# verses

text:
<pb/>De sīquī jāá nduú íyó vāha puerto ñúcuán jā coo ndá sá níí tiempo vījin de cuāhā dē nī jani inī jā vāha cā quee barco ñúcuán quīhīn, chi sanaā de quenda dē Fenice, de ñúcuán coo ndá dē níí tiempo vījin jáni inī dē. De Fenice cúu iin puerto jā íyó isla Creta, de nijīn ichi noroeste jíín suroeste. Jā ní nquene tāchī níhin nūū mar 


text:
<pb/>De tá nī jīquīhi iin tāchī lūlí ichi sur jā scáca barco de nī jani inī ndá dē jā cuu quenda dē Fenice nícu. De nī scáca cā dē barco xiín Creta. 


text:
<pb/>De nī nchindahá-ni tāchī barco, de nduú cā ní ncúu quīhīn ndāā. De nī nsiáā-ni ndá dē barco, de cuāhān maá-ni cā jíín tāchī. 


text:
<pb/>De nī nchāha ndá sá xiín iin isla lulí nání Clauda jā sáhvi tāchī. De vísō súcuán de tūndóhó ndasí nī scáa ndá dē barco lulí jā ndáñuhun barco cāhnú. 


text:
<pb/>De nī squívi ndá dē inī barco cāhnú. De nī nasníhin vāha ndá dē barco cāhnú jíín cable. De nī snúu ndá dē manta jā núhnī ichi xínī barco tácua mā stéchí cā tāchī, chi yúhú ndá dē jā quíhīn barco nūū ñúhún ñáxín ndute nūū nání Sirte de tīin nūū ñūtín. De nī nsiáā ndá dē barco de súcuán-ni cā cuāhān ndá sá jíín. 


text:
<pb/>De nduú ní jéncuiñī tāchī níhin. De quīvī téēn nī nquijéhé ndá dē nī squéne dē ndatíñú jā jíso barco tácua nduñamā cā barco. 


text:
<pb/>De quīvī únī de nī nchindeé táhán ndá sá nī squéne ndá sá ndācá ndatíñú jā jétíñú ndá dē jíín barco. 


text:
<pb/>De cuāhā quīvī nduú ní jínī ndá sá ncandiī jíín tiūūn sīquī jā íyó vīcō, ni nduú ní jéncuiñī cuitī tāchī níhin ñúcuán. De cúsá nduú cā ñúhún inī ndá sá jā cācu sá. 


text:
<pb/>De nī ncuu quīvī jāá nduú cā yájī cuitī ndá sá stāā. De nī jēcuīñī Pablo māhñú ndá tēe ñúcuán, de nī ncāhān dē: Tátā, tú ní jétáhví ndá ní tūhun jā ní ncāhān sá jā má quēe ó inī isla Creta de juni mā cūní ó tūndóhó yáhá de juni mā náā ndatíñú nícu. 


text:
<pb/>Sochi mitan chi cáhān nīhin sá jíín ndá ní jā sāhá ndeé inī ndá ní, chi ni iin ó mā náā, sochi barco chi naā. 


text:
<pb/>De jínī sá jā súcuán coo, chi cuni nī nquiji iin ángel maá Yāā Dios nūū sá, chi maá Yāā ñúcuán cúu Jētohō sá, de sátíñú sá nūū yā. 


text:
<pb/>De súcuán nī ncāhān yā jíín sá: Pablo, mā cúyūhú nú, chi vāha-ni quenda nú nūū rey Roma jā cúñáhnú cā. De jā síquī ndóhó cúu jā sāhá Yāā Dios jā cācu ndá cā tēe jā cuáhān jíín nú, ncachī yā. 


text:
<pb/>Tátā, túsaá de sāhá ndeé inī ndá ní, chi cúndeé cúcáhnú inī sá Yāā Dios jā tá-ni nī ncāhān ángel jíín sá de súcuán coo. 


text:
<pb/>De nī ncuu ūxī cūmī jacuáā jā ní nquijéhé tāchī níhin, de cuāhān ndá sá nūū mar Adria, de cháhá chúcuán cuāhān barco sáhá tāchī. De máá jacuáā ñúcuán de tá nī ncuu sava ñuú de jáni inī ndá tēe jā scáca barco jā ní ncuñatin ndá sá ñuhun yíchí. 


text:
<pb/>De nī scúun ndá dē iin plomo chījin ndute tácua cunī dē nāsaa cúnú ndute, de nī ncucáhnú inī ndá dē jā née ōcō xāhōn iin metro. De nī jica ndá sá jacū cā, de nī scúun tucu dē, de nī jinī dē jā née ōcō ūjā-ni cā metro. 


text:
<pb/>De nī nchūhú ndá dē jā jīcutáhán barco jíín toto. De nī squéne dē cūmī gancho cāa nāhnú ichi chátā barco tácua jīquituu de jencuiñī barco. De ndétu ndasí ndá dē jā ná túu ñamā. 


text:
<pb/>De ndá tēe scáca barco ndúcú ndá dē cunu dē quīhīn dē jíín barco lulí, de sndóo dē barco cāhnú cúnī dē nícu. De jā ñúcuán cúu jā ní nquijéhé dē snúu dē barco lulí ñúcuán nūū ndūté, de sáhá dē-ni jā quíhīn dē ichi núū barco cāhnú jā scúun dē incā gancho cāa tácua mā cūní nchivī jā cúnī dē cunu dē quīhīn dē. 


text:
<pb/>De Pablo nī ncāhān dē jíín capitán jíín ndá soldado: Tú mā quéndōo ndá tēe scáca barco inī barco cāhnú yáhá de mā cácu cuitī ndá máá ní, ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī jehndē-ni ndá soldado yoho núhnī barco lulí, de nī nchāā-ni de cuāhān-ni jíín ndute. 


text:
<pb/>De tá ja ñatin cunijīn de nī ncāhān Pablo jíín ndá sá jā ná cájī ndá sá stāā. Chi súcuán nī ncāhān dē: Mitan íyó ūxī cūmī jacuáā jā ndíto ndá ní de nduú yájī cuitī ndá ní stāā. 


text:
<pb/>De cáhān ndāhví sá jíín ndá ní jā cajī ní stāā mitan tácua nanihīn inī ndá ní de cācu ní, chi ni iin ó mā náā, chi cācu ndihi ó, ni mā tácuēhé cuitī ō, ncachī dē. 


text:
<pb/>De tá nī ncuu nī ncāhān dē de nī nquehen dē-ni iin stāā. De māhñú ndá nchivī ñúcuán nī nacuetáhví dē nūū Yāā Dios, de nī ntahví dē, de nī nquijéhé dē yájī dē. 


text:
<pb/>De nī nchajī vāha ndá sá. Ñúcuán de nī squéne ndá dē trigo nūū ndūté tácua ná ndúñamā cā barco. Jā ní naā barco nūū mar 


text:
<pb/>De tá nī ntūu de nī jinī ndá sá ñuhun yíchí, sochi nduú ní ncúcáhnú inī ndá dē ní lugar cúu. Sochi nī jinī ndá sá iin ndahá ndúté jā íyó ñūtín, de ñúcuán jáni inī ndá dē jā quíhīn dē jíín barco de tú ná cúu. 


text:
<pb/>De nī jehndē ndá dē yoho jā núhnī ndá gancho cāa, de nī ndōo-ni gancho ñúcuán. De nī nandají ndá dē ñutun jā sáhá jā cuu quīhīn barco ní-ni cúu. De ichi núū barco nī jata caa ndá dē sahma tácua chindahá tāchī quīhīn ndahá ndúté. De nī jica barco jacū. 


text:
<pb/>De nī nquenda barco nūū íyó ñáxín ndute māhñú ūū lugar nūū jíca corriente dē, de ñúcuán nī ntīin cutú ichi núū barco, de nduú cā ní ncándā cuitī. De jā cáni ndasí ndute mar de nī ntānī-ni ichi chátā barco. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī natúhún ndá soldado jā cahnī ndá dē ndá preso tácua mā súté ni iin ji jā cunu ji. 


text:
<pb/>Sochi capitán chi cúnī dē jā scácu dē Pablo, de nī jasī dē tūhun ñúcuán. Chi sa nī ncachī dē tú ní nchivī jínī ji sūté ji de xihna cā ji ná núu ji jā sūté ji nūū ndūté quenda ji ñuhun yíchí. 


text:
<pb/>De sava cā ji ná cósō nūū ndá nducúnú á nūū ndá ñutun barco, ncachī dē. De súcuán nī ncācu ndihi ndá sá, de nī nquenda sá ñuhun yíchí.<pb/>


text:
<pb/>De ndá nchivī isla ñúcuán nī ncundáhví inī ji ndá sāán, de nī stáhān ji iin ñuhūn de nī ncana ji ndá sāán jā nasaā sá, chi vījin sáhá chi cúun sāvī. 


text:
<pb/>De nī stútú Pablo jacū ntucuáchí, de nī ntaān dē nūū ñúhūn. De jínu iin cōō xéēn nī nquee tī sīquī jā ihní, de nī ntiin tī-ni ndahá Pablo. 


text:
<pb/>De ndá nchivī ñúcuán nī jinī ji jā ndíta caa cōō yíyuhú tī ndahá dē, de nī ncāhān ndá ji: A sanaā de tēe jáhnī ndīyi cúu tēe yáhá túsaá, de vísō ja nī ncācu dē nūū mar sochi maá yāā jā sáhá ndāā tiñu nchivī, nduú jéhe yā tūhun jā cutecū cā dē, ncachī ndá ji. 


text:
<pb/>De ndétu ndá nchivī jā chitú cuiñu dē á jā nduvā dē de cuū dē-ni. De nī ncunúú ndasí ndétu ndá ji, de nī jinī ndá ji jāá nduú ná ndóho dē. Ñúcuán de nī nacani inī ndá ji, de nī ncāhān ji jā iin yāā cúu dē. 


text:
<pb/>De ñatin ñúcuán íyó ñuhun tēe cúñáhnú cā isla Malta, nání dē Publio. De nī ncana tēe ñúcuán ndá sá, de nī jēhe núú dē vehe dē nī ndeē ndá sá ūnī quīvī, de nī jito vāha dē ndá sāán. 


text:
<pb/>De tatá Publio cáá dē cúhū dē cuēhē cahni jíín cuēhē nīñī. De nī jēndēhé Pablo tēe ñúcuán, de nī jīcān táhvī dē, de nī ntee dē ndahá dē tēe ñúcuán, de nī nduvāha dē-ni. 


text:
<pb/>De ndá nchivī ñúcuán nī ntaji ji cuāhā ndatíñú nī ncutahvī ndá sá. De tá nī nquenda quīvī jā quee tucu ndá sá quīhīn sá jíín barco, de nī ntaji ndá ji ndācá ndatíñú jā jíni ñúhún ndá sá. Jā ní nquenda Pablo Roma 


text:
<pb/>De ūnī yōō nī īyo ndá sá isla Malta. De iin barco jā ní nquiji ichi Alejandría nī īyo isla Malta ñúcuán níí tiempo vījin. De ichi núū barco nī nanehen dē ūū figura ídolo ñuū dē jā nání Cástor jíín Pólux. De nī nquīvi ndá sá barco ñúcuán cuāhān sá. 


text:
<pb/>De nī nquee tucu ndá sá cuāhān sá, de nī nchāha barco yuhú ndúté yuhú ndúté cuāhān jíín ndá sá, de nī nquenda ndá sá ñuū Regio. De quīvī téēn de vāha nī jīquīhi tāchī ichi sur, de nī nquee ndá sá ñuū Regio cuāhān sá, de incā quīvī nī nquenda ndá sá ñuū Puteoli. 


text:
<pb/>De ñúcuán nī nanihīn tāhán ndá sá jíín sava hermano. De nī jecani dē ndá sá de nī nquendōo ndá sá iin semana jíín ndá dē. Sá de nī nquee ndá sá jā cuáhān sá Roma. 


text:
<pb/>De ndá hermano jā íyó Roma, ja nī nīhīn dē tūhun jā cuáhān ndá sá, de nī nquitahān sava dē ndá sāán jondē ñuū Foro de Apio, de sava cā dē ñuū Tres Tabernas. De tá nī jinī Pablo nūū ndá dē de nī nacuetáhví dē nūū Yāā Dios, chi nī ndundeé inī dē. 


text:
<pb/>De tá nī nquenda ndá sá ciudad Roma de nī jēhe capitán ndá preso nūū tēe cúñáhnú nūū ndá soldado Roma. Sochi nī jēhe dē tūhun jā ná cúndeē sīín Pablo jíín iin soldado tácua coto dē. Jā ní nacani Pablo tūhun yā inī ciudad Roma 


text:
<pb/>De nūū únī quīvī de nī ncana Pablo ndá táhán dē hebreo jā cúñáhnú nūū nchivī hebreo jā íyó Roma, de nī ncutútú ndá dē. De nī ncāhān Pablo: Tátā, nduú cuitī nā cuāchi ní nsáhá sá nūū ndá táhán ó hebreo ni sīquī costumbre ndá tatā ō. Sochi jondē Jerusalén nī jēhe ndá táhán ó hebreo sāán nūū ndá tēe Roma, de nī nchihi ndá dē sāán vecāa. 


text:
<pb/>De ndá tēe Roma cúñáhnú jā ndéē ciudad Cesarea nī stíchī ndá dē sāán. De cúnī dē siáā dē sāán nícu, chi ni iin cuāchi nduú ní níhīn dē sīquī sá jā cuū sá. 


text:
<pb/>Sochi nduú ní jéhe ndá táhán ó hebreo tūhun. Jā ñúcuán cúu jā ní jīcān táhvī sá jā quiji sá nūū rey cúñáhnú cā Roma yáhá tácua maá dē sāhá ndāā tiñu sá. Sochi nduú vāji sá jā cāhān sá cuāchi sīquī ndá táhán ó. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán cúu jā ní ncana sá ndá ní jā cunī sá nūū ndá ní de natúhún ó. Chi ndá máá ó jā cúu ó nchivī Israel chi ñúhún ndija inī ō jā quiji Cristo. De sīquī jā nácani sá tūhun jā ja nī nquiji yā cúu jā núhnī sá jíín cadena yáhá, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá tēe ñúcuán jíín Pablo: De ndá táhán ó jā íyó región Judea ni iin carta ní nduú ní ntétíñú ndá ji jā quiji nūū sá. De juni ndá cā táhán ó jā ní nquenda yáhá nduú cuitī nā cuāchi cáhān ndá dē sīquī ní. 


text:
<pb/>Sochi cúnī ndá sá cunini sá tūhun nāsa cāhān ní, chi ja jínī sá jā ndācá lado cáhān nchivī contra sīquī tūhun jeé yáhá jā stéhēn ní, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī jani ndá dē iin quīvī, de cuāhā ndá nchivī nī nquenda vehe nūū ndéē Pablo. De nī nacani dē ndá tūhun nāsa tátúnī Yāā Dios. De súcuán nī stéhēn cājí dē jondē jānehēn de jondē nī ñini. Chi ndúcú dē jā scándíja dē ndá nchivī ñúcuán tūhun Jesús, de nī stéhēn dē tūhun yā jondē jíín ley Moisés jíín tūhun jā ní ntee ndá tēe nī nacani tūhun Yāā Dios jondē janahán. 


text:
<pb/>De nduú ní íyo inuú inī ndá ji. De tá ja númī ndá ji quīnohōn ji de nī ncāhān Pablo tūhun yáhá: Ndāā cáhān tūhun jā ní ncāhān Isaías, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios jondē janahán, chi súcuán nī ncāhān dē jíín ndá ndīyi tatā ō nī nsāhá Espíritu Santo:<pb/> 


text:
Nī ncāhān Yāā Dios:<pb/>Cuáhán níí cáhnú nación nūū íyó ndá táhán nú, de cachī nū nūū ndá ji jā súcuán cáhān ni:<pb/>Vísō cunini ndá ji, sochi mā jícūhun inī ji,<br/>de vísō cūndēhé ji, de mā cūní ji.<pb/> 


text:
Chi ndá nchivī yáhá nī ncunīhin inī ji,<br/>de ūhvī ndasí tée sōho ji,<br/>de modo jā jásī ji tīnūú ji,<br/>tácua mā cúndēhé ji,<br/>de ni mā cúnini ji,<br/>de ni mā jícūhun inī ji,<br/>de ni mā ndīcó cóo inī ji nūū ni<br/>jā nasāhá vāha nī ánō ji nūū cuáchi ji, ncachī yā. Ncachī Isaías. 


text:
<pb/>Túsaá de ná cáchī tūhun sá nūū ndá ní, chi tūhun jā ní ntají Yāā Dios jā scácu yā yóhó, mitan de tají yā tūhun yáhá quīhīn nūū nchivī ndá cā nación, de cunini vāha ndá máá ji, ncachī Pablo. 


text:
<pb/>De tá nī jīnu nī ncāhān dē ndá tūhun yáhá de cuānohōn ndá táhán dē hebreo, nátúhún ndasí ndá ji sīquī tūhun yáhá. 


text:
<pb/>De ūū cuīyā nī ndeē Pablo vehe nūū ní nquenúú dē, de nī ncusiī inī dē nī ncāhān dē jíín ndá nchivī jā quénda vehe dē. 


text:
<pb/>De nácani dē tūhun nāsa tátúnī Yāā Dios, de stéhēn dē tūhun maá Jētohō ō Jesucristo, de vāha nī īyo libre chi ni iin nchivī nduú ní jásī jā nácani dē tūhun yā.<pb/>


text:
Maá nī cúu Pablo, apóstol Jesucristo, chi súcuán nī jētahān inī Yāā Dios nī ntají yā nduhū. De ndúū ni jíín hermano ō Timoteo 


text:
<br/>tée nī carta yáhá cuēē nūū ndá ndóhó nchivī ñuū Colosas, jā cúu nú nchivī maá yā jā cándíja vāha nūū Cristo. De ñúhún inī ndúū ni jā Tatá ó Yāā Dios ná sáhá cā yā jā váha ndá nú, de sāhá yā jā coo ndeé coo siī inī nū. Jā jícān táhvī Pablo jēhē nchivī cándíja 


text:
<pb/>De tá jícān táhvī ndúū ni nūū Yāā Dios, Yāā cúu Tatá maá Jētohō ō Jesucristo, de níní nácuetáhví nī nūū yā jā síquī ndá ndóhó. 


text:
<pb/>Chi nī jini nī tūhun nāsa vāha cándíja nú Cristo Jesús, jíín nāsa cúndáhví inī nū ndācá nchivī maá yā. 


text:
<pb/>Chi ñúhún inī ndá nú jā nīhīn nū jā ñúhún vāha jondē andiví cuu nú. Chi tá nī jini nú tūhun ndāā jā scácu yā ndóhó, de nī nquijéhé ndá nú ñúhún inī nū. 


text:
<pb/>De tūhun ñúcuán jā ní nacani ndá nūū nū, chi ndúcuahā cuāhān de níhīn tīñú níí cáhnú ñayīví. De suni súcuán nī nsāhá jíín ndá nú jondē quīvī jā ní jini nú de nī jīcūhun inī nū jā ndāā cúu jā vāha ndasí inī Yāā Dios jíín nú. 


text:
<pb/>Chi tūhun ñúcuán cúu jā ní stéhēn Epafras nūū ndá nú, tēe jā sátíñú jíín nī jā mānī ni jíín. De cúu dē tēe sátíñú jā squíncuu vāha nūū Cristo jā jíto dē ndá nú. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán cúu jā suni nduú jéncuiñī ndá nī jā jícān táhvī ni jēhē nū, jondē quīvī jā ní nīhīn ni tūhun ñúcuán de jondē mitan. De jícān ndá nī nūū yā jā ná jícūhun vāha inī nū de coo ndíchí nú jíín tūhun yā, sāhá maá Espíritu, tácua cunī nū ndihi nāsa jétahān inī maá yā. 


text:
<pb/>De jícān táhvī ni jā caca ndaā nū tá cúu nūū cánuú jā caca nú jā cúu nú nchivī maá Jētohō ō. De súcuán de sāhá nú ndihi jā jétahān inī yā, de nīhīn tīñú nú jíín ndācá tiñu váha, de jīcūhun cā inī nū nāsa Yāā cúu Yāā Dios. 


text:
<pb/>De jícān ndá nī jā cuāha yā fuerza inī nū, tá cúu nūū íyó fuerza maá yā jā viī cúñáhnú yā. De súcuán de cuu cuandeé inī nū jíín ndācá-ni tūndóhó, de cusiī ndasí inī nū. 


text:
<pb/>De cuu nacuetáhví nú nūū Tatá ó, chi maá yā nī nchihi fuerza yóhó jā iin cáhnú-ni jíín ndá nchivī maá yā nīhīn ō tāhvī ō. Chi jíca ó jíín luz yā jā yíhí ó ndahá yā. 


text:
<pb/>Chi nī scácu yā yóhó jā ní nchīhi ó ndahá maá jā tíin poder nūū neē, de nī squívi yā yóhó ndahá Sēhe yā jā mānī yā jíín, jā tatúnī yā nūū ō. 


text:
<pb/>Chi maá Sēhe yā nī scácu yóhó jā ní jīhī yā jēhē ō, de nī nee cáhnú inī yā nūū cuáchi ó. Jā ní nsāhá Cristo jā ní ndīvi ó nūū tūhun jā mānī Yāā Dios jíín ó 


text:
<pb/>Yāā Dios jāá nduú cúu cunī ō nūū, nī nsāhá yā jā ní nquiji Sēhe yā, de súcuán nī jinī ō maá yā. De Sēhe yā chi ja íyó yā jondē ncháha ca jēcōo ndācá jā íyó. 


text:
<pb/>Chi jíín Sēhe yā nī nsāhá Yāā Dios ndihi jā ní jēcōo, ndihi jā íyó andiví jíín jā íyó ñayīví, jā jínī ō nūū jíín jāá nduú jínī ō nūū. De suni nī nsāhá yā ndācá ángel jā ndácu tiñu, jíín jā ndíso tíñú, jíín jā cúñáhnú, jíín jā tíin poder. Jíín Cristo nī nsāhá Yāā Dios jā ní jēcōo ndihi, de jā cuu Cristo cúu. 


text:
<pb/>De maá yā cúñáhnú nūū nchivī cándíja, tá cúu nūū cúñáhnú xīnī nūū yiqui cúñu, chi modo yiqui cúñu yā cúu ji jā iin-ni cā cúu ji jíín yā. De maá yā sáhá jā cutecū ji níí cání, de xihna cā maá yā nī natecū māhñú ndīyi, tácua cuñáhnú yā nūū ndācá-ni. 


text:
<pb/>Chi nī ncusiī inī Yāā Dios jā ndihi-ni nāsa cúu yā jā cúu yā Yāā Dios, suni súcuán cúu Cristo. 


text:
<pb/>De sīquī jā ní jīhī Cristo, de nī ncusiī inī Yāā Dios sāhá yā jā ndīvi ndācá-ni nūū tūhun jā mānī yā jíín, ndācá jā íyó ñayīví jíín jā íyó andiví. Chi jíín jā ní jīhī Cristo yīcā cruz, de nī nsāhá Yāā Dios jā ndīvi ndācá-ni nūū tūhun jā mānī yā jíín. 


text:
<pb/>De ndá máá nú, chi síín sīquī nī īñi nú jondē saá, de nī jinī ūhvī nū yā inī ánō nū, chi maá-ni tiñu néhén nī nsāhá ndá nú. De mitan chi ja nī nsāhá Yāā Dios jā ní ndīvi nú nūū tūhun jā mānī yā jíín nú. 


text:
<pb/>Súcuán nī nsāhá yā sīquī jā ní nsōcō Cristo maá yā nī jīhī yā, tácua coo ndoo coo iī nū jā cuiñi nú nūū yā, de mā cōó téhén nú, de nduú nā cuāchi coo sīquī nū. 


text:
<pb/>De súcuán sāhá yā tú cuiñi nīhin nú jā candíja vāha nú, de tú quendōo nīhin nú jíín tūhun vāha jā ñúhún inī ndá nú jā scácu yā ndóhó, de mā siáā cuitī nū. Chi tūhun ñúcuán nī jini ndá nú, de nī jītē nuu níí cáhnú ñayīví. De suni jétíñú yā nduhū Pablo jā nácani nī tūhun ñúcuán. Jā jétíñú yā Pablo jēhē nchivī cándíja 


text:
<pb/>De mitan de cúsiī inī ni jā ndóho nī jēhē ndá nú. Chi jíín yiqui cúñu nī ndóho nī jā cúmanī cā ndoho nī jíín Cristo jēhē nchivī cándíja, suu nchivī jā cúu tá cúu yiqui cúñu yā. 


text:
<pb/>De cúu nī tēe jā jétíñú Yāā Dios jēhē nchivī cándíja, chi súcuán nī ntetíñú yā nduhū, tácua nacani ndihi nī tūhun yā nūū ndá nú de quendōo vāha nú. 


text:
<pb/>De nácani nī tūhun yā jā ní nchiyuhū, jāá nduú ní jínī nchivī jondē janahán ndasí de jondē níí cání vāji. De mitan de ja nī stéhēn cājí yā tūhun ñúcuán nūū nchivī maá yā. 


text:
<pb/>Chi nī ncusiī inī yā jā stéhēn yā nūū ji nāsa cúcuícá ndasí ji jíín ndihi jā ndíso tūhun yáhá jā ní nchiyuhū jā viī cúñáhnú, de cūtē nuu quīhīn nūū ndācá nación jāá nduú jínī. De tūhun jā ní nchiyuhū yáhá cúu jā ndéē Cristo inī ánō nū, de sáhá yā jā ñúhún inī ndá nú ndācá jā viī ñáhnú jā coo. 


text:
<pb/>De suu tūhun Cristo cúu jā nácani ndá nī, de sndíhvī inī ni ndācá nchivī, de stéhēn ni tūhun yā tácua jīcūhun vāha inī ji. De súcuán de cuja vāha inī ndiviī ji jā yíhí ji ndahá Cristo Jesús. 


text:
<pb/>De sīquī ñúcuán cúu jā sátíñú nī, chi ndíhvī inī ni nácani nī tūhun jíín ndācá fuerza Cristo jā chíndeé chítuu yā nduhū.<pb/>


text:
Chi cúnī ni jā ná jícūhun inī ndá nú nāsa ndúcú ndéé ndasí nī jēhē nū, jíín jēhē nchivī ñuū Laodicea, jíín jondē ndācá nchivī jāá nduú ní jínī cuitī nūū ni. 


text:
<pb/>Chi cúnī ni jā coo ndeé inī ánō ji, de inuú-ni cundeē mānī ji, de jīcūhun ndihi inī ji nāsa cuícá ndasí ji jíín tūhun jā cándíja nīhin ji. Chi cunī ji nāsa Yāā cúu Cristo, chi maá yā cúu tūhun Yāā Dios jā ní nchiyuhū. 


text:
<pb/>De súcuán cáhān ni jíín ndá nú, tácua mā stáhví ni iin ji ndóhó jíín ndācá tūhun stáhví jā viī cáhān. 


