko̱ xi ìjngoò, Juan 'mì; i̱xti‑la̱ Zebedeo. Ya̱á títsa̱ya chitso ko̱ na̱'èn‑la̱. Nchibíndaàya jñà na̱'ya‑la̱. Jesús kiìchja̱‑la̱ nga jñà ko̱jmeiìko̱. 


text:
Xi̱ta̱ koi ni̱to̱ón kisìkájna chitso‑la̱ ko̱ na̱'èn‑la̱ nga kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús. Kií kis'iìn Jesús nga kjìn xi̱ta̱ tsakóya‑la̱ (Lucas 6:17‑19) 


text:
<pb/>Jesús tsajmeè kóho̱kji nangui Galilea, tsakóya 'én‑la̱ Nainá ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga nga íjngó íjngó na̱xa̱ndá. Kiìchja̱ya 'én ndaà‑la̱ Nainá koni s'ín otíxoma Nainá; ti̱koa̱ kisìndaà‑ne ngats'iì ch'in xi tjín‑la̱ xi̱ta̱ nga xki̱ xi ján ijòjno ijòt'aà yijo‑la̱. 


text:
Kina'yà‑la̱ Jesús kóho̱kji ya̱ i̱'nde ñánda 'mì Siria, koa̱ j'iìko̱‑la̱ xi̱ta̱ xk'én xi kjìn ska̱ya ch'in tjín‑la̱, jñà xi ijòjno ijòt'aà yijo‑la̱ ko̱ xi̱ta̱ xi ch'in nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱, ko̱ tjín xi ch'in biyaàxín tjín‑la̱, ko̱ xi̱ta̱ xi mì kì ndaà ma síhiníyá yijo‑la̱. Jesús kisìndaà‑ne ngats'iì xi̱ta̱ koi. 


text:
Kjìn xi̱ta̱ xi ya̱ i̱'nde‑la̱ Galilea kiìtji̱ngui‑la̱, ko̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá xi te ma‑ne (xi 'mì Decápolis), ko̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén ko̱ na̱xa̱ndá xi i'nga xi ya̱ chja̱‑ne nangui Judea, ko̱ xi chja̱‑ne xijngoaà xa̱jngá nandá Jordán.<pb/>


text:
Jesús, k'e̱ nga kijtseè ngats'iì xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne, kiìmijìn‑jno ya̱ i̱sò'nga nindoò koa̱ ya̱á tsibìjna. Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ ijchò kinchat'aà‑la̱. 


text:
Jesús k'e̱é tsakóya‑la̱ kitsò‑la̱: Kjo̱ndaà xi sakó‑la̱ jñà xi̱ta̱ k'e̱ nga mé kjoa̱ títsa̱jiìn (Lucas 6:20‑23) 


text:
<pb/>―Mé tà ndaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi machi̱ya‑la̱ nga mochjeén‑la̱ kjo̱ndaà‑la̱ Nainá; xi̱ta̱ koi, jyeé ts'e̱ ngats'iì kjo̱ndaà xi tjín ya̱ ñánda tíhotíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne. 


text:
<pb/>’Mé tà ndaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi indaàjiìn tjín ini̱ma̱‑la̱; jñà tjoé‑la̱ nangui xi Nainá jye k'oa̱s'ín kitsò nga jñà tsjá kjo̱tjò‑la̱. 


text:
<pb/>’Mé tà ndaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi 'ñó mejèn‑la̱ nga ki̱tasòn xi kjoa̱ kixi̱ xi Nainá síjé; Nainá ko̱si̱ko̱ nga ki̱tasòn kjoa̱ koi. 


text:
<pb/>’Mé tà ndaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi mahi̱ma̱keè xi̱ta̱ xi kj'ei̱í; Nainá ko̱hi̱ma̱keè ngajo‑ne jñà xi̱ta̱ koi. 


text:
<pb/>’Mé tà ndaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tsjeè tjín ini̱ma̱‑la̱; jñà xi̱ta̱ koi, jñà‑né xi skoe̱xkon Nainá. 


text:
<pb/>’Mé tà ndaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kjo̱'in tjín‑la̱ nga fìtji̱ngui kondra̱‑la̱ xi̱ta̱, koi kjoa̱‑la̱ nga ndaà síkitasòn xi kjoa̱kixi̱. Xi̱ta̱ koi, jyeé ts'e̱ ngats'iì kjo̱ndaà xi tjín ya̱ ñánda tíhotíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne. 


text:
<pb/>’Mé tà ndaà‑nò k'e̱ nga jñà xi̱ta̱ ch'o ki̱tso̱‑nò nga ko̱tít'aà‑nò ko̱ k'e̱ nga ch'o si̱ìko̱‑nò, ko̱ k'e̱ nga 'én ndiso tsját'in‑nò xi kjoa̱ ts'a̱n. 


text:
Tsja t'è‑là ini̱ma̱‑nò, koa̱ tsja t'è‑là takòn. Jñò, tseé kjo̱ndaà tjoé‑nò ján ngajmiì. Mìtsà tà jñò xi o̱tínìko̱‑nò. K'oa̱á ti̱s'ín kinìko̱ jñà xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá xi chinchima ítjòn‑nò. Kiís'ín ko̱chjeén na̱xa̱ ko̱ ni'ín xi tjín i̱sò'nde (Marcos 9:50; Lucas 14:34‑35) 


text:
<pb/>’Jñò, k'oa̱á s'ín ngaya‑nò koni tsà na̱xa̱ xi mochjeén‑la̱ xi̱ta̱ i̱sò'nde. Ta̱nga tsà jè na̱xa̱ mì ti̱ kiì si̱ìjnchra‑ne tsojmì, ¿kó ti̱s'ín ko̱chjeén‑ne? Mì ti̱ mé chjí‑la̱; xíxteèn‑ne ko̱ ya̱á ki̱nchanè xi̱ta̱. 


text:
<pb/>’Jñò, k'oa̱á s'ín ngaya‑nò koni tsà ni'ín xi mochjeén‑la̱ xi̱ta̱ i̱sò'nde. Tsà jngoò na̱xa̱ndá xi i̱sò'nga nindoò kijna, mìkiì ko̱ma kíjna'ma. 


text:
K'e̱ nga jngoò ni'ín sit'a'í, mìtsà ya̱ si̱jnangui kaxa̱. Ya̱á si̱jna ñánda 'nga choòn, mé‑ne nga ko̱hiseèn yije‑la̱ xi̱ta̱ xi títsa̱jnaya ni'ya. 


text:
Koni ni'ín xi síhiseèn‑la̱ xi̱ta̱, k'oa̱á s'ín ndaà ti̱jchá yijo‑nò nguixko̱n xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, mé‑ne jñà xi̱ta̱ koi, jeya si̱ìkíjna Na̱'èn‑nò xi Nainá xi tíjna ngajmiì k'e̱ nga skoe̱‑nò nga ndaà titsa̱'nè. Kiís'ín tsakóya Jesús i̱t'aà ts'e̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés 


text:
<pb/>’Jñò, kì k'oa̱á s'ín nìkítsjeèn: mìtsà koi xá j'i̱‑na 'a̱n nga kochrjekànguia jè kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ jè xi tsakóya xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. Tà sa̱á j'i̱ sìjngoò‑ná 'én xi tjít'aà kjo̱tíxoma. 


text:
O̱kixi̱í xi xan‑nò, koni tjín na̱chrjein kíjna‑ìsa i̱sò'nde ko̱ ngajmiì, ni̱mé xi tjáxìn‑la̱ jè kjo̱tíxoma, ni̱jngoò punto ko̱ ni̱jngoò letra tjáxìn‑la̱, skanda kóni nga ko̱jngoò yije kjoa̱ xi tjít'aà kjo̱tíxoma. 


text:
Jè xi̱ta̱ xi mìkiì síkitasòn koni s'ín tíchja̱ kjo̱tíxoma, na̱s'ín 'ñó chiba tíchja̱, ko̱ k'oa̱á s'ín okóya‑la̱ xi̱ta̱, k'oa̱á ti̱s'ín 'ñó chiba jcha̱‑la̱ ya̱ i̱jiìn na̱xa̱ndá xi jè otíxoma‑la̱ xi ngajmiì nchrobá‑ne. Ko̱ jè xi̱ta̱ xi síkitasòn kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá ko̱ k'oa̱s'ín okóya‑la̱ xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, jè xi̱ta̱ jè, jè xi 'ñó 'nga kíjna ya̱ i̱jiìn na̱xa̱ndá xi jè otíxoma‑la̱ xi ngajmiì nchrobá‑ne. 


text:
O̱kixi̱í xi xan‑nò, tsà mìkiì ìsa̱ ndaà si̱kitasòn kjoa̱kixi̱ koni jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, mìkiì ki̱tjás'e̱n‑jñoò ñánda tíhotíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne. Kiís'ín tjín i̱t'aà ts'e̱ kjoa̱jti (Lucas 12:57‑59) 


text:
<pb/>’Jñò jye kina'yà koni s'ín ki'mì‑la̱ jñà xi̱ta̱ jchínga‑nò: “Kì xi̱ta̱ nìk'eèn; ni̱ta̱ yá‑ne xi xi̱ta̱ si̱ìk'en, kjo̱'in s'e̱‑la̱.” 


text:
Ta̱nga 'a̱n k'oa̱á xan‑nò, tsà jngoò xi̱ta̱ xi ko̱jtikeè 'ndse̱, s'e̱é‑la̱ kjo̱'in. Jè xi ch'o ki̱tso̱‑la̱ 'ndse̱, xi̱ta̱xá tsjá‑la̱ kjo̱'in. Ko̱ jè xi 'ndse̱ ki̱tso̱‑la̱: “Ngaji̱ ni̱mé chjí‑lè”, ok'ìn‑la̱ nga ján kjoi̱ i̱jiìn ni'ín ts'e̱ i̱'nde kjo̱'in. 


text:
<pb/>’Tsà k'e̱ nga kíkoi̱i tsojmì kjo̱tjò‑lè nga Nainá k'oi̱‑la̱ ya̱ i̱'nde tsjeè‑la̱, koa̱ ya̱ koi̱ìtsjeèn‑lè nga jè 'ndsì tjín‑la̱ kondra̱ tsi̱ji, 


text:
ti̱kítsajnei tsojmì kjo̱tjò‑lè ya̱ i̱'nde tsjeè, i̱kjoàn tikìtsi'ba‑la̱ 'ndsì koa̱ k'e̱é ko̱ma si̱kítsajnei tsojmì‑lè. 


text:
<pb/>’Tsà tjín xi̱ta̱ xi ko̱hòngui‑lè nga kji̱ko̱‑lè ni'ya osen, k'e̱ nga tjaàya ndi̱yá, ni̱to̱ón jchi̱bàndaà‑nò, mé‑ne nga mì ya̱ kji̱ko̱‑lè nguixko̱n xi̱ta̱xá, ko̱ jè xi̱ta̱xá mì ya̱ tsjá‑la̱ kinda̱ jñà policía nga mì nda̱yá kji̱ko̱‑lè. 


text:
O̱kixi̱í xi xan‑lè, mì ti̱ kiì ko̱ma ki̱tjo̱o‑ne nda̱yá skanda k'e̱ nga kíchjítjì yijo‑lè nga yije xi si̱ìjé‑lè xi̱ta̱xá. Kiís'ín tjín ts'e̱ kjoa̱ chijngui 


text:
Ta̱nga 'a̱n k'oa̱á xan‑nò, ni̱ta̱ yá‑ne xi kotsejèn‑jno jngoò chjo̱ón nga fahajiìn‑la̱, jye kjoa̱ chijngui tís'ín koni títsò ini̱ma̱‑la̱. 


text:
<pb/>’Tsà jñà xkoòn kixi̱ ótsji jé‑nò, ti̱nachrjeè; kjiìn ti̱katsjoò. Ìsa̱á ndaà‑ne tsà chija jngoò xkoòn mì k'oa̱á‑ne tsà ya̱ ki̱xo̱jiìn yije yijo‑nò ya̱ i̱jiìn ni'ín ya̱ i̱'nde kjo̱'in. 


text:
Tsà jñà ndsei̱i kixi̱ ótsji jé‑nò, ti̱chátjòn; kjiìn ti̱katsjoò. Ìsa̱á ndaà‑ne tsà chija jngoò ndsei̱i mì k'oa̱á‑ne tsà ján kjoi̱ yijo‑nò i̱jiìn ni'ín ya̱ i̱'nde kjo̱'in. Kiís'ín tjín kjo̱tíxoma i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xi tsjeiìn xíkjín (Mateo 19:9; Marcos 10:11‑12; Lucas 16:18) 


text:
<pb/>’K'oa̱á ti̱s'ín kis'eno̱jmí kjòtseé, ni̱ta̱ yá xi̱ta̱‑ne xi mejèn‑la̱ tsjín chjo̱ón‑la̱, ítjòn tjámiì'nga xo̱jo̱n xi tsjeiìn‑ne xíkjín xi̱ta̱. 


text:
Ta̱nga 'a̱n k'oa̱á xan‑nò: tsà jngoò xi̱ta̱ x'i̱n xi tsjín chjo̱ón‑la̱, tsà mìtsà kjoa̱ chijngui tís'ín jè chjo̱ón, jè x'i̱n‑la̱ tíbít'in‑la̱ nga kjoa̱ chijngui kàtas'ín chjo̱ón. Jè chjo̱ón, k'e̱ nga ki̱xan ìjngoò k'a‑ne, jè x'i̱n xi ki̱xan‑ko̱, ti̱koa̱á jye kjoa̱ chijngui tís'ín. Kiís'ín tjín i̱t'aà ts'e̱ 'én xi nokjoá nga Nainá tíbeè 


text:
<pb/>’Ti̱koa̱á jye kina'yà koni s'ín ki'mì‑la̱ jñà xi̱ta̱ jchínga‑ná: “K'e̱ nga bixón: tíbeè Nainá, kì chona̱cha̱n‑jèn, ti̱kitasòn 'én‑nò.” 


text:
Ta̱nga 'a̱n k'oa̱á xan‑nò: K'e̱ nga 'bioò 'én‑nò, jngoò k'aá kì yá xi nìkíjna ítjòn. Kì k'oa̱s'ín bixón: “Tíbeè ngajmiì.” Nga jè ngajmiì, jè íxi̱le̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá. 


text:
Ti̱koa̱á kì bixón‑jèn: “Tíbeè i̱sò'nde”, nga jè nangui, ya̱á nchasòn ndso̱ko̱ Nainá. Ti̱koa̱á kì bixón‑jèn: “Tíbeè na̱xa̱ndá Jerusalén”, nga jè na̱xa̱ndá jè, ts'e̱é Xi̱ta̱xá Ítjòn xi Nainá. 


text:
Ti̱koa̱á kì skoò nìkíjna ítjòn k'e̱ nga mé 'én xi 'bioò. Nga mìkiì ko̱ma‑nò nga si̱jmà o si̱chroba jngoò tsja̱ skoò. 


text:
Tà k'oa̱á s'ín ti̱nókjoa̱a “jon”, o xi “majìn”. Jñà 'én xi kjisòn, ya̱á nchrobá‑ne i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ nei̱í. Kiís'ín ti̱ko̱o jñà xi̱ta̱ xi ch'o síko̱‑nò (Lucas 6:29‑30) 


text:
<pb/>’Jye kina'yà koni s'ín ki'mì‑nò kjòtseé: “Tsà yá xi ko̱chrje jngoò xkoiìn, ti̱nachrjeè ngajo‑ne ts'e̱. Ko̱ tsà yá xi skoe̱toòn‑lè nga skónáje̱n jngoò ni'ñoi, chjínáje̱n ngajo‑ne ts'e̱.” 


text:
Ta̱nga 'a̱n, k'oa̱á xan‑nò: Ti̱kjeiín‑là xi̱ta̱ ts'e̱n. Tsà jngoò xi̱ta̱ xi si̱ìjts'iìn‑t'aà kjioòn kixi̱, ti̱koa̱á tjiì‑là xi ngobà nga kàt'eé‑la̱. 


text:
Tsà jngoò xi̱ta̱ ko̱hòngui‑nò nga mejèn‑la̱ skoé na̱chro̱‑nò, ti̱koa̱ tjiì‑là na̱chro̱kisòn‑nò nga kàtakjoé. 


text:
Tsà jngoò xi̱ta̱ xi kjò'ñó s'i̱n‑nò nga si̱ìkajen jngoò hora‑nò ch'á‑la̱ nga onguíko̱‑là, jò hora ìsa̱ kjiìn tanguíko̱‑là. 


text:
Tsà yá xi̱ta̱ xi síjé‑nò tsojmì, tjiì‑là; ko̱ tsà jngoò xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ ski̱ñat'aà‑nò tsojmì, kì 'mì‑là: mìkiì ko̱ma. Kó s'ín si̱ko̱o jñà xi̱ta̱ xi majtikeè‑nò (Lucas 6:27‑28, 32‑36) 


text:
<pb/>’Ti̱koa̱á jye kina'yà koni ki'mì‑nò kjòtseé: “Ti̱tsjacha xi̱ta̱ xinguio̱o ko̱ ti̱jticha kondra̱‑nò.” 


text:
Ta̱nga 'a̱n k'oa̱á xan‑nò: Ti̱tsjacha jñà xi kondra̱‑nò, ti̱chikon‑t'ioòn jñà xi chja̱'on‑ko̱‑nò, ndaà ti̱ko̱o jñà xi jtikeè‑nò, titsi'batjiò jñà xi ch'o tsò‑nò ko̱ jñà xi ch'o síko̱‑nò. 


text:
Tsà k'oa̱s'ín s'e̱én, ki'ndí‑la̱ Nainá xi tíjna ngajmiì ko̱ma; Nainá síhiseèn‑la̱ ndobá‑la̱ ts'oí xi̱ta̱ xi ndaà ko̱ xi mì kì ndaà; ti̱koa̱á Nainá sík'a‑la̱ jtsí jñà xi̱ta̱ kixi̱ ko̱ xi mìtsà xi̱ta̱ kixi̱. 


text:
Jñò, tsà tà jñà matsjacha xi̱ta̱ xi matsjakeè‑nò, ni̱ mé kjo̱ndaà xi s'e̱‑nò; nga k'oa̱á ti̱s'ín jñà xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì ts'e̱ Roma. 


text:
Tsà tà jñà xi̱ta̱ xinguio̱o xi 'ndsè chiba si̱xat'aà, ¿a k'oa̱á ma‑nò nga 'ñó ndaà titsa̱'nè?; nga ti̱koa̱á jñà xi̱ta̱ xi mìkiì beèxkon Nainá, k'oa̱á ti̱s'ín. 


text:
’K'e̱ nga ndaà tjín kjoa̱ xi 'nè, ti̱kinda̱ko̱‑nò yijo‑nò; kì tà k'e̱é k'oa̱ 'nè k'e̱ nga nguixko̱n xi̱ta̱, tsà tà jè xi mejèn‑nò nga skoe̱‑nò xi̱ta̱ xi kj'ei̱í. Tsà k'oa̱s'ín s'e̱en, Na̱'èn‑ná xi tíjna ngajmiì mìkiì si̱ìchikon‑t'in‑nò. 


text:
K'e̱ nga jngoò kjo̱ndaà k'oi̱i‑là xi̱ta̱ i̱ma̱, kì kiì bèno̱jmí‑là ngats'iì xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, koni s'ín xi̱ta̱ xi jò i̱sén tjín‑la̱ ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga ko̱ ya̱ ndi̱yá nga tsjá kjo̱tjò‑la̱ tsojmì xi̱ta̱; tà jé xi mejèn‑la̱ nga skoe̱ yije xi̱ta̱. Ta̱nga o̱kixi̱í xi xan‑nò, jñà xi̱ta̱ xi k'oa̱s'ín s'ín, jyeé tjín‑la̱ chjí‑la̱ [nga nguixko̱n xi̱ta̱. Mì ti̱ mé si̱ìchikon‑t'in‑ne Nainá.] 


text:
K'e̱ nga tsà tsojmì k'oi̱ kjo̱tjò‑là xi̱ta̱ i̱ma̱, mochjeén‑né nga mì yá xi̱ta̱ xi skoe̱; ni̱ jè skoe̱ xi 'ñó amigo chibá. 


text:
Tjà'ma‑là jè kjo̱ndaà‑nò; k'e̱ nga jè Na̱'èn‑ná skoe̱ jè xi kjoa̱'ma, jè tsjá‑nò chjí‑nò. Kiís'ín t'e̱en k'e̱ nga bìtsi'ba‑lá Nainá (Lucas 11:2‑4) 


text:
<pb/>’K'e̱ nga bìtsi'ba, kì k'oa̱á 'nè koni s'ín xi̱ta̱ xi jò i̱sén tjín‑la̱. Jñà xi̱ta̱ koi, k'e̱ nga bítsi'ba‑la̱ Nainá, tsjakeè‑né nga bincha kixi̱ ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga ko̱ ya̱ chrja̱ngui̱‑la̱ ndi̱tsi̱n ñánda kjìn xi̱ta̱ kotsejèn‑la̱ nga Nainá bítsi'ba‑la̱. Xi o̱kixi̱ k'oa̱á xan‑nò, jñà xi̱ta̱ koi, jyeé tjín‑la̱ chjí‑la̱ [nga nguixko̱n xi̱ta̱. Mì ti̱ mé si̱ìchikon‑t'in‑ne Nainá.] 


text:
Ta̱nga k'e̱ nga mejèn‑lè nga kítsi'ba‑la̱ Na̱'èn‑ná, ti̱tjás'i̱in ni'ya‑lè, tichjoì xotjoa̱‑la̱ ni'ya‑lè, i̱kjoàn ti̱jé‑la̱ kjo̱ndaà‑la̱ Na̱'èn‑ná xi ya̱ ta̱jngoò tíjna'mako̱‑lè. Jè Na̱'èn‑ná tsjá‑lè chjí‑lè nga jè tíbeè xi kjoa̱'ma. 


text:
<pb/>’K'e̱ nga bìtsi'ba, kì ta̱xki̱ kjìn 'én nokjoà, koni s'ín xi̱ta̱ xi mìkiì beèxkon Nainá. K'oa̱á s'ín síkítsjeèn nga kjìn 'én ki̱chja̱‑la̱ Nainá, ìsa̱á ndaà kji̱'nchré‑la̱. 


text:
Kì k'oa̱á 'nè koni s'ín jñà xi̱ta̱ koi; jè Na̱'èn‑ná jye tíjiìn‑la̱ mé xi mochjeén‑nò k'e̱ nga ti̱kj'eè nìjét'aà‑là. 


text:
K'e̱ nga bìtsi'ba, kiís'ín ti̱nókjoa̱a:<pb/>Na̱'èn‑na̱je̱n xi tijni ngajmiì,<br/>kàtayaxkón‑la̱ kjoa̱jeya‑lè nga tsjeè tijni.<pb/> 


text:
Kàtjanchrobá kjo̱tíxoma‑lè,<br/>k'oa̱s'ín kàtama i̱ i̱t'aà nangui koni s'ín mejèn‑lè nga ko̱ma,<br/>koni s'ín ma ján ngajmiì.<pb/> 


text:
Ti̱jchàat'aà‑náje̱n jé‑na̱je̱n koni s'ín nìjchàat'aà‑la̱je̱n jñà xi̱ta̱ xi ch'o síko̱‑na̱je̱n.<pb/> 


text:
Kì kiì biì'ndi yá xi mejèn‑la̱ nga kot'aà‑naje̱n nga ki̱nchátsji jé‑je̱n.<pb/>Ti̱kinda̱‑náje̱n xi i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ nei̱í.<pb/>Nga̱ tsi̱jií kjo̱tíxoma, tsi̱jií nga'ñó ko̱ tsi̱jií kjoa̱jeya ni̱ta̱ kjé‑ne. K'oa̱s'ín kàtama. 


text:
<pb/>’Tsà jñò si̱jchàat'aà‑là jé‑la̱ xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, ti̱koa̱á jè Na̱'èn‑ná xi tíjna ngajmiì si̱ìjchàat'aà‑nò jé‑nò. 


text:
Ta̱nga tsà jñò mìkiì si̱jchàat'aà‑là jé‑la̱ xi̱ta̱, ti̱koa̱á Na̱'èn‑ná mìkiì si̱ìjchàat'aà‑nò jé‑nò. Kiís'ín t'e̱en k'e̱ nga bitsa̱jnachjan 


text:
<pb/>’K'e̱ nga bitsa̱jnachjan, kì k'oa̱á 'nè koni s'ín jñà xi̱ta̱ xi jò i̱sén tjín‑la̱ nga síkjatjìya i̱sén‑la̱, mé‑ne nga skoe̱‑ne xi̱ta̱ nga ba tjín‑la̱ nga títsa̱jnachjan. Xi o̱kixi̱, k'oa̱á xan‑nò, jñà xi̱ta̱ koi, jyeé kitjoé‑la̱ chjí‑la̱ [nga nguixko̱n xi̱ta̱. Mì ti̱ mé si̱ìchikon‑t'in‑ne Nainá.] 


text:
Ta̱nga jñò, k'e̱ nga bitsa̱jnachjan, kì k'oa̱á 'nè. Ta̱ sa̱á ta̱nìjnoò i̱sén‑nò ko̱ ta̱si'a tsja̱skoò, 


text:
mé‑ne nga mìkiì skoe̱‑nò xi̱ta̱ tsà titsa̱jnachjan, ko̱ jè Na̱'èn‑ná xi tíjna'mako̱‑nò, ta̱ jè xi tíbeè. Jè si̱ìchikon‑t'in‑nò. Kjoa̱ nchi̱ná xi tjín ján ngajmiì (Lucas 12:33‑34) 


text:
Ta sa̱á ján ngajmiì ti̱nchatjò tsojmì. Ján ngajmiì mìkiì bits'on ko̱ mìkiì makixo tsojmì; ti̱koa̱á tsjìn xi̱ta̱ chijé. 


text:
Ya̱ ñánda ki̱nchatjò tsojmì‑nò, ti̱koa̱á ya̱á si̱ìkítsjeèn ini̱ma̱‑nò. Kós'ín mochjeén xkoaán (Lucas 11:34‑36) 


text:
<pb/>’Jñà xkoaán, jè ma ni'ín xi síhiseèn‑la̱ yijo‑ná. Koií kjoa̱‑la̱ k'e̱ nga ndaà tsejèn‑ná, iseèn choòn yije‑la̱ yijo‑ná; 


text:
ta̱nga tsà mìkiì ndaà tsejèn‑la̱ xkoiìn, ti̱koa̱á kóho̱kji yijo‑lè, tà jñò choòn‑la̱. Nga tjíjñò‑la̱ kjo̱hítsjeèn‑lè ti̱koa̱á nguì tà jñò choòn‑la̱ yijo‑lè. Yá xi ko̱ma nei‑la̱ xi̱ta̱ xi 'ñó matsjakeè to̱n (Lucas 16:13) 


text:
<pb/>’Ni̱jngoò xi̱ta̱ xi jò ko̱ma nei‑la̱ nga si̱ìxá‑la̱. Tsà jò ko̱ma nei‑la̱, jngoò ko̱jtikeè koa̱ jngoò ko̱tsjakeè; jngoò ndaà kjit'aà‑la̱ koa̱ ch'o si̱ìko̱ xi ìjngoò. Jñò, tsà kjoa̱ nchi̱ná si̱ìs'in‑là, mìkiì ko̱s'in‑la̱ kjoa̱ ts'e̱ Nainá. Kós'ín síkinda̱ Nainá jñà xi i̱xti‑la̱ ma (Lucas 12:22‑31) 


text:
<pb/>’K'oa̱á xan‑nò, kì makájno‑nò mé tsojmì xi chji̱ne̱e, xi s'io̱o, nga si̱jchá yijo‑nò, ko̱ mé nikje xi chi̱kjá. ¿A mì 'ya‑jèn k'e̱ nga titsa̱jnakoaán i̱ i̱sò'nde tjín‑ìsa kjoa̱ xi ìsa̱ 'ñó chjí‑la̱ mì k'oa̱‑ne koni tsojmì xi ma chine? Ti̱koa̱á yijo‑ná, tjín‑ìsa kjoa̱ xi ìsa̱ 'ñó chjí‑la̱ mì k'oa̱‑ne koni jè nikje xi chíkjá. 


text:
Chítsejèn‑là ni̱se xi tjíma i̱jiìn i̱sén; mì jno̱ó 'beé; mì ni̱ji̱n majchá‑la̱ koa̱ mì ni'nga tjín‑la̱ ñánda bincháxkó ni̱ji̱n‑la̱; ta̱nga jè Na̱'èn‑ná xi tíjna ngajmiì tsjá‑la̱ tsojmì xi kine; koa̱ jñò, ìsa̱á chjí‑nò mì k'oa̱‑ne jñà ni̱se. 


text:
<pb/>’¿Mé‑ne nìkájno‑nò xi i̱t'aà ts'e̱ nikje xi chi̱kjá? Chítsejèn‑là naxó lirio xi majchá i̱jiìn ijñá; mìkiì síxá ko̱ mìkiì ma‑la̱ faña nikje. 


text:
Ta̱nga 'a̱n, k'oa̱á xan‑nò, ndaà tsà jè Salomón xi xi̱ta̱xá ítjòn tsibìjna nga 'ñó xi̱ta̱ jeya, mì k'oa̱á kjoàn nikje xi tsohòkjá koni kjoàn jñà naxó nga ndaà kjoàn. 


text:
Nga yije tsojmì koi, k'oa̱á tjín xi ótsji jñà xi̱ta̱ xi mìkiì mokjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'e̱ Nainá. Ta̱nga jñò tíjnaá‑nò Na̱'èn xi tíjna ngajmiì xi jyeé tíjiìn‑la̱ nga mochjeén‑nò ngats'iì tsojmì koi. 


text:
Ítjòn ti̱nchátsjioò kjoa̱ ts'e̱ Nainá koni s'ín otíxoma ko̱ kjoa̱kixi̱‑la̱; ngats'iì tsojmì xi mochjeén‑nò tà tjoésòn‑nò. 


text:
Kì makájno‑nò mé kjoa̱ xi s'e̱ nchijòn‑lè; nga nchijòn‑lè, s'e̱é‑nò kjoa̱ xi ko̱kájno‑nò; tà koií kjoa̱ ti̱kájno xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱.<pb/>


text:
’Kì kjo̱'in 'biì‑là xi̱ta̱ xinguio̱o kjoa̱ ts'e̱ jé‑la̱ mé‑ne nga mì kjo̱'in tjoé‑nò kjoa̱ ts'e̱ jé‑nò. 


text:
Koni s'ín k'oi̱‑là kjo̱'in xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, k'oa̱á ti̱s'ín tjoé ngajo‑nò kjo̱'in. Jè chi̱ba̱ xi si̱chi̱ba̱ya‑là xinguio̱o, ti̱jè ko̱chi̱ba̱ ngajo‑nò. 


text:
[¿Mé‑ne jé‑la̱ xingui̱i nìkinda̱‑ne koa̱ tsi̱ji mìkiì nìkindi̱i?] ¿Mé‑ne chìtsejèn‑la̱ jè tjé xi kjinangui xko̱n xingui̱i, ko̱ jè yá chi̱so̱ xi kjinangui xkoiìn mìkiì chìtsejèn‑la̱? 


text:
Tsà yá chi̱so̱ kjinangui xkoiìn, ¿a ko̱ma k'oín‑la̱ xi̱ta̱ xingui̱i: “Tjiì'nde‑ná nga kochrjekànguia tjé xi kjinangui xkoiìn”? 


text:
Ngaji̱ xi jò ma i̱sén‑lè, ítjòn ti̱nachrjekàngui chi̱so̱ xi kjinangui xkoiìn mé‑ne nga ndaà ko̱tsejèn‑lè, i̱kjoàn ti̱nachrjekàngui tjé xi kjinangui xko̱n xingui̱i. 


text:
<pb/>’Tsojmì tsjeè xi ts'e̱ Nainá, kì nañá 'biì‑la̱ mé‑ne nga mì ya̱ si̱ìkáfat'aà‑lè ko̱ ya̱ ski̱ne̱‑lè. Koa̱ jè ndáto̱n chjí xi nìkjiín, kì chi̱nga̱ nìkatje̱n‑la̱ mé‑ne nga mì ndso̱ko̱ ki̱nchanè‑ne. Kó s'ín si̱jé‑lá Nainá k'e̱ nga mé xi mejèn‑ná (Lucas 11:9‑13; 6:31) 


text:
<pb/>’Ti̱jé mé xi mejèn‑nò, jè Nainá tsjá‑nò; ti̱nchátsjioò Nainá, sakó‑nò; ti̱nókjoa̱t'aà‑là Nainá mé xi mejèn‑nò mé‑ne skíx'a̱'nde‑nò koni jngoò xotjoa̱. 


text:
Ngats'iì xi̱ta̱ xi síjé, tjoé‑la̱, jè xi ótsji, sakó‑la̱ ko̱ jè xi chja̱t'aà‑la̱ Nainá, táx'a̱'nde‑la̱ koni jngoò xotjoa̱. 


text:
<pb/>’Jñò xi xi̱ta̱ jchínga 'mì‑nò, tsà i̱nchra̱jín si̱ìjé‑nò i̱xti‑nò, ¿a nda̱jo̱ó k'oi̱‑là? Majìn. 


text:
Jñò na̱s'ín xi̱ta̱ xi ch'o 'nè, ma‑nò 'biì‑là i̱xti‑nò tsojmì xi ndaà kjoàn. Jè Na̱'èn‑nò xi tíjna ngajmiì, ìsa̱á ni̱to̱n si̱ìs'in‑nò nga tsjá‑nò tsojmì xi ndaà kjoàn tsà jñò si̱jét'aà‑là. 


text:
<pb/>’Ni̱ta̱ mé kjo̱ndaà xi mejèn‑nò nga si̱ìko̱‑nò xi̱ta̱, k'oa̱á ti̱s'ín ti̱ko̱ ngajo‑nò. K'oa̱á s'ín tíchja̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ xo̱jo̱n‑la̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. Kó kji xotjoa̱ xi ki̱tjás'e̱én (Lucas 13:24) 


text:
<pb/>’Ti̱tjás'io̱òn jè xotjoa̱ xi 'nchrèya kji. Jè xotjoa̱ ko̱ jè ndi̱yá xi 'ñó tiyà, ndi̱yá‑la̱ kjo̱'in‑né. Kjìn xi̱ta̱ xi ya̱ fahas'en. 


text:
Ko̱ jè xotjoa̱ ko̱ ndi̱yá xi 'nchrèya choòn, ndi̱yá‑la̱ kjoa̱binachon‑né, ko̱ chiba xi̱ta̱ matsji‑la̱. Kó s'ín jcha̱xkoaán xi̱ta̱ i̱t'aà ts'e̱ xá xi s'ín. (Lucas 6:43‑44) 


text:
<pb/>’Ndaà ti̱kinda̱a yijo‑nò i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ ndiso xi tsò nga 'én‑la̱ Nainá síka'bí. K'e̱ nga f'iìkon‑nò jñà xi̱ta̱ koi, i̱ma̱ kjoa̱á s'ín koni orrè ta̱nga ini̱ma̱‑la̱, tse̱jén ts'e̱én 'ya. 


text:
Jñò jcha̱xkoòn xi̱ta̱ koi i̱t'aà ts'e̱ xá xi s'ín. K'oa̱á ngaya‑la̱ koni jngoò yá xi ndaà toò ojà‑la̱. Jè toò uva, mìtsà jè majchá‑la̱ yá na'yá. Ti̱koa̱á jè toò iko̱, mìtsà jè majchá‑la̱ yá na'yá. 


text:
Ngats'iì yá xi ndaà kjoàn, ndaà toò ojà‑la̱. Ta̱nga jè yá xi mìkiì ndaà kjoàn, mìkiì ndaà toò xi ojà‑la̱. 


text:
Jngoò yá xi ndaà kji, mìtsà ch'o kjoàn toò xi ojà‑la̱. Koa̱ jè yá xi ch'o kji, mìkiì ojà‑la̱ toò xi ndaà kjoàn. 


text:
K'oa̱á s'ín jcha̱xkoòn xi̱ta̱ koi i̱t'aà ts'e̱ xá xi s'ín. Yá xi̱ta̱ xi kjoa̱has'en‑jiìn ñánda nga Nainá tíhotíxoma (Lucas 13:25‑27) 


text:
<pb/>’Mìtsà tà ngats'iì xi̱ta̱ xi tsò‑na: “Na̱'èn, Na̱'èn”, kjoa̱s'en‑jiìn jè kjo̱tíxoma‑la̱ ngajmiì. Tà jñà xi̱ta̱ xi kjoa̱s'en‑jiìn xi síkitasòn koni s'ín mejèn‑la̱ Na̱'èn‑na xi tíjna ngajmiì. 


text:
K'e̱ nga ki̱jchò na̱chrjein, kjìn xi̱ta̱ ki̱tso̱‑na: “Na̱'èn, Na̱'èn, ngaje̱n kinokjoàya‑náje̱n 'én‑lè xi i̱t'aà tsi̱ji. Nga ko̱ó 'ín‑lè kinachrjekàjiìn‑náje̱n ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi mìkiì ndaà; ti̱koa̱á kjìn kjo̱xkón ki'nè‑je̱n xi ndaà tjín.” 


text:
K'e̱é k'oa̱ xán‑la̱: “Mìkiì bexkon‑nò. Ti̱nchat'aàxìn‑ná jñò xi ch'o ki'nè.” Mé xi ngaya‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi síkitasòn 'én‑la̱ Jesús ko̱ xi mìkiì síkitasòn. (Lucas 6:47‑49; Marcos 1:22) 


text:
<pb/>’Jè xi 'nchré koa̱ síkitasòn 'én‑na̱ koni xan‑la̱, k'oa̱á s'ín ngaya‑la̱ koni jngoò xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ kjo̱hítsjeèn; ya̱á bíndaàsòn ni'ya‑la̱ ñánda na̱xi̱ choòn. 


text:
'Ba jtsí; 'ba tjo̱xkón; f'iì xa̱jngá nandá xi fahanè ni'ya; nì mé xi ma‑la̱ nga ndaà tjíndaà jè ni'ya, ya̱á kijnasòn ñánda na̱xi̱ choòn. 


text:
Ta̱nga ni̱ta̱ yá‑ne xi 'nchré 'én‑na̱ ko̱ mìkiì síkitasòn, k'oa̱á ngaya‑la̱ koni jngoò xi̱ta̱ xi tsjìn‑la̱ kjo̱hítsjeèn; ya̱á bíndaàsòn ni'ya ñánda jncha tsomì. 


text:
'Ba jtsí; 'ba tjo̱xkón; f'iì xa̱jngá nandá ya̱á bixòña ni'ya jè; mì tà k'oa̱á kji kjoa̱ xi ma k'e̱ nga bixòña. 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye kiìchja̱ Jesús, ngats'iì xi̱ta̱ xi títsa̱jna, tà k'oa̱á komà‑la̱ koni tsò 'én xi tsakóya. 


text:
K'oa̱á s'ín tsakóya koni jngoò xi̱ta̱ xi 'ñó tjín‑la̱ kjo̱tíxoma, mìtsà k'oa̱s'ín tsakóya koni xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés.<pb/>


text:
Jngoò xi̱ta̱ xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱ ijchòkon koa̱ tsasìxkó'nchit'aà‑la̱, kitsò‑la̱: ―Na̱'èn, tsà mejèn‑lè, ti̱tsjeè‑ná ch'in xi tjín‑na. 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱é tsijmeé tsja nga tsohót'aà‑la̱ yijo‑la̱ xi̱ta̱ jè, kitsò‑la̱: ―Mejèn‑na, kàtandaà‑ne yijo‑lè. K'e̱ nga o̱kitsò Jesús, ni̱to̱ón kjòndaà‑ne. 


text:
K'e̱é kitsò‑la̱ Jesús: ―Ti̱ná'yi, kì yá xi̱ta̱ xi bèno̱jmí‑la̱. T'in ñánda tíjna no̱'miì, ta̱kó‑la̱ yijo‑lè nga jyeé kjòndaà‑ne; koa̱ jch'i̱i kjo̱tjò‑lè, tsojmì xi síjé kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, mé‑ne nga kàteè‑ne jñà xi̱ta̱ nga jyeé kjòndaà‑ne ch'in‑lè. Kií komà nga kjòndaà‑ne chi̱'nda‑la̱ xi xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado (Lucas 7:1‑10) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jahas'en Jesús ya̱ na̱xa̱ndá Capernaum, jngoò xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado ts'e̱ Roma ijchòkon, kisìjé‑la̱ kjo̱ndaà. 


text:
Kitsò‑la̱: ―Na̱'èn, xi̱ta̱ chi̱'nda‑na̱ kijna‑né ján ni'ya‑na̱. Tsí 'ñó xk'én koa̱ tífa kjo̱'in nga mìkiì ma síhiníyá yijo‑la̱. 


text:
<pb/>Jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado kitsò: ―Na̱'èn, mìkiì ok'ìn‑na nga ngaji̱ k'oín sobì ni'ya‑na̱, ta̱ sa̱á tjiì o̱kixi̱ nga kàtandaà‑ne, koa̱ ko̱ndaà‑ne chi̱'nda‑na̱. 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì'nchré Jesús jñà 'én koi, tà kjòxkón‑la̱. Kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tji̱ngui‑la̱: ―O̱kixi̱í xi xan‑nò, ya̱ Israel ni̱ sa̱á jngoò xi̱ta̱ sakó‑na xi k'oa̱s'ín ndaà mokjeiín‑la̱ koni jè xi̱ta̱ jè. 


text:
K'oa̱á xan‑nò, kjìn xi̱ta̱ kjoi̱í‑ne nga ñijòn chrja̱ngui̱‑la̱ i̱sò'nde xi ko̱kje̱n‑ko̱ Abraham ko̱ Isaac ko̱ Jacob ya̱ ngajmiì ñánda tíhotíxoma Nainá. 


text:
Ta̱nga jñá xi̱ta̱ xi tjín‑ne nga ya̱ kítsa̱jna ñánda ko̱tìxoma Nainá, ki̱tjokàjiìn‑né; ján kjoi̱ ndi̱tsin ñánda jñò choòn, ko̱ ya̱á ski̱ndàya koa̱ si̱ìjts'iìn ni̱'ño̱. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò‑la̱ Jesús jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado: ―T'in‑ne ni'ya‑lè; koni s'ín nga ndaà mokjeiín‑lè, k'oa̱á s'ín ko̱ma. Jè chi̱'nda‑la̱ ti̱k'e̱é kjòndaà‑ne. Kií kis'iìn Jesús nga kisìndaà‑ne na̱chíya‑la̱ Pedro (Marcos 1:29‑31; Lucas 4:38‑39) 


text:
Jesús tsohót'aà‑la̱ tsja jè chjo̱ón, ni̱to̱ón kjòndaà‑ne ch'in tìjnga‑la̱, tsasítje̱n‑ne jè chjo̱ón, i̱kjoàn kisìs'in‑la̱ Jesús. Kií kis'iìn Jesús k'e̱ nga kjìn xi̱ta̱ xk'én j'iìko̱‑la̱ (Marcos 1:32‑34; Lucas 4:40‑41) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye kòjñò, kjìn xi̱ta̱ xk'én j'iìko̱‑la̱ Jesús xi ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tjín‑la̱. Jesús tà jngoò o̱kixi̱ kitsjaà nga tsatíxoma‑la̱ mé‑ne nga itjokàjiìn‑ne ini̱ma̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ ngats'iì ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í, koa̱ kjòndaà yije‑ne xi̱ta̱ xk'én. 


text:
Kjoa̱ koi koni s'ín komà, koií tsitasòn koni kitsò Isaías xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá k'e̱ nga kitsò: “Jè jaàxìn ch'in‑ná ko̱ jè kisìkjeiín kjo̱'in nga kjòndaà‑ne ñánda kitsì'on yijo‑ná.” Mé xi síjé Jesús i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ fìtji̱ngui‑la̱ (Lucas 9:57‑62) 


text:
<pb/>K'e̱ nga kijtseè Jesús nga kjìn ma‑ne xi̱ta̱ xi kitseèndiì‑la̱, kitsjaà‑la̱ o̱kixi̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ nga kiì ján xijngoaà ndáchikon. 


text:
K'e̱é j'iì jngoò xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, ijchòkon Jesús, kitsò‑la̱: ―Maestro, kjítji̱ngui‑lè ni̱ta̱ ñánda nga k'oín. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Jñà ni̱nda̱ tjín‑la̱ nguijo ñánda oyijò, koa̱ jñà ni̱se tjín‑la̱ tjé, ta̱nga 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tsjìn‑na i̱'nde ñánda síkjáya. 


text:
<pb/>Ìjngoò xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ kitsò‑la̱: ―Na̱'èn, tjiì'nde‑ná nga ítjòn kjián kìhijñaà na̱'èn‑na̱. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Ji̱, nchrobátji̱ngui‑ná, jñà mik'en kàtìhijiìn mik'en‑la̱. Kií kis'iìn Jesús nga kisìkíjnajyò tjo̱xkón ya̱ i̱jiìn ndáchikon (Marcos 4:35‑41; Lucas 8:22‑25) 


text:
Tà ni̱to̱ón tsatsejèn jngoò tjo̱xkón ko̱ jtsí ya̱ i̱jiìn ndáchikon, ko̱ jè ndáchikon ta̱xki̱ komà‑né, mejèn bíjtsa'ma jè chitso. Ta̱nga jè Jesús kjinafé‑né. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ k'e̱é kiìkon nga kisìkjaá‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱: ―Na̱'èn, ti̱kinda̱‑náje̱n. Jye titsa̱bixònguindá. 


text:
<pb/>Kiìchja̱ Jesús kitsò: ―¿Mé‑ne tsakjoòn‑nò? 'Ñó chiba mokjeiín‑nò xi i̱t'aà ts'a̱n. K'e̱é tsasítje̱n Jesús, tsohótiko̱ tjo̱xkón ko̱ ndáchikon koa̱ ni̱to̱ón kisijyò‑ne tjo̱ koa̱ kjòndaàya‑ne. 


text:
Koa̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ tà kjòxkón‑la̱, kitsò: ―Yá xi̱ta̱‑ne jè skanda jè tjo̱ ko̱ ndáchikon síkitasòn‑la̱. Kií kis'iìn Jesús nga tsachrjekàjiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tjín‑la̱ xi̱ta̱ Gadara (Marcos 5:1‑20; Lucas 8:26‑39) 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchò Jesús ján xijngoaà ndáchikon ya̱ nangui Gadara, jò xi̱ta̱ ijchò kinchat'aà‑la̱ xi ya̱ itjo‑ne ya̱ ñánda sihijiìn mik'en. Ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tjín‑la̱. 'Ñó jchán ts'e̱n, kjaán‑ko̱‑ne tsà yá xi ya̱ kjoa̱haya ndi̱yá. 


text:
'Ñó kiìchja̱ nga kitsò: ―¿Mé xi mejèn‑lè ko̱ ngaje̱n, ji̱ xi Ki'ndí‑la̱ Nainá 'mì‑lè? ¿A koií xá kòf'i̱‑ne nga jcha̱toòn‑náje̱n k'e̱ nga ti̱kj'eè bijchó na̱chrjein‑la̱ kjo̱'in? 


text:
koa̱ jñà ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tsibítsi'ba‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱: ―Tsà ki̱nachrjekàjiìn‑náje̱n, tjiì'nde‑náje̱n nga ki̱tjás'e̱n‑jiìn‑je̱n yijo‑la̱ chi̱nga̱ koi. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Ndaà tjín, tanguió. I̱kjoàn itjojiìn yijo‑la̱ jñà xi̱ta̱ koi, k'e̱é jahas'en‑jiìn yijo‑la̱ jñà chi̱nga̱, koa̱ ngats'iì chi̱nga̱ tsatíkjájen‑jno ya̱ na̱xi̱ skanda i̱jiìn ndáchikon ko̱ ya̱á k'en. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi ko'ndà chi̱nga̱ tsanga; k'e̱ nga ijchò i̱jiìn na̱xa̱ndá, tsibéno̱jmí yije kjoa̱ xi komà ko̱ kjoa̱ xi komàt'in jñà xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱. 


text:
K'e̱é ijchò ngats'iì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá ñánda tíjna Jesús; k'e̱ nga kijtseèxkon tsibítsi'ba‑la̱ nga xìn nangui kàtjì.<pb/>


text:
Ya̱ ijchòko̱ jngoò‑la̱ xi̱ta̱ xi mìkiì ma síhiníyá yijo‑la̱; kjinasòn‑la̱ na̱chan‑yá. K'e̱ nga kijtseè Jesús nga jñà xi̱ta̱ koi mokjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'e̱, kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xk'én: ―Ji̱ ndí na̱'èn, tjiì‑la̱ nga'ñó yijo‑lè; jé‑lè jye kichàat'aà‑lè. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, tjín i'nga xi kitsò kjo̱hítsjeèn‑la̱: “Xi̱ta̱ jè, Nainá chja̱jno‑la̱.” 


text:
Jesús ni̱to̱ón kijtseèya‑la̱ koni s'ín nchisíkítsjeèn, kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne ko̱tsò‑ne kjo̱hítsjeèn‑la̱ ini̱ma̱‑nò nga ch'o tsò‑ne? 


text:
¿Mé xi ìsa̱ chiba 'in tjín, tsà xán‑la̱ jè xi̱ta̱ xi xk'én: “Jé‑lè jye kichàat'aà‑lè”, ko̱ tsà xán‑la̱: “Ti̱sítji̱in koa̱ ti̱tjeí”? 


text:
Kokoò‑nò nga 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tjí'nde‑na nga sìjchàat'aà‑la̱ jé‑la̱ xi̱ta̱ i̱ i̱sò'nde. K'e̱é kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xk'én: ―Ti̱sítji̱in, chjoí na̱chan‑lè, t'in‑ne ni'ya‑lè. 


text:
K'e̱ nga kijtseè jñà xi̱ta̱ nga tsasítje̱n‑ne jè xi̱ta̱ xk'én, tà k'oa̱á ko̱ma‑la̱; k'e̱é jeya kisìkíjna Nainá nga k'oa̱s'ín tse nga'ñó tsjá‑la̱ xi̱ta̱ i̱sò'nde. Mé kjoa̱ xi komà k'e̱ nga jè Jesús kiìchja̱‑la̱ Mateo (Marcos 2:13‑17; Lucas 5:27‑32) 


text:
<pb/>Jesús kiì‑ne i̱'nde jè. K'e̱ nga tífì, kijtseè jngoò xi̱ta̱ xi 'mì Mateo xi tíjnat'aà ími̱xa̱ ya̱ ñánda síkíchjítjì tsojmì, to̱n xi fì Roma; kitsò‑la̱: ―Nchrobátji̱ngui‑ná. K'e̱é tsasítje̱n Mateo, kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús. 


text:
<pb/>K'e̱ nga tíjnat'aà ími̱xa̱ Jesús nga tíkjèn ya̱ ni'ya‑la̱ Mateo, kjìn xi̱ta̱ j'iì xi ti̱koa̱ tsojmì síkíchjítjì ko̱ xi̱ta̱ xi jé tjín‑la̱. Ti̱koa̱ tsibìtsa̱jnat'aà ími̱xa̱, tsakjèn‑ko̱ Jesús ko̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. 


text:
Ta̱nga jñà xi̱ta̱ fariseo, k'e̱ nga kijtseè xi̱ta̱ koi, kiskònangui‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne k'oa̱s'ín‑ne maestro‑nò nga xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì ko̱ xi̱ta̱ jé kjèn‑ko̱‑ne? 


text:
<pb/>Kiì'nchré Jesús, k'e̱é kitsò‑la̱: ―Jñà xi̱ta̱ xi mì ch'in tjín‑la̱, mì chji̱ne̱xkiì mochjeén‑la̱, jñà‑né xi̱ta̱ xi xk'én xi mochjeén‑la̱ chji̱ne̱xkiì. 


text:
Tanguió chíta'yà ìsa̱ kó tsòya‑ne Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá xi tsò: “'A̱n mejèn‑na nga kàtas'e‑nò kjo̱hi̱ma̱takòn; kì ta̱ tsjaà cho̱ nìk'eèn kjo̱tjò xi 'a̱n 'biì‑ná.” Mìtsà koi xá j'i̱‑na 'a̱n nga j'i̱kjaàjñaà xi̱ta̱ kixi̱, jñà‑né xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ jé nga kàtasíkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé ko̱hótsji‑ne. Kó kitsò Jesús k'e̱ nga kitjònangui‑la̱ mé‑ne mì bìtsa̱jnachjan‑ne xi̱ta̱‑la̱ (Marcos 2:18‑22; Lucas 5:33‑39) 


text:
<pb/>Jè Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱, jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ j'iìkon Jesús ñánda tíjna koa̱ kiskònangui‑la̱, kitsò: ―Ngaje̱n ko̱ xi̱ta̱ fariseo kjit'aà na̱chrjein bitsa̱jnachjan‑je̱n. ¿Mé‑ne jñà xi̱ta̱ tsi̱ji mìkiì bìtsa̱jnachjan‑ne? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―¿A baá bìtsa̱jna xi̱ta̱ k'e̱ nga s'eí tjín k'e̱ nga títsa̱jna osen xi kòbixan? Ta̱nga ki̱jchò na̱chrjein k'e̱ nga tjáxìn‑la̱ x'i̱n xi kòbixan, k'e̱‑né nga kítsa̱jnachjan xi̱ta̱. 


text:
<pb/>’Jngoò nikje i̱baà mìkiì ma si̱jto‑ne ko̱ nikje xi̱tse̱; nga jè nikje xi̱tse̱, kjeèn‑yó‑né koa̱ ko̱tejnda‑né jè nikje i̱baà. Ìsa̱ tse ko̱ma ñánda kixajndà kji. 


text:
Ti̱koa̱á mìkiì ma si̱nchá xán ixiì jè chrjoa̱ jchínga, jè xán ixiì ko̱tijnda‑né jè chrjoa̱ jchínga koa̱ xíxteèn jè xán. Ti̱koa̱á chi̱ja jè chrjoa̱. Jè xán ixiì, chrjoa̱ xi̱tse̱é si̱nchá. K'oa̱á s'ín ndaà si̱nchá ingajò. Tsòti‑la̱ Jairo ko̱ chjo̱ón xi kitsobà nikje‑la̱ Jesús (Marcos 5:21‑43; Lucas 8:40‑56) 


text:
<pb/>Ti̱k'e̱é‑ne nga tíchja̱ Jesús, ijchò jngoò xi̱ta̱ sko̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ judío, tsasìxkó'nchit'aà‑la̱, kitsò‑la̱: ―Ndí tsòti‑na̱, sa̱ kò jye k'en; ta̱nga tsà ji̱ k'oín ko̱ tsà kjòt'aà‑la̱ ndsei̱i, kíjnakon ìjngoò k'a‑ne. 


text:
K'e̱ nga nchifì, jngoò chjo̱ón ijchòtji̱ngui‑la̱; chjo̱ón jè, jyeé ko̱ tejò nó xk'én nga tíxíxteèn‑la̱ jní. Kiì kasìt'aà chrañà‑la̱ Jesús ya̱ i̱jto̱n íts'i̱n nga kitsobà'ñó i̱tjòn nikje‑la̱. 


text:
Jè Jesús kisìkáfaya, kijtseè chjo̱ón jè, kitsò‑la̱: ―Ndí nea̱, tjiì‑la̱ nga'ñó yijo‑lè. Kòmandaà‑ne koií‑né nga mokjeiín‑lè i̱t'aà ts'a̱n. Ti̱jè‑ne hora kjòndaà‑ne chjo̱ón jè. 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchò Jesús ya̱ ni'ya‑la̱ jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ xi̱ta̱ judío, kijtseè música xi nchisíkjane nga jye ki̱hijiìn mik'en koa̱ kijtseè nga fìjen fìkjá xi̱ta̱ nga 'ñó nchikjindáya. 


text:
Kitsò‑la̱: ―Tìtjo̱o ni'ya; jè tsòti mìtsà kòbiyaà, tà kjinafé‑né. Jñà xi̱ta̱, tà tsijnòkeè‑né k'e̱ nga o̱kitsò Jesús. 


text:
Ta̱nga Jesús tsachrje ni'ya ngats'iì xi̱ta̱ xi títsa̱jna; k'e̱é jahas'en ni'ya, kiskoé tsja jè tsòti, koa̱ jè tsòti tsasítje̱n. 


text:
Nga kijndà i̱'nde jè, tsabísòn 'én i̱t'aà ts'e̱ kjoa̱ xi ko̱ma. Kó s'ín komàt'in xi̱ta̱ xi jò ma‑ne xi mìkiì tsejèn‑la̱ 


text:
<pb/>K'e̱ nga itjo‑ne Jesús i̱'nde jè, jò xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ kiìtji̱ngui‑la̱; 'ñó kiìchja̱, kitsò‑la̱: ―¡Jcha̱hi̱ma̱takòn‑náje̱n, ngaji̱ xi ya̱ nchrobàt'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David [nga ji̱ tijna ngajo‑la̱]! 


text:
<pb/>K'e̱ nga jahas'en ni'ya Jesús, jñà xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ ijchòkon. Jesús, kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿A mokjeiín‑nò nga ko̱ma‑na sìndaà‑nò? K'e̱é kitsò jñà xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱: ―Jon, Na̱'èn. Ko̱maá‑lè. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱, kitáx'a̱‑ne xko̱n koa̱ kjòndaà‑ne. Jesús 'ñó tsibínè‑la̱ nga kitsò‑la̱: ―Ndaà t'e̱en kinda̱ nga mì yá xi̱ta̱ xi skoe̱ kjoa̱ koi. 


text:
<pb/>Ta̱nga jñà xi̱ta̱ koi, k'e̱ nga itjo‑ne ni'ya, ti̱k'e̱é tsibíts'ia̱ nga tsibéno̱jmí nga kijndà i̱'nde jè, kós'ín kis'iìn Jesús. Kó s'ín komà nga kjòndaà‑ne jngoò xi̱ta̱ xi mìkiì ma chja̱ 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye nchifì‑ne jñà xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱, j'iìko̱ jngoò‑la̱ Jesús xi̱ta̱ xi mìkiì ma chja̱ nga ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱. 


text:
Jesús k'e̱ nga jye tsachrjekàjiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ jè xi̱ta̱ xi mìkiì ma chja̱, ti̱k'e̱é komà kiìchja̱‑ne. Ngats'iì xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna tà kjòxkón‑la̱. Kitsò: ―Kj'eè kiì 'yaá kjoa̱ xi k'oa̱s'ín ma i̱ i̱'nde Israel. 


text:
<pb/>Ta̱nga jñà xi̱ta̱ fariseo kitsò: ―Jè sobà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ xi̱ta̱ nei̱í tsjá‑la̱ nga'ñó nga ma‑la̱ ochrjekàjiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tjín‑la̱ xi̱ta̱. Kó kitsò Jesús k'e̱ nga kjòhi̱ma̱keè xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne 


text:
<pb/>Jesús tsajmeèjiìn ñánda na̱xa̱ndá iì ko̱ na̱xa̱ndá jtobá nga tsakóya 'én‑la̱ Nainá ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga ts'e̱ na̱xa̱ndá koi. Kiìchja̱ya 'én ndaà‑la̱ Nainá koni s'ín otíxoma Nainá; ti̱koa̱ kisìndaà‑ne ngats'iì ch'in xi tjín‑la̱ xi̱ta̱ nga xki̱ xi ján ijòjno ijòt'aà yijo‑la̱. 


text:
K'e̱ nga kijtseè Jesús nga kjìn ma xi̱ta̱, kjòhi̱ma̱keè nga 'ñó makájno‑la̱ ko̱ mì yá xi osìko̱ nga jye títsjohoya k'oa̱á ngaya‑la̱ koni orrè xi tsjìn‑la̱ paxtò xi ko'ndà. 


text:
K'e̱é kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Xi o̱kixi̱, 'ñó tse xá tjín xi i̱t'aà ts'e̱ 'Én‑la̱ Nainá koni s'ín ma k'e̱ nga kjìn tsojmì majchá ta̱nga jñà xi̱ta̱ chi̱'nda xi síxá, chiba ma‑ne; 


text:
Nga ko̱ma i̱skan Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne xi kota'yàt'aà‑la̱, kitsjaà‑la̱ kjo̱tíxoma nga ko̱ma ko̱chrjekàjiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tjín‑la̱ xi̱ta̱ koa̱ ko̱ma‑la̱ si̱ìndaà‑nè ni̱ta̱ mé ch'in‑ne nga ijòjno ijòt'aà yijo‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
<pb/>Jñà 'ín‑la̱ xi̱ta̱ xi tejò jaàjiìn Jesús nga tsibíxáya‑la̱: jè tíjna ítjòn, Simón xi ti̱koa̱ Pedro ki'mì, ko̱ Andrés xi 'ndse̱ ma Pedro; Jacobo ko̱ 'ndse̱ Juan xi i̱xti‑la̱ Zebedeo; 


text:
Felipe, Bartolomé, Tomás, ko̱ Mateo jè xi kisìkíchjítjì tsojmì ts'e̱ Roma; Jacobo, ti‑la̱ Alfeo; Lebeo xi ti̱koa̱ Tadeo ki'mì; 


text:
Simón, xi̱ta̱ xi ya̱ fìt'aà‑la̱ xi̱ta̱ cananista; ko̱ Judas Iscariote jè xi kisìnga̱tsja kondra̱‑la̱ Jesús. Kós'ín tsatíxoma‑la̱ Jesús xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne xi kisìkasén nga kisìka'bí 'én‑la̱ Nainá (Marcos 6:7‑13; Lucas 9:1‑6) 


text:
<pb/>Jesús kisìkasén nga tejò xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ nga kisìka'bí 'én‑la̱ Nainá koa̱ kitsjaà‑la̱ kjo̱tíxoma, kitsò‑la̱: ―Mìkiì onguió ya̱ i̱'nde‑la̱ jñà xi mìtsà xi̱ta̱ judío; ti̱koa̱ mìkiì bitjaàs'en‑jñoò ya̱ na̱xa̱ndá‑la̱ xi̱ta̱ Samaria. 


text:
K'e̱ nga onguió ti̱nókjoa̱ya koa̱ tixón: “Jye kjòchrañàt'aà‑nò na̱chrjein nga jcha̱a kó s'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne.” 


text:
Ti̱ndaà‑nò xi̱ta̱ xi xk'én; ti̱tsjeè xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱; ti̱kjaáya‑là xi jye k'en; na̱chrjekàjñoò ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱. Tà kjo̱tjò kitjoé‑nò nga'ñó koi, ti̱koa̱á tà kjo̱tjò tjiì ngajo‑là jñà xi̱ta̱. 


text:
Kì na̱'ya ch'aà xi i̱t'aà ts'e̱ ndi̱yá. Mìkiì tsà jò na̱chro̱ ch'aà. Ti̱koa̱á mìkiì xo̱xté tsjayaà. Ti̱koa̱á kì yá garrote ch'aà. Nga̱ jè xi̱ta̱ xi síxá, mochjeén‑né nga k'oi̱‑la̱ tsojmì xi ski̱ne̱. 


text:
<pb/>’K'e̱ nga kijchoò na̱xa̱ndá iì, o xi na̱xa̱ndá jtobá ti̱nchátsjioò jngoò ni'ya xi ndaà xi̱ta̱ nei‑la̱, ya̱á titsa̱jnako̱o skanda k'e̱ nga onguí‑nò. 


text:
Tsà jñà xi̱ta̱ nei‑la̱ ni'ya skoétjò‑nò, ti̱chikon‑t'ioòn nga s'e̱‑la̱ kjoa̱'nchán, ta̱nga tsà mìkiì skoétjò‑nò, tà sa̱á jñò s'e̱‑nò kjoa̱'nchán nga si̱ìchikon‑t'in‑nò Nainá. 


text:
Tsà mìkiì skoétjò‑nò, ko̱ tsà majìn‑la̱ kji̱'nchré 'én‑nò, tìtjo̱o ni'ya jè, o na̱xa̱ndá jè, koa̱ titsajneè chijo‑la̱ ndso̱koò. 


text:
O̱kixi̱í xi xan‑nò, na̱xa̱ndá jè, ìsa̱á tse kjo̱'in s'e̱‑la̱ jè na̱chrjein k'e̱ nga si̱ndaàjiìn‑la̱ xi̱ta̱, mì k'oa̱á‑ne koni jñà xi̱ta̱ ts'e̱ na̱xa̱ndá Sodoma ko̱ Gomorra. Kjo̱'in xi tjín k'e̱ nga 'én‑la̱ Nainá bèno̱jmiá 


text:
<pb/>’Ti̱ná'ya, 'a̱n, k'oa̱á s'ín sìkasén‑nò koni tsà orrè ya̱ i̱jiìn‑la̱ cho̱ tse̱jén. Jñò, titsa̱jnandaà ni̱ta̱ mé kjoa̱‑ne koni tsà ye̱ xi 'ñó maña̱ ti̱koa̱ indaàkjoa̱ kàtama koni tsà ni̱se paloma. 


text:
Ndaà ti̱kinda̱a yijo‑nò. Jñà xi̱ta̱ koi, ján ski̱nìt'aà‑nò nguixko̱n xi̱ta̱xá koa̱ ska̱àn‑ko̱o‑nò ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga. 


text:
Skanda ján kji̱ko̱‑nò nguixko̱n xi̱ta̱xá gobernador ko̱ xi̱ta̱xá ítjòn, tà koií kjoa̱‑la̱ i̱t'aà ts'a̱n. K'oa̱á s'ín ko̱ma ki̱nókjoa̱‑là 'én xi ts'a̱n jñà xi̱ta̱xá ko̱ jñà xi mìtsà xi̱ta̱ judío. 


text:
K'e̱ nga ski̱nìt'aà‑nò ñánda títsa̱jna xi̱ta̱xá, kì makájno‑nò kós'ín ki̱nókjoa̱a, o kós'ín kixón. Nga ti̱k'e̱é‑ne, Nainá tsjá‑nò 'én xi ki̱nókjoa̱a. 


text:
Nga mìtsà jñò xi ki̱nókjoa̱a; jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá tsjá‑nò kjo̱hítsjeèn nga ma ki̱nókjoa̱jiìn‑là jñà xi̱ta̱. 


text:
<pb/>’Ti̱jè‑ne 'ndse̱ si̱ìnga̱tsja 'ndse̱ xi̱ta̱ nga si̱ìk'en. Jè na̱'èn‑la̱ si̱ìnga̱tsja ki'ndí‑la̱ nga si̱ìk'en xi̱ta̱. Jñà i̱xti‑la̱ si̱ìnga̱tsja na̱'èn‑la̱ nga ki̱yá. 


text:
Ngats'iì xi̱ta̱ i̱sò'nde ko̱jtikeè‑nò xi kjoa̱ ts'a̱n; ta̱nga jè xi̱ta̱ xi kixi̱ kíjna skanda kjoe̱het'aà‑ne, jè‑né xi ki̱tjokàjiìn kjo̱'in. 


text:
K'e̱ nga kji̱tji̱ngui kondra̱‑nò xi̱ta̱ xi jngoò na̱xa̱ndá, ti̱yó, xìn na̱xa̱ndá tanguió. O̱kixi̱í xi xan‑nò, 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ìsa̱á ítjòn kjoia̱a nga ti̱kj'eè onguió yije kóho̱kji na̱xa̱ndá Israel. 


text:
<pb/>’Jngoò xi̱ta̱ xi kota'yà mìtsà ìsa̱ tíjna ítjòn koni maestro‑la̱; ti̱koa̱á jngoò xi̱ta̱ xi chi̱'nda tíjna mìtsà ìsa̱ tíjna ítjòn‑la̱ nei‑la̱. 


text:
Jè xi̱ta̱ xi kota'yà ko̱jngoó ikon tsà k'oa̱s'ín ki̱jchò koni jè maestro‑la̱ ko̱ jè xi chi̱'nda tíjna tsà tà k'oa̱s'ín kíjna koni jè nei‑la̱. Jè xi na̱'èn tíjna, xi̱ta̱ nei̱í tsò‑la̱; jñà xi i̱xti‑la̱, ìsa̱á tsato ch'o ki̱tso̱‑la̱. Yá xi̱ta̱ xi ki̱skón‑lá (Lucas 12:2‑9) 


text:
<pb/>’Kì xi̱ta̱ tsakjoòn‑là. Nga nì mé tjín xi tíjtsa'ma xi mìkiì ko̱tsejèn; ngats'iì xi tjí'ma, jcha̱á‑la̱. 


text:
Jè kjoa̱ xi k'oa̱ xan‑nò k'e̱ nga jñò choòn, k'oa̱á tixón k'e̱ nga na̱chrjein; koa̱ jè xi kjoa̱'ma xan‑nò, jñò ti̱nókjoa̱ya kóho̱kji i̱sò'nga ni'ya. 


text:
Kì tsakjoòn‑là jè xi ma‑la̱ sík'en yijo‑ná, ta̱nga ini̱ma̱‑ná mìkiì ko̱ma‑la̱ si̱ìk'en. Jè xi ti̱skón‑là xi ma‑la̱ sík'en yijo‑ná ko̱ ini̱ma̱‑ná nga kinìjiìn‑ná ni'ín ts'e̱ kjo̱'in. 


text:
<pb/>’Maá satíjna jò ndí ni̱se na̱s'ín tà jngoò ma to̱n‑ná. Ta̱nga ni̱jngoò ni̱se ki̱yá tsà mìkiì tsjá'nde Nainá. 


text:
Koií kjoa̱‑la̱, kì tsakjoòn‑jèn. Ìsa̱á tse chjí‑nò mì k'oa̱á‑ne na̱s'ín kjìn ma ndí ni̱se. Jñà xi̱ta̱ xi tsò nga 'a̱n fìt'aà‑na (Lucas 12:8‑9) 


text:
<pb/>’Ni̱ta̱ yá‑ne xi tsjá 'én nga nguixko̱n xi̱ta̱ nga 'a̱n fìt'aà‑na, 'a̱n k'oa̱á ti̱ xán nga nguixko̱n Na̱'èn‑na̱ xi tíjna ngajmiì nga xi̱ta̱ ts'a̱n‑ná. 


text:
Ta̱nga jè xi kjójna'mat'in‑na nga nguixko̱n xi̱ta̱, 'a̱n k'oa̱á ti̱s'ín kójna'mat'ian i̱t'aà ts'e̱ nga nguixko̱n Na̱'èn‑na̱ xi tíjna ngajmiì. Kií ko̱ma nga ko̱jòya xi̱ta̱ xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo (Lucas 12:51‑53; 14:26‑27) 


text:
<pb/>’Kì k'oa̱á s'ín nìkítsjeèn nga kjoa̱'nchán j'iìkoa̱a i̱sò'nde. Mì kjoa̱'nchán j'iìkoa̱a, ta̱ sa̱á kjoa̱jchán j'iìkoa̱a. 


text:
Koií xá j'i̱‑na nga jñà xi̱ta̱, ti̱jè‑ne na̱'èn‑la̱ ko̱ma‑ne kondra̱‑la̱; jè tsòti‑la̱, ti̱jè ko̱ma‑ne kondra̱‑la̱ nea̱‑la̱; ko̱ jè kja'nda‑la̱, ti̱jè na̱chíya‑la̱ ko̱ma‑ne kondra̱‑la̱. 


text:
<pb/>’Jè xi ìsa̱ tjòkeè na̱'èn‑la̱ ko̱ nea̱‑la̱ ko̱ 'a̱n mìkiì matsjakeè‑na, mìkiì ok'ìn‑la̱ nga xi̱ta̱‑na̱ xán‑la̱; ko̱ jè xi ìsa̱ tjòkeè ti‑la̱, o jè tsòti‑la̱, ko̱ 'a̱n mìkiì matsjakeè‑na, mìkiì ok'ìn‑la̱ nga xi̱ta̱‑na̱ xán‑la̱. 


text:
Jè xi kjo̱'in tsakjón‑la̱ nga majìn‑la̱ ojen krò‑la̱ nga 'a̱n kji̱nchrobà tji̱ngui‑na mìkiì ok'ìn‑la̱ nga xi̱ta̱ ts'a̱n xán‑la̱. 


text:
Jè xi̱ta̱ xi ndaà ótsji kós'ín ma si̱ìkinda̱ yijo‑la̱ nga mì mé kjo̱'in sa̱kò‑la̱, tà sa̱á si̱ìchija‑né ko̱ kjo̱'in kíjnajiìn; ta̱nga jè xi tíjnandaà nga tsjá yijo‑la̱ nga ki̱yá xi kjoa̱ ts'a̱n, sa̱kò‑la̱ kjoa̱binachon nga i̱t'aà ts'a̱n ndaà kíjna. Kjo̱ndaà xi tjín‑la̱ xi̱ta̱ xi skoétjò xíkjín (Marcos 9:41) 


text:
Jè xi̱ta̱ xi kjoétjò jngoò xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá, koií kjoa̱‑la̱ nga 'én‑la̱ Nainá chja̱, k'oa̱á ti̱s'ín ko̱chikon‑t'in koni jè xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá. Ko̱ jè xi̱ta̱ xi skoétjò jngoò xi̱ta̱ kixi̱, koií kjoa̱‑la̱ nga ndaà s'ín, ti̱koa̱á tà ngásòn ko̱chikon‑t'in koni jè xi̱ta̱ kixi̱. 


text:
Ni̱ta̱ yá‑ne xi tsjá jngoò chi̱tsín‑la̱ nandá 'nchán jngoò ndí xi̱ta̱ i̱ma̱‑na̱ koií kjoa̱‑la̱ nga 'a̱n kota'yàt'aà‑na, o̱kixi̱‑né ko̱chikon‑t'in‑né.<pb/>


text:
K'e̱ nga jye kitsjaà‑la̱ o̱kixi̱ kós'ín si̱ìxá xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús, kiìkakóya ko̱ kisìka'bí 'én‑la̱ Nainá ngats'iì na̱xa̱ndá xi tjín ya̱ i̱'nde jè. Jesús, kií kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi ijchò kjònangui‑la̱ i̱t'aà ts'e̱ Juan (Lucas 7:18‑35) 


text:
<pb/>Juan, nga nda̱yá tíjna'ya, kiì'nchré kjoa̱ xi tís'ín Cristo [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá]. Kisìkasén i'nga xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ 


text:
nga kiì kjònangui‑la̱. Kitsò‑la̱: ―¿A ji̱‑né xi Cristo xi tjínè‑lè nga kjoi̱i a xi kj'ei̱í chíña‑la̱je̱n? 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱, jyeé tsejèn‑la̱; jñà xi tsá'yá kjoàn, jyeé ma fì‑ne; jñà xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱, tímatsjeèjno‑ne yijo‑la̱; jñà xi̱ta̱ xi jtayaà, jyeé 'nchré‑ne; ko̱ xi̱ta̱ xi jye k'en, nchifaáyaá‑la̱; koa̱ jñà xi̱ta̱ i̱ma̱, jyeé tís'eno̱jmí‑la̱ 'én ndaà‑la̱ Nainá. 


text:
Mé tà ndaà‑la̱ jè xi̱ta̱ xi nguì jngoò k'a ndaà mokjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'a̱n nga nì mé xi o̱si̱jna‑ikòn‑la̱. 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye kiì‑ne xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Juan, tsibíts'ia̱ Jesús nga tsohóko̱ xi̱ta̱ xi i̱t'aà ts'e̱ Juan, kitsò‑la̱: ―¿Mé xi tsanguì chìtsejèn‑là ya̱ i̱'nde i̱t'aà xìn ñánda nangui kixì choòn? ¿A jè tsanguì chìtsejèn‑là jngoò xi̱ta̱ xi yá ína̱xo̱ kji nga tsjìn‑la̱ nga'ñó nga ma síjtìya‑la̱ tjo̱? 


text:
Tsà majìn, ¿mé‑nè xi tsanguì chìtsejèn‑là? ¿A jngoò xi̱ta̱ xi 'ñó ndaà kji nikje‑la̱? Jñà xi̱ta̱ xi 'ñó ndaà kjoàn nikje‑la̱, ya̱á títsa̱jna ya̱ ni'ya‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn. 


text:
¿Mé xá xi tsanguì‑nò? ¿A jè tsanguì chìtsejèn‑là jngoò xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá? O̱kixi̱‑né, k'oa̱á xan‑nò, Juan, ìsa̱á tíjna ítjòn mì k'oa̱à‑ne koni jngoò xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá. 


text:
I̱t'aà ts'e̱ Juan, ya̱á tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò:<pb/>'A̱án sìkasén ítjòn‑lè xi̱ta̱‑na̱ xi kji̱ko̱ 'én,<br/>jè xi koi̱ìndaàya ítjòn‑lè ndi̱yá‑lè. 


text:
O̱kixi̱‑né, ngats'iì xi̱ta̱ xi tjín i̱ i̱sò'nde, ni̱ sa̱á jngoò xi̱ta̱ bitjokàjiìn xi mangásòn koni jè Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱; ta̱nga ya̱ i̱jiìn na̱xa̱ndá ñánda otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne, jè xi̱ta̱ xi fehet'aà‑ne, ìsa̱á jeya tíjna mì k'oa̱á‑ne koni Juan. 


text:
<pb/>’Tje̱n‑ne nga j'i̱ Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱, jè kjo̱tíxoma‑la̱ ngajmiì, tse kjoa̱siì tísakó‑la̱ skanda na̱chrjein i̱'ndei̱; jñà xi̱ta̱ ts'e̱n mejèn‑la̱ nga kàtachija kjo̱tíxoma. 


text:
Ngats'iì xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá ko̱ xo̱jo̱n ts'e̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, tà 'én j'iìko̱ skanda k'e̱ nga j'iì Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱. 


text:
Tsà mokjeiín‑nò koni tsò jè kjo̱tíxoma ko̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ya ti̱koa̱á ko̱kjeiín‑nò nga jè Juan, jè‑né xi̱ta̱ xi 'mì Elías xi tjínè‑la̱ nga kjoi̱í. 


text:
<pb/>’¿Yá xi siìngásòn‑koa̱a jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱? Jñà ko̱ngásòn‑kjoò jñà i̱xti xi bìtsa̱jna ndi̱tsi̱n nga síská, chja̱‑la̱ xíkjín, tsò‑la̱: 


text:
“Kànìkjaneé‑nòje̱n xo̱bí ta̱nga jñò, mìkiì kàchà; kàjndaá‑nòje̱n sò xi ba tsò ta̱nga jñò, mìkiì kàchìhindáyaà.” 


text:
K'e̱ nga j'iì Juan, mìtsà 'ñó tsakjèn, ni̱ mì xán kits'iì, koa̱ jñò bixón‑nò: “Ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tjín‑la̱.” 


text:
I̱kjoàn j'ia̱a xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱; ma‑na kje̱en, ti̱koa̱ ma‑na 'bia̱a; jñà xi̱ta̱ tsò‑né: xi̱ta̱ chrjá'a‑né, xi̱ta̱ ch'i̱‑né, amigo‑la̱‑né jñà xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá Roma xi síkíchjítjì tsojmì ko̱ jñà xi xi̱ta̱ jé. Ta̱nga jè kjoa̱chji̱ne̱‑la̱ Nainá, 'yaá‑la̱ nga kixi̱ tjín k'e̱ nga jye bitasòn. Jesús, kií kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá xi mìkiì 'nchréñijon (Lucas 10:13‑15) 


text:
<pb/>Jesús k'e̱é tsibíts'ia̱ nga tsohótiko̱ ngats'iì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá ñánda nga kjìn kjo̱xkón‑ndaà kis'iìn, koií kjoa̱‑la̱ nga jñà xi̱ta̱ xi ya̱ i̱'nde‑la̱ mìkiì kisìkájno jé‑la̱ nga tákó jé nchihótsji. Kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―¡I̱ma̱ xó‑nò jñò, xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Corazín! ¡I̱ma̱ xó‑nò jñò, xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Betsaida! Tsà ya̱‑làne na̱xa̱ndá Tiro ko̱ Sidón nga k'oa̱s'ín kis'iaàn kjo̱xkón xi ndaà tjín xi komà ya̱ i̱jiìn na̱xa̱ndá tsa̱jòn, tsà jñà xi̱ta̱ Tiro ko̱ Sidón kijtseè, jyeé‑la nikje naxá íkjá ko̱ chijo ni'ín kisìkaàjno sko̱ koni seña nga jye kisìkájno kjoa̱ ts'e̱ jé‑la̱, mì ti̱ jé ótsji‑ne. 


text:
Ta̱nga k'oa̱á xán‑nò, k'e̱ nga jè na̱chrjein nga si̱ndaàjiìn, ìsa̱á tse kjo̱'in s'e̱‑nò mì k'oa̱á‑ne koni jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Tiro ko̱ Sidón. 


text:
Koa̱ jñò xi xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Capernaum tsa̱jòn, ¿a k'oa̱á s'ín mokjeiín‑nò nga jcha̱xkón‑nò ján ngajmiì? Majìn, ya̱á ki̱tsa̱jnajñoò i̱'nde ñánda tjín kjo̱'in. Tsà ya̱á‑làne na̱xa̱ndá Sodoma k'oa̱s'ín komà kjo̱xkón xi komà tsa̱jòn, jè na̱xa̱ndá Sodoma tákó kijnaá‑la skanda na̱chrjein i̱'ndei̱. 


text:
K'oa̱á xán‑nò, k'e̱ nga ki̱jchò na̱chrjein nga si̱ndaàjiìn, ìsa̱á tse kjo̱'in s'e̱‑nò mì k'oa̱á‑ne koni jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Sodoma. Ñánda sakó‑ná kjoa̱ nìkjáya ts'e̱ ini̱ma̱‑ná (Lucas 10:21‑22) 


text:
<pb/>Jñà na̱chrjein koi Jesús kitsò: ―Na̱'èn xi tsi̱ji ngajmiì ko̱ tsi̱ji i̱sò'nde, jeya síkíjna‑lè nga jñà kjoa̱ koi tsibì'ma‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱ ko̱ xi 'ñó tjín‑la̱ kjo̱hítsjeèn nga jñà tsakoò‑la̱ xi ta̱xki̱ ndí xi̱ta̱ i̱ma̱ kjoa̱. 


text:
<pb/>’Ngats'iì kjoa̱ ts'e̱ kjo̱tíxoma, 'a̱án kisìnga̱tsja‑na Na̱'èn‑na̱. Mìtsà yá xi beèxkon yá‑né xi Ki'ndí‑la̱ ma, ta̱jngoò jè xi Na̱'èn ma; ti̱koa̱á mìtsà yá xi beèxkon yá‑né xi Na̱'èn ma, ta̱jngoò jè xi Ki'ndí‑la̱ beèxkon; ko̱ jè Ki'ndí‑la̱ ko̱kò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi jè mejèn‑la̱ nga skoe̱xkon, yá‑né xi Na̱'èn ma. 


text:
Jch'a̱jen‑ko̱‑ná jè yá i̱bo̱ xi 'a̱n 'yajen mé‑ne nga ko̱ma‑nò ko̱s'ín s'e̱en koni s'ín s'iaàn 'a̱n. K'oa̱s'ín t'e̱en koni 'a̱n nga tjín‑na kjoa̱tsejta ko̱ indaá kjoa̱ tjín ini̱ma̱‑na̱. K'oa̱s'ín sakó‑nò kjoa̱ nìkjáya ts'e̱ ini̱ma̱‑nò. 


text:
Jè na̱chrjein nìkjáya, Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ ya̱ ja ya̱ ñánda títje̱ trigo. Koa̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús kjòhojò‑la̱. K'e̱é tsate natín‑la̱ trigo, i̱kjoàn kiskine. 


text:
Jñà xi̱ta̱ fariseo k'e̱ nga kijtseè, kitsò‑la̱ Jesús: ―Chítsején‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑lè, jè kjoa̱ xi nchis'ín; mìkiì tjí'nde nga k'oa̱s'ín ko̱ma jè na̱chrjein nìkjáya. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―¿Jñò, a mìtsà jye tíjiìn‑nò koni s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá koni kis'iìn xi̱ta̱xá ítjòn xi ki'mì David ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ xi kjihijtako̱ k'e̱ nga kjòhojò‑la̱? 


text:
Jahas'en ni'ya‑la̱ Nainá koa̱ tsakjèn i̱nchra̱jín tsjeè‑la̱ Nainá xi mìkiì tjí'nde‑la̱ nga jè David ko̱kje̱n ko̱ xi̱ta̱ xi kjihijtako̱; ta jñà no̱'miì tjí'nde‑la̱ nga ko̱kje̱n. 


text:
¿A ti̱koa̱á mìtsà jye tíjiìn‑nò koni tsò kjo̱tíxoma xi kiskiì Moisés? Nga jñà no̱'miì, ya̱ i̱ya i̱ngo̱ ítjòn, síxá‑né na̱s'ín jè na̱chrjein nìkjáya, ko̱ na̱s'ín síxá mìtsà jé nchihótsji. 


text:
Ngats'ioò jñò mìkiì machi̱ya‑nò kó tsòya‑ne Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò: “'A̱n, mejèn‑na nga kàtas'e‑nò kjo̱hi̱ma̱takòn, kì ta̱ tsjaà cho̱ nìk'eèn kjo̱tjò xi 'a̱n 'biì‑ná.” Tsà ko̱chi̱ya‑nò, mì‑la kiì kjo̱'in k'oi̱‑là xi̱ta̱ xi mìtsà jé tjín‑la̱. 


text:
K'oa̱á s'ín tjín, 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, 'a̱án otiìxoma‑la̱ na̱chrjein nìkjáya. Mé kjoa̱ xi kisakò‑la̱ Jesús k'e̱ nga kisìndaà jngoò‑ne xi̱ta̱ na̱chrjein nìkjáya (Marcos 3:1‑6; Lucas 6:6‑11) 


text:
Ya̱ tíjna jngoò xi̱ta̱ xi kixìt'aà jngoò tsja. Jñà xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna kiskònangui‑la̱ Jesús nga mejèn‑la̱ ko̱hòngui, kitsò‑la̱: ―¿A tjí'nde‑né nga kjo̱ndaà‑ne xi̱ta̱ k'e̱ nga jè na̱chrjein nìkjáya? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Jñò, tsà tíjna jngoò‑nò orrè ko̱ tsà ya̱ ska̱ya nga̱jo̱, ¿a mìtsà konguínachrjeè na̱s'ín na̱chrjein nìkjáya? 


text:
Jyeé 'ya, ìsa̱á 'ñó chjí‑la̱ jngoò xi̱ta̱ mì k'oa̱á‑ne koni jngoò orrè. Koií kjoa̱‑la̱ nga tjí'nde‑né nga ko̱si̱koa̱á xi̱ta̱ na̱s'ín jè na̱chrjein nìkjáya. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi kixìt'aà jngoò tsja: ―Tjeèndojoì ndsei̱i. Xi̱ta̱ jè, tsijmeé tsja, ni̱to̱ón kjòndaà‑ne; k'oa̱á ti̱ kji komà‑ne koni kji xi ìjngoò. 


text:
Jñà xi̱ta̱ fariseo, k'e̱ nga itjo‑ne i̱ngo̱, i̱kjoàn tsajoóya‑ne nga mejèn‑la̱ si̱ìk'en Jesús. K'oa̱á s'ín tsitasòn 'én xi kiìchja̱ Isaías xi i̱t'aà ts'e̱ Jesús 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱ nga kijtseè nga jñà xi̱ta̱ fariseo mejèn‑la̱ si̱ìk'en, itjo ni'ya, kiì. Kjìn xi̱ta̱ kiìtji̱ngui‑la̱. Jesús kisìndaà‑ne ngats'iì xi̱ta̱ xi xk'én. 


text:
K'oa̱á s'ín komà mé‑ne nga tsitasòn‑ne 'én xi kiìchja̱ Isaías, xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, nga kitsò:<pb/> 


text:
I̱ tíjna jè chi̱'nda‑na̱ jè xi 'a̱n jaàjñaà,<br/>xi 'ñó matsjake̱,<br/>tjín‑la̱ kjo̱tsja ini̱ma̱‑na̱ xi i̱t'aà ts'e̱.<pb/>'A̱án tsjaà‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑na̱<br/>nga jè ki̱chja̱jiìn‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱ i̱sò'nde xi kjoa̱kixi̱<br/>mé‑ne nga ko̱ma si̱ndaàjiìn‑la̱.<pb/> 


text:
Mìtsà xi̱ta̱ ska̱àn‑ko̱, ko̱ nì mé 'én xi 'ñó ki̱chja̱,<br/>ko̱ mì kì ki̱ná'ya‑la̱ ya̱ i̱ya ndi̱yá 'én xi ki̱chja̱.<pb/> 


text:
Mìkiì skít'o̱ jngoò yá ína̱xo̱ xi jye mejèn tít'ò,<br/>ti̱koa̱á mìkiì si̱ìkits'o jngoò ni'ín xi ta ni̱'ndi̱í tíbitjo sa̱‑la̱.<pb/>K'oa̱s'ín s'i̱in skanda k'e̱ nga koi̱ìndaàjiìn xi kjoa̱kixi̱.<pb/> 


text:
Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá xi tjín i̱sò'nde xi mìtsà xi̱ta̱ judío,<br/>ko̱kjeiín‑la̱ nga skóña‑la̱ kjo̱ndaà xi tsjá‑la̱. Mé xi ko̱mat'in jñà xi̱ta̱ xi chja̱jno‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá (Marcos 3:19‑30; Lucas 11:14‑23; 12:10) 


text:
<pb/>J'iìko̱ jngoò‑la̱ xi̱ta̱ Jesús xi mìkiì tsejèn‑la̱, ko̱ xi mìkiì ma chja̱ nga ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱. Kisìndaà‑ne Jesús nga komà kiìchja̱‑ne koa̱ kjòtsejèn‑la̱. 


text:
Ngats'iì xi̱ta̱, tà kjòxkón‑la̱. K'e̱é kitsò: ―¿A jè jèe̱ xi ya̱ nchrobát'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David [nga jè kíjna ngajo‑la̱]? 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì'nchré jñà xi̱ta̱ fariseo kitsò: ―Xi̱ta̱ jè, ma‑la̱ ochrjekàjiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱, k'oi̱í‑né nga jè síkjeén nga'ñó‑la̱ Beelzebú xi sko̱‑la̱ xi̱ta̱ nei̱í. 


text:
<pb/>Jesús kijtseèya‑la̱ koni s'ín nchihóko̱ ini̱ma̱‑la̱, kitsò‑la̱: ―Ngats'iì na̱xa̱ndá xi jòya tjín nga kondra̱ títsa̱jna‑la̱ xíkjín, ti yijo‑lá tísíkixòña‑ne; koa̱ tsà jngoò na̱xa̱ndá ko̱ tsà jngoò ni'ya xi̱ta̱ si̱ìjòya xíkjín, mìkiì ko̱ma ndaà kítsa̱jna. 


text:
Tsà jè xi̱ta̱ nei̱í ti̱jè tíhochrjejiìn‑ne yijo‑la̱ nei̱í, jòya tís'ín xi ti̱jè‑ne yijo‑la̱. ¿Kós'ín ko̱ma s'e̱‑la̱ nga'ñó nga ko̱tìxoma? 


text:
Jñò bixón‑nò nga 'a̱n sìkjeén nga'ñó‑la̱ xi sko̱‑la̱ xi̱ta̱ nei̱í k'e̱ nga ochrjekàjñaà ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í. Tsà k'oa̱á s'ín tjín kjoa̱, jñà xi̱ta̱ tsa̱jòn, ¿yá xi tsjá‑la̱ nga'ñó k'e̱ nga ochrjekàjiìn nei̱í? Koií kjoa̱‑la̱, ti̱jñà‑ne xi̱ta̱‑nò ke̱èno̱jmí nga mìtsà kixi̱ kjoa̱ nga jè sko̱‑la̱ nei̱í sìkjeén. 


text:
Ta̱nga 'a̱n, k'e̱ nga ochrjekàjñaà ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱, jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá tsjá‑na nga'ñó. Jè kjoa̱ koi tsòyaá‑ne nga Nainá, jyeé i̱ tíhotíxoma i̱ i̱t'aà nangui. 


text:
<pb/>’¿Kó s'ín ko̱ma kjoa̱has'en ni'ya‑la̱ nga si̱ìchijé‑la̱ jngoò xi̱ta̱ nei‑la̱ ni'ya xi tjín‑la̱ nga'ñó tsà mìtsà ítjòn koi̱ìt'aà'ñó? K'e̱é ko̱ma si̱ìchijé‑la̱ k'e̱ nga jye kàsìt'aà'ñó. 


text:
<pb/>’Ni̱to̱n yá‑ne xi mì 'a̱n fìt'aà‑na, jè‑né kondra̱‑na̱; koa̱ ni̱to̱n yá‑ne xi mìkiì síchját'aà‑na nga bíxkóyako̱‑na xi̱ta̱ xi ts'a̱n ko̱ma, jè tísítsjohoba xi̱ta̱. 


text:
<pb/>’K'oa̱á xan‑nò, Nainá si̱ìjchàat'aà‑la̱ jñà xi̱ta̱ ni̱ta̱ mé jé xi ko̱hótsji, ni̱ta̱ mé 'én xi ch'o tsò ki̱chja̱. Ta̱nga jè xi Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá ki̱chja̱jno‑la̱ mìkiì jcha̱t'aà‑la̱ jé‑la̱. 


text:
Ni̱to̱n yá‑ne xi ki̱chja̱jno‑na 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, jcha̱t'aà‑la̱ jé‑la̱; ta̱nga jè xi ki̱chja̱jno‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá, mìkiì jcha̱t'aà‑la̱ jé‑la̱ ni̱ jè na̱chrjein i̱'ndei̱, ko̱ ni̱ jè na̱chrjein xi i̱skan kjoi̱í. Kós'ín 'ya‑la̱ kós'ín tjín ini̱ma̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ (Lucas 6:43‑45) 


text:
<pb/>’Tsà jngoò yá xi ndaà kji, ndaà toò xi ojà‑la̱. Ko̱ tsà jngoò yá xi mìkiì ndaà kji, mìkiì ndaà toò xi ojà‑la̱. Jngoò yá, jè toò‑la̱ yaxkon‑la̱. 


text:
¡Jñò, xi̱ta̱ tje̱‑la̱ ye̱‑nò! ¿Kós'ín ma ki̱nókjoa̱a 'én xi ndaà tsò nga ch'o tsò ini̱ma̱‑nò? Nga k'oa̱á tsò 'én xi chja̱ jñà xi̱ta̱ koni tsò kjo̱hítsjeèn xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱. 


text:
Jngoò xi̱ta̱ xi 'én ndaà chja̱, koií‑né nga kjo̱ndaà tíjiìn ini̱ma̱‑la̱; koa̱ jngoò xi̱ta̱ xi 'én ts'e̱n chja̱, koií‑né nga kjoa̱ts'e̱n tíjiìn ini̱ma̱‑la̱. 


text:
K'oa̱á xán‑nò k'e̱ nga ki̱jchò na̱chrjein nga si̱ndaàjiìn, k'oa̱á s'ín tsjá kinda̱ ngats'iì xi̱ta̱ ni̱ta̱ mé 'én xi ta̱xki̱ chja̱. 


text:
Xi i̱t'aà ts'e̱ 'én‑nò, k'oa̱á s'ín si̱ndaàjiìn‑nò nga jcha̱‑la̱ tsà xi̱ta̱ ndaà‑nò, o tsà jé tjín‑nò. Yá xi tsját'in 'én jñà xi̱ta̱ ts'e̱n xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱ (Marcos 8:12; Lucas 11:29‑32) 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés kitsò‑la̱ Jesús: ―Maestro, mejèn‑naje̱n nga jcha̱ jngoò‑je̱n seña xi ji̱ 'nì. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Jñà xi̱ta̱ ts'e̱n ko̱ xi̱ta̱ xi mìkiì 'nchréñijon‑la̱ Nainá, síjé jngoò seña xi jeya tjín; ta̱nga ni̱mé seña skoe̱; ta jè skoe̱ ts'e̱ Jonás, xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. 


text:
Koni jè Jonás nga jàn na̱chrjein ko̱ jàn ni̱tje̱n tsibìjnaya i̱ndso̱'ba̱ jngoò ti̱n je, k'oa̱á ti̱s'ín 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, jàn na̱chrjein ko̱ jàn ni̱tje̱n kójna̱ i̱jñaà nangui. 


text:
Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Nínive ko̱sítje̱n‑né jè na̱chrjein k'e̱ nga koi̱ìndaàjiìn Nainá; jñà tsját'in 'én jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱, koií kjoa̱‑la̱ nga kisìkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé tsohótsji‑ne k'e̱ nga kiìchja̱ya 'én‑la̱ Nainá Jonás; ta̱nga na̱chrjein i̱'ndei̱, 'a̱n xi tìchjàko̱‑nò, ìsa̱á 'ñó jeya tìjna̱a mì k'oa̱á‑ne koni Jonás [ta̱nga jñò, mìkiì mokjeiín‑nò]. 


text:
Ti̱koa̱á jè chjo̱ón ítjòn xi ya̱ otíxoma nangui sur, ko̱sítje̱n‑né jè na̱chrjein k'e̱ nga koi̱ìndaàjiìn Nainá; jè tsját'in 'én jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱, koií kjoa̱‑la̱ nga kjiìn nangui j'iì‑ne nga j'iì 'nchré‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱‑la̱ Salomón; ta̱nga na̱chrjein i̱'ndei̱, 'a̱n xi tìchjàko̱‑nò, ìsa̱á 'ñó jeya tìjna̱a mì k'oa̱á‑ne koni Salomón [ta̱nga jñò, mìkiì na'yà‑ná]. Ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi f'iì ìjngoò k'a‑ne (Lucas 11:24‑26) 


text:
<pb/>’K'e̱ nga jngoò ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í bitjokàjiìn ini̱ma̱‑la̱ jngoò xi̱ta̱, ya̱á ojmeè i̱'nde ñánda kixì choòn, ótsji'nde nga si̱ìkjáya; k'e̱ nga mìkiì sakó'nde‑la̱, 


text:
ìjngoò k'a síkítsjeèn, tsò: “Kjín‑la ìjngoò k'a‑na̱ ni'ya‑na̱ ñánda inchrobà‑na.” K'e̱ nga bijchó ìjngoò k'a‑ne, beè ni'ya‑la̱ nga kjijñá, ndaà kisatiìcha ko̱ tsjeè choòn. 


text:
I̱kjoàn fìkjaá nguì itoò xíkjín xi ìsa̱ ch'o s'ín. K'e̱é fahas'en‑jiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ jè; ya̱á bìtsa̱jna. Xi̱ta̱ jè ìsa̱á 'ñó ch'o bìjna koni s'ín tsibìjna k'e̱ nga sa̱ ítjòn. Jñò, xi xi̱ta̱ ts'e̱n 'mì‑nò, k'oa̱á ti̱s'ín ko̱mat'ioòn na̱chrjein i̱'ndei̱. Nea̱‑la̱ ko̱ 'ndse̱ Jesús (Marcos 3:31‑35; Lucas 8:19‑21) 


text:
<pb/>Tákó ti̱k'e̱é tíhóko̱ xi̱ta̱ Jesús nga ijchò nea̱‑la̱ ko̱ 'ndse̱. Ya̱á tsibìtsa̱jna ján ndi̱tsiaán nga mejèn‑la̱ ki̱chja̱‑la̱. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi ijchòko̱‑la̱ 'én: ―¿A mejèn‑lè nga jchi̱i yá‑né xi nea̱‑na̱ ko̱ xi 'ndsè? 


text:
<pb/>K'e̱é tsakó‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. Kitsò: ―Chítsején‑lá jñá xi̱ta̱ koi, jè‑né xi nea̱‑na̱ ko̱ jñà‑né xi 'ndsè. 


text:
Ngats'iì xi síkitasòn koni s'ín mejèn‑la̱ Na̱'èn‑na̱ xi tíjna ngajmiì, jñà‑né xi 'ndsè xi tichja ko̱ xi nea̱‑na̱.<pb/>


text:
Kjín jchán xi̱ta̱ chixoñat'aà‑la̱; Jesús jahas'en jngoò chitso; ya̱á tsibìjnaya. Ngats'iì xi̱ta̱ xi i'nga, ya̱á tsibìtsa̱jna i̱ndiì nandá. 


text:
Tsibíts'ia̱ Jesús nga kjìn sko̱ya kjoa̱ xi mangásòn tsibéno̱jmí kitsò: ―Jngoò xi̱ta̱ kiì kíjndi̱ xojmá. 


text:
K'e̱ nga tsibíts'ia̱ nga kiskíjndi̱ xojmá, chixò chiba ya̱ i̱ya ndi̱yá. I̱kjoàn j'iì ni̱se; tsakjèn. 


text:
Nguì koa̱ tjín chixò ñánda na̱xi̱ choòn nga chiba ni'nde tjín‑la̱. Jñà xojmá koi, ni̱to̱ón isò, koi‑né nga mì na̱nga̱ tjín nangui. 


text:
Ta̱nga k'e̱ nga itjokàtji ts'oí nga kjòtsjè ndobá, kixìñó, i̱kjoàn jngoò k'aá kixì, koi‑né nga tsjìn‑la̱ i̱ma̱. 


text:
Jñà xi chixò ñánda nangui ndaà, ndaà tsajà‑la̱ toò. Tjín xi kitsjaà jngoò sìndo̱ nga jngoò ìjngoò xojmá, tjín xi kitsjaà jàn kaàn, koa̱ tjín xi kitsjaà katé. 


text:
Ndaà ti̱ná'yaà koni xan‑nò. Mé‑ne kjoa̱ xi mangásòn tsakóya‑ne Jesús (Marcos 4:10‑12; Lucas 8:9‑10) 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús ijchòkon ñánda tíjna koa̱ kiskònangui‑la̱ kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne k'oa̱s'ín nokjoà‑la̱ xi̱ta̱ kjoa̱ xi mangásòn k'e̱ nga okoòyi? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Jñò, Nainá jye kitsjaà‑nò nga jcha̱a kjoa̱'ma‑la̱ xi béno̱jmíya kó s'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne. Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, mìkiì tíjiìn‑la̱. 


text:
Jè xi tjín‑la̱ kjo̱hítsjeèn, k'oi̱í ìsa̱‑la̱ skanda tsatoó s'e̱‑la̱, ta̱nga jè xi tsjìn‑la̱, skanda tjá'aán‑la̱ mé xi chiba tjín‑la̱. 


text:
Koií kjoa̱‑la̱ k'e̱ nga okoòya, koií 'én chjà‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn. Jñà xi̱ta̱ koi, sík'aá xko̱n ta̱nga mìkiì tsejèn‑la̱. Binchá líká‑la̱ ta̱nga mìkiì 'nchré, ti̱koa̱á mìkiì machi̱ya‑la̱. 


text:
Kjoa̱ ts'e̱ xi̱ta̱ koi, k'oa̱á s'ín bitasòn koni kitsò Isaías xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, nga kitsò:<pb/>Jñò, na̱s'ín í'ñó‑ìsa ki̱ná'ya‑nò ta̱nga mìkiì ko̱chi̱ya‑nò,<br/>na̱s'ín í'ñó‑ìsa chítsejèn‑nò ta̱nga mìkiì jcha̱a.<pb/> 


text:
Ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ koi, tájaàjiìn tjín;<br/>tsibíchjoàjto líká‑la̱, tíchjoàjto xko̱n.<pb/>Koií kjoa̱‑la̱ mìkiì ndaà 'nchré ko̱ mìkiì tsejèn‑la̱ ko̱ mìkiì fahas'en‑jiìn‑la̱.<pb/>K'oa̱á ma‑ne nga majìn‑la̱ nga 'a̱n fìt'aà‑na̱ mé‑ne nga 'a̱n sìndaà‑na. 


text:
<pb/>’Jñò, mé tà ndaà‑nò nga tjín xkoòn nga ma tsejèn‑nò ko̱ tjín líká‑nò nga ma na'yà kjoa̱ xi tíma na̱chrjein i̱'ndei̱. 


text:
O̱kixi̱í xi xan‑nò, kjìn xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá ko̱ xi xi̱ta̱ kixi̱ kjòmejèn‑la̱ nga skoe̱ jè xi jñò titsa̱'yaà ta̱nga mìkiì kijtseè; ti̱koa̱á kjìn xi̱ta̱ kjòmejèn‑la̱ nga kji̱'nchré jè xi jñò titsa̱na'yà ta̱nga mìkiì kiì'nchré. Kó tsòya‑ne kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ xojmá (Marcos 4:13‑20; Lucas 8:11‑15) 


text:
Jñà xojmá xi chixò i̱ya ndi̱yá, jè ngaya‑la̱ koni jñà xi̱ta̱ xi 'nchré 'én‑la̱ Nainá koni s'ín otíxoma ta̱nga mìkiì machi̱ya‑la̱; f'iì xi̱ta̱ nei̱í, i̱kjoàn faáxìn jè 'én i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
Jñà xojmá xi chixò ya̱ ñánda na̱xi̱ choòn, jè ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi 'nchré 'én‑la̱ Nainá. Tsjaá ma‑la̱ nga sa̱ 'nchré. 


text:
Ta̱nga jè‑nè nga tsjìn‑la̱ i̱ma̱, ta chiba na̱chrjein chíkjoa̱‑la̱. K'e̱ nga mé kjoa̱ xi sakó‑la̱ ko̱ tsà xi̱ta̱ fìtji̱ngui kondra̱‑la̱ nga jè nga̱tjì‑la̱ 'én‑la̱ Nainá, ni̱to̱ón síkíjna ndi̱yá‑la̱ Nainá. 


text:
Jñà xojmá xi chixò i̱jiìn ñánda tjín na'yá, jè ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi 'nchré 'én‑la̱ Nainá ta̱nga 'ñó síkájno kjoa̱ ts'e̱ tsojmì xi tjín i̱sò'nde ko̱ jè kjoa̱ nchi̱ná kona̱cha̱n‑la̱. Jñà kjoa̱ koi síkits'ón‑jiìn 'én‑la̱ Nainá, k'oa̱á ma‑ne nga mìkiì makjìn‑ya. 


text:
Ta̱nga jñà xojmá xi chixò ñánda nga nangui ndaà, jè ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi 'nchré 'én‑la̱ Nainá koa̱ machi̱ya‑la̱; i̱kjoàn makjìn‑ya 'én, k'oa̱á ngaya‑la̱ koni yá xi ojà‑la̱ toò. Tjín xi tsjá katé; tjín xi tsjá jàn‑kaàn; tjín xi tsjá jngoò sìndo̱ nga jngoò ìjngoò yá. Kjoa̱ xi mangásòn i̱t'aà ts'e̱ ijñá xi mìkiì ndaà 


text:
<pb/>Jesús nguì jngoò kjoa̱ xi mangásòn tsakóya‑la̱ xi̱ta̱, kitsò‑la̱: ―Koni s'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne, k'oa̱á ngaya‑la̱ koni jngoò xi̱ta̱ xi 'ñó ndaà xojmá‑la̱ trigo tsibítje̱sòn nangui‑la̱. 


text:
Ta̱nga k'e̱ nga kjifè yije kóho̱tjín xi̱ta̱, j'iì kondra̱‑la̱ nga tsibítje̱jiìn xka̱ ijñá xi mìkiì ndaà ya̱ i̱jiìn trigo. I̱kjoàn kiì. 


text:
K'e̱é kiì jñà chi̱'nda nga tsibéno̱jmí‑la̱ nei‑la̱. Kitsò‑la̱: “Na̱'èn, jñà xojmá xi tsibìtji̱i ya̱ nangui‑lè, ndaà‑né. Ta̱nga, ¿ñánda j'iì‑ne ijñá xi mìkiì ndaà xi tsatsejèn‑jiìn trigo?” 


text:
Jè nei‑la̱ nangui, kitsò: “Jngoò‑la xi̱ta̱ kondra̱‑na̱ xi o̱kis'iìn.” K'e̱é kitsò jñà xi̱ta̱ chi̱'nda: “¿A mejèn‑lè nga ko̱nguí‑je̱n, chjínèjiìn‑je̱n jñà ijñá xi mìkiì ndaà?” 


text:
Ta̱nga jè nei‑la̱ nangui kitsò: “Majìn, tsà chjínè jñò ijñá xi mìkiì ndaà, tsà koi na̱chrjein‑la̱ ya̱á chjínèkjoò jñà trigo.” 


text:
Ti̱koa̱á‑ne kàtamajchákjoò ingajò skanda k'e̱ nga jye ko̱jchá. K'e̱ nga jè na̱chrjein nga si̱ncháxkó, 'a̱án ko̱xán‑la̱ chi̱'nda xi koi̱ìxkó: “Ítjòn xìn ki̱ncha ijñá xi mìkiì ndaà, ko̱'ñójté‑né mé‑ne nga ki̱ti̱‑ne. Nga ko̱ma i̱skan ki̱nchàxkó jñà trigo; ya̱á ki̱ncha i̱ya ni'nga‑na̱.” Kjoa̱ xi mangásòn i̱t'aà ts'e̱ xojmá mostaza (Marcos 4:30‑32; Lucas 13:18‑19) 


text:
<pb/>Jesús ìjngoò k'a tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ kjoa̱ xi mangásòn, kitsò‑la̱: ―Koni s'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne, jè mangásòn‑ko̱ koni kji xojmá mostaza k'e̱ nga jngoò xi̱ta̱ bítje̱jiìn nangui‑la̱. 


text:
O̱kixi̱‑né xojmá jè, jè xi ìsa̱ i̱tsé kji ngats'iì xojmá xi tjín, ta̱nga k'e̱ nga jye majchá, ìsa̱á 'nga ma koni xka̱ xi ma chine xi sitje̱ i̱ndiì ni'ya. K'oa̱á kji 'nga ma koni jngoò yá 'nga; f'iì ni̱se xi tjímajiìn i̱sén, jñà chrja‑la̱ ya̱ bíndaà'a tjé‑la̱ ni̱se. Kjoa̱ xi mangásòn i̱t'aà ts'e̱ na̱'yo̱ san (Lucas 13:20‑21) 


text:
<pb/>Jesús nguì jngoò k'a tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ kjoa̱ xi mangásòn, kitsò‑la̱: ―Koni s'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne, k'oa̱á ngaya‑la̱ koni jè na̱'yo̱ san, k'e̱ nga jngoò chjo̱ón síkájiìn jàn chi̱ba̱ skoa̱n i̱nchra̱jín, masan yije‑né kóho̱kji na̱'yo̱. Jesús, kós'ín kisìkjeén kjoa̱ xi mangásòn (Marcos 4:33‑34) 


text:
<pb/>Ngats'iì 'én koi, Jesús, nguì kjoa̱ xi mangásòn tsakóya‑la̱ xi̱ta̱; ni̱mé 'én kiìchja̱ xi mìtsà kjoa̱ xi mangásòn tsibéno̱jmí. 


text:
K'oa̱á s'ín tsitasòn koni s'ín kitsò jè xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá nga kitsò:<pb/>Kjoa̱ xi mangásòn kichjà.<pb/>Koií kjoa̱ kèno̱jmiá kjoa̱ xi tjí'ma skanda tje̱n‑ne nga kisindaà i̱sò'nde. Kó tsòya‑ne kjoa̱ xi mangásòn i̱t'aà ts'e̱ ijñá xi mìkiì ndaà 


text:
<pb/>Jesús k'e̱ nga kisìhixat'aà xi̱ta̱ xi kjìn ma; i̱kjoàn jahas'en ni'ya. Ya̱á ijchòkon xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. Kitsò‑la̱: ―Tèno̱jmí‑náje̱n kó tsòya‑ne jè kjoa̱ xi mangásòn ko̱ jè ijñá xi mìkiì ndaà xi tjín ya̱ i̱jiìn trigo. 


text:
ko̱ jè nangui, jè i̱sò'nde; jñà xojmá xi ndaà, jñà‑né xi̱ta̱ xi títsa̱jnajiìn kjo̱tíxoma‑la̱ ngajmiì; jñà ijñá xi mìkiì ndaà, jñà‑né xi xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱ nei̱í; 


text:
ko̱ jè xi̱ta̱ kondra̱ xi tsibítje̱ ijñá xi mìkiì ndaà, ti̱jè‑ne xi̱ta̱ nei̱í; k'e̱ nga jye sincháxkó tsojmì xi ko̱jchá jè ngaya‑la̱ k'e̱ nga kjoe̱het'aà i̱sò'nde; koa̱ jñà xi bíxkó tsojmì, jñà ngaya‑la̱ àkja̱le̱. 


text:
K'oa̱á s'ín sincháxkó ijñá xi mìkiì ndaà mé‑ne nga ko̱tsjòjiìn‑ne ni'ín nga ki̱ti̱, k'oa̱á s'ín ko̱ma k'e̱ nga kjoe̱het'aà i̱sò'nde. 


text:
'A̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ siìkasén àkja̱le̱‑na̱ i̱t'aà ts'e̱ kjo̱tíxoma‑na̱ mé‑ne nga koi̱ìxkó ngats'iì xi̱ta̱ xi bít'in‑la̱ xi̱ta̱ xi kj'ei̱í nga kàtátsji jé, ko̱ ngats'iì xi̱ta̱ xi ch'o s'ín. 


text:
Koa̱ jñà xi xi̱ta̱ kixi̱, k'oa̱á s'ín ote ko̱tsejèn koni ndobá‑la̱ ts'oí ya̱ ñánda nga tíhotíxoma Na̱'èn‑la̱. ¡Ndaà ti̱ná'yaà koni xan‑nò! Jngoò tsojmì chjí xi kisijna'ma 


text:
<pb/>’Koni s'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne, k'oa̱á ngaya‑la̱ koni jngoò to̱n xi 'ñó chjí xi tíjna'ma i̱jiìn nangui. Jè xi̱ta̱ xi sakó‑la̱, tsjaá ma‑la̱. Ti̱ya̱á ìjngoò k'a bíjna'ma‑ne. K'e̱é fì katíjna yije tsojmì xi tjín‑la̱; i̱kjoàn otse nangui jè, nga ts'e̱ ko̱ma to̱n xi 'ñó chjí‑la̱. Jngoò ndáto̱n chjí 


text:
<pb/>’Koni s'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne, k'oa̱á ti̱s'ín ngaya‑la̱ koni jngoò xi̱ta̱ xi koi xá s'ín nga tsojmì otíjnaya. Ótsji ndáto̱n chjí xi 'ñó ndaà. 


text:
K'e̱ nga jye sakó‑la̱ xi 'ñó chjí, i̱kjoàn fì katíjna yije tsojmì‑la̱ xi tjín‑la̱; k'e̱é otse ndáto̱n jè. Na̱'ya xi bìxkóya ti̱n 


text:
<pb/>’Koni s'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne, ti̱koa̱á k'oa̱á s'ín ngaya‑la̱ koni jngoò na̱'ya xi nìkatje̱n‑jiìn ndáchikon mé‑ne nga ko̱ma kjìn sko̱ya ti̱n koi̱ìxkóya‑ne. 


text:
K'e̱ nga jye tse na̱'ya‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi sík'en ti̱n, fìko̱ ya̱ i̱ndiì ndáchikon; ya̱á faájiìn ngats'iì ti̱n xi ndaà kjoàn; ni̱si̱yá binchá; koa̱ jñà ti̱n xi mìkiì ndaà kjoàn, síkatsjoò‑né. 


text:
K'oa̱á s'ín ko̱ma k'e̱ nga kjoe̱het'aà i̱sò'nde, ki̱tjojen àkja̱le̱ xi kjoa̱ájiìn jñà xi̱ta̱ xi ch'o s'ín ya̱ ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ kixi̱. 


text:
Ko̱ jñà xi̱ta̱ xi ch'o s'ín ko̱tsjoya nga̱jo̱ ñánda títì ni'ín; ya̱á ski̱ndàya ko̱ si̱ìjts'iìn ni̱'ño̱. Tsojmì chjí xi xi̱tse̱ ko̱ xi jye kòjchínga 


text:
<pb/>Jesús kiskònangui‑la̱ jñà xi̱ta̱, kitsò‑la̱: ―¿A machi̱yaá‑nò ngats'iì kjoa̱ koi? Jñà xi̱ta̱ kitsò: ―Jon, Na̱'èn. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò‑la̱ Jesús: ―Jngoò xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés k'e̱ nga kota'yà kó s'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne, k'oa̱á s'ín ngaya‑la̱ koni jngoò nei‑la̱ ni'ya xi 'nchaxkó‑la̱ tsojmì, koa̱ k'e̱ nga mochjeén‑la̱, ochrje tsojmì chjí xi xi̱tse̱, o xi jye kòjchínga. Kó kitsò xi̱ta̱ k'e̱ nga kiì Jesús ján na̱xa̱ndá‑la̱ Nazaret (Marcos 6:1‑6; Lucas 4:16‑30) 


text:
K'e̱ nga ijchò‑ne nangui‑la̱ ján Nazaret, ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga, tsibíts'ia̱ nga tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ 'én‑la̱ Nainá. Koa̱ jñà xi̱ta̱ ta̱ kjòxkón‑la̱, k'e̱é kitsò: ―¿Xi̱ta̱ jè, ñánda komà‑la̱ ngats'iì kjoa̱chji̱ne̱ xi okóya? ¿Kó ma‑ne nga ma‑la̱ s'ín kjo̱xkón xi ndaà tjín? 


text:
¿A mìtsà jè ti‑la̱ chji̱ne̱yá? ¿A mìtsà jè nea̱‑la̱ xi 'mì María? ¿A mìtsà 'ndse̱ ma Jacobo, José, Simón, ko̱ Judas? 


text:
<pb/>K'oa̱á ma‑ne nga mìkiì kòkjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'e̱ Jesús. Ta̱nga jè Jesús kitsò‑la̱: ―Jngoò xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá, ni̱ta̱ ñá na̱xa̱ndá‑ne yaxkón‑né, ta̱nga ya̱ na̱xa̱ndá‑la̱ ko̱ ni'ya‑la̱ mìkiì yaxkón. 


text:
<pb/>Mìkiì kjìn kjo̱xkón xi ndaà tjín kis'iìn nga jñà xi̱ta̱ xi ya̱ i̱'nde‑la̱ mìkiì kòkjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'e̱ Jesús.<pb/>


text:
Jñà na̱chrjein koi, jè Herodes xi xi̱ta̱xá ítjòn tíjna ya̱ nangui Galilea, kiì'nchré koni s'ín béno̱jmí xi̱ta̱ mé kjoa̱ xi tís'ín Jesús. 


text:
Kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi síxá‑la̱: ―Xi̱ta̱ jè, jè‑né xi 'mì Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱ xi jye jaáya ìjngoò k'a‑la̱. K'oa̱á ma‑ne nga tjín‑la̱ nga'ñó nga ma‑la̱ s'ín kjo̱xkón xi ndaà tjín. 


text:
<pb/>Nga ìsa̱ kjòtseé, jè Herodes kitsjaà o̱kixi̱ nga kitsobà'ñó Juan, i̱kjoàn kiskinìs'en nda̱yá, koií kjoa̱‑la̱ nga jè chjo̱ón Herodías xi chjo̱ón‑la̱ Felipe xi 'ndse̱ komà Herodes k'oa̱á s'ín kisìjé. 


text:
Koií kjoa̱‑la̱ nga jè Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱, kjìn k'a o̱kitsò‑la̱ Herodes: “Mìkiì tjí'nde‑lè nga ji̱ tijnakoi̱i chjo̱ón‑la̱ 'ndsì.” 


text:
<pb/>K'oa̱á ma‑ne nga jè Herodes mejèn‑la̱ kisìk'en Juan, ta̱nga jñà kitsakjòn‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, nga jyeé tíjiìn‑la̱ na̱xa̱ndá nga jè Juan, jè xi̱ta̱ xi chja̱ya ngajo‑la̱ Nainá. 


text:
K'e̱ nga ijchò nó‑la̱ jè Herodes, tsachrje s'eí‑la̱ koa̱ jè tsòti‑la̱ Herodías kitè nga nguixko̱n xi̱ta̱ xi títsa̱jna s'eí. Jè Herodes, 'ñó ndaà kisaseèn‑la̱. 


text:
Koa̱ jè nea̱‑la̱ chinchá'a ítjòn jè tsòti nga kàtasíjé‑la̱ sko̱ Juan. Jè tsòti, k'e̱é kitsò‑la̱ Herodes: ―Tjiì‑ná sko̱ Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱, tinaya‑ná chro̱ba̱te. 


text:
<pb/>Jè Herodes xi xi̱ta̱xá ítjòn tíjna, kjòba‑la̱ k'e̱ nga kiì'nchré‑la̱ jè tsòti. Ta̱nga koií kjoa̱‑la̱ nga jye kitsjaà kixi̱‑la̱ 'én nga nguixko̱n xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna s'eí, k'e̱é kitsjaà o̱kixi̱ nga k'oi̱‑la̱ sko̱ Juan jè tsòti. 


text:
I̱kjoàn kiìko̱ sko̱ Juan, tjíya‑la̱ chro̱ba̱te nga kitsjaà‑la̱ jè tsòti, ko̱ jè tsòti kisìnga̱tsja nea̱‑la̱. 


text:
<pb/>K'e̱é ijchò xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Juan; kiskoé yijo‑la̱ nga jye k'en, i̱kjoàn kiì kíhijiìn; nga komà i̱skan, kisìkí'nchré Jesús. Kó kis'iìn Jesús nga 'òn jmiì xi̱ta̱ kisìkjèn (Marcos 6:30‑44; Lucas 9:10‑17; Juan 6:1‑14) 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱ nga jye kiì'nchré jè kjoa̱ xi komàt'in Juan, tà ta̱jngoò kiì‑ne; tsibìjna'ya jngoò chitso; ijchò jngoò i̱'nde i̱t'aà xìn. Ta̱nga jñà xi̱ta̱, nga jye kiì'nchré nga kiì‑ne Jesús, ti̱koa̱á kiìtji̱ngui‑la̱; saà ndso̱ko̱ó kiì‑ne ngats'iì xi̱ta̱ xi ya̱ chrañàt'aà‑la̱ na̱xa̱ndá‑la̱. 


text:
Jesús, k'e̱ nga itjojen chitso, kijtseè nga 'ñó kjìn ma xi̱ta̱ xi títsa̱jna; kjòhi̱ma̱keè‑né. K'e̱é kisìndaà‑ne ngats'iì xi̱ta̱ xi xk'én. 


text:
Nga jye kjòhoxòn jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús ijchò kinchat'aà‑la̱, kitsò‑la̱: ―Jye kjòhoxòn, ko̱ i̱'nde jè, i̱t'aà xìn‑né; ni̱mé tjín. Ko̱t'ìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ kàtjì‑ne nga kàtatse tsojmì xi ski̱ne̱ jñà na̱xa̱ndá ñánda nga chrañàt'aà. 


text:
<pb/>Xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús kitsò: ―Ni̱mé tjín‑naje̱n. Tà 'òn ma i̱nchra̱jín ko̱ jò ma ti̱n xi títsa̱jna‑na̱je̱n. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne nga kàtìtsa̱jnajiìn ijñá; i̱kjoàn kiskoé jñà i̱nchra̱jín xi 'òn ma‑ne ko̱ jñà ti̱n xi jò ma‑ne; i̱kjoàn kiskoòtsejèn ngajmiì, kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá, i̱kjoàn kisìxkoa̱ya i̱nchra̱jín; k'e̱é kitsjaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, koa̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ kisìka'bí‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne. 


text:
Tsakjèn yije kóho̱tjín xi̱ta̱ kó nga kjòskiì. K'e̱é tsibíxkó‑ne jñà xi tsiningui‑ne. Nguì tejò ni̱si̱yá komà. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi tsakjèn, 'òn jmiì ma‑ne xi xi̱ta̱ x'i̱n. Mìkiì kòxke̱ya jñà íchjín ko̱ i̱xti. Kjo̱xkón xi kis'iìn Jesús nga kiì‑ne ndso̱ko̱ ya̱ i̱sòn ndáchikon (Marcos 6:45‑52; Juan 6:16‑21) 


text:
<pb/>Nga komà i̱skan, Jesús kisìkas'en xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ ya̱ i̱ya chitso mé‑ne nga ìsa̱ ítjòn ki̱jchò‑ne ján xijngoaà ndáchikon; koa̱ jè Jesús k'e̱é tísíhixat'aà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne nga jye nchifì‑ne. 


text:
K'e̱ nga jye kisìhixat'aà yije jñà xi̱ta̱, Jesús kiìmijìn‑jno jngoò nindoò nga kiì kiìchja̱t'aà‑la̱ Nainá nga ta̱ jè ta̱jngoò. K'e̱ nga jye kòjñò, Jesús tà ta̱jngoò tíjna ya̱ i̱'nde jè. 


text:
Jè chitso jye 'ñó kjìn ijchò. Jè nga'ñó‑la̱ nandá jye ngaxìn ngaje̱n tífìko̱ chitso nga jè tjo̱ bíchjoà ikon‑la̱. 


text:
K'e̱ nga ta̱jñòya ìsa̱, Jesús kiìtji̱ngui‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ nga kiì‑ne ndso̱ko̱ ya̱ i̱sòn nandá. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ k'e̱ nga kijtseè nga tífìsòn nandá tà kitsakjòn‑la̱; k'e̱é kiskindàya xkón, kitsò: ―Ini̱ma̱ ch'o‑né. 


text:
<pb/>Jè Pedro, k'e̱é kiìchja̱‑la̱ kitsò‑la̱: ―Na̱'èn, tsà ji̱‑né, tjiì'nde‑ná nga kjísoàn nandá skanda ñánda tìsìjni. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Nchroboí. Jè Pedro itjojen‑jno chitso koa̱ tsibíts'ia̱ nga kiì‑ne ndso̱ko̱ ya̱ i̱sòn nandá ñánda síjna Jesús. 


text:
Ta̱nga k'e̱ nga kijtseè nga jè tjo̱ 'ñó tí'ba, kitsakjòn‑né, i̱kjoàn tsibíts'ia̱ nga mejèn kiskaàjiìndá; k'e̱é kiskindàya kitsò: ―¡Na̱'èn, na̱chrjejiìn‑ndá‑ná! 


text:
<pb/>Jesús ni̱to̱ón kitsobà'ñó tsja, kitsò‑la̱: ―¡Chibaá mokjeiín‑lè i̱t'aà ts'a̱n! ¿Mé‑ne jò kòbeè‑la̱ takoìn? 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jnaya chitso chincha-xkó'nchit'aà‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱: ―¡Xi o̱kixi̱, ji̱‑né xi Ki'ndí‑la̱ Nainá! Kií s'ín kjòndaà‑ne xi̱ta̱ xi xk'én ján Genesaret (Marcos 6:53‑56) 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi ya̱ i̱'nde‑la̱, k'e̱ nga kijtseèxkon Jesús nga jè xi ya̱ ijchò, kisìkí'nchré xíkjín kóho̱kji ya̱ i̱'nde ñánda chrañàt'aà; i̱kjoàn j'iìko̱‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱ xi xk'én ya̱ ñánda tíjna Jesús. 


text:
Tsibítsi'ba‑la̱ na̱s'ín ta̱ jè i̱tjòn nikje‑la̱ tsobà'ñó nga kàtandaà‑ne; ngats'iì xi kitsobà'ñó nikje‑la̱ kjòndaà yijeé‑ne.<pb/>


text:
Ijchò i'nga xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés xi inchrobà‑ne Jerusalén nga kiskònangui‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―¿Mé‑ne jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑lè, k'e̱ nga kjèn, mì k'oa̱á s'ín oníjno‑ne tsja koni s'ín síjé kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑ná? 


text:
<pb/>Jesús k'e̱é kiskònangui‑la̱ jñà xi̱ta̱ koi, kitsò‑la̱: ―¿Jñò, mé‑ne mìkiì nìkitasòn‑nò kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá nga koi onguítji̱ngui‑là kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱? 


text:
Jè Nainá k'oa̱á kitsò: “Jcha̱xkoín na̱'èn‑lè ko̱ nea̱‑lè”, ko̱: “Jè xi chja̱jno‑la̱ na̱'èn‑la̱ ko̱ nea̱‑la̱ tjínè‑la̱ nga ki̱yá.” 


text:
Ta̱nga jñò bixón‑nó: “Jngoò xi̱ta̱ ma ki̱tso̱‑la̱ na̱'èn‑la̱, o nea̱‑la̱: Mìkiì ko̱ma siìchját'aà‑lè; ngats'iì tsojmì xi tjín‑na, jè Nainá jye kitsjaà‑la̱.” 


text:
Bixón‑nó nga mì ti̱ kiì tjí'nde‑la̱ nga skoe̱xkón na̱'èn‑la̱ ko̱ nea̱‑la̱; mì ti̱ kiì ko̱ma ko̱si̱ko̱‑nò. K'oa̱á s'ín 'nè jñò nga nìkíjna kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá nga koi onguítji̱ngui‑lá kjo̱tíxoma tsa̱jòn. 