text:
<pb/>Chi vísō íyó jícá nī jíín nú, de ñúhún inī ni ndá nú, de cúsiī inī ni jínī ni nāsa jíca ndaā ndá nú de cándíja nīhin nú Cristo. 


text:
<pb/>Túsaá de tá cúu nūū ní jetáhví ndá nú jā Jētohō nū cúu Jesucristo, suni súcuán caca ndaā nū jíín yā. 


text:
<pb/>De ná tíin vāha tūhun yā inī nū, de ná cúja vāha nú jíín tūhun jā cándíja nú yā, tá cúu nūū ja nī jinī ndá nú. De níní nacuetáhví nú nūū Yāā Dios. Jā ndújeé ó sáhá Cristo 


text:
<pb/>Coto má cuāhá ndá nú tūhun jā stáhví ni iin nchivī ndóhó jíín tūhun ndíchí jāá nduú jétíñú, jíín tūhun nduxí stáhví. Chi nduú cándíja ndá ji tūhun Cristo, chi sa cándíja ji ndācá costumbre jíín ndācá modo jā stéhēn nchivī inī ñayīví yáhá. 


text:
<pb/>De ndihi-ni nāsa cúu Cristo, suni súcuán cúu ndá máá nú, chi yíhí nú ndahá yā. De maá yā cúñáhnú nūū ndācá jā cúñáhnú jíín jā ndíso tíñú andiví. 


text:
<pb/>De sīquī jā yíhí nú ndahá yā, suu cúu modo jā ní ncuu nú circuncidar. De jā súcuán nī nsāhá yā circuncidar ndá nú, chi nsūú iin tunī jā ndéē yiqui cúñu nú cúu, chi sa jā ní nsāhá ndoo yā ndācá cuāchi jā ní nsāhá nú jíín modo nēhén maá nú. Chi súcuán cúu jā sáhá Cristo circuncidar yóhó. 


text:
<pb/>De jā ní jenduté ndá nú cúu modo jā ní nchiyuhū nū jíín Cristo, de suni modo jā ní natecū nū jíín yā. Chi nī ncandíja ndá nú jā jíín poder Yāā Dios nī nastécū yā Cristo māhñú ndīyi. 


text:
<pb/>Chi nī ncuu ndá nú modo ndīyi nūū yā sīquī cuāchi nú, chi ncháha ca sāhá yā circuncidar ánō nū jondē saá. Sochi mitan de nī nsāhá Yāā Dios jā cutecū nū níí cání jíín Cristo, chi nī nee cáhnú inī yā nūū ndācá cuāchi nú. 


text:
<pb/>De modo jā íyó iin acta jā cáhān cuāchi sīquī ō jā ní stíví ó ley yā. De nī sndáhvā yā acta ñúcuán, chi nī nchunáá Cristo cuāchi ó jā ní jīhī yā yīcā cruz. 


text:
<pb/>Chi tá nī jīhī yā yīcā cruz, de nī ncandeē yā ndihi poder ndācá jānēhén jā cúñáhnú jíín jā tíin poder. De nī ncandeē yā jāá nduú cā cúñáhnú, chi nī nsāhá yā jā cuáhān ndá nūū quindasī, de súcuán nī stéhēn yā poder yā. Ná cúndihvī inī ō jā quendōo vāha ó jondē andiví 


text:
<pb/>Túsaá de mā cuétáhví ndá nú de tú cāhān nchivī cuāchi sīquī nū, sīquī iin jā yájī nū á jā jíhi nú, á jāá nduú née iī nū quīvī vico jíín quīvī núcōsō yōō jíín quīvī nátātú. 


text:
<pb/>Chi ndācá ley sīquī ñúcuán nī jetíñú maá-ni jondē ncháha ca quiji Cristo. De mitan de ja nī nquiji yā de nduú cā jíni ñúhún. 


text:
<pb/>Mā cuáha ndá nú tūhun jā casī ni iin nchivī jā nīhīn nū tāhvī nū. Chi chíñúhún ji ndá ángel yā, de cáhān ji jā súcuán sáhá suchí ji maá ji. De cáhān ji jā jínī ndija ji jā íyó ndāā tūhun nácani ji, de nduú. De súcuán sáhá téyíí cāhá ji maá ji, chi jáni nēhén inī ji. 


text:
<pb/>De nduú íñí ji jíín Cristo, Yāā jā cúñáhnú nūū nchivī jā cúu tá cúu yiqui cúñu yā, chi iin-ni cā cúu ji jíín yā. Chi maá yā scuáhnu yā ji jíín tūhun yā, de ndúu inuú inī ndācá ji jā jíja ji cuāhān ji, tá cúu nūū ní jani inī Yāā Dios. 


text:
<pb/>De modo jā ní jīhī ndá nú jíín Cristo, cúu jā ní nsiáā nū ndācá costumbre jā stéhēn inī ñayīví. ¿Túsaá de nūcu sáhá cā ndá nú tá cúu nūū sáhá nchivī ñayīví jā cándíja nú ndācá jā ndácu ji? 


text:
<pb/>De maá-ni jā ndácu nchivī jíín costumbre maá ji cúu, sochi nduú níhīn tīñú jā quendōo ndāā nchivī. 


text:
<pb/>De ndāā chi jáni inī ji jā tūhun ndíchí cúu ndá ñúcuán, chi sáhá jíín ji jā chíñúhún nīhin ji, jíín jā sáhá suchí ji maá ji, jíín jā sndóho ji yiqui cúñu ji. Sochi nduú níhīn tīñú cuitī jā casī ndācá jā nēhén jā cúnī ji sāhá ji.<pb/>


text:
Túsaá de tá cúu nūū ní natecū Cristo, suni súcuán nī natecū ndá nú, jā ní ncuu nú modo ndīyi nī nsāhá cuāchi nú. De cundihvī inī ndá nú sīquī ndācá jā íyó andiví nūū ndéē Cristo lado cuáhá Yāā Dios nūū cúñáhnú yā. 


text:
<pb/>Chi modo ja nī jīhī ndá nú jíín Cristo, de mitan chi modo jā técū nū jíín yā andiví, chi yíhí nú ndahá Yāā Dios. 


text:
<pb/>De quīvī jā nenda Cristo, Yāā jā sáhá jā cutecū ō níí cání, ñúcuán de suni quenda nijīn ndá nú jíín yā, de viī cuñáhnú nú jíín yā. Nchivī jā jíca jíín modo jā cúnī maá, jíín nchivī jā ní ndujeé 


text:
<pb/>Túsaá de casī ndá nú ndācá modo jā cúnī maá nú jā íyó nú inī ñayīví yáhá: Mā cācá ndiī nū, mā sāhá nú tiñu téhén, mā ndíyo inī nū sāhá nú ndācá tiñu néhén, mā cútóó nú, mā ndíyo inī nū ndatíñú. Chi ndācá ndatíñú jā ndíyo inī ō cúu tá cúu ídolo jā chíñúhún ó. 


text:
<pb/>Sochi mitan de sndóo nú ndācá yáhá: Jā quítī inī, jā xēēn inī, jā sáhá tiñu néhén, jā cáhān nāvāha nūū táhán, jíín jā cáhān ndācá tūhun jāá nduú vāha. 


text:
<pb/>Mā stáhví ndá nú táhán nú, chi ñúcuán nī ncuu modo maá nú jā ní jica nú jíín jondē saá, de ja nī sndóo nú. 


text:
<pb/>De nī nduu ndá nú nchivī jeé, cuāndacu nú maá Yāā jā ní nsāhá ndóhó, de cuājīcūhun vāha inī nū nāsa Yāā cúu yā. 


text:
<pb/>De nchivī jā ní ndujeé nduú cā cúu ji nchivī griego, ni nchivī hebreo, ni nchivī jā ní ncuu circuncidar, ni nchivī jāá nduú ní ncúu circuncidar, ni nchivī ñuū jīcá, ni nchivī yucú jā íyó naā, ni mozo jā ní jeen nchivī, ni nchivī sátíñú cuenta maá, chi inuú-ni cúu ndihi ji nūū yā. Chi Cristo cúu Jētohō ndihi ji, de ndéē yā inī ánō ndihi ji. 


text:
<pb/>Chi nī nacāji Yāā Dios ndá ndóhó jā cuu nú nchivī maá yā jā mānī yā jíín. Túsaá de níní cundáhví inī nū táhán nú, de coo vāha inī nū jíín táhán nú. De sāhá suchí nú maá nú, de coo vitá inī nū, de coo paciencia inī nū. 


text:
<pb/>Cuandeé inī ndá nú jíín táhán nú, de cune cáhnú inī nū nūū ji de tú nā cuá nī nsāhá ji nūū nū. Chi tá cúu nūū ní nee cáhnú inī Cristo nūū nū, suni súcuán sāhá ndá máá nú. 


text:
<pb/>De jā cánuú cā cúu jā cundáhví ndasí inī nū táhán nú. Chi ñúcuán sáhá jā ndúu inuú inī nū de jíja vāha inī nū jíín tiñu váha. 


text:
<pb/>De tūhun jā cundeē mānī ná cúnuú inī ánō nū sāhá Yāā Dios. Chi nī ncana yā ndá nú jā nduu nú iin-ni cā nchivī jā cundeē mānī nū. De níní nacuetáhví nú nūū yā. 


text:
<pb/>De scuáha vāha ndá nú tūhun Cristo tácua cunuú tūhun yā inī ánō nū. De stéhēn nū nūū táhán nú, de sndíhvī inī nū ji jíín ndācá tūhun ndíchí yā. De jíín salmo jíín himno, yaā īī jā cáhān tūhun yā, cata viī nū jā nácuetáhví nú inī ánō nū nūū Yāā Dios. 


text:
<pb/>De ndācá tiñu jā sáhá nú, tú jā cáhān nū á jā sáhá nú cúu, ndihi sāhá nú tácua nduñáhnú síví maá Jētohō ō Jesús, de nacuetáhví nú nūū Tatá ó Yāā Dios sāhá yā. Nāsa cánuú squíncuu nchivī cándíja nūū táhán ji 


text:
<pb/>Ndá ndóhó ñahan jā cúu ñasíhí, cuetáhví nú nūū yií nú, chi súcuán cánuú sāhá nú sīquī jā cándíja nú Jētohō ō. 


text:
<pb/>Ndá ndóhó sēhe, ndācá-ni tiñu candíja nú nūū tatá nú nūū naná nú, chi súcuán cúsiī inī maá Jētohō ō. 


text:
<pb/>Ndá ndóhó mozo, ndācá-ni tiñu candíja nú nūū patrón nū ñayīví yáhá. Mā sátíñú vīxī nū maá hora jā jínī dē tácua cuetúhún dē ndóhó. Chi ndāā de vāha satíñú nú, de cundihvī inī nū jā má stíví nú nūū Yāā Dios. 


text:
<pb/>De ndācá tiñu jā sáhá nú, de cusiī inī nū sāhá nú, de cani inī nū jā nūū maá Jētohō ō sátíñú nú, nsūú nūū nchivī. 


text:
<pb/>Chi ja jínī ndá nú jā maá Jētohō ō cuāha yā cuāhā tāhvī cuu nú níí cání. Chi nūū maá Cristo sátíñú ndá nú, chi maá yā cúu Jētohō nū. 


text:
<pb/>Sochi nchivī jā sáhá tiñu néhén, chi sa ndutahvī ji sīquī jā ní nsāhá ji. Chi nduú sáhá Yāā Dios cuenta nāsa cúu iin iin nchivī, chi inuú sáhá ndāā yā sīquī ji.<pb/>


text:
Ndá ndóhó patrón, vāha ndāā sāhá nú jíín mozo nū. De nūcūhun inī nū jā suni íyó Jētohō maá nú, Yāā ndéē andiví. 


text:
<pb/>De ndiviī nū mā jéncuiñī nū jā jícān táhvī nū, chi ndito coo inī nū jíín, de nacuetáhví nú nūū Yāā Dios. 


text:
<pb/>De suni cācān táhvī nū jēhē ndá nī, jā ná sáhá Yāā Dios jā coo cā modo jā nacani nī tūhun, tácua cuu cāhān ni tūhun Cristo jā ní nchiyuhū, jāá nduú ní jínī nchivī janahán. De sīquī tūhun ñúcuán cúu jā yíhí nī vecāa. 


text:
<pb/>Sāhá ñuncúún vāha ndá nú jíín nchivī jāá nduú cándíja. Mā cúhuun inī nū sīquī ji, chi cundihvī inī nū scándíja nú ji. 


text:
<pb/>De níní cāhān vāha nú jíín nchivī, de cāhān nū tūhun jā cuetíñú jā quendōo vāha ji sāhá. De cani inī nū nāsa vāha nascócóo nú tūhun nūū iin iin ji. Saludo jā sándīhí 


text:
<pb/>Tíquico cúu iin hermano jā mānī ō jíín, de tēe squíncuu vāha jā chíndeé táhán jíín nī cúu dē, de sátíñú dē jíín nī nūū maá Jētohō ō. De maá dē cachī tūhun ndihi nūū nū nāsa cuāhān tiñu nī. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán nī ntají nī dē cuēē dē nūū ndá nú, tácua cunī nū nāsa íyó ndá nī jíín tiñu, de coo ndeé inī nū sāhá dē. 


text:
<pb/>De suni cuēē Onésimo jíín dē, tēe cúu táhán ndá máá nú. De cúu dē hermano jā squíncuu vāha jā mānī ō jíín. De ndúū dē cachī tūhun nūū nū nāsa cuāhān ndācá tiñu ichi cháhá. 


text:
<pb/>Sāhá ndeé inī ndá nú, cáchī Aristarco, tēe yíhí jíín nī vecāa. De suni súcuán cáhān Marcos, ñanī primo Bernabé. De ja nī ndacu nī tiñu nūū ndá nú sīquī Marcos, de tá cuēndēhé dē ndá nú de sāhá vāha nú jíín dē. 


text:
<pb/>De suni súcuán cáhān Jesús, tēe jā suni nání Justo, jā sāhá ndeé inī ndá nú. De ndá máá dē-ni cúu tēe hebreo jā cándíja jā chíndeé táhán nácani tūhun jíín nī sīquī nāsa tátúnī Yāā Dios. De íyó ndeé ndasí inī ni sáhá ndá dē. 


text:
<pb/>Sāhá ndeé inī ndá nú, cáchī Epafras, tēe jā cúu táhán ndá nú, de mozo Cristo cúu dē. De níní jícān táhvī ndasí dē jēhē ndá nú, jā ná cuíñi nīhin nú, de cuja vāha inī nū jā squíncuu vāha nú ndihi tiñu jā cúnī Yāā Dios. 


text:
<pb/>Chi cáhān ndāā ni jā ndíhvī ndasí inī dē jēhē ndá nú, jíín jēhē nchivī ñuū Laodicea jíín Hierápolis. 


text:
<pb/>Lucas, tēe cúu médico jā mānī ō jíín, suni cáhān dē jā sāhá ndeé inī nū, de suni súcuán cáhān Demas. 


text:
<pb/>Cachī ndá nú nūū ndá hermano ñuū Laodicea jā sāhá ndeé inī ji, cáchī ni. De suni súcuán cāhān nū jíín Ninfas, jíín ndācá nchivī cándíja jā ndútútú vehe ña. 


text:
<pb/>De tá nī jīnu nī ncahvi ndá nú carta yáhá, de suni tetíñú nú cahvi nchivī cándíja ñuū Laodicea. De suni cahvi ndá máá nú carta jā cuáhān nūū nchivī Laodicea jā ndiji nūū nū. 


text:
<pb/>De cachī nū nūū Arquipo jā nducú ndéé dē squíncuu dē tiñu jā ní ntee Jētohō ō sīquī dē, cáchī ni. 


text:
<pb/>Nduhū Pablo, yáhá-ni cúu jā tée nī jíín ndahá maá nī, jā sāhá ndeé inī ndá nú. De nūcūhun inī ndá nú nduhū jā yíhí nī vecāa. De ñúhún inī ni jā ná sáhá cā Yāā Dios jā váha ndá ndóhó. Súcuán ná cóo. Amén.<pb/>


text:
Maá nī cúu Pablo, apóstol Jesucristo, chi súcuán nī jētahān inī Yāā Dios nī ntají yā nduhū. De tée nī carta yáhá cuēē nūū ndá nú nchivī ñuū Efeso, jā cúu nú nchivī maá yā jā cándíja nú Cristo Jesús. 


text:
<pb/>De ñúhún inī ni jā Tatá ó Yāā Dios jíín Jētohō ō Jesucristo, ná sáhá cā yā jā váha ndá nú, de sāhá yā jā coo ndeé coo siī inī nū. Jā sáhá Cristo jā quéndōo vāha ánō ō 


text:
<pb/>Ná cáhān ō jā cúñáhnú ndasí Yāā Dios, Yāā cúu Tatá Jētohō ō Jesucristo. Chi nī jēhe yā ndācá jā váha jā íyó andiví jā quéndōo vāha ánō ō, chi yíhí ó ndahá Cristo. 


text:
<pb/>Chi jondē ncháha ca jēcōo ñayīví de nī nacāji yā yóhó jā quīvi ó ndahá Cristo, tácua coo ndoo ánō ō de caca ndaā ō nūū yā. 


text:
<pb/>Ja nī ncundáhví inī yā yóhó jondē saá, de nī nchindetu yā yóhó jā naquehen yā yóhó jā coo ó sēhe yā. De jíín Jesucristo nī nsāhá yā súcuán, chi nī jētahān inī maá yā jā sāhá yā. 


text:
<pb/>De jā ñúcuán níní ná cáhān ō jā cúñáhnú ndasí yā, chi vāha ndasí nī nsāhá yā yóhó jíín ndācá jā váha inī yā, sīquī jā yíhí ó ndahá Cristo, Sēhe yā jā mānī yā jíín. 


text:
<pb/>De sīquī jā vāha ndasí inī Yāā Dios jíín ó, de Sēhe yā nī scácu yā yóhó jā ní jīhī yā jēhē ō, de nī nee cáhnú inī yā nūū cuāchi ó. 


text:
<pb/>De nī stéhēn yā jā cúndáhví ndasí inī yā yóhó, de nī nsāhá yā jā jícūhun inī ō de cúndíchí ó jíín tūhun yā. 


text:
<pb/>De nī nsāhá yā jā cunī ō iin tūhun yā jā ní nchiyuhū, jāá nduú ní nsáhá yā jā cunī nchivī janahán. Chi súcuán ja nī ncundaā inī yā, de nī jētahān inī yā jā sāhá yā. 


text:
<pb/>De yáhá cúu tūhun jā ní ncundaā inī yā: Jondē tá quenda maá tiempo de sāhá yā jā ndihi jā íyó inī andiví jíín ñayīví, iin cáhnú-ni nduu, de quihi ndahá Cristo. 


text:
<pb/>De sīquī jā yíhí ó ndahá Cristo, de nīhīn ō tāhvī ō, chi ja nī nacāji Yāā Dios yóhó jondē jā xíhna ñúhún. Chi súcuán nī jani inī maá yā, chi sáhá yā ndācá-ni jā ní ncundaā inī yā jā jétahān inī yā sāhá yā. 


text:
<pb/>Súcuán nī nsāhá yā, tácua ndá máá nī jā ní ncandíja Cristo xihna ñúhún, caca ndaā ni de súcuán de sāhá ñáhnú nī yā jā viī ndasí cúñáhnú yā. 


text:
<pb/>De saá-ni ndá ndóhó, nī jini nú tūhun ndāā tūhun vāha jā scácu yā ndóhó, de nī ncandíja nú Cristo. De nī nīhīn ndá nú Espíritu Santo jā ní nquee yuhú yā jā cuāha yā. De ndéē Espíritu yā inī ánō nū, de cúu yā modo sello jā stéhēn jā cúu nú sēhe Yāā Dios. 


text:
<pb/>De sáhá yā jā íyó seguro inī ō jā cuéé cā de cuāha Yāā Dios tāhvī ō, jondē tá sínu yā tiñu jā scácu yā nchivī yā. De quīvī ñúcuán cāhān ō jā cúñáhnú yā, chi viī ndasí cúñáhnú yā. Jā jícān táhvī Pablo jēhē nchivī cándíja 


text:
<pb/>De nduhū nī jini nī tūhun nāsa cándíja ndá nú jā ní nsāhá Jētohō ō Jesús jēhē nū, jíín nāsa cúndáhví inī nū ndihi nchivī jā yíhí ndahá Yāā Dios. 


text:
<pb/>De jā ñúcuán nduú jéncuiñī ni jā nácuetáhví nī jēhē ndá nú, de tá jícān táhvī ni de nduú náā inī ni ndá ndóhó. 


text:
<pb/>Chi jícān táhvī ni jā sāhá Yāā Dios jā jīcūhun vāha inī nū de cundíchí nú jíín tūhun yā, de cunī cā nū nāsa Yāā cúu yā. Chi maá yā cúu Yāā Dios Jētohō ō Jesucristo, de cúu yā Tatá ó jā viī ndasí cúñáhnú. 


text:
<pb/>De jícān táhvī ni jā nastúu cā yā inī jāá ntúnī ndá nú, tácua jīcūhun inī nū nāsa cáá ndihi jā ñúhún inī nū jā nīhīn nū sīquī jā ní ncana yā ndóhó. De jīcūhun inī nū nāsa cúcuícá nú jíín ndācá tūhun ñáhnú tūhun viī jā ndíso tūhun yā jā cúu nchivī maá yā. 


text:
<pb/>De jícān táhvī ni jā jīcūhun inī ndá nú nāsa cúñáhnú ndasí poder yā jā sátíñú yā inī ánō ō jā cúu ó nchivī cándíja. Chi nduú ndíhi cuitī poder yā. 


text:
<pb/>De poder ñúcuán cúu jā ní stéhēn yā tá nī nastécū yā Cristo māhñú ndīyi, de nī ntenee yā Cristo lado cuáhá yā jondē andiví. 


text:
<pb/>De nī jani yā Cristo sīquī ndācá jā cúñáhnú, jíín jā ndíso tíñú, jíín jā tíin poder, jíín jā tátúnī, jíín sīquī ndācá jā cáhān nchivī jā cúñáhnú, cúu tiempo mitan, cúu tiempo jā quiji. 


text:
<pb/>De nī nsāhá yā jā tíin nīhin Cristo ndācá jā íyó. De nī nsāhá yā jā maá Cristo cúñáhnú nūū nchivī cándíja. 


text:
<pb/>De nchivī cándíja cúu ji tá cúu yiqui cúñu yā, chi iin-ni cā cúu ji jíín yā, de cúnuú yā inī ánō ji, chi Yāā jā ñúhún chitú níí cáhnú-ni cúu yā.<pb/>


text:
De nī nsāhá yā jā cutecū ndá nú níí cání jíín Cristo. Chi ja nī ncuu ndá nú modo ndīyi nūū yā, nī nsāhá cuāchi nú jíín tiñu néhén jā ní nsāhá nú. 


text:
<pb/>Chi nī jica ndá nú jíín tiñu ñúcuán jondē saá, tá nī niquīn nū tiñu nchivī ñayīví, tá nī jetáhví nú nūū tāchī cúñáhnú jā ndácu tiñu nūū ndá cā tāchī, de jíca nūū táchī. De suu cúu jā scándā inī nchivī jā íyó nīhin inī nūū Yāā Dios. 


text:
<pb/>De ndá máá nī suni súcuán nī jica nī, chi nī nsāhá nī tiñu néhén jā cúnī maá nī, jíín ndācá jā jícān yiqui cúñu nī, jíín jā jáni nēhén inī ni jondē saá. Jā ñúcuán suni nī ncuu nī nchivī jā nīhīn castigo xēēn jā cuāha yā nícu, chi inuú nī nsāhá nī tá cúu nūū sáhá ndá máá ji. 


text:
<pb/>De tá nī ncuu ó modo ndīyi nūū yā jā ní nsāhá cuāchi ó, de nī nastécū yā yóhó jā cutecū ō níí cání jíín Cristo. Chi sīquī jā váha ndasí inī yā cúu jā ní scácu yā yóhó. 


text:
<pb/>De nī nastécū yā yóhó jā cutecū inuú ó jíín Cristo Jesús, de tenee yā yóhó jíín yā jondē andiví. 


text:
<pb/>Súcuán nī nsāhá yā tácua níí cā tiempo jā quiji de stéhēn yā nāsa mānī ndasí yā jíín ó, jíín nāsa vāha inī yā jíín ó jā síquī Cristo Jesús. 


text:
<pb/>Chi sīquī jā mānī ndasí yā jíín ndá nú cúu jā ní scácu yā ndóhó, chi nī ncandíja ndá nú jā sáhá yā jēhē nū. De nsūú sīquī jā ní nsāhá ndá máá nú cúu, chi tāhvī jā ní jēhe yā nūū nū cúu. 


text:
<pb/>Chi nduú nā tiñu váha ní nsáhá ó jā scácu yā yóhó, de jā ñúcuán ni iin ó mā cūú sāhá téyíí ó maá ó jā cuu scácu ó maá ó. 


text:
<pb/>Chi cúu ó iin tiñu viī jā ní nsāhá maá yā, chi nī nasāhá yā yóhó jā íyó inuú ó jíín Cristo Jesús, tácua sāhá ó ndācá tiñu váha jā ja nī nsāhá tūha Yāā Dios jā sāhá ó. Jā sáhá Cristo jā ndívi ó nūū tūhun jā mānī Yāā Dios jíín ó 


text:
<pb/>Túsaá de nūcūhun inī ndá nú nāsa nchivī nī ncuu nú jondē saá. Chi nduú ní ncúu nú nchivī hebreo, chi sa nī ncuu nú nchivī ndācá nación jāá nduú jínī tūhun yā. De nchivī hebreo jā sáhá circuncidar yiqui cúñu, nī ncāhān ji jā cúu nú nchivī jāá nduú sáhá circuncidar. 


text:
<pb/>De nūcūhun inī nū jā jondē saá de nduú ní íyo ndá nú jíín Cristo, de nī ncuu nú nchivī ñuū jīcá nūū nación Israel. De nduú ní jínī ndá nú ndācá tūhun contrato jā ní nquee yuhú Yāā Dios jā sāhá yā. De nduú ní íyo Yāā Dios jíín nú ñayīví yáhá, de nduú nā jā váha ní ñúhun inī ndá nú jā coo. 


text:
<pb/>De mitan chi nī ndīvi ndá nú nūū Yāā Dios jāá nduú ní jínī nū tūhun yā jondē saá, chi nī nquīvi nú ndahá Cristo sīquī jā ní jīhī yā jēhē nū. 


text:
<pb/>De Cristo cúu Yāā jā sáhá jā ndúmanī tāhán ó. Chi nī nsāhá yā jā nchivī hebreo jíín nchivī ndá cā nación, iin-ni cā nī nduu ó nūū yā. Chi nī nsāhá yā jāá nduú cā jínī ūhvī tāhán ó, de suu cúu modo jā ní janī yā iin jā ní ndasī sava māhñú ó jā ní nsāhá síín yóhó. 


text:
<pb/>Chi nī nsōcō yā maá yā nī jīhī yā, de súcuán nī sndáhvā yā ley janahán jíín tūhun jā ndácu tiñu jíín jā tátúnī jā ndíso maá. Chi ley ñúcuán nī nsāhá síín nchivī hebreo jíín ndá cā nación jāá nduú ní jínī ji ley. De nī nasquétáhán yā ndihi ó jā ní nduu ó iin-ni cā nación jeé, de yíhí ó ndahá yā. De súcuán nī nsāhá yā jā ní ndumanī tāhán ó. 


text:
<pb/>De jíín jā ní jīhī yā yīcā cruz, de nī snáā yā tūhun jā jínī ūhvī tāhán nchivī hebreo jíín ndá cā nación. De nī nsāhá yā jā ní ndīvi ó nūū tūhun jā mānī Yāā Dios jíín ó, de nī nduu ó iin-ni cā nchivī maá yā. 


text:
<pb/>Chi nī nquiji Cristo nī nacani yā tūhun vāha nūū ndācá nchivī jā ná ndívi ji nūū tūhun jā mānī yā jíín ji, cúu ndá ndóhó nchivī jāá nduú ní jínī tūhun yā, de saá-ni nchivī hebreo jā jínī tūhun yā. 


text:
<pb/>De mitan de sīquī jā ní jīhī Cristo, de ndihi ó, cúu nchivī hebreo á nchivī ndá cā nación, cuu quīvi ó nūū Tatá ó Yāā Dios, de iin-ni Espíritu Santo sáhá. 


text:
<pb/>Túsaá de nduú cā cúu ndá nú tá cúu nchivī ñuū jīcá ni nchivī tátū, chi iin-ni cā nī nduu nú jíín ndá nchivī ñuū maá yā. De táhán nchivī vehe Yāā Dios cúu ndá nú. 


text:
<pb/>De cúu ndá nú tá cúu iin iin parte iin vehe cáhnú jā cúvāha sīquī cimiento, de cimiento ñúcuán cúu tūhun Cristo jā ní nacani ndá apóstol jíín ndá tēe jā ní nacani tūhun yā janahán. De maá Jesucristo cúu tá cúu iin yūū jā cánuú cā jā yítuu squínā vehe. 


text:
<pb/>De níí vehe cúvāha vāha sīquī maá yā, de cúsúcún cuāhān, de cúu iin templo īī jā ndéē maá Jētohō ō. 


text:
<pb/>De suu cúu ndá máá nú, chi íyó inuú nú jíín Cristo, de inuú-ni sámā yā ndóhó jíín ndá cā nchivī cándíja jā cúu ndá nú modo iin iin yūū templo. De suu cúu jā ndéē Espíritu Yāā Dios inī nū modo inī iin templo.<pb/>


text:
De jā ñúcuán nduhū Pablo, jícān táhvī ni nūū yā. De yíhí nī vecāa sīquī jā ní nacani nī tūhun Cristo Jesús nūū ndá ndóhó nchivī ndācá nación jāá nduú ní jínī tūhun yā nícu. 


text:
<pb/>De jínī ni jā ní jini ndá nú tūhun nāsa vāha ndasí nī nsāhá Yāā Dios jíín nī, chi nī jēhe yā tiñu nūū ni jā nácani nī tūhun vāha yā nūū nū. 


text:
<pb/>De tūhun yā jā ní nchiyuhū, nī nastúu yā nūū ni, tá cúu nūū ja nī ntee nī jacū sīquī ñúcuán nūū nū. 


text:
<pb/>De nduú ní stéhēn yā tūhun yuhū ñúcuán nūū ni iin nchivī ndācá cuīyā yātā. De mitan cúu jā stéhēn nijīn yā jíín Espíritu yā nūū ndá apóstol jā ní jani ndoo yā, jíín nūū ndá tēe nácani tūhun yā. 


text:
<pb/>De súcuán cáhān tūhun jā ní nchiyuhū ñúcuán: Nchivī ndá cā nación iin cáhnú-ni nīhīn ji tāhvī ji jíín nchivī hebreo, chi nī ncandíja ji tūhun jā scácu yā ji. De inuú-ni nī nduu ndihi ji, de iin cáhnú-ni quéndōo ndetū ánō ji sáhá Cristo, tá cúu nūū ní nquee yuhú Yāā Dios. 


text:
<pb/>De jā síquī tūhun yáhá cúu jā ní jani yā nduhū jā nácani nī tūhun nūū ndá nú. Chi nī ncutahvī ni tiñu váha ndasí yáhá jā ní jēhe yā nūū ni. De jíín poder yā nī nsāhá yā ñúcuán jíín nī. 


text:
<pb/>De nduhū chi cúu nī tēe jā núu cā nūū ndācá nchivī jā núu cā jā yíhí ndahá yā. De vísō súcuán cúu nī, de nūū maá nī nī jēhe yā tiñu váha ndasí yáhá jā nácani nī tūhun vāha yā nūū nchivī ndācá nación jāá nduú jínī, nāsa cuícá ndasí ó ndihi jā ndíso tūhun Cristo, jā má quēndá cuitī ō jīcūhun inī ō. 


text:
<pb/>Chi nī jani yā nduhū jā stéhēn cājí nī nūū ndihi nchivī jā scácu yā ji. De ñúcuán cúu tūhun Yāā Dios jā ní nchiyuhū jondē janahán ndasí, chi maá yā nī nsāhá ndihi-ni. 


text:
<pb/>De súcuán nī nsāhá yā jíín nchivī, tácua mitan de ndācá jā cúñáhnú jíín jā ndíso tíñú nūū sūcún, ná cúnī nāsa ndíchí ndasí Yāā Dios. Chi ndíchí ndasí nī nsāhá yā jíín nchivī cándíja. 


text:
<pb/>Chi súcuán nī ncundaā inī yā jondē níí cání, de nī nsāhá yā jā maá Jētohō ō Cristo Jesús nī squíncuu yā ñúcuán. 


text:
<pb/>De sīquī jā ní nsāhá Cristo, de mitan de cúndeé cúcáhnú inī ō jā cuu quīvi ó cāhān ō jíín Yāā Dios sīquī jā cándíja ó Cristo. 


text:
<pb/>Túsaá de cáhān ndāhví nī jíín ndá nú jā má cúcuécá inī nū sīquī tūndóhó jā ndóho nī jēhē nū. Chi suu sáhá jā quéndōo ndetū ánō ndá nú. Cristo cúndáhví ndasí inī yā yóhó 


text:
<pb/>De jícān táhvī ni jā jíín poder yā jā cúñáhnú ndasí yā, ná sáhá yā jā cuja vāha inī ndá nú jíín tūhun yā, de coo fuerza inī ánō nū, sāhá Espíritu yā. 


text:
<pb/>De suni jícān ni jā candíja nīhin ndá nú Cristo, tácua cundeē yā inī ánō nū, de tiin vāha nú tūhun jā cúndáhví inī yā ndóhó, de cuiñi nīhin nú jíín. 


text:
<pb/>De súcuán de cuu jīcūhun vāha inī nū jíín ndācá nchivī cándíja, nāsa íyó tūhun jā cúndáhví inī Cristo yóhó. Chi ndasí jítē, cání, cúnú, súcún tūhun ñúcuán, chi cuāhā ndasí sáhá. 


text:
<pb/>Túsaá de jícān ni jā ná cúnī vāha ndá nú nāsa cúndáhví inī yā yóhó, vísō nduú cúu cuitī jīcūhun inī ō ndihi ndihi. De súcuán de coo inuú nú jíín Yāā Dios jā cunuú yā inī ánō nū. 


text:
<pb/>Túsaá de ná cáhān ō jā viī ndasí cúñáhnú yā, chi maá yā cúu Yāā jā íyó poder jā sāhá yā jā váha ndasí cā nsūú cā ndihi jā jícān ō á jā jáni inī ō. De sáhá yā ñúcuán jíín poder yā jā sátíñú inī ánō ō. 


text:
<pb/>De ná cáhān ō jā viī ndasí cúñáhnú yā jā síquī jā ní nsāhá yā jēhē nchivī cándíja jíín jā síquī Cristo Jesús. De súcuán ná cóo jondē níí cání cuitī tiempo jā quiji. Amén.<pb/>


text:
De nduhū jā yíhí nī vecāa sīquī tūhun maá Jētohō ō, cáhān ndāhví nī jíín ndá nú jā ná cáca ndaā nū tá cúu nūū cánuú caca nú jā cúu nú nchivī jā ní ncana yā. 


text:
<pb/>De níní coo suchí inī nū, de coo vitá inī nū. De coo paciencia nū, de cuandeé inī nū jíín táhán nú jā cúndáhví inī nū ji. 


text:
<pb/>Chi iin-ni cúu ndá nchivī maá yā, de íyó iin-ni Espíritu, de inuú ñúhún inī ō jā coo jā váha sīquī jā ní ncana yā yóhó. 


text:
<pb/>De íyó iin-ni Yāā Dios jā cúu Tatá ndācá ó. De maá yā cúñáhnú nūū ndihi ó, de sátíñú yā jíín ndihi ó, de ndéē yā inī ndihi ó. 


text:
<pb/>De tá iin iin ó nī ncutahvī ō síín síín tiñu jā sáhá ó, tú nāsa medida nī jēhe Cristo ndá tāhvī nūū ō. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán cúu jā cáhān tutū īī:<pb/>Tá nī ndaa yā cuānohōn yā andiví, de nī nastútú yā cuāhā jā yíndasī, cuāhān yā jíín.<pb/>De nī nsajī yā tāhvī nūū ndācá nchivī. 


text:
De jā cáhān tutū jā ní ndaa yā, de suu cáhān jā xihna cā ichi andiví nī ncuun yā jondē nūū cūnú cā ñayīví yáhá. 


text:
<pb/>De Yāā jā ní ncuun, suni maá yā cúu jā ní ndaa jondē nūū sūcún cā andiví, tácua cuhun chitú yā níí cáhnú-ni. 


text:
<pb/>De nī jēhe yā síín síín tiñu jā sáhá nchivī. Chi nī jani yā sava nchivī cuu apóstol, de sava cā nacani tūhun yā, de sava cā scándíja nchivī tūhun jā scácu yā ji, de sava cā cuu pastor jā coto nchivī cándíja, de sava cā stéhēn. 


text:
<pb/>Súcuán nī jani yā nchivī maá yā jā sāhá ji tiñu cúnī yā, tácua cuahnu cā nchivī Cristo jíín tūhun yā. 


text:
<pb/>De súcuán coo jondē nduu inuú-ni ndihi ó jíín tūhun cándíja ó, de cunī vāha ó nāsa Yāā cúu Sēhe Yāā Dios. De súcuán cuja vāha ó jondē chitú inī ō jíín ndihi tūhun jā ñúhún chitú inī Cristo. 


text:
<pb/>De súcuán de mā cūú cā ō modo sūchí lúlí jā ñamā jáni yáhá jáni ñúcuán inī ji, ni mā quívi nduū ō cháhá chúcuán jíín síín síín tūhun jā stéhēn ndá tēe stáhví jā ndito ndasí dē squívi dē yóhó nūū tūhun stáhví. 


text:
<pb/>Chi sa ná cúniquīn ō tūhun ndāā jíín tūhun cúndáhví inī. De súcuán de cuahnu ó jíín ndācá tiñu jā cúnī Cristo, Yāā jā cúñáhnú nūū nchivī jā cúu modo yiqui cúñu yā, chi iin-ni cā cúu ji jíín yā. 


text:
<pb/>De sáhá yā jā nduu inuú-ni ndācá ji jā jíja ji cuāhān ji, chi cúu ji modo iin-ni cā yiqui cúñu jíín yā. De jétíñú vāha tá iin iin ji nāsa nī nīhīn tīñú ji, tácua scuáhnu táhán de cuja ndá ji jíín tūhun cúndáhví inī. Jā ndújeé ó sáhá Cristo 


text:
<pb/>Túsaá de yáhá cúu tūhun jā cáhān ni jíín ndá nú, de jā cáchī maá Jētohō ō cúu jā cáhān nīhin nī jíín nú: Jā má cācá cā nū tá cúu nūū jíca sava nchivī jāá nduú jínī ji nāsa Yāā cúu Yāā Dios, chi jíca ji jíín tūhun jā jáni cāhá inī maá ji. 


text:
<pb/>De íyó neē jāá ntúnī ji, de nduú névāha ji Espíritu jā váji nūū Yāā Dios, chi nduú jínī ji tūhun yā, sīquī jā nīhin inī ji. 


text:
<pb/>De nduú cā cúcanoō ji, chi nī nquīvi ji jíín tiñu néhén ndasí, de ndíhvī inī ji sáhá ji ndācá tiñu téhén. 


text:
<pb/>Túsaá de sndóo nú ndācá tiñu jā ní nsāhá nú ichi chátā, tá nī nsāhá ndá nú modo jā cúnī maá nú jā ní ncutéhén ánō nū nī nsāhá tiñu néhén tiñu stáhví jā ní ndīyo inī nū. 


text:
<pb/>De cuāha ndá nú tūhun jā ndujeé nú, chi nasāhá Yāā Dios ndóhó tá cúu nūū cúnī maá yā jā caca ndaā nū jíín tiñu váha tiñu ndoo. 


text:
<pb/>Túsaá de mā cáhān cā nū tūhun stáhví, de sa cāhān ndāā nū jíín ndācá táhán nú, chi iin-ni cā cúu ndihi ó. 


text:
<pb/>De nchivī jā ní nsacuíhná, mā sácuíhná cā ji, chi sa satíñú ji, de cucuu ji jíín tiñu váha, tácua nīhīn ji jā cuāha ji nūū nchivī jā cúmanī nūū. 


text:
<pb/>Ni iin tūhun nēhén mā cáhān ndá nú, chi sa cāhān nū tūhun vāha jā scuáhnu táhán jíín tūhun yā, de sáhá jā quéndōo vāha nchivī jā jíni. 


text:
<pb/>Mā sāhá ndá nú cuāchi tácua mā cúcuécá inī Espíritu Santo Yāā Dios. Chi Espíritu yā cúu tá cúu sello jā stéhēn jā cúu nú sēhe Yāā Dios, jondē quiji quīvī jā jīnu tiñu jā scácu yā ndá nú. 


text:
<pb/>De siáā ndá nú ndācá tūhun jā cútucu inī, jíín tūhun xēēn inī, jíín tūhun quítī inī, jíín tūhun cáhān nāvāha, jíín ndācá tūhun nēhén. 


text:
<pb/>Chi sa coo vāha inī nū jíín táhán nú, de cundáhví inī nū ji. De cune cáhnú inī ndá nú nūū táhán nú, tá cúu nūū ní nee cáhnú inī Yāā Dios nūū nū jā ní nsāhá yā jíín Cristo.<pb/>


text:
<pb/>De níní cundáhví inī nū táhán nú, tá cúu nūū ní ncundáhví inī Cristo yóhó, de nī nsōcō yā maá yā jēhē ō, nī ncuu yā tá cúu iin tīcāchí jā jéhēn āsīn nūū Yāā Dios jā ní nsōcō yā maá yā. 


text:
<pb/>De mitan jā cúu ndá nú sēhe Yāā Dios, de ni mā sāhá nú de ni mā nátúhún nú sīquī tiñu ndiī, ni sīquī ndācá tiñu téhén, ni sīquī tiñu ndíyo inī ndatíñú. 


text:
<pb/>De ni mā cáhān nū ndācá tūhun jā sáhá jā cúcanoō táhán, ni tūhun naā, ni tūhun jāá nduú jétíñú cuitī. Chi ndācá ñúcuán nduú níhīn tīñú. Chi sa nacuetáhví nú nūū Yāā Dios. 


text:
<pb/>Chi ja jínī ndá nú jā ni iin nchivī jā jíca ndiī, ni jā sáhá tiñu téhén, ni jā ndíyo inī ndatíñú, mā níhīn táhvī ji quīvi ji ndahá Cristo jíín Yāā Dios jā tatúnī yā nūū ji. Chi ndācá jā ndíyo inī ji cúu tá cúu ídolo ji jā chíñúhún ji. 


text:
<pb/>De coto ndá nú jā má stáhví ni iin ji ndóhó jíín ndācá tūhun jā cáhān cāhá ji-ni, chi sīquī ndá tūhun nēhén yáhá cúu jā quíji castigo xēēn Yāā Dios nūū ndá nchivī jā nīhin inī. 


text:
<pb/>Chi ndá quīvī yātā nī īyo ndá nú tá cúu nūū neē, de mitan chi íyó nú jíín luz maá Jētohō ō, cúu jā jícūhun inī nū sīquī yā. De caca nú tá cúu nūū jíca nchivī jā túu luz yā inī ánō ji. 


text:
<pb/>De mā quívi nduū nū jíín ndācá jāá nduú níhīn tīñú jā sáhá nchivī jā íyó nūū neē. Chi sa stéhēn nū nūū ji tūhun ndāā. 


text:
<pb/>De luz yā sáhá jā nátūu ndācá tiñu néhén jā sáhá ji. Sochi tú cuetáhví ji luz yā de caca ji jíín luz. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán cáhān tutū:<pb/>Ndóhó jā cúhuun inī, jā modo jā quíxīn nū, nacōo,<br/>de quee nú māhñú nchivī jā cúu modo ndīyi.<pb/>De Cristo stúu yā luz yā inī ánō nū. Cáchī tutū. 


text:
<pb/>Túsaá de coto vāha ndá nú nāsa caca ndaā nū. De mā cācá nú tá cúu nūū jíca ndá tēe naā xīnī, chi sa caca nú tá cúu nūū jíca ndá tēe ndíchí. 


text:
<pb/>De cāhān ndá nú jíín táhán nú jíín salmo jíín himno, yaā īī jā cáhān tūhun yā. De inī ánō nū cāhān nū jíín yā jíín ndācá yaā, chi ñúcuán cúu jā jíta ánō nū nūū yā jā chíñúhún nú yā. 


text:
<pb/>De níní nacuetáhví nú sīquī ndācá-ni nūū Tatá ó Yāā Dios de nacunehen nú síví maá Jētohō ō Jesucristo. Nāsa squíncuu vāha nchivī cándíja nūū táhán ji 


text:
<pb/>Ndá ndóhó ñahan jā cúu ñasíhí, cuetáhví nú nūū yií nú, tá cúu nūū jétáhví nú nūū maá Jētohō ō. 


text:
<pb/>Chi yií cúñáhnú nūū ñasíhí, tá cúu nūū cúñáhnú Cristo nūū yóhó nchivī cándíja. De maá yā scácu yā yóhó, jā cúu ó tá cúu yiqui cúñu yā, chi iin-ni cā cúu ó jíín yā. 


text:
<pb/>De tá cúu nūū jétáhví nchivī cándíja nūū Cristo, suni súcuán cánuú jā cuetáhví ñasíhí ndihi jā cáhān yií ña. 


text:
<pb/>De ndá ndóhó tēe cúu yií, cundáhví inī nū ñasíhí nú, tá cúu nūū ní ncundáhví inī Cristo yóhó nchivī cándíja, de nī nsōcō yā maá yā jēhē ō. 


text:
<pb/>Súcuán nī nsāhá yā tácua coo ndoo coo iī ō nūū yā, de nī naquete yā ánō ō jíín tūhun yā jíín jā ní jenduté ó. 


text:
<pb/>De yóhó nchivī cándíja chi cuiñi ó nūū yā, de viī cuñáhnú ó. De mā cúndeē cuāchi ánō ō, de ni iin jāá nduú viī, de ni iin jā súcuán, chi sa coo ndoo coo iī ō nūū yā, de nduú nā cuá cumanī cā. 


text:
<pb/>De tá cúu nūū ní ncundáhví inī Cristo nchivī cándíja, suni súcuán cánuú jā cundáhví inī yií ñasíhí dē, tá cúu nūū cúndáhví inī dē maá dē. Chi tēe jā cúndáhví inī dē ñasíhí dē, maá dē cúu jā cúndáhví inī dē. 


text:
<pb/>Chi ni iin tēe nduú jínī ūhvī dē maá dē, chi sa scájī dē maá dē de jíto vāha dē maá dē. De suni súcuán sáhá Cristo jíín yóhó nchivī cándíja nūū yā. 


text:
<pb/>De suu cúu tá cúu tēe jā sndóo dē tatá dē naná dē, de quétáhán dē jíín ñasíhí dē, de iin-ni cā cúu ndúū dē. 


text:
<pb/>Cúñáhnú ndasí tūhun yuhū yáhá, de cáhān ni jā nchivī cándíja suni súcuán quétáhán ji jíín Cristo. 


text:
<pb/>De suni súcuán cánuú jā tá iin iin nú cundáhví inī nū ñasíhí nú, tá cúu nūū cúndáhví inī nū maá nú. De ñasíhí ná cóo yíñúhún ña jíín yií ña.<pb/>


text:
De ndá ndóhó sēhe, candíja nú nūū tatá nú nūū naná nú, chi súcuán cúu jā sáhá vāha nú jā cándíja nú Jētohō ō. 


text:
<pb/>Chi yáhá cúu iin táhán jā úxī tūhun jā ndácu tiñu jā ní jēhe yā, de xihna cā tūhun yáhá cúu jā ndíso tāhvī: Coo yíñúhún nú nūū tatá nú nūū naná nú, 


text:
<pb/>De ndá ndóhó tatá, mā squítī inī nū sēhe nú, chi sa scuáhnu nú ji jíín tūhun jā cuetáhví ji, de stéhēn nū nūū ji jā candíja ji maá Jētohō ō. 


text:
<pb/>De ndá ndóhó mozo, squíncuu nú nūū patrón nū ñayīví yáhá, de coo yíñúhún nú de cundihvī inī nū jā má stíví nú nūū dē. De ndāā de vāha satíñú nú, de cani inī nū jā nūū Cristo sátíñú nú. 


text:
<pb/>Mā sátíñú vīxī nū maá hora jā jínī dē tácua cuetúhún dē ndóhó. Chi sa sāhá ndá nú cuenta jā mozo Cristo cúu nú. De sāhá nú jā jétahān inī Yāā Dios jondē jíín inī jíín ánō nū. 


text:
<pb/>Chi ja jínī ndá nú jā tiñu váha jā sáhá iin iin nú, de nīhīn nū yāhvi sīquī tiñu ñúcuán nūū maá Jētohō ō, vísō cúu nú mozo á tēe jā sátíñú maá. 


text:
<pb/>De ndá ndóhó patrón, suni súcuán sāhá nú jíín mozo nū, de mā cáhān xēēn nū jíín ji. Chi nūcūhun inī nū jā suni maá nú jíín maá ji yíhí nú ndahá Jētohō ō, Yāā jā ndéē andiví. De nduú sáhá yā cuenta nāsa cúu iin iin nchivī, chi inuú sáhá yā jíín ji. Jā ná cúcutú ó jíín ndācá fuerza Yāā Dios 


text:
<pb/>De íyó incā tūhun, hermano. Nducú ndá nú jā ná cóo fuerza inī nū jíín fuerza maá Jētohō ō jā íyó inuú ndá nú jíín yā, chi íyó ndasí poder yā. 


text:
<pb/>De cucutú nú jíín ndācá fuerza Yāā Dios, tácua cuu cuiñi nīhin nú jā má stáhví tāchī cúñáhnú ndóhó. 


text:
<pb/>Chi modo jā cánāá ó jíín ndācá jānēhén. De nsūú nchivī cúu jā cánāá ó jíín, chi sa jíín ndācá tāchī jā jíca nūū sūcún. De ñúcuán cúu ndá jā cúñáhnú, jíín jā ndíso tíñú, jíín jā tátúnī nūū nchivī ñayīví yáhá jā jíca ji nūū neē. 


text:
<pb/>Túsaá de cucutú ndá nú jíín ndihi fuerza Yāā Dios, tácua cuu cuiñi nīhin nú quīvī jā coto túnī tāchī ndá nú. De súcuán coo tūha nú jíín ndācá ndihi jā cuiñi nīhin nú jíín. 


text:
<pb/>Túsaá de cuiñi nīhin nú jíín tūhun ndāā jā cúu tá cúu jā yíhí cutú cinturón chījin nú. De sacutú nú maá nú jíín tūhun jā caca ndaā nū, de ñúcuán cúu modo jā cúcutú soldado jíín sahma cāa jā ndásī dē. 


text:
<pb/>De níní coo tūha ndá nú jā nacani nú tūhun ndeé tūhun sīī inī jā váji nūū Yāā Dios. De ñúcuán cúu modo jā chíhi soldado zapato jēhē dē. 


text:
<pb/>De jā cánuú cā cúu jā candíja nú jā íyó yā jíín nú. De ñúcuán cúu tá cúu jā jásī nū maá nú jíín iin escudo. Chi jíín tūhun jā cándíja nú ñúcuán, de cuu sndáhvā nū ndihi jā tájí maá tāchī cúñáhnú, jā cúu tá cúu flecha jā cáyū yáñuhūn punta. 


text:
<pb/>De cuiñi ndá nú jíín tūhun jā ní scácu yā ndóhó, jā cúu tá cúu iin xiní cāa. De cuetíñú nú tūhun jā yósō nūū tutū Yāā Dios jā ní jēhe Espíritu Santo nūū nū. Chi ñúcuán cúu modo jā jétíñú soldado espada dē. 


text:
<pb/>De níní cācān táhvī nū nūū Yāā Dios sīquī ndihi-ni, de cāhān ndāhví nú jíín yā jíín fuerza Espíritu. Túsaá de ndito coo inī nū, de mā jéncuiñī nū jā cācān táhvī nū jēhē ndācá nchivī maá yā. 


text:
<pb/>De suni cāhān nū jēhē ni, tácua nīhīn ni tūhun jā cāhān ni, de coo téyíí inī ni jā nacani cájí nī tūhun jā ní nchiyuhū jā scácu yā nchivī. 


text:
<pb/>Chi nī ntetíñú yā nduhū jā jíca nī nácani nī tūhun ñúcuán, de jā síquī ñúcuán cúu jā yíhí nī vecāa. De cācān táhvī ndá nú jā coo téyíí inī ni cāhān ni tūhun yā, tá cúu nūū cánuú jā cāhān ni. Saludo jā sándīhí 


text:
<pb/>Tíquico cúu iin hermano jā mānī ō jíín, de cúu dē tēe squíncuu vāha jā chíndeé táhán jíín nī nūū tiñu maá Jētohō ō. De maá dē cachī tūhun ndihi nāsa cuáhān tiñu nī de nāsa íyó nī. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán nī ntají nī dē cuēē dē nūū nū, tácua cachī dē nāsa íyó ndá nī, de coo ndeé inī ndá nú sāhá dē. 


text:
<pb/>De ñúhún inī ni jā Tatá ó Yāā Dios jíín Jētohō ō Jesucristo, ná sáhá yā jā coo ndeé coo siī inī ndācá nú jā cúu nú hermano, de coo manī cā nū jíín yā, de candíja nīhin nú. 