text:
Jñò, xi̱ta̱ xi jò ma i̱sén‑nò, ndaà kiìchja̱ i̱t'aà tsa̱jòn Isaías, xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá k'e̱ nga kitsò:<pb/> 


text:
Jñà tsojmì xi tso'ba kine‑ne xi̱ta̱, mìtsà jñà xi síkits'ón xi̱ta̱ nga nguixko̱n Nainá; jñà xi tso'ba bitjo‑ne xi síkits'ón. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús ijchòkon, kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿A tíjiìn‑lè jñà xi̱ta̱ fariseo kòjti‑la̱ k'e̱ nga kiì'nchré 'én koni s'ín kinokjoì? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Ni̱to̱n mé tsojmì tjè xi mìtsà jè Na̱'èn‑na̱ xi tíjna ngajmiì tsibítje̱, tjánè‑né skanda ko̱ i̱ma̱‑la̱. 


text:
Kì kiì 'nè kinda̱; jñà xi̱ta̱ fariseo mejèn‑la̱ okó‑la̱ ndi̱yá jñà xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱, ta̱nga jñà, ti̱koa̱á mìkiì tsejèn‑la̱. Tsà jngoò xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱, mìkiì ko̱ma ko̱kò‑la̱ ndi̱yá ìjngoò xi ti̱koa̱ mìkiì tsejèn‑la̱. Ingajò, ya̱á ki̱xo̱ya nga̱jo̱ ñánda ch'o choòn. 


text:
¿A mì fìya‑nò ngats'iì tsojmì xi ndso̱baá chine‑ná, i̱ndso̱'bá fìs'en, i̱kjoàn bitjojiìn‑ne yijo‑ná? 


text:
Ta̱nga ngats'iì 'én xi ndso̱baá nokjoàa‑ná, ini̱ma̱‑ná bitjojiìn; jñà 'én koi, jñà‑né xi síkits'ón xi̱ta̱ nga nguixko̱n Nainá. 


text:
Nga ya̱á bitjokàjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ kjo̱hítsjeèn xi ch'o tsò, koni jñà xi xi̱ta̱ sík'en, ko̱ xi kjoa̱ chijngui s'ín ts'e̱ xi̱ta̱ xi kj'eè kiì bixan ko̱ xi jye chixàn, ko̱ kjoa̱ chijé, ko̱ kjoa̱ ndiso ko̱ kjoa̱ nga chja̱jno‑ná. 


text:
Ngats'iì kjoa̱ koi xi ini̱ma̱‑la̱ bitjokàjiìn‑ne xi̱ta̱, jñà‑né xi síkits'ón xi̱ta̱; ta̱nga k'e̱ nga bichiaá, na̱s'ín mìkiì onìjnoaá ndsa̱á, mìkiì síkits'ón‑ná. Kó kitsò jngoò chjo̱ón xi xìn nangui‑la̱ nga kòkjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'e̱ Jesús (Marcos 7:24‑30) 


text:
Jngoò chjo̱ón xi xi̱ta̱ Cananea xi ya̱ i̱'nde‑la̱, inchrobà‑ne ijchòkon Jesús, 'ñó kiìchja̱, kitsò‑la̱: ―¡Na̱'èn, nga ya̱ nchrobàt'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David [nga ji̱ tijna ngajo‑la̱] jcha̱hi̱ma̱‑ná! Ndí tsòti‑na̱ ch'in nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱, tseé kjo̱'in tísíkjeiín. 


text:
<pb/>Ta̱nga Jesús nì mé 'én kiìchja̱‑la̱ jè chjo̱ón. Ko̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús, kitsò: ―Ko̱t'ìn‑la̱ chjo̱ón jè, kàtjì‑ne; tsí ch'o kjindáya tji̱ngui‑ná. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Jesús: ―Nainá kisìkasén‑na, tà jñà j'i̱ katsjià xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Israel nga kichijà koni orrè. 


text:
<pb/>Ta̱nga jè chjo̱ón kitsò: ―Jon, Na̱'èn, ta̱nga jñà nañá kineé xi̱‑la̱ tsojmì xi bixòngui ími̱xa̱‑la̱ nei‑la̱. 


text:
<pb/>Jesús k'e̱é kitsò‑la̱: ―Ji̱ chjo̱ón, 'ñó ndaà mokjeiín‑lè i̱t'aà ts'a̱n. K'oa̱s'ín kàtama koni s'ín mejèn‑lè. Ko̱ jè tsòti‑la̱ chjo̱ón, ti̱k'e̱é kjòndaà‑ne nga ti̱jè‑ne hora. Kó kis'iìn Jesús nga kjìn sko̱ya ch'in kisìndaà‑ne 


text:
<pb/>Jesús kiì‑ne ya̱ i̱'nde ñánda 'mì Tiro ko̱ Sidón koa̱ tsatot'aà i̱ndiì nandá Galilea. K'e̱é kiìmijìn‑jno jngoò nindoò ko̱ ya̱á tsibìjna. 


text:
Kjìn jchán xi̱ta̱ ijchòtji̱ngui‑la̱ ñánda tíjna; ijchòko̱‑la̱ xi̱ta̱ xi tsá'yá kjoàn, xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱, xi̱ta̱ xi kótó tsja kjoàn, xi̱ta̱ xi mìkiì ma chja̱ ko̱ xi̱ta̱ xi kj'ei̱í ch'in tjín‑la̱; ya̱á kisìkítsa̱jnangui ndso̱ko̱ Jesús. Ngats'iì xi̱ta̱ koi kisìndaà‑ne. 


text:
Tà kjòxkón‑la̱ jñà xi̱ta̱ k'e̱ nga kijtseè nga komà kiìchja̱‑ne jñà xi mìkiì ma chja̱; koa̱ jñà xi mìkiì ndaà síxá tsja, kjòndaà‑ne; xi mì ma fì, komà kiì‑ne; koa̱ jñà xi mìkiì tsejèn‑la̱, kjòtsejèn‑la̱. K'e̱é jeya kisìkíjna Nainá koni kisìko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ na̱xa̱ndá Israel. Kó kis'iìn Jesús nga ñijòn jmiì xi̱ta̱ kisìkjèn (Marcos 8:1‑10) 


text:
<pb/>Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, kitsò‑la̱: ―Mahi̱ma̱keè‑ná jñà xi̱ta̱ koi. Jye kò jàn na̱chrjein tjín‑la̱ nga títsa̱jnako̱‑na, koa̱ ni̱mé tjín tsojmì xi kine. Majìn‑na nga tà k'oa̱s'ín sìkasén chjan‑na ni'ya‑la̱ tsà ya̱ ko̱hindaàya ndi̱yá. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús kitsò: ―Jngoò i̱'nde i̱t'aà xìn ñánda ni̱mé tsojmì tjín, ¿kós'ín ko̱ma sakó‑ná tsojmì xi ko̱kje̱n jñà xi̱ta̱ koi nga 'ñó kjìn ma‑ne? 


text:
<pb/>Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Kó tjín ma i̱nchra̱jín xi tíyijò‑nò? Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ kitsò: ―Itoò ma‑ne i̱nchra̱jín, ko̱ tjín chiba‑naje̱n ti̱n jtobá. 


text:
<pb/>Jesús kiskoé i̱nchra̱jín xi itoò ma‑ne ko̱ jñà ti̱n jtobá, kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá, i̱kjoàn kisìxkoa̱ya, kjònga̱tsja jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ mé‑ne nga kitsjaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne. 


text:
Tsakjèn yije xi̱ta̱ kóho̱tjín skanda kó nga kjòskiì. K'e̱ nga tsibíxkó‑ne xi tsiningui‑ne, nguì itoò ni̱si̱yá komà. 


text:
Jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ saduceo kiìkon Jesús ñánda tíjna nga mejèn‑la̱ skót'aà tsà kixi̱ kjoa̱ nga Nainá kisìkasén. Kisìjé jngoò‑la̱ seña xi jeya tjín xi i̱t'aà ts'e̱ Nainá nchrobá‑ne. 


text:
Ta̱nga Jesús kitsò‑la̱: ―K'e̱ nga jye mahixòn, jñò, bixón‑nò: “Ndaà choòn nchijòn‑lè, inì choòn ján ngajmiì.” 


text:
K'e̱ nga ta̱jñòya bixón‑nò: “Mìkiì ndaà choòn na̱chrjein i̱'ndei̱; ngajmiì inì choòn ko̱ ifi kjiya.” Jñò xi jò ma i̱sén‑nò, 'ya‑nò kó choòn ngajmiì ta̱nga mìkiì fìya‑nò kó tsòya‑ne kjo̱xkón xi tíma na̱chrjein i̱'ndei̱. 


text:
Jñà xi̱ta̱ ts'e̱n ko̱ xi̱ta̱ xi mìkiì 'nchréñijon‑la̱ Nainá, jngoò seña síjé xi jeya tjín; ta̱nga ni̱mé seña skoe̱, tà jè skoe̱ ts'e̱ Jonás, xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. Jesús ya̱á kisìkítsa̱jna xi̱ta̱ koi; jè, kiì‑né. Jesús, mé kjoa̱ xi tísíngásòn‑ko̱ kjo̱hítsjeèn xi okóya xi̱ta̱ fariseo (Marcos 8:14‑21) 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús, k'e̱ nga tsatot'aà xijngoaà nandá, kijchàajiìn‑la̱ mìkiì ts'a i̱nchra̱jín. 


text:
Jesús kitsò‑la̱: ―Chítsejèn‑là koa̱ ti̱kinda̱a yijo‑nò i̱t'aà ts'e̱ na̱'yo̱ san‑la̱ xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ saduceo. 


text:
<pb/>Xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús tsohóko̱ xíkjín, kitsò‑la̱: ―Koií ko̱tsò‑ná nga mìkiì kich'á i̱nchra̱jín. 


text:
<pb/>Jesús ni̱to̱ón kijtseèya‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne ko̱kixón‑nò nga tsjìn‑nò i̱nchra̱jín? 'Ñó chi̱ba̱ mokjeiín‑nò i̱t'aà ts'a̱n. 


text:
¿A mì machi̱ya‑nò, a mì bítsjeèn‑nò k'e̱ nga kisìka'biá i̱nchra̱jín xi 'òn ma‑ne koa̱ 'òn jmiì xi̱ta̱ x'i̱n tsakjèn? ¿Kó tjín ni̱si̱yá tsibíxkó‑ìsa? 


text:
¿A mì tíjiìn‑nò ti̱koa̱á k'e̱ nga kisìka'biá i̱nchra̱jín xi itoò ma‑ne ko̱ ñijòn jmiì xi̱ta̱ tsakjèn? ¿Kó tjín ni̱si̱yá tsibíxkó‑ìsa? 


text:
¿Mé‑ne nga mìkiì machi̱ya‑nò nga 'a̱n mìtsà koi xi o̱tìxan‑nò i̱t'aà ts'e̱ i̱nchra̱jín? Jè‑né nga ti̱kinda̱a yijo‑nò na̱'yo̱ san‑la̱ xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ saduceo. 


text:
<pb/>K'e̱é kjòchi̱ya‑la̱ nga jè Jesús k'e̱ nga o̱kitsò‑la̱: “Ti̱kinda̱a yijo‑nò”, mìtsà na̱'yo̱ san‑la̱ i̱nchra̱jín xi tsibéno̱jmí‑la̱, jñà kjo̱hítsjeèn xi okóya jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ saduceo. Kó kitsò Pedro yá xi̱ta̱‑ne Jesús (Marcos 8:27‑30; Lucas 9:18‑21) 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchò Jesús ya̱ i̱'nde ñánda 'mì Cesarea ts'e̱ Filipo kiskònangui‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. Kitsò‑la̱: ―¿Kó tsò jñà xi̱ta̱? ¿Yá‑ná 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱? 


text:
<pb/>Kitsò jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Tjín xi tsò: “Jè Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱.” Ko̱ tjín xi tsò: “Jè Elías.” Ti̱koa̱á tjín xi̱ta̱ xi tsò: “Jè Jeremías.” Ko̱ xi kj'ei̱í xi̱ta̱ tsò‑né: “Jngoò xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá.” 


text:
<pb/>K'e̱é kiìchja̱ Simón Pedro kitsò: ―Ji̱‑né xi Cristo [xi xó kisìkasén‑ne Nainá], Ki'ndí‑la̱ Nainá xi tíjnakon. 


text:
<pb/>I̱kjoàn kiìchja̱ Jesús; kitsò‑la̱: ―Mé tà ndaà‑lè nga ji̱ Simón, ki'ndí‑la̱ Jonás. Jè Nainá xi tíjna ngajmiì tsakó‑lè ngats'iì kjoa̱ koi; mìtsà xi̱ta̱ i̱sò'nde tsibéno̱jmí‑lè. 


text:
'A̱n, k'oa̱á xán‑lè nga Pedro 'mì‑lè [nga nda̱jo̱ tsò‑ne]; ya̱á i̱sòn nda̱jo̱ jè kìndaàsoàn na̱xa̱ndá‑na̱; na̱s'ín jè nga'ñó‑la̱ kjoa̱biyaà mìkiì si̱ìkijne‑la̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá‑na̱. 


text:
'A̱án tsjaà‑lè ibi̱‑la̱ xotjoa̱‑la̱ na̱xa̱ndá xi jè otíxoma‑la̱ jè xi ngajmiì nchrobá‑ne; ngats'iì kjoa̱ xi koi̱'ndi i̱ i̱sò'nde, ti̱koa̱á ján ngajmiì Nainá tsjá'nde‑né; ko̱ jñà kjoa̱ xi mìkiì koi̱'ndi i̱ i̱sò'nde, ti̱koa̱á ján ngajmiì, Nainá mìkiì tsjá'nde. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Kì yá xi bèno̱jmí‑là nga 'a̱n‑ná xi Cristo [nga 'a̱án kisìkasén‑na Nainá]. K'oa̱á s'ín tsibéno̱jmí Jesús kjoa̱biyaà‑la̱ (Marcos 8:31–9:1; Lucas 9:22‑27) 


text:
<pb/>Ti̱koi̱‑ne na̱chrjein Jesús tsibíts'ia̱ nga tsibéno̱jmíya‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ nga jè, ján kjoi̱ Jerusalén, koa̱ jñà xi̱ta̱ jchínga ko̱ xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, tseé kjo̱'in tsjá‑la̱. Si̱ìk'en‑né. Ta̱nga k'e̱ nga ki̱jchò jàn na̱chrjein, kjoa̱áya‑la̱. 


text:
Jè Pedro k'e̱é kiìko̱ Jesús ñánda i̱t'aà xìn nga kiìchja̱ko̱ nga mìkiì ndaà tjín koni tsò. Kitsò‑la̱: ―Na̱'èn, kì k'oa̱á s'ín nìkítsjiìn. Mì k'oa̱á tsò Nainá nga k'oa̱s'ín ko̱mat'in. 


text:
<pb/>Ta̱nga Jesús kisìkáfaya, kitsò‑la̱ jè Pedro: ―Ti̱si̱t'aàxín‑ná ji̱ xi̱ta̱ nei̱í. Tà mejèn‑lè nga jé binchaàtsji‑ná. Mìtsà k'oa̱s'ín nìkítsjiìn koni s'ín tjín kjo̱hítsjeèn‑la̱ Nainá. Ngaji̱ tà k'oa̱á s'ín nìkítsjiìn koni s'ín tjín kjo̱hítsjeèn‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
<pb/>Jesús k'e̱é kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Tsà yá xi mejèn‑la̱ nga xi̱ta̱ ts'a̱n ko̱ma, kàtatsjeiìn‑takòn mé xi mejèn‑la̱ yijo‑la̱; koni jngoò xi̱ta̱ xi 'yajen krò‑la̱, kàtìjnandaà nga si̱ìkjeiín kjo̱'in xi kjoa̱ ts'a̱n; ndaà kàtjìt'aà‑na. 


text:
Nga ni̱ta̱ yá xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ ko̱chrjetjì yijo‑la̱ nga ni̱mé kjo̱'in sa̱kò‑la̱, tà sa̱á si̱ìchija‑né ko̱ kjo̱'in kíjnajiìn; ta̱nga jè xi tíjnandaà nga tsjá yijo‑la̱ xi kjoa̱ ts'a̱n, sa̱kò‑la̱ kjoa̱binachon nga i̱t'aà ts'a̱n ndaà kíjna. 


text:
¿Mé xi si̱ìkijne jngoò xi̱ta̱ na̱s'ín tjoé yije‑la̱ i̱sò'nde tsà si̱ìchja ini̱ma̱‑la̱? Ni̱mé. ¿A ko̱maá koi̱ìchjí kjoa̱biyaà jngoò xi̱ta̱ xi majìn‑la̱ nga ki̱yá? Majìn. 


text:
'A̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ ki̱tjojeén ìjngoò k'a‑na nga kjoi̱koa̱a kjoa̱jeya‑la̱ Na̱'èn‑na̱ ko̱ àkja̱le̱‑la̱ nga sichikon‑t'ian nga jngoò ìjngoò xi̱ta̱ koni s'ín kisìkitasòn. 


text:
O̱kixi̱í xi xan‑nò, títsa̱jnajiìn i'nga i̱jndé xi̱ta̱ xi mì kì ki̱yá skanda k'e̱ nga skoe̱‑na xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ nga kítjo̱je̱n ìjngoò k'a nga kotiìxoma.<pb/>


text:
Nga komà joòn na̱chrjein Jesús kiìmijìn‑jno jngoò nindoò xi 'nga kji; kiìko̱ jè Pedro, Jacobo, ko̱ Juan xi 'ndse̱ ma Jacobo. 


text:
K'e̱ nga ijchò i̱'nde jè, Jesús, jahatjìya í'ñó i̱sén‑la̱ nga nguixko̱n jñà xi̱ta̱ koi. K'oa̱á kji komà i̱sén‑la̱ koni kji ts'oí ko̱ jè nikje‑la̱ kjòchroba‑né koni i̱sén ndobá. 


text:
Pedro kitsò‑la̱ Jesús: ―Na̱'èn, ndaà tjín nga i̱ titsa̱jnaá; tsà mejèn‑lè jàn ni'ya xkójndà kíndaà‑je̱n, jngoò tsi̱ji, jngoò ts'e̱ Moisés ko̱ xi ìjngoò ts'e̱ Elías. 


text:
<pb/>K'e̱ nga tíchja̱ Pedro, j'iì jngoò 'nguién‑la̱ ifi xi ote kji xi tsibí'ma xi̱ta̱ koi, ko̱ ya̱ i̱jiìn ifi kina'yà jngoò‑la̱ 'én xi kitsò: ―Jè jèe̱ xi ki'ndí‑na̱ xi 'ñó matsjake̱ ko̱ xi xó jaàjiìn‑na̱; jè ti̱ná'ya‑là. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús k'e̱ nga kiì'nchré, tà kitsakjòn‑né. K'e̱é tsoyijò tsakjàn skanda i̱t'aà nangui. 


text:
<pb/>K'e̱ nga inchrohòjen‑t'aà‑ne nindoò, Jesús kitsò‑la̱: ―Kì yá xi̱ta̱ xi bèno̱jmí‑là jè kjoa̱ xi kà'yaà skanda k'e̱ nga kjoa̱áya‑na i̱t'aà ts'e̱ kjoa̱biyaà 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne ko̱tsò‑ne xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés nga jè Elías kjoi̱í ítjòn? 


text:
Ta̱nga 'a̱n, k'oa̱á xán‑nò, jè Elías, jyeé j'iì. Jñà xi̱ta̱, mìkiì kijtseèxkon. Ta k'oa̱á s'ín kisìko̱ koni s'ín mejèn‑la̱. K'oa̱á ti̱s'ín ko̱mat'ian 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱; tseé kjo̱'in tsjá‑na jñà xi̱ta̱. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús k'e̱é kjòchi̱ya‑la̱ nga jè Jesús, k'e̱ nga tíchja̱ i̱t'aà ts'e̱ Elías, jè Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱ xi o̱tsò‑la̱. Kós'ín ko̱ma ki̱tjokàjiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tjín‑la̱ xi̱ta̱ (Marcos 9:14‑29; Lucas 9:37‑43) 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchò Jesús ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne, jngoò xi̱ta̱ ijchò kasìt'aà‑la̱ nga tsasìxkó'nchit'aà‑la̱, kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―Na̱'èn, chahi̱ma̱i ki'ndí‑na̱. Ch'in biyaàxín tjín‑la̱. 'Ñó tse kjo̱'in síkjeiín. Jyeé kòkjìn k'a kaàjiìn ni'ín ko̱ nandá. 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―Jñò xi̱ta̱ xi mìkiì mokjeiín‑nò i̱t'aà ts'a̱n xi ch'o 'nè. ¿Skanda mé na̱chrjein kóti̱jnako̱‑nò? ¿Skanda mé na̱chrjein ska̱‑na kjoa̱‑nò? Nchrohóko̱‑ná jè ti i̱jndé. 


text:
<pb/>Jesús tsohótiko̱ jè ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í koa̱ itjokàjiìn‑ne yijo‑la̱ jè ti. Ti̱jè‑ne hora, ni̱to̱ón kjòndaà‑ne. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús kiskònanguit'aàxìn‑la̱. Kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne ngaje̱n mìkiì kòbitjojiìn‑na̱je̱n jè ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Mìkiì komà‑nò koi‑né nga tà chiba mokjeiín‑nò i̱t'aà ts'a̱n. O̱kixi̱í xi xan‑nò tsà ta o̱kji ko̱kjeiín‑nò koni kji xojmá mostaza nga i̱tsé kji, ko̱ma k'oín‑là nindoò: “Ti̱xín i̱jndé. T'in ján xijngoaà ñánda i̱t'aà xìn.” Koa̱ jè nindoò ko̱si̱t'aàxìn‑né. Jñò, ni̱mé kjoa̱ xi 'in ko̱ma‑nò tsà ndaà ko̱kjeiín‑nò. 


text:
Jñà ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi o̱kjoàn, k'e̱é bitjokàjiìn nga nokjoàt'aà‑là Nainá ko̱ nga bijnachjaán. K'oa̱á s'ín tsibéno̱jmí Jesús kjoa̱biyaà‑la̱ xi ma‑ne jò k'a (Marcos 9:30‑32; Lucas 9:43‑45) 


text:
<pb/>K'e̱ nga ta̱ña ki̱tje̱n nga tjíma ya̱ i̱'nde Galilea, Jesús kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―'A̱n, xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ya̱á tso̱ba̱'ñó‑na jñà xi̱ta̱, 


text:
i̱kjoàn si̱ìk'en‑na. Ta̱nga k'e̱ nga ki̱jchò jàn na̱chrjein nga ki̱yá, kjoa̱áya‑na. Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ k'e̱ nga kiì'nchré 'én koi ta̱ ba ko̱ma‑la̱. Tsojmì xi machjítjì ts'e̱ i̱ngo̱ ítjòn 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchò Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ ján na̱xa̱ndá Capernaum, jñà xi̱ta̱ xi bíxkó to̱n ts'e̱ i̱ngo̱ ítjòn kiskònangui‑la̱ Pedro kitsò‑la̱: ―Jè Maestro‑lè, ¿a mìkiì bíchjí to̱n ts'e̱ i̱ngo̱? 


text:
<pb/>Jè Pedro kitsò: ―Jon, bíchjí‑né. K'e̱ nga jahas'en ni'ya Pedro, Jesús, jè kiìchja̱ ítjòn‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Kó si Simón, jè xi̱ta̱xá ítjòn xi i̱ i̱sò'nde ts'e̱, yá‑né xi síkíchjítjì tsojmì ko̱ to̱n‑sá? ¿A jñà‑né xi i̱ na̱xa̱ndá‑la̱, o xi jñá‑né xi xìn i̱'nde‑la̱? 


text:
<pb/>Pedro kitsò: ―Jñà xi xìn i̱'nde‑la̱ xi bíchjí. K'e̱é kitsò‑la̱ Jesús: ―Jñà xi i̱ na̱xa̱ndá‑la̱ ni̱mé koi̱ìchjí. 


text:
Ta̱nga mé‑ne nga mì ch'o ki̱tso̱‑ná jñà xi̱ta̱, t'in ján i̱ndiì ndáchikon. Ti̱katje̱n‑jiìn ki̱cha̱ libá‑lè xi tsobà'ñó ti̱n, koa̱ jè ti̱n xi chjoé ítjoìn, chíx'ei̱ì tso'ba; ya̱ tjí'a jngoò to̱n. Ko̱maá‑ne nga kíchjí xi ts'a̱n ko̱ tsi̱ji. Tikoi̱i, tíchjí‑la̱.<pb/>


text:
Jñà na̱chrjein koi jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús ijchòkon nga kiskònangui‑la̱; kitsò‑la̱: ―Jñà xi̱ta̱ xi jè otíxoma‑la̱ xi ngajmiì nchrobá‑ne, ¿yá‑ne xi tíjna ítjòn nga ìsa̱ 'ñó chjí‑la̱? 


text:
Kitsò: ―O̱kixi̱í xi xan‑nò, jñò, tsà mì kì si̱kjatjìya‑là kjo̱hítsjeèn‑nò ko̱ tsà mì kì k'oa̱s'ín s'e̱en koni jñà ndí i̱xti mìkiì ki̱tjás'e̱n‑jñoò ñánda tíhotíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne. 


text:
Jè xi síkjajen‑la̱ ini̱ma̱‑la̱ koni ndí ti jè, jè‑né xi tíjna ítjòn‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱ xi jè tíhotíxoma‑la̱ xi ngajmiì nchrobá‑ne. 


text:
Ni̱ta̱ yá‑ne xi i̱t'aà ts'a̱n skoétjò jngoò ndí ti koni jè, 'a̱án xi skoétjò‑na. Mé xi ok'ìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi jé ótsji‑la̱ xi̱ta̱ xi kj'ei̱í (Marcos 9:42‑48; Lucas 17:1‑2) 


text:
<pb/>’Ni̱ta̱ yá‑ne xi jé ski̱nìjiìn jngoò ndí xi̱ta̱ i̱ma̱ xi mokjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'a̱n, ìsa̱á‑la ndaà ko̱ma tsà si̱ngui'ñó jngoò nda̱jo̱ natsí ís'iìn, i̱kjoàn si̱katje̱n‑jiìn ndáchikon ñánda nga 'ñó na̱nga̱ 'ncha nandá. 


text:
I̱ma̱ xó‑ne jñà xi̱ta̱ i̱sò'nde nga tjín jchán xi̱ta̱ xi ótsji'nde‑la̱ nga mejèn‑la̱ nga sakó jé. Ta̱nga xó k'oa̱á ko̱ma‑ne i̱sò'nde, ta̱nga i̱ma̱ xó‑nè jè xi̱ta̱ xi ótsji‑la̱ jé xi kj'ei̱í xi̱ta̱. 


text:
<pb/>’Tsà jè ndsa̱a ko̱ ndso̱koò ótsji jé‑nò, ti̱chátjòn koa̱ kjiìn ti̱katsjoò. Ìsa̱á ndaà‑nè tsà xkoán titsjoò nga ki̱tjás'e̱en ñánda s'e̱‑nò kjoa̱binachon, mì k'oa̱à‑ne tsà jò ma ndsa̱a ko̱ ndso̱koò koa̱ ján onguió i̱jiìn ni'ín ts'e̱ i̱'nde kjo̱'in ni̱ta̱ mé na̱chrjein‑ne. 


text:
Tsà jè xkoòn ótsji jé‑nò, ti̱nachrjeè, kjiìn ti̱katsjoò. Ìsa̱á ndaà‑nè tsà jngoò ma xkoòn nga ki̱tjás'e̱en ñánda s'e̱‑nò kjoa̱binachon, mì k'oa̱á‑ne tsà jò ma xkoòn koa̱ ján onguió i̱jiìn ni'ín ts'e̱ i̱'nde kjo̱'in. Kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ orrè xi kichijà (Lucas 15:3‑7) 


text:
<pb/>’Ni̱jngoò ndí xi̱ta̱ koi xi na̱chrjenguioò; k'oa̱á xán‑nò, ján ngajmiì, jñà àkja̱le̱‑la̱ xi̱ta̱ koi, ya̱á títsa̱jna kjit'aà nga nguixko̱n Na̱'èn‑na̱ xi tíjna ngajmiì. 


text:
'A̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ koií xá j'i̱‑na nga j'i̱ kàchrjekàjñaà kjo̱'in jñà xi̱ta̱ xi kichijà. 


text:
<pb/>’¿Kó bixón? Tsà jngoò xi̱ta̱ xi jngoò sìndo̱ ma orrè‑la̱ koa̱ tsà si̱jchaya jngoò ján i̱jiìn ijñá, ¿a mìtsà si̱ìkítsa̱jna jñà xi ñijòn‑kaàn ko̱ chrj'oòn ñijòn ma nga kjoi̱ kátsji jè orrè xi kichijà jngoò? 


text:
Tsà ko̱tsji‑la̱, o̱kixi̱í xi xan‑nò, ìsa̱á tsja ko̱ma‑la̱ nei‑la̱ jè orrè xi jngoò ma, mì k'oa̱á‑ne jñà xi kjìn ma xi mì kì kichijà. 


text:
K'oa̱á s'ín mejèn‑la̱ Nainá xi tíjna ngajmiì nga ni̱jngoò xi̱ta̱ si̱ìchja ini̱ma̱‑la̱. Mé xi mochjeén k'e̱ nga si̱ndaàjiìn jngoò‑la̱ xi̱ta̱ (Lucas 17:3‑4) 


text:
<pb/>’Tsà jè 'ndsì ch'o tísíko̱‑lè, ti̱nókjoa̱‑la̱ k'e̱ nga tà jè ta̱jngoò tíjna; tìndaàjiìn‑koi̱i jè kjoa̱‑la̱; tsà kji̱'nchré‑lè, jyeé ndaà kichibà‑nò 'ndsì. 


text:
Ta̱nga tsà mìkiì kji̱'nchré‑lè, k'e̱é ti̱nókjoa̱‑la̱ tsà jngoò ko̱ tsà jò xi̱ta̱ mé‑ne nga kji̱'nchré yije‑ne 'én xi chibà koni s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò: Mochjeén‑né tsà jò ko̱ tsà jàn xi̱ta̱ xi tsjá 'én nga ko̱ma si̱ndaàjiìn ni̱ta̱ mé kjoa̱‑ne mé‑ne nga chjí‑la̱. 


text:
Tsà mìkiì 'nchréñijon‑la̱ jñà xi̱ta̱ koi, koa̱tìn‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá‑la̱ Nainá; koa̱ tsà mìkiì 'nchréñijon‑la̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá‑la̱ Nainá, tà k'oa̱s'ín jcha̱takoìn koni tsà jngoò xi̱ta̱ xi mìkiì beèxkon Nainá, koni tsà jngoò xi̱ta̱ xi tsojmì síkíchjítjì. 


text:
<pb/>’O̱kixi̱í xi xan‑nò, jñò, ngats'iì kjoa̱ xi koi̱'nde i̱ i̱sò'nde, ti̱koa̱á ján ngajmiì Nainá tsjá'nde‑né; koa̱ jñà kjoa̱ xi mìkiì koi̱'nde i̱ i̱sò'nde, ti̱koa̱á ján ngajmiì Nainá mìkiì tsjá'nde. 


text:
<pb/>’Ìjngoò k'a koa̱ xan‑nò: tsà jò ma‑nò i̱ i̱sò'nde xi tíjngoò takòn nga si̱jét'aà‑là Na̱'èn‑na xi tíjna ngajmiì ni̱ta̱ mé kjoa̱‑ne, tsjá‑nò. 


text:
<pb/>K'e̱é kiì kasìt'aà chrañà‑la̱ jè Pedro, kiskònangui‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱: ―Na̱'èn, ¿kó tjín k'a siìjchàat'aà‑la̱ xinguia̱a k'e̱ nga tsà ch'o tísíko̱‑na? ¿A skanda itoò k'a? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Mìtsà xan‑lè itoò k'a; xaán‑lè itoò k'a xi jàn‑kaàn ko̱ te. Jngoò chi̱'nda xi mì kì kisìjchàat'aà‑la̱ xíkjín 


text:
<pb/>’Koni s'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne, k'oa̱á s'ín tjín koni kis'iìn jngoò xi̱ta̱xá ítjòn xi kisìjé‑la̱ kinda̱ xi̱ta̱ chi̱'nda‑la̱. 


text:
Chi̱'nda jè tsjìn‑la̱ to̱n xi koi̱ìchjí‑la̱. Jè nei‑la̱ kitsjaà o̱kixi̱ nga kàtasatíjna osen jè chá, ko̱ chjo̱ón‑la̱ ko̱ i̱xti‑la̱, ngats'iì tsojmì xi tjín‑la̱ mé‑ne nga ko̱chjí‑la̱ to̱n xi kitje̱n‑la̱. 


text:
Chi̱'nda jè tsasìxkó'nchit'aà‑la̱ jè nei‑la̱; tsibítsi'ba‑la̱, kitsò‑la̱: “Na̱'èn, tjín‑lè kjo̱ndaà, chíñakjoa̱‑ná; kíchjí yijeé‑lè ngats'iì xi kitje̱n‑na.” 


text:
Jè nei‑la̱ kjòhi̱ma̱keè chi̱'nda‑la̱, kisìjchàat'aà‑la̱ nga yije kinda̱ xi kitje̱n‑la̱ koa̱ kisìkíjnandei̱í‑ne. 


text:
Ti̱k'e̱‑ne nga itjo ni'ya chi̱'nda jè, kisatiìkjoò jngoò chi̱'nda xíkjín xi ti̱koa̱ to̱n kitje̱n chiba‑la̱ xi ts'e̱. Kitsobà'ñó ís'iìn nga mejèn‑la̱ ki̱nchàjta̱‑la̱, kitsò‑la̱: “Tíchjí‑ná xi kitje̱n‑lè.” 


text:
Koa̱ jè chi̱'nda xíkjín tsasìxkó'nchit'aà‑la̱, tsibítsi'ba‑la̱. Kitsò‑la̱: “Chíñakjoa̱‑ná, kíchjí yijeé‑lè xi kitje̱n‑na̱.” 


text:
Ta̱nga jè mìkiì kòkjeiín‑la̱. Ta̱ saà nda̱yá kiskinìs'en skanda k'e̱ nga koi̱ìchjí yije‑la̱ kóho̱tjín xi kitje̱n‑la̱. 


text:
K'e̱ nga kijtseè jñà chi̱'nda xíkjín xi i'nga, baá ko̱ma‑la̱. K'e̱é kiì tsibéno̱jmí‑la̱ nei‑la̱ ngats'iì kjoa̱ xi komà. 


text:
Jè xi̱ta̱xá ítjòn xi nei‑la̱, k'e̱é kiskinìkjaá chi̱'nda jè, kitsò‑la̱: “Ji̱ chi̱'nda xi ch'o 'nì. 'A̱n kisìjchàat'aà‑lè ngayije xi kitje̱n‑lè k'e̱ nga tsibítsi'ba‑ná. 


text:
Ti̱koa̱á ngaji̱ tjí'nde‑lè nga jcha̱hi̱ma̱chiì chi̱'nda xingui̱i koni s'ín kisìko̱‑lè nga kjòhi̱ma̱keè‑lè.” 


text:
Jè nei‑la̱ kjòjtií‑la̱, k'e̱é kitsjaà o̱kixi̱ nga kàt'iì‑la̱ kjo̱'in skanda k'e̱ nga koi̱ìchjí yije xi kitje̱n‑la̱. 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―Jñò k'oa̱á ti̱s'ín si̱ìko̱‑nò nga jngoò ìjngoò Na̱'èn‑na̱ xi tíjna ngajmiì tsà nga mì ko̱o ini̱ma̱‑nò si̱jchàat'aà‑là jé‑la̱ xinguio̱o.<pb/>


text:
K'e̱ nga jye kiìchja̱ Jesús, kiì‑ne ya̱ Galilea ján nangui Judea xi tíjna xijngoaà xa̱jngá nandá Jordán. 


text:
<pb/>Ijchò i'nga xi̱ta̱ fariseo ya̱ ñánda tíjna Jesús nga mejèn‑la̱ skóna̱cha̱n‑la̱. I̱kjoàn kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿A tjí'nde‑la̱ xi x'i̱n nga tsjiìn chjo̱ón‑la̱ xi ni̱ta̱ mé kjoa̱‑ne? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―¿A kj'eè bìxke̱jñoò Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò: “Nainá, k'e̱ nga sa̱ tsibíndaà xi̱ta̱, tsibíndaà x'i̱n ko̱ chjo̱ón”? 


text:
K'oa̱á kitsò: “K'oa̱á ma‑ne nga jè x'i̱n si̱ìkíjna na̱'èn‑la̱ ko̱ nea̱‑la̱ nga kíjnako̱ chjo̱ón‑la̱. Ta jngoò xi̱ta̱ ko̱ma‑ne ingajò.” 


text:
Mìtsà ti̱ jò ma‑ne, tà jngoò ko̱ma‑ne. K'oi̱í kjoa̱‑la̱ nga mì yá xi̱ta̱ tjí'nde‑la̱ nga si̱ìtsjiìn‑ne xíkjín xi Nainá kisìjngoò. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ fariseo kiskònangui‑la̱ Jesús: ―¿Mé‑ne jè Moisés kitsjaà'nde‑ne nga tsò: xo̱jo̱n kàtasindaà nga ko̱ma tsjín xíkjín xi̱ta̱? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Koií‑né nga tájaàjiìn tjín ini̱ma̱‑nò, Moisés kitsjaà'nde‑nò nga kijnioò íchjín‑nò, ta̱nga k'e̱ nga sa̱ tàts'en‑la̱ kjoa̱, mì k'oa̱á s'ín tjín. 


text:
'A̱n k'oa̱á xán‑nò, jè x'i̱n xi tsjín‑ne chjo̱ón‑la̱, tsà mìtsà kjoa̱ chijngui tísíko̱, ko̱ tsà kj'ei̱í chjo̱ón ki̱xan‑ko̱, jyeé kjoa̱ chijngui tís'ín jè x'i̱n. Ti̱koa̱á tsà jè x'i̱n xi ki̱xan‑ko̱ jngoò chjo̱ón xi kitsjiìn x'i̱n‑la̱, ti̱koa̱á kjoa̱ chijngui tís'ín. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús kitsò: ―Tsà k'oa̱á s'ín 'iín tjín kjoa̱ ts'e̱ xi̱ta̱ xi bixan, ìsa̱á‑la ndaà s'e̱ tsà mì kì ki̱xan xi̱ta̱. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Tjín xi̱ta̱ xi mìkiì mokjeiín‑la̱ kjo̱hítsjeèn jè; tà jñá xi̱ta̱ xi Nainá xó k'oa̱s'ín kitsjaà‑la̱. 


text:
Tjín xi̱ta̱ xi mìkiì bixan nga xó k'oa̱s'ín kits'iìn‑ne nga mì íchjín si̱ìs'in‑la̱; ti̱koa̱á tjín xi̱ta̱ xi xi̱ta̱ xíkjín o̱kisìko̱ nga mì íchjín si̱ìs'in‑la̱; ti̱koa̱á tjín xi̱ta̱ xi mìkiì bixan nga k'oa̱s'ín tsibínè‑la̱ yijo‑la̱ nga mì íchjín si̱ìs'in‑la̱ nga mejèn‑la̱ si̱ìxá i̱t'aà ts'e̱ kjo̱tíxoma‑la̱ ngajmiì. Jñà xi̱ta̱ xi chíkjoa̱‑la̱ nga mokjeiín‑la̱ kjoa̱ koi, k'oa̱s'ín kàtasíkitasòn. Kií kitsò Jesús nga kisìchikon‑t'in ndí i̱xti (Marcos 10:13‑16; Lucas 18:15‑17) 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ j'iìko̱‑la̱ ndí i̱xti ñánda tíjna Jesús nga mejèn‑la̱ ko̱òt'aà‑la̱ tsja ko̱ ki̱ìtsi'batjì, ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús tsohótiko̱ jñà xi̱ta̱ xi j'iìko̱ ndí i̱xti. 


text:
K'e̱é kitsò Jesús: ―Tjiì'nde‑là jñà ndí i̱xti nga kàtjanchrobákon‑na. Kì binchahikon‑là. Jñà xi k'oa̱ s'ín tjín ini̱ma̱‑la̱ koni ts'e̱ ndí i̱xti, jyeé ts'e̱ ngats'iì kjo̱ndaà xi tjín ya̱ ñánda tíhotíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne. 


text:
<pb/>Jesús tsohósòn‑la̱ tsja jñà ndí i̱xti; i̱kjoàn kiì‑ne ya̱ i̱'nde jè. Xi̱ta̱ xi 'ñó kjìn tsojmì tjín‑la̱ (Marcos 10:17‑31; Lucas 18:18‑30) 


text:
<pb/>Jngoò xi̱ta̱ ijchòkon Jesús, kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―Maestro, ¿mé kjo̱ndaà xi s'iaàn nga s'e̱‑la̱ kjoa̱binachon ini̱ma̱‑na̱ ni̱ta̱ kjé‑ne? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne chjinangui‑ná i̱t'aà ts'e̱ kjoa̱ xi ndaà tjín? Mìtsà yá tjín xi ndaà xi̱ta̱, tà jngoò Nainá. Tsà mejèn‑lè nga s'e̱‑lè kjoa̱binachon ni̱ta̱ kjé‑ne, ti̱kitasoìn kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>Xi̱ta̱ jè kiskònangui: ―¿Ñá‑la̱á kjo̱tíxoma‑ne? Jesús kitsò‑la̱: ―“Kì xi̱ta̱ nìk'in; kì kjoa̱ chijngui 'nì; kì chijé 'nì; kì 'én ndiso nokjoì i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xi kj'ei̱í; 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Tsà mejèn‑lè nga nguì kixi̱ ki̱jni, t'in, tatìjni yije tsojmì xi tjín‑lè. Jè to̱n‑lè ti̱ka'bí‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱ mé‑ne nga s'e̱‑lè kjoa̱ machikon‑t'in ján ngajmiì. I̱kjoàn nchrobátji̱ngui‑ná. 


text:
<pb/>Xi̱ta̱ jè, k'e̱ nga kiì'nchré 'én koi, tà baá komà‑la̱, koií kjoa̱‑la̱ nga 'ñó kjìn tsojmì tjín‑la̱. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús: ―O̱kixi̱í xi xan‑nò. 'Ñó 'in ko̱ma‑la̱ jñà xi̱ta̱ nchi̱ná nga kjoa̱has'en‑jiìn ñánda tíhotíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne. 


text:
Nguì jngoò k'a ko̱xan‑nò, ìsa̱á mì 'in ko̱ma‑la̱ jngoò cho̱ camello nga kjoa̱has'en xko̱n nindoò xi tjahaña‑ne nikje, mì k'oa̱á‑ne koni jngoò xi̱ta̱ nchi̱ná xi 'ñó tjín‑la̱ tsojmì nga ko̱ma kjoa̱has'en‑jiìn ñánda tíhotíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne. 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì'nchré 'én koi jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús tà kjòxkón‑la̱. K'e̱é kitsò: ―¿Yá‑né xi ki̱tjokàjiìn kjo̱'in kjoa̱ ts'e̱ jé‑la̱? 


text:
<pb/>Jesús kiskoò'an, kitsò‑la̱: ―Jñà xi̱ta̱ mìkiì ko̱ma‑la̱ ko̱chrjekàjiìn kjo̱'in ini̱ma̱‑la̱. Ta̱nga xi Nainá ko̱maá‑la̱ ngats'iì kjoa̱. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Pedro: ―Na̱'èn, ngaje̱n, jyeé kinìkítsa̱jna yije‑je̱n ngats'iì tsojmì xi tjín‑naje̱n, koa̱ ji̱ tjaàtji̱ngui‑lèje̱n. ¿Mé xi tjoé‑naje̱n? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Xi o̱kixi̱í xi xan‑nò, k'e̱ nga ki̱jchò na̱chrjein nga ko̱xi̱tse̱ya ìjngoò k'a i̱sò'nde, ko̱ 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, k'e̱ nga kóti̱jnasoàn íxi̱le̱ xi 'ñó jeya tíjna, jñò, xi jye 'a̱n tjaàtji̱ngui‑ná, ti̱koa̱á ya̱á ki̱tsa̱jnasòn íxi̱le̱ ts'e̱ kjo̱tíxoma xi tejò ma‑ne, nga jñò kíndaàjiìn‑là jñà xi̱ta̱ xi tejò tje̱‑la̱ ts'e̱ na̱xa̱ndá Israel. 


text:
Ngats'iì xi kjoa̱ ts'a̱n kisìkíjna ni'ya‑la̱, 'ndse̱, ndichja, na̱'èn‑la̱, nea̱‑la̱, chjo̱ón‑la̱, i̱xti‑la̱, nangui‑la̱, jngoò sìndo̱ k'a k'oa̱ tjín tjoé ìsa̱‑la̱. Ti̱koa̱á tjoé‑la̱ kjoa̱binachon ni̱ta̱ kjé‑nè. 


text:
I̱'ndei̱, kjìn xi̱ta̱ xi títsa̱jna ítjòn, k'e̱ nga ko̱ma i̱skan jñà kítsa̱jna tji̱ngui. Ko̱ xi títsa̱jna tji̱ngui i̱'ndei̱ k'e̱ nga ko̱ma i̱skan jñà kítsa̱jna ítjòn.<pb/>


text:
’Koni s'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne, k'oa̱á s'ín ngaya‑la̱ koni tsà jngoò xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ nangui. Kiì nga ta̱jñòya nga kiì kátsji chi̱'nda xi si̱ìxáko̱ ñánda tjín‑la̱ toò uva. 


text:
K'e̱ nga jye tsibíndaàjiìn‑ko̱ nga koi̱ìchjí‑la̱ koni tjín síkijne xi̱ta̱ chi̱'nda nga jngoò na̱chrjein, i̱kjoàn kisìkasén ñánda kisìxá. 


text:
Ìjngoò k'a kiì jè nei‑la̱ xá koni xi ñijaàn‑la nga ta̱jñòya. Kijtseè ìsa̱ chi̱'nda xi tíyijòjiìn ndi̱tsi̱n xi tsjìn‑la̱ xá. 


text:
Jè nei‑la̱ xá, kiì ìjngoò k'a k'e̱ nga ijchò nchisen. Ti̱koa̱á kiì ìjngoò k'a k'e̱ nga ijchò xi jàn nga kjòhoxòn. 


text:
Jye‑la ijchò tsà xi 'òn nga kjòhoxòn, itjo ìjngoò k'a jè nei‑la̱ xá; koa̱ kisakò ìsa̱‑la̱ chi̱'nda xi tà jyò títsa̱jna. Kitsò‑la̱: “¿Mé‑ne tà jyò títsa̱jna‑nò kó nga kò'ba‑nò na̱chrjein nga mì nìxá‑nò?” 


text:
Jñà chi̱'nda koi kitsò: “Koií‑né nga mì yá tsjá xá‑na̱je̱n.” K'e̱é kitsò‑la̱: “Tanguió ndaà tsà jñò; tanguí ti̱xá ján i̱jiìn tsojmì tjè‑na̱.” 


text:
K'e̱ nga jye kòjñò, jè nei‑la̱ xá kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi síkinda̱ chi̱'nda‑la̱: “Ti̱nókjoa̱‑là ngats'iì chi̱'nda. Tichjí‑la. Títs'ia̱ko̱‑ne jñà xi i̱skan kòfahas'en xá‑la̱; koa̱ jñà xi ítjòn kòfahas'en, ti̱kjehet'aà‑ne.” 


text:
K'e̱é kiìchja̱‑la̱ jñà chi̱'nda xi jahas'en xi 'òn nga kjòhoxòn; k'oa̱á tjín tsibíchjí‑la̱ koni tjín chjí‑la̱ nga jngoò na̱chrjein nga jngoò ìjngoò. 


text:
K'e̱ nga kjòchjí‑la̱ jñà chi̱'nda xi jahas'en ta̱jñòya, k'oa̱á komà‑la̱ tsà ìsa̱á tse ko̱chjí‑la̱. Ta̱nga tà ngásòn tjín kjòchjí‑la̱ koni tjín machjí‑la̱ nga jngoò na̱chrjein nga jngoò ìjngoò. 


text:
Kitsò‑la̱: “Jñà chi̱'nda xi i̱skan kòbijchó, tà jngoò hora kàsíxá, koa̱ ngaje̱n kànìxá‑náje̱n nga kò'ba na̱chrjein koa̱ kànìkjeiín‑la̱je̱n ndobá nga kò'ba na̱chrjein. Tà ngásòn tjín tíbíchjí‑náje̱n.” 


text:
Ta̱nga jè nei‑la̱ xá kitsò jngoò‑la̱ jñà chi̱'nda: “Ji̱ amigo mìtsà mé xi ch'o tìsìko̱‑lè; k'oa̱á tjín tìbìchjí‑lè koni tjín chjí‑la̱ nga jngoò na̱chrjein nga k'oa̱á s'ín kàchibá. 


text:
Chjoí chjí‑lè koa̱ t'in‑ne. K'oa̱á s'ín mejèn‑na nga k'oa̱ ti̱ tjín tsjaà‑la̱ jè xi i̱skan kàsíxá koni tjín tìtsjaà‑lè. 


text:
Nga ko̱ to̱n‑na̱, ¿a mì tjí'nde‑na nga k'oa̱s'ín s'iaàn koni s'ín mejèn‑na? ¿A maxìtakòn‑né nga 'a̱n ndaà xi̱ta̱?” 


text:
<pb/>Jesús kitsò ìsa̱: ―K'oa̱á s'ín ko̱ma jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna tji̱ngui na̱chrjein i̱'ndei̱, nga ko̱ma i̱skan, jñà kítsa̱jna ítjòn; koa̱ jñà xi títsa̱jna ítjòn i̱'ndei̱ nga ko̱ma i̱skan jñà kjoe̱het'aà‑ne. [Kjìn ma‑ne xi xó chja̱‑la̱ Nainá ta̱nga chiba ma‑ne xi tjájiìn.] K'oa̱á s'ín tsibéno̱jmí Jesús kjoa̱biyaà‑la̱ xi ma‑ne jàn k'a (Marcos 10:32‑34; Lucas 18:31‑34) 


text:
<pb/>Jesús k'e̱ nga nchifì ján na̱xa̱ndá Jerusalén, kiìchja̱t'aàxìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ xi tejò ma‑ne, kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―I̱'ndei̱ nga titsa̱honguiá na̱xa̱ndá Jerusalén, 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ ya̱á tsobà'ñó‑na xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés nga koi̱ì'nè‑na kjoa̱biyaà, 


text:
i̱kjoàn si̱ìnga̱tsja‑na jñà xi mìtsà xi̱ta̱ judío nga si̱ìsobà‑na, ko̱jà‑na, ko̱òt'aà‑na krò. Ta̱nga xi ko̱ma jàn na̱chrjein kjoa̱áya‑na. Kjo̱ndaà xi kisìjé nea̱‑la̱ Jacobo ko̱ Juan (Marcos 10:35‑45) 


text:
<pb/>Nea̱‑la̱ Jacobo ko̱ Juan i̱xti‑la̱ Zebedeo ijchòkon ñánda tíjna Jesús. Tji̱ko̱ i̱xti‑la̱. Tsasìxkó'nchit'aà‑la̱ Jesús nga kisìjé jngoò‑la̱ kjo̱ndaà. 


text:
Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Mé xi mejèn‑lè? Jè chjo̱ón kitsò: ―Ya̱ ñánda ko̱ti̱xomai, tjiì o̱kixi̱ nga ya̱ kàtiyijòt'aà‑lè i̱xti‑na̱. Jngoò kàtìjnakixi̱‑lè koa̱ jngoò kàtìjnat'aà‑lè xi ngaskón‑lè. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Mìkiì 'yaà mé xi nìjé. ¿A ki̱chìkjoa̱á‑nò nga ko̱tojñoò jè kjo̱'in xi 'a̱n ko̱tojñaà? Xi̱ta̱ koi kitsò: ―Ki̱chìkjoa̱á‑na̱je̱n. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò‑la̱ Jesús: ―O̱kixi̱‑né, k'oa̱á ti̱s'ín ko̱tojñoò kjo̱'in koni 'a̱n, ta̱nga xi 'a̱n tsjaà‑nò nga ya̱ ki̱tsa̱jnat'aà‑ná ya̱ kixi̱‑na̱ ko̱ ngaskón‑na̱ mìtsà 'a̱n oko̱‑na nga tsjaà‑nò. Jñà i̱'nde koi, jñà tjoé‑la̱ xi̱ta̱ xi Nainá títsa̱jnandaà‑la̱ nga tsjá‑la̱. 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì'nchré jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús xi i'nga xi te ma‑ne, kòjti‑la̱ i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xi jò ma‑ne. 


text:
Jesús kiìchja̱‑la̱, kitsò: ―Jyeé tíjiìn‑nò nga jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ na̱xa̱ndá, nangui síkítsa̱jna xi̱ta̱‑la̱ xi jñà otíxoma‑la̱. Ti̱koa̱á jñà xi̱ta̱ xi 'nga xá tjín‑la̱, jñà xi beè nga otíxoma‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
Ta̱nga jñò mìkiì k'oa̱s'ín s'e̱en. Tsà jngoò xi̱ta̱ xinguio̱o mejèn‑la̱ 'nga kíjna, jè xi kàtasíxá‑la̱ xi̱ta̱ xi i'nga. 


text:
'A̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, mìtsà koi xá j'i̱‑na nga 'a̱n ko̱s'in‑na, tà sa̱á 'a̱n siìxá‑la̱ xi̱ta̱ xi i'nga ko̱ tsjaà yijo‑na̱ nga ki̱yá mé‑ne nga kjìn xi̱ta̱ ki̱tjokàjiìn‑ne kjo̱'in xi kjoa̱ ts'e̱ jé‑la̱. Kó kisìko̱ Jesús nga kisìndaà‑ne xi̱ta̱ xi jò ma‑ne xi mìkiì tsejèn‑la̱ (Marcos 10:46‑52; Lucas 18:35‑43) 


text:
Ya̱ i̱ndiì ndi̱yá koni s'ín tífì Jesús, jò xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ títsa̱jna. K'e̱ nga kiì'nchré nga jè Jesús tífaya ndi̱yá, 'ñó kiìchja̱‑la̱ kitsò‑la̱: ―¡Na̱'èn, nga ya̱ nchrobàt'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David [nga ji̱ tijna ngajo‑la̱] jcha̱hi̱ma̱takòn‑náje̱n! 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi tji̱ko̱ Jesús tsohótiko̱‑ne nga jyò kàtìtsa̱jna, ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱, ìsa̱á 'ñó kiìchja̱, kitsò: ―¡Na̱'èn, xi tje̱‑la̱ David, jcha̱hi̱ma̱takòn‑náje̱n! 


text:
<pb/>K'e̱é tsasíjna Jesús koa̱ kiìchja̱‑la̱, kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Mé xi mejèn‑nò nga si̱ìko̱‑nò? 


text:
<pb/>Jesús kjòhi̱ma̱keè jñà xi̱ta̱ koi. Tsohót'aà‑la̱ tsja xko̱n koa̱ ni̱to̱ón kjòtsejèn‑la̱. I̱kjoàn kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús.<pb/>


text:
K'e̱ nga jye kjo̱meè bijchó chrañà‑la̱ na̱xa̱ndá Jerusalén ijchò jngoò na̱xa̱ndá xi 'mì Betfagé ya̱ chrañàt'aà‑la̱ nindoò Yá Olivo. Jesús kisìkasén jò xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. 


text:
Kitsò‑la̱: ―Tanguió ján ndí na̱xa̱ndá i̱tsé xi kijnat'aà ján koa̱ ya̱ sakó jngoò‑nò orra̱ xi tjít'aà'ñó ko̱ ndí búrró ki'ndí‑la̱. Chíjnda̱'ñó koa̱ nchrohóko̱‑ná. 


text:
Tsà yá xi kó ki̱tso̱‑nò, ko̱t'ìn‑là: “Jè xó Na̱'èn‑ná ko̱chjeén‑la̱ koa̱ ni̱to̱ón xó si̱ìkasén‑ne.” 


text:
<pb/>K'oa̱á s'ín komà mé‑ne nga tsitasòn‑ne koni s'ín kiskiì xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, nga tsò:<pb/> 


text:
Ko̱t'ìn‑la̱ na̱xa̱ndá Sión:<pb/>“Chítsejèn‑là Xi̱ta̱ Ítjòn‑lè;<br/>nga ji̱í nchrobá katsejèn‑lè;<br/>i̱ma̱á kji;<br/>tínasòn jngoò‑la̱ búrró,<br/>jngoò ndí búrró i̱tsé xi ki'ndí‑la̱ cho̱ ch'á.” 


text:
K'e̱ nga ijchòko̱ ñánda tíjna Jesús jè orra̱ ko̱ ki'ndí‑la̱, jñà kisìkjeén nikje‑la̱ nga tsohójtsa‑la̱; i̱kjoàn tsibìjnasòn‑la̱ Jesús. 


text:
Koa̱ jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne tsohójngoò nikje‑la̱ ya̱ i̱ya ndi̱yá. Tjín i'nga xi chrja‑la̱ yá tsate, i̱kjoàn tsohójngoò i̱ya ndi̱yá. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi tjíma ítjòn‑la̱ ko̱ xi tji̱ngui‑la̱ tsibíts'ia̱ nga 'ñó kiìchja̱, kitsò: ―¡Jeya kàtìjna jè xi ya̱ nchrobát'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David [nga jè kíjna ngajo‑la̱]! ¡Mé ta ndaà‑la̱ jè xi nchrobá ngajo‑la̱ Na̱'èn‑ná! ¡Jeya choòn ján ngajmiì! 


text:
<pb/>K'e̱ nga jahas'en Jesús ya̱ na̱xa̱ndá Jerusalén ngats'iì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá tà kjòxkón‑la̱, koa̱ kiskònangui‑la̱ xíkjín. Kitsò: ―¿Yá xi̱ta̱‑ne jè? 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne kitsò: ―Jè xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá xi Jesús 'mì xi Nazaret ts'e̱, ya̱ nangui Galilea. K'e̱ nga tsachrje i̱ngo̱ ítjòn jñà xi̱ta̱ xi otíjna tsojmì (Marcos 11:15‑19; Lucas 19:45‑48; Juan 2:13‑22) 


text:
<pb/>Jesús jahas'en ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn‑la̱ Nainá, tsachrje yije ngats'iì xi̱ta̱ xi ya̱ nchihotíjna ko̱ nchihotse tsojmì ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱. Kisìhitíkjá ími̱xa̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi síkjatjìya to̱n ko̱ ti̱koa̱á kisìkatsjoò íxi̱le̱‑la̱ jñà xi otíjna ni̱se paloma. 


text:
Kitsò‑la̱: ―Jè Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá tsò‑né: “Ni'ya‑na̱, ni'ya‑la̱ o̱chikoón k'oín.” Ta̱nga jñò, nguijo‑la̱ xi̱ta̱ chijé titsa̱'nè. 


text:
<pb/>Nga ya̱ i̱ngo̱ ítjòn tíjna Jesús, ijchò kinchat'aà‑la̱ xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ ko̱ xi tsá'yá kjoàn; jè Jesús kisìndaà‑ne xi̱ta̱ koi. 


text:
Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés kòkjan‑la̱ k'e̱ nga kijtseè kjo̱xkón xi kis'iìn Jesús ko̱ nga kiì'nchré 'én‑la̱ jñà ndí i̱xti xi chja̱ya i̱ya i̱ngo̱ ítjòn, nga tsò: “¡Jeya kàtìjna jè xi ya̱ nchrobát'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David [nga jè kíjna ngajo‑la̱]!” 


text:
K'e̱é kiìchja̱ xi̱ta̱ koi, kitsò‑la̱ Jesús: ―¿A na'yà‑né? ¿A ndaà tsò 'én xi chja̱ jñà i̱xti koi? Jesús kitsò: ―Jon, 'nchré‑ná. ¿A kj'eè bìxke̱jñoò Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò?:<pb/>Jñà ndí i̱xti xi jtobá kjoàn ko̱ ki'ndí xi sa̱ oki,<br/>jñà‑né xi títsa̱jnandaà nga jeya si̱ìkíjna Nainá. 


text:
<pb/>Jesús ya̱á kisìkítsa̱jna jñà xi̱ta̱ koi, itjojiìn‑ne ya̱ na̱xa̱ndá ítjòn Jerusalén. Kiì ján na̱xa̱ndá Betania. Ya̱á kisìkjáya nga ni̱tje̱n. K'e̱ nga jè Jesús kisìxì yá‑la̱ toò iko̱ (Marcos 11:12‑14, 20‑26) 


text:
Kijtseè jngoò yá‑la̱ toò iko̱ xi ya̱ chrañà i̱ndiì ndi̱yá síjna. Kiì katsejèn‑la̱ ta̱nga ni̱mé toò yijà‑la̱. Tà xka̱á tjín‑la̱. K'e̱é kitsò‑la̱ Jesús: ―Ni̱ ti̱ jngoò na̱chrjein ko̱ja̱‑lè toò. Koa̱ jè yá toò iko̱ ni̱to̱ón kixì. 


text:
K'e̱ nga kijtseè jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús, tà kjòxkón‑la̱. K'e̱é kiskònangui‑la̱ mé‑ne nga tà ni̱to̱n kixì‑ne jè yá‑la̱ toò iko̱. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Xi o̱kixi̱, tsà ndaà mokjeiín‑nò i̱t'aà ts'a̱n, tsà mì jò tjín‑la̱ ini̱ma̱‑nò, ko̱maá‑nò nga k'oa̱s'ín s'e̱én koni s'ín kàsìkoa̱a jè yá iko̱; ti̱koa̱á ko̱maá‑nò k'oín‑là jè nindoò: “Ti̱si̱xìn; ján ti̱katje̱n‑jiìn yijo‑lè ndáchikon.” Ko̱ k'oa̱á s'ín ko̱ma. 


text:
Jñò, tsà ndaà mokjeiín‑nò ni̱ta̱ mé xi si̱jé k'e̱ nga kítsi'ba, k'oa̱á s'ín tjoé‑nò. Kjo̱tíxoma xi tjín‑la̱ jè Jesús (Marcos 11:27‑33; Lucas 20:1‑8) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye komà kjoa̱ koi, Jesús jahas'en ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn ko̱ k'e̱ nga tíhokóya‑la̱ xi̱ta̱ ijchòkon jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ jchínga‑la̱ jñà xi̱ta̱ judío. Kiskònangui‑la̱: ―¿Mé kjo̱tíxoma xi tsjá'nde‑lè koni s'ín 'nì? ¿Yá xi kitsjaà‑lè kjo̱tíxoma koi? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Ti̱koa̱á 'a̱n skònangui jngoò‑nò kjoa̱. Jñò, tsà ko̱k'oín‑ná, ti̱koa̱á 'a̱n k'oa̱á xán‑nò yá xi kitsjaà‑na̱ kjo̱tíxoma koni s'ín s'iaàn. 


text:
Jè Juan, k'e̱ nga kis'iìn bautizar xi̱ta̱, ¿yá xi kitsjaà‑la̱ kjo̱tíxoma? ¿A Nainá‑né xi tíjna ngajmiì, o xi tà xi̱ta̱‑né? Jñà xi̱ta̱ koi k'e̱é tsajoóya‑ne. Kitsò‑la̱ xíkjín: ―Tsà kixoán: “Nainá kitsjaà‑la̱ kjo̱tíxoma”, ki̱tso̱‑ná: “¿Mé‑ne mìkiì kòkjeiín‑nò i̱t'aà ts'e̱?” 


text:
Koa̱ tsà kixoán: “I̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱‑né”, tsakjoòn‑ná tsà koi na̱chrjein‑la̱ jñá xi̱ta̱ na̱xa̱ndá ska̱àn‑ko̱‑ná, nga ngats'iì, nguì k'oa̱á tsò nga jè Juan, jngoò xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>K'e̱é kiìchja̱, kitsò‑la̱ Jesús: ―Mì kì 'ya‑je̱n. Koa̱ jè Jesús kitsò‑la̱: ―Ti̱koa̱á 'a̱n mìkiì k'oa̱ xán‑nò yá xi kitsjaà‑na kjo̱tíxoma koni s'ín s'iaàn. Kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ i̱xti xi jò ma‑ne 


text:
<pb/>Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Jñò, kó bixón? Jngoò xi̱ta̱ xi jò ma i̱xti x'i̱n‑la̱ kitsò jngoò k'a‑la̱ jngoò ti‑la̱: “Na̱'èn, t'in, ti̱xá‑la̱ jè toò uva‑na̱.” 


text:
Na̱'èn‑la̱ k'e̱é kiì nga kiìkon ti xi ìjngoò. K'oa̱á ti̱ kitsò‑la̱. Ta̱nga ti jè, kitsò: “Ndaà tjín na̱'èn, ko̱maá kjián.” Ta̱nga mìkiì kiì. 