text:
<pb/>De ñúhún inī ni jā ná sáhá cā yā jā váha ndá nú jā mānī ndija nú jíín Jētohō ō Jesucristo. Súcuán ná cóo. Amén.<pb/>


text:
Maá nī cúu Pablo apóstol. De nsūú nchivī ní jáni nduhū, de ni nsūú nchivī ní ntétíñú nduhū jā nácani nī tūhun, chi sa maá Jesucristo jíín Tatá ó Yāā Dios, Yāā jā ní nastécū Jesús māhñú ndīyi. 


text:
<pb/>De nduhū jíín ndācá hermano jā íyó jíín nī yáhá, tée nī carta yáhá cuēē nūū ndá ndóhó nchivī cándíja níí región Galacia. 


text:
<pb/>De ñúhún inī ndá nī jā Tatá ó Yāā Dios jíín Jētohō ō Jesucristo, ná sáhá cā yā jā váha ndá nú, de sāhá yā jā coo ndeé coo siī inī nū. 


text:
<pb/>Chi Jesús nī nsōcō yā maá yā jā ní jīhī yā jā síquī cuāchi ó, tácua scácu yā yóhó nūū ndācá jā nēhén jā íyó ñayīví yáhá, chi súcuán nī jētahān inī maá Tatá ó Yāā Dios. 


text:
<pb/>De ná cáhān ō jā viī ndasí cúñáhnú yā níí cání. Súcuán ná cóo. Amén. Sīquī jāá nduú cā nā incā tūhun jā cācu nchivī 


text:
<pb/>De sáhvi inī ni ndéhé nī jā ñamā ndasí ndúcú ndá nú sndóo nú Yāā Dios, Yāā jā ní ncana ndá ndóhó jā quīvi nú ndahá yā sīquī jā ní ncundáhví inī Cristo yóhó. Chi nī niquīn ndá nú incā tūhun jā síín cáhān. 


text:
<pb/>De nduú cuitī cā nā incā tūhun íyó jā cācu ó. Sochi íyó jacū nchivī jā stáhān ji ndá ndóhó, de cúnī ji nasāma ji tūhun nāsa scácu Cristo yóhó. 


text:
<pb/>De tú iin nchivī nacani incā tūhun nūū nū jā nāsa scácu yā ndóhó, de tú nduú quétáhán jíín tūhun jā ní nacani ndá nī nūū nū xihna cā, de ná tánū tāhvī nchivī ñúcuán. De vísō ndá nduhū á iin ángel jā quiji jondē andiví nacani incā tūhun, de ná tánū tāhvī. 


text:
<pb/>Ja nī ncāhān ni jíín ndá nú, de suni súcuán cáhān tucu nī mitan: Tú nā-ni tēe nacani incā tūhun nūū nū, de tú nduú quétáhán jíín tūhun jā ní jetáhví ndá nú, de ná tánū tāhvī dē túsaá. 


text:
<pb/>De jā cáhān ni súcuán, ¿de á ndúcú nī jā cuetúhún nchivī nduhū, á Yāā Dios? ¿A ndúcú nī jā cusiī inī nchivī jíín nī, jáni inī ndá nú? Nduú chi tú ndúcú cā ni jā cusiī inī nchivī jíín nī, de nsūú mozo Cristo cúu nī túsaá. Nāsa nī nduu Pablo apóstol 


text:
<pb/>De cáchī tūhun nī nūū ndá nú, hermano, jā tūhun jā scácu yā yóhó jā nácani nī, chi nsūú jā ní jani inī maá nī jíín ndá cā nchivī cúu. 


text:
<pb/>Chi nsūú nchivī ní stéhēn nūū ni, de ni nsūú nchivī ní nsáhá jā ní ncutūha nī, chi sa maá Jesucristo nī stéhēn nūū ni. 


text:
<pb/>Chi ja nī jini ndá nú tūhun nāsa nī nsāhá nī jondē saá, tá nī nchiñúhún nī sāhān ndá táhán nī hebreo. De jínī ndá nú jā ndasí nī nsāhá nāvāha nī nchivī jā cándíja nūū Yāā Dios, de nī ndihvī inī ni jā snáā ni ji nícu. 


text:
<pb/>De vāha cā nī ncutūha nī sāhān ñúcuán nsūú cā cuāhā cā tēe nación ni jā ní jahnu jíín nī, chi nī ndihvī cā inī ni sīquī ndá jā ní jaquīn ndá tatā ni. 


text:
<pb/>De vísō súcuán de Yāā Dios chi ja nī nacāji yā nduhū jondē tá ncháha ca cacu nī. De iin quīvī nī ncusiī inī yā nī ncana yā nduhū jā quīvi nī ndahá yā sīquī jā ní ncundáhví ndasí inī yā nduhū. 


text:
<pb/>De nī stéhēn yā Sēhe yā nūū ni, tácua nacani nī tūhun nāsa scácu yā nchivī ndācá nación jāá nduú jínī tūhun yā. Ñúcuán de nduú ní jícā tūhún nī ni iin nchivī, 


text:
<br/>de ni nduú ní jéhēn ni Jerusalén nūū ndá tēe cúu apóstol xihna ñúhún cā nsūú cā nduhū. Chi sa nī jēhēn ni jondē región Arabia, de sá de nī nōhōn tucu nī ñuū Damasco. 


text:
<pb/>Ñúcuán de jondē nī nchāha ūnī cuīyā, sá de nī jēhēn ni Jerusalén. De nī jinī ni nūū Pedro, de nī ndeē ni jíín dē xāhōn-ni quīvī. 


text:
<pb/>De ndá nchivī cándíja jā yíhí ndahá Cristo, jā ndéē región Judea, ncháha ca cunī cuitī ji nūū ni saá. 


text:
<pb/>Chi vāchi tūhun nī-ni nī jini ji jā cáhān nchivī: Tēe jā ní nsāhá nāvāha yóhó jondē saá, de mitan chi nácani dē tūhun jā cándíja ó jā ndúcú dē snáā dē saá, ncachī. 


text:
Ñúcuán de jondē nūū úxī cūmī cuīyā, de nī jēhēn tucu nī Jerusalén jíín Bernabé, de suni nī jeca nī Tito nī jēhēn ni jíín dē. 


text:
<pb/>De nī jēhēn ni chi maá Yāā Dios nī stéhēn yā jā jíni ñúhún quīhīn ni. De nī ndutútú síín ndá máá-ni tēe cúñáhnú nūū nchivī cándíja. De nī ncachī tūhun nī nūū ndá dē sīquī tūhun jā scácu yā yóhó jā nácani nī nūū nchivī ndācá nación jāá nduú jínī tūhun yā. De súcuán nī nsāhá nī tácua cuetúhún dē jā súcuán tiñu sáhá nī, de tácua mā quéndōo cāhá tiñu jā sáhá nī jíín jā ní nsāhá nī. 


text:
<pb/>De juni nduú ní nsáhá fuerza ndá dē Tito, tēe jā ní jica jíín nī, jā cundeē tunī circuncidar dē, vísō cúu dē tēe incā nación de nduú ní ncúu dē circuncidar. 


text:
<pb/>De súcuán nī ncundaā, vísō nī nquīvi jacū tēe stáhví jā sáhá dē jā hermano cúu dē. De ndá tēe ñúcuán nī nquīvi dē tácua cundēhé yuhū dē nāsa nī nduu libre ō nūū ley circuncidar sīquī jā yíhí ó ndahá Cristo Jesús. Chi cúnī ndá dē jā squíncuu tucu ó ley ñúcuán, de nduu tucu ó mozo nūū. 


text:
<pb/>De nduú ní jétáhví cuitī ndá nī nūū ndá tēe ñúcuán, chi cúnī ni jā quendōo nīhin ndá nú jíín tūhun jā scácu yā yóhó. 


text:
<pb/>De ndá tēe ñúcuán jā cúñáhnú nūū nchivī cándíja, nduú cā nā incā tiñu jéé ní ndácu dē nūū ni. De maá nī chi nduú ní nsáhá nī cuenta jā cúñáhnú dē, chi Yāā Dios suni nduú sáhá yā cuenta, chi inuú-ni cúu ndiviī tēe nūū yā. 


text:
<pb/>Chi sa nī jinī ndá dē jā tūhun jā scácu yā yóhó, ndíso tíñu nī jā nácani nī nūū nchivī ndācá nación jāá nduú sáhá circuncidar, tá cúu nūū nácani Pedro tūhun ñúcuán nūū nchivī hebreo jā sáhá circuncidar. 


text:
<pb/>Chi Yāā Dios jā ní ntetíñú Pedro jā nácani dē tūhun nūū nchivī hebreo, suni maá yā nī ntetíñú nduhū jā nácani nī tūhun nūū nchivī ndācá nación jāá nduú jínī tūhun yā. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán, Jacobo jíín Pedro jíín Juan nī jinī ndá dē jā ní ntaji Yāā Dios tiñu váha ndasí yáhá nūū ni. De ndá tēe ñúcuán chi cáhān nchivī cándíja jā maá dē cúu jā cúñáhnú cā. De nī ntiin ndá dē ndahá nī jíín ndahá Bernabé, jā stéhēn dē jā íyó mānī dē jíín nī, jíín jā ní ncundaā inī dē jā ndúū maá nī quīhīn nacani tūhun nūū nchivī ndá cā nación, de ndá máá dē nūū nchivī hebreo. 


text:
<pb/>De iin-ni jā ní jīcān dē cúu jā nūcūhun inī ndá nī jā chindeé nī nchivī jā ndóho ndáhví, de tiñu ñúcuán chi suni ndíhvī inī maá nī sáhá nī. Jā ní ncāhān Pablo nūū Pedro 


text:
<pb/>Chi jondē ncháha ca quenda sava táhán dē hebreo jā ní ntají Jacobo, de yájī dē stāā jíín nchivī jāá nsūú hebreo cúu. Ñúcuán de tá nī nquenda ndá tēe ñúcuán, de nī ncusíín dē jāá nduú cā yájī dē jíín ji, chi yúhú dē jā cunī ndá tēe ñúcuán jāá nduú cā squíncuu dē ley ndá táhán dē hebreo. Chi cáhān ley jā má cūú cajī dē stāā jíín nchivī jāá nduú sáhá circuncidar. 


text:
<pb/>De sava cā tēe hebreo jā cándíja, suni nī ncujiyo dē nūū ji, tá cúu nūū ní nsāhá Pedro, chi yúhú dē jā cunī ndá tēe ñúcuán. De jondē maá Bernabé nī scáhān ndá dē, nī ncujiyo dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī jinī ni jā ní nayūhú ndá dē jā cajī dē stāā jíín nchivī ñúcuán, de súcuán cúu jāá nduú cā jíca dē jíín modo jā cáhān tūhun jā scácu yā yóhó. De nī ncāhān ni nūū Pedro, nī jinī jínúū ndācá dē: Ndóhó jā cúu tēe nación ō hebreo, nduú cā squíncuu nú ley táhán ó nchivī hebreo, chi yájī nū jíín nchivī ñúcuán. ¿De nājēhē sáhá nú fuerza ji jā squíncuu maá ji ley táhán ó hebreo, de tú nduú squíncuu maá nú? ncachī ni. Iin-ni modo scácu yā nchivī hebreo jíín nchivī ndá cā nación 


text:
<pb/>De yóhó chi cúu ó nchivī hebreo, de cáhān ō jāá nsūú nchivī ndá cā nación jā sáhá cuāchi cúu ó. 


text:
<pb/>De vísō súcuán de jínī ō jā ni iin ó nduú quéndōo ndāā ō nūū Yāā Dios jā squíncuu ó tiñu jā ndácu ley Moisés janahán, chi maá-ni jā candíja ó jā Jesucristo sndáhvā yā cuāchi ó. Jā ñúcuán cúu jā suni maá ó nī ncandíja ó Jesucristo, tácua sndáhvā yā cuāchi ó sīquī jā cándíja ó, de nsūú sīquī jā ndúcú ó squíncuu ó ley. Chi cáhān tutū īī: Ni iin nchivī mā quéndōo ndāā ji nūū Yāā Dios jíín jā ndúcú ji squíncuu ji tiñu jā ndácu ley, cáchī. 


text:
<pb/>De ndá máá ó nchivī hebreo, tú cúnī ō jā sndáhvā Yāā Dios cuāchi ó sīquī jā ní jīhī Cristo jēhē ō, suu cúu jā jícūhun inī ō jā suni nchivī sáhá cuāchi cúu ó, tá cúu nūū cúu ndá cā nchivī. ¿Túsaá de á cuāchi nī nsāhá ó jā ní sndóo ó ley janahán tá nī ncandíja ó Cristo? Nduú cuitī jā súcuán. 


text:
<pb/>Chi sa tú naquehen tucu nī ley jā ní sndóo nī ñúcuán, de suu sāhá jā nenda cā cuāchi sīquī ni. 


text:
<pb/>Chi modo ja nī jīhī ni nī nsāhá ley, de jā ñúcuán mā cūú cā ndacu ley nūū ni. De súcuán de cuu cutecū ni jā sāhá nī jā cúnī Yāā Dios. 


text:
<pb/>Chi modo jā ní jīhī ni yīcā cruz jíín Cristo, de mitan chi nduú cā técū ni jā maá nī, chi maá Cristo cúu jā técū inī ni. De jā técū ni inī ñayīví yáhá mitan cúu jā cándíja nī jā Sēhe Yāā Dios chíndeé chítuu yā nduhū. Chi nī ncundáhví inī yā nduhū de nī nsōcō yā maá yā jēhē ni. 


text:
<pb/>Túsaá de nduú cúnī ni casī ni nūū tūhun jā sndáhvā Yāā Dios cuāchi ó sīquī jā vāha ndasí inī yā jíín ó. Chi tú jā quéndōo ndāā ō nūū yā jā nducú ó squíncuu ó ley janahán, ñúcuán de nduú nā tiñu cuitī jā ní jīhī Cristo nícu.<pb/>


text:
Ndá ndóhó hermano región Galacia, ¿nūcu nduú jícūhun inī ndá nú? ¿Ní tēe nī nsacā nuu xīnī nū jāá nduú cā jétáhví nú tūhun ndāā? Chi tá nī nacani ndá nī tūhun yā nūū nū, de cájí ndasí nī jīcūhun inī nū jā ní jīhī Jesucristo yīcā cruz jā jéhē nū. 


text:
<pb/>Iin-ni tūhun yáhá jícā tūhún nī ndá nú: ¿Nāsa nī nīhīn nū Espíritu Santo? ¿A jā ní ncundeé nú squíncuu nú tiñu jā ndácu ley Moisés? Nduú cuitī, chi sa jā ní ncandíja nú tūhun jā scácu yā ndóhó jā ní jini nú. 


text:
<pb/>¿Nā sīquī cúu jāá nduú jícūhun cuitī inī nū? Chi xihna cā nī ncandíja ndá nú jā ní jīhī Cristo jā scácu yā ndóhó, de nī nīhīn nū Espíritu Santo. ¿De mitan á jáni inī ndá nú jā sndóo tucu nú tūhun ñúcuán de fuerza maá nú squíncuu nú ley de cācu nú, á naá cúu? 


text:
<pb/>Ndasí nī sndóho nchivī ndá nú sīquī tūhun jā scácu Cristo ndóhó. Nācā jā váha de tú nduú ní ndóho cāhá nú, chi sa jā cándíja ndija nú yā. 


text:
<pb/>¿De nā sīquī cúu jā jéhe Yāā Dios Espíritu yā nūū nū de sáhá yā tiñu ñáhnú māhñú nú? Nduú sáhá yā sīquī jā ndúcú ndá nú squíncuu nú ley, chi sa sīquī jā ní ncandíja nú tūhun jā scácu yā ndá nú jā ní jini nú. 


text:
<pb/>Abraham nī ncandíja dē jā sāhá Yāā Dios jā ní nquee yuhú yā, de jā ñúcuán nī sndáhvā yā cuāchi dē. 


text:
<pb/>Túsaá de ná jícūhun inī ndá nú jā nchivī jā cándíja jā sáhá Yāā Dios jēhē ji, ndīvi ji nduu ji tatā Abraham sīquī jā súcuán cándíja ji. 


text:
<pb/>Chi jondē janahán ja cáhān tutū īī jā nchivī ndācá nación jāá nduú jínī tūhun Yāā Dios, sndáhvā yā cuāchi ji de tú candíja ji tūhun ñúcuán. De jondē ncháha ca cuu ndācá yáhá de ja nī nquee yuhú yā tūhun vāha yáhá nūū Abraham: Jā jíín ndóhó de quendōo ndetū nchivī ndācá-ni nación. 


text:
<pb/>Tú súcuán de nchivī cándíja, quéndōo ndetū ji jíín Abraham, tēe jā ní ncandíja tūhun jā ní nquee yuhú yā jā sāhá yā. 


text:
<pb/>De sa tānū tāhvī nchivī jā ndúcú quendōo ndāā jíín ley Moisés. Chi súcuán yósō nūū tutū īī: Tānū tāhvī ndācá nchivī jāá nduú squíncuu ndihi cuitī tūhun jā yósō nūū tutū ley, cáchī. 


text:
<pb/>Túsaá de cájí cúu jā ni iin nchivī mā quéndōo ndāā ji nūū Yāā Dios sīquī jā ndúcú ji squíncuu ji ley. Chi cáhān tutū: Nchivī jā ní sndáhvā yā cuāchi ji, técū ji jā cándíja ji jā sáhá yā jēhē ji, cáchī. 


text:
<pb/>De ley Moisés nduú cáhān jā cutecū ō níí cání sīquī jā cándíja ó jā ní nsāhá yā jēhē ō, chi sa cáhān: Tú ní nchivī squíncuu tiñu yáhá, de cutecū ji sāhá, cáchī. 


text:
<pb/>De Cristo nī scácu yā yóhó nūū tūhun jā cáhān ley jā tānū tāhvī ō sīquī cuāchi ó, chi maá yā nī ndoho sīquī tūhun jā tānū tāhvī ō. Chi yósō nūū tutū īī: Ndācá nchivī jā cundita caa yīcā ñūtún, tānū tāhvī ji, cáchī. 


text:
<pb/>De Cristo Jesús nī jīhī yā yīcā ñūtún cruz tácua quendōo ndetū nchivī ndācá nación sāhá yā. Chi tūhun jā ní nquee yuhú Yāā Dios jā quendōo ndetū Abraham, jīnū nūū ji. De súcuán de tú candíja ó jā ní nsāhá Yāā Dios jēhē ō, de nīhīn ō Espíritu Santo jā ní nquee yuhú yā jā quiji. Sīquī ley jíín sīquī contrato jā ní nquee yuhú yā 


text:
<pb/>Hermano, ná cáhān ni iin tūhun nāsa sáhá ndá nchivī ñayīví: Tú iin tēe sáhá dē iin contrato á iin acta, de tú ja nī ncucutú jā ní nsāhá dē firmar, de mā cūú cā nacanī, de ni mā cūú jēcōsō cā. 


text:
<pb/>De suni súcuán nī nsāhá Yāā Dios iin contrato jā ní nquee yuhú yā nūū Abraham jíín tatā dē jā quiji. De nduú cáhān tutū īī sīquī cuāhā tatā dē, chi sa cáhān sīquī iin-ni tatā dē, de suu cúu Cristo. 


text:
<pb/>Túsaá de tūhun jā cáhān ni yáhá cúu jā xihna cā nī nsāhá Yāā Dios iin contrato jíín Abraham, suu jā quiji Cristo de scácu yā yóhó, de nī nsāhá cutú yā. Ñúcuán de nī nchāha cūmī ciento ōcō ūxī cuīyā, de sá de nī jēhe yā ley nūū Moisés. De ley ñúcuán jā ní nquiji cuéé cā, mā cūú nacanī contrato ñúcuán, ni mā cūú casī nūū tūhun jā ní nquee yuhú yā jā scácu yā yóhó. 


text:
<pb/>Chi tú jā jíín ley Moisés scácu yā nchivī, ñúcuán de nsūú sīquī contrato jā ní nquee yuhú yā cúu jā scácu yā ji. De nduú chi sa sīquī maá jā ní nquee yuhú yā nūū Abraham cúu jā ní scácu yā dē. 


text:
<pb/>¿Túsaá de nāsa jétíñú ley Moisés? Jétíñú chi nī jēhe yā cuéé cā tácua nastúu cuāchi ji. De nī ndacu tiñu maá-ni tiempo jāá ncháha ca quiji Cristo, Yāā jā cúu tatā jā ní nquee yuhú Yāā Dios jā quiji. De tá nī jēhe Yāā Dios ley ñúcuán nūū nchivī, de nī ntají yā ndá ángel yā nī ncachī tūhun nūū Moisés, de Moisés nī nacachī nūū ji. 


text:
<pb/>De síín cúu tūhun jā ní nquee yuhú yā nūū Abraham jā quiji Cristo, chi mátúhún-ni yā nī nquee yuhú nūū dē, de nduú ní jíni ñúhún ni iin jā cāhān yúnúū yā nūū dē. Sīquī nāsa jétíñú ley janahán 


text:
<pb/>¿Túsaá de á ndihi yáhá cáhān jā ley jā ní jēhe Yāā Dios nūū Moisés, sáhá jíyo jā ní nquee yuhú yā jā sāhá yā? Nduú cuitī jā súcuán. Chi tú ní jéhe Yāā Dios iin ley jā cutecū nchivī níí cání sāhá, ñúcuán de quendōo ndāā ji nūū yā sīquī jā squíncuu ji tiñu jā ndácu ley nícu. 


text:
<pb/>De nduú chi yósō nūū tutū īī jā ndihi nchivī ñayīví, modo jā yíndasī ji vecāa chi yíhí ji chījin cuāchi. De súcuán cúu tácua ndācá ji jā cándíja jā ní jīhī Jesucristo jēhē ji, nīhīn ji maá jā ní nquee yuhú yā nūū ji sīquī jā cándíja ji tūhun ñúcuán. 


text:
<pb/>Chi jondē ncháha ca quenda tūhun jā candíja ó Cristo, de modo jā ní nchindasī ō nī nsāhá ley janahán, tácua cundetu ó quīvī jā quiji Cristo, Yāā jā cándíja ó. 


text:
<pb/>Túsaá de ley nī ncuu iin jā jíto yóhó modo tá sáhá iin mozo jā jíto sūchí lúlí, de nī jetíñú jondē ncháha ca quiji Cristo, de sá de candíja ó jā ní jīhī yā jēhē ō, de sndáhvā Yāā Dios cuāchi ó. 


text:
<pb/>De mitan chi ja nī nquiji Cristo, Yāā jā cándíja ó, de nduú cā yíhí ó ndahá ley jā cúu tá cúu mozo jā jíto yóhó. 


text:
<pb/>Chi ndācá nú jā ní jenduté nú sīquī jā ní nquīvi nú ndahá Cristo, nī nsāhá yā jā ní nduu nú tá cúu nūū cúu maá yā. 


text:
<pb/>De mitan chi nduú cā cúu nú ni nchivī hebreo ni nchivī griego, ni mozo jā ní jeen nchivī ni nchivī jā sátíñú cuenta maá, ni tēe ni ñahan. Chi iin-ni cā nī nduu ndá nú nūū Yāā Dios jā yíhí nú ndahá Cristo Jesús. 


text:
<pb/>De tú yíhí nú ndahá Cristo, túsaá de tatā Abraham cúu ndija ndá nú, de nīhīn nū maá tāhvī jā ní nquee yuhú yā.<pb/>


text:
Jā cáhān ni jíín ndá nú cúu yáhá: Iin sūchí jā xíí táhvī, vísō iin quīvī de nīhīn ndihi ji jā névāha tatá ji, sochi tá lulí ji chi inuú-ni cúu ji jíín mozo. 


text:
<pb/>Chi yíhí ji ndahá ndá mozo jā jíto ji jíín jā jíto ndatíñú ji, jondē tá quenda quīvī jā ní jani tatá ji, sá de nīhīn ji. 


text:
<pb/>De saá-ni yóhó, chi jondē ncháha ca jīcūhun inī ō sīquī Cristo de nī ncuu ó tá cúu sūchí lúlí, de nī nchīhi ó chījin ndācá jā tátúnī inī ñayīví. 


text:
<pb/>De jondē tá nī nquenda quīvī jā ní jani Yāā Dios, de nī ntají yā Sēhe yā, nī ncacu yā chījin iin ñahan, de nī ncacu yā nūū nchivī hebreo jā yíhí chījin ley Moisés. 


text:
<pb/>Súcuán nī ncacu yā tácua scácu yā yóhó jā má quīhi ó cā chījin ley, de tácua naquehen Yāā Dios yóhó jā cuu ó sēhe yā. 


text:
<pb/>De sīquī jā cúu ndá nú sēhe yā, de nī ntají Yāā Dios Espíritu Sēhe yā jā ní nquīvi inī ánō ndá nú, de sáhá yā jā cáhān jee ndá nú: Tatá maá sá. 


text:
<pb/>Tú súcuán de nduú cā cúu ndá nú tá cúu mozo, chi sēhe yā cúu nú. De sīquī jā cúu nú sēhe Yāā Dios, de nīhīn nū maá tāhvī jā ní nquee yuhú yā jā jíín Cristo. Jā nácani inī Pablo sīquī nchivī cándíja 


text:
<pb/>Chi jondē saá, jondē tá ncháha ca jīcūhun inī nū nāsa Yāā cúu Yāā Dios, de nī ncuu ndá nú mozo nūū ndācá jāá nsūú yāā ndāā cúu. 


text:
<pb/>De mitan chi ja jínī ndá nú nāsa Yāā cúu yā, á vāha cā cāhān ni jā maá yā ja jínī yā ndóhó. ¿Túsaá de nājēhē cúu jā cúnī ndá nú nandicó cóo nú jā nduu tucu nú mozo nūū ndācá jā tátúnī inī ñayīví jāá nduú níhīn tīñú cuitī? 


text:
<pb/>Cáhān ndāhví nī jíín ndá nú hermano, jā cani inī nū tá cúu nūū jáni inī maá nī jā nduú cā squíncuu nī costumbre nchivī hebreo. Chi nduhū nī nasāhá nī maá nī tá cúu ndá máá nú jāá nduú yíhí nú nūū ley costumbre nchivī hebreo. De nduú nā cuá ní nsáhá nú jā cucuécá inī ni jondē saá. 


text:
<pb/>Chi jínī ndá nú nāsa nī ncuu jā ní nacani nī tūhun jā scácu yā yóhó nūū nū jā xíhna ñúhún, chi sīquī jā ní ncuhū ni cúu jā ní jencuiñī ni ñuū nū nī nacani nī tūhun. 


text:
<pb/>De vísō tūndóhó nī ncuu jā ní ncuhū ni, de nduú ní nsáhá jéhe inī ndá nú nūū ni, de ni nduú ní ncúyichī inī nū nduhū. Chi sa nī jetáhví ndá nú nduhū modo iin ángel Yāā Dios, á modo maá Jesucristo. 


text:
<pb/>¿Túsaá de nājēhē cúu jāá nduú cā cúsiī inī ndá nú jíín nī mitan? Chi náhán nī jā vāha nī nsāhá ndá nú jā ní ntahúhvī inī nū jā cúhū tīnūú nī, de tú jā cuu de jondē tavā nū tīnūú váha maá nú de taji nú nūcūhun tīnūú nī nícu. 


text:
<pb/>De íyó tēe jā ndíhvī inī sīquī ndá nú, sochi nsūú jā quendōo vāha ánō nū, chi sa jā cúnī ndá dē nasāhá síín dē ndá nú jíín nduhū, tácua cundihvī inī nū jā cúu maá dē. 


text:
<pb/>De íyó vāha tú ndíhvī inī dē jēhē ndá nú, de tú jā quendōo vāha ánō nū cúu. Chi níní cánuú jā sāhá dē jā váha ndá nú nícu, vísō ndéē ni jíín nú á nduú nī. 


text:
<pb/>Ndá ndóhó sēhe mánī, jā síquī ndá nú cúu jā táhúhvī ndasí tucu inī ni, chi tá cúu iin ñahan jā scácu sēhe, súcuán ndóho nī jā jéhē nū. De suu cúu jā táhúhvī inī ni ndétu nī jondē ná ndúndaā ánō nū jā ndacu nú Cristo. 


text:
<pb/>Nācā jā váha de tú jā íyó nī jíín nú mitan ñúhún, tácua cuu cāhān mānī ni jíín nú. De nduú cúcáhnú cuitī cā inī ni nāsa cani inī ni sīquī ndá nú. Tūhun yátá sīquī Agar jíín Sara 


text:
<pb/>Ndá ndóhó jā cúnī nū quihi nú chījin ley Moisés, cachī nūū ni: ¿A nduú ní jíni ndá nú nāsa cáhān ley ñúcuán? 


text:
<pb/>Chi cáhān tutū īī jā Abraham nī īyo ūū sēhe yií dē. De iin ji cúu sēhe Agar, ñahan cúu mozo vehe dē. De incā ji cúu sēhe ñahan íyó libre, suu ñasíhí dē Sara jā ní ncuu ña ñahan númā. 


text:
<pb/>De sēhe ñahan cúu mozo, nī ncacu ji tá cúu nūū cácu ndá cā sūchí lúlí. De sēhe ñahan íyó libre, nī ncacu ji sīquī jā súcuán nī nquee yuhú Yāā Dios. 


text:
<pb/>De yáhá cúu iin tūhun yátá, chi ndúū ñahan ñúcuán cúu ña modo ndúū contrato jā ní nsāhá Yāā Dios jíín nchivī. Maá ñahan nání Agar, cúu ña tá cúu contrato ley jā váji jondē yucu Sinaí. De nchivī jā yíhí chījin contrato ley, cúu ji mozo nūū ley ñúcuán. 


text:
<pb/>Chi Agar cúu tá cúu ley jā ní jēhe Yāā Dios xīnī yucu Sinaí jā íyó jondē Arabia. De cúu ña modo Jerusalén, ciudad nchivī hebreo, jā íyó mitan, chi ndācá sēhe Jerusalén cúu ji mozo nūū ley ñúcuán. 


text:
<pb/>Sochi maá Jerusalén jā íyó andiví, chi sa íyó libre tá cúu nūū cúu Sara. De yóhó nchivī jā cándíja, modo sēhe ñúcuán cúu ndācá ó, chi íyó libre ndācá ó nūū contrato ley. 


text:
<pb/>Chi súcuán yósō nūū tutū īī:<pb/>Ndóhó jā ní ncuu nú ñahan númā jāá nduú sēhe nú, ná cúsiī inī nū.<pb/>Ndóhó jāá nduú ní ntéhndē chījin nú jā scácu nú, ná cána jee nú jā cúsiī inī nū.<pb/>Chi coo cuāhā cā sēhe ndóhó jā ní ncuu nú ñahan númā nsūú cā ñahan jā ní scácu sēhe. Cáchī tutū. 


text:
<pb/>Hermano, sēhe Yāā Dios cúu ó, chi súcuán nī nquee yuhú yā nūū ō, tá cúu nūū ní nquee yuhú yā nūū Abraham jā coo sēhe dē Isaac. 


text:
<pb/>De jondē saá de incā sūchí jā ní ncacu tá cúu nūū cácu ndá cā nchivī, nī jinī ūhvī ji Isaac, sūchí jā ní ncacu nī nsāhá Espíritu Santo. De tá cúu nūū ní īyo saá, suni súcuán jínī ūhvī nchivī ndá sēhe Yāā Dios jondē mitan. 


text:
<pb/>¿Sochi nāsa cáhān tutū īī? Tavā nū ñahan cúu mozo ná quíhīn ña jíín sēhe ña. Chi sēhe ñahan cúu mozo, mā níhīn ji tāhvī ji nūū sēhe ñahan libre, ncachī yā jíín Abraham. 


text:
De Cristo nī nsāhá libre yā yóhó jāá nduú cā yíhí ó chījin ley Moisés. Túsaá de cuiñi nīhin ndá nú jíín tūhun jā ní nsāhá libre yā yóhó, de mā ndívi tucu nú cuu nú mozo nūū ley. 


text:
<pb/>Sāhá ndá nú cuenta, chi nduhū Pablo cáhān ni jíín nú jā tú squíncuu nú ley circuncidar, ñúcuán de nduú níhīn tīñú cuitī jā ní ncandíja nú jā ní jīhī Cristo jēhē nū. 


text:
<pb/>De incā vuelta cáhān nīhin nī jíín ndá tēe jā ndúcú cuu circuncidar, jā tú súcuán de suni cánuú jā squíncuu dē ndiviī cuitī cā tūhun jā cáhān ley Moisés. 


text:
<pb/>Ndá ndóhó jā ndúcú nú quendōo ndāā nū jā squíncuu nú ley, túsaá de ja nī nsiáā nū Cristo. Ja nī sndóo nú tūhun jā ní sndáhvā yā cuāchi nú sīquī jā ní ncundáhví inī Yāā Dios ndóhó. 


text:
<pb/>Sochi maá ó chi jíca ó jíín Espíritu Santo, de cándíja ó jā ní sndáhvā Yāā Dios cuāchi ó, de jā ñúcuán ñúhún inī ō jā quendōo ndāā ō quīvī jā cuiñi ó nūū yā. 


text:
<pb/>Chi ndācá ó jā yíhí ó ndahá Cristo Jesús, vísō tú cúu ó circuncidar á nduú, de nduú nā cuá níhīn tīñú. Jā níhīn tīñú cúu jā candíja ó jā sáhá yā jēhē ō. De ñúcuán sáhá jā cundáhví inī ō táhán ó. 


text:
<pb/>Tūhun jā ní scáhān ndá dē ndóhó, chi nduú vāji nūū maá Yāā jā ní ncana ndá ndóhó jā ní nquīvi nú ndahá yā. 


text:
<pb/>De mā náā inī ndá nú jā ndá tēe jā stáhví ndóhó, tūhun jā stéhēn dē cúu tá cúu levadura, chi vísō jacū-ni levadura, de ndáa ndihi ñujan sáhá. 


text:
<pb/>Sochi cúcáhnú inī ni jā maá Jētohō ō sāhá yā jā má cándíja ndá nú incā tūhun jā síín cáhān. De maá Yāā Dios cuāha yā castigo ndá tēe jā sácā nuu xīnī nū, tú nā-ni tēe cúu dē. 


text:
<pb/>De nduhū, hermano, tú jā nácani cā ni tūhun jā cánuú sāhá circuncidar jondē mitan, de ndá táhán nī nchivī hebreo mā sāhá nāvāha ji nduhū nícu. Chi mā quítī inī ji jā nácani nī tūhun jā ní jīhī Cristo yīcā cruz, de tú suni nácani nī tūhun jā cánuú sāhá circuncidar nícu. 


text:
<pb/>Chi ndá máá nú, hermano, nī ncana yā ndá nú tácua coo libre nū nūū ley ñúcuán. De vísō íyó libre ndá nú, de mā cāní inī nū jā cuu quīvi nú ndācá cuāchi jā cúu modo nēhén jā cúnī maá nú, chi sa sāhá nú maá nú mozo jā chindeé nú táhán nú sīquī jā cúndáhví inī nū ji. 


text:
<pb/>Chi ja nī squíncuu nú ndihi ley de tú squíncuu nú iin-ni tūhun jā ndácu tiñu yáhá: Cundáhví inī nū táhán nú tá cúu nūū cúndáhví inī nū maá nú, cáchī. 


text:
<pb/>Sochi tú maá-ni jā nénda nú sīquī táhán nú jā cánāá nú, túsaá de coto má sāhá cā nū súcuán, chi súcuán de snáā tāhán ndá nú. Modo jā cúnī nchivī jāá nduú cándíja jíín modo jā sáhá Espíritu 


text:
<pb/>Súcuán cáhān ni jíín ndá nú: Caca nú tá cúu nūū cúnī maá Espíritu Santo, de ñúcuán de mā sāhá cā nū modo jā cúnī maá nú. 


text:
<pb/>Chi ndācá jā cúnī maá ó, ñúcuán jásī jā cúnī maá Espíritu. De jā cúnī Espíritu, suu jásī nūū modo nēhén jā cúnī maá ó. De jā ndúū yáhá chi jásī nūū tāhán, de jā ñúcuán nduú cúu sāhá nú tiñu váha jā cúnī nū sāhá nú. 


text:
<pb/>De íyó nijīn ndācá tiñu jā sáhá nchivī jā jíca jíín modo nēhén maá, de yáhá cúu: Cásíquí ndéē tāhán ji, sáhá ji tiñu téhén, sáhá nēhén ndasí ji, 


text:
<br/>chíñúhún ji ídolo, sáhá tásí ji, quítī inī ji nūū táhán ji, cánāá ji, cúcuíñú inī ji. De ñamā quítī inī ji, de ndíhvī inī ji jā cúu maá ji-ni, de tétáhán ji sáhá síín ji maá ji. 


text:
<pb/>De cúcuásún inī ji, jáhnī ji ndīyi, jíni ji, sáhá ji vico néhén, jíín ndá cā jā súcuán. De cáhān nīhin nī jíín ndá nú, tá cúu nūū ja nī ncāhān ni jíín nú saá, jā nchivī jā sáhá súcuán, mā níhīn táhvī ji quīvi ji ñuū nūū tátúnī Yāā Dios. 


text:
<pb/>Sochi nchivī jā jíca jíín maá Espíritu Santo, ndācá tiñu yáhá sáhá yā jíín ji: Cúndáhví inī ji táhán ji, cúsiī inī ji, íyó ndeé íyó sīī inī ji, íyó paciencia ji, mānī inī ji, vāha inī ji, squíncuu vāha ji, 


text:
<br/>nduú sáhá ji jā cúñáhnú ji, de jásī ji jā cúnī maá ji. De nduú nā ley íyó jā cāhān cuāchi sīquī nū de tú sāhá nú ndācá tiñu yáhá. 


text:
<pb/>De nchivī jā yíhí ndahá Cristo, chi tá cúu jā ní jahnī ji modo nēhén maá ji yīcā cruz, jondē jíín ndācá jā nēhén jā ndíyo inī ji de cútíndí ji. 


text:
<pb/>De jā súcuán nī jēhe maá Espíritu iin vida jeé nūū ō, de suni ná cáca ó jíín modo jā stéhēn Espíritu. 


text:
Hermano, tú iin táhán nú nī nsāhá cuāchi, de ndá ndóhó jā jíca jíín Espíritu Santo nachuhun ichí nú ji. De jíín tūhun vitá cāhān ndá nú jíín ji, de suni coto nú maá nú jā má sāhá jíín nú jā quīvi nú cuāchi. 


text:
<pb/>De chindeé nú ndá táhán nú tú nā cuá cúu jā ndóho ji, chi súcuán cúu jā squíncuu nú ley Cristo. 


text:
<pb/>Chi tú iin nchivī jáni inī ji jā nchivī vāha cā cúu ji, vísō nsūú súcuán cúu, de stáhví ji maá ji túsaá. 


text:
<pb/>De tá iin iin nú coto túnī nū nāsa cáá tiñu sáhá nú. De tú vāha sáhá nú, ñúcuán de cuu cusiī inī nū jíín jā sáhá maá nú, de nduú níní scáni táhán nú maá nú jíín táhán nú. 


text:
<pb/>De ndá ndóhó jā scuáha tūhun vāha yā, chindeé nú ndá tēe jā stéhēn nūū nū jíín ndācá jā váha jā névāha nú. 


text:
<pb/>Mā stíví nú jā cani inī nū jā cuu sāhá nú cuāchi. Chi mā cūú sāhá catá nú nūū Yāā Dios jā cani inī nū jāá nduú sáhá yā cuenta. Chi ndācá tú nāsa sáhá nchivī, suu ñúcuán nanihīn ji. 


text:
<pb/>Chi nchivī jā sáhá jā cúnī modo nēhén maá ji, nanihīn ji jā tānū tāhvī ji sáhá modo nēhén maá ji. Sochi nchivī jā sáhá jā cúnī maá Espíritu Santo, chi nanihīn ji jā cutecū ji níí cání andiví sāhá Espíritu. 


text:
<pb/>De mā cuítá ó jā sāhá ó ndá tiñu váha túsaá, chi tá quenda maá quīvī de nanihīn ō, de tú mā cuítá ó. 


text:
<pb/>Túsaá de ndācá vuelta jā cuu sāhá ó, de ná sáhá vāha ó jíín ndācá nchivī, de ndá hermano ō jā cándíja cúu jā cánuú cā. Saludo jíín tūhun jā cáchī tūhun Pablo jā sándīhí 


text:
<pb/>De ndá tēe jā sáhá fuerza dē ndá nú jā cuu nú circuncidar, sáhá dē sīquī jā cúnī dē jā cuetúhún nchivī dē. De sáhá dē tácua mā cúnī ūhvī nchivī dē jā nácani dē tūhun jā ní jīhī Cristo jēhē ō. 


text:
<pb/>De ni maá dē jā sáhá dē circuncidar, suni nduú squíncuu vāha dē ndihi cā ley janahán. De cúnī dē jā cuu ndá nú circuncidar, tácua cuu sāhá téyíí dē maá dē jā quehen nú tunī circuncidar sāhá dē. 


text:
<pb/>Sochi nduhū chi nduú cúnī ni sāhá téyíí nī maá nī sīquī ni iin ñúcuán, chi mátúhún-ni sīquī jā ní jīhī Jētohō ō Jesucristo yīcā cruz. Chi sīquī ñúcuán cúu modo jā ní jīhī ni, chi nī nsiáā ni ndācá jā íyó inī ñayīví, de suni modo iin ndīyi cúu nī nūū ñayīví. 


text:
<pb/>Chi tú yíhí ó ndahá Cristo Jesús, de nduú níhīn tīñú á cúu ó circuncidar á nduú. Chi jā níhīn tīñú cúu jā ní nsāhá jeé yā ánō ō. 


text:
<pb/>De ñúhún inī ni jā ndācá nú jā jíca jíín modo yáhá, ná sáhá cā yā jā coo ndeé coo siī inī nū, de cundáhví inī yā ndóhó. De suni ñúhún inī ni jā súcuán sāhá yā jíín ndá cā ji jā cúu ndija ji nchivī jā cándíja Yāā Dios. 


text:
<pb/>De mitan jíín níí cā jā cuáhān ō, cúnī ni jā má stáhān cā ni iin nchivī nduhū. Chi yiqui cúñu nī ndíso seña jā ní ntacuēhé nī nī ndoho nī jā cúu nī mozo maá Jētohō ō Jesús. 


text:
<pb/>Hermano, ñúhún inī ni jā ná sáhá cā Jētohō ō Jesucristo jā váha ndá ndóhó. Súcuán ná cóo. Amén.<pb/>


text:
Quéhén vuelta de quéhén modo nī ncāhān Yāā Dios jíín ndá tatā ō jondē janahán, chi nī ntají yā ndá tēe nī nacani tūhun yā. 


text:
<pb/>De mitan de tiempo jā cuándihi yáhá de nī ntají yā maá Sēhe yā nī nacani yā tūhun nūū ō. De jíín Sēhe yā cúu jā ní nsāhá yā ñayīví jíín ndihi cā, de ndiviī jā íyó nī nchihi yā ndahá Sēhe yā. 


text:
<pb/>De Sēhe yā chi viī ndasí cúñáhnú yā, tá cúu nūū viī cúñáhnú maá yā. De ndihi nāsa cúu maá yā jā cúu yā Yāā Dios, suni súcuán cúu Sēhe yā. De jíín poder tūhun jā ní ncāhān Sēhe yā de íyó cutú ndihi-ni. De nī nasāhá ndoo yā yóhó ndācá cuāchi ó, de sá de nī jēcundeē yā lado cuáhá mesa maá Yāā cúñáhnú jondē andiví. Jā cúñáhnú cā Sēhe Yāā Dios nsūú cā ndá ángel yā 


text:
De nī nduñáhnú ndasí cā Sēhe yā nsūú cā ndá ángel andiví, chi nī nīhīn yā tāhvī jā ndíso yā tiñu ñáhnú ndasí cā nsūú cā jā ndíso ndá ángel. 


text:
Chi yósō nūū tutū jā súcuán nī ncāhān Yāā Dios jíín Sēhe yā, de nsūú jíín ndá ángel yā:<pb/>Maá nú cúu Sēhe nī,<br/>de mitan de nī nsāhá ñáhnú nī ndóhó jā cúu nī Tatá nú. De suni nī ncāhān yā tūhun Sēhe yā, de nsūú tūhun ndá ángel yā:<pb/>Maá nī cúu Tatá nūū Sēhe nī,<br/>de maá ji cúu Sēhe nūū ni. 


text:
De suni tá nī ntají yā Sēhe yā jā cúñáhnú, nī nquiji inī ñayīví yáhá, de nī ncāhān yā:<pb/>Ndihi ángel ni ná chíñúhún ji Sēhe nī. 


text:
De súcuán nī ncāhān yā tūhun ndá ángel yā:<pb/>Tá cúu nūū yíhí tāchī, súcuán cúu jā jíca ndá ángel ni sáhá nī,<br/>de ndācá ñúcuán jā sátíñú nūū ni, tá cúu yáñuhūn cúu. 


text:
Sochi tūhun Sēhe yā chi sa cáhān yā:<pb/>Maá nú cúu Yāā Dios, de tatúnī nū níí cání,<br/>de jā tátúnī nū chi maá-ni tiñu ndāā cúu.<pb/> 


text:
Cúsiī inī nū jíín tiñu váha, de nduú jétahān cuitī inī nū tiñu néhén.<pb/>Jā ñúcuán cúu jā nduhū, Yāā Dios maá nú, nī nsāhá nī<br/>jā cúsiī ndasí cā inī nū nsūú cā ndá cā jā íyó andiví. 


text:
De suni cáhān yā:<pb/>Maá nú cúu Jētohō, de jondē xihna ñúhún nī nsāhá nú jā ní jēcōo ñayīví.<pb/>De andiví chi suni jā ní nsāhá maá nú cúu.<pb/> 


text:
De ndá ñúcuán chi naā, sochi maá nú chi níí cání íyó nú.<pb/>De ndá ñúcuán chi cutúhú tá cúu nūū cútúhú iin sahma,<pb/> 


text:
de nacahnū nū tá cúu nūū nátahnū iin sahma, de nasāma nú ndá.<pb/>Sochi maá nú chi mā násāma cuitī nū,<br/>de quīvī jā cutecū nū mā ndīhí cuitī. 


text:
De súcuán nī ncāhān tucu yā jíín Sēhe yā, de nsūú jíín ndá ángel yā:<pb/>Cundeē nū lado cuáhá nī nūū cuñáhnú nú,<br/>de sāhá nī jā candeē nū poder ndācá jā jínī ūhvī ndóhó. Ncachī yā. 


text:
De ndá ángel yā chi mozo-ni cúu, de tájí yā cuāhān jā chíndeé ndá nchivī jā nīhīn táhvī jā scácu yā.<pb/>


text:
Túsaá de cánuú jā vāha cā chuhun inī ō ndācá tūhun yā jā ní jini ó, chi tú nduú de sanaā de scuíta ó. 


text:
<pb/>Chi jondē janahán nī jetíñú yā ndá ángel yā nī ncachī tūhun tūhun yā, de nī jinī nchivī jā íyó ndāā. De nchivī nīhin inī jíín nchivī jāá nduú ní ncándíja tūhun ñúcuán, vātu-ni nī nīhīn ji castigo. 


text:
<pb/>De tú súcuán nī ncuu, de yóhó, ¿nāsa cācu ó de tú mā chūhún inī ō tūhun cánuú cā jā scácu yā yóhó? Chi xihna cā maá Jētohō ō nī nacani yā tūhun yáhá, de sá de ndá tēe jā ní jini, nī nacani tucu ndá dē nūū ō. 


text:
<pb/>De Yāā Dios suni nī nchindeé yā ndá dē jā ní nacani dē tūhun yā. Chi nī nsāhá yā jíín dē jā ní nsāhá dē síín síín tiñu ñáhnú jā sáhvi inī ō jā jínī ō poder yā. De suni nī jēhe yā Espíritu Santo yā nūū iin iin ó, nāsa nī jētahān inī maá yā jā sāhá ó. Jā ní nduu Jesús iin táhán nchivī 


text:
<pb/>De Yāā Dios nsūú nūū ndá ángel yā ní jéhe yā tūhun jā cundiso tíñú sīquī ñayīví jā quiji, chi sa nūū Sēhe yā Cristo nī jēhe yā. De sīquī ñayīví ñúcuán cúu jā cáhān ni yáhá. 


text:
<pb/>Chi suha yósō nūū tutū jā ní ncāhān David jíín yā:<pb/>¿Nā cuá cúu nchivī jā ñúhún inī ní ji?<pb/>De ndíhvī inī ní sīquī ji, de nchivī-ni cúu ji.<pb/> 


text:
Chi jacū-ni tiempo nī nsāhá ní jā núu ji nūū ndá ángel ní.<pb/>Ñúcuán de sāhá ñáhnú ní ji de squéndōo yíñúhún ní ji,<br/>de cani ní ji jā ndacu ji tiñu nūū ndācá jā ní nsāhá ní.<pb/> 


text:
De ndihi jā íyó chi sāhá ní jā cuñáhnú ji nūū. Cáchī tutū. De jā ní nsāhá Yāā Dios jā cúñáhnú ji nūū ndihi, túsaá de mā quéndōo ni iin jā má cúñáhnú ji nūū. De vísō súcuán de mitan de ncháha ca cunī ō jā cúñáhnú ji nūū ndihi jā íyó. 


text:
<pb/>Sochi jā jínī ō mitan cúu Jesús, Yāā jā ní nduu núu jacū-ni tiempo nūū ndá ángel yā. Chi súcuán nī ncuu tácua cuū yā jēhē ndihi nchivī, sīquī jā vāha ndasí inī Yāā Dios jíín ó. De mitan de viī ndasí nī nduñáhnú tucu yā, de ndihi-ni íyó yíñúhún nūū yā, chi nī ndoho yā jā ní jīhī yā jēhē nchivī. 


text:
<pb/>De ndihi jā íyó chi cuenta Yāā Dios cúu, chi maá yā nī nsāhá. De suni ndéca yā cuāhā ndasí sēhe yā jā quíhīn ji andiví nūū viī cuñáhnú ji jíín yā. De vāha níhīn tīñú jā ní jēhe yā tūndóhó nūū Jesús, chi jā ní ndoho yā súcuán de cuu cundeca vāha yā nchivī jā ní scácu yā. 


text:
<pb/>Chi Jesús jā ní nsāhá ndoo yā ji de maá ji jā ní ndundoo ji, chi iin-ni Tatá ji jíín yā. De jā ñúcuán nduú cúcanoō Jesús jā cáhān yā hermano yā ji. 


text:
<pb/>Chi yósō nūū tutū jā ní ncāhān yā jíín Tatá yā:<pb/>Cachī sá tūhun ní nūū ndá hermano sá,<br/>de māhñú nūū ndútútú ji cata sá nāsa cúñáhnú ní. 


text:
De suni cáhān yā tá cúu nūū cáhān ndá hermano yā:<pb/>Nduhū chi cándíja nī yā. De cáhān tucu yā:<pb/>Yáhá íyó nī jíín ndá sēhe Yāā Dios jā ní jēhe yā nūū ni. Ncachī Jesús. 


text:
<pb/>De tá cúu nūū cácu nchivī jā cúu ji iin yiqui cúñu, suni súcuán nī ncacu Jesús, tácua cuu cuū yā jēhē ō. De súcuán nī snáā yā poder tāchī cúñáhnú jā squívi nchivī nūū cuāchi de jíhī ji. 


text:
<pb/>De nī ncacu yā súcuán tácua cuu tavā yā ndācá nchivī chījin tūhun jā yúhú ji cuū ji. Chi níí vida ji ndóho ji sáhá ñúcuán. 


text:
<pb/>De jāndáā chi nduú ní nquíji yā jā chindeé yā ndá ángel yā, chi sa jā chindeé yā ndá nchivī cándíja jā ní nduu tatā Abraham. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán nī jini ñúhún jā nduu inuú yā jíín ndācá hermano yā, tácua cuu yā sūtū cúñáhnú jā squíncuu vāha yā ndācá tiñu jēhē ji nūū Yāā Dios, chi nī ncundáhví inī yā ji. De súcuán nī nsāhá yā tácua sōcō yā maá yā jēhē ji de sndáhvā yā cuāchi ji. 


text:
<pb/>Chi suni jondē maá yā nī ndoho yā jā ní jito túnī tūndóhó yā, de jā ñúcuán cuu chindeé yā nchivī jā jíto túnī tūndóhó ji.<pb/>


text:
Hermano, nī ncana Yāā Dios ndá ndóhó, de cúu nú nchivī ndoo maá yā. Túsaá de nacani vāha inī nū sīquī Cristo Jesús, Yāā jā cúu apóstol jā ní ntetíñú Yāā Dios, de suni cúu yā sūtū cúñáhnú sīquī tūhun cándíja ó. 


text:
<pb/>Chi nī squíncuu vāha yā nūū Yāā Dios, Yāā jā ní ntee tiñu ñúcuán sīquī yā, tá cúu nūū ní squíncuu vāha Moisés nūū ndá nchivī jā ní ncāhān Yāā Dios jā cúu ji nchivī vehe yā. 


text:
<pb/>De cúñáhnú ndasí cā Jesús nsūú cā Moisés, tá cúu nūū cúñáhnú ndasí cā tēe sáhá vehe nsūú cā maá vehe. 


text:
<pb/>De Moisés nī squíncuu vāha dē jíín tiñu jā ní ncuu dē mozo nī jito dē nchivī vehe Yāā Dios. De nī ncachī tūhun dē sīquī ndācá tūhun jā stéhēn yā tiempo jā quiji. 