text:
¿Ñá‑la̱á nga ingajò i̱xti xi kisìkitasòn‑la̱ na̱'èn‑la̱? Jñà xi̱ta̱ kitsò: ―Jè xi ítjòn. K'e̱é kitsò‑la̱ Jesús: ―O̱kixi̱í xi xan‑nò, jñà xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì ts'e̱ Roma ko̱ jñà íchjín ská, ìsa̱á ni̱to̱n kjoa̱has'en ñánda nga Nainá tíhotíxoma mì k'oa̱á‑ne koni jñò. 


text:
Nga jè Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱ k'oi̱í xá j'iì‑ne nga tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ kós'ín si̱ìjchá yijo‑la̱, ta̱nga jñò mìkiì kòkjeiín‑nò. Koa̱ jñà xi síkíchjítjì tsojmì ko̱ jñà íchjín ská kòkjeiín‑la̱. Ta̱nga jñò ndaà na̱s'ín ki'yaà yije kjoa̱ koi, mìkiì kinìkájno jé‑nò ko̱ mìkiì kòkjeiín‑nò. Jñà chi̱'nda ts'e̱n (Marcos 12:1‑12; Lucas 20:9‑19) 


text:
<pb/>’Ti̱ná'yaà ìjngoò‑là kjoa̱ xi mangásòn. Jngoò xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ nangui, tsibítje̱ toò uva ko̱ tsibíndiì‑la̱ ínchíbá, i̱kjoàn tsibíndaà jngoò i̱'nde ñánda tsi'ñóngui nandá‑la̱ toò uva. Ti̱koa̱ tsibíndaà jngoò torre ñánda bìtsa̱jna xi̱ta̱ nga síkinda̱ yije kóho̱tjín. I̱kjoàn kisìkìña‑la̱ nangui‑la̱ xi̱ta̱ xi kj'ei̱í nga kisìxásòn. I̱kjoàn kiì nei‑la̱ nangui ñánda i̱'nde kjiìn. 


text:
K'e̱ nga ijchò na̱chrjein‑la̱ nga jye kòjchá toò uva, jè nei‑la̱ nangui kisìkasén xi̱ta̱ chi̱'nda‑la̱ nga kisìjé‑la̱ xi jè oko̱‑la̱ ts'e̱ toò uva xi kòjchá. 


text:
Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi kisìxásòn nangui kitsobà'ñó xi̱ta̱‑la̱ jè nei‑la̱ nangui. Jngoò xi tsi'beé‑la̱ ko̱ jngoò xi kisìk'en koa̱ jè xi ìjngoò nda̱jo̱ tsibínè. 


text:
K'e̱ komà i̱skan jè nei‑la̱ nangui ìsa̱á kjìn xi̱ta̱‑la̱ kisìkasén ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi síxásòn nangui ta ngásòn kisìko̱ ngats'iì chi̱'nda xi j'iì. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi síxásòn nangui k'e̱ nga kijtseè jè ki'ndí‑la̱ nei‑la̱ nangui tsajoóya‑ne, kitsò‑la̱ xíkjín: “Jè jèe̱ xi tjoé kjo̱tjò‑la̱ i̱'nde, si̱k'eén ko̱ tsa̱ján ko̱ma i̱'nde.” 


text:
<pb/>’Jñò, ¿kó bixón? K'e̱ nga kjoi̱í nei‑la̱ nangui, ¿mé xi si̱ìko̱ jñà xi̱ta̱ xi kisìxásòn nangui‑la̱? 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi nchi'nchré kitsò: ―Jngoò k'aá si̱ìk'en jñà xi̱ta̱ ts'e̱n; mìkiì ko̱hi̱ma̱keè. Ko̱ jè nangui‑la̱, kj'ei̱í xi̱ta̱ si̱ìkìña‑la̱ xi koi̱ìchjí kó kji oko̱‑la̱ k'e̱ nga ko̱jchá toò uva. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―¿A kj'eè bìxke̱jñoò Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò?:<pb/>Jè nda̱jo̱ xi tsachrjekàngui chji̱ne̱chrjó nga sa̱ ítjòn,<br/>jè‑né xi komà nda̱jo̱ tàts'en chrjó‑la̱ ni'ya.<pb/>K'oa̱á s'ín kis'iìn Nainá.<pb/>Jñá, tà maxkón‑ná k'e̱ nga 'yaá kjoa̱ koi. 


text:
K'oi̱í ko̱xan‑nò jñò, tjáxìn‑nò kjoa̱ machikon‑t'in nga jè Nainá tíhotíxoma‑nò. Jñá tjoé‑la̱ xi̱ta̱ xi k'oa̱s'ín síxá koni s'ín ok'ìn‑la̱ xá‑la̱ Nainá. 


text:
Xi i̱t'aà ts'e̱ nda̱jo̱, ni̱ta̱ yá‑ne xi ki̱xo̱sòn nda̱jo̱ jè, ko̱xkoa̱ya‑né; ko̱ tsà jè nda̱jo̱ ska̱nè xi̱ta̱, ko̱chijo‑né. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ fariseo, k'e̱ nga kiì'nchré koni s'ín kiìchja̱ Jesús nga tsibéno̱jmí 'én xi mangásòn, k'e̱é kjòchi̱ya‑la̱ nga i̱t'aà ts'e̱‑né koni s'ín kiìchja̱ Jesús. 


text:
Ti̱k'e̱é‑ne mejèn kitsobà'ñó Jesús ta̱nga jñá kitsakjòn‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, koi‑né nga k'oa̱á s'ín mokjeiín‑la̱ jñà xi̱ta̱ nga jè Jesús, jngoò xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá.<pb/>


text:
<pb/>―Koni s'ín otíxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne, k'oa̱á s'ín mangásòn koni jngoò xi̱ta̱xá ítjòn xi tsibíjna jngoò s'eí k'e̱ nga chixàn ti‑la̱. 


text:
Kisìkasén chi̱'nda‑la̱ mé‑ne nga kiì kíchja̱‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱ xi xó kinokjoá‑la̱ nga ti‑la̱ tíbixan. Ta̱nga jñà xi̱ta̱ koi, mìkiì kòkjeiín‑la̱ nga kiì s'eí. 


text:
Ìjngoò k'a kisìkasén chi̱'nda‑la̱ xi kj'ei̱í. Kitsò‑la̱: “Ko̱t'ìn‑là jñá xi̱ta̱ xi jye kiì'nchré: Tsojmì xi ski̱ne̱, jyeé tjíndaà; jyeé kisìk'en nchra̱ja̱‑na̱, cho̱ xi 'ñó xiné. Jyeé tjíndaà yije kóho̱tjín. Kàtjanchrobá s'eí.” 


text:
Ta̱nga jñà xi̱ta̱ koi mìkiì kisìs'in. Tjín xi rancho̱‑la̱ kiì‑katsejèn‑la̱; tjín xi kjo̱hi̱ma̱‑la̱ kiì. 


text:
Jè xi̱ta̱xá ítjòn, 'ñó kòjti‑la̱. K'e̱é kisìkasén xi̱ta̱ soldado nga kisìk'en yije kóho̱tjín jñà xi̱ta̱ koi nga ma‑la̱ sík'en‑ná, koa̱ tsaká na̱xa̱ndá‑la̱. 


text:
Jè xi̱ta̱xá ítjòn, ìjngoò k'a kitsò‑la̱ chi̱'nda‑la̱: “Kixi̱í kjoa̱, jyeé tjíndaà yije xi kjoa̱ ts'e̱ s'eí, ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi jye kiì'nchré, mìkiì mochjeén‑la̱ nga i̱ kjoi̱í. 


text:
Tanguió ìjngoò k'a ya̱ ndi̱yá jngoò osen‑la̱ na̱xa̱ndá, ti̱nókjoa̱‑là xi̱ta̱ ni̱ta̱ yá‑ne xi ska̱jñoò nga s'eí tjín kjoa̱ ts'e̱ xi̱ta̱ xi bixan.” 


text:
Jñà chi̱'nda‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn kiì kíxkóya xi̱ta̱ i̱nchò calle ni̱ta̱ yá xi kjòtsja‑la̱ nga kiì s'eí, xi̱ta̱ xi ndaà ko̱ xi mìkiì ndaà; k'oa̱á s'ín kitseè ni'ya. 


text:
<pb/>’Jè xi̱ta̱xá ítjòn, k'e̱ nga jahas'en ni'ya, kiskoòtsejèn‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi ijchò. K'e̱é kijtseè jngoò xi̱ta̱ xi ya̱ tíjnajiìn nga mìkiì íkjá nikje‑la̱ xi ts'e̱ kjoa̱ bixan. 


text:
Kitsò‑la̱: “Ji̱, amigo, ¿kó s'ín komà nga kòbitjaàs'i̱in i̱jndé nga mìkiì kichíkjeí nikje xi ts'e̱ s'eí?” Ta̱nga xi̱ta̱ jè, tà jyò tsibìjna. 


text:
Jè xi̱ta̱xá ítjòn kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi nchisís'in‑la̱ ími̱xa̱: “Tit'aà'ñó ndso̱ko̱ ko̱ tsja. I̱kjoàn ti̱katje̱en ján i̱jiìn jñò ya̱ ñánda nga ski̱ndàya ko̱ si̱ìjts'iìn ni̱'ño̱.” 


text:
<pb/>Kitsò‑ìsa Jesús: ―K'oa̱á s'ín ko̱ma nga kjìn ma‑ne xi̱ta̱ xi nokjoà‑la̱ ta̱nga tà chibaá ma‑ne xi tjájiìn. Kjoa̱ nga machjítjì tsojmì (Marcos 12:13‑17; Lucas 20:20‑26) 


text:
Koií kjoa̱‑la̱ nga kisìkasén‑la̱ Jesús xi̱ta̱‑la̱ ko̱ xi̱ta̱‑la̱ Herodes; kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―Maestro, 'ya‑náje̱n nga 'én kixi̱í xi nokjoì koa̱ k'oa̱á s'ín okoòyi ndi̱yá‑la̱ Nainá koni s'ín tjín xi kjoa̱ kixi̱. Mìkiì 'nì kinda̱ koni tsò‑lè xi̱ta̱; ko̱ mìtsà jè chìtsejèn‑jnoi kó kjoàn xi̱ta̱. 


text:
Koa̱tìn‑náje̱n. ¿A ndaà tjín nga kíchjítjì‑je̱n tsojmì i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱xá ítjòn ts'e̱ Roma, a xi majìn‑né? 


text:
<pb/>Jesús kjòchi̱ya‑la̱ nga ch'o nchisíkítsjeèn. K'e̱é kitsò‑la̱: ―Jñò, xi̱ta̱ xi jò i̱sén tjín‑nò, mé‑ne chona̱cha̱n‑ná. 


text:
<pb/>Kitsò xi̱ta̱ koi: ―Ts'e̱é César, xi̱ta̱xá ítjòn ts'e̱ Roma. K'e̱é kitsò‑la̱ Jesús: ―Tjiì‑lá César xi ts'e̱ César koa̱ tjiì‑lá Nainá xi ts'e̱ Nainá. 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì'nchré 'én koi jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱‑la̱ Herodes, tà kjòxkón‑la̱. Kitsjiìn Jesús, i̱kjoàn kiì‑ne. Kó s'ín ko̱ma k'e̱ nga kjoa̱áya ìjngoò k'a‑la̱ xi̱ta̱ xi jye k'en (Marcos 12:18‑27; Lucas 20:27‑40) 


text:
<pb/>Ti̱koi‑ne na̱chrjein ijchòkon Jesús jñà xi̱ta̱ saduceo nga mìkiì mokjeiín‑la̱ nga faáya‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi jye k'en. Xi̱ta̱ koi kiskònangui‑la̱ Jesús, 


text:
kitsò‑la̱: ―Maestro, Moisés kitsò‑né: “Tsà jngoò xi̱ta̱ x'i̱n ki̱yá xi mìkiì kis'e‑la̱ i̱xti ko̱ chjo̱ón‑la̱, jè 'ndse̱ mik'en ki̱xan‑ko̱ ìjngoò k'a chjo̱ón‑la̱ 'ndse̱ nga s'e̱‑la̱ i̱xti xi tje̱ ts'e̱ 'ndse̱.” 


text:
Kis'e xó jngoò k'a xi̱ta̱ i̱jndé xi itoò komà 'ndse̱. Jè xi síjna ítjòn chixàn, ta̱nga k'e̱ nga k'en, mìkiì kis'e‑la̱ i̱xti koa̱ jè 'ndse̱ xi ma jò‑ne tsibìjnako̱ jè chjo̱ón ka'àn. 


text:
K'oa̱á ti̱ komàt'in jè 'ndse̱ xi ma jò‑ne ko̱ xi ma jàn‑ne skanda komà itoò. Ni̱jngoò xi kis'e‑la̱ i̱xti. 


text:
K'e̱ nga tsà kjoa̱áya ìjngoò k'a‑la̱ mik'en, ¿ñá‑la̱á nga itoò 'ndse̱ xi ko̱ma chjo̱ón‑la̱? Nga jñà chixàn‑ko̱ nga itoò. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò‑la̱ Jesús: ―Jñò, maskáya‑nò koi‑né nga mìkiì 'yaà kó s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá ko̱ nga'ñó xi tjín‑la̱ Nainá. 


text:
K'e̱ nga kjoa̱áya ìjngoò k'a‑la̱ mik'en, íchjín, íchjá, mì ti̱ kiì ki̱xan‑ne. K'oa̱á s'ín s'e̱ koni jñà àkja̱le̱ xi títsa̱jna ngajmiì xi ts'e̱ Nainá. 


text:
Jè kjoa̱ nga faáya ìjngoò k'a‑la̱ mik'en, ¿a kj'eè bìxke̱jñoò Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga jè sobà Nainá xi kitsò: 


text:
“'A̱n‑ná xi Nainá tsò‑na Abraham, Isaac ko̱ Jacob”? ¡Jñà xi jye k'en, mìtsà Nainá tsò‑la̱ xi Nainá; tà jñà xi títsa̱jnakon xi Nainá tsò‑la̱! [Nga̱ i̱t'aà ts'e̱ Nainá, títsa̱jnakon xi̱ta̱ koi.] 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, k'e̱ nga kiì'nchré 'én koi, tà kjòxkón‑la̱ koni s'ín tsakóya Jesús. Jè kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi tíjna ítjòn (Marcos 12:28‑34) 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ fariseo k'e̱ nga kiì'nchré nga Jesús kisìkítsa̱jnajyò jñà xi̱ta̱ saduceo, tsibíxkóya xíkjín. 


text:
Jngoò xi xi̱ta̱ ts'e̱, xi chji̱ne̱ xo̱jo̱n‑la̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, mejèn‑la̱ skót'aà Jesús nga skóna̱cha̱n‑la̱. Kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―“Ti̱tsjachi Na̱'èn‑ná xi Nainá 'mì‑la̱, nga ko̱ ini̱ma̱‑lè ko̱ kjo̱hítsjeèn‑lè ko̱ nga tijnakoin.” 


text:
Jè xi ma‑ne jò, k'oa̱á ti̱ tsò‑ne: “Ti̱tsjachi xi̱ta̱ xingui̱i xi i'nga koni tsà ti̱ yijo tsi̱ji‑nè.” 


text:
Jñà títsa̱jna ítjòn jñà kjo̱tíxoma koi. Ya̱á bitjokàt'aà kóho̱tjín kjo̱tíxoma xi i'nga xi ts'e̱ Moisés ko̱ xi ts'e̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. Ñánda kitje̱n‑la̱ Cristo [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá] (Marcos 12:35‑37; Lucas 20:41‑44) 


text:
<pb/>―¿Jñò, kó bixón i̱t'aà ts'e̱ Cristo [jè xi̱ta̱ xi xó si̱ìkasén‑ne Nainá]? ¿Ñánda kitje̱n‑la̱? Jñà xi̱ta̱ fariseo kitsò: ―Ya̱á kji̱nchrobàt'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David [nga jè kíjna ngajo‑la̱]. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Jesús: ―Ta̱nga jè David k'e̱ nga kiìchja̱ nga ko̱ nga'ñó‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá, kitsò i̱t'aà ts'e̱ Cristo: “Jè otíxoma‑na.” K'oa̱á s'ín kiìchja̱ David:<pb/> 


text:
Jè Nainá kitsò‑la̱ jè xi otíxoma‑na:<pb/>“Ti̱jnat'aà‑ná i̱ kixi̱‑na̱<br/>skanda k'e̱ nga sìkítsa̱jnanguia ndso̱koiì<br/>jñà xi kondra̱‑lè nga 'a̱n jye kisìkijne‑la̱.” 


text:
Jè David, tsà ko̱s'ín kitsò‑la̱ Cristo [jè xi̱ta̱ xi xó síkasén‑ne Nainá], ¿kó s'ín tjín‑ne nga ya̱ nchrobát'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David? 


text:
<pb/>Ni̱jngoò xi ko̱ma‑la̱ nga kisìkátji‑ne 'én koi. Tje̱n‑ne na̱chrjein koi, mì ti̱ yá xi kjò'ñó‑ne ikon nga kiskònangui ìsa̱‑la̱ 'én xi kj'ei̱í.<pb/>


text:
<pb/>―Jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ jñà xi̱ta̱ fariseo tjín‑la̱ xá nga okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. 


text:
Ti̱ná'yaà yije‑là koni s'ín okóya‑nò. Ta̱nga mìkiì k'oa̱ 'nè koni s'ín jñà xi̱ta̱ koi. Kj'ei̱í tsò ko̱ kj'ei̱í s'ín. 


text:
Jñà xi̱ta̱ koi bínè‑la̱ xi̱ta̱ xi kj'ei̱í kjo̱tíxoma‑la̱ xi 'ñó 'in tjín koni tsà ch'á i'í sík'a xi mìkiì k'a‑la̱; koa̱ jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma, ni̱ i̱tsé síchját'aà‑la̱ jñà xi̱ta̱ nga si̱ìkitasòn kjo̱tíxoma‑la̱. 


text:
Koni s'ín s'ín yije kjoa̱ koi, tà jè‑né nga mejèn‑la̱ nga ìsa̱ ndaà skoe̱ xi̱ta̱. Jè Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá xi ót'aà tje̱n‑la̱ ko̱ chrja‑la̱, ìsa̱á iì s'ín; koa̱ jè nikje xi ókjá, ìsa̱á ndojò kjoàn s'ín lixto xi títjòn‑la̱ nikje‑la̱, tà jè xi mejèn‑la̱ nga okó yijo‑la̱ nga tsò nga xi̱ta̱ tsjeè‑la̱ Nainá‑né. 


text:
Mejèn‑la̱ nga jñà kítsa̱t'aà ítjòn ími̱xa̱ k'e̱ nga kjèn xi̱ta̱ ñánda tjín s'eí ko̱ ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga mejèn‑la̱ nga jñà kítsa̱nè íxi̱le̱ xi jncha ítjòn. 


text:
Ti̱koa̱á mejèn‑la̱ nga skoe̱xkón xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, ndaà si̱ìxat'aà ya̱ ndi̱tsi̱n; ki̱tso̱‑la̱: “Maestro, Maestro.” 


text:
<pb/>’Ta̱nga jñò, mìkiì biì'nde nga “Maestro” ki̱tso̱‑nò xi̱ta̱; ngats'ioò jñò, 'ndsè chibàko̱o xinguio̱o; tà jngoò ma xi Maestro‑nò, jè Cristo [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá]. 


text:
Jè xi 'nga síkíjna yijo‑la̱, ìsa̱á nangui kíjna nga ko̱ma i̱skan; ko̱ jè xi nangui síkíjna yijo‑la̱, ìsa̱á 'nga kíjna nga ko̱ma i̱skan. 


text:
<pb/>’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò, xi̱ta̱ xi okoòya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, ko̱ jñò xi xi̱ta̱ fariseo, xi̱ta̱ xi jò i̱sén tjín‑nò! Bíchjoà‑là ndi̱yá‑la̱ ngajmiì jñà xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ fahas'en ya̱ ñánda nga tíhotíxoma Nainá. Jñò, mìkiì bitjaàs'en‑jñoò ko̱ mìkiì biì'nde‑là xi kj'ei̱í xi̱ta̱ nga fahas'en‑jiìn. 


text:
<pb/>’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò, xi̱ta̱ xi okoòya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, ko̱ jñò xi xi̱ta̱ fariseo, xi̱ta̱ xi jò i̱sén tjín‑nò! Chja̱à'an‑là ni'ya‑la̱ íchjín ka'àn xi jye k'en x'i̱n‑la̱; i̱kjoàn 'ñó ndojò onguíko̱o o̱chikon‑nò nga mejèn‑nò nga bitsa̱jna'ma nga mì jcha̱‑nò mé kjoa̱ xi 'nè. Koií kjoa̱‑la̱ ìsa̱á tse kjo̱'in s'e̱‑nò. 


text:
<pb/>’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò, xi̱ta̱ xi okoòya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, ko̱ jñò xi xi̱ta̱ fariseo, xi̱ta̱ xi jò i̱sén tjín‑nò! Bitjaàsòn yije i̱sò'nde ko̱ ndáchikon nga nokjoà‑là na̱s'ín tà jngoò xi̱ta̱ nga ya̱ fìt'aà‑nò. Ko̱ k'e̱ nga jye bitasòn‑nò xi̱ta̱ jè, jò k'a o̱kji ok'ìn‑la̱ koni jñò nga s'e̱‑la̱ kjo̱'in ya̱ ñánda títì ni'ín ts'e̱ i̱'nde kjo̱'in. 


text:
<pb/>’¡I̱ma̱‑xó‑nò jñò, xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑nò nga mejèn‑nò okoò‑là ndi̱yá xi̱ta̱ xi kj'ei̱í! Bixón‑nó: “Tsà jngoò xi̱ta̱ xi tsjá 'én‑la̱ xi i̱t'aà ts'e̱ i̱ngo̱, mìtsà mé‑ne. Ta̱nga tsà jngoò xi̱ta̱ tsjá 'én‑la̱ xi i̱t'aà ts'e̱ tsojmì chjí xi oro ts'e̱ i̱ngo̱, koií xi kjo̱'ñó ki̱tasòn 'én‑la̱.” 


text:
¡Jñò xi xi̱ta̱ tòndo̱ ko̱ xi̱ta̱ xka̱n 'mì‑nò! ¿Ñá‑la̱á xi ìsa̱ ndaà tjín? ¿A jñà tsojmì chjí xi oro a xi jè i̱ngo̱ xi síchikon‑t'in tsojmì chjí? 


text:
Jñò k'oa̱á ti̱ bixón: “Tsà jngoò xi̱ta̱ tsjá 'én‑la̱ nga ki̱tso̱: Tíbeè i̱'nde tsjeè ñánda binchasòn kjo̱tjò xi tsjá‑la̱ Nainá, jñà xi̱ta̱ mìkiì kjo̱'ñó ki̱tasòn 'én‑la̱. Ta̱nga tsà tsjá 'én‑la̱ xi i̱t'aà ts'e̱ tsojmì xi ya̱ títsa̱jnasòn jè i̱'nde tsjeè, jè xi o̱kixi̱ nga kjo̱'ñó ki̱tasòn.” 


text:
¡Jñò xi xi̱ta̱ tòndo̱ ko̱ xi̱ta̱ xka̱n 'mì‑nò! ¿Ñá‑la̱á xi ìsa̱ ndaà tjín? ¿A jñà tsojmì xi tjín‑sòn ya̱ i̱'nde tsjeè a xi jè i̱'nde tsjeè xi síchikon‑t'in tsojmì? 


text:
Jè xi tsjá 'én‑la̱ xi i̱t'aà ts'e̱ i̱'nde tsjeè, ti̱koa̱á tsjá 'én‑la̱ xi i̱t'aà ts'e̱ ngayije tsojmì xi ya̱ tjín‑sòn ya̱ i̱'nde tsjeè. 


text:
Jè xi tsjá 'én‑la̱ i̱t'aà ts'e̱ i̱ngo̱ mìtsà tà jè i̱t'aà ts'e̱ i̱ngo̱ tsjá, ti̱koa̱á tsjá 'én‑la̱ xi i̱t'aà ts'e̱ Nainá xi ya̱ tíjna. 


text:
Jè xi tsjá 'én‑la̱ i̱t'aà ts'e̱ ngajmiì, tsjá 'én‑la̱ xi i̱t'aà ts'e̱ íxi̱le̱ kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá; ti̱koa̱á tsjá 'én‑la̱ xi i̱t'aà ts'e̱ Nainá xi ya̱ tíjnasòn íxi̱le̱. 


text:
<pb/>’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò, xi̱ta̱ xi okoòya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, ko̱ jñò xi xi̱ta̱ fariseo, xi̱ta̱ xi jò i̱sén tjín‑nò! Nga ma‑nò 'biì‑là Nainá xi teya oko̱‑la̱ ts'e̱ xka̱ menta ko̱ xka̱ anís ko̱ xka̱ comino; ta̱nga mìkiì nìkitasòn jè kjo̱tíxoma xi ìsa̱ 'ñó mochjeén koni jè kjoa̱ kixi̱, kjoa̱hi̱ma̱takòn ko̱ jè kjoa̱ nga kixi̱ kàtakjeiín‑nò i̱t'aà ts'e̱ Nainá. Koií kjoa̱ xi 'ñó mochjeén nga ki̱tasòn; ti̱koa̱á mochjeén‑né nga ki̱tasòn jñà kjoa̱ xi i'nga. 


text:
¡Jñò, xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑nò nga mejèn‑nò okoò‑là ndi̱yá xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, jñò, nìkjaànguioò na̱tse̱ nga majìn‑nò nga chíjeèn cho̱ xi tjé, ta̱nga mìkiì 'yaà k'e̱ nga chíjeèn cho̱ ch'á xi 'mì camello! 


text:
<pb/>’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò, xi̱ta̱ xi okoòya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, ko̱ jñò xi xi̱ta̱ fariseo, xi̱ta̱ xi jò i̱sén tjín‑nò! Onìjnoò chi̱tsín‑nò ko̱ chro̱ba̱‑nò ya̱ i̱sò'nga‑la̱ ta̱nga ya̱ i̱ya‑la̱ kitseè tsojmì xi nìchijé ko̱ nga tse mejèn‑nò. 


text:
Jñò xi xi̱ta̱ fariseo 'mì‑nò, xi mìkiì tsejèn‑nò. Ítjòn ta̱níya chi̱tsín‑nò ko̱ chro̱ba̱‑nò ya̱ i̱ya‑la̱, mé‑ne nga ko̱tsjeè‑ne i̱sò'nga‑la̱. 


text:
<pb/>’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò, xi̱ta̱ xi okoòya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, ko̱ jñò xi xi̱ta̱ fariseo, xi̱ta̱ xi jò i̱sén tjín‑nò! K'oa̱á titsjoò koni kjoàn chrjó‑la̱ mik'en xi kitsiìnga i̱sò'nga‑la̱. Ndaà kjoàn, ta̱nga ya̱ i̱ya‑la̱ kitseè nindaà‑la̱ mik'en ko̱ ngats'iì tsojmì xi ch'o kjoàn. 


text:
Jñò, k'oa̱á s'ín 'nè nga nguixko̱n xi̱ta̱, xi̱ta̱ ndaà‑nò; ta̱nga i̱jiìn ini̱ma̱‑nò kitseè kjoa̱ xi jò i̱sén tjín‑la̱ ko̱ kjoa̱ nga ch'o 'nè. 


text:
<pb/>’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò, xi̱ta̱ xi okoòya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, ko̱ jñò xi xi̱ta̱ fariseo, xi̱ta̱ xi jò i̱sén tjín‑nò! Bìndaà chrjó‑la̱ mik'en ts'e̱ xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá ko̱ nìkiìnga chrjó‑la̱ xi xi̱ta̱ kixi̱ komà. 


text:
I̱kjoàn bixón: “Tsà jñá‑la‑ná xi titsa̱jnakoaán jè na̱chrjein‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑ná mì‑la kiì kinìchját'aà‑lá xi̱ta̱ jchínga‑ná nga kisìk'en jñà xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá.” 


text:
K'oa̱á s'ín 'ya‑la̱ nga ti̱jñò 'ya‑nò yijo‑nò nga i̱xti‑la̱ maá xi̱ta̱ xi kisìk'en xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>’Jñò, k'oa̱á ngaya‑la̱ koni ye̱, nga ya̱ tje̱n‑nò i̱t'aà ts'e̱ ye̱. Mìkiì ko̱jno‑nò i̱'nde ts'e̱ kjo̱'in. 


text:
K'oi̱í kjoa̱‑la̱, 'a̱n sìkasén‑nò xi̱ta̱ xi ki̱chja̱ ngajo‑la̱ Nainá, xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱ ko̱ xi ko̱kòya kjo̱tíxoma. Ta̱nga jñò, tjín xi si̱k'eèn, tjín xi kjòt'aà krò koa̱ tjín xi ki̱xkàn‑ko̱o ya̱ i̱ya ni'ya i̱ngo̱ sinagoga; koa̱ ko̱nguítji̱ngui kondra̱‑là xi̱ta̱ koi nga xki̱ xi ján na̱xa̱ndá. 


text:
Jñò ska̱nè yije‑nò kjo̱'in jè jní xi kixíxteèn ts'e̱ xi̱ta̱ ndaà xi k'en, mats'ia̱ko̱‑ne Abel, xi̱ta̱ kixi̱ xi k'en ítjòn, skanda jè Zacarías, ki'ndí‑la Berequías, jè xi kisìk'en xi̱ta̱ tsa̱jòn ya̱ i̱'nde jngoò osen‑la̱ ñánda tíjna Ni'ya Tsjeè‑la̱ Nainá ko̱ ñánda binchásòn kjo̱tjò xi tsjá‑la̱ Nainá jñà xi̱ta̱. 


text:
O̱kixi̱í xi xan‑nò, ngats'iì kjoa̱ koi, jñà ska̱nè‑la̱ kjo̱'in jñà xi̱ta̱ xi tjín i̱'ndei̱. Mé kjoa̱‑ne nga ko̱s'ín kiìchja̱ko̱‑ne Jesús xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén (Lucas 13:34‑35) 


text:
<pb/>’¡Jñò xi xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén tsa̱jòn xi nìk'eèn xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá ko̱ bìnè nda̱jo̱ jñà xi̱ta̱ xi Nainá síkasén‑nò! ¡Kjìn k'a kjòmejèn‑na nga tsibíxkóya xi̱ta̱ na̱xa̱ndá‑nò, koni s'ín xa̱'nda̱ nga bíngui jnga̱á‑la̱ jñà i̱xti‑la̱; ta̱nga jñò, mìkiì kòkjeiín‑nò! 


text:
K'oa̱á xán‑nò mats'ia̱‑ne na̱chrjein i̱'ndei̱ mì ti̱ kiì jcha̱xkoòn‑ná skanda k'e̱ nga jè na̱chrjein nga kixón: “¡Mé ta ndaà‑la̱ jè xi nchrobá ngajo‑la̱ Nainá!”<pb/>


text:
Jesús k'e̱ nga jye itjo‑ne i̱ngo̱ ítjòn, jyeé tífì nga ijchò kinchat'aà chrañà‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. I̱kjoàn tsakó‑la̱ jè i̱ngo̱ ítjòn ko̱ ni'ya xi tjín‑la̱. 


text:
Jesús kitsò‑la̱: ―¿A titsa̱chìtsejèn‑là ngats'iì ni'ya koi? O̱kixi̱í xi xan‑nò, nì ti̱ jngoò nda̱jo̱ si̱yijòsòn‑la̱ xíkjín. Ki̱xo̱ña yije‑né kóho̱tjín. Seña xi s'e̱ k'e̱ nga nchrobá ma chrañà nga kjoe̱het'aà i̱sò'nde (Marcos 13:3‑23; Lucas 21:7‑24; 17:22‑24) 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱ nga tíjna ya̱ nindoò Yá Olivo, ijchò kinchat'aà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ nga kiskònanguit'aàxìn‑la̱ kitsò‑la̱: ―Koa̱tìn‑náje̱n, ¿mé na̱chrjein‑ne nga o̱ko̱ma kjoa̱ koi? ¿Mé seña xi s'e̱ k'e̱ nga kjoi̱i ìjngoò k'a ko̱ k'e̱ nga kjoe̱het'aà i̱sò'nde? 


text:
Kjìn xi̱ta̱ kjoi̱í xi 'ín ts'a̱n si̱ìkjeén; ki̱tso̱: “'A̱n‑ná xi Cristo, [nga 'a̱án kisìkasén‑na Nainá]”; koa̱ kjìn xi̱ta̱ skóna̱cha̱n‑la̱. 


text:
S'e̱ kjo̱jchán ñánda chrañàt'aà ko̱ ti̱koa̱ ki̱ná'ya‑la̱ kjoa̱ ts'e̱ kjo̱jchán ñánda kjiìn i̱'nde, ta̱nga jñò, kì tsakjoòn‑jèn. Xó k'oa̱á ko̱ma‑ne. Ta̱nga kj'eè tsà i̱sò'nde tífehet'aà. 


text:
Na̱xa̱ndá ska̱àn‑kjoò xi kj'ei̱í na̱xa̱ndá. Koa̱ xi̱ta̱xá koi̱ìts'ia̱ nga ska̱àn‑kjoòko̱ xi̱ta̱xá xi kj'ei̱í na̱xa̱ndá. S'e̱ kjinchrá, s'e̱ ch'in, ko̱ k'oa̱ ch'ón nga xki̱ xi ján i̱'nde. 


text:
<pb/>’Jñà xi̱ta̱ ski̱nìt'aà‑nò ts'e̱ xi̱ta̱xá nga tsjá‑nò kjo̱'in; si̱ìk'en‑nò. Ngats'iì xi̱ta̱ i̱sò'nde ko̱jtikeè‑nò koií kjoa̱‑la̱ nga 'a̱n onguít'aà‑ná. 


text:
Jè na̱chrjein koi, kjìn ko̱ma xi mì kiì ti̱ ko̱kjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'a̱n. Ti̱jñà ko̱ótjinè‑ne xíkjín xi̱ta̱ ko̱ tsjénguikeè xíkjín. 


text:
Kjìn xi̱ta̱ s'e̱ xi xi̱ta̱ ndiso xi ki̱tso̱ nga Nainá chja̱ ngajo‑la̱. Ti̱koa̱á kjìn xi̱ta̱ skóna̱cha̱n‑la̱. 


text:
Ta̱nga jè xi kixi̱ kíjnako̱ kjoa̱ xi mokjeiín‑la̱ skanda k'e̱ nga kjoe̱het'aà‑ne kjoa̱, jè xi ki̱tjokàjiìn kjo̱'in. 


text:
Koa̱ jè 'én ndaà‑la̱ Nainá koni s'ín otíxoma Nainá, ko̱bísòn yije‑né nga tíjtsa i̱sò'nde mé‑ne nga kji̱'nchré‑ne ngats'iì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá; i̱kjoàn k'e̱é kjoe̱het'aà i̱sò'nde. 


text:
<pb/>’K'e̱ nga jcha̱a nga 'ñó ch'o tíma ya̱ I̱'nde Tsjeè‑la̱ Nainá, koií kjoa̱ tíbitasòn koni s'ín kiskiì Daniel, xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. (Kàtasijiìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi bíxke̱ xo̱jo̱n jé.) 


text:
Ti̱jét'aà‑là Nainá mé‑ne nga mì k'e̱é ki̱yó‑nò k'e̱ nga na̱chrjein‑la̱ cho̱ 'nchán ko̱ k'e̱ nga na̱chrjein nìkjáya. 


text:
Jñà na̱chrjein koi, tseé kjo̱'in s'e̱; kj'eè kiì k'oa̱ ma skanda tje̱n‑ne nga kisindaà i̱sò'nde. Koa̱ mì ti̱ kiì o̱ko̱ma‑ne nga ko̱ma i̱skan. 


text:
Tsà mì k'oa̱á ki̱tso̱ Nainá nga ìsa̱ chiba na̱chrjein s'e̱ kjo̱'in ni̱jngoò xi̱ta̱ ki̱tjokàjiìn kjo̱'in. Ta̱nga koií kjoa̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi xó jaàjiìn‑ne Nainá, ìsa̱ chiba na̱chrjein s'e̱ kjo̱'in. 


text:
<pb/>’K'e̱ nga tsà yá xi̱ta̱ xi ki̱tso̱‑nò: “¡Chítsejèn‑là i̱í tíjna Cristo [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá]!”, o tsà ki̱tso̱‑nò: “¡Ján tíjna ján!”, kì kiì mokjeiín‑nò. 


text:
Kjoi̱í xi̱ta̱ ndiso xi Cristo ki̱tso̱‑la̱ yijo‑la̱, ti̱koa̱á kjoi̱í xi̱ta̱ xi koa̱ ti ki̱tso̱ nga jñà xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá. K'oa̱á ti̱s'ín ko̱kò seña ko̱ kjo̱xkón xi ndaà tjín nga skóna̱cha̱n. Skanda jñà xi̱ta̱ xi jye jaàjiìn Nainá mejèn skóna̱cha̱n‑la̱ tsà ko̱kjeiín‑la̱. 


text:
Tsà yá xi̱ta̱ xi ki̱tso̱‑nò: “¡Chítsejèn‑là ya̱á tíjna Cristo ya̱ i̱'nde i̱t'aà xìn ñánda nangui kixì choòn!”, kì kiì onguió; ko̱ tsà ki̱tso̱‑nò: “¡Ya̱á tíjnaya i̱nga ni'ya!”, ti̱koa̱á kì kiì mokjeiín‑nò. 


text:
Koni ma ni'ín ch'o̱n k'e̱ nga ote ñánda bitjokàtji‑ne ts'oí skanda ñánda okaàtjì‑ne, k'oa̱á s'ín ko̱ma k'e̱ nga kjoia̱a ìjngoò k'a xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱. 


text:
Ya̱ ñánda kijna mik'en, ya̱á kítsa̱jnajtín jñà líké. Mé xi ko̱ma k'e̱ nga kjoi̱í ìjngoò k'a Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ (Marcos 13:24‑37; Lucas 21:25‑33; 17:26‑30, 34‑36) 


text:
<pb/>’Ti̱jè‑ne na̱chrjein, k'e̱ nga kjoe̱het'aà kjo̱'in koi, jè ts'oí, mì ti̱ kiì si̱ìhiseèn‑ne, ko̱jñò‑né, mì ti̱ kiì ko̱tsjè‑ne ndobá‑la̱. Ti̱koa̱á jè sá, mì ti̱ kiì si̱ìhiseèn‑ne. Ni'ño xi tjín ngajmiì, ki̱xo̱ngui‑né. Jñà nga'ñó xi tjín ngajmiì ki̱ti̱ya yijeé‑la̱. 


text:
I̱kjoàn skoe̱ xi̱ta̱ ján ngajmiì seña‑na̱ xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ 'mì‑na̱. Ngats'iì na̱xa̱ndá xi tjín i̱ i̱sò'nde, jñà xi̱ta̱ ski̱ndàya‑né nga 'ñó tsakjón. Koa̱ skoe̱‑na xi̱ta̱ xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ nga kji̱nchrobàjñaà i̱jiìn ifi xi tjín ngajmiì; tse nga'ñó ko̱ kjoa̱jeya kjoi̱ikoa̱a. 


text:
Siìkasén àkja̱le̱‑na̱ nga 'ñó si̱ìkjindáya chrjo nga koi̱ìxkóya xi̱ta̱‑na̱ xi 'a̱n xó jaàjiìn‑na nga ñijòn chrja̱ngui̱‑la̱ i̱sò'nde, nga jngoò ìjngoò ngobà‑la̱ i̱sò'nde. 


text:
<pb/>’Chíta'yàko̱ò jè yá‑la̱ toò iko̱ mé xi okóya‑ná; k'e̱ nga ma kíndíya chrja‑la̱, i̱kjoàn bíjts'én xka̱‑la̱, tíjiìn‑nò nga jye nchrobá machrañà cho̱n ndobá. 


text:
K'oa̱á ti̱s'ín tjín, k'e̱ nga jcha̱a nga k'oa̱s'ín tíma kjoa̱ koi, kàtasijiìn‑nò nga 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ jyeé ni̱to̱n kjoia̱a, k'oa̱á ngaya‑la̱ koni tsà jye tìjna̱ chrañà xotjoa̱‑la̱ ni'ya. 


text:
O̱kixi̱í xi xan‑nò, k'oa̱á s'ín ki̱tasòn yije kjoa̱ koi, k'e̱ nga ti̱kj'eè biyaà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱. 


text:
<pb/>’Ta̱nga k'e̱ nga o̱ko̱ma, mì yá xi tíjiìn‑la̱ mé na̱chrjein‑ne ko̱ mé hora‑ne; ni̱ jñà àkja̱le̱ xi tjín ngajmiì, ko̱ ni̱ jè Ki'ndí‑la̱ Nainá tíjiìn‑la̱; ta̱jngoò Nainá xi Na̱'èn‑ná tíjiìn‑la̱. 


text:
<pb/>’Koni s'ín komà na̱chrjein‑la̱ Noé, k'oa̱á ti̱s'ín ko̱ma k'e̱ nga kjoia̱a ìjngoò k'a 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱. 


text:
Jñà na̱chrjein koi, k'e̱ nga ti̱kj'eè 'ba jtsí xkón, jñà xi̱ta̱ xi tjín k'e̱‑ne, nchikjèn, nchi'biì, nchibixan íchjá ko̱ íchjín skanda k'e̱ nga jè na̱chrjein nga jahas'en ni'ya chitso jè Noé. 


text:
Xi̱ta̱ xi tjín koi na̱chrjein, mìkiì tíjiìn‑la̱ mé xi ko̱ma skanda k'e̱ nga j'iì jtsí xkón xi kiìchrjoako̱ nandá ngats'iì xi̱ta̱. K'oa̱á ti̱s'ín ko̱ma k'e̱ nga kjoia̱a ìjngoò k'a 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱. 


text:
Jè na̱chrjein k'e̱ nga 'a̱n xi kjoia̱a, jò xi̱ta̱ xi nchisíxá ján i̱jiìn ijñá, jngoò tjámiìtje̱n, xi ìjngoò si̱jna‑né. 


text:
<pb/>’Titsa̱jnakoòn nga mìkiì 'yaà mé na̱chrjein‑ne ko̱ mé hora‑ne nga kjoia̱a 'a̱n xi Nainá 'mì‑na. 


text:
Kàtasijiìn‑nò, tsà jngoò nei‑la̱ ni'ya si̱jiìn‑la̱ mé hora‑ne k'e̱ nga jñò kjoi̱í xi̱ta̱ chijé nga si̱ìchijé‑la̱, si̱ìkinda̱á ni'ya‑la̱; mìkiì tsjá'nde nga ko̱chijé‑la̱. 


text:
Jñò, ti̱koa̱á titsa̱jnandaà; nga̱ 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, k'e̱é kjoia̱a ìjngoò k'a k'e̱ nga jñò mìkiì titsa̱chiñà. Chi̱'nda xi ndaà s'ín ko̱ xi ch'o s'ín (Lucas 12:41‑48) 


text:
<pb/>’¿Yá‑ne xi chi̱'nda kixi̱ xi tjín‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱? Jè nei‑la̱ si̱ìkíjna'nda jñà chi̱'nda‑la̱ xi i'nga xi ya̱ síxá ni'ya‑la̱ mé‑ne nga k'e̱ ki̱jchò chi̱ba̱‑la̱, si̱ìkjèn chi̱'nda xíkjín. 


text:
Ta̱nga tsà jè chi̱'nda ts'e̱n ki̱tso̱ nga ko̱òko̱ ini̱ma̱‑la̱: “Nei‑na̱, kjìn na̱chrjein ko̱chrjein‑la̱ nga kjoi̱í‑ne.” 


text:
'Ñó tse kjo̱'in tsjá‑la̱. Tà ngásòn o̱kji kjo̱'in tsjá‑la̱ koni jñà xi̱ta̱ xi jò i̱sén tjín‑la̱. I̱kjoàn ski̱ndàya ko̱ si̱ìjts'iìn ni̱'ño̱.<pb/>


text:
’Jè na̱chrjein k'e̱ nga ko̱tìxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne, k'oa̱á s'ín ko̱ma koni komàt'in jñà i̱xti íchjín xi te ma‑ne. Kiskoé ni'ín lámpara‑la̱ xi ts'e̱ asìti̱. Kiìkoña‑la̱ jè xi̱ta̱ xi bixan. 


text:
K'e̱ nga ijchò osen ni̱tje̱n, 'ñó kiìchja̱ jñà xi̱ta̱, kitsò: “Jye nchrobá jè xi̱ta̱ xi bixan. Tìtjo̱o ni'ya, tanguíchjaà indiaà.” 


text:
Jñà xi 'òn ma‑ne xi tsjìn‑la̱ kjo̱hítsjeèn kitsò‑la̱ jñà xi tjín‑la̱: “Tjiì i̱tsé‑náje̱n asìti̱‑nò. Jè ni'ín‑na̱je̱n jye tíbits'o.” 


text:
Ta̱nga jñà i̱xti íchjín xi tjín‑la̱ kjo̱hítsjeèn, kitsò‑la̱: “Mìkiì ko̱ma, mìkiì ki̱chóya‑la̱ tsa̱je̱n. Tanguí kindá ñánda satíjna.” 


text:
Ta̱nga jñà i̱xti íchjín xi tsjìn‑la̱ kjo̱hítsjeèn k'e̱ nga kiì katse asìti̱‑la̱, k'e̱é j'iì xi̱ta̱ xi bixan. Koa̱ jñà i̱xti íchjín xi 'òn ma‑ne xi títsa̱ndaà nga títì lámpara‑la̱, jahas'en ko̱ jè xi̱ta̱ xi bixan ya̱ ni'ya ñánda tjín s'eí. I̱kjoàn kisìchjoà xotjoa̱‑la̱ ni'ya. 


text:
Ko̱ma i̱skan j'iì‑ne jñà i̱xti íchjín xi nguì 'òn ma. Kitsò: “Na̱'èn, Na̱'èn, chíx'a̱‑náje̱n ni'ya.” 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑ìsa: ―Jñò, titsa̱jnandaà, nga mìkiì 'yaà mé na̱chrjein‑ne koa̱ mé hora‑ne nga kjoia̱a 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱. Kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ to̱n xi kitjoé‑la̱ jñà chi̱'nda 


text:
<pb/>’Jè na̱chrjein k'e̱ nga ko̱tìxoma jè xi ngajmiì nchrobá‑ne, k'oa̱á ti ngaya‑la̱ koni tsà jngoò xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ chi̱'nda. Kjiìn i̱'nde tífì. Kiìchja̱‑la̱ chi̱'nda‑la̱; kisìnga̱tsja to̱n‑la̱ nga jngoò ìjngoò nga kàtasíkinda̱. 


text:
<pb/>’Jngoò chi̱'nda xi kitsjaà‑la̱ 'òn jmiì to̱n oro; xi ìjngoò jò jmiì kitsjaà‑la̱; xi ma‑ne jàn jngoò jmiì kitsjaà‑la̱. K'oa̱á s'ín kitsjaà‑la̱ koni s'ín ko̱ma‑la̱ nga si̱ìxáko̱ nga jngoò ìjngoò. I̱kjoàn kiì jè nei‑la̱ xá ñánda i̱'nde kjiìn. 


text:
Ta̱nga jè chi̱'nda xi kitjoé‑la̱ jngoò jmiì, tà tsibíjna'ma‑né to̱n xi kitsjaà‑la̱ nei‑la̱. Ya̱á tsibíjnajiìn i̱t'aà nangui. 


text:
<pb/>’K'e̱ nga jye kjòtseé kiì nei‑la̱ chi̱'nda koi, j'iì ìjngoò k'a‑ne; kis'iìn‑la̱ kinda̱ jè to̱n xi kitsjaà‑la̱. 


text:
Ijchò jè xi kjònga̱tsja xi 'òn jmiì, koa̱ nguì 'òn jmiì ijchòko̱sòn. Kitsò‑la̱ nei‑la̱: “Na̱'èn, 'òn jmiì to̱n xi ji̱ kinìnga̱tsja‑ná, koa̱ nguì 'òn jmiì kisìkijnesoàn.” 


text:
Jè nei‑la̱ kitsò‑la̱: “Ndaà tjín; ngaji̱, xi̱ta̱ ndaà‑né. Ndaà kinìtasòn‑ná na̱s'ín tà chiba to̱n kitsjaà‑lè. 'A̱n, ìsa̱á tse tsja ìsa̱‑lè. Ti̱tjás'e̱n‑jiìn nga ti̱tsjako̱‑ná.” 


text:
I̱kjoàn ijchò jè chi̱'nda xi jò jmiì kjònga̱tsja, kitsò: “Na̱'èn, jò jmiì to̱n kinìnga̱tsja‑ná koa̱ nguì jò jmiì kisìkijnesoàn.” 


text:
Jè nei‑la̱ kitsò‑la̱: “Ndaà tjín; ngaji̱, xi̱ta̱ ndaà‑né. Ndaà kinìtasòn‑ná na̱s'ín tà chiba to̱n kitsjaà‑lè. 'A̱n ìsa̱á tse tsja ìsa̱‑lè. Ti̱tjás'e̱n‑jiìn nga ti̱tsjako̱‑ná.” 


text:
Koa̱ k'e̱ nga ijchò jè chi̱'nda xi jngoò jmiì kjònga̱tsja kitsò‑la̱ nei‑la̱: “Na̱'èn, bexkoón‑lè nga xi̱ta̱ jti takòn‑né nga bìxkoí tsojmì xi mì ji̱ bìtji̱i, ko̱ bìxkoí jñà xi mì ji̱ chíjndi̱i. 


text:
Koií kjoa̱‑la̱ nga kitsakjòn‑na nga tsibìjna'ma to̱n‑lè ya̱ i̱jiìn nangui. I̱ tíjna‑ne to̱n‑lè xi jngoò jmiì kinìnga̱tsja‑ná.” 


text:
Jè nei‑la̱ kitsò‑la̱: “¡Ngaji̱, chi̱'nda ch'o‑né koa̱ xi̱ta̱ ts'eè‑né! Tsà jye tíjiìn‑lè nga 'a̱n bìxkoá ñánda mì 'a̱n bìtje̱e ko̱ bìxkoá ñánda mì 'a̱n kíjndia̱a. 


text:
Tsà ya̱ tsibìjni to̱n‑na̱ ya̱ banco mé‑ne k'e̱ nga kjoi̱‑na̱, tjoé‑na̱ to̱n‑na̱ ko̱ ki'ndí‑la̱ to̱n xi ts'a̱n.” 


text:
I̱kjoàn kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna: “Chja̱à'an‑là jè to̱n xi jngoò jmiì; jè tjiì‑la̱ chi̱'nda xi te jmiì ma ts'e̱. 


text:
Nga̱ jè xi tjín‑la̱, k'oi̱í ìsa̱‑la̱ skanda tsatoó s'e̱‑la̱, ta̱nga jè xi tsjìn‑la̱, skanda tjá'aán‑la̱ mé xi chiba tjín‑la̱. 


text:
Jè chi̱'nda xi nì mé chjí‑la̱, ti̱katje̱en ján ndi̱tsiaán ya̱ ñánda jñò choòn, ya̱á ski̱ndàya ko̱ ya̱á si̱ìjts'iìn ni̱'ño̱.” K'e̱ nga jè Nainá koi̱ìndaàjiìn‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱ i̱sò'nde 


text:
<pb/>’K'e̱ nga kjoia̱a ìjngoò k'a 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ koni jngoò xi̱ta̱xá ítjòn nga kjoi̱ikoa̱a kjoa̱jeya‑na̱, ko̱ àkja̱le̱ tsjeè‑na̱ xi títsa̱jnandiì‑na̱, k'e̱é kóti̱jnasoàn íxi̱le̱ ts'e̱ kjo̱tíxoma‑na̱ xi 'ñó jeya tíjna. 


text:
Ngats'iì xi̱ta̱ xi tjín i̱sò'nde, ya̱á ko̱xkóya nguixkoaàn; i̱kjoàn siìjòya koni s'ín paxtò xi ko'ndà tíndsó nga ochrjekàjiìn orrè ko̱ tíndsó ska. 


text:
'A̱n xi xi̱ta̱xá ítjòn 'mì‑na̱ xán‑la̱ jñà xi títsa̱jnat'aà kixi̱‑na̱: “Nchrobá jñò xi Nainá kisìchikon‑t'in‑nò; chjoé kjo̱ndaà xi tíjnandaà‑la̱ Nainá skanda k'e̱ nga kisindaà i̱sò'nde, nga ya̱ ki̱tsa̱jnaà ya̱ ñánda nga jè tíhotíxoma. 


text:
K'e̱ nga kjòhojò‑na, kits'iì‑ná jñò xi tsoókje̱en; k'e̱ nga kjòxíndá‑na, kits'iì‑ná nandá nga kits'ia̱a; k'e̱ nga tsjìn‑na i̱'nde ñánda sìkjáya, kits'iì'nde‑ná ni'ya‑nò. 


text:
K'e̱ nga tsjìn‑na nikje xi ónakjá, jñò kits'iì‑ná; k'e̱ nga kjòxk'én, tsanguì nìkinda̱‑ná; k'e̱ nga nda̱yá tsohóti̱jna'ya, tsanguì chìtsejèn‑ná.” 


text:
Koa̱ jñà xi xi̱ta̱ kixi̱ sko̱nanguií‑na, ki̱tso̱‑na: “Na̱'èn, ¿kjé‑né nga ki'ya‑lèje̱n nga kjòhojò‑lè, ko̱ kìts'iì‑lèje̱n xi chichi?, o ¿kjé‑né nga ki'ya‑lèje̱n nga kjòxíndá‑lè, ko̱ kìts'iì‑lèje̱n nandá nga ki'yoì? 


text:
¿Kjé‑né nga ki'ya‑lèje̱n nga tsjìn‑lè i̱'nde ñánda nìkjáyi, ko̱ kits'iì'nde‑lèje̱n ni'ya‑na̱je̱n, na̱s'ín mìkiì yaxkon‑lèje̱n? ¿Kjé‑né nga ki'ya‑lèje̱n nga tsjìn‑lè nikje xi chíkjeí, ko̱ kìts'iì‑lèje̱n? 


text:
¿Kjé‑né nga ki'ya‑lèje̱n nga kjòxk'ín, ko̱ tsanguì nìkinda̱‑lèje̱n?, o ¿kjé‑né nga ki'ya‑lèje̱n nga tina'yi nda̱yá, ko̱ tsanguì chìtsejèn‑lèje̱n?” 


text:
'A̱n xi xi̱ta̱xá ítjòn 'mì‑na xán‑la̱: “O̱kixi̱í xi xan‑nò, k'e̱ nga k'oa̱s'ín kinìko̱ jngoò xi̱ta̱ xinguia̱a na̱s'ín ta̱kó 'ñó xi̱ta̱ i̱ma̱ kji, 'a̱án xi k'oa̱s'ín kinìko̱‑ná.” 


text:
<pb/>’'A̱n xi xi̱ta̱xá ítjòn 'mì‑na xán‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna ngaskón‑na̱: “Ti̱nchat'aàxìn‑ná jñò xi kjo̱'in tjínè‑nò. Tanguió ya̱ i̱'nde ñánda títì ni'ín xi mìkiì bits'o ni̱ta̱ kjé‑ne, jè i̱'nde xi tjíndaà i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ nei̱í ko̱ àkja̱le̱‑la̱. 


text:
K'e̱ nga kjòhojò‑na, jñò, mìkiì kìts'iì‑ná xi tsoókje̱en; k'e̱ nga kjòxíndá‑na, mìkiì kìts'iì‑ná nandá nga kits'ia̱a; 


text:
k'e̱ nga tsjìn‑na i̱'nde ñánda sìkjáya, mìkiì kits'iì'nde‑ná ni'ya‑nò. K'e̱ nga tsjìn‑na nikje xi ónakjá, jñò mìkiì kìts'iì‑ná; k'e̱ nga kjòxk'én mìkiì tsà kinìkinda̱‑ná; k'e̱ nga nda̱yá tsohóti̱jna'ya, mìkiì tsanguì chìtsejèn‑ná.” 


text:
Ti̱koa̱á jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna ngaskón‑na̱ sko̱nangui‑na, ki̱tso̱‑na: “Na̱'èn, ¿kjé‑né nga ki'ya‑lèje̱n nga kjòhojò‑lè, nga kjòxíndá‑lè nga tsjìn‑lè i̱'nde ñánda nìkjáyi, nga tsjìn‑lè nikje xi chíkjeí, nga kjòxk'ín, o k'e̱ nga tina'yi nda̱yá ko̱ mìkiì kinìchját'aà‑lèje̱n?” 


text:
'A̱n xi xi̱ta̱xá ítjòn 'mì‑na, xán‑la̱: “O̱kixi̱í xi xan‑nò, k'e̱ nga mìkiì k'oa̱s'ín kinìko̱ò jngoò xi̱ta̱ na̱s'ín ta̱kó 'ñó i̱ma̱ kji, 'a̱án xi mìkiì k'oa̱s'ín kinìko̱‑ná.” 


text:
Jñà xi̱ta̱ ts'e̱n koi s'e̱é‑la̱ kjo̱'in ni̱ta̱ kjé‑ne, koa̱ jñà xi xi̱ta̱ kixi̱ s'e̱é‑la kjoa̱binachon ni̱ta̱ kjé‑ne.<pb/>


text:
<pb/>―Jñò, jye tíjiìn‑nò nga tà jò na̱chrjein chija ts'e̱ s'eí Paxko̱; 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ya̱á ko̱nga̱tsja i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nga ko̱òt'aà‑na krò. 


text:
<pb/>Na̱chrjein koi jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ xi̱ta̱ jchínga‑la̱ jñà xi̱ta̱ judío, ya̱á chixoña ya̱ ndi̱tsin ni'ya‑la̱ Caifás xi no̱'miì ítjòn. 


text:
Kitsò‑la̱ xíkjín: ―Mì na̱chrjein‑la̱ s'eí si̱k'eén nga mì ko̱ts'e̱n jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá. Jngoò chjo̱ón xi kisìkaàjno xkiì jne̱ sko̱ Jesús (Marcos 14:3‑9; Juan 12:1‑8) 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱ nga tíjna ján na̱xa̱ndá Betania, ya̱ ni'ya‑la̱ jngoò xi̱ta̱ xi tsindojno chrjoa̱ yijo‑la̱ nga sa̱ ítjòn xi 'mì Simón, 


text:
ijchò jngoò chjo̱ón xi 'ya jngoò lamìta̱ nda̱jo̱ xi 'mì alabastro xi tjíya‑la̱ xkiì jne̱, xi 'ñó chjí‑la̱. K'e̱ nga tíjnat'aà ími̱xa̱ Jesús, chjo̱ón jè, tsibíxteèn‑sòn sko̱ jè xkiì jne̱. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús k'e̱ nga kijtseè, kòjti‑la̱, kitsò: ―¿Mé‑ne nga kasíkits'ón‑ne jè xkiì jne̱? 


text:
<pb/>Kiì'nchré Jesús. K'e̱é kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne nìjti‑là chjo̱ón jè? Koni s'ín kasìko̱‑na ndaà kàs'ín. 


text:
Koni s'ín kasìko̱‑na chjo̱ón jè, nga kàbíxteèn‑jno xkiì jne̱ yijo‑na̱, koií o̱kàs'ín‑ne nga síkíjnandaà‑na nga si̱ìjñaà. 


text:
O̱kixi̱í xi xan‑nò, ni̱ta̱ ñánda‑ne nga tíjtsa i̱sò'nde nga ko̱bísòn 'én ndaà‑la̱ Nainá, ti̱koa̱á ko̱bísòn‑nè koni s'ín kasìko̱‑na mé‑ne nga si̱ìkítsjeèn‑ne xi̱ta̱ i̱t'aà ts'e̱ chjo̱ón jè. Kó kis'iìn Judas nga tsatíjna Jesús (Marcos 14:10‑11; Lucas 22:3‑6) 


text:
<pb/>Jè xi 'mì Judas Iscariote xi ya̱ itjojiìn ts'e̱ xi̱ta̱ xi tejò ma‑ne xi̱ta̱‑la̱ Jesús, kiìkon jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, 


text:
kitsò‑la̱: ―¿Kó tjín to̱n k'oi̱‑ná nga sìnga̱tsja‑nò Jesús? Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, katé ixo̱ to̱n chroba tsibíndaàjiìn‑ne. 


text:
Judas, k'e̱é tsibíts'ia̱ nga tsohótsji'nde‑la̱ kós'ín si̱ìnga̱tsja Jesús. Kiís'ín tsibíjna o̱kixi̱ Jesús k'e̱ nga tsakjèn‑ko̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne (Marcos 14:12‑25; Lucas 22:7‑23; Juan 13:21‑30; <a href='B:530 11:23'>1 Corintios 11:23</a>‑26) 


text:
<pb/>Jè na̱chrjein xi mats'ia̱ ítjòn ts'e̱ s'eí k'e̱ nga kjèn i̱nchra̱jín xi tsjìn‑la̱ na̱'yo̱ san jñà xi̱ta̱ judío, jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús ijchòkon, kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Ñánda mejèn‑lè nga onguí kíndaà‑je̱n tsojmì xi chji̱ne̱é ts'e̱ s'eí Paxko̱? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Tanguíchòn ni'ya‑la̱ jngoò xi̱ta̱ ya̱ i̱jiìn na̱xa̱ndá. Ko̱t'ìn‑là: “Jè maestro k'oa̱á tsò: Jyeé tíma chrañà na̱chrjein‑na̱ nga ki̱yá. Ya̱á ni'ya‑lè kjián kachrje s'eí Paxko̱ ko̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑na.” 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, k'oa̱á s'ín kis'iìn koni s'ín kitsò‑la̱ Jesús. Ya̱á tsibíndaà tsojmì xi ko̱kje̱n kjoa̱ ts'e̱ s'eí Paxko̱. 


text:
K'e̱ nga nchikjèn, Jesús kitsò‑la̱: ―O̱kixi̱í xi xan‑nò, jñò, i̱ tíjnajiìn jngoò‑nò xi si̱ìnga̱tsja‑na̱ i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ kondra̱‑na̱. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús 'ñó kjòba‑la̱ k'e̱ nga o̱kitsò. K'e̱é jngó jngó kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―Na̱'èn, ¿a 'a̱n‑ná? 


text:
'A̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, k'oa̱á s'ín ko̱mat'ian koni s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá. ¡Ta̱nga i̱ma̱ xó‑ne jè xi̱ta̱ xi si̱ìnga̱tsja‑na! Ìsa̱á‑là ndaà komà tsà mìkiì kits'iìn xi̱ta̱ jè. 


text:
<pb/>K'e̱é kiìchja̱ Judas, jè xi si̱ìnga̱tsja Jesús, kitsò: ―Maestro, ¿a 'a̱n‑ná? Jesús kitsò‑la̱: ―Jon, ngaji̱‑né. 


text:
<pb/>K'e̱ nga nchikjèn, Jesús kiskoé i̱nchra̱jín, kiìchja̱t'aà‑la̱ Nainá nga kisìchikon‑t'in, kisìxkoa̱ya i̱kjoàn kitsjaà‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, kitsò‑la̱: ―Chjoé, ti̱chioò, yijo‑na̱ né. 


text:
<pb/>I̱kjoàn kiskoé jngoò chi̱tsín, kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá, k'e̱é kitsjaà‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. Kitsò‑la̱: ―Ngats'ioò, t'io̱o jè xi tjíya chi̱tsín. 


text:
Jè‑né xi jní‑na̱ xi síkixi̱ya kjoa̱ xi̱tse̱ xi bìndaàjiìn‑ko̱‑nò. Jè jní‑na̱ xíxteèn xi kjo̱ndaà ts'e̱ kjìn xi̱ta̱ mé‑ne nga jcha̱t'aà‑la̱ jé‑la̱. 


text:
K'oa̱á xán‑nò, mì ti̱ kiì ski̱‑na vino skanda jè na̱chrjein k'e̱ nga ski̱ko̱ ìjngoò k'a‑nò vino xi̱tse̱ jè na̱chrjein k'e̱ nga ko̱tìxoma Na̱'èn‑na. 'Én xi kiìchja̱ Jesús nga jè Pedro kjó'mat'in (Marcos 14:26‑31; Lucas 22:31‑34; Juan 13:36‑38) 


text:
Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Ngats'ioò jñò, ni̱tje̱n jè, ki̱jneí takòn‑ná, nga k'oa̱á s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò: “Ki̱yá jè paxtò koa̱ jñà orrè tsjohoya‑né.” 