text:
<pb/>Sochi Cristo chi sa cúu yā maá Sēhe jā ndácu tiñu nūū nchivī vehe Tatá yā, de vāha squíncuu yā jēhē ji. De suni maá ó cúu nchivī vehe yā, de tú cuiñi nīhin ó jíín tūhun jā cándíja ó jondē quīvī sándīhí, de tú cúsiī inī ō jā ñúhún inī ō ndācá jā váha jā coo. Tūhun jā natātú nchivī Yāā Dios 


text:
<pb/>Túsaá de ná chúhun inī ō jā cáhān Espíritu Santo nūū tutū īī:<pb/>Mitan de tú cunini ndá nú jā cáhān Yāā Dios,<pb/> 


text:
de mā cúnīhin inī nū tá cúu nūū ní ncunīhin inī nchivī janahán.<pb/>Chi nduú ní ncándíja ji nūū yā tá nī jica ji nūū ñuhun tíhá.<pb/> 


text:
Chi ñúcuán nī nsāhá tatā ndá nú tiñu jā ní nquītī inī ni, ncachī yā,<br/>vísō nī jinī ji tiñu ñáhnú jā ní nsāhá nī ūū xico cuīyā.<pb/> 


text:
Jā ñúcuán nī nquītī inī ni jíín nchivī tiempo ñúcuán.<pb/>De nī ncāhān ni jā maá-ni jā sndóo ji ichi ndaā,<br/>chi nduú cúnī ji cuniquīn ji tūhun nī.<pb/> 


text:
De jā ñúcuán nī nquītī inī ni, de nī ncāhān téyíí nī<br/>jā má quívi cuitī ndá ji nūū natātú ji sāhá nī. Ncachī yā. 


text:
<pb/>Túsaá, hermano, coto ndá nú jā má cōó nēhén ánō ni iin nú jā caca yátá nú jā má cándíja cā nū Yāā Dios, Yāā técū. 


text:
<pb/>Chi sa ndācá quīvī sndíhvī tāhán inī nū, juni íyó cā tiempo, tácua mā cúnīhin inī ni iin nú jā stáhví cuāchi ndóhó. 


text:
<pb/>De tú ná cuíñi nīhin ó jondē quīvī sándīhí jíín tūhun jā ní nquijéhé ó jíín, ñúcuán de coo cáhnú ó jíín Cristo. 


text:
<pb/>Chi cáhān tutū:<pb/>Mitan de tú cunini ndá nú jā cáhān Yāā Dios,<br/>de mā cúnīhin inī nū tá cúu nūū ní ncunīhin inī nchivī janahán. Cáchī. 


text:
<pb/>¿De ní nchivī cúu jā ní jini tūhun yā de nī ncunīhin inī? Suu ndihi nchivī jā ní scácu Moisés jā ní nquee Egipto. 


text:
<pb/>¿De ní nchivī cúu jā ní nquītī inī yā nūū ūū xico cuīyā? Suu nchivī jā ní nsāhá cuāchi de nī jīhī ndá ji nūū ñuhun tíhá. 


text:
<pb/>¿De ní nchivī cúu jā ní ncāhān téyíí yā jā má quívi cuitī ji nūū natātú ji sāhá yā? Suu ndá nchivī jāá nduú ní ncándíja nūū yā. 


text:
<pb/>Túsaá de jínī ō jāá nduú ní ncúu quīvi ndá ji nūū natātú ji, sīquī jāá nduú ní ncándíja ji yā.<pb/>


text:
De juni íyó cā tūhun jā ní nquee yuhú yā jā quīvi nchivī ndahá yā jā natātú ji sāhá yā, de ná cóo cuidado ō jā má stíví ó, tácua mā cōó sava nú jā má níhīn nū quīvi nú. 


text:
<pb/>Chi suni maá ó nī jini ó tūhun jā scácu yā yóhó, tá cúu nūū ní jini nchivī janahán. Sochi nūū maá ji chi nduú ní jétíñú tūhun jā ní jini ji, sīquī jāá nduú ní ncándíja ji. 


text:
<pb/>De yóhó jā cándíja, chi maá ó cúu jā quívi ndahá yā jā natātú ó. De sīquī nchivī jāá nduú cándíja nī ncāhān yā suha:<pb/>Jā ñúcuán nī nquītī inī ni, de nī ncāhān téyíí nī<br/>jā má quívi cuitī ndá ji nūū natātú ji sāhá nī. De súcuán nī ncāhān yā vísō ja íyó tūha nūū natātú ji jondē tá nī jēcōo ñayīví. 


text:
<pb/>Chi súcuán yósō tūhun nūū tutū īī sīquī quīvī újā:<pb/>Nī nsínu Yāā Dios ndācá jā ní nsāhá yā, de nī natātú yā quīvī újā. 


text:
<pb/>Túsaá de íyó cā nchivī jā quīvi ji ndahá yā jā natātú ji. Chi nchivī janahán jā ní jini tūhun jā scácu yā ji, nduú ní nquívi ji sīquī jāá nduú ní ncándíja ji nūū yā. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán nī jani tucu yā incā quīvī jā quīvi nchivī, de quīvī ñúcuán cúu mitan. Chi tá nī nchāha cuāhā tiempo jā ní ncāhān yā jíín nchivī janahán, de yósō nūū tutū jā suni nī ncāhān David suha nī nsāhá yā:<pb/>Mitan de tú cunini ndá nú jā cáhān yā,<br/>de mā cúnīhin inī nū túsaá. Cáchī tutū. 


text:
<pb/>De Josué nī squívi dē nchivī Israel janahán iin lugar nūū natātú ji. De vísō súcuán de nduú ní ncúu squívi dē ji nūū yā jā natātú ánō ji. Chi tú súcuán de mā cáhān cā Yāā Dios jíín ndācá nchivī jā mitan cúu quīvī jā quīvi ndá ji nūū natātú ji. 


text:
<pb/>Chi nchivī jā quīvi nūū natātú ji jíín yā, chi natātú ji jā ní nsatíñú ji, tá cúu nūū ní natātú Yāā Dios nūū tiñu jā ní nsāhá maá yā. 


text:
<pb/>Túsaá de ná ndúcú ndéé ó quīvi ó ndahá yā jā natātú ó, de mā sāhá ni iin ó cuāchi jā má cándíja ó yā, tá cúu nūū ní nsāhá ndá ji jondē saá. 


text:
<pb/>Chi tūhun Yāā Dios chi técū de íyó poder. Chi cúu tá cúu iin espada jā xēēn ndúū lado, chi nástúu cájí nāsa íyó jāá ntúnī ō jíín ánō ō, tá cúu nūū sáhá espada jā jéhndē de nástúu nūū ñútáhán yiqui jíín minqui. De tūhun yā nástúu ndihi nāsa jáni inī ō jíín nāsa cúnī ō sāhá ó. 


text:
<pb/>De nduú íyó ni iin jā yíyuhū jāá nduú jínī maá Yāā jā náquehen cuenta, chi ndihi-ni jínī vāha yā, de ndihi-ni túu nijīn nūū yā. Jesús cúu sūtū cúñáhnú cā 


text:
<pb/>De névāha ó iin sūtū cúñáhnú cā, de ja nī ndaa yā nī ndīvi yā nūū íyó Yāā Dios. De Jesús Sēhe Yāā Dios cúu yā. Jā ñúcuán ná cuíñi nīhin ó jíín tūhun jā ní ncandíja ó. 


text:
<pb/>Chi névāha ó iin sūtū cúñáhnú jā cúndáhví inī yóhó jāá nduú nā fuerza ō jā squíncuu vāha ó. Chi tá cúu nūū ndóho ó jā jíto túnī tāchī cúñáhnú yóhó, suni súcuán nī ndoho maá yā jā ní jito túnī ji yā, vísō nduú nā cuāchi cuitī yā. 


text:
<pb/>Túsaá de mā cúyūhú ó, chi ná quívi ó yuhú mesa yā jā cācān táhvī ō. Chi mānī yā jíín ó, de cúndáhví inī yā yóhó, de sīquī jā váha inī yā de chíndeé yā yóhó ndācá vuelta jā jíni ñúhún ó.<pb/>


text:
De ndācá sūtū jā ní ncuñáhnú janahán, nī nacāji Yāā Dios dē māhñú nchivī, de nī jani yā dē jā cuiñi dē nūū yā jēhē nchivī, de sōcō dē ndatíñú jíín quiti nūū yā jā síquī cuāchi ji. 


text:
<pb/>De cuu cāhān vitá dē jíín nchivī jāá nduú jícūhun inī jíín nchivī jā stíví, chi saá-ni maá dē nduú nā fuerza inī dē jā squíncuu vāha dē. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán cúu jā suni cánuú jā sōcō dē quiti nūū yā jā síquī cuāchi maá dē, nsūú maá-ni jā síquī cuāchi nchivī. 


text:
<pb/>De ni iin tēe nduú cúu sāhá ñáhnú dē maá dē jā cuu dē sūtū cúñáhnú, chi sa maá Yāā Dios cúu jā nácāji yā dē, tá cúu nūū ní nacāji yā Aarón jondē janahán. 


text:
<pb/>De saá-ni Cristo, nduú ní nsáhá ñáhnú yā maá yā jā cuu yā sūtū cúñáhnú, chi sa Yāā Dios nī nsāhá, chi nī ncāhān yā tūhun yáhá:<pb/>Maá nú cúu Sēhe nī,<br/>de mitan de nī nsāhá ñáhnú nī ndóhó jā cúu nī Tatá nú. 


text:
De suni cáhān tucu yā nūū tutū īī:<pb/>Níí cání cúu nú sūtū,<br/>suu maá clase sūtū jā ní ncuu Melquisedec. 


text:
De Cristo tá nī īyo yā ñayīví, de nī jīcān táhvī yā, de jondē nī jacu yā de nī jacu cóhó yā. De nī ncāhān ndāhví yā jíín Yāā Dios, Yāā jā cuu scácu yā jā má cúū yā nícu. De sīquī jā yíñúhún nī nchiñúhún yā Yāā Dios, de nī nchindeé nī nchituu Yāā Dios yā jā ní jendeé inī yā jíín tūndóhó. 


text:
<pb/>Chi vísō Sēhe Yāā Dios cúu yā, de nī ncandíja yā nī ndoho yā inī ñayīví, de súcuán de nī jinī yā nāsa cúu tūhun cándíja. 


text:
<pb/>De tá nī ncuu nī squíncuu ndihi yā jā ní ncandíja yā, de nī ncucutú tūhun jā scácu yā ndācá nchivī jā cándíja nūū yā, de cutecū ji níí cání. 


text:
<pb/>Chi nī jani Yāā Dios yā jā cúu yā sūtū cúñáhnú, suu maá clase sūtū jā ní ncuu Melquisedec. Sīquī jā má cācá yátá ji 


text:
<pb/>De íyó cuāhā tūhun jā cachī tūhun nī sīquī ndācá yáhá. Sochi víjín cúu jā jīcūhun inī ndá nú sāhá nī, sīquī jāá nduú cúnī nū chuhun inī nū. 


text:
<pb/>De ja nī ncunahán cándíja ndá nú, de jíni ñúhún jā cuu nú tēe stéhēn nícu. De nduú chi sa jíni ñúhún tucu ndá máá nú tēe jā stéhēn nūū nū ndācá tūhun Yāā Dios jāá nduú víjín cuitī. Chi sa nī nduu nú modo sūchí ñíquín jā jíni ñúhún caxīn, chi ncháha ca cuja ji cajī ji jā cājí. Súcuán cúu ndá nú chi ncháha ca cuja nú jíín tūhun víjín cā. 


text:
<pb/>Chi tú cúu ndá nú cúsá maá modo sūchí ñíquín jā jáxīn, túsaá de nduú cúu jīcūhun vāha inī nū tūhun ndāā. 


text:
<pb/>Sochi nchivī ja nī jija, chi yájī ji jā cājí, cúu jā ní ncutūha vāha ji de ja cuu nacāji ji jā váha jíín jā nēhén.<pb/>


text:
Túsaá de ná yáha ó nūū ndá tūhun Cristo jāá nduú-ni víjín, de ná cóhōn nūū tūhun jā víjín cā, tácua ná cúja vāha inī ō jíín tūhun yā. De mā ndíjéhé tucu ó jíín tūhun jā ní scuáha ó xihna cā, suu tūhun jā nácani inī ō jā sndóo ó ndá cuāchi jā sáhá jā naā ō, jíín jā candíja ó Yāā Dios, 


text:
<br/>jíín sīquī jā jénduté, jíín sīquī jā tée ndahá xīnī nchivī, jíín sīquī jā natecū ndīyi, jíín sīquī jā tānū tāhvī nchivī níí cání. 


text:
<pb/>Chi íyó nchivī jā ja nī jīcūhun inī ji, de ja nī jinī ji ndācá jā jéhe Yāā Dios, de ja nī nquīvi ji nūū tūhun jā stéhēn Espíritu Santo, 


text:
<pb/>De nchivī ñúcuán tú caca yátá ji, de mā cūú cā ndijéhé jeé ji jā nacani inī ji. Chi jā caca yátá ji cúu modo jā jáhnī tucu ji Sēhe Yāā Dios yīcā cruz, de jéhe ji tūhun canoō yā jínī nchivī. 


text:
<pb/>De nchivī chi cúu ji tá cúu ñuhun jā cúun vāha sāvī nūū de ndóyo vāha. De tú néne jā váha jā cajī ndá tēe sátíñú, ñúcuán de cúsiī inī Yāā Dios jíín. 


text:
<pb/>Sochi tú néne maá-ni iñu ñúcún jíín yūcū jā sátéñú, túsaá de nduú jétíñú cuitī, de squéne yichī yā, de iin quīvī de cāyū. Súcuán tānū tāhvī nchivī jā jíca yátá. Jā ñúhún inī ō ndācá jā váha jā coo 


text:
<pb/>De ndá máá nú hermano, vísō cáhān ndá nī súcuán jíín nú, de jínī vāha nī jā cúu nú nchivī jā cuiñi nīhin, chi nchivī jā ní scácu yā cúu nú. 


text:
<pb/>De Yāā ndāā cúu Yāā Dios, de nduú náā inī yā tiñu jā sáhá ó. Chi sīquī jā íyó mānī nū jíín yā de nī ncundáhví inī nū ndá hermano nū jā cándíja, de nī nchindeé nú ji, de súcuán sáhá ndá nú jondē mitan. 


text:
<pb/>De cúnī ndá nī jā níní súcuán sāhá cā tá iin iin nú jondē quīvī sándīhí, chi jā sāhá nú súcuán de nīhīn nū ndihi jā ñúhún inī nū. 


text:
<pb/>De cúnī ndá nī jā má cúhuun inī ndá nú, chi sa ndacu nú nchivī cándíja jā jíín paciencia ndétu ndá ji, de jā ñúcuán nīhīn táhvī ji ndācá jā ní nquee yuhú yā. 


text:
<pb/>Chi quīvī jā ní nquee yuhú Yāā Dios nūū Abraham, de nī nacunehen yā maá yā jā ní ncāhān téyíí yā, chi nduú cā nā incā cuu nacunehen yā jā cúñáhnú cā nsūú cā maá yā jā cuu testigo yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā: Jāndáā ndija jā vāha ndasí sāhá nī ndóhó, de sāhá nī jā nducuahā ndasí tatā nū, ncachī yā jíín Abraham. 


text:
<pb/>Chi tá cáhān téyíí ndá nchivī, de nácunehen ji síví iin jā cúñáhnú cā nsūú cā maá ji. De tú íyó iin tūhun jāá nduú cándíja táhán, de tú iin tēe cáhān téyíí dē jíín síví Yāā Dios, ñúcuán de jéncuiñī jā tétáhán. 


text:
<pb/>De saá-ni Yāā Dios, chi nī ncāhān téyíí yā nūū nchivī jā cuāha yā tāhvī ji. Chi nī ncuu inī yā jā cucáhnú vāha inī ji jā má nácani yátá inī yā sīquī jā ní nquee yuhú yā jā cuāha yā nūū ji. 


text:
<pb/>Chi mā nácani yátá cuitī inī yā sīquī tūhun jā ní ncāhān yā ūū vuelta, iin cúu jā ní nquee yuhú yā, de incā cúu jā ní ncāhān téyíí tucu yā sīquī tūhun ñúcuán. Chi nduú stáhví cuitī yā. De jā ñúcuán ndá máá ó jā ní jīquisāhvi ó nūū yā, chi íyó ndeé ndasí inī ō, de ñúhún téyíí inī ō jā squíncuu yā jā ní ncāhān yā. 


text:
<pb/>De sīquī jā súcuán ñúhún inī ō, de suu sáhá jā quéndōo cutú ánō ō jíín tūhun yā, de cúcáhnú vāha inī ō, tá cúu nūū quéndōo cutú barco jā tíin gancho yūū. De sáhá jā cuu quīvi ó andiví nūū īī cā, jā cúu modo cuarto īī cā jā ní īyo ichi chátā sahma jā ní ndita caa inī vehe īī janahán. 


text:
<pb/>De inī ñúcuán chi xihna cā Jesús nī nquīvi, tácua nacune yā ichi jā quīvi ó. De jā ñúcuán níí cání cúu yā sūtū cúñáhnú tá cúu nūū ní ncuu sūtū Melquisedec.<pb/>


text:
De maá Melquisedec nī ncuu dē rey ñuū Salem, de nī ncuu dē sūtū nūū Yāā Dios, Yāā cúñáhnú ndasí. De nī jētahān dē Abraham tá nī nenda Abraham jā ní ncundeé dē nī ncanāá ndá dē jíín ndá rey. De nī jīcān táhvī dē jēhē Abraham. 


text:
<pb/>De ndācá ūxī ndatíñú jā ní ncandeē Abraham nūū ndācá rey, nī jēhe dē iin iin nūū ñúcuán nūū Melquisedec. De síví Melquisedec cáchī: Rey jā sáhá tiñu ndāā. De suni nání dē Rey Salem, de tūhun Salem cáchī: Jā íyó ndeé íyó sīī inī. De jā ñúcuán suni nání dē: Rey jā sáhá jā íyó ndeé íyó sīī inī nchivī. 


text:
<pb/>De nduú cáhān tutū tūhun tatá dē ni naná dē ni ndācá tatā dē. De suni nduú cáhān jā ní ncacu dē jíín jā ní jīhī dē. Chi cúu dē tá cúu Jesús, Sēhe Yāā Dios, chi níí cání cúu dē sūtū. 


text:
<pb/>De cūndēhé ndá nú nāsa ñáhnú nī ncuu Melquisedec, chi tatā ō Abraham jā ní ncuñáhnú, nī jēhe dē iin iin nūū ndācá jā úxī nūū dē sīquī ndācá jā ní ncandeē dē nūū ndá rey. 


text:
<pb/>De jínī ō jā ndācá ūxī ndatíñú jā ní nīhīn nchivī, nī jēhe ji iin iin nūū, nī nquehen ndá tēe cúu sūtū tatā Leví, tá cúu nūū cáhān ley Moisés. De nī nquehen dē nūū nchivī jā cúu táhán dē, chi iin-ni tatā Abraham cúu ndá dē jíín ji. 


text:
<pb/>De Melquisedec chi nsūú tatā Leví cúu dē, de vísō súcuán de nī nquehen dē iin iin nūū ndācá jā úxī nūū Abraham. De suni nī jīcān táhvī dē jēhē Abraham, vísō cúu Abraham tēe jā ní nquee yuhú yā nūū dē jā sāhá yā jēhē dē. 


text:
<pb/>De ñayīví yáhá chi ndācá sūtū chi quéhen dē iin iin nūū ndācá jā úxī nūū nchivī, vísō cúu ndá dē tēe jíhī. De Melquisedec suni nī nquehen dē, sochi maá dē chi cáhān tutū īī jā técū dē. 


text:
<pb/>De suni cuu cāhān ō jā Leví, tēe jā ní nquehen iin iin nūū ndācá jā úxī nūū nchivī, suni modo jā nūū maá dē nī nquehen Melquisedec iin iin nūū ndācá jā úxī. Chi jā ní jēhe Abraham nūū Melquisedec, suu cúu modo jā suni nī jēhe dē cuenta Leví jíín ndihi cā tatā dē jā quiji. 


text:
<pb/>Chi tatā Abraham cúu Leví, de vísō ncháha ca cacu dē quīvī jā ní jētahān Melquisedec Abraham, de modo jā ní jēhe maá Leví cúu jā ní jēhe Abraham. 


text:
<pb/>De chījin tatā Leví nī nquiji sūtū Aarón jíín ndá cā sūtū jā ní nquiji. De nī stéhēn ndá dē ley yā nūū nchivī Israel janahán. De tú ní ncúu sāhá dē jā quendōo ndāā nchivī jíín ley ñúcuán nícu, de nduú cā cánuú jā nūcuīñī incā clase sūtū lugar Aarón jíín ndá tatā dē. De incā clase sūtū cúu Cristo jā cúu yā tá cúu nūū ní ncuu Melquisedec. 


text:
<pb/>Túsaá de nī nsāma ley ñúcuán, chi cáhān tutū īī jā Jētohō ō Jesús cúu incā clase sūtū, de nī ncacu yā chījin incā tatā. De tatā nūū ní nquiji yā, nduú ni iin ní ncúu sūtū. 


text:
<pb/>Chi jínī vāha ó jā chījin tatā Judá nī ncacu Jētohō ō. De tatā ñúcuán chi nduú ní ncáhān cuitī Moisés jā cuu ji sūtū. 


text:
<pb/>De nduú cúu yā sūtū jā ní ncacu chījin tatā Leví tá cúu nūū cáhān ley janahán. Chi cúu yā sūtū sīquī jā ndíso yā poder jā cutecū yā níí cání de mā cúū cuitī yā. 


text:
<pb/>Chi súcuán nī ncāhān Yāā Dios tūhun yā:<pb/>Níí cání cúu nú sūtū,<br/>suu maá clase sūtū jā ní ncuu Melquisedec. 


text:
Túsaá de tiñu jā ní ndacu ley janahán sīquī sūtū, chi nī naā mitan, chi nduú ní níhīn tīñú quendōo níí cání. 


text:
<pb/>Chi ley Moisés nduú ní nsáhá jā quendōo ndāā nchivī. De nī nīhīn ō iin tūhun vāha cā jā ñúhún inī ō jā sndáhvā Cristo cuāchi ó, de súcuán nī ncuñatin ó nūū Yāā Dios. 


text:
<pb/>Chi ndá cā tēe ñúcuán, nsūú jíín tūhun jā ní ncāhān téyíí yā nī ncuu dē sūtū. Sochi Jesús chi nī ncāhān téyíí Yāā Dios jā cuu yā sūtū, chi súcuán cáhān tutū:<pb/>Nī ncāhān téyíí maá Jētohō ō Yāā Dios, de mā nácani yátá inī yā:<pb/>Níí cání cúu nú sūtū,<br/>suu maá clase sūtū jā ní ncuu Melquisedec. Ncachī yā. 


text:
<pb/>De ndá cā sūtū ñúcuán, chi nī īyo cuāhā dē, sīquī jā jíhī ndá dē de nduú ní ncúu cuiñi dē níí cání. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán cúu jā ndíso tíñú yā jā scácu yā nchivī jā quiji nūū Yāā Dios jā cutecū ji níí cání. Chi níí cání técū yā de cáhān yā jēhē ji jíín Yāā Dios. 


text:
<pb/>Túsaá de vāha ndasí sūtū cúñáhnú cúu Jesús, tá cúu nūū jíni ñúhún ó. Chi sūtū īī cúu yā, de nduú nā cuāchi yā, de íyó ndoo yā, de nduú cúu yā táhán nchivī jā sáhá cuāchi, de cúñáhnú ndasí yā jondē nūū sūcún cā andiví. 


text:
<pb/>De maá yā nduú jíni ñúhún jā sāhá yā tá cúu nūū ní nsāhá ndá sūtū cúñáhnú janahán, jā ndiquivī nī nsōcō dē quiti sīquī cuāchi maá dē xihna cā, de sá de sīquī cuāchi nchivī. Chi iin vuelta-ni nī nsōcō yā maá yā jēhē ō, de nī ncuu-ni. 


text:
<pb/>Chi jíín ley Moisés nī jani ndá dē ndá sūtū cúñáhnú jāá nduú nā fuerza squíncuu vāha. Ñúcuán de cuéé cā de nī ncāhān téyíí Yāā Dios. De jíín jā ní ncāhān téyíí yā, de nī jani yā Sēhe yā jā cúu yā sūtū cúñáhnú, de sūtū ndāā sūtū vāha cúu yā níí cání.<pb/>


text:
Túsaá de tūhun cánuú cā jā ja nī ncāhān ndá nī cúu yáhá: Névāha ó iin sūtū cúñáhnú tá cúu nūū ní ncāhān ni, de ndéē yā lado cuáhá mesa nūū ndácu tiñu maá Yāā jā cúñáhnú jondē andiví. 


text:
<pb/>De mitan de cúu yā sūtū jondē andiví, jā cúu lugar īī ndija jā ní nsāhá maá Jētohō ō Yāā Dios, nsūú nchivī. Chi nduú cáá tá cáá vehe īī janahán jā ní nsāhá nchivī. 


text:
<pb/>De ndācá sūtū cúñáhnú nī jani Yāā Dios dē jā sōcō dē ndatíñú jíín quiti nūū yā. Túsaá de Jesucristo suni nī jini ñúhún jā sōcō yā jā cúu yā sūtū. 


text:
<pb/>De tú ní íyo cā yā inī ñayīví, de ni mā quétáhán jā cúu yā sūtū jíín ndá cā sūtū, chi níní sócō cā ndá dē quiti tá cúu nūū cáhān ley Moisés. 


text:
<pb/>De tiñu jā sáhá ndá dē, chi nduú quétáhán jíín jā íyó andiví. Chi cúu iin muestra-ni jā stéhēn sīquī andiví. De cúu tá cúu jā ní ncāhān Yāā Dios jíín Moisés quīvī jā ní nquijéhé dē nī nsāhá dē vehe īī janahán: Coto vāha nú jā sāhá nú ndācá ndatíñú tá cáá ndá jā ní stéhēn ni nūū nū jondē xīnī yucu, ncachī Yāā Dios jíín dē. 


text:
<pb/>De mitan de sáhá Cristo tiñu ñáhnú ndasí cā nsūú cā jā sáhá ndá sūtū ñúcuán, chi ndíso tíñú yā sīquī contrato jeé jā vāha ndasí cā, chi ndíso tūhun ñáhnú cā jā ní nquee yuhú Yāā Dios jā sāhá yā. 


text:
<pb/>Chi contrato ley xíhna ñúhún, tú ní nsáhá jā quee vāha tiñu nícu, de nduú cā cánuú jā coo contrato ūū. 


text:
<pb/>Chi nchivī janahán ñúcuán nduú ní nquéndōo ndāā ji, chi nī ncāhān Yāā Dios jíín ji, cáchī tutū:<pb/>Quiji quīvī jā nasāhá nī iin contrato jeé<br/>jíín nchivī Israel jíín nchivī Judá, cáchī Jētohō ō Yāā Dios.<pb/> 


text:
De mā cōó tá cúu contrato jā ní nsāhá nī jíín ndá tatā ji janahán,<br/>quīvī jā ní ntiin nī ndahá ndá ji,<br/>de nī ntavā ni ji inī nación Egipto.<pb/>Chi nduú ní squíncuu vāha ndá ji jíín contrato ley ni.<pb/>Jā ñúcuán nduú cā ní ntánuú nī ji, cáchī Yāā Dios.<pb/> 


text:
Túsaá de suha coo contrato jā nasāhá nī jíín nchivī Israel,<br/>jondē tá quiji quīvī ñúcuán, cáchī Jētohō ō Yāā Dios:<pb/>Sāhá nī jā jīcūhun ley ni nūū jāá ntúnī ji,<br/>de saá-ni inī ánō ji tee nī tūhun ley ni.<pb/>De cuu nī Yāā Dios ndá ji,<br/>de maá ji cuu nchivī maá nī.<pb/> 


text:
De nduú cā jíni ñúhún stéhēn ji nūū táhán ji nūū ñanī ji,<br/>tácua cunī ji nāsa Yāā cúu Jētohō ji.<pb/>Chi ndihi ji cunī nāsa Yāā cúu nī,<br/>jondē nchivī núu cā jíín jondē nchivī cúñáhnú cā.<pb/> 


text:
Chi cune cáhnú inī ni nūū ji jā ní nsāhá ji tiñu néhén,<br/>de ni mā núcūhun cā inī ni cuāchi jā ní nsāhá ji. Ncachī Yāā Dios. 


text:
<pb/>De jā ní ncāhān yā jā cuāha yā iin contrato jeé cúu jā ní ncachī yā jāá nduú cā cuetíñú contrato xíhna ñúhún. De iin jā ní ncutúhú jāá nduú cā jétíñú, chi jínī ō jā ja ñatin naā.<pb/>


text:
De ndāā chi contrato xíhna ñúhún nī ndacu tiñu nāsa chiñúhún ji yā, jíín nāsa coo iin vehe īī inī ñayīví yáhá. 


text:
<pb/>De nī ncuvāha vehe īī ñúcuán, de nī īyo ūū cuarto. De cuarto xíhna ñúhún jā nání cuarto īī, nī īñi candelero oro jíín mesa oro jíín pan īī. 


text:
<pb/>De inī ñúcuán nī īyo iin altar oro nūū cáyū sūja īī, jíín jātūn jā ñúhún contrato ley, de maá-ni oro cúu níí sīquī jātūn. De inī jātūn íñí iin tījēhēn oro jā ñúhún maná jā ní ncuun jondē andiví. De suni ñúhún vara Aarón jā ní nene yūcū, jíín tabla yūū jā yósō tūhun contrato ley. 


text:
<pb/>De sīquī jātūn nī īñi ndúū figura ángel querubín jā stéhēn jā ndéē Yāā Dios. De nī nsāhá cōndāhvī sīquī tapa jātūn nūū ní nchosō yúyú nīñī jā sndáhvā cuāchi. De nduú núne ó jā cāhān cā ō sīquī ndá ñúcuán mitan. 


text:
<pb/>De tá nī jīnu ndācá ñúcuán, de sanúú sanúú-ni quívi ndá sūtū inī cuarto xíhna ñúhún jā sáhá dē tiñu jā cúu dē sūtū. 


text:
<pb/>Sochi inī cuarto ūū, chi nduú cúu quīvi nā-ni sūtū jíín incā nchivī, chi mátúhún-ni sūtū cúñáhnú cā cúu jā quívi, de suni iin-ni vuelta jā cuīyā. De suni mā cūú quīvi dē de tú nduú nīñī quiti jā sōcō dē nūū Yāā Dios jā síquī cuāchi maá dē jíín sīquī cuāchi nchivī. 


text:
<pb/>De jíín ñúcuán stéhēn Espíritu Santo nūū ō jā tá nī īyo cā cuarto īī xíhna ñúhún inī ñayīví, de nduú ní núne ichi jā quīvi nchivī inī lugar īī ndasí jā cúu andiví. 


text:
<pb/>Chi ndācá ñúcuán cúu jā ní stéhēn nāsa cúu tiempo mitan. Chi jā ní nsōcō ndá ji ndatíñú jíín quiti nūū Yāā Dios, chi nduú ní ncúu cuitī sāhá jā quendōo ndoo ánō nchivī jā ní nsōcō. 


text:
<pb/>Chi ndá ñúcuán nī stéhēn maá-ni sīquī yiqui cúñu ó, nāsa cajī ō, nāsa coho ó, nāsa ndundoo ó. De nī jetíñú jondē nī nquiji Cristo jíín iin modo vāha cā, de sá de nduú cā. 


text:
<pb/>Chi mitan chi ja nī nquiji Cristo, de cúu yā sūtū cúñáhnú cā jā ndíso tíñú yā sīquī ndācá jā váha jā ní nquiji mitan. De cúu yā sūtū inī lugar īī jondē andiví jā cúñáhnú cā de vāha cā nsūú cā cuarto īī janahán. De nsūú jā ní nsáhá nchivī cúu, chi nsūú cuenta ñayīví yáhá cúu. 


text:
<pb/>De jā ní nquīvi yā inī lugar īī ndasí cā jondē andiví, de nsūú jíín nīñī ndixúhú de ni nīñī becerro, chi jíín nīñī maá yā nī nquīvi yā, nī nsōcō yā iin vuelta-ni jā níí cání. De súcuán nī scácu yā yóhó jā cutecū ō níí cání. 


text:
<pb/>Chi jondē janahán de nīñī stīquī jíín nīñī ndixúhú jíín yāā becerro jā ní ncāyū nūū altar, nī jōsō ndá dē sīquī nchivī jāá nduú íyó ndoo ánō ji, de súcuán nī ndundoo ji nūū yā. 


text:
<pb/>De tú nī nīhīn tīñú nīñī ndācá quiti ñúcuán, de nā oncā cúu nīñī maá Cristo. Chi Yāā ndoo cúu yā, de nī nsōcō yā maá yā nūū Yāā Dios, nī nsāhá Espíritu Santo jā íyó níí cání. De nīñī yā náquete ánō ō nūū tiñu néhén jā cuū ō sáhá. De súcuán de cuu satíñú ó nūū Yāā Dios, Yāā técū. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán cúu jā ndíso tíñú yā sīquī iin contrato jeé. Chi nī jīhī yā, de súcuán nī ncandeē yā cuāchi jā ní nsāhá ndá nchivī tá nī īyo ji chījin contrato xíhna ñúhún. De nchivī jā cána Yāā Dios ji jā quīvi ji ndahá yā, nīhīn ji tāhvī ji jā coo níí cání, tá cúu nūū ní nquee yuhú yā. 


text:
<pb/>Chi cúu modo jā tá sáhá iin tēe acta jā cáhān sīquī tāhvī, de jondē tá cuū dē sá de níhīn tīñú. 


text:
<pb/>De saá-ni contrato xíhna ñúhún, suni nī jini ñúhún cucutú jíín nīñī quiti jā ní jīhī. De contrato jeé chi cúcutú jíín nīñī Cristo jā ní jīhī yā. 


text:
<pb/>Chi tá nī ncuu nī ncachī Moisés ndācá tiñu jā ndácu contrato ley ñúcuán nūū ndiviī nchivī, de nī nquehen dē nīñī becerro jíín nīñī ndixúhú jíín ndute, de jíín ixi cuahá jíín yūcū hisopo nī jōsō dē yúyú nīñī sīquī libro ley jíín sīquī ndiviī nchivī. 


text:
<pb/>De suni nīñī ñúcuán nī jōsō dē jondē inī maá vehe īī jíín nūū ndācá ndatíñú jā ní jetíñú ndá dē jā chíñúhún dē yā. 


text:
<pb/>De ja ñatin ndihi ndatíñú, chi cáhān ley yā jā jíni ñúhún ndundoo jíín nīñī. De tú mā cātí nīñī de mā cúne cáhnú inī yā nūū cuáchi nícu. Jā ní nsōcō Cristo maá yā jā candeē yā cuāchi 


text:
<pb/>Túsaá de ndācá ndatíñú ñúcuán jā cúu muestra ndá máá jā íyó andiví, nī jini ñúhún jā ndundoo jíín nīñī quiti. De ndá máá jā íyó andiví, chi nī jini ñúhún ndundoo jíín nīñī Cristo jā váha ndasí cā. 


text:
<pb/>De Cristo chi nduú ní nquívi yā inī lugar īī jā ní nsāhá nchivī, chi iin muestra-ni nī ncuu ñúcuán jā ní stéhēn nāsa íyó lugar īī ndija jondē andiví. Chi sa maá andiví nī nquīvi yā, de mitan chi íyó yā nūū Yāā Dios jā cáhān yā jēhē ō. 


text:
<pb/>De maá sūtū cúñáhnú cā quívi dē ndācá cuīyā inī cuarto īī cā jā sócō dē nīñī quiti. Sochi Cristo chi nduú ní nsócō yā maá yā cuāhā vuelta, chi iin vuelta-ni. 


text:
<pb/>Chi tú súcuán de cánuú jā cuāhā vuelta ndoho yā jondē tá nī jēcōo ñayīví de jondē mitan nícu. De nduú chi sa tiempo jā cuándihi yáhá nī nquenda nijīn yā iin vuelta-ni jā níí cání, de nī nsōcō yā maá yā jā ní ncandeē yā cuāchi. 


text:
<pb/>De tá cúu nūū ní ncundaā jā cuū ndācá nchivī iin vuelta-ni, de ñúcuán de sāhá ndāā Yāā Dios tiñu ji, 


text:
<br/>suni súcuán Cristo nī jīhī yā iin vuelta-ni jā ní nsōcō yā maá yā tácua candeē yā cuāchi cuāhā nchivī. Ñúcuán de ndiji yā incā vuelta, de nsūú jā sōcō tucu yā maá yā jā candeē yā cuāchi, chi sa jā scácu yā nchivī jā ndétu ji jā ndiji yā.<pb/>


text:
Chi ley Moisés nī ncuu iin muestra-ni ndācá jā váha jā ní nquiji jíín Cristo, iin jā stéhēn-ni nāsa coo maá jā váha. Jā ñúcuán nduú cúu cuitī sāhá ley jā quendōo ndāā nchivī jā quíji ji nūū Yāā Dios de sócō ji quiti nūū cuíyā nūū cuíyā. 


text:
<pb/>Chi tú ní ncúu sāhá ley jā quendōo ndāā ji, de jencuiñī jā sócō ji quiti nícu. Chi tú ní ncúu, de iin vuelta-ni de ja nī nquendōo ndoo ánō nchivī jā sócō ñúcuán, de mā cúyūhú cā ánō ji jā ní nsāhá ji cuāchi nícu. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán tá nī nquiji Cristo inī ñayīví, de nī ncāhān yā jíín Yāā Dios:<pb/>Jā jáhnī ji quiti jíín jā jéhe ji ofrenda nūū ní, chi nduú ní jétahān inī ní.<pb/>Sochi nī nsāhá tūha ní yiqui cúñu maá sá jā sōcō sá.<pb/> 


text:
Ñúcuán de nī ncāhān sá: Yáhá vāji sá jā squíncuu sá tiñu jā jétahān inī ní, Tátā Yāā Dios.<pb/>Chi súcuán ja yósō tūhun sá nūū tutū. Ncachī Jesús. 


text:
<pb/>Xihna cā nī ncāhān yā jāá nduú ní jétahān inī Yāā Dios de nduú ní ncúsiī inī yā jā jáhnī ji quiti de jéhe ji ofrenda, jíín jā téñuhūn ji tī de sócō ji tī jā ndundoo cuāchi ji nícu, vísō súcuán ndácu ley tiñu. 


text:
<pb/>De nī ncāhān cā yā: Yáhá vāji sá jā squíncuu sá tiñu jā jétahān inī ní, Tátā Yāā Dios. De jā ní ncāhān yā súcuán, de nī nsāhá yā jā jencuiñī jā sócō ndá ji quiti, chi nī nsōcō yā maá yā. 


text:
<pb/>De nī nsāhá Yāā Dios jā íyó ndoo íyó īī ō nūū yā sīquī jā ní nsāhá Jesucristo jā jétahān inī Yāā Dios, suu jā ní nsōcō yā yiqui cúñu yā iin vuelta-ni jā níí cání. 


text:
<pb/>De ndācá sūtū ñúcuán chi ndiquivī nī īñi dē nī nsatíñú dē nūū yā, de cuāhā vuelta jáhnī ndá dē quiti jā sócō sócō dē. De ndācá ñúcuán chi mā cūú cuitī candeē cuāchi. 


text:
<pb/>Sochi Cristo chi iin vuelta-ni jā níí cání nī nsōcō yā maá yā jā síquī cuāchi ó. De sá de nī jēcundeē yā lado cuáhá Yāā Dios nūū cúñáhnú yā. 


text:
<pb/>Chi jā ní nsōcō yā maá yā iin vuelta-ni, de nī nsāhá yā jā níí cání quendōo ndāā nchivī jā ní nsāhá ndoo yā. 


text:
Suha coo contrato jā nasāhá nī jíín ji,<br/>jondē tá quiji quīvī ñúcuán, cáchī Jētohō ō Yāā Dios:<pb/>Sāhá nī jā jīcūhun ley ni inī ánō ji,<br/>de saá-ni nūū jāá ntúnī ji tee nī tūhun ley ni. 


text:
Ñúcuán de cáhān cā yā:<pb/>Mā núcūhun cā inī ni ndācá cuāchi jíín tiñu néhén jā ní nsāhá ji. Ncachī yā. 


text:
<pb/>Túsaá de tú ja nī nee cáhnú inī yā nūū cuáchi ó, de nduú cā cánuú jā sōcō cā ō jā síquī cuāchi ó. Jā ní nune ichi jā quīvi ó nūū Yāā Dios 


text:
<pb/>Jā ñúcuán hermano, mā cāní inī ō ni iin, chi cuu quīvi ó lugar īī ndasí jondē nūū íyó Yāā Dios, sīquī jā ní jati nīñī Jesucristo. 


text:
<pb/>Chi nī nacune yā iin ichi jéé jā cutecū ō níí cání sāhá yā. Chi tá nī jīhī yā de nī ntēhndē sahma jā ndíta caa jā ndásī lugar īī ndasí cā inī vehe īī. De súcuán nī stéhēn Yāā Dios jā núne jā quīvi ó lugar īī ndasí cā nūū íyó yā. 


text:
<pb/>Túsaá de ná quívi ó nūū Yāā Dios, de ná cóo ndāā ndija ánō ō, de ná cándíja nīhin ó jā íyó ndāā ndihi tūhun yā. Chi jíín nīñī Cristo nī ndundoo ánō ō nūū ndācá cuāchi jā ní nsāhá ó, de nī ndundoo ó nūū yā jā ní jenduté ó jíín ndute. 


text:
<pb/>De ná cuíñi nīhin ó jíín tūhun jā cáhān ō, suu jā ñúhún inī ō jā sāhá yā jā váha yóhó. De mā cācá yátá ó, chi vāha squíncuu maá Yāā Dios jā ní nquee yuhú yā nūū ō. 


text:
<pb/>De ná nácani inī ō nāsa sndíhvī tāhán inī ō jā cundáhví cā inī ō táhán ó, jíín jā sāhá ó tiñu váha. 


text:
<pb/>De níní ná ndútútú ó jā chiñúhún ó yā, de mā cúhuun inī ō tá cúu nūū sáhá sava ji, chi sa víhí cā ná sndíhvī tāhán inī ō, chi ja jínī ō jā cuácuñatin quīvī jā nenda yā. 


text:
<pb/>De tú ja nī jīcūhun inī ō de nī jetáhví ó tūhun ndāā, de tú maá-ni cuāchi sáhá ó sáhá ó, túsaá de nduú cā nā incā íyó jā cuū sīquī cuáchi ó. 


text:
<pb/>Chi sa quéndōo maá-ni cā tūhun xēēn sīquī ō jā quiji quīvī juicio de quiji ñuhūn xēēn jā cāyū nchivī jā jínī ūhvī ji yā. 


text:
<pb/>Nchivī jā squéne yichī ley Moisés, de tú ūū á ūnī nchivī cáhān cuāchi sīquī ji, de jíhī nahñí ji, de nduú cā nā tūhun cúndáhví inī íyó. 


text:
<pb/>De nā oncā cúu jā má ndōhó xēēn cā nchivī jā squéne yichī ji maá Sēhe Yāā Dios, chi modo jā jáñū nihnu ji sīquī yā. De sáhá ji jāá nduú jétíñú cuitī nīñī yā jā ní jati sīquī contrato jā ndundoo ji nūū yā nícu. De súcuán sáhá nāvāha ji nūū maá Espíritu Yāā Dios jā sáhá jā váha yóhó. 


text:
<pb/>Chi ja jínī ō jā ní ncāhān maá yā: Maá nī sāhá jā ndutahvī ji sīquī cuāchi ji, maá nī cuāha castigo ji, ncachī Jētohō ō. De suni cáhān: Maá Jētohō ō sāhá ndāā yā sīquī cuāchi nchivī yā. 


text:
<pb/>Túsaá de xēēn ndasí coo sīquī nchivī jāá nduú ní ncándíja jā quīvi ji inī ndahá Yāā Dios, Yāā técū, jā ndutahvī ji sīquī cuáchi ji. 


text:
<pb/>De nūcūhun inī ndá nú nāsa nī ncuu ichi chátā, jondē tá cáta nī nquijéhé nú caca nú jíín luz yā, de nī jendeé inī ndá nú jā ní ndoho nú quéhén tūndóhó xēēn. 


text:
<pb/>Chi sava ndá nú nī ncāhān nēhén ji nūū nū de nī sndóho ji ndóhó nī jinī nchivī. De sava cā nū nī jēhe nú tūhun jā cuiñi nú jíín nchivī jā ní ndoho súcuán. 


text:
<pb/>Chi nī ncundáhví inī nū nchivī jā ní nchīhi vecāa jā síquī yā, de nī ncusiī inī nū vísō nī ncandeē nchivī ndatíñú nú. Chi nī nsāhá ndá nú cuenta jā jondē andiví névāha nú iin tāhvī jā váha ndasí cā jā coo níí cání. 


text:
<pb/>Túsaá de mā siáā nū tūhun jā ní ncandíja ndija nú jā váha inī yā, chi cuāhā ndasí tāhvī nīhīn nū sīquī ñúcuán. 


text:
<pb/>Chi cánuú jā cuandeé inī nū tácua sāhá nú jā jétahān inī Yāā Dios, de nīhīn nū jā ní nquee yuhú yā. 


text:
De nchivī jā ní sndáhvā ni cuāchi ji, técū ji jā cándíja ji jā sáhá nī jēhē ji.<pb/>Sochi tú caca yátá ji, de mā cúsiī inī ni jíín ji. Ncachī Yāā Dios. 


text:
<pb/>Sochi yóhó chi nduú cúu ó táhán nchivī jā jíca yátá jā tānū tāhvī ji. Chi sa cándíja ó jā nīhīn táhvī ō cutecū ánō ō.<pb/>


text:
De jā cándíja ó, suu cúu jā ní ncundaā ndija inī ō jā nīhīn ō ndācá jā ñúhún inī ō, jíín jā jínī vāha ó jā íyó ndija ndācá jāá nduú jínī ō nūū mitan. 


text:
<pb/>Sīquī jā cándíja ó cúu jā jícūhun inī ō jā ní nsāhá Yāā Dios ñayīví jíín tūhun jā ní ncāhān yā-ni. De jíín poder Yāā Dios jāá nduú jínī ō nūū, nī jēcōo ndācá jā jínī ō nūū. 


text:
<pb/>Nī ncandíja Abel jā sāhá yā jēhē dē, de jā ñúcuán nī nsōcō dē jā váha cā nūū Yāā Dios nsūú cā Caín. De jā ñúcuán nī jetúhún yā jā íyó ndāā dē, chi nī jetáhví yā jā ní nsōcō dē quiti nūū yā. De vísō nī jīhī dē, de cáhān cā historia dē jíín ó jondē mitan, chi tēe nī ncandíja ndāā cúu dē. 


text:
<pb/>Nī ncandíja Enoc jā sāhá yā jēhē dē, de jā ñúcuán nī naquehen yā dē cuāhān dē andiví, de nduú ní jíhī dē. De nduú ní nánihīn nchivī dē, chi nī ndoñúhún dē-ni nī nsāhá yā. De cáchī tutū jā jondē ncháha ca naquehen yā dē de nī ncusiī inī yā jíín ndācá jā ní nsāhá dē. 


text:
<pb/>Sochi tú nduú cándíja ó jā sāhá yā jēhē ō, de nduú nā modo jā cusiī inī Yāā Dios jíín ó. Chi nchivī jā cúnī quīvi ndahá yā, cánuú jā candíja ji jā íyó yā jíín jā cuāha yā tāhvī nūū nchivī jā ndúcú ji candíja ji yā. 


text:
<pb/>De Noé nī ncandíja dē jā sāhá Yāā Dios jēhē dē, tá nī ncachī tūhun yā nūū dē jā coo tūndóhó jāá ncháha ca cunī dē jā coo. De jā ñúcuán nī jetáhví dē nī nsāhá dē barco cāhnú jā nání arca, tácua cācu dē jíín níí vehe dē. De jā súcuán nī ncandíja dē, de nī nenda cuāchi sīquī nchivī jāá nduú ní ncándíja ji yā. De nī sndáhvā yā cuāchi dē sīquī jā ní ncandíja dē jā sāhá yā jēhē dē. 


text:
<pb/>De Abraham nī ncandíja dē jā sāhá yā jēhē dē, de jā ñúcuán nī jetáhví dē tá nī ncāhān yā jíín dē jā quíhīn dē iin lugar nūū cuāha yā jā cuu tāhvī dē. De nī nquee dē cuāhān dē, vísō nduú jínī dē ní cúu nūū quíhīn dē. 


text:
<pb/>Nī ncandíja dē jā sāhá yā jēhē dē, de jā ñúcuán nī ndeē tátū dē nūū ñuhun jā ní nquee yuhú yā jā cuāha yā nūū dē. De nī ndeē dē vehe ñii, de saá-ni sēhe dē Isaac jíín Jacob, chi suni inuú nīhīn táhvī ji jíín dē jā ní nquee yuhú yā. 


text:
<pb/>Chi nī ñūhun inī dē jā cundeē dē maá ñuū andiví jā íyó cutú cimiento, de maá Yāā Dios nī jaquīn yā de nī nsāhá yā ñuū ñúcuán. 


text:
<pb/>De saá-ni Sara nī ncandíja ña jā sāhá yā jēhē ña, de jā ñúcuán nī nīhīn ña fuerza jā ní jīcūhun sēhe ña. Chi jondē tá nī nchāha ndasí cuīyā ña, de nī ncacu iin sēhe yií ña, chi nī ncandíja ña jā squíncuu Yāā Dios jā ní nquee yuhú yā. 


text:
<pb/>De súcuán nī ncuu jā ní ntāhvī cuāhā nchivī nī nsāhá iin-ni Abraham, vísō ja ñáhnú ndasí dē. De tatā dē nī nducuahā ndasí, tá cúu tiūūn andiví, jíín ñūtín yuhú mar, jā má cūú cuitī cahvi ó. 


text:
<pb/>De ndācá nchivī jā ní ncandíja ñúcuán, nī jīhī ji. De vísō nduú ní níhīn ndá ji jā ní nquee yuhú yā, sochi nī jinī vāha ji jā súcuán coo, de nī ncusiī inī ndá ji jā nīhīn ji incā vida. De súcuán nī ncāhān ndá ji jā nchivī ñuū jīcá nchivī tátū cúu ji inī ñayīví yáhá. 


text:
<pb/>De ndá nchivī jā cáhān súcuán, chi stéhēn cājí ji jā ndúcú ji iin ñuū jā cúu andiví nūū cúu ñuū maá ji. 


text:
<pb/>Chi tú ní nácani inī ndá ji sīquī ñuū nūū ní nquee ji, de íyó modo jā ndicó cóo ji de tú cúnī ji nícu. 


text:
<pb/>De nduú chi nī ncuu ndasí inī ndá ji jā cundeē ji incā ñuū vāha cā jā cúu ñuū andiví. Jā ñúcuán nduú cúcanoō Yāā Dios jā nání yā Yāā Dios ndá ji, chi ja nī nsāhá tūha yā iin ñuū nūū cundeē ji. 


text:
<pb/>Nī ncandíja Abraham jā sāhá yā jēhē dē, de jā ñúcuán nī jēhēn dē jíín Isaac jā sōcō dē ji, tá nī jito túnī yā dē. De nī īyo tūha dē jā sōcō dē sēhe dē jā mátúhún ji-ni nūū dē, vísō nī nīhīn dē tūhun jā ní nquee yuhú yā suha sīquī dē: 


text:
<pb/>De nī nsāhá dē cuenta jā cuu nastécū Yāā Dios ji. De modo jā súcuán nī ncuu, chi cuu cāhān ō jā modo jā ní jīhī ji de nī natecū ji nūū dē, chi nī jasī yā-ni jā má cáhnī dē ji. 


text:
<pb/>Nī ncandíja Isaac jā sāhá yā jēhē dē, de jā ñúcuán nī ncāhān dē jā tāhvī váha nīhīn sēhe dē Jacob jíín Esaú tiempo quiji. 


text:
<pb/>De suni súcuán nī ncandíja Jacob, de jā ñúcuán tá ja ñatin cuū dē de nī ncāhān dē jā nīhīn ndúū sēhe yií José tāhvī váha. De yítuu dē garrote dē, de nī nchiñúhún dē Yāā Dios. 


text:
<pb/>De suni súcuán nī ncandíja José, de jā ñúcuán tá cuācuñatin cuū dē, de nī ncāhān dē jā ndācá tatā Israel, iin quīvī de quee ji inī nación Egipto. De nī ndacu dē jā chiyuhū ji yiqui dē ñuū nūū quīvi ndá ji. 


text:
<pb/>De tá nī ncacu Moisés, de tatá ji naná ji nī ncandíja dē jā sāhá yā jēhē dē, de jā ñúcuán nī jito yuhū dē ji ūnī yōō. Chi nī jinī ndúū dē jā viī cáá ji, de nduú ní nchúhú dē sīquī acta jā ní nsāhá rey jā cuū ndācá sūchí yíí. 


text:
<pb/>De suni súcuán nī ncandíja Moisés, de jā ñúcuán tá nī jahnu dē de nduú cā ní jéhe dē tūhun jā cuu dē sēhe ñahan cúu sēhe síhí rey Egipto. 


text:
<pb/>Chi sa nī ncuu inī dē jā ndoho dē jíín ndá táhán dē nchivī Yāā Dios, nsūú jā cusiī inī dē jacū-ni tiempo jíín cuāchi. 


text:
<pb/>Chi nī nsāhá dē cuenta jā tú cāhān nēhén nchivī sīquī dē jā síquī Cristo, de ñúcuán sāhá jā cucuícá ndasí cā dē ndihi jā ndíso tūhun Yāā Dios nsūú cā jā cucuícá dē ndihi jā íyó nación Egipto. Chi nī ñūhun inī dē jā cuāha yā tāhvī dē. 


text:
<pb/>De jā súcuán nī ncandíja dē, de jā ñúcuán nī nquee dē nación Egipto cuāhān dē. De nduú ní nchúhú dē jā quītī inī rey nūū dē. Chi nī īñi nīhin dē sīquī tiñu sáhá dē, chi nī nsāhá dē cuenta jā ja jínī dē nūū Yāā jāá nduú cúu cunī ō nūū mitan. 