text:
<pb/>Kitsò Pedro: ―Na̱s'ín ngats'iì xi̱ta̱‑lè xi i'nga tsjín takòn‑lè, 'a̱n, ni̱mé na̱chrjein‑ne nga tsjiìn takòn‑lè. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò‑la̱ Jesús: ―O̱kixi̱í xi xan‑lè, ni̱tje̱n jè, k'e̱ nga ti̱kj'eè kjindáya kóxtí, ngaji̱, jàn k'a tsjá'mat'in‑ná. 


text:
<pb/>Pedro kitsò: ―Na̱s'ín skanda ya̱ ki̱yáko̱‑lè mìkiì kójna̱'mat'in‑lè. Ngásòn kitsò ngats'iì xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús. Kií kitsò Jesús nga tsibítsi'ba ya̱ i̱'nde ñánda 'mì Getsemaní (Marcos 14:32‑42; Lucas 22:39‑46) 


text:
<pb/>K'e̱é kiì Jesús ya̱ ñánda 'mì Getsemaní ko̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. Kitsò‑la̱: ―Ti̱tsa̱jna i̱jndé. 'A̱n, ya̱ kò‑là kjián nga kichjàt'aà‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>Jesús kiìko̱ Pedro ko̱ ingajò i̱xti‑la̱ Zebedeo. I̱kjoàn tsibíts'ia̱ nga kjòba‑la̱ koa̱ kisìkájno ini̱ma̱‑la̱. 


text:
K'e̱é kitsò Jesús: ―Tsí baá ma‑la̱ ini̱ma̱‑na̱ koni tsí mejèn ki̱yá. Ti̱tsa̱jna i̱jndé koa̱ titsa̱jnakon‑ko̱‑ná. 


text:
<pb/>Jesús kiìkjá chiba‑ìsa. I̱kjoàn tsohojna tsakjàn skanda i̱t'aà nangui koa̱ kisìjét'aà‑la̱ Nainá, kitsò: ―Ji̱ xi Na̱'èn‑na̱ xan‑lè, tsà ko̱ma, kàtatjaàxìn‑ná kjo̱'in koi, ta̱nga mìtsà jè 'én ts'a̱n ki̱tasòn, jè kàtitasòn 'én tsi̱ji. 


text:
<pb/>I̱kjoàn j'iì ìjngoò k'a‑ne ya̱ ñánda títsa̱jna xi̱ta̱‑la̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, ta̱nga jñà xi̱ta̱‑la̱, kjiyijòfè‑né. Jesús kitsò‑la̱ Pedro: ―¿A mì kachíkjoa̱‑nò tsà tà jngoò hora kòbìtsa̱jnakon ko̱‑ná? 


text:
Titsa̱jnakoòn koa̱ tìtsi'ba‑là Nainá mé‑ne nga mì si̱ìkijne‑nò kjoa̱ ts'e̱ jé. Xi o̱kixi̱, jé ini̱ma̱‑nò tíjnandaà‑né ta̱nga jè yijo‑nò xi tsjìn‑la̱ nga'ñó. 


text:
<pb/>Xi ma‑ne jò k'a kiì ìjngoò k'a Jesús nga kiì kítsi'ba. Kitsò: ―Ji̱ xi Na̱'èn‑na̱ xan‑lè, tsà mìkiì ko̱ma tjáxìn‑na kjo̱'in koi, ko̱s'ín kàtitasòn koni s'ín mejèn‑lè. 


text:
<pb/>K'e̱ nga j'iì ìjngoò k'a‑ne, jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, tákó kjiyijòfè‑né nga 'ñó nijñá‑la̱. 


text:
Komà jàn k'a nga kiì kítsi'ba. Ya̱á kisìkítsa̱jna xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. Tákó k'oa̱á ti̱ kitsò nga tsibítsi'ba. 


text:
J'iì ìjngoò k'a‑ne ya̱ ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. Kitsò‑la̱: ―¿A tákó titsa̱nìkjáya‑nò ko̱ titsa̱fè‑nò? Jyeé ijchò hora‑la̱, 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ya̱á ko̱nga̱tsja jñà xi̱ta̱ jé. 


text:
Ti̱sítje̱en, chítsejèn‑là, tíkjiaán, jyeé nchrobá chrañà jè xi si̱ìnga̱tsja‑na. Kií komà k'e̱ nga kindobà'ñó Jesús (Marcos 14:43‑50; Lucas 22:47‑53; Juan 18:2‑11) 


text:
<pb/>Tákó ti̱k'e̱é tíchja̱‑ìsa Jesús nga ijchò Judas xi ya̱ itjojiìn ts'e̱ xi̱ta̱‑la̱ Jesús xi tejò ma‑ne. Kjìn xi̱ta̱ tji̱ko̱ xi 'ya ki̱cha̱ ndojò ko̱ yá. Jñà kisìkasén xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ jchínga xi ts'e̱ xi̱ta̱ judío. 


text:
Judas, jè xi tsatíjna Jesús, ítjòn tsibéno̱jmí‑la̱ kós'ín ko̱kò‑la̱ Jesús. Kitsò‑la̱: ―Jè xi skíne̱'a, jè‑né xi ti̱ndo̱ba̱'ñó. 


text:
<pb/>Jngoò xi̱ta̱ xi ti̱koa̱ ya̱ tsóhoko̱ Jesús, tsachrje ki̱cha̱ ndojò‑la̱. Tsajá‑la̱ jè xi̱ta̱ chi̱'nda‑la̱ no̱'miì ítjòn; tsatet'aà líká‑la̱. 


text:
Jesús kitsò: ―Ti̱kájnatjoì ki̱cha̱ ndojò‑lè ya̱ i̱'nde‑la̱; jñà xi ki̱cha̱ ska̱àn‑ne nga si̱ìk'en xíkjín, ngásòn ki̱cha̱ ki̱yá ngajo‑ne. 


text:
Ta̱nga tsà k'oa̱s'ín si̱jé, mìkiì ki̱tasòn koni s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga mochjeén‑né nga k'oa̱s'ín ko̱ma. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne: ―¿Mé‑ne ko̱s'ín kòf'iì ndobà'ñó‑ná nga ko̱ ki̱cha̱ ko̱ yá kich'à koni tsà jngoò xi̱ta̱ chijé? Na̱chrjein nchijòn tìjna̱ko̱‑nò ján i̱ngo̱ ítjòn nga okoòya‑nò ko̱ mìkiì kindobà'ñó‑ná. 


text:
K'oi̱í kjoa̱‑la̱ o̱ko̱ma‑ne nga ki̱tasòn 'én xi tjít'aà xo̱jo̱n‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. Ti̱k'e̱é‑né ngats'iì xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús tsanga ko̱ kitsjeiìn takòn. Kií komà k'e̱ nga tsibìjna Jesús nguixko̱n no̱'miì ítjòn (Marcos 14:53‑65; Lucas 22:54‑55, 63‑71; Juan 18:12‑14, 19‑24) 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kitsobà'ñó Jesús kiìko̱ ñánda tíjna Caifás xi no̱'miì ítjòn. Ya̱á títsa̱jna xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ xi̱ta̱ jchínga‑la̱ xi̱ta̱ judío. 


text:
Jè Pedro, tà kjiìn tà kjiìn tsajmeètji̱ngui‑la̱ skanda ijchò ndi̱tsin ni'ya‑la̱ no̱'miì ítjòn. Jahas'en ni'ya. Ya̱á tsibìjnat'aà‑la̱ ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ xi síkinda̱ ni'ya i̱ngo̱ nga mejèn‑la̱ skoe̱ kós'ín ko̱ma nga kjoe̱het'aà kjoa̱. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ jchínga, ngats'iì xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ xá ts'e̱ xi̱ta̱ judío, tsohótsji'nde‑la̱ nga tsját'in 'én xi kondra̱ ts'e̱ Jesús mé‑ne nga ko̱ma si̱ìnga̱tsja‑ne xi̱ta̱ Roma nga si̱ìk'en Jesús. 


text:
Ta̱nga ni̱mé 'én kisakò‑la̱ na̱s'ín ijchò xi̱ta̱ ndiso xi kondra̱ ts'e̱. Xi komà i̱skan ijchò jò xi̱ta̱ ndiso 


text:
xi kitsò: ―Xi̱ta̱ jè kitsò‑né: “'A̱n, ko̱ma‑na nga sìhixòña i̱ngo̱ ítjòn‑la̱ Nainá koa̱ jàn na̱chrjein kìndàyà ìjngoò k'a‑na.” 


text:
K'e̱é tsasìjna kixi̱ jè no̱'miì ítjòn. Kitsò‑la̱ Jesús: ―¿A nìmé 'én nokjoì, koni tsò 'én xi tsjá xi̱ta̱ koi xi kondra̱ tsi̱ji? 


text:
<pb/>Jesús mìkiì kiìchja̱. Jè no̱'miì ítjòn kitsò‑la̱: ―Tèno̱jmí kixi̱ nga nguixko̱n Nainá xi tíjnakon. Ko̱t'ìn‑náje̱n. ¿A ngaji̱‑né xi Cristo [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑lè Nainá] nga Ki'ndí‑la̱ mai? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Ngaji̱í xi k'oa̱ si nga 'a̱n‑ná. Ti̱koa̱, k'oa̱á xán‑nò, jñò jcha̱‑ná xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ nga kóti̱jnat'aà kixi̱‑la̱ ñánda tíjna Nainá xi 'ñó tse nga'ñó tjín‑la̱. Ti̱koa̱á jcha̱‑ná k'e̱ nga kji̱nchrobàjñaà i̱jiìn ifi xi ts'e̱ ngajmiì. 


text:
<pb/>Jè no̱'miì ítjòn tsatijndajno yijo‑la̱ nikje‑la̱ xi íkjá nga 'ñó kòjti‑la̱, kitsò: ―Xi̱ta̱ jè, jyeé kà'yaà nga chja̱jno‑la̱ Nainá koni tsò 'én xi chja̱. ¿Mé s'e̱én‑ìsa̱‑ná xi̱ta̱ xi kj'ei̱í xi tsjá 'én? Jñá, jyeé kàna'yà‑lá koni s'ín chja̱jno‑la̱ Nainá. 


text:
kitsò‑la̱: ―Ji̱ Cristo [xi xó kisìkasén‑lè Nainá], ko̱t'ìn‑náje̱n, ¿yá xi tí'beé‑lè? K'e̱ nga jè Pedro jàn k'a tsoho'mat'in Jesús (Marcos 14:66‑72; Lucas 22:56‑62; Juan 18:15‑18, 25‑27) 


text:
<pb/>Jè Pedro k'e̱ nga tíjna ndi̱tsin ni'ya, ijchòkon jngoò chjo̱ón chi̱'nda xi kitsò‑la̱: ―Ti̱koa̱á ngaji̱, ya̱á tjaàkoi̱i Jesús xi Galilea i̱'nde‑la̱. 


text:
<pb/>Ta̱nga jè Pedro tsoho'mat'in‑né nga nguixko̱n ngats'iì xi̱ta̱. Kitsò: ―Mìkiì be mé 'én xi tinokjoì. 


text:
<pb/>Jè Pedro jyeé tíbitjo xotjoa̱ ni'ya k'e̱ kijtseè ìjngoò chjo̱ón xi k'oa̱ ti kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna. Kitsò: ―Xi̱ta̱ jè, ti̱koa̱á ya̱ tsóhoko̱ Jesús xi Nazaret ts'e̱. 


text:
<pb/>Nga komà i̱skan jñà xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna ijchòkon ñánda tíjna Pedro. Kitsò‑la̱: ―O̱kixi̱‑né, ti̱koa̱á ngaji̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús‑né. 'Yaà‑lè; k'oa̱á ti̱s'ín nokjoì. 


text:
<pb/>K'e̱é ìsa̱ 'ñó kiìchja̱ Pedro kitsò: ―¡Beè Nainá, na̱s'ín ti̱k'eèn‑ná, mìkiì bexkoan xi̱ta̱ jè! Ti̱k'e̱‑ne kiskindàya jngoò kóxtí. 


text:
K'e̱é tsibítsjeèn‑la̱ Pedro koni kitsò‑la̱ Jesús: “K'e̱ ti̱kj'eè kjindáya kóxtí, ngaji̱, jàn k'a tsjá'mat'in‑ná.” K'e̱é itjo ni'ya Pedro, jàn ndi̱tsiaán; ndaà jchán kiskindàya.<pb/>


text:
K'e̱ nga kis'e i̱sén, ngats'iì xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, jñà xi̱ta̱ jchínga ts'e̱ xi̱ta̱ judío tsajoóya‑ne nga kondra̱ kjoi̱‑la̱ Jesús mé‑ne nga ko̱ma si̱ìnga̱tsja‑ne jñà xi̱ta̱ Roma nga si̱ìk'en. 


text:
Tsibít'aà'ñó, kiìko̱ nga kisìnga̱tsja Pilato xi xi̱ta̱xá gobernador tíjna ts'e̱ Roma. Kií komàt'in Judas k'e̱ nga k'en 


text:
<pb/>Judas, jè xi tsatíjna Jesús, k'e̱ nga jye kijtseè nga jye kitjoòt'in kjoa̱ nga ki̱yá, 'ñó kokájno‑la̱ kjoa̱ xi kis'iìn koa̱ kisìkátji‑ne to̱n chroba xi katé ma‑ne jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ jchínga. 


text:
Kitsò‑la̱: ―Tseé jé tsohótsji‑la̱ yijo‑na̱ nga kisìnga̱tsja‑nò jngoò xi̱ta̱ xi ni̱mé jé tjín‑la̱. Ta̱nga jñà xi̱ta̱ koi kitsò: ―Ngaje̱n, mìkiì 'ya‑je̱n. Kjoa̱ tsi̱ji‑né. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, kiskoé to̱n, kitsò: ―Mìkiì ko̱ma ya̱ si̱jngoaá to̱n xi tjíya kaxa̱‑la̱ to̱n kjo̱tjò‑la̱ Nainá. To̱n jè, chjí‑la̱ mik'en‑né. 


text:
<pb/>K'e̱é tsajoóya‑ne nga jè to̱n jè, nanguií ko̱tse jngoò 'nde‑ne, xi 'mì: I̱'nde Ñánda Mandaà Ti̱jí, mé‑ne nga s'e̱‑ne i̱'nde ñánda ko̱ma si̱ìjiìn xi̱ta̱ xi xìn na̱xa̱ndá‑la̱. 


text:
K'oa̱á s'ín tsitasòn koni s'ín kitsò Jeremías xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá nga kitsò: “Kiskoé to̱n chroba xi katé ma‑ne, koni tjín tsibíjna‑la̱ chjí‑la̱ jñà xi̱ta̱ Israel, 


text:
ko̱ k'oa̱á s'ín kisìkjeén to̱n jè nga tsatse i̱'nde‑la̱ xi̱ta̱ xi ti̱jí bíndaà koni s'ín kitsjaà‑na o̱kixi̱ Nainá.” 'Én xi kiìchja̱ Pilato k'e̱ nga kiskònangui‑la̱ Jesús (Marcos 15:2‑5; Lucas 23:3‑5; Juan 18:33‑38) 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱ nga síjna nguixko̱n jè xi̱ta̱xá gobernador kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿A ji̱‑né xi xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ jñà xi̱ta̱ judío? Jesús kitsò: ―Ngaji̱í xi k'oa̱ si nga 'a̱n‑ná. 


text:
<pb/>K'e̱ nga nchihóngui Jesús jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ jchínga‑la̱ xi̱ta̱ judío, Jesús ni̱mé 'én kiìchja̱. 


text:
K'e̱é kitsò Pilato, jè xi xi̱ta̱xá gobernador: ―¿A mì na'yà‑la̱ koni tsò‑lè? Kjìn 'én tsjá xi kondra̱ tsi̱ji. 


text:
<pb/>Ta̱nga Jesús ni̱jngoò 'én kiìchja̱. K'oi̱í kjoa̱‑la̱ nga jè xi̱ta̱xá gobernador tà k'oa̱á komà‑la̱. Kií komà k'e̱ nga kitjoònè kjoa̱ Jesús nga ki̱yá (Marcos 15:6‑20; Lucas 23:13‑25; Juan 18:38–19:16) 


text:
<pb/>Nga xki̱ nó k'e̱ nga bitjo s'eí Paxko̱, jè xi̱ta̱xá gobernador síkíjnandei̱í jngoò xi̱ta̱ xi títsa̱'ya nda̱yá, jè xi mejèn‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nga kíjnandei̱í. 


text:
K'e̱ nga chixoña xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, jè Pilato kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Yá‑né xi mejèn‑nò nga kíjnandei̱í? ¿A Barrabás‑né, o xi Jesús‑né xi Cristo 'mì‑là? 


text:
<pb/>Koií o̱kitsò‑ne Pilato nga jyeé tíjiìn‑la̱ nga tà kjoa̱xìtakòn‑né nga ya̱ ijchò sínga̱tsja Jesús. 


text:
<pb/>Jè Pilato k'e̱ nga tíjna ni'ya osen, jè chjo̱ón‑la̱ kisìkasén xá‑la̱, kitsò‑la̱: “Kiì ji̱ chingájiìn kjoa̱‑la̱ xi̱ta̱ kixi̱ jè. Na̱ti ni̱tje̱n, tsí 'ñó ch'o tsò nijñá xi kò'biì‑na i̱t'aà ts'e̱.” 


text:
<pb/>Ta̱nga jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ jchínga, chinchá'a xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nga kàtasíjé nga kàtìjnandei̱í Barrabás ko̱ kàtasík'en Jesús. 


text:
Jè xi̱ta̱xá gobernador ìjngoò k'a kiskònangui‑la̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá; kitsò‑la̱: ―¿Ñá‑la̱á nga ingajò xi̱ta̱ koi xi mejèn‑nò nga sikíjnandia̱á? Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá kitsò: ―Jè Barrabás. 


text:
<pb/>Pilato kiskònangui‑la̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá. Kitsò‑la̱: ―¿Mé xi si̱koa̱á Jesús xi Cristo 'mì‑là? Ngats'iì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá kitsò: ―¡Kàtasit'aà krò! 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Pilato: ―¿Mé jé xi tsohótsji, mé‑ne ki̱yá‑ne? Jñà xi̱ta̱, ìsa̱á 'ñó kiìchja̱, kitsò: ―¡Kàtasit'aà krò! 


text:
<pb/>K'e̱ nga kijtseè Pilato nga nì mé kjoa̱ sindaàjiìn, tà ìsa̱á tímatse kjoa̱siì, kiskinìkjaá nandá nga tsaníjno tsja nga nguixko̱n xi̱ta̱ na̱xa̱ndá [mé‑ne nga skoe̱‑ne jñà xi̱ta̱ nga ni̱mé jé tjín‑la̱]. Kitsò: ―Ni̱mé jé tjín‑na xi i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ kixi̱ jè nga mejèn‑nò nìk'eèn. Kjoa̱ tsa̱jòn‑nò. 


text:
<pb/>Ngats'iì xi̱ta̱ kjìn kitsò: ―Kjoa̱biyaà‑la̱ xi̱ta̱ jè, kinda̱ tsa̱je̱n‑náje̱n ko̱ i̱xti‑na̱je̱n. 


text:
<pb/>Pilato, k'e̱é kisìkíjnandei̱í Barrabás; k'e̱ nga jye kitsjaà o̱kixi̱ nga tsajá‑la̱ Jesús, i̱kjoàn kisìnga̱tsja nga si̱t'aà krò. 


text:
<pb/>Jñà soldado‑la̱ xi̱ta̱xá gobernador kiìko̱ Jesús ján ni'ya osen. I̱kjoàn kiìchja̱ yije‑la̱ soldado xíkjín nga tsibìtsa̱jnandiì‑la̱. 


text:
I̱kjoàn tsibí'a sko̱ jngoò corona na'yá xi jñà xó tsibíndaà‑ne, koa̱ jngoò yá tsohóya tsja kixi̱; k'e̱é chincha-xkó'nchit'aà‑la̱ nga kisìsobà‑la̱. Kitsò‑la̱: ―¡Viva xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío! 


text:
K'e̱ nga jye kisìsobà‑la̱, jaàxìn‑la̱ nikje inì xi íkjá. I̱kjoàn kisìkákjá‑ne xi nikje ts'e̱. K'e̱é kiìko̱ nga ko̱sit'aà krò. Kií kinìko̱ Jesús k'e̱ nga kisasìt'aà krò (Marcos 15:21‑32; Lucas 23:26‑43; Juan 19:17‑27) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye nchifìko̱ Jesús, kiskaàkjoò jngoò xi̱ta̱ xi Cirene i̱'nde‑la̱ xi 'mì Simón. Jñà soldado kjo̱'ñó kis'iìn‑la̱ nga kisìk'ajen krò‑la̱ Jesús. 


text:
<pb/>K'e̱ nga jyeé tsasìt'aà krò, jñà soldado kisìskáko̱ nikje‑la̱ Jesús nga kisìka'bí‑la̱ xíkjín yá ts'e̱ ko̱ma. K'oa̱á s'ín tsitasòn 'én‑la̱ jè xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá nga kitsò: “Kisìka'bí nikje‑na̱ koa̱ kisìskáko̱ yá ts'e̱ ko̱ma.” 


text:
Ya̱ i̱sòn sko̱ krò tsibít'aà 'én xi k'oa̱ kitsò mé jé xi komà‑la̱ nga kinìk'en. Jñà 'én koi, tsò: “Jè jèe̱ xi Jesús xi Xi̱ta̱xá Ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío.” 


text:
<pb/>Ti̱koa̱á kisit'aà krò jò xi̱ta̱ chijé. Jngoò kisit'aà nga kixi̱‑la̱ koa̱ jngoò kisit'aà nga ngaskón‑la̱. 


text:
kitsò‑la̱: ―Ji̱, k'oa̱á kisi nga si̱ixòñi i̱ngo̱ ítjòn‑la̱ Nainá ko̱ jàn na̱chrjein kíndaà ngajo‑ne; ti̱kíjnandei̱í yijo‑lè. Tsà kixi̱ kjoa̱ nga ji̱ xi Ki'ndí‑la̱ Nainá, chináje̱n‑t'i yijo‑lè krò. 


text:
<pb/>K'oa̱á ti̱s'ín kisìsobà‑la̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, ko̱ xi̱ta̱ jchínga ts'e̱ xi̱ta̱ judío. Kitsò: 


text:
<pb/>―Xi̱ta̱ jè, tsachrjekàjiìn kjo̱'in xi kj'ei̱í xi̱ta̱, ta̱nga jè xi yijo‑la̱, mìkiì ma ochrjekàjiìn kjo̱'in. Tsà kixi̱ kjoa̱ nga jè Xi̱ta̱xá Ítjòn‑la̱ Israel, kàtìtjojen‑t'aà krò mé‑ne nga ko̱kjeiín‑ná i̱t'aà ts'e̱. 


text:
Xi̱ta̱ jè, i̱t'aà ts'e̱ Nainá kjò'ñót'aà ikon. Tsà kixi̱í kjoa̱ tsjakeè Nainá, i̱'ndei̱, jè kàtasìko̱. Nga̱ k'oa̱á ti̱ kitsò nga Ki'ndí‑la̱ Nainá ma. 


text:
<pb/>Skanda jñà xi̱ta̱ chijé xi ti̱koa̱ ya̱ kjit'aà krò ti̱koa̱á tsatít'aà. Mé xi komà k'e̱ nga k'en Jesús (Marcos 15:33‑41; Lucas 23:44‑49; Juan 19:28‑30) 


text:
Ti̱jè‑ne hora Jesús 'ñó kiìchja̱ nga kitsò: “Elí, Elí, ¿lama sabactani?” 'Én jè tsòya‑ne: Nainá, Nainá, ¿mé‑ne kàjneitakòn‑ná? 


text:
<pb/>K'e̱é tsangachikon jngoò xi kiìkjaá tsa̱nga̱; kisìka'nchi̱‑la̱ ko̱ vinagre; i̱kjoàn tsibísko̱‑la̱ ína̱xo̱; kitsjaà‑la̱ Jesús nga kàt'iì. 


text:
Ta̱nga kitsò xi̱ta̱ xi i'nga: ―Kiì k'oa̱ nìko̱, chítsejèn‑lá, ¿a kjoi̱í Elías nga skónáje̱n‑t'aà krò? 


text:
Jè nikje velo xi tjo̱hóya jngoò osen i̱ngo̱ ítjòn kixajndà. Jòya komà skanda i̱t'aà nangui; ts'a ch'ón koa̱ tsàkjàn na̱xi̱ 


text:
Jñà xi̱ta̱ mik'en xi itjo‑ne i̱tsjó‑la̱, k'e̱ nga ko̱ma i̱skan nga jaáya‑la̱ Jesús, xi̱ta̱ koi, jahas'en ya̱ na̱xa̱ndá tsjeè Jerusalén; kjìn xi̱ta̱ kijtseèxkon. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi nchisíkinda̱ Jesús ko̱ jé xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado, k'e̱ nga kijtseè nga ts'a ch'ón, ngats'iì kjoa̱ xi komà, tsí ndaà kitsakjòn. K'e̱é kitsò: ―Kixi̱í‑là kjoa̱, xi̱ta̱ jèe̱, Ki'ndí‑la̱ Nainá‑né. 


text:
<pb/>Ti̱koa̱á kjìn íchjín títsa̱jna xi kjiìn nchikotsejèn‑ne xi inchrobà‑tji̱ngui‑la̱ Jesús skanda ján Galilea nga kisìchját'aà‑la̱. 


text:
Ya̱á títsa̱jna xi 'mì María Magdalena, María xi nea̱‑la̱ ma Jacobo ko̱ José, ko̱ nea̱‑la̱ i̱xti‑la̱ Zebedeo. K'e̱ nga kisìhijiìn Jesús (Marcos 15:42‑47; Lucas 23:50‑56; Juan 19:38‑42) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye kòjñò, j'iì jngoò xi̱ta̱ nchi̱ná xi 'mì José. Ya̱á i̱'nde‑la̱ jè na̱xa̱ndá xi 'mì Arimatea. Xi̱ta̱ jè ti̱koa̱á ya̱á kiskoòta'yàt'aà‑la̱ Jesús. 


text:
K'e̱é kiìchja̱‑la̱ Pilato nga kisìjé‑la̱ yijo‑la̱ Jesús. Jè Pilato kitsjaà o̱kixi̱ nga kàtatjoé‑la̱. 


text:
Kiì kíhijiìn ya̱ nangui‑la̱ xi ts'e̱ José. Kiskinìs'engui jngoò nga̱jo̱ i̱tsjó xi̱tse̱ xi xó tsibíndaà‑ne ya̱ i̱ngui nguijo. I̱kjoàn tsohójtsa xotjoa̱‑la̱ nga̱jo̱ jngoò nda̱jo̱ teè; i̱kjoàn kiì‑ne. 


text:
Jè María Magdalena ko̱ María xi ìjngoò, ya̱á tsibìtsa̱jnat'aà chrañà‑la̱ ñánda kisìhijiìn Jesús. Mé‑ne soldado kisìkinda̱‑ne ñánda kisìhijiìn Jesús 


text:
<pb/>K'e̱ nga komà inchijòn, jè na̱chrjein nìkjáya, jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ fariseo kiìkon Pilato. 


text:
Kitsò‑la̱: ―Na̱'èn, bítsjeèn‑na̱je̱n, jè xi̱ta̱ ndiso jèe̱, k'e̱ nga sa̱ tsibìjnakon kitsò‑né: “K'e̱ nga ki̱jchò jàn na̱chrjein kjoa̱áya‑na.” 


text:
K'oi̱í kjoa̱‑la̱ kàtamakinda̱ i̱tsjó‑la̱ skanda k'e̱ ko̱ma jàn na̱chrjein nga mì ya̱á ki̱jchò xi̱ta̱‑la̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ k'e̱ nga ni̱tje̱n nga kji̱ko̱ chijé yijo‑la̱. I̱kjoàn ki̱tso̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ nga ke̱èno̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá: “Jyeé jaáya‑la̱ xi i̱t'aà ts'e̱ kjoa̱biyaà.” Koa̱ ìsa̱á ch'o komà 'én ndiso koi koni jñà xi ítjòn. 


text:
<pb/>Kitsò Pilato: ―Ya̱ títsa̱jna soldado. Tanguió ti̱kinda̱a. 'Ñó tichjoà jè i̱tsjó nga 'ñó kàtas'e. 


text:
<pb/>K'e̱é kiì nga tsibíchjoà'ñó jè i̱tsjó koa̱ tsasén jngoò‑la̱ sello ya̱ i̱sò'nga‑la̱ nda̱jo̱ xi kijtsa. I̱kjoàn kisìkítsa̱jna soldado xi kisìkinda̱.<pb/>


text:
K'e̱ nga jye tsato na̱chrjein nìkjáya, nga jye tís'e i̱sén jè na̱chrjein tahàngo̱ nga tàts'en xomàna̱, kiì María Magdalena ko̱ María xi ìjngoò nga kiì katsejèn‑la̱ i̱tsjó‑la̱ ñánda kisìhijiìn Jesús. 


text:
K'e̱ nga itjokàjen jngoò àkja̱le̱‑la̱ Nainá xi inchrobà‑ne ngajmiì, tà ni̱to̱ón ts'a jngoò ch'ón xi 'ñó ts'a nga jaàxìn jè nda̱jo̱ xi kijtsa nga̱jo̱ i̱tsjó; ya̱á tsibìjnasòn. 


text:
Jè àkja̱le̱ ote kji koni jngoò ni'ín ch'o̱n; ko̱ jè nikje‑la̱ xi íkjá, chroba kji koni kjoàn 'nchán. 


text:
Mì ti̱ i̱í tíjna‑ne. Jyeé kòfaáya‑la̱ koni s'ín kitsò nga kjoa̱áya‑la̱. Nchrobá chìtsejèn‑là i̱'nde‑la̱ ñánda kisijna. 


text:
Ni̱to̱ón tanguió, koa̱tìn‑là xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: “Jyeé kòfaáya‑la̱. Jè, ya̱á tífì ítjòn‑nò ján Galilea. Ya̱á jcha̱xkoòn ìjngoò k'a.” Ta̱ k'oa̱á tjín 'én xi tsja‑nò. 


text:
<pb/>Jñà íchjín ni̱to̱ón itjongui‑ne nguijo; kiì tsangachikon; o̱kji tsakjón koa̱ o̱kji 'ñó tsja s'e‑la̱ nga kiì kéno̱jmí‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús. 


text:
K'e̱ nga nchifì íchjín, tà ni̱to̱ón kisatiìkjoò Jesús koa̱ kisìhixat'aà. Jñà íchjín, kiì kinchat'aà chrañà‑la̱, i̱kjoàn chincha-xkó'nchit'aà‑la̱ nga kijtseèxkón, k'e̱é kitsohòkjá ndso̱ko̱. 


text:
Jesús kitsò‑la̱: ―Kì tsakjoòn‑jèn. Tanguió ti̱kí'nchré jñà 'ndsè mé‑ne nga kàtjì‑ne ján Galilea. Ya̱á skoe̱ ìjngoò k'a‑na. 'Én xi kitsjaà jñà soldado 


text:
<pb/>K'e̱ nga nchifì‑ne jñà íchjín, ti̱koa̱á kiì i'nga‑ne jñà soldado xi kisìkinda̱ jé i̱tsjó; kiì ján jngoò osen na̱xa̱ndá nga kiì kéno̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ngats'iì kjoa̱ xi komà. 


text:
Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì kiìkáko̱ jñà xi̱ta̱ jchínga. K'e̱ nga jye tsajoóya‑ne, tseé to̱n kitsjaà‑la̱ jñà soldado, 


text:
i̱kjoàn kitsò‑la̱: ―Jñò, k'oa̱á tixón: “K'e̱ nga ijchò osen ni̱tje̱n nga titsa̱yijòfè‑je̱n, jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús ijchòkjaá chijé yijo‑la̱.” 


text:
Tsà kji̱'nchré jè xi̱ta̱xá gobernador nga titsa̱yijòfè, ngaje̱én onguíchoòn‑je̱n mé‑ne nga mì kjo̱'in tsjá‑nò. 


text:
<pb/>Jñà soldado kiskoé to̱n xi kitsjaà‑la̱ ko̱ k'oa̱á s'ín kitsò koni s'ín ki'mì‑la̱. Skanda na̱chrjein i̱'ndei̱ tákó k'oa̱á tsò jñà xi̱ta̱ judío. Kií kitsò Jesús nga kitsjaà‑la̱ xá xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ (Marcos 16:14‑18; Lucas 24:36‑49; Juan 20:19‑23) 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús xi nguì tejngoò ma‑ne, kiì ján Galilea ya̱ nindoò ñánda nga o̱kitsò‑la̱ Jesús. 


text:
K'e̱ nga kijtseè Jesús, chincha-xkó'nchit'aà‑la̱ nga kijtseèxkón. Ta̱nga tjín i'nga xi mìkiì kòkjeiín‑la̱ tsà jè‑né. 


text:
Jesús, k'e̱é kiì kasìt'aà chrañà‑la̱, kitsò‑la̱: ―Jyeé kitjoé yije‑na nga'ñó nga 'a̱n kotiìxoma ngajmiì ko̱ i̱ i̱sò'nde. 


text:
Tanguíchòn yije xi̱ta̱ xi tjín nga tíjtsa na̱xa̱ndá xi tjín i̱sò'nde; ta̱kóya‑là nga i̱t'aà ts'a̱n kàtakota'yà; t'e̱en bautizar i̱t'aà ts'e̱ 'ín‑la̱ Na̱'èn‑ná ko̱ ts'e̱ Ki'ndí‑la̱ koa̱ ko̱ ts'e̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá; 


text:
ta̱kóya‑là nga kàtasíkitasòn yije kjoa̱ xi 'a̱n tsakoòya‑nò. Kì nìjchàajiìn‑jèn nga 'a̱án tìjna̱ko̱‑nò na̱chrjein inchijòn skanda k'e̱ nga kjoe̱het'aà i̱sò'nde. K'oa̱á s'ín kàtama.<pb/>


text:
<pb/>K'oa̱á s'ín komà koni s'ín tjít'aà xo̱jo̱n‑la̱ Isaías xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá nga kitsò:<pb/>'A̱n, sìkasén ítjòn‑lè xi̱ta̱‑na̱ xi kji̱ko̱ 'én,<br/>jè xi koi̱ìndaàya ítjòn‑lè ndi̱yá‑lè.<pb/> 


text:
Na'yà‑la̱ jta̱‑la̱ jngoò xi̱ta̱ xi 'ñó chja̱<br/>ya̱ i̱'nde i̱t'aà xìn ñánda nangui kixì choòn, nga tsò:<pb/>“Tjandaà ndi̱yá‑la̱ Nainá ya̱ i̱jiìn ini̱ma̱‑nò;<br/>kixi̱ ti̱kájna koni jngoò ndi̱yá ñánda ko̱jmeèya Na̱'èn‑ná.” 


text:
<pb/>K'oa̱á s'ín komà; j'iì jè Juan nga kis'iìn bautizar xi̱ta̱ ya̱ i̱'nde i̱t'aà xìn ñánda nangui kixì choòn. Kiìchja̱ya nga kàtasíkájno jé‑la̱ jñà xi̱ta̱ nga mì ti̱ jé ko̱hótsji‑ne, i̱kjoàn kàtas'ín bautizar yijo‑la̱ mé‑ne nga si̱ìjchàat'aà‑la̱ Nainá jé‑la̱. 


text:
Kjìn xi̱ta̱ ijchò 'nchré‑la̱ Juan xi inchrobà‑ne nangui Judea ko̱ na̱xa̱ndá Jerusalén. K'e̱ nga jye jahatakòn jé‑la̱ jñà xi̱ta̱, jè Juan kis'iìn bautizar ya̱ nandá xa̱jngá nandá Jordán. 


text:
<pb/>Nikje xi tsohòkjá Juan, tsja̱‑la̱ cho̱ camello‑né; ko̱ jngoò sincho̱ chrjoa̱ tsibíkjá ndáyá‑la̱; tsojmì xi kiskine Juan, jñà cho̱ langosta, ko̱ tsjén‑la̱ cho̱ cera xi tjín i̱jiìn ijñá. 


text:
K'oa̱á s'ín kiìchja̱ nga tsò: ―Ìjngoò nchrobátji̱ngui‑na xi ìsa̱ tse nga'ñó tjín‑la̱ mì k'oa̱à‑ne koni 'a̱n, skanda mì kì tjí'nde‑na nga kósi̱ñiat'aà‑la̱ nga skíjnda̱ jè xo̱x'ín‑la̱ xo̱jté‑la̱. 


text:
Kixi̱í kjoa̱ 'a̱n, ta nandá s'iìn‑na bautizar xi̱ta̱, ta̱nga jè xi sa̱ nchrobátji̱ngui‑na, ko̱ó Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá s'iìn‑nò bautizar. Kós'ín komà k'e̱ nga komà bautizar Jesús (Mateo 3:13‑17; Lucas 3:21‑22) 


text:
<pb/>Jngoò na̱chrjein j'iì‑ne Jesús ya̱ Nazaret, nangui xi chja̱‑ne Galilea; i̱kjoàn jè Juan kis'iìn bautizar ya̱ nandá xa̱jngá nandá Jordán. 


text:
K'e̱ nga itjokàjiìn‑ne nandá Jesús, ni̱to̱ón kijtseè nga kitáx'a̱ ngajmiì koa̱ jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá inchrobàjen 'nè‑la̱ koni jngoò ni̱se paloma. 


text:
Koa̱ kina'yà jngoò‑la̱ 'én xi ngajmiì inchrobà‑ne xi kitsò: ―Ji̱‑né xi ki'ndí‑na̱, xan‑lè, xi 'ñó matsjake̱‑lè, tsja tjín‑la̱ takoàn i̱t'aà tsi̱ji. K'e̱ nga jè xi̱ta̱ nei̱í kiskoòt'aà Jesús (Mateo 4:1‑11; Lucas 4:1‑13) 


text:
<pb/>Nga komà i̱skan jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá kisìkasén Jesús ya̱ i̱'nde i̱t'aà xìn ñánda nangui kixì choòn. 


text:
Ichán na̱chrjein tsibìjna; tsibìjnajiìn‑la̱ cho̱ ts'e̱n ko̱ jè xi̱ta̱ nei̱í kiskoòt'aà nga mejèn‑la̱ nga kàtátsji jé. Ta̱nga jñà àkja̱le̱ kisìs'in‑la̱. K'e̱ nga tsibíts'ia̱ Jesús nga kisìxá ya̱ i̱'nde Galilea (Mateo 4:12‑17; Lucas 4:14‑15) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye kiì nda̱yá Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱, Jesús kiì ján Galilea nga kiìchja̱ya 'én ndaà‑la̱ Nainá koni s'ín otíxoma Nainá. 


text:
Kitsò: ―Jye kjòchrañàt'aà‑nò na̱chrjein nga jcha̱a kós'ín otíxoma Nainá. Ti̱kájno jé‑nò, kì ti̱ jé binchaàtsji‑nò; kàtakjeiín‑nò 'én ndaà‑la̱ Nainá. Kií kis'iìn Jesús nga ñijòn xi̱ta̱ kiìchja̱‑la̱ xi ma‑la̱ sík'en ti̱n (Mateo 4:18‑22; Lucas 5:1‑11) 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱ nga ja i̱ndiì ndáchikon Galilea, kijtseè xi 'mì Simón ko̱ 'ndse̱ Andrés nga nchisíkatje̱n‑nguindá na̱'ya‑la̱. Xi̱ta̱ koi, ti̱ín sík'en. 


text:
Jesús kitsò‑la̱: ―Nchrobátji̱ngui‑ná, 'a̱n tsjaà‑nò xá nga kíxkóya xi̱ta̱ xi 'a̱n kjìt'aà‑na koni s'ín maxkóya ti̱n k'e̱ nga nìk'eèn. 


text:
<pb/>Ìsa̱ xijngoaà ìsa̱, Jesús kijtseè xi 'mì Jacobo ko̱ 'ndse̱ Juan, i̱xti‑la̱ Zebedeo nga títsa̱ya chitso; nchibíndaàya na̱'ya‑la̱. 


text:
Ti̱koa̱á ni̱to̱ón kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ koi; ya̱á kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús; kisìkíjna Zebedeo xi na̱'èn‑la̱ ma, ko̱ xi̱ta̱ chi̱'nda xi síxáko̱ ya̱ i̱ya chitso. Jngoò xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ (Lucas 4:31‑37) 


text:
<pb/>Ijchò na̱xa̱ndá Capernaum; k'e̱ nga jye ijchò na̱chrjein nìkjáya, jahas'en ni'ya i̱ngo̱ sinagoga ts'e̱ xi̱ta̱ judío; i̱kjoàn tsakóya 'én‑la̱ Nainá. 


text:
Jñà xi̱ta̱, tà k'oa̱á komà‑la̱ koni tsò 'én xi tsakóya. K'oa̱á s'ín tsakóya koni jngoò xi̱ta̱ xi 'ñó tjín‑la̱ kjo̱tíxoma; mìtsà k'oa̱s'ín tsakóya koni xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. 


text:
Ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga tíjna jngoò xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱. 'Ñó kiìchja̱ nga kitsò: 


text:
<pb/>―Ji̱ Jesús, xi Nazaret tsi̱ji, ¿mé xi mejèn‑lè? ¿Mé xi binchaàtsji? ¿A kòf'i̱ nìkjehesòn‑náje̱n? Bexkon‑lè; ji̱‑né xi Xi̱ta̱ Tsjeè‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>Ta̱nga Jesús tsohótiko̱ jè ini̱ma̱ cho̱‑la̱ nei̱í, kitsò‑la̱: ―Jyò ti̱jni, titjo̱jiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ jè. 


text:
<pb/>Jè ini̱ma̱ cho̱‑la̱ nei̱í kisìkatsé koa̱ kiskindàya xá, i̱kjoàn itjojiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ jè. 


text:
Ngats'iì xi̱ta̱ xi títsa̱jna, tà k'oa̱á ko̱ma‑la̱; xki̱ xi ján tsohóko̱ xíkjín; kitsò: ―¿Mé kjoa̱‑ne koi? Jngoò kjoa̱ xi̱tse̱ okóya xi tjín‑la̱ kjo̱tíxoma. Skanda jñà ini̱ma̱ cho̱‑la̱ nei̱í tsjá‑la̱ o̱kixi̱, ko̱ 'nchréñijon‑la̱. 


text:
<pb/>Jesús, ni̱to̱ón kina'yà‑la̱ kóho̱kji nga jngoò itjandiì nangui xi chja̱‑ne Galilea. K'e̱ nga kisìndaà‑ne Jesús jè na̱chíya‑la̱ Pedro (Mateo 8:14‑15; Lucas 4:38‑39) 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱ nga itjo‑ne ni'ya i̱ngo̱ sinagoga, kjihijtako̱ Jacobo ko̱ Juan, ni̱to̱ón kiì ya̱ ni'ya‑la̱ ñánda tíjna Simón ko̱ Andrés. 


text:
I̱kjoàn kiìkasìt'aà chrañà‑la̱; kitsobà'ñó tsja; kisìkasítje̱n. Ko̱ ni̱to̱ón kitjaàxìn‑la̱ ch'in tìjnga. I̱kjoàn chjo̱ón jè, kisìs'in‑la̱ Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kjihijtako̱. K'e̱ nga Jesús, kjìn xi̱ta̱ xk'én kisìndaà‑ne (Mateo 8:16‑17; Lucas 4:40‑41) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye kiskaàtjì ts'oí nga jye kòjñò, j'iìko̱‑la̱ Jesús ngats'iì xi̱ta̱ xk'én ko̱ xi ini̱ma̱ cho̱‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱. 


text:
Jesús, kjìn jchán xi̱ta̱ kisìndaà‑ne xi kjìn ska̱ya ch'in tjín‑la̱ ti̱koa̱á tsachrjekàjiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱; Jesús mìkiì kitsjaà'nde nga jñà nei̱í kiìchja̱ nga jñà ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í jyeé beèxkon yá‑né Jesús. K'e̱ nga ijchò Jesús ján Galilea nga kisìka'bí 'én ndaà‑la̱ Nainá (Lucas 4:42‑44) 


text:
<pb/>'Ñó ta̱jñòya tsasítje̱n Jesús; tákó jñò‑ìsa nga itjojiìn na̱jnchra̱; kiì jngoò i̱'nde i̱t'aà xìn ñánda tsjìn xi̱ta̱ nga kiìchja̱t'aà‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>Kiìchja̱ Jesús, kitsò: ―Ti̱koa̱ tíkjiaán jñà na̱xa̱ndá chrañàt'aà nga kichjàya 'én‑la̱ Nainá nga koií xá j'i̱‑na. 


text:
<pb/>K'oa̱á s'ín tsajmeè Jesús kóho̱kji i̱'nde Galilea nga kiìchja̱ya 'én‑la̱ Nainá ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga nga xki̱ xi ján na̱xa̱ndá. Ti̱koa̱á tsachrjekàjiìn‑ne ini̱ma̱ cho̱‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱. Kií komà nga kjòndaà jngoò‑ne xi̱ta̱ xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱ (Mateo 8:1‑4; Lucas 5:12‑16) 


text:
<pb/>J'iìkon jngoò xi̱ta̱ xi tíbindojno chrjoa̱ yijo‑la̱. Tsasèn-xkó'nchit'aà‑la̱ Jesús, tsibítsi'ba‑la̱, kitsò‑la̱: ―Tsà mejèn‑lè, ti̱tsjeè‑ná ch'in xi tjín‑na. 


text:
<pb/>Jesús kjòhi̱ma̱keè‑né, tsijmeé tsja nga tsohót'aà‑la̱ yijo‑la̱ xi̱ta̱ jè, kitsò‑la̱: ―Mejèn‑na, kàtandaà‑ne. 


text:
<pb/>Ti̱k'e̱é‑ne nga tíchja̱ Jesús, ni̱to̱ón kjòndaà‑ne; kitjaàxìn‑la̱ ch'in; kjòtsjeè‑ne yijo‑la̱. 


text:
<pb/>―Ti̱ná'yi, kì yá xi̱ta̱ bèno̱jmí‑la̱. T'in ñánda tíjna no̱'miì, ta̱kó‑la̱ yijo‑lè nga jye kjòndaà‑ne; jch'i̱i kjo̱tjò‑lè, tsojmì xi síjé kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, mé‑ne nga tsjeè kijna‑ne nguixko̱n Nainá ti̱koa̱ skoe̱ jñà xi̱ta̱ nga jye kjòndaà‑ne ch'in‑lè. 


text:
<pb/>Ta̱nga xi̱ta̱ jè, k'e̱ nga kiì‑ne, tsibíts'ia̱ nga tsibéno̱jmí yije kós'ín komàt'in. K'oa̱á komà‑ne nga jè Jesús, mì ti̱ kiì ma ta̱xki̱ jahas'en‑jiìn‑ne jñà na̱xa̱ndá; ya̱á tsibìjna ñánda tsjìn xi̱ta̱. Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi xki̱ xi ján i̱'nde inchrobà‑ne, ya̱á ijchòkon ñánda tíjna Jesús.<pb/>


text:
Xi komà jò jàn na̱chrjein, ijchò ìjngoò k'a Jesús ján na̱xa̱ndá Capernaum. Kiì'nchré xi̱ta̱ nga ya̱ tíjna Jesús ya̱ ni'ya jè. 


text:
Ti̱k'e̱‑ne kjìn jchán xi̱ta̱ ijchò maxkót'aà‑la̱ skanda mì ti kiì tsì'ndè‑ne xotjoa̱ ni'ya. Jesús kiìchja̱yajiìn‑la̱ 'én ndaà‑la̱ Nainá. 


text:
Nga mìkiì komà kitjò'nde‑la̱ nga jahas'en ya̱ xotjoa̱ ni'ya, nga 'ñó kjìn xi̱ta̱ títsa̱jna, ya̱á kiskíx'a̱ i̱tsjá ni'ya ya̱ kixi̱‑la̱ ñánda tíjna Jesús. Ya̱á kiskinìjen‑ne jè xi̱ta̱ xi xk'én xi kjiya‑la̱ yá. 


text:
Jesús, k'e̱ nga kijtseè nga jñà xi̱ta̱ koi mokjeiín‑la̱ i̱t'aà tse, kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi xk'én: ―Ji̱ ndí na̱'èn, jé‑lè jye kichàat'aà‑lè. 


text:
<pb/>Ya̱ títsa̱jna i'nga xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés nga nchisíkítsjeèn i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱. Kitsò: 


text:
“¿Mé‑ne ko̱s'ín chja̱‑ne jè xi̱ta̱ jè nga Nainá chja̱jno‑la̱? Nga ta̱jngoò Nainá síjchàat'aà‑ná jé‑ná.” 


text:
Ti̱k'e̱ kijtseèya‑la̱ Jesús koni s'ín nchisíkítsjeèn i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱. Kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne ko̱tsò‑ne kjo̱hítsjeèn‑la̱ ini̱ma̱‑nó? 


text:
¿Mé xi ìsa̱ chiba 'in tjín? Tsà xan‑la̱ jè xi̱ta̱ xi xk'én: “Jé‑lè jye kàchàat'aà‑lè”, o tsà xán‑la̱: “Chjoí na̱chan‑lè, ti̱sítji̱in, ti̱tjeí.” 


text:
Kokoò‑nò nga 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tjí'ndeé‑na nga sìjchàat'aà‑la̱ jé‑la̱ xi̱ta̱ i̱ i̱sò'nde. K'e̱é kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi xk'én: 


text:
<pb/>K'e̱é tsasítje̱n jè xi̱ta̱ xk'én. Kiskoé na̱chan‑la̱. Itjojiìn‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱ xi títsa̱jna. K'e̱ nga kijtseè kjoa̱ koi, tà kjòxkón‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱. K'e̱é jeya kisìkíjna Nainá. Kitsò: ―Ni̱ sa̱á jngoò k'a 'yaá jngoò kjoa̱ xi ko̱s'ín ma. K'e̱ nga jè Jesús kiìchja̱‑la̱ Leví (Mateo 9:9‑13; Lucas 5:27‑32) 


text:
<pb/>Jesús, ìjngoò k'a itjo. Kiì ján i̱ndiì ndáchikon. Ngats'iì xi̱ta̱ ya̱á ijchòkon, i̱kjoàn tsakóya‑la̱ 'én ndaà‑la̱ Nainá. 


text:
K'e̱ nga nchifì, Jesús kijtseè jè Leví, ki'ndí‑la̱ Alfeo. Tíjnat'aà ími̱xa̱ ya̱ ñánda síkíchjítjì tsojmì ts'e̱ Roma. Kitsò‑la̱: ―Nchrohótji̱ngui‑ná. K'e̱é tsasítje̱n Leví, kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús. 


text:
K'e̱ nga tíjnat'aà ími̱xa̱ Jesús nga tíkjèn ya̱ ni'ya‑la̱ Leví, kjìn ma xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì ko̱ xi̱ta̱ xi jé tjín‑la̱ títsa̱t'aàko̱ ími̱xa̱ Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. Kjìn jchán ma xi̱ta̱ xi tji̱ngui‑la̱. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ xi̱ta̱ fariseo k'e̱ nga kijtseè Jesús nga tíkjèn‑ko̱ xi̱ta̱ xi tse jé tjín‑la̱ ko̱ xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì, kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús: ―¿Mé‑ne k'oa̱s'ín‑ne Maestro‑nò nga xi̱ta̱ xi síkíchjítjì tsojmì ko̱ xi̱ta̱ jé kjèn‑ko̱‑ne? 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì'nchré Jesús; kitsò‑la̱: ―Jñà xi̱ta̱ xi mì ch'in tjín‑la̱, mì chji̱ne̱xkiì mochjeén‑la̱; jñà‑né xi̱ta̱ xi xk'én xi mochjeén‑la̱ chji̱ne̱xkiì. 'A̱n, mìtsà koi xá j'i̱‑na nga jñà kichjà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tsò‑la̱ yijo‑la̱ nga xi̱ta̱ kixi̱, koií xá j'i̱‑na nga jñà kichjà‑la̱ xi̱ta̱ xi beè‑la̱ ikon nga jé tjín‑la̱. Xi̱ta̱ xi bìtsa̱jnachjan (Mateo 9:14‑17; Lucas 5:33‑39) 


text:
<pb/>Jngoò k'a, k'e̱ nga jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Juan ko̱ jñà xi kota'yàt'aà‑la̱ xi̱ta̱ Fariseo nchibìtsa̱jnachjan, kiì i'nga xi̱ta̱ koi nga kiskònangui‑la̱ Jesús. Kitsò‑la̱: ―Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Juan ko̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ xi̱ta̱ Fariseo bìtsa̱jnachjan‑né. ¿Mé‑ne jñà xi̱ta̱ tsi̱ji xi kota'yàt'aà‑lè mì bìtsa̱jnachjan‑né? 


text:
<pb/>Kitsò Jesús: ―¿A bìtsa̱jnachjaán xi̱ta̱ k'e̱ nga xi̱ta̱ kòbixan k'e̱ nga ya̱ tíjnako̱‑ìsa jè xi̱ta̱ x'i̱n xi kòbixan? Majìn, mìkiì bìtsa̱jnachjan xi̱ta̱. 


text:
<pb/>’Jngoò nikje i̱baà mìkiì ma si̱jto‑ne ko̱ nikje xi̱tse̱; nga jè nikje xi̱tse̱, kjeèn‑yó‑né koa̱ ko̱tejnda‑né jè nikje i̱baà. Ìsa̱á tse ko̱ma ñánda kixajndà kji. 


text:
Ti̱koa̱á mìtsà yá xi ko̱ma binchá xán ixiì ko̱ chrjoa̱ jchínga; tsà ko̱s'ín s'e̱en, k'e̱ nga jye ko̱jchá xán, si̱ìxajndà chrjoa̱ jchínga, i̱kjoàn chi̱ja xán ko̱ chrjoa̱. Jè xán ixiì, chrjoa̱ xi̱tse̱é sinchá. Kiís'ín tjín i̱t'aà ts'e̱ na̱chrjein nìkjáya (Mateo 12:1‑8; Lucas 6:1‑5) 


text:
<pb/>Jngoò na̱chrjein nìkjáya ja Jesús ya̱ ñánda títje̱ trigo. Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ tsate chiba natín‑la̱ trigo. 


text:
Jñà xi̱ta̱ Fariseo kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne ko̱s'ín‑ne xi̱ta̱‑lè jè na̱chrjein nìkjáya? Mìkiì tjí'nde nga ko̱s'ín ko̱ma. 


text:
<pb/>Kiìchja̱ Jesús kitsò‑la̱: ―¿Jñò, a mìtsà jye tíjiìn‑nò koni s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá koni kis'iìn xi̱ta̱xá ítjòn xi ki'mì David ko̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ xi kjihijtako̱ k'e̱ nga no̱'miì ítjòn tsibìjna jè Abiatar? K'e̱ nga kjòhojò‑la̱ nga nì mé tjín xi kine, jahas'en ni'ya‑la̱ Nainá. Tsakjèn i̱nchra̱jín tsjeè‑la̱ Nainá. Ti̱koa̱ kitsjaà‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tji̱ko̱. Mìkiì tjí'nde nga jñà ko̱kje̱n. Tà jñà no̱'miì tjí'nde‑la̱ nga ko̱kje̱n. 


text:
<pb/>Ìjngoò k'a kitsò Jesús: ―Jè na̱chrjein nìkjáya, koií xá kisindaà‑ne nga kjo̱ndaà ts'e̱ xi̱ta̱. Mìtsà koi xá kisindaà‑ne xi̱ta̱ nga kjo̱ndaà ts'e̱ na̱chrjein. 


text:
K'oa̱á s'ín tjín, 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, skanda jè na̱chrjein nìkjáya, 'a̱án otiìxoma‑la̱.<pb/>


text:
Ìjngoò k'a jahas'en Jesús ñánda tíjna jngoò ni'ya i̱ngo̱ sinagoga. Ko̱ ya̱ tíjna jngoò xi̱ta̱ xi kixìt'aà jngoò tsja. 


text:
Jñà kondra̱‑la̱ Jesús nchisíkinda̱ nga mejèn‑la̱ nga skoe̱ a si̱ìndaá‑ne jè xi̱ta̱ xi kixìt'aà tsja jè na̱chrjein nìkjáya, mé‑ne nga ko̱ma ko̱hòngui‑ne. 


text:
Jesús kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi kixìt'aà jngoò tsja: ―Ti̱sítji̱in, ti̱si̱jni i̱ jngoò osen‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
<pb/>Jesús k'e̱é kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi i'nga: ―¿A tsjá'nde kjo̱tíxoma nga ndaà s'e̱én, o xi ch'o s'e̱én, jè na̱chrjein nìkjáya? ¿A si̱ndaá‑ná xi̱ta̱, o xi si̱k'en‑ná? Jñà xi̱ta̱ xi o̱tì'mì‑la̱ ta jyò tsibìtsa̱jna. 


text:
Jesús kiskoòtsejèn‑jiìn‑la̱ xi̱ta̱ nga jti komà‑la̱. Ti̱koa̱ ba kis'e‑la̱ nga tájaàjiìn tjín ini̱ma̱‑la̱ jñà xi̱ta̱. K'e̱é kitsò‑la̱ jè xi̱ta̱ xi kixìt'aà tsja: ―Tjeèndojoì ndsei̱i. Tsijmeé tsja, ni̱to̱ón kjòndaà‑ne. 


text:
Jñà xi̱ta̱ fariseo, k'e̱ nga itjo‑ne, tsajoóya‑ne ko̱ xi̱ta̱ Herodes nga mejèn‑la̱ si̱ìk'en Jesús. K'e̱ nga kjìn xi̱ta̱ kiìtji̱ngui‑la̱ Jesús ya̱ i̱ndiì ndáchikon Galilea 


text:
<pb/>Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ chinchat'aà xìn. Ján kiì i̱ndiì ndáchikon. Kjìn xi̱ta̱ kiìtji̱ngui‑la̱ xi nangui Galilea ts'e̱ ko̱ xi̱ta̱ nangui Judea, 


text:
ko̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Jerusalén, ko̱ xi̱ta̱ nangui Idumea, ko̱ xi̱ta̱ xijngoaà xa̱jngá nandá Jordán kóho̱kji jngoò itjandiì‑la̱ na̱xa̱ndá Tiro ko̱ Sidón nga kiì'nchré‑la̱ kjo̱xkón xi kis'iìn Jesús. K'oa̱á komà‑ne kjìn jchán xi̱ta̱ ijchò tji̱ngui‑la̱. 


text:
Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Kjit'aà na̱chrjein tjajnandaà jngoò chitso mé‑ne nga mì xi̱ta̱ ko̱jtínè‑ná. 


text:
<pb/>Koií kjoa̱‑la̱ nga jyeé kjìn jchán xi̱ta̱ xk'én kjòndaà‑ne. Jñà xi̱ta̱ xk'én xi i'nga, ya̱á fìkjanè'ñó ñánda tíjna Jesús nga mejèn‑la̱ ko̱òt'aà‑la̱ tsja. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱, k'e̱ nga beè Jesús bincha-xkó'nchit'aà‑la̱, i̱kjoàn 'ñó chja̱, tsò: ―Ji̱‑né xi Ki'ndí‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>Ta̱nga jè Jesús 'ñó tsohótiko̱ nga mì jñà ke̱èno̱jmí yá‑né jè. Kó 'mì 'ín‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ Jesús xi tejò ma‑ne (Mateo 10:1‑4; Lucas 6:12‑16) 


text:
<pb/>Xi jye komà i̱skan, Jesús kiìmijìn‑jno jngoò nindoò. Kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ xi jè ndaà kisaseèn takòn. Xi̱ta̱ koi, ijchò kinchat'aà‑la̱. 


text:
I̱kjoàn jaàjiìn tejò xi̱ta̱ xi koa̱hijtako̱, ti̱jñà‑ne xi si̱ìkasén nga ki̱chja̱ya 'én ndaà‑la̱ Nainá 


text:
xi ti̱koa̱ kitjoé‑la̱ o̱kixi̱ nga si̱ìndaà‑ne xi̱ta̱ xi ch'in tjín‑la̱ ti̱koa̱ ko̱chrjekàjiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
Ko̱ jñà i̱xti‑la̱ Zebedeo xi 'mì Jacobo ko̱ jè 'ndse̱ xi 'mì Juan, xi ti̱koa̱ tsibít'aàsòn 'ín‑la̱; Boanerges kitsò‑la̱. (Jè 'én jè tsò‑ne: I̱xti‑la̱ ch'o̱n.) 


text:
Ko̱ Andrés; Felipe; Bartolomé; Mateo; Tomás; Jacobo xi ti‑la̱ ma Alfeo; Tadeo; Simón, xi̱ta̱ xi ya̱ fìt'aà‑la̱ xi̱ta̱ cananista; 


text:
Judas Iscariote, jè xi̱ta̱ xi kisìnga̱tsja kondra̱‑la̱ Jesús. Xi̱ta̱ xi chja̱jno‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá (Mateo 12:22‑32; Lucas 11:14‑23; 12:10) K'e̱ nga j'iì‑ne Jesús ni'ya ñánda síkjáya, 


text:
K'e̱ nga kiì'nchré xi̱ta̱ xíkjín Jesús, kjoa̱ xi tís'ín, kiì kátsji nga tso̱ba̱'ñó; kitsò: Skáyaá‑la. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés xi j'iì‑ne Jerusalén k'oa̱á kitsò nga jè xi̱ta̱ nei̱í xi 'mì Beelzebú tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ Jesús, nga jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ xi̱ta̱ nei̱í tsjá‑la̱ nga'ñó nga ochrjekàjiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
<pb/>Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ koi. Tsibéno̱jmí jngoò‑la̱ kjoa̱ xi mangásòn. Kitsò‑la̱: ―¿A ko̱maá jè xi̱ta̱ nei̱í ko̱chrjekàjiìn‑ne xi ti̱jè‑ne yijo‑la̱ ya̱ ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱? Majìn. 


text:
ko̱ tsà jngoò ni'ya, tsà jòya tjín nga kondra̱ títsa̱jna‑la̱ xíkjín, ti̱koa̱á mìkiì ko̱ma 'ñó kítsa̱jna. 


text:
Tsà jè xi̱ta̱ nei̱í, tsà jòya tís'ín xi ti̱jè‑ne yijo‑la̱, mìkiì ko̱ma 'ñó kíjna. Jye tífehet'aà na̱chrjein‑la̱. 


text:
<pb/>’Jngoò xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ nga'ñó, mì yá xi ko̱ma kjoa̱has'en ni'ya‑la̱ nga si̱ìchijé‑la̱ tsà mì ítjòn koi̱ìt'aà'ñó. K'e̱é ko̱ma si̱ìchijé‑la̱ k'e̱ nga jye kàsìt'aà'ñó. 


text:
Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi chja̱jno‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá, mìkiì jcha̱t'aà‑la̱ ni̱ta̱ mé nó‑ne, ni̱ta̱ mé na̱chrjein‑ne. Kjo̱'in s'e̱‑la̱ ni̱ta̱ kjé‑ne. 


text:
<pb/>Koií k'oa̱s'ín kitsò‑ne Jesús nga jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés kitsò‑né: “Xi̱ta̱ jè, ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱.” Nea̱‑la̱ Jesús ko̱ 'ndse̱ (Mateo 12:46‑50; Lucas 8:19‑21) 


text:
<pb/>Xi komà i̱skan, ijchò 'ndse̱ ko̱ nea̱‑la̱ Jesús. Ján ndi̱tsiaán tsibìtsa̱jna. K'e̱é kinokjoà‑la̱ Jesús. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jnandiì‑la̱, kitsò‑la̱: ―Nea̱‑lè ko̱ jñà 'ndsì, ján ndi̱tsiaán títsa̱jna. Ji̱ xó ótsji‑lè. 


text:
<pb/>I̱kjoàn kiskoòtsejèn‑jiìn‑la̱ jñá xi̱ta̱ xi títsa̱jnandiì‑la̱. Kitsò: ―Jñà xi̱ta̱ koi xi nea̱‑na̱, ko̱ xi 'ndsè. 


text:
Nga̱ ni̱ta̱ yá xi̱ta̱‑ne xi síkitasòn koni s'ín mejèn‑la̱ Nainá, jñà‑né xi 'ndsè, xi tichja, ko̱ xi nea̱‑na̱.<pb/>


text:
Jesús ìjngoò k'a tsibíts'ia̱ nga tsakóya ya̱ i̱ndiì ndáchikon. Kjìn jchán ma xi̱ta̱ xi chixoñat'aà‑la̱. Jesús jahas'en jngoò chitso xi kjijnajiìn ndáchikon; i̱kjoàn tsibìjnaya. Ngats'iì xi̱ta̱, ya̱á títsa̱jnat'aà nanguií ya̱ i̱ndiì ndáchikon. 


text:
Nguì k'oa̱ tjín chixò ñánda na̱xi̱ choòn nga chiba ni'nde tjín‑la̱. Jñà xojmá koi, ni̱to̱ón isò koi‑né nga mì na̱nga̱ tjín nangui. 


text:
Nguì k'oa̱ tjín chixò ya̱ i̱jiìn na'yá. K'e̱ nga kjò'nga na'yá, kisìk'en‑ngui xka̱‑la̱ xojmá; k'oa̱á ma‑ne nga mìkiì tsajà‑la̱ toò. 


text:
Ta̱nga jñà xojmá xi chixò ñánda nangui ndaà, tsijin, kjò'nga, tsajà‑la̱ toò, ndaà itjo. Kitsjaà katé, jàn‑kaàn skanda jngoò sìndo̱ toò nga jngoò ìjngoò. 


text:
<pb/>I̱kjoàn kitsò Jesús: ―Ndaà ti̱ná'yaà koni xan‑nò. Mé‑ne kjoa̱ xi mangásòn kisìkjeén‑ne Jesús (Mateo 13:10‑17; Lucas 8:9‑10) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye tsibìjna ta̱jngoò Jesús, jñà xi̱ta̱ xi chrañà títsa̱jnat'aà‑la̱ ko̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne, kiskònangui‑la̱ kó tsòya‑ne 'én xi tsibéno̱jmí. 


text:
Kitsò Jesús: ―Jñò, Nainá jye kitsjaà‑nò nga jcha̱a kjoa̱'ma‑la̱ kó s'ín otíxoma Nainá. Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, tà 'én ts'e̱ kjoa̱ mangásòn s'e̱no̱jmí yije‑la̱, 


text:
mé‑ne nga mìkiì skoe̱‑ne na̱s'ín skótsejèn, ti̱koa̱á mìkiì ko̱chi̱ya‑la̱ na̱s'ín kji̱'nchré. Nga jñà xi̱ta̱, majìn‑la̱ síkjatjìya kjo̱hítsjeèn‑la̱ koa̱ mìkiì jcha̱t'aà‑la̱ jé‑la̱. Jesús tsibéno̱jmí kó tsòya‑ne kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ xi̱ta̱ xi bítje̱ xojmá (Mateo 13:18‑23; Lucas 8:11‑15) 


text:
<pb/>Kitsò Jesús: ―¿A mì fìya‑nò jè 'én ts'e̱ kjoa̱ xi mangásòn? ¿Kós'ín ska̱ya‑nò ngats'iì kjoa̱ xi i'nga? 


text:
Jñà xojmá xi chixò ya̱ i̱ya ndi̱yá, jñà ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi 'nchré 'én‑la̱ Nainá. K'e̱ nga ma i̱skan nga jyeé 'nchré, f'iì xi̱ta̱ nei̱í faáxìn jè 'én ya̱ i̱jiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
Jñà xojmá xi chixò ya̱ ñánda na̱xi̱ choòn, jñà ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi 'nchré 'én‑la̱ Nainá. Tsjaá s'e‑la̱ k'e̱ nga sa̱ 'nchré. 


text:
Ta̱nga jè 'én mìkiì ndaà kisijiìn ini̱ma̱‑la̱ koni xka̱ xi tsjìn‑la̱ i̱ma̱, mì 'ñó binchako̱ 'én, ta chiba na̱chrjein chíkjoa̱‑la̱. K'e̱ nga mé kjoa̱ xi sakó‑la̱ ko̱ tsà xi̱ta̱ fìtji̱ngui kondra̱‑la̱ nga jè nga̱tjì‑la̱ 'én‑la̱ Nainá, ni̱to̱ón síkíjna ndi̱yá‑la̱ Nainá. 


text:
ta̱nga 'ñó síkájno kjoa̱ ts'e̱ tsojmì xi tjín i̱sò'nde; ko̱ jè kjoa̱ nchi̱ná kona̱cha̱n‑la̱; ko̱ mejèn yije‑la̱ tsojmì xi tjín i̱sò'nde. Jñà kjoa̱ koi síkits'ón‑jiìn 'én‑la̱ Nainá, k'oa̱á ma‑ne nga mìkiì makjìn‑ya. 


text:
Ta̱nga jñà xojmá xi chixò ñánda nga nangui ndaà, jñà ngaya‑la̱ xi̱ta̱ xi 'nchré 'én‑la̱ Nainá koa̱ mokjeiín‑la̱; i̱kjoàn makjìn‑ya 'én, k'oa̱á ngaya‑la̱ koni yá xi ojà‑la̱ toò. Tsjá katé, jàn‑kaàn skanda jngoò sìndo̱ nga jngoò ìjngoò yá. Kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ ni'ín xi síhiseèn (Lucas 8:16‑18) 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑ìsa: ―¿A k'oa̱á s'ín mochjeén ni'ín xi síhiseèn nga ya̱ si̱jnangui kaxa̱, o ya̱ si̱jnangui na̱chan? Majìn, jngoò ni'ín xi síhiseèn, 'ngaá si̱jna mé‑ne nga síhiseèn‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
Ni̱mé kjoa̱ tjín xi tjí'ma i̱'ndei̱ xi mìkiì jcha̱‑la̱; ti̱koa̱á tsjìn kjoa̱ xi tjí'ma i̱'ndei̱ xi mìkiì ko̱tsejèn. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑ìsa‑la̱: ―Jñò xi na'yà, ndaà ti̱ná'yaà. Koni kji machi̱ya‑nò, k'oa̱á ti̱ kji si̱ìkíchi̱ya‑nò Nainá, skanda tsjásòn‑ìsa‑nò. 


text:
Jè xi tjín‑la̱ [kjo̱hítsjeèn], tjoé‑ìsa‑la̱; ta̱nga jè xi tsjìn‑la̱, skanda tjá'aán‑la̱ [kjo̱hítsjeèn] xi chiba tjín‑la̱. Kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ nga majchá ni̱ji̱n 


text:
<pb/>Kitsò Jesús: ―Koni s'ín otíxoma Nainá k'oa̱á ti̱s'ín tjín koni k'e̱ tsà jngoò xi̱ta̱ bítje̱ no̱jmé. 


text:
Jè no̱jmé, síxá nga bisò, ma'nga, na̱s'ín jè xi̱ta̱ xi bítje̱ mìkiì tíbeè kós'ín tísíxá nga jè xi̱ta̱ ojnafè‑né k'e̱ nga ni̱tje̱n; nga s'e i̱sén osítje̱n; 


text:
nga jè nangui tísíjchá; ítjòn bitjo xka̱‑la̱, i̱skan ma'nga, i̱kjoàn tjo‑la̱ natín koa̱ i̱kjoàn majchá ni̱ji̱n. 


text:
K'e̱ jye majchá ni̱ji̱n, jye ma maxkó nga jye ijchò chi̱ba̱‑la̱ nga sincháxkó ni̱ji̱n. Kjoa̱ xi mangásòn ts'e̱ xojmá mostaza (Mateo 13:31‑32; Lucas 13:18‑19) 


text:
<pb/>Jesús ìjngoò k'a kitsò: ―¿Mé xi ko̱ngásòn‑ko̱ koni s'ín otíxoma Nainá?, o ¿mé 'én xi si̱ngásòn‑kjoaá? 


text:
Jè mangásòn‑ko̱ koni kji xojmá mostaza; k'e̱ nga sitje̱ i̱jiìn nangui, jè xi ìsa̱ i̱tsé kji i̱ i̱t'aà nangui. 


text:
K'e̱ nga jye sitje̱, bisò, ma'nga skanda ìsa̱á 'nga ma koni ngats'iì xka̱ xi ma chine xi sitje̱ i̱ndiì ni'ya. 'Ñó 'nga ma chrja‑la̱ skanda ma bíndaà'a tjé‑la̱ ni̱se ya̱ ngui 'nguién‑la̱. Jesús, kós'ín kisìkjeén kjoa̱ xi mangásòn (Mateo 13:34‑35) 


text:
<pb/>Jesús kjìn ska̱ya kjoa̱ xi mangásòn kisìkjeén nga tsakóya 'én ndaà‑la̱ Nainá, koni kji nga ndaà fìya‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
Nguì ko̱ó kjoa̱ xi mangásòn tsakóya‑la̱ xi̱ta̱; ni̱mé 'én kiìchja̱ xi mìtsà kjoa̱ xi mangásòn tsibéno̱jmí; ta̱nga k'e̱ nga jye tíjnat'aàxìn‑ko̱ xi̱ta̱‑la̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, k'e̱é ìjngoò k'a tsakóya ndaà yije‑la̱. K'e̱ nga jè Jesús kisìkíjnajyò tjo̱xkón (Mateo 8:23‑27; Lucas 8:22‑25) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye kòjñò nga ti̱jè‑ne na̱chrjein, Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Tíkjiaán, ján xijngoaà ndáchikon. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne ta ya̱á kisìkítsa̱jna; kiì Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ nga títsa̱jnaya chitso. Ti̱koa̱á tsafáhijtako̱ chitso xi i'nga. 


text:
K'e̱ nga jye tjímajiìn nandá, j'iì jngoò tjo̱xkón xi ta̱xki̱ komà‑né; kiskímiì'nga nandá koa̱ jè chitso jye kitseè nandá. 


text:
Jesús ya̱á kjinafè tàts'en chitso. Kijnanguisko jngoò nikje nguisko. K'e̱é kisìkjaá‑la̱, kitsò‑la̱: ―Maestro, ¿a mìtsà tì'yi nga titsa̱bixònguindá‑ná. 


text:
<pb/>Jesús k'e̱é tsasítje̱n, tsohótiko̱ jè tjo̱; kitsò‑la̱ ndáchikon: ―Jyò ti̱jni. Ni̱to̱ón kisijyò‑ne tjo̱; kjòndaàya‑ne. 


text:
Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―¿Mé‑ne tsakjoòn‑nò? ¿A mìtsà mokjeiín‑nò i̱t'aà ts'a̱n? 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ ndaà jchán kitsakjòn. Xki̱ xi ján kjònangui‑la̱ xíkjín, tsò‑la̱: ―¿Yá xi̱ta̱‑ne jè skanda jè tjo̱ ko̱ ndáchikon síkitasòn‑la̱?<pb/>


text:
K'e̱ nga itjojen chitso Jesús ijchò kasìt'aà jngoò‑la̱ xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱. Jè xi̱ta̱ jè ya̱á itjo‑ne i̱tsjó nga̱jo̱ mik'en. 


text:
Xi̱ta̱ jè ya̱á bìjnaya ya̱ i̱tsjó nga̱jo̱ mik'en. Mì yá xi ma bít'aà'ñó na̱s'ín na'ñó ki̱cha̱ cadena. 


text:
Kjìn k'a o̱kis'iìn‑ko̱ nga tsibít'aà'ñó ndso̱ko̱ ko̱ tsja na'ñó ki̱cha̱ cadena. Ni̱yá xi chíkjoa̱‑la̱ nga kisì'nchré; otejtso xó cadena. 


text:
Ko̱ na̱chrjein ko̱ ni̱tje̱n ya̱á ojmeèsòn nindoò ñánda tjín i̱tsjó nga̱jo̱‑la̱ mik'en. Kjindáya tsò kjindáya ská nga kjaán ko̱ yijo‑la̱; 'beé‑la̱ nda̱jo̱ yijo‑la̱. 


text:
K'e̱ nga kijtseè nga kjiìn tínchrobá Jesús, tsangachikon. Kiì kasìt'aà chrañà‑la̱, tsasèn‑xkó'nchit'aà‑la̱. 


text:
'Ñó kiìchja̱, kitsò: ―¿Mé xi tjín‑lè ko̱ 'a̱n, Jesús, Ki'ndí‑la̱ Nainá xi 'ñó 'nga tíjna? Bìtsi'bà‑lè nga nguixko̱n Nainá, kì yatoòn‑ná. 


text:
<pb/>Koií k'oa̱s'ín kiìchja̱‑ne nga jè Jesús kitsò‑la̱: ―Ngaji̱ ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í, titjo̱jiín ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ jè. 


text:
<pb/>Jesús kiskònangui‑la̱. Kitsò‑la̱: ―¿Kó 'mì‑lè? Jè kitsò: ―Legión 'mì‑na, koií‑né nga kjìn jchán ma‑naje̱n. 


text:
Jñà ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tsibítsi'ba‑la̱ Jesús. Kitsò‑la̱: ―Ya̱á ti̱kasén‑náje̱n ñánda tjín chi̱nga̱; ya̱á ki̱tjás'e̱n‑jiìn‑je̱n yijo‑la̱. 


text:
<pb/>Jesús kitsjaà'nde‑la̱; jñà ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í itjojiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ jè; i̱kjoàn jahas'en‑jiìn yijo‑la̱ chi̱nga̱. Ma‑la̱ tsà jò jmiì jñà chi̱nga̱ xi tsanga; tsatíkjájen‑jno ya̱ na̱xi̱ skanda i̱jiìn ndáchikon, ya̱á k'en yije i̱jiìn ndáchikon. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi ko'ndà chi̱nga̱, tsanga. Kiì kéno̱jmí‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá ko̱ xi̱ta̱ rancho̱ jè kjoa̱ xi komà. Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá ijchò katsejèn‑la̱ kjoa̱ xi komà. 


text:
Kjìn xi̱ta̱ ijchò ñánda tíjna Jesús, kijtseè jè xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ nga sa̱ ítjòn. Jyò tíjna. Íkjá‑ne nikje‑la̱. Ndaà tjín‑ne kjo̱hítsjeèn‑la̱. Xi̱ta̱ xi ijchò, ta kitsakjòn‑la̱. 


text:
Jñá xi̱ta̱ xi kijtseè koni s'ín komàt'in jè xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ nga kjòndaà‑ne ko̱ chi̱nga̱ xi tsatíkjá, tsibéno̱jmí‑la̱ jñá xi̱ta̱ xi ijchò xi mìkiì kijtseè. 


text:
<pb/>K'e̱ nga jahas'en chitso Jesús, jè xi̱ta̱ xi ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í kisijiìn ini̱ma̱‑la̱, tsibítsi'ba‑la̱ Jesús nga mejèn‑la̱ kji̱ko̱. 


text:
Ta̱nga jè Jesús mìkiì kitsjaà'nde‑la̱. Kitsò‑la̱: ―T'in‑ne ni'ya‑lè, tèno̱jmí yije‑la̱ xi̱ta̱ xingui̱i jè kjo̱ndaà xi kisìko̱‑lè Nainá; kós'ín kijtseè i̱ma̱‑lè. 


text:
<pb/>Xi̱ta̱ jè, kiì; i̱kjoàn tsibíts'ia̱ nga tsibéno̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Decápolis jè kjo̱ndaà xi kisìko̱ Jesús. Ngats'iì xi̱ta̱ xi kis'eno̱jmí‑la̱ tà k'oa̱á komà‑la̱. Tsòti‑la̱ Jairo ko̱ chjo̱ón xi kitsobà'ñó i̱tjòn nikje‑la̱ Jesús (Mateo 9:18‑26; Lucas 8:40‑56) 


text:
<pb/>Jesús tsibìjna'ya chitso, inchrobà ìjngoò k'a‑ne ján xijngoaà ndáchikon, kjìn jchán xi̱ta̱ chixoñat'aà ìjngoò k'a‑la̱, koa̱ ya̱á tsibìjnandiì ndáchikon. 


text:
Ijchòkon jngoò xi̱ta̱ xi 'mì Jairo xi xi̱ta̱ ítjòn ts'e̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga. K'e̱ nga kijtseè Jesús tsasèn‑xkó'nchit'aà‑la̱. 


text:
'Ñó tsibítsi'ba‑la̱, kitsò‑la̱: ―Ndí tsòti‑na̱ jye kjo̱meè biyaà; nchroboí, tíkjiaán, tjat'aà‑la̱ ndsei̱i nga kàtandaà‑ne, mé‑ne nga kíjnakon‑ne. 


text:
Kjòtseé tísíkjeiín kjo̱'in i̱t'aà ts'e̱ chji̱ne̱xkiì; jye xó kisìkje yije to̱n‑la̱; mìkiì mandaà‑ne, ta̱ saà tíma'ñó ch'in‑la̱. 


text:
Chjo̱ón jè, k'e̱ nga kiì'nchré i̱t'aà ts'e̱ Jesús, kiìjiìn‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱ kjìn; i̱jto̱n íts'i̱n kitsobà‑ne nikje‑la̱ Jesús. 


text:
K'e̱ nga kitsobà'ñó nikje‑la̱, ni̱to̱ón kisijyò‑la̱ jní, koa̱ kijtseèyaá‑la̱ yijo‑la̱ nga jye kjòndaà‑ne ch'in‑la̱. 


text:
Jesús ni̱to̱ón kijtseèya‑la̱ nga nga'ñó‑la̱ itjojiìn; kisìkátji, kiskoòtsejèn‑jiìn‑la̱ xi̱ta̱ kjìn, kitsò: ―¿Yá xi kàtsobà'ñó nikje‑na̱? 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús kitsò‑la̱: ―¿A mìtsà 'yi nga jñà xi̱ta̱ ó'nchò'ñó‑lè? Ngaji̱ si‑né: “¿Yá xi kàtsobà'ñó nikje‑na̱?” 


text:
Chjo̱ón jè, tsí tíhotsé‑né nga kitsakjòn, nga jyeé tíjiìn‑la̱ kós'ín komà ch'in‑la̱; kiì, tsasèn‑xkó'nchit'aà‑la̱ Jesús; tsibéno̱jmí kixi̱ yije‑la̱ kós'ín komàt'in. 


text:
Jesús kitsò‑la̱: ―Ndí nea̱a, koi‑né nga mokjeiín‑lè i̱t'aà ts'a̱n nga kòmandaà‑ne. T'in‑là ndaà‑ne. Jyeé kòmaxkiì‑la̱ ch'in‑lè. 


text:
<pb/>Tákó ti̱k'e̱é tíchja̱‑ìsa Jesús nga j'iì i'nga xi̱ta̱ xi inchrobà‑ne ni'ya‑la̱ xi̱ta̱ ítjòn ts'e̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga, kitsò‑la̱: ―Kì ti̱ kiì nìsiì‑la̱ Maestro, ndí tsòti‑lè jyeé k'en. 


text:
<pb/>Ta̱nga jè Jesús, nga kiì'nchré koni kitsò o̱kixi̱ xi j'iìko̱, kitsò‑la̱ jè na̱'èn‑la̱ ndí tsòti: ―Kì tsakjoòn‑jèn; tà jè‑né nga kàtakjeiín‑lè. 


text:
K'e̱ nga ijchò ni'ya‑la̱ jè xi̱ta̱ ítjòn ts'e̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga, Jesús kijtseè nga fìjen fìkjá xi̱ta̱, 'ñó nchikjindáya ko̱ 'ñó nchisíkájno. 


text:
Jahas'en ni'ya Jesús, kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne ko̱'nè‑nò nga ko̱ tà ndaà chìhindáya‑nò? Jè ndí tsòti mìtsà kòbiyaà; ta kjinafé‑né. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna tà tsijnòkeè Jesús. K'e̱é tsachrje yije ni'ya kóho̱tjín xi̱ta̱; tà jñà tsibìtsa̱jna na̱'èn‑la̱, nea̱‑la̱, ko̱ xi̱ta̱ ts'e̱ xi tji̱ko̱. I̱kjoàn jahas'en ñánda kijna ndí tsòti. 


text:
<pb/>Jè ndí tsòti ni̱to̱n tsasítje̱n, tsajmeè‑ne. Jye kjò tejò nó tjín‑la̱. Jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna, 'ñó jchán kitsakjòn. 


text:
Ta̱nga Jesús 'ñó kitsjaà o̱kixi̱ nga mì yá xi̱ta̱ xi ke̱èno̱jmí‑la̱. I̱kjoàn kitsò‑la̱: ―Tjiì‑la̱ nga kàtakjèn ndí tsòti.<pb/>


text:
K'e̱ nga jye ijchò na̱chrjein nìkjáya, tsibíts'ia̱ nga tsakóya 'én ndaà‑la̱ Nainá ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga. Kjìn jchán ma xi̱ta̱ xi kiì'nchré‑la̱ koni s'ín tsakóya. Jñà xi̱ta̱, tà k'oa̱á komà‑la̱, kjònangui‑la̱ xíkjín, kitsò: ―Xi̱ta̱ jè, ¿ñánda komà‑la̱ ngats'iì 'én xi okóya? ¿Ñánda ochrje kjoa̱chji̱ne̱ koi ko̱ kjo̱xkón xi s'ín? 


text:
¿A mìtsà jè xi chji̱ne̱yá xi ti‑la̱ María, xi 'ndse̱ ma Jacobo, José, Judas ko̱ Simón? ¿A mìtsà ti̱koa̱ i̱ títsa̱jnajiìn‑ná íchjín ndichja? Xi̱ta̱ koi mìkiì ko̱kjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'e̱ Jesús. 


text:
Ta̱nga jè Jesús kitsò‑la̱: ―Jngoò xi̱ta̱ xi chja̱ ngajo‑la̱ Nainá, ni̱ta̱ ñá na̱xa̱ndá‑ne yaxkón‑né, ta̱nga ya̱ na̱xa̱ndá‑la̱ ko̱ ni'ya‑la̱ ko̱ i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xíkjín mìkiì yaxkón. 


text:
<pb/>Jesús ni̱mé kjo̱xkón xi ndaà tjín kis'iìn nangui‑la̱, tà chiba xi̱ta̱ xk'én xi tsohót'aà‑la̱ tsja nga kisìndaà‑ne. 


text:
Tà kjòxkón‑la̱ Jesús, nga jñà xi̱ta̱ koi, mìkiì mokjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'e̱. Kós'ín tsatíxoma‑la̱ Jesús xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne xi kisìkasén nga kisìka'bí 'én‑la̱ Nainá (Mateo 10:5‑15; Lucas 9:1‑6) Jesús ya̱á tsajmeè na̱xa̱ndá jtobá xi chrañàt'aà kjiyijò nga tsakóya. 


text:
Nga komà i̱skan, Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne xi jè tsibíxáya‑la̱; jò jò kisìkasén, kitsjaà‑la̱ o̱kixi̱ nga ko̱chrjekàjiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
K'oa̱á ti̱s'ín kitsjaà‑la̱ o̱kixi̱ nga ni̱mé tsojmì k'oa̱ k'e̱ nga kjoi̱ ndi̱yá. Kitsò‑la̱: ―Tà k'oa̱á s'ín tanguió. Tà jngoò yá garrote ch'aà. Kì na̱'yaá ch'aà, kì i̱nchra̱jín ch'aà, kì to̱n ch'aà. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑ìsa‑la̱: ―K'e̱ nga ki̱jchò jngoò na̱xa̱ndá, jngoò ni'ya ti̱tsa̱jna skanda k'e̱ nga ko̱nguí‑nò. 


text:
Tsà tjín na̱xa̱ndá ñánda mìkiì skoétjò‑nò, tsà majìn‑la̱ nga 'nchré‑nò, titjo̱jñoò, titsajneè chijo‑la̱ ndso̱koò mé‑ne nga skoe̱‑ne nga jñà tjín‑la̱ jé nga mìkiì 'nchréñijon. Xi nguì o̱kixi̱ k'oa̱á xan‑nò k'e̱ nga ki̱jchò na̱chrjein‑la̱ jñà na̱xa̱ndá koi, ìsa̱á tse kjo̱'in s'e̱‑la̱ koni s'ín komàt'in na̱xa̱ndá Sodoma ko̱ Gomorra. 


text:
<pb/>Xi̱ta̱ koi, kiì nga tsibéno̱jmíya‑la̱ xi̱ta̱ nga kàtasíkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé ko̱hótsji‑ne. 


text:
Kjìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tsachrjekàjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱, ti̱koa̱ kjìn xi̱ta̱ kisìndaà‑ne xi xk'én nga kisìkaàjno‑la̱ asìti̱. K'e̱ nga k'en Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱ (Mateo 14:1‑12; Lucas 9:7‑9) 


text:
<pb/>Jè Herodes xi xi̱ta̱ xá ítjòn tíjna, kiì'nchré i̱t'aà ts'e̱ Jesús nga jye xki̱ xi ján na̱xa̱ndá kina'yà‑la̱. Tjín xi̱ta̱ xi kitsò: ―Jè Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱, jyeé jaáya‑la̱. K'oa̱á ma‑ne nga tjín‑la̱ nga'ñó nga ma‑la̱ s'ín kjo̱xkón xi ndaà tjín. 


text:
<pb/>Tjín xi̱ta̱ xi kitsò: ―Jè Elías. Ti̱koa̱ tjín xi kitsò: ―Jngoò xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá kjòtseé. 


text:
<pb/>Nga ìsa̱ kjòtseé, Herodes kisìkasén xi̱ta̱ nga kitsobà'ñó Juan nga kiskinìs'en nda̱yá, koi kjoa̱‑la̱ ts'e̱ chjo̱ón Herodías xi chjo̱ón‑la̱ Felipe nga jè Herodes chixàn‑ko̱ xi chjo̱ón‑la̱ 'ndse̱. 


text:
Nga jè Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱, kjìn k'a o̱kitsò‑la̱ Herodes: ―Mìkiì tjiì'nde‑lè nga ji̱ tijnakoi̱i chjo̱ón‑la̱ 'ndsì. 


text:
Nga jè Herodes, beèxkón Juan ko̱ síkinda̱‑ne nga jye tíjiìn‑la̱ nga xi̱ta̱ kixi̱‑né ko̱ xi̱ta̱ tsjeè‑né. Herodes k'e̱ nga chja̱ko̱ Juan, matsjaá‑la̱ nga 'nchré‑la̱, ta̱nga mìkiì beè mé xi s'i̱in, a si̱ìkitasòn‑né, a xi majìn. 


text:
Ijchò jngoò na̱chrjein xi ndaà ts'e̱ chjo̱ón Herodías k'e̱ nga tsachrje s'eí‑la̱ jè Herodes jè na̱chrjein nga kits'iìn. Ijchò xi̱ta̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn, ko̱ xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado, ko̱ xi̱ta̱ nchi̱ná xi tjín kóho̱kji Galilea nga tsakjèn‑ko̱ Herodes. 


text:
Ti̱koa̱ ijchò tsòti‑la̱ Herodías, jahas'en ni'ya; kitè. Jè Herodes ko̱ xi̱ta̱ xi títsa̱jna, ndaà jchán kisaseèn‑la̱ koni s'ín kitè jè tsòti. Herodes, xi xi̱ta̱ xá ítjòn tíjna, kitsò‑la̱: ―Ti̱jé‑ná mé xi mejèn‑lè, tsjaà‑lè. 


text:
<pb/>K'oa̱á s'ín kitsjaà‑la̱ tso'ba nga tsjá yije‑la̱ ni̱ta̱ mé xi mejèn‑la̱ na̱s'ín osen nangui xi jè otíxoma‑la̱. 


text:
Jè tsòti, itjo ni'ya, kiskònangui‑la̱ nea̱‑la̱. Kitsò‑la̱: ―¿Mé xi siìjé‑la̱? Jè nea̱‑la̱. Kitsò: ―Ti̱jé‑la̱ sko̱ Juan xi s'ín bautizar xi̱ta̱. 


text:
<pb/>Jè tsòti, ni̱to̱ón jahas'en ìjngoò k'a ni'ya ñánda tíjna xi̱ta̱xá ítjòn. Kitsò‑la̱: ―I̱'ndei̱ mejèn‑na nga ni̱to̱n tjiì‑ná sko̱ Juan xi s'ín bautizar xi̱ta̱; tinaya‑ná chro̱ba̱te. 


text:
<pb/>Jè Herodes, xi xi̱ta̱xá ítjòn tíjna, 'ñó kjòba‑la̱ k'e̱ nga kiì'nchré‑la̱ jè tsòti. Ta̱nga koií kjoa̱‑la̱ nga jye kitsjaà‑la̱ 'én‑la̱ nga nguixko̱n xi̱ta̱ xi títsa̱jna s'eí, kjo̱'ñó kisìkitasòn‑la̱. 


text:
Jè soldado kiì ján nda̱yá nga tsatesin Juan; i̱kjoàn j'iìko̱ sko̱ Juan; tjíya‑la̱ chro̱ba̱ nga kitsjaà‑la̱ jè tsòti; ko̱ jè tsòti kisìnga̱tsja nea̱‑la̱. 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì'nchré xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Juan nga jye k'en, kiìkjaá yijo‑la̱ nga kiskinìs'en‑ngui jngoò nga̱jo̱ i̱tsjó‑la̱ mik'en. Jè kjo̱xkón xi kis'iìn Jesús nga 'òn jmiì xi̱ta̱ kisìkjèn (Mateo 14:13‑21; Lucas 9:10‑17; Juan 6:1‑14) 


text:
<pb/>K'e̱ nga j'iì ìjngoò k'a‑ne jñà xi̱ta̱ xi tsibíxáya‑la̱ Jesús, tsibéno̱jmí ngats'iì kjoa̱ xi kis'iìn ko̱ xi tsakóya ñánda kiì. 


text:
Jesús kitsò‑la̱: ―Nchrobá. Tíkjiaán nga si̱kjáya í'ñoá jngoò i̱'nde i̱t'aà xìn. Koií k'oa̱ kitsò‑la̱ nga kjìn jchán ma xi̱ta̱, koa̱ tjín bijchó, koa̱ tjín nchrobá‑ne. Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi tsibíxáya‑la̱ skanda mì ti̱ kiì ma'a‑la̱ nga kjèn. 


text:
Ta̱nga kjìn xi̱ta̱ kijtseè k'e̱ nga kiì. Kijtseèxkon nga jè Jesús. I̱kjoàn kiìtji̱ngui‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá xi ya̱ chrañàt'aà‑la̱ nga kiì‑ne ndso̱ko̱; skanda ìsa̱ ítjòn ijchò jñà xi̱ta̱ koi. 


text:
Jesús, k'e̱ nga itjojen chitso, kijtseè nga 'ñó kjìn ma xi̱ta̱ xi títsa̱jna; kjòhi̱ma̱keè‑né. K'oa̱á ngaya‑la̱ koni jñà orrè xi tsjìn‑la̱ paxtò xi ko'ndà. I̱kjoàn tsibíts'ia̱ko̱ nga kjìn 'én tsibéno̱jmí‑la̱. 


text:
K'e̱ nga jye 'ñó kjòhoxòn, jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús ijchò kinchat'aà‑la̱, kitsò‑la̱: ―Jyeé kjòhoxòn, jè i̱'nde jè, i̱t'aà xìn‑né, ni̱mé tjín. 


text:
Ko̱t'ìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ kàtjì‑ne nga kàtatse tsojmì xi ski̱ne̱ ya̱ na̱xa̱ndá ko̱ tsà jñà ni'ya ñánda nga chrañàt'aà. 


text:
<pb/>Kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱: ―Tjiì‑là jñò xi ko̱kje̱n xi̱ta̱ koi. Kitsò jñà xi̱ta̱: ―¿A mejèn‑lè nga konguí kindaà‑je̱n i̱nchra̱jín koni tjín síkijne xi̱ta̱ nga jò sìndo̱ na̱chrjein síxá? 


text:
<pb/>Kitsò Jesús: ―Chítsejèn‑là kó tjín ma i̱nchra̱jín‑nò. K'e̱ nga kijtseè kó tjín ma‑ne, kitsò‑la̱: ―'Òn ma i̱nchra̱jín ko̱ jò ma ti̱n. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsjaà o̱kixi̱ Jesús nga kàtìtsa̱jnajtín jñà xi̱ta̱ ya̱ i̱jiìn ijñá ñánda sa̱se̱ choòn. 


text:
Íjngó íjngó sìndo̱ tsibìtsa̱jnajtín‑ne jñà xi̱ta̱; ko̱ tjín ñánda icháte icháte tsibìtsa̱jnajtín‑ne. 


text:
Jesús kiskoé jñà i̱nchra̱jín xi 'òn ma‑ne ko̱ jñà ti̱n xi jò ma‑ne; i̱kjoàn kiskoòtsejèn ngajmiì; kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá; i̱kjoàn kisìxkoa̱ya i̱nchra̱jín; k'e̱é kitsjaà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ nga kisìka'bí‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱ kjìn xi títsa̱jna. Ti̱koa̱ kisìjòya ti̱n xi jò ma‑ne. Kitsjaà‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi tsakjèn, 'òn jmiì ma‑ne xi xi̱ta̱ x'i̱n. K'e̱ nga jè Jesús tsajmeèsòn ndáchikon (Mateo 14:22‑27; Juan 6:16‑21) 


text:
<pb/>Nga komà i̱skan, Jesús kisìkas'en xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ ya̱ i̱ya chitso mé‑ne nga ìsa̱ ítjòn ki̱jchò‑ne ján na̱xa̱ndá Betsaida ya̱ xijngoaà ndáchikon; koa̱ jè Jesús k'e̱é tísíhixat'aà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne nga jye nchifì‑ne. 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye kisìhixat'aà xi̱ta̱, Jesús kiìmijìn‑jno jngoò nindoò nga kiì kiìchja̱t'aà‑la̱ Nainá. 


text:
K'e̱ nga jye kòjñò, jè chitso, jyeé ya̱ síjna jngoò osen ndáchikon. Jesús, nga ta̱jngoò tsibíjnat'aà nangui, 


text:
kijtseè chitso nga mìkiì ma fì. Nga jè tjo̱ bíchjoà ikon‑la̱. K'e̱ nga ta̱jñòya ìsa̱, Jesús kiìtji̱ngui‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ nga kiì‑ne ndso̱ko̱ ya̱ i̱sòn nandá. Ta̱nga k'oa̱á kis'iìn koni tsà mejèn‑la̱ nga kjoi̱ ítjòn‑la̱ chitso. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, k'e̱ nga kijtseè nga tífìsòn nandá, k'oa̱á s'ín kisìkítsjeèn, kitsò, tsà ini̱ma̱ ch'o‑né; kiskindàya xkón 


text:
nga kitsakjòn‑la̱ k'e̱ nga kijtseè kóho̱tjín. Ta̱nga Jesús ni̱to̱ón kiìchja̱‑la̱, kitsò‑la̱: ―'Ñó t'è‑là takòn, kì tsakjoòn‑jèn, 'a̱n‑ná. 


text:
<pb/>K'e̱ nga jahas'en chitso Jesús, ni̱to̱ón kisijyò‑ne tjo̱. Tà k'oa̱á komà‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, 


text:
nga kj'eè kì ndaà fahas'en‑jiìn‑la̱ jè kjo̱xkón xi kis'iìn Jesús ts'e̱ i̱nchra̱jín, koi‑né nga tájaàjiìn tjín ini̱ma̱‑la̱. K'e̱ nga jè Jesús kisìndaà‑ne xi̱ta̱ xk'én ján Genesaret (Mateo 14:34‑36) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye tsatojiìn ndáchikon, ijchò ján nangui Genesaret; ya̱á tsibít'aà'ñó chitso‑la̱ ya̱ i̱ndiì ndáchikon. 


text:
Ti̱koa̱á ni̱to̱ón kiì kóho̱kji nga jngoò itjandiì i̱'nde jè. I̱kjoàn tsibíts'ia̱ xi̱ta̱ nga j'iìko̱‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱ xi xk'én; kjisòn‑la̱ na̱chan‑yá ya̱ i̱'nde ñánda nga 'nchré xi̱ta̱ nga bijchó Jesús. 


text:
Ni̱ta̱ ñánda na̱xa̱ndá nga jahas'en Jesús, tsà na̱xa̱ndá jtobá‑né, na̱xa̱ndá iì‑né, i̱nchi̱ya‑né, ko̱ tsà rancho̱‑né, jñà xi̱ta̱ ya̱á sikáyijò jñà xi̱ta̱ xi xk'én ya̱ jngohosen ndi̱yá; i̱kjoàn bítsi'ba‑la̱ na̱s'ín tà jè i̱tjòn nikje‑la̱ tsobà'ñó nga kàtandaà‑ne. Ngats'iì xi̱ta̱ xi kitsobà'ñó nikje‑la̱ kjòndaà yijeé‑ne.<pb/>


text:
Ijchò xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés xi j'iì‑ne na̱xa̱ndá Jerusalén. Ya̱á ijchòtji̱ngui‑la̱ ñánda tíjna Jesús. 


text:
Jñà xi̱ta̱ koi, kijtseè i'nga xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús nga kjèn tjéko̱ tsja nga mìkiì oníjno; kitsò‑la̱ xíkjín [nga mìkiì nchisíkitasòn koni s'ín tjín kjo̱tíxoma ts'e̱ xi̱ta̱ judío xi xkón tjín]. 


text:
Nga jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ ngats'iì xi̱ta̱ judío, k'oa̱á s'ín síkitasòn koni s'ín tjín kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga; tsà mì nguì ndaà ko̱níjno tsja, mìkiì ko̱kje̱n. 


text:
Ti̱koa̱á k'e̱ nga f'iì‑ne ndi̱tsi̱n, ítjòn oníjno tsja, k'e̱é kjèn; tjín‑ìsa‑la̱ kjo̱tíxoma xi kj'ei̱í koni oníya chi̱tsín‑la̱, ti̱jí‑la̱, ko̱ chi̱tsín ki̱cha̱‑la̱ ko̱ na̱chan‑la̱. 


text:
Koií kjoa̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ fariseo ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés kiskònangui‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne mìkiì síkitasòn‑ne xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑lè, koni s'ín tjín kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga nga ta k'oa̱á s'ín kjèn tjéko̱ tsja? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Koni s'ín kiskiì Isaías, xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá, ndaà kiìchja̱ i̱t'aà tsa̱jòn, jñò, xi̱ta̱ xi jò ma i̱sén‑nò, k'e̱ nga kitsò:<pb/>Jñà xi̱ta̱ koi,<br/>beèxkón‑na xi tà 'én chja̱,<br/>ta̱nga jñà ini̱ma̱‑la̱ kjiìn títsa̱jna;<pb/> 


text:
Jñò, nìkíjna‑nò xi nguì kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, ko̱ jè onguítji̱ngui‑là kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑nò nga oníya ti̱jí‑nò, chi̱tsín‑nò; kjìn ska̱ya kjo̱tíxoma tjín‑nò koni s'ín 'nè. 


text:
<pb/>Kitsò‑ìsa Jesús: ―Jñò, nachrjekàngui‑nò xi nguì kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, jè nìkitasòn kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑nò. 


text:
Moisés k'oa̱á kitsò: “Jcha̱xkoín na̱'èn‑lè ko̱ nea̱‑lè.” K'oa̱á ti̱ kitsò: “Jè xi chja̱jno‑la̱ na̱'èn‑la̱ ko̱ nea̱‑la̱, tjínè‑la̱ nga si̱k'en.” 


text:
Ta̱nga jñò bixón‑nó: “Jngoò xi̱ta̱, ma ki̱tso̱‑la̱ na̱'èn‑la̱, o nea̱‑la̱: Mìkiì ko̱ma siìchját'aà‑lè; ngats'iì tsojmì xi tjín‑na, Corbán‑né.” ('Én xi tsò Corbán, 'én Hebreo‑né; tsòyaá‑ne: jè Nainá jyeé kitsjaà yije‑la̱.) 


text:
Jñò, nachrjekàngui‑nò 'én‑la̱ Nainá nga nìkatoya‑là xinguio̱o kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ jchínga‑nò. Kjìn ska̱ya kjo̱tíxoma tjín‑ìsa‑nò xi k'oa̱s'ín 'nè. 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱é kiìchja̱‑la̱ ngats'iì xi̱ta̱, kitsò‑la̱: ―Ngats'ioò, ti̱ná'yaà ko̱ ndaà kàtachi̱ya‑nò. 


text:
Ni̱mé tjín xi fahas'en‑jiìn yijo‑la̱ xi̱ta̱ xi síkits'ón. Jè‑né xi ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ bitjojiìn‑ne, xi síkits'ón. 


text:
<pb/>Jesús itjokàjiìn‑la̱ xi̱ta̱; kiì, jahas'en jngoò ni'ya; i̱kjoàn jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ kiskònangui‑la̱ kó tsòya‑ne jè kjoa̱ mangásòn xi tsibéno̱jmí. 


text:
Kitsò Jesús: ―¿Jñò, a ti̱koa̱á mìkiì machi̱ya‑nò kó tsòya‑ne? ¿A mì fìya‑nò ngats'iì tsojmì xi fahas'en‑jiìn yijo‑la̱ xi̱ta̱ mìkiì síkits'ón 


text:
nga mìtsà ini̱ma̱‑la̱ fahas'en‑jiìn? Ya̱á fahas'en i̱ndso̱'ba̱, i̱kjoàn bitjo‑ne k'e̱ nga fì kítsa̱jna ján baño. Jesús kitsòyaá‑ne: Ngats'iì tsojmì xi ma chine, tsjeè‑né; mìkiì síkits'ón ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
Koi‑né nga ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ nchrobájiìn, jñà kjo̱hítsjeèn xi ch'o tsò, koni jè kjoa̱ chijngui ts'e̱ xi̱ta̱ xi jye chixàn ko̱ xi kj'eè bixan jèn, ko̱ xi xi̱ta̱ sík'en, 


text:
ko̱ kjoa̱ chijé, ko̱ kjoa̱ tse mejèn, ko̱ kjoa̱ ts'e̱n, ko̱ kjoa̱ kona̱cha̱n, ko̱ kjoa̱ ts'e̱ xi otonè‑la̱ kjoa̱ ts'e̱ yijo‑ná, ko̱ kjoa̱xìtakòn, ko̱ kjoa̱ 'on takòn, ko̱ kjoa̱ 'nga ikon, ko̱ kjoa̱ 'én ndiso, ko̱ kjoa̱ tòndo̱ xi mìtsà ítjòn nìkítsjeèn. 


text:
Ngats'iì kjoa̱ koi xi ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ bitjokàjiìn‑ne, koií xi síkits'ón xi̱ta̱. Mé xi komàt'in chjo̱ón xi xìn nangui‑la̱ nga kòkjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'e̱ Jesús (Mateo 15:21‑28) 


text:
<pb/>Kiì Jesús ján na̱xa̱ndá Tiro ko̱ Sidón. K'e̱ nga ijchò ya̱, jahas'en jngoò ni'ya; mejèn‑la̱ nga mì yá xi̱ta̱ xi skoe̱, ta̱nga mìkiì komà tsibìjna'ma. 


text:
Ni̱to̱ón kiì'nchré jngoò chjo̱ón xi ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ tsòti‑la̱. Kiì ñánda tíjna Jesús nga tsasìxkó'nchit'aà‑la̱; 


text:
tsibítsi'ba‑la̱ nga ko̱chrjekàjiìn jè ini̱ma̱ ch'o xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ tsòti. Jè chjo̱ón, ya̱á i̱'nde‑la̱ ñánda 'mì Sirofenicia; 'én griego chja̱. 


text:
Jesús kitsò‑la̱: ―Tjiì'nde‑la̱ jñà kàtakjèn ítjòn xi i̱xti ma. Mìkiì ndaà tjín tsà chjaà'an‑la̱ ni̱ño̱ jñà i̱xti, i̱kjoàn k'oi̱‑lá ndí nañá. 


text:
<pb/>Jè chjo̱ón kitsò: ―Ndaà tjín Na̱'èn; ta̱nga jñà ndí nañá kineé xi̱‑la̱ tsojmì xi bixòngui ími̱xa̱ xi síkatsjoò i̱xti. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Jesús: ―Ndaà kinokjoì. T'in‑ne ni'ya‑lè. Jè ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í, jye itjokàjiìn‑ne ini̱ma̱‑la̱ tsòti‑lè. 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchò‑ne ni'ya‑la̱, jè chjo̱ón, jè tsòti‑la̱, ya̱á kijnasòn na̱chan; ta̱nga jye itjokàjiìn‑ne ini̱ma̱‑la̱ jè ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í. K'e̱ nga jè Jesús kisìndaà jngoò‑ne xi̱ta̱ jtayaà ko̱ xi skí'i̱n 


text:
<pb/>Jesús kiì‑ne ya̱ i̱'nde ts'e̱ Tiro; jahatojiìn i̱'nde Sidón, ti̱koa̱ jahatojiìn nangui xi 'mì Decápolis, ijchò‑ne ya̱ ndáchikon ts'e̱ Galilea. 


text:
Ya̱á ijchòko̱ jngoò xi̱ta̱ xi jtayaà ko̱ skí'i̱n, tsibítsi'ba‑la̱ Jesús nga ko̱òt'aà‑la̱ tsja jè xi̱ta̱ jè. 


text:
Jesús, i̱t'aà xìn kiìko̱ ñánda tsjìn xi̱ta̱, k'e̱é jahas'en jnótsja ya̱ líká‑la̱, ko̱ ndána̱chrá‑la̱ kisìkaàjno ni̱je̱n‑la̱. 


text:
Jesús kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱: ―Kì yá xi̱ta̱ xi bèno̱jmí‑là. Ta̱nga k'e̱ nga 'ñó tsibít'in‑la̱ Jesús nga mì yá xi̱ta̱ ke̱èno̱jmí‑la̱, ta̱nga jñà xi̱ta̱ ìsa̱á ndaà kiskinìsòn 'én. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi kiì'nchré, ta kjo̱xkón‑la̱, kitsò: ―Ndaà s'ín yije. Síndaà‑ne xi̱ta̱ xi jtayaà ko̱ xi mìkiì ma chja̱.<pb/>


text:
Ìjngoò na̱chrjein nga kjìn jchán xi̱ta̱ kjòxkóya koa̱ tsjìn tsojmì xi kine, Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―Jñà xi̱ta̱ koi, mahi̱ma̱keè‑ná. Jyeé kò jàn na̱chrjein tjín‑la̱ nga títsa̱jnako̱‑na koa̱ ni̱mé tjín tsojmì xi kine. 


text:
<pb/>Kitsò xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús: ―¿Kós'ín si̱kjèn xi̱ta̱ koi jngoò i̱'nde i̱t'aà xìn ñánda ni̱mé tjín? 


text:
<pb/>Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Kó tjín ma i̱nchra̱jín xi tíyijò‑nò? Kitsò jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Itoò ma‑ne. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Jesús: ―Koa̱tìn‑la̱ kàtìtsa̱jnat'aà nangui jñà xi̱ta̱. Jesús kiskoé i̱nchra̱jín xi itoò ma‑ne; kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá i̱kjoàn kisìxkoa̱ya; k'e̱é kjònga̱tsja jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ mé‑ne nga kisìka'bí‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne. 


text:
Ti̱koa̱á tíyijò chiba‑la̱ ti̱n jtobá. Jesús kisìchikon‑t'in; i̱kjoàn kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Ti̱ka'bió. 


text:
<pb/>Tsakjèn yije xi̱ta̱ kóho̱tjín skanda kó nga kjòskiì; k'e̱ nga tsibíxkó‑ne jñà xi kjòxkoa̱ya nga tsiningui‑ne, nguì itoò ni̱si̱yá ko̱ma. 


text:
i̱kjoàn jahas'en chitso ko̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. Ya̱á kiì i̱'nde ñánda 'mì Dalmanuta. K'e̱ nga jñà xi̱ta̱ fariseo jngoò seña kisìjé xi jeya tjín (Mateo 16:1‑4; Lucas 12:54‑56) 


text:
<pb/>Ijchò xi̱ta̱ fariseo, tsibíts'ia̱ nga tsajoókjoò‑ko̱ Jesús. Kisìjé jngoò‑la̱ seña xi jeya tjín xi i̱t'aà ts'e̱ Nainá nchrobá‑ne nga mejèn‑la̱ skoe̱ tsà kixi̱ kjoa̱ nga Nainá kisìkasén. 


text:
Jesús 'ñó jaátse‑la̱, kitsò: ―Jñà xi̱ta̱ koi, ¿mé‑ne seña xi jeya tjín síjé‑ne? Xi nguì o̱kixi̱, k'oa̱á xan‑nò, ni̱jngoò seña jcha̱a. 


text:
<pb/>Ya̱á kisìkítsa̱jna xi̱ta̱ koi; jahas'en ìjngoò k'a‑ne chitso; kiì ján xijngoaà ndáchikon. Na̱'yo̱ san‑la̱ xi̱ta̱ fariseo (Mateo 16:5‑12) 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús, k'e̱ nga kiì, kijchàajiìn‑la̱ mìkiì ts'a i̱nchra̱jín. Tà jngoò ma i̱nchra̱jín xi kjinaya‑la̱ chitso. 


text:
Jesús kitsò‑la̱: ―Chítsejèn‑là koa̱ ti̱kinda̱a yijo‑nò i̱t'aà ts'e̱ na̱'yo̱ san‑la̱ xi̱ta̱ fariseo ko̱ ts'e̱ Herodes. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús tsohóko̱ xíkjín, kitsò‑la̱: ―Koií k'oa̱ tsò‑ná nga mìkiì kich'á i̱nchra̱jín. 


text:
<pb/>Jesús kisijiìn‑la̱ koni s'ín nchijoó, k'e̱é kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne ko̱bixón‑nò nga tsjìn‑nò i̱nchra̱jín? ¿A kj'eè fìya‑nò? ¿A mì machi̱ya‑nò? ¿A tsí 'ñó tájaàjiìn tjín ini̱ma̱‑nò? 


text:
k'e̱ kisìka'biá i̱nchra̱jín xi 'òn ma‑ne koa̱ 'òn jmiì xi̱ta̱ tsakjèn? ¿Kó tjín ni̱si̱yá tsiningui‑ne xi tsibíxkó‑ìsa̱? Kitsò jñà xi̱ta̱: ―Tejò ni̱si̱yá komà. 


text:
<pb/>―K'e̱ nga kisìka'biá jñà i̱nchra̱jín xi itoò ma‑ne, koa̱ ñijòn jmiì xi̱ta̱ tsakjèn, ¿kó tjín ni̱si̱yá tsiningui‑ne xi tsibíxkó‑ìsa̱? Kitsò jñà xi̱ta̱: ―Itoò ni̱si̱yá komà. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò‑la̱: ―¿A tà kó kj'eè machi̱ya‑nò? K'e̱ nga jè Jesús kisìndaà jngoò‑ne xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ 


text:
<pb/>Jesús ijchò ján na̱xa̱ndá Betsaida; ya̱ ijchòko̱ jngoò‑la̱ xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱. Tsibítsi'ba‑la̱ nga kàtát'aà‑la̱ tsja jñà xko̱n. 


text:
Jesús kitsobà'ñó tsja jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱. I̱kjoàn tsachrjekàjiìn na̱xa̱ndá, tsibíchrángui xko̱n, i̱kjoàn tsohósòn‑la̱ tsja. K'e̱é kiskònangui‑la̱ a tsejèn chiba‑la̱. 


text:
Jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ kiskoòtsejèn, kitsò: ―Jye be xi̱ta̱ ta̱nga k'oa̱á ma‑na̱ ta koni kjoàn yá kjoàn nga tjíma. 


text:
<pb/>Jesús, ìjngoò k'a tsohót'aà‑la̱ tsja jñà xko̱n. Kitsò‑la̱ nga ndaà kàtakotsejèn, ni̱to̱ón kjòndaà‑ne. Ndaà kijtseè yije‑ne. 


text:
Jesús kisìkasén‑ne ni'ya‑la̱ xi̱ta̱ jè, kitsò‑la̱: ―Kì ya̱ bitjaàs'en‑jiìn na̱xa̱ndá, kì yá xi̱ta̱ xi bèno̱jmí‑la̱. K'e̱ nga jè Pedro tsibéno̱jmíya nga Jesús, jé xi Cristo (Mateo 16:13‑20; Lucas 9:18‑21) 


text:
<pb/>Itjo Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, kiì ya̱ na̱xa̱ndá jtobá xi chja̱‑ne Cesarea ts'e̱ Filipo. K'e̱ nga tjímaya ndi̱yá, Jesús kiskònangui‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Kó tsò jñà xi̱ta̱? ¿Yá‑ná 'a̱n? 


text:
<pb/>Kitsò jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Tjín xi tsò: “Jé Juan xi kis'iìn bautizar xi̱ta̱.” Tjín xi tsò: “Jé Elías.” Ti̱koa̱á tjín xi tsò: “Jngoò xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá.” 


text:
<pb/>Jesús kiskònangui‑la̱ jñá xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱; kitsò‑la̱: ―¿Jñò kó bixón? ¿Yá‑ná 'a̱n? Kiìchja̱ Pedro, kitsò: ―Ji̱‑né xi Cristo [xi xó kisìkasén‑lè Nainá]. 


text:
<pb/>Ta̱nga jè Jesús kitsò‑la̱: ―Kì yá xi̱ta̱ xi bèno̱jmí‑là xi i̱t'aà ts'a̱n. K'e̱ nga jè Jesús tsibéno̱jmíya kjoa̱ biyaà‑la̱ (Mateo 16:21‑28; Lucas 9:22‑27) 


text:
<pb/>Tsibíts'ia̱ Jesús nga tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, kitsò‑la̱: ―'A̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tse kjo̱'in siìkjiaán; ko̱chrjengui‑na jñà xi̱ta̱ jchínga, ko̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. Si̱ìk'eén‑na ta̱nga k'e̱ nga ki̱jchò jàn na̱chrjein kjoa̱áya‑na. 


text:
<pb/>Jesús nguì ndaà tsibéno̱jmí kjoa̱ xi komàt'in. Jé Pedro kiìchja̱t'aàxìn‑la̱ Jesús nga mìkiì ndaà tjín koni tsò. 


text:
Ta̱nga Jesús, kisìkáfaya, kiskoòtsejèn‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, tsohótiko̱ Pedro. Kitsò‑la̱: ―Ti̱si̱t'aàxìn‑ná ji̱ xi̱ta̱ nei̱í. Nga ji̱, mìtsà k'oa̱s'ín nìkítsjiìn koni s'ín tjín kjo̱hítsjeèn‑la̱ Nainá. Ngaji̱ tà k'oa̱s'ín nìkítsjiìn koni s'ín tjín kjo̱hítsjeèn‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
<pb/>Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ ko̱ xi̱ta̱ xi tji̱ngui‑la̱. Kitsò‑la̱: ―Tsà yá xi mejèn‑la̱ nga xi̱ta̱ ts'a̱n ko̱ma, kàtatsjeiìn‑takòn mé xi mejèn‑la̱ yijo‑la̱; koni jngoò xi̱ta̱ xi 'yajen krò‑la̱, kàtìjnandaà nga si̱ìkjeiín kjo̱'in xi kjoa̱ ts'a̱n; ndaà kàtjìt'aà‑na. 


text:
Nga ni̱ta̱ yá xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ ko̱chrjetjì yijo‑la̱ nga ni̱mé kjo̱'in sa̱kò‑la̱, tà sa̱á si̱ìchija‑né ko̱ kjo̱'in kíjnajiìn; ta̱nga jè xi tíjnandaà nga tsjá yijo‑la̱ xi kjoa̱ ts'a̱n ko̱ kjoa̱ ts'e̱ 'én ndaà‑la̱ Nainá, jè‑né xi ki̱tjokàjiìn kjo̱'in nga i̱t'aà ts'a̱n ndaà kíjna. 


text:
Tsà tjín i'nga xi̱ta̱ xi ko̱sobà‑la̱ i̱t'aà ts'a̱n ko̱ i̱t'aà ts'e̱ 'én‑na̱ ya̱ nguixko̱n xi̱ta̱ jé xi tjín, ti̱koa̱á 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ko̱sobà‑na̱ i̱t'aà ts'e̱ k'e̱ nga kjoi̱ikoa̱a ìjngoò k'a kjoa̱jeya‑la̱ Na̱'èn‑na̱ ko̱ àkja̱le̱ tsjeè‑la̱ Nainá.<pb/>


text:
Jesús kitsò‑ìsa̱: ―O̱kixi̱í xi xan‑nò, títsa̱jnajiìn i'nga xi̱ta̱ i̱jndé xi mìkiì ki̱yá skanda k'e̱ nga skoe̱ kó s'ín otíxoma Nainá nga kjoi̱íko̱ nga'ñó‑la̱. K'e̱ nga jè Jesús jahatjìya í'ñó i̱sén‑la̱ kóho̱kji yijo‑la̱ (Mateo 17:1‑13; Lucas 9:28‑36) 


text:
<pb/>Nga komà joòn na̱chrjein, Jesús kiìmijìn‑jno jngoò nindoò xi 'nga kji; tà jñà kiìko̱ Pedro, Jacobo ko̱ Juan. K'e̱ nga ijchò i̱'nde jè, Jesús, jahatjìya í'ñó i̱sén‑la̱ nga nguixko̱n jñà xi̱ta̱ koi. 


text:
Jè nikje‑la̱ 'ñó kjòchroba, tsí ote ni'ín né. Tsjìn xi̱ta̱ nga tíjtsa i̱sò'nde xi ma‑la̱ ts'iìn nikje koni s'ín kjòchroba. 


text:
Jè Pedro kitsò‑la̱ Jesús: ―Maestro, ndaà tjín nga i̱ titsa̱jnaá. Jàn ni'ya xkójndà kíndaà‑je̱n. Jngoò tsi̱ji, jngoò ts'e̱ Moisés, jè xi ìjngoò ts'e̱ Elías. 


text:
K'e̱é j'iì jngoò 'nguién‑la̱ ifi xi tsibí'ma xi̱ta̱ koi; ya̱á i̱jiìn ifi kina'yà jngoò‑la̱ 'én xi kitsò: ―Jè jèe̱ xi ki'ndí‑na̱ xi 'ñó matsjake̱. Jè ti̱ná'ya‑là. 


text:
<pb/>K'e̱ nga inchrobàjen‑t'aà‑ne nindoò, Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Kì yá xi̱ta̱ xi bèno̱jmí‑là jè kjoa̱ xi kà'yaà; skanda k'e̱é tèno̱jmí‑là k'e̱ nga kjoa̱áya‑na i̱t'aà ts'e̱ kjoa̱biyaà 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ tsibí'ma jè kjoa̱ jè, sakoa̱á tsajoóya‑ne kó tsò‑ne xi tsò‑la̱ kjoa̱áya‑la̱. 


text:
Kiskònangui‑la̱ Jesús. Kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne ko̱tsò‑ne jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés nga jè Elías kjoi̱í ítjòn? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―O̱kixi̱ né. Jè kjoi̱í ítjòn Elías, jè koi̱ìndaàjiìn yije kjoa̱. ¿Koa̱ mé‑ne ko̱tsò‑ne Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, tseé kjo̱'in siìkjiaán, toòn skoe̱‑na xi̱ta̱? 


text:
Ta̱nga 'a̱n, k'oa̱á xán‑nò, jè Elías jyeé j'iì. Jñà xi̱ta̱ k'oa̱á s'ín kisìko̱ koni s'ín mejèn‑la̱. Ta̱nga k'oa̱á s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga k'oa̱á s'ín ko̱mat'in. K'e̱ nga jè Jesús kisìndaà jngoò‑ne ti xi ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ (Mateo 17:14‑21; Lucas 9:37‑43) 


text:
<pb/>Jesús k'e̱ nga ijchò‑ne ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ xi i'nga, kijtseè nga kjìn jchán ma xi̱ta̱ xi títsa̱jna. Ya̱á títsa̱jnajiìn i'nga xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, 'ñó nchijoóya‑ne. 


text:
Jñà xi̱ta̱ k'e̱ nga kijtseè nga ijchò Jesús, tà k'oa̱á ko̱ma‑la̱. Kiì yije kóho̱tjín nga kisìhixat'aà. 


text:
<pb/>K'e̱é kiìchja̱ jngoò xi̱ta̱ xi ya̱ tíjnajiìn. Kitsò: ―Maestro, jè ki'ndí‑na̱ kòf'iìko̱‑lè. Ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í tíjiìn ini̱ma̱‑la̱; mìkiì ma chja̱. 


text:
Ni̱to̱n ñánda tíjna k'e̱ nga tsobà'ñó, majndoòt'aà nangui ko̱ ochrje ndáxó tso'ba, síjts'iìn ni̱'ño̱, i̱kjoàn si̱jna tsjò. Koi tìsìjé‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑lè nga kàtachrjekàjiìn ini̱ma̱‑la̱ jè ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í ta̱nga mìkiì bitjokàjiìn‑la̱. 


text:
<pb/>Kiìchja̱ Jesús, kitsò: ―Jñò, xi̱ta̱ xi mìkiì mokjeiín‑nò i̱t'aà ts'a̱n. ¿Skanda mé na̱chrjein kóti̱jnako̱‑nò? ¿Mé na̱chrjein ska̱‑na kjoa̱‑nò? Nchrohóko̱‑ná jè ti i̱jndé. 


text:
<pb/>K'e̱é kiìko̱ jè ti ya̱ nguixko̱n Jesús; jè ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í, k'e̱ nga kijtseè Jesús, ìjngoò k'a k'en xín ti. K'e̱ nga kiskaàt'aà nangui tsangáyà'nde koa̱ itjo ndáxó tso'ba. 


text:
Jesús kiskònangui‑la̱ na̱'èn‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿A kjòtseé o̱ma‑la̱ ti‑lè? Jè na̱'èn‑la̱ kitsò: ―Ti̱k'e̱‑ne nga sa̱ ndí ti jtobá kji. 


text:
Jè ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í kò kjìn jchán k'a síkatje̱n‑jiìn ni'ín ko̱ síkatje̱n‑jiìn nandá nga mejèn‑la̱ sík'en. Tsà ko̱ma‑lè mé xi si̱koi̱i, jcha̱hi̱ma̱takòn‑náje̱n ko̱ ti̱chját'aà‑náje̱n. 


text:
<pb/>Ni̱to̱ón 'ñó kiìchja̱ jè na̱'èn‑la̱ ti. Kitsò: ―Mokjeiín‑na̱, ti̱chját'aà‑ìsa̱‑ná nga nguì ìsa̱ ndaà ko̱kjeiín‑na. 


text:
<pb/>Jesús k'e̱ nga kijtseè nga tíma kjìn xi̱ta̱, tsohótiko̱ jè ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í; kitsò‑la̱: ―Ngaji̱, ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi mìkiì ma‑lè nokjoì ko̱ mìkiì na'yì, 'a̱n, k'oa̱á xan‑lè, titjo̱jiìn ini̱ma̱‑la̱ ti jè; kì ti ya̱á bitjaàs'en‑jiìn‑ne ini̱ma̱‑la̱. 


text:
<pb/>Jè ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í kiskindàyaxá; i̱kjoàn ìjngoò k'a k'en xín ti. I̱kjoàn itjojiìn‑ne ini̱ma̱‑la̱. Kisìkájna jè ti koni tsà jye k'en, jñà xi̱ta̱ xi nchikotsejèn, kitsò: ―Jyeé k'en. 


text:
<pb/>K'e̱ nga jahas'en ni'ya Jesús, jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ kiskònangui‑la̱ nga ta̱jngoò, kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne ngaje̱n mìkiì kòbitjojiìn‑na̱je̱n jè ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í? 


text:
<pb/>Kiìchja̱ Jesús, kitsò: ―Jñà ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi o̱kjoàn, k'e̱é bitjokàjiìn nga nokjoàt'aà‑là Nainá ko̱ nga bijnachjaán. K'oa̱á s'ín tsibéno̱jmí Jesús kjoa̱biyaà‑la̱ xi ma‑ne jò k'a (Mateo 17:22‑23; Lucas 9:43‑45) 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì‑ne ya̱ i̱'nde jè, jahatojiìn nangui Galilea. Ta̱nga Jesús majìn‑la̱ nga xi̱ta̱ skoe̱; 


text:
Jesús k'oa̱á s'ín tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. Kitsò‑la̱: ―'A̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ ya̱á tso̱ba̱'ñó‑na jñà xi̱ta̱; i̱kjoàn si̱ìk'en‑na. Ta̱nga k'e̱ nga ki̱jchò jàn na̱chrjein nga ki̱yá, kjoa̱áya‑na. 


text:
<pb/>Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ mìkiì kjòchi̱ya‑la̱ 'én xi kitsò‑la̱. Tà kitsakjòn‑né, mìkiì kiskònangui‑la̱. Yá xi̱ta̱ xíkjín xi kíjna ítjòn (Mateo 18:1‑5; Lucas 9:46‑48) 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchò ya̱ na̱xa̱ndá Capernaum, k'e̱ nga jye títsa̱jna i̱ya ni'ya, Jesús kiskònangui‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Mé xi koa̱ ta ndaà chibàya‑nò k'e̱ nga tìtsa̱nchrobáya ndi̱yá? 


text:
<pb/>Xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ tà jyò tsibìtsa̱jna, koi‑né, k'e̱ nga nchinchrobá ya̱ ndi̱yá, tsajoóya‑ne yá xi̱ta̱ xíkjín xi kíjna ítjòn. 


text:
Jesús tsibìjna; i̱kjoàn kiìchja̱‑la̱ nga tejò xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, kitsò‑la̱: ―Tsà yá xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ nga kíjna ítjòn, ta saà jè kjoe̱het'aà‑ne, chi̱'nda‑la̱ kàtama ngats'iì xi̱ta̱ xi i'nga. 


text:
<pb/>―Ni̱ta̱ yá‑ne xi i̱t'aà ts'a̱n skoétjò jngoò ndí ti koni jè, 'a̱án xi skoétjò‑na; ko̱ jè xi skoétjò‑na mìtsà tà 'a̱n skoétjò‑na, ti̱koa̱á jè skoétjò xi kisìkasén‑na̱. Yá xi kondra̱‑la̱ Cristo ko̱ yá xi xi̱ta̱ ts'e̱ (Lucas 9:49‑50; Mateo 10:42) 


text:
<pb/>Kiìchja̱ Juan, kitsò: ―Maestro, jngoò xi̱ta̱ ki'ya‑je̱n xi i̱t'aà tsi̱ji ochrjekàjiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱. Ta̱nga mìtsà xi̱ta̱ tsa̱ján; mìkiì kits'iì'nde‑la̱je̱n. 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―Kì k'oa̱á nìko̱o. Ni̱yá‑jèn xi i̱t'aà ts'a̱n s'i̱in jngoò kjo̱xkón xi ndaà tjín xi ti̱jè ki̱chja̱jno‑ná. 


text:
Ngats'iì xi̱ta̱ xi i̱t'aà ts'a̱n tsjá jngoò chi̱tsín‑nò nandá, koií kjoa̱‑la̱ nga xi̱ta̱‑la̱ Cristo 'mì‑nò, o̱kixi̱í xi xan‑nò, jñà xi̱ta̱ koi, tjoé‑la̱ chjí‑la̱. Xi̱ta̱ xi bít'in‑ná nga binchaàtsjiaá jé (Mateo 18:6‑9; Lucas 17:1‑2) 


text:
<pb/>’Ni̱ta̱ yá‑ne xi jé ski̱nìjiìn jngoò ndí xi̱ta̱ i̱ma̱ xi mokjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'a̱n, ìsa̱á‑la ndaà ko̱ma tsà si̱ngui'ñó jngoò nda̱jo̱ natsí ís'iìn, i̱kjoàn si̱katje̱ngui ndáchikon. 


text:
Tsà jè ndsa̱a ótsji jé‑nò, ti̱chátjòn. Ìsa̱á ndaà‑ne tsà xkoán titsjoò nga ki̱tjás'e̱n‑jñoò kjoa̱binachon mì k'oa̱‑ne tsà jò ma ndsa̱a koa̱ ján konguió i̱jiìn ni'ín ñánda mìkiì bits'o, 


text:
Tsà jñà ndso̱koò ótsji jé‑nò, ti̱chátjòn. Ìsa̱á ndaà‑ne tsà xkoán titsjoò nga ki̱tjás'e̱n‑jñoò kjoa̱binachon mì k'oa̱‑ne tsà jò ma ndso̱koò koa̱ ján konguió i̱jiìn ni'ín, 


text:
Tsà jñà xkoòn ótsji jé‑nò, ti̱nachrjeè. Ìsa̱á ndaà‑ne tsà jngoò ma xkoòn nga ki̱tjás'e̱n‑jñoò ñánda tíhotíxoma Nainá mì k'oa̱á‑ne tsà jò ma xkoòn koa̱ ján konguió i̱jiìn ni'ín 


text:
<pb/>’Ngats'iì xi̱ta̱ sa̱ ni'ín ko̱tsjeè‑ne, koa̱ jñà kjo̱tjò xi tsjá xi̱ta̱, na̱xa̱á ko̱jnchra‑ne. 


text:
Jè na̱xa̱, ndaà‑né; ta̱nga tsà mì ti̱ kiì jnchra‑ne, ¿kós'ín si̱ko̱‑là nga ko̱jnchra ìjngoò k'a? Kàtasijiìn na̱xa̱ ini̱ma̱‑nò koa̱ 'nchán titsa̱jnako̱ xinguio̱o.<pb/>


text:
Jesús itjojiìn ya̱ na̱xa̱ndá Capernaum, kiì ján i̱'nde Judea, ijchò ján nangui i̱jto̱n xa̱jngá nandá Jordán. Ya̱á kòkjìn ìjngoò k'a xi̱ta̱; koa̱ jè tsibíts'ia̱ ìjngoò k'a nga tsakóya‑la̱ xi̱ta̱ koni s'ín kjit'aà. 


text:
Ijchò kinchat'aà chrañà i'nga‑la̱ xi̱ta̱ fariseo. Nga mejèn‑la̱ skóna̱cha̱n‑la̱, kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿A tjí'nde‑la̱ xi x'i̱n nga tsjín chjo̱ón‑la̱? 


text:
<pb/>Kitsò xi̱ta̱ koi: ―Moisés kitsjaà'nde‑né nga ma si̱ndaà xo̱jo̱n nga ko̱ma tsjín xíkjín xi̱ta̱. 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchò‑ne ni'ya‑la̱, jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús kiskònangui ìjngoò k'a‑la̱ ti̱koi‑ne kjoa̱ koi. 


text:
Jesús kitsò‑la̱: ―Jè xi̱ta̱ xi tsjín chjo̱ón‑la̱, i̱kjoàn bixan‑ko̱ ìjngoò xi kj'ei̱í chjo̱ón, kjoa̱ chijngui tís'ín i̱t'aà ts'e̱ chjo̱ón‑la̱. 


text:
Tsà jè chjo̱ón tsjín x'i̱n‑la̱ i̱kjoàn bixan‑ko̱ ìjngoò xi kj'ei̱í x'i̱n, ti̱koa̱á kjoa̱ chijngui tís'ín i̱t'aà ts'e̱ x'i̱n‑la̱. K'e̱ nga jè Jesús kisìchikon‑t'in ndí i̱xti (Mateo 19:13‑15; Lucas 18:15‑17) 


text:
<pb/>Jngoò k'a jñà xi̱ta̱ j'iìko̱‑la̱ ndí i̱xti jè Jesús nga mejèn‑la̱ si̱ìchikon‑t'in; ko̱òt'aà‑la̱ tsja. Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús mìkiì kitsjaà'nde‑la̱. Tsohótiko̱‑né. 


text:
K'e̱ nga kijtseè Jesús, kòjti‑la̱, kitsò‑la̱: ―Tjiì'nde‑là ndí i̱xti kàtjanchrobákon‑na. Kì binchahikon‑là. Jñà xi k'oa̱á s'ín tjín ini̱ma̱‑la̱ koni ts'e̱ ndí i̱xti, jñà xi tjín‑la̱ kjo̱ndaà nga Nainá tíhotíxoma‑la̱. 


text:
K'oa̱á xan‑nò xi nguì o̱kixi̱, jñà xi mìkiì ko̱kjeiín‑la̱ koni jngoò ndí i̱xti nga skoé kjo̱ndaà‑la̱ Nainá nga jè ko̱tìxoma‑la̱, mìkiì kjoa̱has'en‑jiìn ñánda tíhotíxoma Nainá. 


text:
<pb/>Jesús tsa'nga jñà ndí i̱xti; tsohósòn‑la̱ tsja; i̱kjoàn kisìjét'aà‑la̱ Nainá nga kàtasíchikon‑t'in jñà i̱xti. Xi̱ta̱ xi 'ñó kjìn tsojmì tjín‑la̱ (Mateo 19:16‑30; Lucas 18:18‑30) 


text:
<pb/>K'e̱ nga tífì ìjngoò k'a‑ne Jesús, tsangachikon jngoò xi̱ta̱ xi ijchò tji̱ngui‑la̱. Tsasìxkó'nchit'aà‑la̱; i̱kjoàn kiskònangui‑la̱; kitsò‑la̱: ―Ji̱ Maestro ndaà, ¿mé xi s'iaàn nga s'e̱‑na kjoa̱binachon ni̱ta̱ kjé‑ne? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne nga xi̱ta̱ ndaà 'mì‑ná? Ni̱jngoò xi̱ta̱ xi ndaà, ta̱ jngoò jè Nainá xi ndaà. 


text:
Jyeé tíjiìn‑lè kó tsò kjo̱tíxoma: “Kì xi̱ta̱ nìk'in; kì kjoa̱ chijngui 'nì; kì chijé 'nì; kì 'én ndiso nokjoì i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xi kj'ei̱í; kì chona̱cha̱n‑jèn; cha̱xkoín na̱'èn‑lè ko̱ nea̱‑lè.” 


text:
<pb/>Jè xi̱ta̱ nchi̱ná kitsò: ―Maestro, ngats'iì kjo̱tíxoma koi, jyeé kisìkitasoàn kó nga sa̱ chítia. 


text:
<pb/>Jesús tsja komà‑la̱, kiskoò'an, i̱kjoàn kitsò‑la̱: ―Ìjngoò kjoa̱ chija‑lè. T'in, tatìjni yije tsojmì xi tjín‑lè. I̱kjoàn ti̱ka'bí‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱ mé‑ne nga s'e̱‑lè kjoa̱ machikon‑t'in ján ngajmiì. I̱kjoàn nchrobátji̱ngui‑ná. 


text:
<pb/>Jè xi̱ta̱ nchi̱ná, tà kjòbaá‑la̱ nga kiì'nchré 'én koi. Tà ba kis'e‑la̱ nga kiì, koi xó nga 'ñó kjìn tsojmì tjín‑la̱. 


text:
<pb/>Jesús kiskoòtsejèn tji̱ngui‑la̱, kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―'Iín jchán ko̱ma‑la̱ jñà xi̱ta̱ nchi̱ná nga kjoa̱has'en‑jiìn ñánda tíhotíxoma Nainá. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús, k'e̱ nga kiì'nchré 'én koi, tà k'oa̱á komà‑la̱. Ta̱nga jè Jesús ìjngoò k'a kitsò‑la̱: ―Jñò xi ki'ndí‑na̱ xan‑nò, 'ñó 'iín ko̱ma‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi to̱n‑la̱ 'ñót'aà takòn nga kjoa̱has'en‑jiìn kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús, ìsa̱á ndaà kjòxkón‑la̱. I̱kjoàn kiskònangui‑la̱ xíkjín, kitsò: ―¿Yá‑né xi ki̱tjokàjiìn kjo̱'in? 


text:
<pb/>Jesús kiskoò'an, kitsò: ―Jñà xi̱ta̱ mìkiì ko̱ma‑la̱; ta̱nga Nainá ko̱maá‑la̱; i̱t'aà ts'e̱ Nainá ni̱ta̱ mé kjoa̱‑ne, ko̱ma yijeé‑la̱. 


text:
<pb/>Kiìchja̱ Pedro, kitsò: ―Na̱'èn, ngaje̱n, jyeé kinìkítsa̱jna yije‑je̱n ngats'iì tsojmì xi tjín‑naje̱n nga tjaàtji̱ngui‑lèje̱n. 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―O̱kixi̱ xi xan‑nò, ni̱ta̱ yá xi̱ta̱‑ne xi kisìkíjna ni'ya‑la̱, 'ndse̱, ndichja, nea̱‑la̱, na̱'èn‑la̱, chjo̱ón‑la̱, i̱xti‑la̱ ko̱ nangui‑la̱ xi kjoa̱ i̱t'aà ts'a̱n ko̱ i̱t'aà ts'e̱ 'én ndaà‑la̱ Nainá 


text:
i̱ i̱sò'nde, ìsa̱á tsato tjoé ngajo‑la̱ xi ni'ya 'mì, xi 'ndse̱, ndichja, nea̱‑la̱, i̱xti‑la̱ ko̱ nangui‑la̱, na̱s'ín kji̱tji̱nguikeè xi̱ta̱ kondra̱. Ta̱nga jè i̱sò'nde xi sa̱ nchrobá, s'e̱é‑la̱ kjoa̱binachon ni̱ta̱ kjé‑ne. 


text:
Kjìn xi̱ta̱ xi títsa̱jna ítjòn i̱'ndei̱, k'e̱ nga ko̱ma i̱skan jñà kítsa̱jna tji̱ngui. Ko̱ xi títsa̱jna tji̱ngui i̱'ndei̱ k'e̱ nga ko̱ma i̱skan jñà kítsa̱jna ítjòn. K'oa̱á s'ín tsibéno̱jmí Jesús kjoa̱biyaà‑la̱ xi ma‑ne jàn k'a (Mateo 20:17‑19; Lucas 18:31‑34) 


text:
<pb/>Jesús, tsó'ba ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ nga nchifì ján na̱xa̱ndá Jerusalén. Jñà xi̱ta̱ xi tji̱ngui tà nchimaxkón‑la̱ nga nchifì. K'e̱é kiìchja̱t'aà‑xìn ìjngoò k'a‑la̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne, i̱kjoàn tsibéno̱jmí ìjngoò k'a‑la̱ jè kjoa̱ xi komàt'in. Kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―I̱'ndei̱ ján titsa̱honguiá na̱xa̱ndá Jerusalén; 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ya̱á tsobà'ñó‑na xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés nga koi̱ì'nè‑na kjoa̱biyaà, i̱kjoàn si̱ìnga̱tsja‑na jñà xi mìtsà xi̱ta̱ judío 


text:
nga si̱ìsobà‑na̱, ki̱ìchrájno‑na̱, ko̱jà‑na, i̱kjoàn si̱ìk'en‑na. Ta̱nga k'e̱ ki̱jchò jàn na̱chrjein kjoa̱áyaá‑na. Kjo̱ndaà xi 'in tjín xi kisìjé Jacobo ko̱ Juan (Mateo 20:20‑28) 


text:
<pb/>Jacobo ko̱ Juan i̱xti‑la̱ Zebedeo ijchò kinchat'aà‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱: ―Maestro, mejèn‑naje̱n nga k'oi̱‑náje̱n jè kjo̱ndaà xi si̱jé‑lèje̱n. 


text:
<pb/>Jacobo ko̱ Juan kitsò: ―K'e̱ nga jeya ki̱jni nga tìhotìxomai, ki̱'nde‑náje̱n nga ya̱ kitsa̱t'aà‑lèje̱n, jngoò kíjnat'aà‑lè kixi̱‑lè koa̱ jngoò kíjnat'aà‑lè ngaskón‑lè. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Jesús: ―Mìkiì 'yaà mé xi nìjé. ¿A ki̱chìkjoa̱á‑nò nga s'io̱ya jè chi̱tsín ts'e̱ kjo̱'in xi 'a̱n skia̱a, a chíkjoa̱‑nò nga ko̱ma bautizar ts'e̱ kjo̱'in xi 'a̱n tímat'ian? 


text:
<pb/>Kitsò jñà xi̱ta̱ koi: ―Ki̱chìkjoa̱á‑na̱je̱n. Kitsò‑la̱ Jesús: ―Jñò, ko̱maá s'io̱o koa̱ ko̱ma‑nò bautizar i̱t'aà ts'e̱ kjo̱'in xi 'a̱n ko̱tojñaà, 


text:
ta̱nga xi 'a̱n tsjaà‑nò nga ya̱ ki̱tsa̱jnat'aà‑ná ya̱ kixi̱‑na̱ ko̱ ngaskón‑na̱ mìtsà 'a̱n oko̱‑na nga tsjaà‑nò. Jñà i̱'nde koi, jñà tjoé‑la̱ xi̱ta̱ xi Nainá títsa̱jnandaà‑la̱ nga tsjá‑la̱. 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì'nchré jñà xi̱ta̱‑la̱ Jesús xi i'nga xi te ma‑ne, kòjti‑la̱ koni kitsò Jacobo ko̱ Juan. 


text:
Ta̱nga jè Jesús kiìchja̱‑la̱, kitsò‑la̱: ―Jye tíjiìn‑nò nga jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ na̱xa̱ndá xi 'ya‑la̱ nga kjo̱tíxoma tjíya tsja, nangui síkítsa̱jna xi̱ta̱‑la̱ xi jñà otíxoma‑la̱. Ti̱koa̱á jñà xi̱ta̱ xi 'ñó jeya títsa̱jna, beètoòn‑né jñà xi xi̱ta̱ i̱ma̱. 


text:
Ta̱nga jñò mìkiì k'oa̱s'ín s'e̱en; tsà jngoò xi̱ta̱ xinguio̱o mejèn‑la̱ 'nga kíjna, jè xi kàtasíxá‑la̱ xi̱ta̱ xi i'nga. 


text:
Ndaà tsà 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, mìtsà koi xá j'i̱‑na nga 'a̱n ko̱s'in‑na; tà sa̱á 'a̱n siìxá‑la̱ xi̱ta̱ xi i'nga, ko̱ tsjaà yijo‑na̱ ko̱ ini̱ma̱‑na̱ nga kjìn xi̱ta̱ kítsa̱jnandei̱í kjoa̱ ts'e̱ jé‑la̱. K'e̱ nga kisìndaà‑ne Jesús jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ xi 'mì Bartimeo (Mateo 20:29‑34; Lucas 18:35‑43) 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchò na̱xa̱ndá Jericó nga jye nchibitjojiìn na̱jnchra̱, Jesús tji̱ko̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ ko̱ kjìn xi̱ta̱ tji̱ngui‑ìsa̱‑la̱. Ya̱ i̱ndiì ndi̱yá tíjna jngoò xi̱ta̱ i̱ma̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ xi 'mì Bartimeo, ti‑la̱ ma xi̱ta̱ xi 'mì Timeo, nga tísíjé kjo̱tjò tsojmì. 


text:
Jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ k'e̱ nga kiì'nchré nga jè Jesús xi Nazaret ts'e̱ tífì, ni̱to̱ón kiìchja̱‑la̱, kitsò‑la̱: ―¡Jesús, nga ya̱ nchrobàt'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David [nga ji̱ tijna ngajo‑la̱], jcha̱hi̱ma̱takòn‑ná! 


text:
<pb/>Kjìn ma xi̱ta̱ xi tsohótiko̱ Bartimeo nga jyò kàtìjna. Ta̱nga jè Bartimeo ìsa̱á 'ñó kiìchja̱. Kitsò: ―¡Ji̱ xi ya̱ nchrobàt'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David, jcha̱hi̱ma̱takòn‑ná! 


text:
<pb/>K'e̱é tsasíjna Jesús, kitsò: ―Ti̱nókjoa̱‑là. I̱kjoàn kinokjoà‑la̱ jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱. Kitsò‑la̱: ―'Ñó te‑la̱ takoìn, ti̱sítji̱in, chja̱‑lè Jesús. 


text:
<pb/>Jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ kisìkatje̱n i̱nchro̱kisòn‑la̱, ni̱to̱ón tsasítje̱n, kiì kasìt'aà‑la̱ ñánda síjna Jesús. 


text:
Jesús kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Mé xi mejèn‑lè nga si̱ìko̱‑lè? Jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ kitsò: ―Maestro, mejèn‑na̱ nga kàtatsejèn‑na. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―T'in‑ne; koi‑né nga mokjeiín‑lè i̱t'aà ts'a̱n nga kòmandaà‑ne. Jè xi̱ta̱ xi mìkiì tsejèn‑la̱ ni̱to̱ón kjòtsejèn‑la̱. Kiìtji̱ngui‑la̱ koni s'ín ndi̱yá tífì Jesús.<pb/>


text:
K'e̱ nga jye kjo̱meè bijchó chrañà‑la̱ na̱xa̱ndá Jerusalén, jñà na̱xa̱ndá xi 'mì Betfagé ko̱ Betania, ya̱ i̱t'aà nindoò Yá Olivo, Jesús kisìkasén jò xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱; 


text:
kitsò‑la̱: ―Tanguió ján ndí na̱xa̱ndá i̱tsé xi kijnat'aà ján. K'e̱ nga kijchoò ya̱á síjnat'aà'ñó jngoò búrró ki'ndí xi ni̱ sa̱á yá bìjnasòn‑la̱. Chíjnda̱'ñó, nchrohóko̱o. 


text:
Tsà yá xi kjònangui‑nò, tsà ki̱tso̱‑nò: “¿Mé‑ne ko̱nìko̱‑nò búrró?”, tìn‑là: “Jé xó Na̱'èn‑ná Jesús ko̱chjeén‑la̱, koa̱ ni̱to̱ón xó si̱ìkasén‑ne.” 


text:
<pb/>Kiì jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱. K'e̱ nga ijchò jngoò ni'ya, ya̱á tjít'aà'ñó jngoò búrró jè xotjoa̱‑la̱ ni'ya ya̱ i̱ya ndi̱yá. K'e̱ nga kiskíjnda̱'ñó. 


text:
K'e̱ nga ijchòko̱ ñánda tíjna Jesús jè ndí búrró, jñà nikje ts'e̱ xi̱ta̱ kisìkjeén nga tsohójtsa‑la̱ jè ndí búrró; i̱kjoàn tsibìjnasòn‑la̱ Jesús. 


text:
Kjìn xi̱ta̱ tsohójngoò nikje‑la̱ ya̱ i̱ya ndi̱yá. Jñà xi̱ta̱ xi i'nga, xka̱ chrja‑la̱ yá tsohójngoò xi tsate ya̱ i̱jiìn ijñá. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi títjòn ko̱ xi tji̱ngui 'ñó chja̱, nga kitsò: ―¡Mé tà ndaà‑la̱ jè xi nchrobá ngajo‑la̱ Nainá, jè xi otíxoma‑ná! 


text:
<pb/>Jesús jahas'en‑jiìn ya̱ na̱xa̱ndá Jerusalén. I̱kjoàn jahas'en ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn. Xki̱ xi ján kiskoòtsejèn. I̱kjoàn itjo‑ne; kiìko̱ xi̱ta̱‑la̱ xi tejò ma‑ne ján na̱xa̱ndá Betania, koi‑né nga jye kjòhoxòn. K'e̱ nga jè Jesús kitsò‑la̱ jngoò yá‑la̱ toò iko̱ nga ch'o kàtama‑la̱ (Mateo 21:18‑19) 


text:
K'e̱é kijtseè jngoò yá‑la̱ toò iko̱ xi kjiìn síjna. Kiì katsejèn‑la̱ tsà yijà‑la̱ toò, ta̱nga ni̱mé tjín‑la̱; tà xka̱á tjín‑la̱. Mìtsà na̱chrjein‑la̱ toò. 


text:
K'e̱é kitsò‑la̱ jè yá toò iko̱: ―Ni̱ ti̱ yá xi ski̱ne̱‑ne toò‑lè. Xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús kiì'nchré 'én koi. K'e̱ nga tsachrje i̱ngo̱ ítjòn jñà xi̱ta̱ xi otíjna tsojmì (Mateo 21:12‑17; Lucas 19:45‑48; Juan 2:13‑22) 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchò na̱xa̱ndá Jerusalén, Jesús jahas'en ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn; i̱kjoàn tsibíts'ia̱ nga tsachrje jñà xi̱ta̱ xi tsojmì otíjna ko̱ xi otse tsojmì. Kisìhitíkjá ími̱xa̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi síkjatjìya to̱n ti̱koa̱á kisìhitíkjá íxi̱le̱‑la̱ xi̱ta̱ xi otíjna ni̱se paloma. 


text:
I̱kjoàn tsakóya‑la̱ xi̱ta̱. Kitsò‑la̱: ―Jè Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá tsò‑né: “Ni'ya‑na̱, ni'ya ts'e̱ o̱chikoón k'oín nga i̱ ki̱chja̱t'aà‑na ngats'iì xi̱ta̱ na̱xa̱ndá xi tjín kóho̱kji i̱sò'nde.” Ta̱nga jñò, nguijo‑la̱ xi̱ta̱ chijé titsa̱'nè. 


text:
<pb/>K'e̱ nga kiì'nchré jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, tsohótsji'nde‑la̱ kós'ín si̱ìko̱ nga si̱ìk'en Jesús nga tsakjón‑la̱. Koií kjoa̱‑la̱ nga jñà kjo̱tíxoma xi okóya Jesús ndaá tsò, ko̱ jñà xi̱ta̱ xi 'nchré‑la̱ tà k'oa̱á ma‑la̱ 'én xi okóya. 


text:
K'e̱ nga jye kòjñò, Jesús ko̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ itjojiìn na̱xa̱ndá Jerusalén, xìn kiì. Mé xi komà‑la̱ jè yá toò iko̱ xi tsjìn‑la̱ toò (Mateo 21:20‑22) 


text:
<pb/>K'e̱ nga ta̱jñòya nga ko̱ma nchijòn, ja ìjngoò k'a ñánda síjna yá toò iko̱, kijtseè nga jye kixì yá kóho̱kji skanda i̱'ma̱‑la̱. 


text:
Jè Pedro tsibítsjeèn‑la̱ koni kitsò Jesús. K'e̱é kitsò‑la̱: ―Maestro, chítsejèn‑la̱ jè yá toò iko̱ xi 'on kinokjoàkoi̱i ngojña̱. Jye kixì. 


text:
O̱kixi̱í xi xan‑nò, tsà yá xi ki̱tso̱‑la̱ jè nindoò jè: “Ti̱si̱xìn; ján ti̱katje̱n‑jiìn yijo‑lè ján i̱jiìn ndáchikon.” Tsà mìtsà tà jò tjín‑la̱ k'e̱ nga o̱ki̱tso̱ nga tíjngoò ini̱ma̱‑la̱ nga mokjeiín‑la̱, k'oa̱á s'ín ko̱ma. 


text:
Koi ko̱s'ín xan‑nò kóho̱tjión, k'e̱ nga kítsi'ba‑là Nainá, k'oa̱á s'ín kàtakjeiín‑nò koni tsà jye kitjoé‑nò mé‑ne nga tjoé‑nò. 


text:
K'e̱ nga ki̱nókjoa̱t'aà‑la̱ Nainá ti̱jchàat'aà‑là jé‑la̱ xinguio̱o mé‑ne jè Na̱'èn‑nò xi tíjna i̱t'aà ngajmiì si̱ìjchàat'aà‑nò jé‑nò xi tsa̱jòn. 


text:
Ta̱nga tsà mìkiì si̱jchàat'aà‑là jé‑la̱ xi̱ta̱ xinguio̱o ti̱koa̱ mìkiì si̱ìjchàat'aà‑nò Na̱'èn‑ná xi tíjna ngajmiì. Kjo̱tíxoma‑la̱ Jesús (Mateo 21:23‑27; Lucas 20:1‑8) 


text:
<pb/>Jesús ijchò ìjngoò k'a Jerusalén. K'e̱ nga tsó'ba ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn, j'iì kinchat'aà‑la̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés, ko̱ xi̱ta̱ jchínga; 


text:
kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Mé kjo̱tíxoma xi tsjá'nde‑lè koni s'ín 'nì? ¿Yá xi kitsjaà‑lè kjo̱tíxoma kjoa̱ xi 'nì? 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―Ti̱koa̱á 'a̱n jngoò kjoa̱ skònangui‑nò. Ko̱t'ìn‑ná, koa̱ 'a̱n, k'oa̱á xán‑nò yá xi kitsjaà‑na̱ kjo̱tíxoma koni s'ín s'iaàn. 


text:
¿Yá xi kitsjaà‑la̱ kjo̱tíxoma Juan nga kis'iìn bautizar xi̱ta̱? ¿A Nainá‑né xi tíjna ngajmiì, o xi tà xi̱ta̱‑né? Ko̱t'ìn‑ná. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ koi, k'e̱é tsajoóya‑ne, kitsò‑la̱ xíkjín: ―Tsà kixoán: “Nainá kitsjaà‑la̱ kjo̱tíxoma”, ki̱tso̱‑né: “¿Mé‑ne mìkiì kòkjeiín‑nò i̱t'aà ts'e̱?” 


text:
Mì‑la kiì ko̱ma kixoán: “I̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱‑né.” Nga̱ jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá tsakjón‑la̱, koi‑né nga jñà xi̱ta̱ k'oa̱á tsò nga jè Juan, nguì kjoa̱ kixi̱‑né nga jè xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá. 


text:
<pb/>K'e̱é kiìchja̱, kitsò‑la̱ Jesús: ―Mìkiì 'ya‑je̱n. Jè Jesús kitsò‑la̱: ―Ti̱koa̱á 'a̱n mìkiì k'oa̱ xán‑nò yá xi kitsjaà‑na kjo̱tíxoma koni s'ín s'iaàn.<pb/>


text:
Tsibíts'ia̱ Jesús nga tsibéno̱jmíya kjoa̱ xi mangásòn. Kitsò: ―Jngoò xi̱ta̱ tsibítje̱ toò uva, tsibíndiì‑la̱ ínchíbá, i̱kjoàn tsibíndaà jngoò i̱'nde ñánda tsi'ñóngui nandá‑la̱ toò uva. Ti̱koa̱ tsibíndaà jngoò torre xi síkinda̱ yije kóho̱tjín. I̱kjoàn kisìkìña‑la̱ nangui xi̱ta̱ xi kj'ei̱í nga kisìxásòn. I̱kjoàn kiì jè nei‑la̱ nangui ñánda i̱'nde kjiìn. 


text:
K'e̱ nga ijchò na̱chrjein‑la̱ nga kòjchá toò uva, jè nei‑la̱ nangui kisìkasén jngoò xi̱ta̱ chi̱'nda‑la̱ nga kisìjé‑la̱ xi jè tjoé chiba‑la̱ ts'e̱ tsojmì xi kòjchá. 


text:
Jé nei‑la̱ nangui kisìkasén ìjngoò xi̱ta̱ chi̱'nda‑la̱. Ti̱koa̱á tà nda̱jo̱ tsibínè, tsate sko̱, kisìki'on ko̱ ch'o kisìko̱. 


text:
Jè nei‑la̱ nangui ìjngoò kisìkasén xi̱ta̱ chi̱'nda‑la̱. Ti̱koa̱á kisìk'en‑né. Kjìn xi̱ta̱‑la̱ kisìkasén‑ìsa, ta̱nga tjín xi kiskaàn‑ko̱, koa̱ tjín xi kisìk'en. 


text:
<pb/>’Ko̱ jè nei‑la̱ nangui tà jngoò xi̱ta̱‑la̱ tíjna‑ìsa; tà jè ki'ndí‑la̱ xi 'ñó matsjakeè kisìkasén, kitsò: “Skoe̱xkón‑la̱ ki'ndí‑na̱.” 


text:
Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi síxájiìn nangui, tsajoóya‑ne, kitsò‑la̱ xíkjín: “Jè jèe̱ xi tjoé kjo̱tjò‑la̱ i̱'nde, si̱k'eén, tsa̱ján ko̱ma i̱'nde.” 


text:
<pb/>’Jñò, ¿kó bixón? K'e̱ nga kjoi̱í nei‑la̱ nangui, ¿mé xi si̱ìko̱ jñà xi̱ta̱ koi? Si̱ìk'en‑né; kj'ei̱í xi̱ta̱á si̱ìnga̱tsja jè nangui ñánda tjín toò uva. 


text:
<pb/>’¿A kj'eè bìxke̱jñoò Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá? Tsò‑né:<pb/>Jè nda̱jo̱ xi tsachrjekàngui chji̱ne̱chrjó nga sa̱ ítjòn,<br/>jè‑né xi komà nda̱jo̱ tàts'en chrjó‑la̱ ni'ya;<pb/> 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá ko̱ xi̱ta̱ jchínga mejèn kitsobà'ñó Jesús nga kiskaàya‑la̱ jè kjoa̱ xi mangásòn xi tsibéno̱jmí nga kondra̱ ts'e̱‑né, ta̱nga jñà kitsakjòn‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá; kisìkíjna, i̱kjoàn kiì‑ne. Kjoa̱ ts'e̱ xi machjítjì tsojmì (Mateo 22:15‑22; Lucas 20:20‑26) 


text:
<pb/>Kisìkasén i'nga‑la̱ Jesús xi̱ta̱ Fariseo ko̱ xi̱ta̱ ts'e̱ Herodes nga mejèn‑la̱ ótsji'nde‑la̱ kós'ín si̱ìko̱ nga ko̱hòngui. 


text:
Xi̱ta̱ koi, kií kitsò‑la̱: ―Maestro, 'ya‑náje̱n nga 'én kixi̱í xi nokjoì; mìkiì 'nì kinda̱ koni tsò‑lè xi̱ta̱; ko̱ mìtsà jè chìtsejèn‑jnoi kó kjoàn xi̱ta̱; k'oa̱á s'ín okoòyi ndi̱yá‑la̱ Nainá koni s'ín tjín xi kjoa̱ kixi̱. ¿A ndaà tjín nga kíchjítjì‑je̱n tsojmì i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱xá ítjòn ts'e̱ Roma, o xi majìn‑né? ¿A kíchjí‑náje̱n a xi mìkiì kíchjí‑je̱n? 


text:
<pb/>Jesús jye beè nga jò tjín ini̱ma̱‑la̱; kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne nga chona̱cha̱n‑ná? Nchrohóko̱ jngoò‑ná to̱n nga skoeè kó kji. 


text:
<pb/>K'e̱é kiìko̱ jngoò‑la̱ to̱n. Jesús kitsò‑la̱: ―¿Yá ts'e̱ i̱sén jè ko̱ jè 'ín xi tjít'aà? Kitsò‑la̱: ―Ts'e̱é César, xi̱ta̱xá ítjòn ts'e̱ Roma. 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Jesús: ―Tjiì‑là César xi ts'e̱ César koa̱ tjiì‑là Nainá xi ts'e̱ Nainá. Tà k'oa̱á ko̱ma‑la̱ nga kiì'nchré koni kitsò Jesús. Kjoa̱ ts'e̱ nga faáya‑la̱ mik'en (Mateo 22:23‑33; Lucas 20:27‑40) 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ Saduceo ijchòkon Jesús. Jñà xi̱ta̱ koi mìkiì mokjeiín‑la̱ nga faáya‑la̱ xi jye k'en. Kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―Maestro, jè Moisés, k'oa̱á s'ín kiskiì: Tsà jngoò xi̱ta̱ xi ki̱yá 'ndse̱, tsà tsjìn‑la̱ i̱xti k'e̱ nga ki̱yá, jè chjo̱ón‑la̱, ti̱jè‑ne 'ndse̱ ki̱xan‑ko̱ ìjngoò k'a‑ne mé‑ne nga s'e̱‑la̱ i̱xti xi tje̱ ts'e̱ 'ndse̱. 


text:
Kis'e xó jngoò k'a xi̱ta̱ xi itoò komà 'ndse̱. Jè xi síjna ítjòn, kis'e xó‑la̱ chjo̱ón; ta̱nga k'e̱ nga k'en, mìkiì kis'e‑la̱ i̱xti. 


text:
Jè xi ma jò‑ne chixàn‑ko̱ chjo̱ón ka'àn‑la̱ 'ndse̱. Ti̱koa̱á jè k'en. Mìkiì kis'e‑la̱ i̱xti. K'oa̱á ti̱ komà jè xi ma jàn‑ne. 


text:
K'e̱ nga tsà kjoa̱áya‑la̱ mik'en, nga itoò 'ndse̱, ¿yá‑né xi chjo̱ón‑la̱ ko̱ma? Nga jñà tsibìtsa̱jnako̱ nga itoò 'ndse̱. 


text:
<pb/>Kisìkátji‑ne 'én Jesús, kitsò‑la̱: ―Jñò, koií maskáya‑nò nga mìkiì 'yaà kó s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá ko̱ nga'ñó xi tjín‑la̱ Nainá. 


text:
K'e̱ nga kjoa̱áya‑la̱ mik'en, íchjín, íchjá mì ti̱ kiì ki̱xan‑ne. K'oa̱á s'ín s'e̱ koni jñà àkja̱le̱ xi títsa̱jna ngajmiì. 


text:
Jè kjoa̱ ts'e̱ mik'en nga kjoa̱áya‑la̱, ¿a kj'eè bìxke̱jñoò xo̱jo̱n‑la̱ Moisés ya̱ ñánda tíchja̱ ts'e̱ yá na'yá xi títì? Nainá kitsò‑la̱ Moisés: “'A̱n‑ná xi Nainá tsò‑na Abraham, Isaac, ko̱ Jacob.” 


text:
¡Jñà xi jye k'en, mìtsà Nainá tsò‑la̱ xi Nainá; tà jñà xi títsa̱jnakon xi Nainá tsò‑la̱! Jñò, 'ñó maskáya‑nò. Kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi tíjna ítjòn (Mateo 22:34‑40) 


text:
<pb/>Jngoò xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés kiì'nchré‑la̱ Jesús nga ndaà kiìchja̱; k'e̱ nga nchijoókjoò ijchò kasìt'aà chrañà‑la̱, i̱kjoàn kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Ñá‑la̱á kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi tíjna ítjòn? 


text:
<pb/>Kiìchja̱ Jesús, kitsò‑la̱: ―Jè kjo̱tíxoma xi tíjna ítjòn tsò‑né: “Ti̱ná'yaà xi̱ta̱ Israel, jè Nainá xi Na̱'èn‑ná, ta jè ta jngoò‑né xi otíxoma‑ná. 


text:
Ti̱tsjachi Na̱'èn‑ná xi Nainá 'mì‑la̱, nga ko̱ ini̱ma̱‑lè ko̱ yijo‑lè ko̱ kjo̱hítsjeèn‑lè ko̱ nga'ñó‑lè.” 


text:
Jè xi ma‑ne jò: “Ti̱tsjachi xi̱ta̱ xingui̱i koni tsà ti̱ yijo tsi̱ji‑ne.” Mì ti̱ tsjìn‑ne kjo̱tíxoma xi ìsa̱ xkón tjín. 


text:
<pb/>Jè xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá kitsò: ―Ndaà tjín, Maestro. O̱kixi̱‑né koni s'ín nokjoì. Jngoò ma‑ne Nainá ko̱ mì ti̱ yá tjín‑ne xi kj'ei̱í. 


text:
Ìsa̱ chjí‑la̱ nga ko̱ ini̱ma̱‑ná jcha̱xkoán Nainá, ko̱ kjo̱hítsjeèn‑ná ko̱ nga'ñó‑ná ko̱ nga jcha̱xkoán xinguia̱á koni tsà yijo‑ná. Ìsa̱á chjí‑la̱ koni ngats'iì cho̱ xi tìsòn ími̱xa̱ tsjeè‑la̱ Nainá, kjo̱tjò xi tsjá jñà xi̱ta̱. 


text:
<pb/>Jesús k'e̱ nga kijtseè nga ndaà kiìchja̱ jè xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá, kitsò‑la̱: ―Mìtsà kjiìn ti̱jni i̱t'aà ts'e̱ kjo̱ndaà xi tjín‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi Nainá otíxoma‑la̱. Mì ti̱ yá xi kjò'ñó‑ne ikon nga kiskònangui‑ìsa̱‑la̱. Ñánda kitje̱n‑la̱ Cristo [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá] (Mateo 22:41‑46; Lucas 20:41‑44) 


text:
<pb/>Jesús k'e̱ nga tíhokóya ya̱ ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn, kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿Mé‑ne ko̱tsò‑ne jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés nga jè xi Cristo, [xi̱ta̱ xi xó si̱ìkasén‑ne Nainá], nga ya̱á kji̱nchrobàt'aà‑ne tje̱‑la̱ xi̱ta̱xá ítjòn David? 


text:
Ti̱jè‑ne David k'e̱ nga kiìchja̱ nga ko̱ nga'ñó‑la̱ Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá, kitsò‑né:<pb/>Jè Nainá kitsò‑la̱ jè xi Nei‑na̱:<pb/>“Ti̱jnat'aà‑ná i̱ kixi̱‑na̱<br/>skanda k'e̱ nga sìkítsa̱jnanguia ndso̱koiì<br/>jñà xi kondra̱‑lè nga 'a̱n jye kisìkijne‑la̱.” 


text:
Jè David, tsà Nainá kitsò‑la̱ Cristo, [xi̱ta̱ xi xó si̱ìkasén‑ne Nainá], ¿kó s'ín tjín‑ne nga tje̱‑la̱ ma‑ne David? Ngats'iì xi̱ta̱ xi kjìn ma‑ne, tsja ma‑la̱ nga 'nchré‑la̱ Jesús koni s'ín okóya. K'e̱ nga jè Jesús tsohojét'in jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés (Mateo 23:1‑36; Lucas 11:37‑54; 20:45‑47) 


text:
<pb/>Jesús k'oa̱á s'ín tsakóya‑la̱ xi̱ta̱. Kitsò‑la̱: ―Ti̱kinda̱a yijo‑nò i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. Sasén‑la̱ nga nikje ndojò ókjá. Ti̱koa̱á sasén‑la̱ nga skoe̱xkón xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, ndaà si̱ìxat'aà ya̱ ndi̱tsi̱n. 


text:
Ti̱koa̱á jñà ótsji íxi̱le̱ xi jncha ítjòn ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga, ko̱ mejèn‑la̱ nga jñà kítsa̱t'aà ítjòn ími̱xa̱ k'e̱ nga kjèn xi̱ta̱ ñánda tjín s'eí. 


text:
Koa̱ faá'an ni'ya‑la̱ xi tjín‑la̱ íchjín ka'àn xi jye k'en x'i̱n‑la̱. K'e̱ nga chja̱t'aà‑la̱ Nainá 'ñó nda̱jo̱ fìko̱ o̱chikon nga mejèn‑la̱ nga bìtsa̱jna'ma nga mì jcha̱‑la̱ mé kjoa̱ xi s'ín. Jñà xi̱ta̱ koi ìsa̱á tse kjo̱'in s'e̱‑la̱. To̱n xi kitsjaà kjo̱tjò chjo̱ón ka'àn xi 'ñó i̱ma̱ (Lucas 21:1‑4) 


text:
<pb/>Jesús tsibìjna ya̱ kixi̱‑la̱ ñánda tíjna kaxa̱ xi sinchá to̱n kjo̱tjò‑la̱ Nainá. Tíkotsejèn‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nga bítsa̱jna to̱n kjo̱tjò‑la̱ Nainá. Kjìn xi̱ta̱ nchi̱ná xi tse to̱n bítsa̱jna. 


text:
Jesús kiìchja̱‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, kitsò‑la̱: ―K'oa̱á xan‑nò xi nguì o̱kixi̱, jè chjo̱ón ka'àn xi 'ñó i̱ma̱, jè xi ìsa̱ tse to̱n kòbíjna mì k'oa̱á‑ne koni jñà xi̱ta̱ xi i'nga. 


text:
Tà jè tsjá xi ningui‑la̱ ta̱nga jè ndí chjo̱ón i̱ma̱, na̱s'ín ni̱mé tjín‑la̱, jngoò k'a kàtsjá yije ngats'iì ndí to̱n xi tíjna‑la̱ xi tísíjchá‑ne yijo‑la̱.<pb/>


text:
K'e̱ nga itjo‑ne ndi̱tsin i̱ngo̱ ítjòn, Jesús, jngoò xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ kitsò‑la̱: ―Maestro, chítsejèn‑la̱ mé tà ndaà kjoàn ni'ya ko̱ nda̱jo̱‑la̱. 


text:
<pb/>Kitsò Jesús: ―Chítsejèn‑là ngats'iì ni'ya koi xi iì kjoàn. Ni̱ì ti̱ jngoò nda̱jo̱ si̱yijòsòn‑la̱ xíkjín. Ki̱xo̱ña yije‑né kóho̱tjín. Mé seña xi s'e̱ k'e̱ nga nchrohómachrañà nga kjoe̱het'aà i̱sò'nde (Mateo 24:3‑28; Lucas 21:7‑24; 17:22‑24) 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱ nga tíjna ya̱ nindoò Yá Olivo ya̱ kixi̱‑la̱ I̱ngo̱ Ítjòn ts'e̱ Jerusalén, jè Pedro, Jacobo, Juan ko̱ Andrés, ijchò kinchat'aà‑la̱ Jesús, kiskònanguit'aàxìn‑la̱ kitsò‑la̱: 


text:
<pb/>―Koa̱tìn‑náje̱n, ¿mé na̱chrjein‑ne nga o̱ko̱ma kjoa̱ koi? ¿Mé seña xi s'e̱ k'e̱ nga jye mejèn ki̱tasòn yije kjoa̱ koi? 


text:
Kjìn xi̱ta̱ kjoi̱í xi 'ín ts'a̱n si̱ìkjeén; ki̱tso̱: “'A̱n‑ná xi Cristo, [nga 'a̱án kisìkasén‑na Nainá].” Ko̱ kjìn xi̱ta̱ skóna̱cha̱n‑la̱. 


text:
<pb/>’Jñò, k'e̱ nga ki̱ná'ya kjoa̱ ts'e̱ kjo̱jchán nga xki̱ xi ján i̱'nde tjín, kì tsakjoòn‑jèn. Xó k'oa̱á ko̱ma‑ne, ta̱nga kj'eè tsà i̱sò'nde tífehet'aà. 


text:
Na̱xa̱ndá ska̱àn‑kjoò xi kj'ei̱í na̱xa̱ndá. Koa̱ xi̱ta̱xá koi̱ìts'ia̱ nga ska̱àn‑kjoò ko̱ xi̱ta̱xá xi kj'ei̱í na̱xa̱ndá. Xki̱ xi ján k'oa̱ ch'ón. S'e̱ kjinchrá. S'e̱ kjoa̱siì. Jñà kjoa̱ koi, tà jè xi sa̱ tímats'ia̱ko̱ kjo̱'in. 


text:
<pb/>’Ndaà ti̱kinda̱a yijo‑nò nga ya̱á ski̱nìt'aà‑nò nguixko̱n xi̱ta̱xá. Si̱ki'oón‑nó nga ska̱àn‑ko̱‑nò xi̱ta̱ ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga. Kji̱ko̱‑nò nguixko̱n xi̱ta̱xá gobernador ko̱ xi̱ta̱xá ítjòn, tà koií kjoa̱‑la̱ i̱t'aà ts'a̱n. K'oa̱á s'ín ko̱ma ki̱nókjoa̱‑là 'én xi ts'a̱n. 


text:
K'e̱ ki̱jchò nguixko̱n xi̱ta̱xá, kì makájno‑nò kós'ín ki̱nókjoa̱a. Kì nìkítsjeèn‑jèn. Nga ti̱k'e̱é‑ne, Nainá tsjá‑nò 'én xi ki̱nókjoa̱a. Nga mìtsà jñò xi ki̱nókjoa̱a; jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá xi ki̱chja̱ ngajo‑nò. 


text:
Ti̱jè‑ne 'ndse̱ si̱ìnga̱tsja 'ndse̱ xi̱ta̱ nga si̱ìk'en. Jè na̱'èn‑la̱ si̱ìnga̱tsja ki'ndí‑la̱ nga si̱ìk'en xi̱ta̱. Jñà i̱xti‑la̱ si̱ìnga̱tsja na̱'èn‑la̱ nga ki̱yá. 


text:
Ngats'iì xi̱ta̱ i̱sò'nde ko̱jtikeé‑nò xi kjoa̱ ts'a̱n; ta̱nga jè xi ki̱chìkjoa̱‑la̱ skanda k'e̱ nga kjoe̱het'aà‑ne kjoa̱, jè xi ki̱tjokàjiìn kjo̱'in. 


text:
<pb/>’K'e̱ nga jcha̱a nga 'ñó ch'o tíma ya̱ I̱'nde Tsjeè‑la̱ Nainá ñánda mìkiì ok'ìn‑la̱, [koni s'ín kiskiì Daniel xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá]. (Kàtasijiìn‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi bíxke̱ xo̱jo̱n jé.) K'e̱ nga o̱ko̱ma kjoa̱ koi, jñà xi̱ta̱ xi títsa̱jna Judea, kàtanga, kàtjì ñánda nindoò choòn. 


text:
Jè xi tíjnasò'nga ni'ya‑la̱, kì ti̱ kiì nchrobájen‑ne, kì ti̱ kiì fahas'en‑ne ni'ya‑la̱ tsà mé xi mejèn‑la̱ nga skoé. 


text:
K'e̱ nga jè na̱chrjein nga o̱ko̱ma, 'ñó tse kjo̱'in s'e̱, kj'eè ñá o̱ma skanda tje̱n‑ne tsibíndaà i̱sò'nde Nainá koa̱ mì ti̱ kiì o̱ko̱ma‑ne nga ko̱ma i̱skan. 


text:
Tsà mì k'oa̱á ki̱tso̱ Nainá nga ìsa̱ ko̱chiba na̱chrjein, ni̱jngoò xi̱ta̱ ki̱tjokàjiìn kjo̱'in. Ta̱nga koií kjoa̱‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi xó jaàjiìn‑ne Nainá, ko̱chibaya na̱chrjein. 


text:
<pb/>’K'e̱ nga tsà yá xi ki̱tso̱‑nò: “Chítsejèn‑là, i̱í tíjna Cristo [xi̱ta̱ xi xó kisìkasén‑ne Nainá]”, o tsà ki̱tso̱‑nò: “Chítsejèn‑là, ján tíjna ján”, kì kiì mokjeiín‑nò. 


text:
Ti̱kinda̱a yijo‑nò. Nga jyeé tìbeno̱jmíya yije‑nò ngats'iì kjoa̱ xi ko̱ma i̱skan. K'e̱ nga kjoi̱í ìjngoò k'a Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ (Mateo 24:29‑35, 42‑44; Lucas 21:25‑36) 


text:
<pb/>’K'e̱ nga ko̱ma i̱skan nga jye ko̱to na̱chrjein ts'e̱ kjo̱'in, jè ts'oí ko̱jñò‑né, mì ti̱ kiì ko̱tsjè‑ne ndobá‑la̱; ti̱koa̱á jè sá mì ti̱ kiì ko̱hiseèn‑ne. 


text:
I̱kjoàn skoe̱‑na xi̱ta̱ xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ nga kji̱nchrobàjñaà i̱jiìn ifi; tseé nga'ñó ko̱ kjoa̱jeya kjoi̱ikoa̱a. 


text:
Siìkasén àkja̱le̱‑na̱ nga koi̱ìxkóya xi̱ta̱‑na̱ xi 'a̱n xó jaàjiìn‑na nga ñijòn chrja̱ngui̱‑la̱ nga tíjtsa i̱sò'nde ko̱ nga tíjtsa ngajmiì. 


text:
K'oa̱á ti̱s'ín tjín, k'e̱ nga jcha̱a nga k'oa̱s'ín tíma kjoa̱ koi, kàtasijiìn‑nò nga 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, jyeé ni̱to̱n kjoia̱a, k'oa̱á ngaya‑la̱ koni tsà jye tìjna̱a chrañà xotjoa̱‑la̱ ni'ya. 


text:
O̱kixi̱í xi xan‑nò, ngats'iì kjoa̱ koi, k'oa̱s'ín ko̱ma k'e̱ nga ti̱kj'eè biyaà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱. 


text:
<pb/>’Ta̱nga k'e̱ nga o̱ko̱ma, mì yá xi tíjiìn‑la̱ mé na̱chrjein‑ne ko̱ mé hora‑ne; ni̱ jñà àkja̱le̱ xi títsa̱jna ngajmiì ko̱ ni̱ jè Ki'ndí‑la̱ Nainá tíjiìn‑la̱; ta̱jngoò Nainá xi Na̱'èn‑ná tíjiìn‑la̱. 


text:
K'oa̱á s'ín t'e̱en koni s'ín chi̱'nda‑la̱ xi̱ta̱ xi kjiìn i̱'nde tífì, jè xi̱ta̱ xi tífì sínga̱tsja ni'ya‑la̱ xi̱ta̱ chi̱'nda‑la̱. Tsjá‑la̱ xá nga ìjngoò ìjngoò, tsò‑la̱ jè xi síkinda̱ xotjoa̱ ni'ya: “Ti̱jni, ti̱jnakoin.” 


text:
K'oa̱á s'ín titsa̱jnakoòn ngats'ioò nga mìkiì 'yaà mé na̱chrjein kjoi̱í‑ne nei‑la̱ ni'ya. ¿A k'e̱é‑nè nga kjòhoxòn, o xi k'e̱é‑nè nga ki̱jchò osen ni̱tje̱n, o xi k'e̱é‑nè nga ski̱ndàya kóxtí, o xi k'e̱é‑né nga jye s'e̱ i̱sén? 


text:
Tà jò na̱chrjein chija‑la̱ nga ki̱tjo s'eí Paxko̱ ts'e̱ xi̱ta̱ judío k'e̱ nga kjèn i̱nchra̱jín xi tsjìn‑la̱ na̱'yo̱ san. Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés tsohótsji'nde‑la̱ kós'ín si̱ìko̱ nga skóna̱cha̱n‑la̱ nga tsobà'ñó Jesús, i̱kjoàn si̱ìk'en. 


text:
Tjín i'nga xi̱ta̱ xi kitsò: ―Mì na̱chrjein‑la̱ s'eí si̱k'eén nga mì ko̱ts'e̱n jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá. Jngoò chjo̱ón xi kisìkaàjno xkiì jne̱ sko̱ Jesús (Mateo 26:6‑13; Juan 12:1‑8) 


text:
<pb/>Jesús, k'e̱ nga tíjna ján na̱xa̱ndá Betania, ya̱ ni'ya‑la̱ Simón, jngoò xi̱ta̱ xi tsindojno chrjoa̱ yijo‑la̱ nga sa̱ ítjòn, k'e̱ nga tíjnat'aà ími̱xa̱, ijchò jngoò chjo̱ón xi 'ya jngoò nda̱jo̱ chi̱tsín xi tjíya‑la̱ xkiì jne̱ ts'e̱ nardo, xi 'ñó chjí‑la̱. Kiskíx'a̱ nda̱jo̱ chi̱tsín, i̱kjoàn tsibíxteèn‑jno sko̱ Jesús jè xkiì jne̱. 


text:
Tjín i'nga xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna, kòjti‑la̱, kitsò‑la̱ xíkjín: ―¿Mé‑ne kasíkits'ón‑ne jè xkiì jne̱? 


text:
Tsà kàsatíjna, tsatoó‑la̱ jàn sìndo̱ to̱n denario chjí‑la̱ koa̱ jè to̱n‑la̱ ko̱ma ko̱chját'aà‑la̱ xi̱ta̱ i̱ma̱. Kiìchja̱jno‑la̱ jè chjo̱ón xi o̱kis'iìn. 


text:
Jñà xi̱ta̱ i̱ma̱ kítsa̱jnako̱ kjit'aà‑nò, ko̱ maá si̱chját'aà‑là k'e̱ nga mejèn‑nò. Ta̱nga 'a̱n, mì i̱ tìjna̱ko̱ kjit'aà‑nò. 


text:
Jè chjo̱ón jè, k'oa̱á s'ín kàs'ín koni kji ma xi kàs'ín. Kàsíkaàjno ítjòn xkiì jne̱ yijo‑na̱ xi ts'e̱ nga si̱ìjñaà. 


text:
O̱kixi̱í xi xan‑nò, ni̱ta̱ ñánda‑ne nga tíjtsa i̱sò'nde nga ko̱bísòn 'én ndaà‑la̱ Nainá, ti̱koa̱á ko̱bísòn‑né koni s'ín kasìko̱‑na mé‑ne nga si̱ìkítsjeèn‑ne xi̱ta̱ i̱t'aà ts'e̱ chjo̱ón jè. K'e̱ nga jè Judas tsatíjna Jesús (Mateo 26:14‑16; Lucas 22:3‑6) 


text:
<pb/>Jè Judas Iscariote xi ya̱ itjojiìn‑ne ts'e̱ xi̱ta̱ xi tejò ma‑ne xi tsajmeiìko̱ Jesús, kiìkon jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì nga si̱ìnga̱tsja Jesús. 


text:
Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, k'e̱ nga kiì'nchré, kjòtsja‑la̱, kitsjaà‑la̱ tso'ba nga to̱n tsjá‑la̱. Jè Judas tsohótsji'nde‑la̱ kós'ín si̱ìnga̱tsja Jesús. K'e̱ nga jè Jesús tsakjèn ko̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ jè s'eí Paxko̱ (Mateo 26:17‑29; Lucas 22:7‑23; Juan 13:21‑30; <a href='B:530 11:23'>1 Corintios 11:23</a>‑26) 


text:
<pb/>Jè na̱chrjein ts'e̱ s'eí xi mats'ia̱ ítjòn‑ne k'e̱ nga kjèn i̱nchra̱jín xi tsjìn‑la̱ na̱'yo̱ san jñà xi̱ta̱ judío, k'e̱ nga sík'en orrè xi ts'e̱ s'eí Paxko̱, jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús kiskònangui‑la̱; kitsò‑la̱: ―¿Ñánda mejèn‑lè onguíkindaà‑je̱n xi ki̱chiaá ts'e̱ s'eí Paxko̱? 


text:
<pb/>Jesús kisìkasén jò xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ ján Jerusalén, kitsò‑la̱: ―Tanguió ján i̱jiìn na̱xa̱ndá, ya̱á ska̱jñoò jngoò xi̱ta̱ xi 'yajen jngoò nisa nandá; tanguítji̱ngui‑là. 


text:
Ya̱ ñánda kjoa̱has'en, koa̱tìn‑là nei‑la̱ ni'ya: “K'oa̱á tsò Maestro: ¿Ñánda tíjna jè cuarto ñánda kókje̱n‑koa̱a xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑na jè s'eí Paxko̱?” 


text:
Ya̱á ko̱kò jngoò‑nò cuarto xi je kji xi tíjna i̱sò'nga ni'ya. Jyeé tjíndaà tsojmì xi ko̱chjeén. Ya̱ tìndaà xi ki̱chiaá. 


text:
<pb/>Kiì jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ ján i̱jiìn na̱xa̱ndá. K'oa̱á s'ín kisakò‑la̱ koni s'ín kitsò‑la̱ Jesús, ya̱á tsibíndaà tsojmì xi ko̱kje̱n kjoa̱ ts'e̱ s'eí Paxko̱. 


text:
K'e̱ nga títsa̱jnat'aà ími̱xa̱ nga nchikjèn, Jesús kitsò‑la̱: ―O̱kixi̱í xi xan‑nò, jñò, i̱í tíjnajiìn jngoò‑nò xi si̱ìnga̱tsja‑na̱ i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ kondra̱‑na̱, jngoò xi 'a̱n tíkjèn‑ko̱‑na. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ Jesús ta kjòba‑la̱ k'e̱ nga o̱kitsò. K'e̱é jngó jngó kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿A 'a̱n‑ná? 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―Jngoò xi ki̱tjokàjiìn ts'e̱ xi̱ta̱‑na̱ xi tejò ma‑ne jè xi ti̱jè‑ne chro̱ba̱ ts'a̱n tísíka'nchi̱‑ne i̱nchra̱jín‑la̱. 


text:
<pb/>K'e̱ nga nchikjèn, Jesús kiskoé i̱nchra̱jín, kiìchja̱t'aà‑la̱ Nainá nga kisìchikon‑t'in, kisìxkoa̱ya i̱kjoàn kitsjaà‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, kitsò‑la̱: ―Chjoé. Yijo‑na̱ né. 


text:
<pb/>I̱kjoàn kiskoé jngoò chi̱tsín, kitsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Nainá; k'e̱é kitsjaà‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, ngats'iì xi̱ta̱ kits'iì vino xi tjíya chi̱tsín. 


text:
Kitsò‑la̱: ―Jè‑né xi jní‑na̱ xi si̱ìkixi̱ya jè kjoa̱ xi̱tse̱ xi bìndaàjiìn‑ko̱‑nò. Jè jní‑na̱ xi̱ìxteèn xi kjo̱ndaà ts'e̱ nga kjìn xi̱ta̱. 


text:
O̱kixi̱í xi xan‑nò, mì ti̱ kiì ski̱‑na vino skanda jè na̱chrjein k'e̱ nga skia̱a vino xi̱tse̱, ján ñánda tíhotíxoma Nainá. 'Én xi kiìchja̱ Jesús nga jè Pedro kjó'mat'in (Mateo 26:30‑35; Lucas 22:31‑34; Juan 13:36‑38) 


text:
<pb/>Jesús ko̱ xi̱ta̱‑la̱, k'e̱ nga jye kiseè jngoò‑la̱ sò Nainá ts'e̱ Salmo, i̱kjoàn kiì ján nindoò Yá Olivo. 


text:
Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Ngats'ioò jñò, ki̱jneí takòn‑ná jè ni̱tje̱n jè, nga k'oa̱á s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá, nga tsò: “Ki̱yá jè paxtò koa̱ jñà orrè tsjohoya‑né.” 


text:
<pb/>Kitsò Pedro: ―Na̱s'ín ngats'iì xi̱ta̱‑lè xi i'nga tsjeiìn takòn‑lè, 'a̱n, mìkiì tsjeiìn‑takòn‑lè. 


text:
<pb/>Jesús kitsò‑la̱: ―O̱kixi̱í xi xan‑lè; ni̱tje̱n jé, k'e̱ nga ti̱kj'eè kjindáya jò k'a kóxtí, ngaji̱, jàn k'a tsjá'mat'in‑ná. 


text:
<pb/>Jè Pedro ìsa̱ 'ñó kiìchja̱; kitsò: ―Na̱s'ín ya̱ ki̱yáko̱‑lè, mìkiì kójna̱'mat'in‑lè. Ngásòn kitsò yije xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ xi i'nga. Kií kitsò Jesús nga tsibítsi'ba ya̱ i̱'nde ñánda 'mì Getsemaní (Mateo 26:36‑46; Lucas 22:39‑46) 


text:
<pb/>Kiì ján i̱'nde ñánda 'mì Getsemaní; Jesús kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱: ―Ti̱tsa̱jna i̱jndé; 'a̱n, Nainá kò‑là kichjàt'aà‑la̱. 


text:
<pb/>Jesús kiìko̱ Pedro, Jacobo, ko̱ Juan. I̱kjoàn tsibíts'ia̱ Jesús nga ba ko̱ma‑la̱. 'Ñó kisìkájno. 


text:
K'e̱é kitsò Jesús: ―Tsí baá ma‑la̱ ini̱ma̱‑na̱ koni tsà mejèn ki̱yá. Ti̱tsa̱jna i̱jndé, titsa̱jnakoòn. 


text:
<pb/>Jesús kiìkjá chiba‑ìsa. I̱kjoàn tsohojna skanda i̱t'aà nangui koa̱ kisìjét'aà‑la̱ Nainá tsà ko̱ma, kjoa̱áxìn‑la̱ kjo̱'in jè. 


text:
K'e̱ nga tíchja̱t'aà‑la̱ Nainá, kitsò‑la̱: ―Na̱'èn xi Na̱'èn‑na̱ xan‑lè, ma yijeé‑lè ni̱ta̱ mé kjoa̱‑ne i̱t'aà tsi̱ji. Chja̱àxìn‑ná kjoa̱ ts'e̱ kjo̱'in jè, ta̱nga mìtsà jè 'én ts'a̱n ki̱tasòn, jè kàtitasòn 'én tsi̱ji. 


text:
<pb/>I̱kjoàn j'iì ìjngoò k'a‑ne ya̱ ñánda títsa̱jna xi̱ta̱‑la̱, ta̱nga jñà xi̱ta̱‑la̱, kjiyijòfè‑né. Jesús kitsò‑la̱ Pedro: ―Simón, ¿a titsa̱jnafè‑né? ¿A mì kachíkjoa̱‑lè tsà tà jngoò hora kòbìjnakoin? 


text:
Titsa̱jnakoòn, ti̱jét'aà‑là Nainá mé‑ne nga mì si̱ìkijne‑nò kjoa̱ ts'e̱ jé. Xi o̱kixi̱, jè ini̱ma̱‑nò tíjnandaà‑né ta̱nga jè yijo‑nò, indaá tjín, tsjìn‑la̱ nga'ñó. 


text:
K'e̱ nga j'iì ìjngoò k'a‑ne, jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, tákó kjiyijòfè‑né nga 'ñó nijñá‑la̱. Mìkiì beè kó ki̱tso̱‑la̱ Jesús. 


text:
Ko̱ma jàn k'a nga j'iì Jesús. Kitsò‑la̱: ―¿A tákó titsa̱nìkjáya‑nò ko̱ titsa̱fè‑nò? Kàtje kjoa̱. Jyeé ijchò hora‑la̱, 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, ya̱á ko̱nga̱tsja jñà xi̱ta̱ jé. 


text:
Ti̱sítje̱en, chítsejèn‑là, tíkjiaán, jye nchrobá chrañà jè xi si̱ìnga̱tsja‑na. Kií komà k'e̱ nga kindobà'ñó Jesús (Mateo 26:47‑56; Lucas 22:47‑53; Juan 18:2‑11) 


text:
<pb/>Tákó ti̱k'e̱é tíchja̱‑ìsa Jesús nga ijchò Judas, xi ya̱ itjojiìn‑ne ts'e̱ xi̱ta̱‑la̱ Jesús xi tejò ma‑ne. Kjìn xi̱ta̱ tji̱ko̱ xi 'ya ki̱cha̱ ndojò ko̱ yá. Xi̱ta̱ koi, jñà kisìkasén xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ xi̱ta̱ jchínga‑la̱ xi̱ta̱ judío. 


text:
Judas, jè xi tsatíjna Jesús, ítjòn tsibíhichi̱ya‑la̱ kós'ín ko̱kò‑la̱ Jesús. Kitsò‑la̱: ―Jè xi skíne̱'a, jè‑né xi ti̱ndo̱ba̱'ñó; ndaà ti̱kinda̱a k'e̱ nga onguíko̱o. 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchò Judas, kiì ndi̱yá‑né ñánda tíjna Jesús, kitsò‑la̱: ―Maestro. I̱kjoàn kiskine'a. 


text:
<pb/>Ya̱á tíjna jngoò xi̱ta̱ xi tsachrje ki̱cha̱ ndojò‑la̱. Tsajá‑la̱ jè xi̱ta̱ chi̱'nda‑la̱ no̱'miì ítjòn, tsatet'aà jngoò líká‑la̱. 


text:
Jesús kiìchja̱, kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱: ―¿Mé‑ne ko̱s'ín ko̱f'i̱ ndobà'ñó‑ná nga ko̱ ki̱cha̱ ko̱ yá kich'à koni tsà jngoò xi̱ta̱ chijé? 


text:
Na̱chrjein nchijòn tìjna̱ko̱‑nò ján i̱ngo̱ ítjòn nga okoòya‑nò koa̱ mìkiì kindobà'ñó‑ná. Koií k'oa̱á s'ín tíma‑ne nga ki̱tasòn 'én xi tjít'aà Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá. 


text:
ta̱nga jè chíti kitsjeiìn nikje sábana‑la̱; i̱kjoàn k'oa̱s'ín tsanga laká. K'e̱ nga kiìko̱ Jesús ñánda tíjna no̱'miì ítjòn (Mateo 26:57‑68; Lucas 22:54‑55, 63‑71; Juan 18:12‑14, 19‑24) 


text:
<pb/>Jesús kiìko̱ ñánda tíjna no̱'miì ítjòn. Ya̱á chixoña kóho̱tjín xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì, jñà xi̱ta̱ jchínga, ko̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. 


text:
Jè Pedro, tà kjiìn tà kjiìn tsajmeètji̱ngui‑la̱ skanda k'e̱ nga ijchò ya̱ ndi̱tsin ni'ya‑la̱ no̱'miì ítjòn. Ya̱á tsibíjnat'aà‑la̱ ñánda títsa̱jna xi̱ta̱ chi̱'nda xi síkinda̱ i̱ngo̱ nga títsa̱jna'ngui. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ ngats'iì xi̱ta̱xá xi ts'e̱ xi̱ta̱ judío tsohótsji'nde‑la̱ nga tsját'in 'én xi kondra̱ ts'e̱ Jesús mé‑ne nga ko̱ma si̱ìk'en‑ne ta̱nga nìmé 'én kisakò‑la̱. 


text:
Kjìn ma xi̱ta̱ xi tsját'in 'én ndiso xi kondra̱ ts'e̱ Jesús ta̱nga kj'ei̱í tsò nga jngoò ìjngoò; mìkiì mangásòn 'én xi tsját'in. 


text:
<pb/>―Ngaje̱n, kina'yà‑la̱je̱n nga tsò: “'A̱n siìki̱xo̱ña i̱ngo̱ ítjòn xi tsja xi̱ta̱ kisindaà‑ne, ko̱ jàn na̱chrjein kìndaà ìjngoò‑na xi mìtsà tsja xi̱ta̱ sindaà‑ne.” 


text:
<pb/>K'e̱é tsasítje̱n jè no̱'miì ítjòn; tsasíjnajiìn osen‑la̱; kiskònangui‑la̱ Jesús, kitsò‑la̱: ―¿A nì mé 'én nokjoì, koni tsò 'én xi tsjá xi̱ta̱ koi xi kondra̱ tsi̱ji? 


text:
<pb/>Ta̱nga jè Jesús jyò tsibìjna, ni̱mé 'én kiìchja̱. Jè no̱'miì ítjòn ìjngoò k'a kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿A ji̱‑né xi Cristo, xi Ki'ndí‑la̱ Nainá xi 'ñó jeya tíjna? 


text:
<pb/>Jesús kitsò: ―'A̱n‑ná, jñò jcha̱‑ná xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱ nga kóti̱jnat'aà chrja kixi̱‑la̱ Nainá xi 'ñó tse nga'ñó tjín‑la̱, koa̱ kji̱nchrobàjñaà ifi ján ngajmiì. 


text:
<pb/>Jè no̱'miì ítjòn tsatijndajno yijo‑la̱ nikje‑la̱ xi íkjá nga 'ñó kòjti‑la̱. Kitsò: ―¿Mé s'e̱én‑ìsa̱‑ná xi̱ta̱ xi kj'ei̱í xi tsjá 'én? 


text:
Jñá, jye titsa̱na'yà koni s'ín chja̱jno‑la̱ Nainá. ¿Jñò, kó bixón? ¿Mé xi si̱koa̱á? Ngats'iì xi̱ta̱ kisìjngoò ikon nga tjín‑la̱ jé koa̱ ok'ín‑la̱ nga ki̱yá. ―Ok'ín‑la̱ nga si̱k'en. 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ tsibíts'ia̱ nga tsibíchrájno koa̱ tsibíchjoà xko̱n, tsi'beé‑la̱, kitsò‑la̱: ―K'oa̱á si, ¿yá xi tí'beé‑lè? Jñà xi̱ta̱ xi síkinda̱ i̱ngo̱, kisìjts'iìn‑'a i̱sén‑la̱. K'e̱ nga jè Pedro tsibìjna'mat'in Jesús (Mateo 26:69‑75; Lucas 22:56‑62; Juan 18:15‑18, 25‑29) 


text:
K'e̱ nga kijtseè Pedro, nga tíjna'ngui, kiskoòtsejèn‑jno, kitsò‑la̱: ―Ti̱koa̱á ngaji̱, ya̱á tjaàkoi̱i Jesús xi Nazaret i̱'nde‑la̱. 


text:
<pb/>Ta̱nga jè Pedro tsoho'mat'in‑né. Kitsò: ―Mìkiì bexkoan. Mìkiì be mé 'én xi tinokjoì. Pedro itjo ni'ya ján xotjoa̱‑la̱. K'e̱é kiskindàya jngoò kóxtí. 


text:
Jè chjo̱ón chi̱'nda‑la̱ no̱'miì ítjòn kijtseè ìjngoò k'a jè Pedro. Kitsò‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna: ―Jè xi̱ta̱ jè, xi̱ta̱ ts'e̱é Jesús. 


text:
<pb/>Ta̱nga jè Pedro tsoho'mat'in ìjngoò k'a. Nga ko̱ma i̱skan, jñà xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna, ìjngoò k'a kitsò‑la̱ Pedro: ―Xi o̱kixi̱, ngaji̱, xi̱ta̱‑la̱ Jesús‑né nga Galilea i̱'nde‑lè, k'oa̱á tsò 'én‑lè xi nokjoì. 


text:
<pb/>Ta̱nga ìsa̱á 'ñó kiìchja̱ Pedro kitsò: ―¡Beè Nainá, na̱s'ín ti̱k'eèn‑ná, mìkiì bexkoan jè xi̱ta̱ xi o̱'mì‑là! 


text:
<pb/>Ti̱k'e̱‑ne nga o̱kitsò Pedro, jè xi ma‑ne jò k'a kiskindàya kóxtí. K'e̱é tsibítsjeèn‑la̱ Pedro koni kitsò‑la̱ Jesús: “K'e̱ ti̱kj'eè kjindáya jò k'a kóxtí, ngaji̱, jàn k'a tsjá'mat'in‑ná.” I̱kjoàn ndaà jchán kiskindàya.<pb/>


text:
K'e̱ nga kis'e i̱sén jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ jchínga ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ ngats'iì xi̱ta̱xá ts'e̱ xi̱ta̱ judío tsajoóya‑ne. Tsibít'aà'ñó Jesús, kiìko̱, kisìnga̱tsja jè Pilato. 


text:
Jè Pilato kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿A ji̱‑né xi xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ jñà xi̱ta̱ judío? Jesús kitsò: ―Ngaji̱í xi k'oa̱ si nga 'a̱n‑ná. 


text:
Pilato ìjngoò k'a kiskònangui‑la̱, kitsò‑la̱: ―¿A ni̱mé 'én nokjoì? Ti̱ná'yaà‑la̱, 'ñó kjìn ska̱ya kjoa̱ tsját'in‑lè nga óngui‑lè. 


text:
<pb/>Jesús mìkiì kiìchja̱ na̱s'ín koa̱ tí'mì‑la̱. Pilato, tà k'oa̱á komà‑la̱. K'e̱ nga jè Jesús kitjoònè kjoa̱ nga ki̱yá (Mateo 27:15‑31; Lucas 23:13‑25; Juan 18:38–19:16) 


text:
<pb/>Nga xki̱ nó k'e̱ nga bitjo s'eí Paxko̱ jè Pilato síkíjnandei̱í jngoò xi̱ta̱ xi títsa̱'ya nda̱yá, jè xi síjé xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nga kíjnandei̱í. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi títsa̱'ya nda̱yá nga kjoa̱siì tsohótsji ts'e̱ gobierno, ya̱ tíjna xi 'mì Barrabás xi xi̱ta̱ kisìk'en. 


text:
<pb/>Pilato jye tíjiìn‑la̱ nga tà kjoa̱xìtakòn‑né nga jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ya̱ ijchò sínga̱tsja Jesús. 


text:
Jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì chinchá'a xi̱ta̱ na̱xa̱ndá nga ko̱s'ín kàtasíjé nga kàtìjnandei̱í‑ne Barrabás. 


text:
Pilato ìjngoò k'a kiskònangui‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá, kitsò‑la̱: ―¿Mé xi si̱koa̱á jè xi 'mì‑là xi̱ta̱xá ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío? 


text:
<pb/>K'e̱é kitsò Pilato: ―¿Mé jé xi tsohótsji, mé‑ne ki̱yá‑ne? Jñà xi̱ta̱, ìsa̱á 'ñó kiìchja̱, kitsò: ―Ta̱sit'iì krò. 


text:
<pb/>Pilato mejèn‑la̱ nga ndaà kíjnako̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá. Kisìkíjnandei̱í Barrabás. K'e̱ nga jye kitsjaà o̱kixi̱ nga tsajá‑la̱ Jesús, i̱kjoàn kisìnga̱tsja nga si̱t'aà krò. 


text:
<pb/>Tsatjì yá xka̱jnchra̱ sko̱; i̱kjoàn tsibíchrájno koa̱ chincha-xkó'nchit'aà‑la̱ koni tsà nchibeèxkón. 


text:
K'e̱ nga jye kisìsobà‑la̱, jaàxìn‑la̱ nikje sko xi íkjá, i̱kjoàn kisìkákjá‑ne xi nikje ts'e̱. K'e̱é itjoko̱ nga ko̱sit'aà krò. K'e̱ nga kisit'aà krò Jesús (Mateo 27:32‑44; Lucas 23:26‑43; Juan 19:17‑27) 


text:
<pb/>Jngoò xi̱ta̱ kisatiìkjoò xi 'mì Simón xi Cirene i̱'nde‑la̱ xi tínchrobá‑ne rancho̱‑la̱. Na̱'èn‑la̱á ma jè Alejandro ko̱ Rufo. Jñà soldado kjo̱'ñó kis'iìn‑la̱ nga kisìk'ajen krò‑la̱ Jesús. 


text:
K'e̱é tsasìt'aà krò, i̱kjoàn jñà soldado kisìskáko̱ nikje‑la̱ Jesús nga kisìka'bí‑la̱ xíkjín yá ts'e̱ ko̱ma. 


text:
Jñà 'én xi tsohót'aà i̱sòn sko̱ krò, ya̱á tíchja̱ mé jé xi komà‑la̱ Jesús nga kinìk'en. Tsò‑né: “Xi̱ta̱xá Ítjòn‑la̱ xi̱ta̱ judío.” 


text:
Ti̱koa̱á chinchat'aà krò jò xi̱ta̱ chijé. Jngoò tsasíjnat'aà nga kixi̱‑la̱ Jesús ko̱ jngoò tsasíjnat'aà nga ngaskón‑la̱. 


text:
K'oa̱á s'ín kjòngásòn koni s'ín tíchja̱ Xo̱jo̱n‑la̱ Nainá nga tsò: “K'oa̱á ngaya‑la̱ koni jngoò xi̱ta̱ xi tse jé tjín‑la̱.” 


text:
<pb/>Jñà xi̱ta̱ xi ya̱ ja, síkatji sko̱ nga kiìchja̱jno‑la̱, kitsò‑la̱: ―Ji̱, k'oa̱á kisi nga si̱ixòñi i̱ngo̱ ítjòn‑la̱ Nainá ko̱ jàn na̱chrjein kíndaà ngajo‑ne, 


text:
<pb/>K'oa̱á ti̱s'ín kisìsobà‑la̱ jñà xi̱ta̱ sko̱‑la̱ no̱'miì ko̱ xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés. Kitsò‑la̱ xíkjín: ―Xi̱ta̱ jè, tsachrjekàjiìn kjo̱'in xi kj'ei̱í xi̱ta̱, ta̱nga jè xi yijo‑la̱, mìkiì ma ochrjekàjiìn kjo̱'in. 


text:
Kàtìtjojen‑t'aà krò jè xi Cristo, xi Xi̱ta̱xá Ítjòn‑la̱ na̱xa̱ndá Israel, mé‑ne nga jcha̱‑ná koa̱ ko̱kjeiín‑ná. Skanda jñà xi̱ta̱ xi ti̱koa̱ ya̱ kjit'aà krò, ti̱koa̱á tsatít'aà. K'e̱ nga k'en Jesús (Mateo 27:45‑56; Lucas 23:44‑49; Juan 19:28‑30) 


text:
Ti̱jè‑ne hora Jesús 'ñó kiìchja̱ nga kitsò: ―Eloi, Eloi, ¿lama sabactani? ―'Én jè tsòya‑ne: Nainá, Nainá, ¿mé‑ne kàjneitakòn‑ná? 


text:
<pb/>Tjín i'nga xi̱ta̱ xi ya̱ títsa̱jna xi kiì'nchré‑la̱, kitsò: ―Ti̱ná'yaà‑là, jè chja̱‑la̱ Elías. 


text:
<pb/>K'e̱é tsangachikon jngoò xi kisìka'nchi̱ tsa̱nga̱ ko̱ vinagre, i̱kjoàn tsibísko̱‑la̱ ína̱xo̱, kitsjaà‑la̱ Jesús nga kàt'iì, kitsò: ―Chítsejèn‑là, ¿a kjoi̱í Elías nga skónáje̱n‑t'aà krò? 


text:
Jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado xi síjna ñánda kisit'aà krò Jesús k'e̱ nga kijtseè nga jye k'en Jesús, kitsò: ―Kixi̱í kjoa̱, xi̱ta̱ jèe̱, Ki'ndí‑la̱ Nainá‑né. 


text:
<pb/>Ti̱koa̱ títsa̱jna i'nga íchjín xi kjiìn nchikotsejèn‑ne; jè María Magdalena, ko̱ chjo̱ón Salomé, ko̱ María xi nea̱‑la̱ ma José ko̱ Jacobo, jè xi ìsa̱ ma ki'ndí. 


text:
Jñà íchjín koi, k'e̱ nga tsibìjna Galilea Jesús, ya̱á chinchima‑tji̱ngui‑la̱ ko̱ ya̱á kisìchját'aà‑la̱. Kjìn ma íchjín xi ya̱ títsa̱jna xi ijchòko̱ ján Jerusalén. K'e̱ nga kisìhijiìn Jesús (Mateo 27:57‑61; Lucas 23:50‑56; Juan 19:38‑42) 


text:
José xi Arimatea i̱'nde‑la̱, jngoò xi̱ta̱ xi ti̱koa̱ 'nga xá tjín‑la̱ ts'e̱ xi̱ta̱xá‑la̱ xi̱ta̱ judío xi ti̱koa̱ tíkoña‑la̱ nga mejèn‑la̱ skoe̱ kó s'ín otíxoma Nainá, kitsjaà‑la̱ nga'ñó yijo‑la̱, jahas'en ya̱ ni'ya ñánda tíjna Pilato nga kisìjé yijo‑la̱ Jesús. 


text:
Pilato, tà k'oa̱á ko̱ma‑la̱ nga jye k'en Jesús; kiìchja̱‑la̱ jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado; kiskònangui‑la̱ tsà kixi̱ kjoa̱ nga jye k'en. 


text:
K'e̱ nga jye tsibéno̱jmí jè xi̱ta̱ sko̱‑la̱ soldado nga jye k'en Jesús, Pilato kisìnga̱tsja José yijo‑la̱ Jesús. 


text:
José tsatse jngoò nikje sábana; kiskóje̱n‑t'aà krò yijo‑la̱ Jesús; i̱kjoàn kisìkájté jè nikje. K'e̱é kiì kíhijiìn ñánda jye tjíndaà jngoò nga̱jo̱ i̱tsjó i̱ngui nguijo; kiskinìs'en‑ngui, i̱kjoàn tsohójtsa xotjoa̱‑la̱ nga̱jo̱ jngoò nda̱jo̱. 


text:
K'e̱ nga jye tsato na̱chrjein nìkjáya, María Magdalena, Salomé, ko̱ María nea̱‑la̱ Jacobo, tsatse xkiì jne̱ nga mejèn‑la̱ si̱ìkaàjno yijo‑la̱ Jesús. 


text:
Jè na̱chrjein nga tàts'en xomàna̱, 'ñó ta̱jñòya kiì katsejèn‑la̱ ñánda kisìhijiìn Jesús. Ti̱k'e̱é tíbitjokàtji ts'oí. 


text:
<pb/>K'e̱ nga ijchò, kiskoòtsejèn, kijtseè nga jè nda̱jo̱ je xi 'ñó i'í xi tíchjoàjto‑la̱ nga̱jo̱ i̱tsjó ñánda kisijna Jesús, jye kitjaàxìn. 


text:
K'e̱ nga jahas'en‑ngui nguijo kijtseè jngoò xi̱ta̱ i̱xti xi tíjnajté jngoò nikje chroba ndojò. Tíjnat'aà kixi̱‑la̱ nga̱jo̱. Jñà íchjín tà kitsakjòn‑né. 


text:
Ta̱nga jè xi̱ta̱ i̱xti kitsò‑la̱: ―Kì tsakjoòn‑jèn. Jñò, jè binchaàtsjioò Jesús xi Nazaret i̱'nde‑la̱, jè xi kisit'aà krò. Jye kòfaáya‑la̱. Mì ti̱ i̱ tíjna‑ne. Chítsejèn‑là i̱'nde‑la̱ ñánda kisijna. 


text:
Tanguió koa̱tìn‑là xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ ko̱ Pedro: “Jè tífì ítjòn‑nò ján Galilea. Ya̱á jcha̱xkoòn ìjngoò k'a koni s'ín kitsò‑nò.” 


text:
<pb/>Jñà íchjín, itjo ni̱to̱ón‑ne ya̱ i̱ya nguijo. Kiì, tsangachikon. Chi̱ba̱‑la̱ nchihotsé‑né nga kitsakjòn. Ni̱yá xi tsibéno̱jmí‑la̱ nga 'ñó tsibíxkón‑la̱ yijo‑la̱. K'e̱ nga jè María Magdalena kijtseè Jesús (Juan 20:11‑18) 


text:
<pb/>Jè na̱chrjein nga tàts'en xomàna̱, Jesús jaáya‑la̱ nga ta̱jñòya. Jè kijtseè ítjòn María Magdalena, jè xi tsachrjekàjiìn itoò ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í ini̱ma̱‑la̱. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, k'e̱ nga kiì'nchré nga tíjnakon Jesús nga jè chjo̱ón kijtseè, mìkiì kòkjeiín‑la̱. K'e̱ nga jò xi̱ta̱‑la̱ kijtseè Jesús (Lucas 24:13‑35) 


text:
<pb/>K'e̱ komà i̱skan, Jesús, kj'ei̱í kji i̱sén‑la̱ k'e̱ nga tsakó‑la̱ yijo‑la̱ jò xi̱ta̱‑la̱ xi nchifì campo. 


text:
Tsohótji‑ne jñà xi̱ta̱ xi jò ma, kisìkí'nchré jñà xi̱ta̱ xi i'nga. Ti̱koa̱á mìkiì kòkjeiín‑la̱. Kií kitsò Jesús nga kitsjaà‑la̱ xá xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ (Mateo 28:16‑20; Lucas 24:36‑49; Juan 20:19‑23) 


text:
<pb/>Xi jyehet'aà‑ne, Jesús tsakó‑la̱ yijo‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tejngoò ma‑ne k'e̱ nga títsa̱jnat'aà ími̱xa̱ nga nchikjèn. Tsohótiko̱ nga tájaà tjín ini̱ma̱‑la̱ nga mì kòkjeiín‑la̱ k'e̱ nga tsibéno̱jmí‑la̱ jñá xi̱ta̱ xi tsakó ítjòn‑la̱ yijo‑la̱ nga jè jye jaáya‑la̱. 


text:
Koa̱ kitsò‑la̱: ―Tanguió nga tíjtsa i̱sò'nde. Tèno̱jmí yije‑là ngats'iì xi̱ta̱ jè 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'a̱n. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi ko̱kjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'a̱n koa̱ ko̱ma bautizar, ki̱tjokàjiìn kjo̱'in. Ta̱nga jñà xi mìkiì ko̱kjeiín‑la̱, kjo̱'iín s'e̱‑la̱. 


text:
Jñà xi ko̱kjeiín‑la̱ i̱t'aà ts'a̱n, k'oa̱á s'ín jcha̱‑la̱; nga ko̱ma‑la̱ ko̱chrjekàjiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱; ti̱koa̱á ko̱ma‑la̱ ki̱chja̱ 'én xi kj'ei̱í tsò; 


text:
tsà ye̱ tsobà'ñó, tsà xkiì kjan ski̱ne̱, ni̱mé xi ko̱ma‑la̱; ko̱hòsòn‑la̱ tsja xi̱ta̱ xi xk'én, ko̱ndaà‑ne. K'e̱ nga jè Jesús kiìmijìn ngajmiì (Lucas 24:50‑53) 


text:
<pb/>K'e̱ nga jye o̱kitsò‑la̱ xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱, Na̱'èn‑ná Jesús, kitjámiì'nga; nga kiì ngajmiì, tsibìjna i̱t'aà kixi̱‑la̱ Nainá. 


text:
Jñà xi̱ta̱‑la̱ kiì; kisìka'bí 'én ndaà‑la̱ nga kijndà i̱'nde, ko̱ jè Na̱'èn‑ná Jesús kisìchját'aà‑la̱ ko̱ kisìkixi̱yandaà 'én‑la̱ ko̱ kjo̱ndaà xi kis'iìn xi̱ta̱‑la̱. K'oa̱á s'ín kàtama.<pb/>


text:
Ji̱ Filemón xi ndaà matsjake̱‑lè xi ngásòn xá‑la̱ Na̱'èn‑ná titsa̱'né, 'a̱n Pablo nga nda̱yá tìjna̱a'ya k'oi̱í kjoa̱‑la̱ nga xá‑la̱ Cristo tìs'iaàn, tisìhixat'aà‑lè ko̱ 'ndsè Timoteo. 


text:
Ti̱koa̱á tisìhixat'aà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá‑la̱ Cristo xi ya̱ bixoña ni'ya‑lè ko̱ tichjaá Apia ko̱ 'ndseé Arquipo xi ti̱koa̱ xá‑la̱ Nainá nchikjaán‑tji koni 'a̱n. 


text:
Nainá xi Na̱'èn‑ná, ko̱ jè Jesucristo xi otíxoma‑ná kàtatsjá‑nò kjo̱ndaà ko̱ kjoa̱'nchán ya̱ i̱jiìn ini̱ma̱‑nò. Kjoa̱tjòcha xi tjín‑la̱ Filemón 


text:
<pb/>K'e̱ nga chjàt'aà‑la̱ Nainá, kjit'aà na̱chrjein sìkítsjeèn i̱t'aà tsi̱ji, k'oa̱á ma‑ne nga tsjaà‑la̱ kjo̱ndaà Na̱'èn‑ná, 


text:
Koií kjoa̱‑la̱ nga jyeé ki'nchrè nga ndaà mokjeiín‑lè i̱t'aà ts'e̱ Na̱'èn‑ná Jesucristo ti̱koa̱ ndaà matsjachi ngats'iì xi̱ta̱‑la̱ Nainá. 


text:
K'oa̱á s'ín sìjét'aà‑la̱ Nainá nga ndaà ki̱tasòn koni s'ín nokjoàkoi̱i xi̱ta̱ xi i'nga i̱t'aà ts'e̱ kjoa̱ xi mokjeiín‑lè mé‑ne nga ìsa̱ ndaà jcha̱xkoin ngats'iì kjo̱ndaà xi ko̱ma si̱kitasoán i̱t'aà ts'e̱ Cristo. 


text:
Ji̱ ndí 'ndsè, 'ñó tsja ma‑na ko̱ ma'ñó takoàn i̱t'aà ts'e̱ kjoa̱tjòcha xi tjín‑lè, nga i̱t'aà tsi̱ji‑né, nga jye ndaà tìnìjetakoìn ini̱ma̱‑la̱ jñà xi̱ta̱‑la̱ Nainá. Kó tsò Pablo nga chja̱tjì Onésimo 


text:
<pb/>K'oa̱á ma‑ne na̱s'ín i̱t'aà ts'e̱ Cristo tjí'nde‑na̱ nga kìnè‑lè mé kjoa̱ xi s'i̱in, ta̱nga mìtsà ko̱s'ín tìbìt'in‑lè. 


text:
Ta jngoò kjo̱ndaà tísíjé‑lè, nga̱ tíjiìn‑ná nga tjòcha 'yaá xinguia̱á. Ko̱ jyeé tíjiìn‑lè, 'a̱n Pablo, jyeé xi̱ta̱ jchínga‑ná, ti̱koa̱ nda̱yá tìjna̱a'ya xi jè nga̱tjì‑la̱ Cristo Jesús. 


text:
K'oa̱á ma‑ne nga tísíjé jngoò‑lè kjo̱ndaà nga ndaà chjoétjoì jè Onésimo xi koni ki'ndí‑na̱ komà nga kòkjeiín‑la̱ 'én ndaà‑la̱ Nainá xi 'a̱n tsibeno̱jmí‑la̱ nga i̱ tìjna̱a'ya nda̱yá. 


text:
<pb/>Nga sa̱ kjòtseé, jè Onésimo, jngoò xi̱ta̱ chi̱'nda xi mìkiì ndaà kjòchjeén‑lè, ta̱nga i̱'ndei̱ jyeé ndaà ko̱chjeén‑ná ingajoá. 


text:
Ndaá‑la s'e̱ tsà i̱ kíjnako̱‑na mé‑ne nga si̱ìchját'aà‑na koni tsà ji̱ tìnìchját'aà‑ná, k'e̱ nga ta̱kó nda̱yá tìjna̱a'ya nga jè nga̱tjì‑la̱ 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo. 


text:
Ta̱nga majìn‑na nga kjo̱'ñó siìkíjna tsà ngaji̱ mìkiì tíjngoò takoìn, mé‑ne jè kjo̱ndaà xi tìsìjé‑lè mì kjo̱'ñó ko̱ma‑lè; ini̱ma̱‑lè kji̱nchrobàjiìn. 


text:
Tsà koi na̱chrjein, jè Onésimo, koií kjoa̱‑la̱ tsasìt'aà xìn chiba na̱chrjein‑lè mé‑ne i̱'ndei̱ ko̱ma chjoétjò ìjngoò k'a‑ne nga ya̱ kíjnako̱ kjit'aà‑lè. 


text:
Ta̱nga kì k'oa̱á s'ín 'ya takoìn koni tsà jngoò xi ta̱xki̱ chi̱'nda; ìsa̱á 'ñó ndaà jcha̱takoìn koni tsà jngoò 'ndsì xi 'ñó ndaà matsjachi. 'A̱n, 'ñó matsjake̱; ta̱nga ngaji̱ ìsa̱á 'ñó ti̱tsjachi mìtsà ta koi kjoa̱‑la̱ nga chi̱'nda tsi̱ji ko̱ma, koi‑né nga jyeé 'ndsè chibà i̱t'aà ts'e̱ Cristo. 


text:
<pb/>Tsà kixi̱í kjoa̱ nga k'oa̱s'ín 'yatakòn‑ná nga 'ndseé chibá i̱t'aà ts'e̱ Cristo, chjoétjoì Onésimo koni tsà 'a̱n xi tichjoétjò‑ná. 


text:
'A̱n, Pablo, 'a̱n sobá tìkjiì‑lè xo̱jo̱n jè. 'A̱n kíchjiá yije xi tje̱n‑la̱. Mìkiì mochjeén nga 'a̱n ko̱xán‑lè, jyeé tíjiìn‑lè nga 'a̱án kitje̱n‑t'in‑ná kjoa̱binachon‑lè. 


text:
Ndí 'ndsè, k'oa̱á s'ín tìsìjé‑lè nga kàtasakó jngoò‑na̱ kjo̱ndaà i̱t'aà tsi̱ji, koni s'ín ok'ìn‑la̱ nga 'ndseé chibá i̱t'aà ts'e̱ Na̱'èn‑ná; ti̱je takoìn ini̱ma̱‑na̱ i̱t'aà ts'e̱ Cristo. 


text:
Be‑ná nga sìkitasòn‑né; k'oa̱á ma‑ne nga tìsìkasén‑lè xo̱jo̱n jè; skanda 'beé‑la̱ takoàn, nga ìsa̱á tsatoó s'i̱in koni s'ín tìxan‑lè. 


text:
K'oa̱á ti̱s'ín tìxan‑lè nga ti̱kíjnandaà jngoò‑ná i̱'nde ñánda ma síkjáya. K'oa̱á s'ín tìkoña nga jè Nainá kji̱'nchré‑né koni s'ín titsa̱nokjoàt'aà‑là, nga tsjá'nde‑na nga ko̱ma kjíkon‑nò. 'Én‑la̱ Pablo xi fehet'aà‑ne 


text:
<pb/>Tísíhixat'aà‑lè Epafras, xinguia̱á xi ngásòn nda̱yá titsa̱jna‑je̱n nga jè nga̱tjì‑la̱ Cristo Jesús. 


text:
Ti̱koa̱á tísíhixat'aà‑lè Marcos, Aristarco, Demas ko̱ Lucas, xi síchját'aà‑na kjoa̱ ts'e̱ xá xi tìs'iaàn. 


text:
Ngats'ioò xi titsa̱jnaà ján na̱xa̱ndá Filipos xi xi̱ta̱‑la̱ Nainá maà nga Cristo Jesús titsa̱jnako̱o, ti̱koa̱ jñò xi nìkitasòn xá nga nìkinda̱a na̱xa̱ndá‑la̱ Nainá ko̱ jñò xi nìchját'aà, 'a̱n xi 'mì‑na Pablo ko̱ Timoteo titsa̱nìhixot'aà‑nòje̱n nga chi̱'nda‑la̱ Jesucristo 'mì‑naje̱n. 


text:
Nainá xi Na̱'èn‑ná, ko̱ jè Jesucristo xi otíxoma‑ná kàtatsjá‑nò kjo̱ndaà ko̱ kjoa̱'nchán ya̱ i̱jiìn ini̱ma̱‑nò. Kó tsò Pablo nga chja̱t'aà‑la̱ Nainá i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ Filipos 


text:
koií kjoa̱‑la̱ nga jñò titsa̱nìchját'aà‑ná nga ma chjàya 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo tje̱n‑ne jè na̱chrjein k'e̱ nga kòkjeiín‑nò skanda na̱chrjein i̱'ndei̱. 


text:
'A̱n, k'oa̱á s'ín makixi̱‑na nga jè Nainá, koni s'ín tsibíts'ia̱ko̱‑nò nga tísíkjatjìya‑la̱ ini̱ma̱‑nò ko̱ kjo̱hítsjeèn‑nò, skanda k'e̱é si̱ìjngoò‑ne kjoa̱ koi jè na̱chrjein k'e̱ nga kjoi̱í ìjngoò k'a Na̱'èn‑ná Jesucristo. 


text:
Ndaà tjín nga k'oa̱s'ín sìkítsjeèn‑nò ngats'ioò jñò xi 'ñó matsjake̱‑nò nga ngásòn kitjoé‑nò kjo̱ndaà‑la̱ Nainá koni 'a̱n; nga jñò titsa̱nìchját'aà‑ná nga ma beno̱jmí‑la̱ jñà xi̱ta̱ jè 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo na̱s'ín nda̱yá tìjna̱a i̱ya, ko̱ na̱s'ín xìn tìjna̱a nga ósi̱koa̱a jè 'én ko̱ okoò‑la̱ xi̱ta̱ nga 'én kixi̱‑né. 


text:
Tíbeè Nainá nga kixi̱í kjoa̱ nga ngats'ioò, 'ñó matsjake̱‑nò koni s'ín tjín jè kjoa̱tjòcha xi 'ñó tse tjín‑la̱ Jesucristo. 


text:
K'e̱ nga bìtsi'batjì‑nò, k'oa̱á s'ín síjét'aà‑la̱ Nainá nga jè kjoa̱tjòcha xi tjín‑nò, ìsa̱ ndaà ti̱tsjacha xinguio̱o, ìsa̱ ndaà kjo̱hítsjeèn kàtas'e‑nò ko̱ ìsa̱ ndaà kàtamachi̱ya‑nò ngats'iì kjoa̱ xi kixi̱ tjín, 


text:
mé‑ne ko̱ma chjaàjiìn‑nò kjoa̱ xi nguì ndaà tjín. K'oa̱á s'ín ko̱ma‑ne nga tsjeè si̱jchá yijo‑nò ko̱ ni̱mé jé sa̱kòt'aà‑nò jè na̱chrjein k'e̱ nga kjoi̱í ìjngoò k'a Cristo. 


text:
Nga kàta'ya‑la̱ nga jñò, nguì kixi̱í tjín kjoa̱ xi 'nè nga ko̱ nga'ñó xi tjín‑la̱ Jesucristo mé‑ne jè Nainá jeya kíjna‑ne ko̱ 'nga kíjna. Kó komà nga ìsa̱ kjìn xi̱ta̱ kòkjeiín‑la̱ 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo 


text:
<pb/>Ndí 'ndsè, mejèn‑na nga ndaà kàtasijiìn‑nò nga k'oa̱á s'ín tímochjeén ngats'iì kjoa̱ xi tímat'ian nga ìsa̱ kjìn xi̱ta̱ mokjeiín‑la̱ 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo. 


text:
Nga̱ ngats'iì soldado xi síkinda̱ ni'ya osen ko̱ ngats'iì xi̱ta̱ xi i'nga, tjíjiìn‑la̱ nga koií kjoa̱‑la̱ 'én‑la̱ Cristo nga nda̱yá tìjna̱a. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xinguia̱á xi 'ndsé chibá, nga nchibeè nga nda̱yá tìjna̱a'ya, kjìn ma‑ne xi ma'ñó ikon, mì ti̱ kiì tsakjón‑ne i̱t'aà ts'e̱ 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo nga chja̱yajiìn‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
<pb/>Kixi̱í kjoa̱, tjín i'nga xi̱ta̱ xi 'én‑la̱ Cristo chja̱ya ta koií kjoa̱‑la̱ nga machi̱ni̱keè‑na nga jè xi mejèn‑la̱ nga ìsa̱ kjìn xi̱ta̱ kjit'aà‑la̱. Ta̱nga ti̱koa̱á tjín i'nga xi ndaà tjín ini̱ma̱‑la̱ nga béno̱jmí kixi̱ jè 'én‑la̱ Cristo. 


text:
Jñà xi̱ta̱ xi ndaà tjín ini̱ma̱‑la̱, k'oa̱á s'ín béno̱jmí nga matsjakeè‑na, nga jyeé ndaà tíjiìn‑la̱ nga Nainá i̱í kisìkíjna‑na nda̱yá mé‑ne nga 'a̱n kichjàtjià 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo. 


text:
Ta̱nga jñà xi̱ta̱ xi i'nga, nga chja̱ya i̱t'aà ts'e̱ Cristo, mìtsà ko̱ ini̱ma̱‑la̱ béno̱jmí. Ta jè xi mejèn‑la̱ nga kjìn xi̱ta̱ kjit'aà‑la̱. K'oa̱á s'ín mejèn‑la̱ nga ìsa̱ tse kjo̱'in si̱kjiaán nga jye nda̱yá tìjna̱a'ya. 


text:
Mìtsà mé‑ne, tsà ndaá tjín ini̱ma̱‑la̱ nga okóya 'én ndaà‑la̱ Nainá, ko̱ tsà majìn; mì 'a̱án oko̱‑na̱. Ta jè xi mejèn‑na nga kàtachja̱ya 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo. K'oa̱á ma‑ne nga tsja ma‑na. Mé xi 'ñó mejèn‑la̱ Pablo Nga tífì na̱chrjein ko̱tsjaá‑ìsa‑na, 


text:
koií kjoa̱‑la̱ nga ngats'iì kjoa̱ xi tíma, jyeé tíjiìn‑na nga ki̱jchò na̱chrjein nga kítjokàjñaà kjo̱'in koi‑né nga jñò bìtsi'batjì‑ná ko̱ nga tsjá‑ná nga'ñó Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Cristo. 


text:
Ta jè xi 'ñó mejèn‑na ko̱ tìkoña kjoa̱ nga mì ko̱sobà‑na nga ch'o síkíjna Cristo. Jè xi mejèn‑na nga mì kì tsakjoòn‑la̱ xi̱ta̱ nga ma kichjà‑la̱ mé‑ne 'a̱n, tsà tìjna̱koan, ko̱ na̱s'ín ki̱yá, jè Cristo jeya kíjna i̱t'aà ts'a̱n. 


text:
Ta̱nga tsà ta̱kó kóti̱jnakoan i̱ i̱sò'nde, tsà koií na̱chrjein‑la̱ s'i̱in‑ìsa xá‑la̱ Nainá. K'oa̱á ma‑ne, mìkiì be mé xi ìsa̱ ndaà tjín. 


text:
Ingajò kjoa̱ koi 'ñó 'in ma‑na; jòya tjín kjo̱hítsjeèn‑na; mejèn‑na nga kàtiyaà mé‑ne nga ya̱ kóti̱jnakoa̱a Cristo; nga ìsa̱á‑la 'ñó ndaà s'e̱. 


text:
K'oa̱á s'ín beè‑la̱ takoàn nga kóti̱jnakon ìsa̱, nga k'oa̱á s'ín tíjngoò takoàn nga mochjeén‑nò i̱t'aà ts'a̱n. Kóti̱jnajiìn‑nò mé‑ne ko̱ma siìchját'aà‑nò nga ìsa̱ tsja ko̱ma‑nò koni s'ín mokjeiín‑nò ko̱ nga ìsa̱ ndaà ko̱kjeiín‑ìsa‑nò. 


text:
Mé‑ne k'e̱ nga kìjchokon ìjngoò k'a‑nò, ìsa̱á tsja ko̱ma‑nò nga ìsa̱ 'nga si̱kíjna Cristo Jesús koni s'ín osìko̱‑na. 


text:
<pb/>Ta jè xi 'ñó mochjeén nga k'oa̱s'ín ti̱jchá yijo‑nò koni tsò 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo; mé‑ne tsà ko̱ma kjíkon‑nò ko̱ tsà mìkiì ko̱ma kjián, tákó kji̱'nchrè‑ná nga kixi̱ titsa̱jnako̱o 'én, nga jngoó tjín kjo̱hítsjeèn‑nò nga ngásòn titsa̱bixkàn‑tjiò koni s'ín mokjeiín‑nò 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo, 


text:
nga mì tsakjoòn‑là jñà xi̱ta̱ kondra̱‑nò. Koni s'ín titsa̱'nè ngats'iì kjoa̱ koi, k'oa̱á s'ín si̱jna koni jngoò chi̱ba̱ xi okó nga jñà xi̱ta̱ kondra̱, kjoe̱hesòn‑né, ta̱nga jñò, ki̱tjokàjiìn‑nò kjo̱'in. Kjoa̱ koi, i̱t'aà ts'e̱ Nainá nchrobá‑ne. 


text:
Nga̱ Nainá ti̱koa̱á tsjá‑nò kjo̱ndaà nga kjo̱'in titsa̱nìkjioón xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo koni s'ín kitsjaà‑nò kjo̱ndaà nga kòkjeiín‑nò 'én ndaà‑la̱. 


text:
Nga jñà kjoa̱ xi tjín‑nò i̱'ndei̱, ti̱jñà‑ne xi 'a̱n kis'e‑na koni s'ín ki'yaà jñò, ko̱ tákó koií kjoa̱ tjín‑na skanda na̱chrjein i̱'ndei̱ koni s'ín titsa̱na'yà.<pb/>


text:
Jñò, nga Cristo tsjá‑la̱ nga'ñó ini̱ma̱‑nò, ko̱ nga jè kjoa̱tjòcha síje takòn‑nò, ko̱ nga jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ Nainá ndaà síkítsa̱jnajtín‑nò nga nìxákjoò, ko̱ nga nguì ko̱ó ini̱ma̱‑nò tjín‑nò kjo̱hi̱ma̱takòn, 


text:
k'oa̱á ma‑ne nga síjé‑nò nga ta jngoò kjo̱hítsjeèn kàtas'e‑nò, jngoò kjoa̱tjòcha, ngásòn t'è‑là takòn, ko̱ ngásòn chibà‑nò mé xi nìkítsjeèn mé‑ne nga ìsa̱ ndaà ko̱tsja‑na. 


text:
Kì kjoa̱ 'nga takòn onguíchjaà, ko̱ kì 'nga nìkítsa̱jna yijo‑nò. Ta̱ sa̱á nangui ti̱kítsa̱jna yijo‑nò, k'oa̱á s'ín jcha̱xkón xi̱ta̱ xi kj'ei̱í koni tsà jñà títsa̱jna ítjòn. 


text:
Na̱s'ín ti̱jè sobà‑ne Nainá, mìtsà ko̱s'ín kisìkítsjeèn nga kjo̱'ñó mejèn‑la̱ nga ko̱s'ín kíjna koni s'ín tíjna Nainá. 


text:
Ta sa̱á 'ñó nangui kisìkíjna yijo‑la̱ nga ko̱s'ín tsibìjna koni jngoò xi̱ta̱ chi̱'nda, koni xi ta̱xki̱ xi̱ta̱ i̱sò'nde. 


text:
K'e̱ nga jye ta̱xki̱ xi̱ta̱ komà, kisìkajeén‑la̱ ini̱ma̱‑la̱ nga ndaà kisìkitasòn yije‑la̱ Nainá skanda kó nga k'en nga ya̱ kinìk'en‑t'aà krò. 


text:
K'oa̱á ma‑ne, Nainá, k'e̱ nga jye kisìkjaáya‑la̱, ta̱xki̱ 'ñó 'nga kisìkíjna. Kitsjaà jngoò‑la̱ 'ín xi ìsa̱ 'ñó 'nga tíjna mé‑ne jè ko̱tìxoma yije‑la̱ xi̱ta̱. 


text:
Mé‑ne nga i̱t'aà ts'e̱ Jesús ki̱ncha-xkó'nchi‑la̱ ngats'iì xi títsa̱jna ngajmiì, xi títsa̱jna i̱ i̱t'aà nangui, ko̱ xi títsa̱jna i̱jiìn nangui. 


text:
K'oa̱á s'ín ki̱tso̱ ngats'iì xi̱ta̱ nga Jesucristo, jè xi otíxoma; k'oa̱á ma‑ne nga jeya kíjna Nainá xi Na̱'èn‑ná. Mé xi s'e̱én nga i̱xti tsjeè‑la̱ Nainá 'mì‑ná 


text:
<pb/>K'oa̱á ma‑ne, jñò ndí 'ndsè xi 'ñó matsjake̱‑nò, k'e̱ nga tsohóti̱jnako̱‑nò, kjit'aà na̱chrjein ndaà kinìkitasòn. I̱'ndei̱ nga kjiìn tìjna̱a, tákó k'oa̱s'ín ndaà ti̱kitasòn. K'oa̱s'ín t'e̱en nga kàta'ya‑nò nga jyeé itjokàjñoò kjo̱'in kjoa̱ ts'e̱ jé‑nò koií kjoa̱‑la̱ nga 'ñó tsakjoòn‑chaà yijo‑nò. 


text:
Nga̱ jè Nainá xi ndaà tísíxájiìn ini̱ma̱‑nò. Jè síkítsjeèn‑nò nga k'oa̱á s'ín mejèn‑nò koni s'ín ndaà sasén‑la̱ Nainá ko̱ ti̱jè‑ne xi tsjá‑nò nga'ñó nga ma k'oa̱s'ín 'nè. 


text:
<pb/>Ndaà t'e̱en yije ni̱ta̱ mé kjoa̱‑ne; kì ta̱xki̱ tsajét'aà‑là Nainá ko̱ kì chitiya‑nò ni̱ta̱ mé kjoa̱‑ne. 


text:
K'oa̱á s'ín ko̱ma‑ne nga i̱xti tsjeè‑la̱ Nainá k'oín‑nò; ni̱mé jé s'e̱‑nò nga titsa̱jnajiìn‑là xi̱ta̱ ts'e̱n ko̱ xi ch'o s'ín; jñò, k'oa̱á s'ín kàta'ya‑nò koni ni'ín‑la̱ ni'ño xi síhiseèn ñánda jñò choòn. 


text:
Ti̱ka'bísòn 'én ndaà xi síkíjnakon ini̱ma̱‑ná, mé‑ne jè na̱chrjein k'e̱ nga kjoi̱í ìjngoò k'a Cristo, ndaà ko̱tsja‑na nga mìtsà ta kjo̱tjò koni s'ín kis'iaàn nga 'ñó kisìxájiìn‑nò nga tsakoòya‑nò 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo. 


text:
'A̱n, matsjaá‑na ko̱ síjngoaà kjo̱tsja xi tjín‑nò na̱s'ín kjo̱'in tìsìkjiaán koni jñò nga kjo̱'in titsa̱nìkjioón nga koií kjoa̱‑la̱ nga mokjeiín‑nò i̱t'aà ts'e̱ Cristo. Kjo̱'in xi tjín‑nò k'oa̱á ngaya‑la̱ koni jngoò kjo̱tjò xi jñò 'biì‑là Nainá, ko̱ jè kjo̱'in xi 'a̱n tjín‑na ti̱koa̱á 'a̱n tsjaà‑la̱ Nainá koni kjo̱tjò tsa̱jòn. 


text:
<pb/>K'oa̱á s'ín tísíkítsjeèn, tsà Na̱'èn‑ná Jesús mejèn‑la̱ nga sìkasén ni̱to̱n‑nò Timoteo, mé‑ne 'a̱n ko̱tsja‑na k'e̱ nga kjoi̱íko̱‑na o̱kixi̱ i̱t'aà tsa̱jòn kós'ín titsa̱jnaà. 


text:
Jñò, jyeé ndaà tíjiìn‑nò, jè Timoteo xi̱ta̱ kixi̱‑né. Ndaà síchját'aà‑na i̱t'aà ts'e̱ 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo, k'oa̱á ngaya‑la̱ koni tsà ki'ndí ts'a̱n‑ná. 


text:
Ta̱nga jè Na̱'èn‑ná ma'ñót'aà takoàn, nga tsjá'nde‑na nga ti̱koa̱ 'a̱n ko̱ma kjíkon ni̱to̱n‑nò. I̱t'aà ts'e̱ Epafrodito 


text:
<pb/>Ta̱nga k'oa̱á s'ín kisìkítsjeèn nga ítjòn siìkasén ìjngoò k'a‑nò jè 'ndsè Epafrodito. Ndaà kisìxáko̱‑na. K'oa̱á s'ín tsajmeiìko̱‑na koni jngoò soldado nga bixkàn‑tji‑je̱n 'én‑la̱ Nainá. Nainá kàtíchjí‑nò nga kinìkasén‑ná k'e̱ nga 'ñó tímochjeén‑na. Ndaà kisìchját'aà‑na. 


text:
I̱'ndei̱, mejèn‑la̱ nga skoe̱xkon‑nò ngats'ioò, 'ñó tísíkájno nga jñò jyeé kina'yà nga kjòxk'én‑né. 


text:
Kixi̱í kjoa̱ nga kjòxk'én‑né, kjo̱meé k'en. Ta̱nga Nainá kjòhi̱ma̱keè; mìtsà ta jè xi kjòhi̱ma̱keè, ko̱ó 'a̱n, mé‑ne nga mì ìsa̱ tse kjoa̱ba s'e̱‑na. 


text:
K'oa̱á ma‑ne nga tìsìkasén ni̱to̱n‑nò, mé‑ne k'e̱ nga jcha̱xkoòn ìjngoò k'a, ko̱tsja‑nò i̱t'aà ts'e̱, koa̱ 'a̱n, tjáxìn chiba‑na kjoa̱ba. 


text:
Chjoétjò nga ko̱ kjo̱tsja‑nò nga 'ndseé chibá i̱t'aà ts'e̱ Na̱'èn‑ná. Cha̱xkón yije xi ngásòn ok'ìn‑la̱ koni jè. 


text:
Koií kjoa̱‑la̱ i̱t'aà ts'e̱ xá‑la̱ Cristo nga kjo̱meé k'en. Jè kjoa̱ xi jñò mìkiì komà kinìchját'aà‑ná, jé Epafrodito, 'ñó tsibínè‑la̱ yijo‑la̱ nga ndaà kisìchját'aà‑na na̱s'ín kjo̱meé k'en.<pb/>


text:
Ndí 'ndsè, k'oa̱á xan‑nò, tsja t'è‑là ini̱ma̱‑nò nga Na̱'èn‑ná Jesús titsa̱jnako̱o. 'A̱n, mìkiì masiì‑na̱ nga tìkjiì ìjngoò k'a‑nò jñà kjoa̱ xi jye kòkjìn k'a kjiì‑nò nga kjo̱ndaà tsa̱jòn‑nò. 


text:
Ti̱kinda̱a yijo‑nò i̱t'aà ts'e̱ jñà xi̱ta̱ xi kjo̱'ñó mejèn‑la̱ nga otet'aà yijo‑la̱ xi̱ta̱ nga bít'aà chi̱ba̱‑la̱ kjoa̱ ts'e̱ circuncisión. Ti̱kinda̱a xi̱ta̱ koi nga ni̱mé chjí‑la̱. Ti̱kinda̱a nga 'ñó ch'o s'ín. 


text:
Jñá‑ná xi nguì kixi̱ kjoa̱ nga tjít'aà chi̱ba̱‑ná nga 'ya‑la̱ nga xi̱ta̱‑la̱ Nainá 'mì‑ná. Jñá‑ná xi ndaà yaxkoán Nainá nga jè Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ síchját'aà‑ná. 'Ñó ndaà matsja‑ná nga jè ma'ñót'aà takoán Cristo Jesús nga mìtsà jè kjoa̱ ts'e̱ yijo‑ná ma'ñót'aà takoán. 


text:
'A̱n, mìtsà kjoa̱ ts'e̱ yijo‑na̱ ma'ñót'aà takoàn na̱s'ín kjìn sko̱ya kjo̱ndaà kisìkitasoàn. Tsà tjín i'nga xi̱ta̱ xi koi ma'ñót'aà takòn kjo̱ndaà xi tjín‑la̱, ta̱nga 'a̱n mì k'oa̱á s'ín tìs'iaàn na̱s'ín tsato kjìn sko̱ya kjo̱ndaà kisìkitasoàn. 


text:
K'e̱ nga tjín‑la̱ jiìn na̱chrjein nga kits'ian, kisit'aà chi̱ba̱‑na̱ kjoa̱ ts'e̱ circuncisión. 'A̱n, xi̱ta̱ Israel‑ná, tje̱‑la̱ Benjamín‑ná. Xi̱ta̱ Hebreo‑ná, ko̱ jñà xi̱ta̱ jchínga‑na̱ nguì xi̱ta̱ Hebreo‑né. 'A̱n, nguì xi̱ta̱ fariseo‑ná nga jñà kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ judío nguì ndaà kisìkitasoàn. 


text:
Nga 'ñó fìt'aà‑la̱ koni s'ín tjín kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ judío, 'a̱n skanda kiìtji̱ngui kondra̱á‑la̱ xi̱ta̱ na̱xa̱ndá‑la̱ Cristo. 'A̱n, nguì kixi̱í kisìkitasoàn kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ judío, ni̱jngoò xi mìkiì ndaà kisìkitasoàn. 


text:
Nga sa̱ ítjòn, 'a̱n, k'oa̱á s'ín kisìkítsjeèn nga 'ñó tse chjí‑la̱ ngats'iì kjoa̱ koi; ta̱nga i̱'ndei̱ nga Cristo fìt'aà‑la̱ ni̱mé chjí‑la̱ kjoa̱ koi. 


text:
Xi nguì o̱kixi̱, ngats'iì kjoa̱ xi 'a̱n ma'ñót'aà takoàn nga sa̱ kjòtseé, i̱'ndei̱, k'oa̱á s'ín beè takoàn nga ni̱mé chjí‑la̱ mì k'oa̱à‑ne koni s'ín bexkoan Cristo Jesús xi otíxoma‑na nga ìsa̱ 'ñó tsato chjí‑la̱. Ngats'iì kjoa̱ koi, jyeé tsachrjenguia yije xi kjoa̱‑la̱ Cristo. Ta tjé beè takoàn mé‑ne nga ya̱ ma fìt'aà‑la̱ Cristo 


text:
ko̱ mé‑ne nga ya̱ kóti̱jnakjoòkoa̱a. Nga kixi̱ óti̱jna nga nguixko̱n Nainá, mìtsà koi kjoa̱‑la̱ nga 'a̱n ndaà sìkitasoàn kjo̱tíxoma‑la̱ xi̱ta̱ judío, koi‑né nga mokjeiín‑na i̱t'aà ts'e̱ Cristo. Jè Nainá xi kixi̱ síkíjna‑na koií kjoa̱‑la̱ nga mokjeiín‑na. 


text:
Mejèn‑na̱ nga ìsa̱ ndaà skoexkoan Cristo; skoeè nga'ñó xi tjín‑la̱ nga jaáya‑la̱ i̱t'aà ts'e̱ kjoa̱biyaà; kàtamajngoò kjo̱hítsjeèn‑na̱ ko̱ ts'e̱ Cristo koni s'ín komàt'in nga kisìkjeiín kjo̱'in skanda k'e̱ nga k'en, 


text:
mé‑ne k'oa̱ ti̱s'ín kjoa̱áya‑na̱ i̱t'aà ts'e̱ kjoa̱biyaà koni s'ín jaáya‑la̱ Cristo. Mé xi s'ín Pablo nga ma ki̱jchò tji̱ngui‑la̱ kjo̱tjò xi tsjá Nainá 


text:
<pb/>Mìtsà tsò‑ne kjoa̱ nga jye kjòngásòn yije‑na kjoa̱ koi. Kj'eè tsà nguì xi̱ta̱ kixi̱ 'mì‑na̱. Ta̱nga tífì tji̱ngui‑la̱ nga mejèn‑na nga ìsa̱ ndaà skoexkoan skanda kó nga ki̱jchò tji̱ngui‑la̱ mé kjoa̱‑ne nga ijchò tji̱ngui‑na̱ Cristo Jesús. 


text:
Ndí 'ndsè, k'oa̱á s'ín machi̱ya‑na̱, kj'eè kiì bijchó tji̱ngui yije‑la̱ kjo̱ndaà xi tjín‑la̱ Cristo. Ta̱nga jngoò kjoa̱ tìs'iaàn, tìsìjchàajñaà yije kjoa̱ xi jye tsato, tíbínè‑la̱ yijo‑na̱ nga ki̱jchò tji̱ngui‑la̱ kjoa̱ xi sa̱ nchrobá. 


text:
Tífì tji̱ngui‑la̱ skanda ñánda fehet'aà‑ne, mé‑ne nga tjoé‑na kjo̱tjò xi Nainá tsjá‑na nga xó kiìchja̱‑na Nainá ján ngajmiì nga Cristo Jesús tìjna̱koa̱a. 


text:
<pb/>Ngats'iaá xi jye ndaà mokjeiín‑ná i̱t'aà ts'e̱ Cristo, ngásòn ngáya k'oa̱s'ín si̱kítsjeén. Jñò, tsà mìkiì k'oa̱s'ín nìkítsjeèn, Nainá si̱ìkíchi̱yandaà‑nò. 


text:
<pb/>Ndí 'ndsè, k'oa̱á s'ín ti̱jchá yijo‑nò koni s'ín tìsìjchá yijo‑na̱. Chjínguì‑là jñà xi̱ta̱ xi k'oa̱s'ín ndaà nchisíjchá yijo‑la̱ koni s'ín titsa̱'nè‑je̱n. 


text:
Nga kjìn ma xi̱ta̱ xi tjíma xi kondra̱ fì tji̱ngui‑la̱ jè 'én xi tís'eno̱jmíya nga krò k'en‑t'aà Cristo. Kòkjìn k'a k'oa̱ xan‑nò; i̱'ndei̱ skanda ko̱ó ndáxkoaàn tìbìxteèn nga ìjngoò k'a k'oa̱ tìxan‑nò. 


text:
Xi̱ta̱ koi, k'e̱ nga kjoe̱het'aà na̱chrjein‑la̱, kjo̱'iín si̱ìkjeiín ni̱ta̱ kjé‑ne. Ta koií ótsji kjoa̱ xi síjé yijo‑la̱ ko̱ mìtsà Nainá ótsji. 'Nga síkítsa̱jna yijo‑la̱ kjoa̱ xi tjínè‑la̱ nga ko̱sobà‑la̱. Tà koií síkítsjeèn kjoa̱ ts'e̱ i̱sò'nde. 


text:
Ta̱nga jñá, ján i̱'nde‑ná ngajmiì. 'Ñó ndaà titsa̱chiñá‑lá nga ya̱ kji̱nchrobà‑ne jngoò xi ko̱chrjekàjiìn‑ná kjo̱'in, jè‑né Jesucristo xi otíxoma‑ná. 


text:
Jè si̱ìkjatjìya‑la̱ yijo ni'nde‑ná; k'oa̱á kji ko̱ma koni kji ts'e̱ jè, nga jeya kji. Jè si̱ìkjeén nga'ñó xi tjín‑la̱ nga jè otíxoma yije‑la̱ ni̱ta̱ mé xi tjín.<pb/>


text:
K'oa̱á ma‑ne jñò ndí 'ndsè xi 'ñó matsjake̱‑nò, ko̱ nga 'ñó makájno‑na nga mejèn‑na skoexkon‑nò, ko̱ nga nìtsja‑là ini̱ma̱‑na̱, ko̱ jñò xi kjo̱tjò‑na̱ ma i̱t'aà ts'e̱ xá‑na, k'oa̱á xan‑nò nga kixi̱ titsa̱jnako̱o Na̱'èn‑ná, jñò xi 'ñó matsjake̱‑nò. 


text:
<pb/>Tìbitsi'bà‑la̱ jè Evodia ko̱ Síntique, nga ngásòn ndaà kàtjìko̱ xíkjín nga ndichja joó xi i̱t'aà ts'e̱ Na̱'èn‑ná. 


text:
Ti̱koa̱á ngaji̱ ndí 'ndsè xi ngásòn ta̱ña nìxá, tìsìjét'aà‑lè, ti̱chját'aà‑la̱ íchjín koi; nga ndaà kisìxáko̱‑na i̱t'aà ts'e̱ 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo. Ko̱ jè Clemente ko̱ xi̱ta̱ xi i'nga ti̱koa̱á ndaà kisìxáko̱‑na. Xi̱ta̱ koi, jye tjít'aà 'ín‑la̱ xo̱jo̱n ts'e̱ kjoa̱binachon ján ngajmiì. 


text:
<pb/>Tsja t'è‑là ini̱ma̱‑nò nga Na̱'èn‑ná titsa̱jnako̱o. Ìjngoò k'a k'oa̱ xan‑nò: ¡Tsja t'è‑là takòn! 


text:
Jñò, kàtabeè yije‑nò xi̱ta̱ nga xi̱ta̱ ndaà 'mì‑nò. Jyeé tímachrañà nga kjoi̱í ìjngoò k'a Na̱'èn‑ná. 


text:
<pb/>Kì mé kjoa̱ nìkájno. Ta ìsa̱á ti̱jét'aà‑là Nainá k'e̱ nga mé xi mochjeén‑nò. Ti̱koa̱ tjiì‑là kjo̱ndaà. 


text:
K'oa̱á s'ín ko̱ma‑ne nga tsjá‑nò kjoa̱'nchán Nainá. Jè kjoa̱'nchán xi tsjá‑nò fahatonè‑la̱ koni s'ín bítsjeèn‑la̱ xi̱ta̱. Kjoa̱'nchán jè, jè xi si̱ìkinda̱ ini̱ma̱‑nò ko̱ kjo̱hítsjeèn‑nò nga Cristo Jesús titsa̱jnako̱o. 


text:
<pb/>Ndí 'ndsè k'oa̱á xan‑nò xi fehet'aà‑ne. Ti̱kítsjeèn xi kjoa̱ kixi̱, kjoa̱ xi ndaà yaxkón, kjoa̱ xi ndaà tjín nga nguixko̱n Nainá, kjoa̱ xi tsjeè tjín, kjoa̱ xi ndaà sasén‑ná, ko̱ ngats'iì kjoa̱ xi ndaà na'yà‑la̱. Ko̱ tsà tjín‑ìsa kjoa̱ xi kj'ei̱í xi 'ñó ndaà tjín, xi ok'ìn‑la̱ nga 'nga kítsa̱jna, koií kjoa̱ ti̱kítsjeèn. 


text:
<pb/>K'oa̱s'ín t'e̱en koni s'ín tsakoòya‑nò o̱kixi̱ xi 'a̱n kitsjaà‑nò, 'én xi kina'yá‑ná, koni s'ín ki'ya‑ná nga kis'iaàn; tákó k'oa̱s'ín t'e̱en. Nainá xi tsjaà‑la̱ kjoa̱ 'nchán ini̱ma̱‑ná, jè kíjnako̱‑nò. Kjo̱ndaà‑la̱ ts'e̱ xi̱ta̱ Filipos i̱t'aà ts'e̱ Pablo 


text:
<pb/>'Ñó matsja‑na̱ koni síko̱‑na Na̱'èn‑ná nga ijchò na̱chrjein, ìjngoò k'a kinìkítsjeèn‑ná. 'A̱n k'oa̱á s'ín síkítsjeèn nga mìtsà kinìjchàajñoò xi i̱t'aà ts'a̱n, tà jè‑né nga mìkiì xátí kitjò'nde‑nò nga kinìchját'aà‑ná. 


text:
Mìtsà koi kjoa̱‑la̱ nga k'oa̱tìxan‑nò tsà mé tsojmì xi chijat'aà‑na̱. Jyeé kjò'nga‑na nga majngoò takoàn mé xi tjín‑na. 


text:
Be‑ná kó ma nga i̱ma̱ tísíjchá yijo‑na̱. Ti̱koa̱á be‑ná kó ma k'e̱ nga tjín‑na tsojmì. Jye tíbe ni̱ta̱ mé kjoa̱ xi tímat'ian. Ti̱jé‑na̱ tsà skiì tíjna i̱ndso̱'bà, ko̱ tsà kjinchrá tìbiyaà, tsà ningui‑na̱ tsojmì ko̱ tsà ni̱mé tsojmì tjín‑na̱. 


text:
<pb/>Jñò xi na̱xa̱ndá Filipo tsa̱jòn, tíjiìn‑nò nga ta jñò‑nò xi kinìchját'aà‑ná mé xi kjòchjeén‑na, jè na̱chrjein k'e̱ nga kiaà nangui Macedonia k'e̱ nga sa̱ tsibìts'ia̱a nga kichjàko̱‑nò 'én ndaà‑la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Cristo. Ni̱jngoò na̱xa̱ndá‑la̱ Cristo xi kj'ei̱í xi ma‑la̱ kisìchját'aà‑na. 