text:
<pb/>De jā súcuán nī ncandíja dē, de jā ñúcuán nī ncāhān dē jā ná cáhnī nchivī tīcāchí pascua. De nī ndacu dē jā ná cósō ji yúyú nīñī tī viéhé ji, tácua tá quiji ángel jā cahnī yā ndācá sēhe nuú nchivī Egipto, de mā cáhnī yā sēhe nuú nchivī Israel. 


text:
<pb/>De sīquī jā ní ncandíja nchivī Israel jā sāhá yā jēhē ji, de nī nchāha ji-ni māhñú Mar Rojo, chi nī nacune yā ndute de nī natūu-ni ñuhun yíchí. De suni súcuán nī ncuu inī ndá tēe Egipto jā yāha dē nícu, de nī ndasī-ni ndute sīquī dē, de nī jīhī ndá dē. 


text:
<pb/>Nī ncandíja ndá soldado jā sāhá yā jēhē dē, de jā ñúcuán nī jicó cáva namā jā ní jicó ndúū jā ndásī ñuū Jericó, tá nī jicó ndúū ndá dē ūjā quīvī. 


text:
<pb/>De Rahab, vísō ñahan ndiī nī ncuu ña, sochi nī ncandíja ña jā sāhá yā jēhē ña. De nī nchindeé ña ndá tēe Israel jā ní nquindēhé ndéē dē nāsa íyó ñuū ña. De jā ñúcuán nduú ní jíhī ña jíín nchivī ñuū ña jā nīhin inī. 


text:
<pb/>¿De nāsa cāhān cā ni túsaá? Chi nduú cā nā tiempo jā nacani cā ni tūhun Gedeón jíín Barac jíín Sansón jíín Jefté jíín David jíín Samuel jíín ndācá tēe jā ní nacani tūhun yā jondē janahán. 


text:
<pb/>Nī ncandíja ndá dē jā sāhá yā jēhē dē, de jā ñúcuán nī ncundeé dē nī natiin dē ndācá ñuū nāhnú, de vāha nī ndacu dē tiñu nūū, de nī nchindeé yā ndá dē tá cúu nūū ní nquee yuhú yā. De nūū sava dē nī jasī Yāā Dios yuhú ndicaha jāá nduú ní nchájī tī dē. 


text:
<pb/>De sava dē nduú ní ncáyū dē sāhá ñuhūn jā cáyū xēēn. De sava dē nī ncācu jāá nduú ní jíhī dē jíín espada. De sava dē nī nanihīn inī dē tá nduú cā nā fuerza dē nícu, de ndacuī téyíí nī īyo dē nūū guerra, de nī ncundeé dē sīquī soldado ndācá ñuū jīcá jā jínī ūhvī ji dē. 


text:
<pb/>De sava ñahan nī natecū sēhe ña jā ní jīhī ji. De sava cā nchivī cándíja chi sa nī ndoho xēēn ji jondē nī jīhī ji. Chi nduú ní jéhe ndá ji tūhun jā siáā ji tūhun yā de cācu ji, chi nī nchuhun inī ji jā natecū ji de cundeē vāha cā ji jondē andiví. 


text:
<pb/>De sava cā ji nī nsāhá catá nchivī nūū ji, de nī ncani nchivī ji, de jondē nī nuhnī ji cadena nī nchīhi ji vecāa. 


text:
<pb/>De nī ncuun nchivī yūū xīnī ji, de nī jehndē ji jíín sierra, de nī jito túnī ji jíín tūndóhó, de nī jahnī ji jíín espada. Nī jica nuu ji cháhá chúcuán, de maá-ni ñii tīcāchí ñii ndixúhú nī ñūhun ji. Nī ndoho ndáhví ji, nī jinī ji tūndóhó, nī sndóho nchivī ji. 


text:
<pb/>Vāha ndasí cā nchivī nī ncuu ji nsūú cā ndá nchivī ñayīví, de vísō súcuán de nī nsāhá nchivī jā ní jica nuu ji nūū ñuhun tíhá jíín chījin yucu, de nī īyo ji yavī cava jíín yavī ñuhun. 


text:
<pb/>De ndācá nchivī yáhá, vísō nī jetúhún Yāā Dios ji jā ní ncandíja nīhin ji jā sāhá yā jēhē ji, de nduú ní níhīn ji jā ní nquee yuhú yā nūū ji. 


text:
<pb/>Chi nī nsāhá tūha yā iin tiñu váha cā, de suu cúu jā sáhá Cristo jíín ó, tácua iin cáhnú-ni nīhīn ji iin tāhvī váha cā jíín ó.<pb/>


text:
Túsaá de íyó cuāhā ndasí nchivī ñúcuán jā ní ncandíja nīhin ji jā sāhá yā jēhē ji, de modo jā ní jicó ndúū ji yóhó, de stéhēn cā ji nūū ō jondē mitan jā suni súcuán ná cándíja ó. Túsaá de saá-ni maá ó, ná sáhá jíyo ó ndācá jā sátéñú jíín cuāchi jā ní ncāan ó jíín. De ná cuándeé inī ō cunu ó jíín carrera jā ní jēhe yā jā cunu ó. 


text:
<pb/>De ná cúnuū vāha ó nūū Jesús, Yāā jā ní scándíja yóhó de sáhá yā jā cuja vāha ó jíín tūhun cándíja ó. Chi maá yā nī jendeé inī yā jā ní ndoho yā yīcā cruz. De vísō tūhun canoō cúu jā súcuán cuū yā, de nduú ní nsáhá yā cuenta. Chi nī ñūhun inī yā jā cusiī ndasí inī yā tá jīnu jā ndoho yā. Sá de nī jēcundeē yā lado cuáhá mesa nūū tátúnī Yāā Dios. 


text:
<pb/>De nacani inī ndá nú nāsa nī jendeé inī yā nī ndoho yā jā ní nsāhá nāvāha nchivī íyó cuāchi jíín yā. De súcuán de mā cuítá nú de ni mā nūú inī nū jíín tūndóhó. 


text:
<pb/>De sanaā de ja nī naā inī ndá nú jā cáhān tutū īī, jā sndíhvī inī Yāā Dios ndá nú jā cúu nú sēhe yā:<pb/>Séhē, mā quítī inī nū jā jéhe Jētohō ō castigo ndóhó,<br/>de ni mā cúcuécá inī nū tú cāhān yā nūū nū.<pb/> 


text:
Chi Jētohō ō jáhnū yā nchivī jā mānī yā jíín,<br/>de jéhe yā castigo ndācá jā náquehen yā cuu sēhe yā. Cáchī tutū. 


text:
<pb/>Túsaá de cuandeé inī ndá nú jā jéhe Yāā Dios castigo ndóhó, chi sáhá yā jíín nú tá cúu nūū sáhá tatá jíín sēhe dē. Chi nduú nā sēhe íyó jāá nduú jéhe tatá ji castigo. 


text:
<pb/>De tú mā cuáha yā castigo ndóhó, tá cúu nūū ndóho ndācá sēhe, túsaá de tá cúu sēhe ndáhví cúu nú, de nsūú sēhe ndija yā cúu nú. 


text:
<pb/>De tatá ó ñayīví yáhá, suni nī jēhe dē castigo yóhó, de nī īyo yíñúhún ó nūū dē. De nā oncā cúu jā má cuétáhví ó nūū maá Tatá ó andiví jā jéhe yā castigo yóhó, de cutecū ō níí cání. 


text:
<pb/>De ndāā chi maá dē nī jēhe dē castigo yóhó jacū-ni quīvī, nāsa nī ncuu inī maá dē. Sochi Yāā Dios chi jéhe yā castigo yóhó iin modo vāha cā jā quéndōo vāha cā ō, chi jíín ñúcuán de sáhá ndoo yā yóhó tá cúu nūū íyó ndoo maá yā. 


text:
<pb/>De ndāā chi nduú cúsiī inī ō maá hora jā ndóho ó castigo, chi sa cúcuécá inī ō. Sochi cúcuéé cā de cunī ō jā jíín castigo jā ní ndoho ó de nī ncutūha ó jā caca ndaā ō de coo ndeé coo siī inī ō. Sīquī nchivī jā squéne yichī ji tūhun jā cáhān Yāā Dios 


text:
<pb/>Túsaá de mā cōó ndá nú tá cúu tēe jā ní ncuitá īī ndahá, de quísi xīnī jítī, chi sa ndacuī sāhá nú maá nú nūū tūndóhó. 


text:
<pb/>De caca ndaā nū ichi ndoó, tácua nduvāha ndá ndóhó jāá nduú nā fuerza inī, jā cúu nú tá cúu tēe tiácuá jāá nduú cúu caca vāha. 


text:
<pb/>De cundihvī inī nū jā cundeē mānī nū jíín ndācá nchivī, jíín jā coo ndoo coo iī nū nūū yā. Chi mā cūú cunī ni iin nchivī nūū maá Jētohō ō de tú nduú íyó ndoo ji. 


text:
<pb/>De coto má caca yátá ni iin nú de siáā nū tūhun jā sáhá Yāā Dios jā váha ndóhó, tácua mā cūú nú tá cúu iin yūcū úguā jā stíví de sáhá daño jíín ndá nchivī. 


text:
<pb/>De ni iin nú mā cācá ndiī. De ni mā cúyichī inī nū nūū ndá jā jéhe Yāā Dios, tá cúu nūū ní ncuu Esaú. Chi sīquī iin-ni cōhō ndeyu jā ní jīcān dē nūū ñanī dē, de nī nsama dē jíín derecho jā nīhīn dē jā cúu dē sūchí núú, de súcuán nī yīcó dē derecho dē. 


text:
<pb/>De jínī ndá nú jā cúcuéé cā de nī ncuu inī dē jā cāhān tatá dē jā nīhīn dē tāhvī dē jā cúu dē sūchí núú. De nduú ní ncúu, chi nduú cā ní ntánuú Yāā Dios dē. Chi nduú ní níhīn tīñú cā jā ní nacani inī dē, vísō nī nducú ndéé dē jondē nī jacu dē. 


text:
<pb/>De ndá ndóhó chi nduú ní nquénda nú nūū īyo cúu, tá cúu nūū īyo nī ncuu maá yucu nūū ní jēhe yā ley yā nūū nchivī Israel. Chi nī ncāyū ñuhūn yucu Sinaí, de neē de tuún ndasí, de yíhí tāchī níhin. 


text:
<pb/>De nī ntivī nīhin trompeta, de nī ncāhān Yāā Dios. De nchivī jā ní jini jā cáhān yā, nī ncāhān ndāhví ji jā má cáhān cā yā jíín ji. 


text:
<pb/>Chi nduú ní ncúndéé ji jíín tūhun jā ní ndacu yā tiñu nūū ji, chi nī ncāhān yā: Vísō iin quiti-ni tú quīvi tī yucu yáhá, de jíni ñúhún jā cuū tī jíín yūū á jíín lanza, ncachī yā. 


text:
<pb/>De sīquī jā īyo ndasí cúu ndá jā ní jinī ji, de jondē Moisés suni nī ncāhān dē: Quísi nduhū jā yúhú nī, ncachī dē. 


text:
<pb/>De mitan de ndá máá nú jā cándíja, chi nduú ní nquénda nú nūū yucu ñúcuán. Chi sa nūū maá yucu Sión, jíín nūū maá ñuū Yāā Dios, Yāā técū, nī nquenda nú. De ñuū ñúcuán cúu Jerusalén jā íyó andiví, nūū íyó tútú cuāhā ndasí mil ángel jā chíñúhún Yāā Dios. 


text:
<pb/>De nī nquīvi ndá nú nūū ndéē tūtú nchivī cándíja jā cúu sēhe Yāā Dios, jā íyó lista ji andiví. De nī nquīvi nú nūū Yāā Dios, Yāā jā sáhá ndāā tiñu ndihi nchivī, jíín nūū íyó ánō nchivī vāha jā ja nī squéndōo ndāā yā ji. 


text:
<pb/>De suni nūū maá Jesús, Yāā jā ndíso tíñú sīquī contrato jeé, nī nquīvi ndá nú. De yāhvi ndasí cā tiñu sáhá nīñī yā jā ní jati jā sndáhvā cuāchi ó, nsūú cā nīñī Abel jā ní ncāhān cuāchi. 


text:
<pb/>Túsaá de coto má squéne yichī nū tūhun jā cáhān yā jíín ndá nú. Chi nchivī jāá nduú ní jétáhví tá nī ncāhān yā jíín ji ñayīví yáhá, nduú ní ncácu ji. De xēēn cā ndoho yóhó de tú mā cuétáhví ó nūū yā jā cáhān yā jondē andiví túsaá. 


text:
<pb/>De tá nī ncāhān yā jondē saá, de nī nquisi ñayīví. De mitan chi cáhān yā: Iin-ni cā vuelta quisi nī ñayīví, de nsūú maá-ni ñayīví, chi saá-ni ndācá jā íyó andiví, ncachī yā. 


text:
<pb/>De tūhun yáhá jā cáhān, iin-ni cā vuelta, chi cáchī jā sāhá jíyo yā ndācá jāá nduú íyó cutú, suu jā ní ncuvāha, tácua ná quéndōo jā coo cutú níí cání. 


text:
<pb/>Túsaá de cuāha Yāā Dios iin ñuū nūū ō jā coo cutú níí cání. De jā ñúcuán ná nácuetáhví ó nūū yā, de ná chíñúhún ó yā, de ná cóo yíñúhún ó, tácua cusiī inī yā jíín ó. 


text:
<pb/>Cunahán nú jā cánuú jā cuāha núú nú vehe nūū nchivī jīcá. Chi íyó vuelta jā súcuán nī jēhe núú nchivī vehe, de nduú ní jínī ji jā nūū maá ángel andiví nī jēhe núú ji vehe. 


text:
<pb/>De cunahán ndá nú jā chindeé nú nchivī jā yíhí vecāa, chi sāhá nú cuenta jā modo jā yíhí cáhnú nú jíín ji vecāa. De suni nacani inī nū jēhē táhán nú jā ndóho ji sáhá nchivī, chi tú súcuán coo jíín maá nú de suni ndoho nú. 


text:
<pb/>Coo yíñúhún ndá nú sīquī tūhun jā jécundeē tēe jíín ñahan, de mā cásíquí ndéē tāhán nú. Chi maá Yāā Dios sāhá ndāā yā cuāchi nchivī ndiī jíín nchivī jā cásíquí ndéē tāhán. 


text:
<pb/>De mā ndíyo inī nū xūhún, chi cusiī inī nū jíín jā névāha nú-ni. Chi maá yā nī ncāhān: Mā siáā cuitī ni ndóhó, ni mā sndóo cuitī ni ndóhó, ncachī yā. 


text:
<pb/>Túsaá de mā cāní inī ō ni iin, chi cuu cāhān ō:<pb/>Maá Jētohō ni chíndeé chítuu yā nduhū,<br/>de mā cúyūhú nī de tú nā cuá cúnī nchivī sāhá ji jíín nī. Cachī ō. 


text:
<pb/>De nūcūhun inī ndá nú ndācá pastor nū, jā ní stéhēn ndá dē tūhun Yāā Dios nūū nū. De sāhá vāha nú cuenta nāsa nī nīhīn tīñú jā ní nsāhá ndá dē, de ndacu nú dē jā ní ncandíja dē jā sáhá yā jēhē dē. 


text:
<pb/>Túsaá de mā cuáha ndá nú tūhun jā candíja nú ndācá tūhun jā síín cáhān jāá nduú quétáhán jíín tūhun maá yā. Chi íyó vāha jā cuja ánō ō sáhá tūhun jā vāha inī yā jíín ó. De nduú jíni ñúhún ó tūhun jā tatúnī sīquī jā yájī ō, chi nduú níhīn tīñú cuitī jíín nchivī jā íyó jíín. 


text:
<pb/>De maá ó chi névāha ó maá Cristo jā ní nsōcō yā maá yā jēhē ō. De ndācá sūtū jā sócō cā dē modo jā cáhān ley janahán, nduú nā cuá níhīn dē nūū yā jā ní nsōcō yā maá yā. 


text:
<pb/>De sūtū cúñáhnú cā, tá nī nsōcō dē nīñī ndācá quiti inī cuarto īī cā jā síquī cuāchi, de yiqui cúñu tī nī nteñuhūn dē ichi chátā ñuū. 


text:
<pb/>De suni súcuán nī ndoho maá Jesús ichi chátā ñuū, tácua jíín nīñī maá yā de sāhá ndoo yā nchivī. 


text:
<pb/>Túsaá de mā cōó inuú cā inī ō jíín nchivī jāá nduú cándíja, chi modo jā cóhōn jíín yā ichi chátā ñuū, de ná ndóho ó jíín yā jā sáhá catá ji. 


text:
<pb/>Chi ñayīví yáhá nduú nā ñuū íyó nūū coo ó níí cání, chi sa ndúcú ó maá ñuū nūū cundeē ō quīvī quiji. 


text:
<pb/>Túsaá de jā jíín Jesucristo de níní ná cáhān ō jā cúñáhnú ndasí Yāā Dios, chi suu cúu tá cúu iin jā sócō ō nūū yā, suu jā nácuetáhví ó nūū yā. 


text:
<pb/>De mā náā inī ndá nú jā sāhá vāha nú nūū táhán nú, de cuāha nú jā cúmanī nūū ji. Chi modo iin jā sócō nū nūū Yāā Dios cúu ndācá yáhá, de cúsiī inī yā jíín. 


text:
<pb/>De candíja ndá nú nūū ndá tēe jā cúu pastor nū, de cuetáhví nú nūū dē. Chi jíto ndá dē ndóhó jā quendōo vāha ánō nū, chi jínī dē jā cánuú nacuāha dē cuenta nūū yā. De cundihvī inī nū sāhá vāha nú, tácua cusiī inī dē sīquī nū de mā cúcuécá inī dē. Chi tú mā sāhá vāha nú de mā cōó jā váha jíín nú. 


text:
<pb/>De cācān táhvī nū jēhē ndá nī. Chi nijīn cúu inī ánō ni jāá nduú nā cuāchi nī. Chi cúnī ndá nī caca yíñúhún nī jíín ndācá tiñu. 


text:
<pb/>De suni cáhān ndāhví nī jíín ndá nú jā cācān táhvī ndasí nú jēhē maá nī, tácua cuāha yā tūhun jā ñamā cā cuēē tucu nī nūū nū. Bendición jíín saludo jā sándīhí 


text:
<pb/>De maá Yāā jā jéhe tūhun ndeé tūhun sīī inī nūū ō, nī nastécū yā Jētohō ō Jesucristo māhñú ndīyi. De Jesús cúu pastor cúñáhnú jā jíto nchivī jā cúu tá cúu tīcāchí yā. Chi jíín nīñī yā nī nsāhá cutú yā contrato jeé yā jā coo níí cání. 


text:
<pb/>De ñúhún inī ni jā Yāā Dios ná sáhá yā jā cuja inī ndá nú, tácua cuu sāhá nú ndācá tiñu váha nāsa jétahān inī yā. De ñúhún inī ni jā jíín fuerza Jesucristo jā ndéē yā inī ō, ná sáhá Yāā Dios jā cuu ó nchivī jā cúsiī inī yā jíín. De ná cáhān ō jā viī ndasí cúñáhnú yā níí cání. Amén. 


text:
<pb/>Hermano, cáhān ndāhví nī jíín ndá nú jā cune cáhnú inī nū jā sndíhvī inī ni ndá nú jíín jacū-ni tūhun jā ní ntee nī nūū carta yáhá. 


text:
<pb/>De cáchī tūhun nī jā hermano ō Timoteo, ja nī nquee dē vecāa. De tú ñamā quiji dē yáhá, de cuēē ndúū ni nūū nū jā cunī tāhán ó. 


text:
<pb/>De cāhān ndá nú jíín ndá tēe cúu pastor nū jíín ndá hermano jā cándíja, jā sāhá ndeé inī dē, cáchī ni. De nchivī Italia suni cáhān ji jā sāhá ndeé inī ndá nú. 


text:
Maá nī cúu Santiago, mozo Yāā Dios jíín Jētohō ō Jesucristo. De tée nī carta yáhá cuēē nūū ndá nú nchivī cándíja jā cúu nú ndihúxī ūū tatā Israel, de nī jītē nuu ndá nú níí ñayīví. Sāhá ndeé inī ndá nú. Yāā Dios sáhá jā jícūhun inī ō 


text:
<pb/>Chi jínī ndá nú jā tú jíto túnī tūndóhó ndóhó tú cándíja nīhin nú, de ñúcuán cúu jā scúja ánō nū jā cuandeé inī nū. 


text:
<pb/>De cuandeé inī nū jondē cuja vāha nú jíín tūndóhó, tácua cuu sāhá nú ndācá tiñu váha, de mā cúmanī jā squíncuu vāha nú nūū yā. 


text:
<pb/>De tú ní iin nú cúmanī jā jīcūhun inī nū caca ndíchí nú jíín tūhun Yāā Dios, de cācān nū nūū yā, de sāhá yā jā jīcūhun inī nū. Chi sáhá yā ndihi jā jícān nchivī, de nduú cúxeēn yā nūū ji jā jícān ji. 


text:
<pb/>De tá jícān nū, de cánuú candíja nú jā sāhá yā jā jícān nū, de mā cāní síquí inī nū. Chi nchivī jā jáni síquí inī, cúu ji tá cúu ndute mar jā jísō de cuāhān cháhá chúcuán sáhá tāchī. 


text:
<pb/>Sochi hermano cuīcá, ná cúsiī inī dē tú nī ndundáhví dē. Chi ndācá tēe cuícá, ñamā náā jā cuícá dē, tá cúu jā ñamā náā itā yūcū. 


text:
<pb/>Chi tá quénda ncandiī de cúhihní, de yíchī-ni yūcū, de cóyo-ni itā, de náā-ni jā viī cáá. De suni súcuán ndoho ndá tēe cuícá juni íyó dē jíín ndá tiñu sáhá dē. Sīquī jā jíto túnī tūndóhó yóhó 


text:
<pb/>Nācā ndetū tēe jā jéndeé inī dē tú jíto túnī tūndóhó dē. Chi tá ja nī ncundeé dē jíín, de nīhīn dē premio jā cuñáhnú dē cutecū dē níí cání. Chi súcuán nī nquee yuhú Yāā Dios jā cuāha yā nūū nchivī jā mānī jíín yā. 


text:
<pb/>Tú iin nchivī cúu inī ji sāhá ji cuāchi, de mā cāní inī ji jā nūū Yāā Dios vāji jā cúu inī ji sāhá ji cuāchi. Chi ni iin mā cūú cuitī sāhá jā quīvi Yāā Dios cuāchi, de juni maá yā nduú squívi yā ni iin nchivī nūū cuáchi. 


text:
<pb/>Chi sa jā ndíyo inī maá ji, suu sáhá jā cúu inī ji sāhá ji cuāchi, de scándā inī ji, chi suu ñúcuán cúu jā stáhví. 


text:
<pb/>De jā ndíyo inī ji, ñúcuán cúu jā squíjéhé cuāchi. De cuāchi ñúcuán, tú ja nī ncunīhin, de sáhá jā tánū tāhvī nchivī. 


text:
<pb/>Ndācá jā cútahvī ō jā vāha jā viī íyó, chi vāji ichi andiví nūū maá Yāā Dios, Yāā jā ní nsāhá ndācá jā jéhe nduva jā íyó andiví. De maá yā nduú násāma cuitī inī yā tá cúu nūū násāma nduva jíín cōndāhvī. 


text:
<pb/>De nī nsāhá yā jā cúu ó sēhe yā, chi nī ncandíja ó tūhun ndāā yā. De nī nduu ó tá cúu sēhe xíhna ñúhún yā nūū ndá cā sēhe yā jā quiji, chi súcuán nī jētahān inī yā sāhá yā. Sīquī nāsa chiñúhún ndāā ō yā 


text:
<pb/>Túsaá de ndá ndóhó ñanī mánī, ñamā tee sōho nú tūhun yā, sochi mā cáhān ñamā nū ni mā quítī ñamā inī nū. 


text:
<pb/>Túsaá de siáā nū ndācá tiñu téhén jíín tiñu néhén jā ní ncāyā jíín nú. De coo vitá inī nū de cuetáhví nú tūhun yā jā ní nquīvi inī ánō nū. Chi tūhun ñúcuán ndíso poder jā cācu ánō nū. 


text:
<pb/>De squíncuu nú jā stéhēn tūhun yā, de nsūú maá jā cunini nú súcuán-ni, chi tú súcuán de stáhví ndá nú maá nú, chi nduú níhīn tīñú de tú nduú squíncuu nú. 


text:
<pb/>Chi tēe jā níni dē tūhun yā súcuán-ni, de nduú squíncuu dē, cúu dē tá cúu iin tēe jā ndéhé dē nūū espejo nāsa cáá nūū dē. 


text:
<pb/>Sochi tú iin tēe nduú náā inī dē tūhun jā níni dē, chi sa chúhun vāha inī dē jā cáhān maá ley ndāā Jesús jā ní nsāhá libre yóhó, de tú cuiñi nīhin dē jíín, de squíncuu dē jā ndácu, ñúcuán de coo ndetū dē jíín tiñu váha jā sáhá dē. 


text:
<pb/>De tú ní iin ndá nú jáni inī nū jā chíñúhún vāha nú Yāā Dios, de tú nduú jíto nú yáá nú, túsaá de stáhví nú maá nú, de nduú jétíñú cuitī jā chíñúhún nú yā. 


text:
<pb/>Nchivī jā chíñúhún ndoo chíñúhún ndāā ji maá Tatá ó Yāā Dios, tiñu yáhá sáhá ji: Chíndeé ndá ji sūchí jā ní nquendōo ndáhví, jíín ndá ñahan jā ní nquendōo ndáhví, tú nā-ni tūndóhó íyó. De nduú sátéhén ji ánō ji jíín tiñu néhén jā íyó inī ñayīví.<pb/>


text:
Ñanī mánī, cándíja ndá nú Jētohō ō Jesucristo jā viī cúñáhnú yā. Túsaá de mā cúyichī inī ndá nú nchivī ndāhví, chi inuú sāhá nú jíín ndihi nchivī. 


text:
<pb/>Chi íyó vuelta jā quívi iin tēe inī vehe nūū ndútútú ndá nú, de ñúhún xehe oro ndahá dē, de ñúhún dē sahma váha. De suni íyó vuelta jā quívi iin tēe ndáhví, de ñúhún dē sahma tehndé. 


text:
<pb/>De nduú vāha de tú sāhá yíñúhún nú jíín tēe ñúhún sahma váha, de cahān nū jíín dē: Cundeē ní lugar vāha yáhá. De cahān nū jíín tēe ndáhví: Ñúcuán cuiñi ní, á yáhá cundeē ní nūū ñūhún, cachī nū. 


text:
<pb/>De tú súcuán sáhá ndá nú, de nduú jáni vāha inī nū sīquī táhán nú, chi síín sáhá nú jíín tēe cuícá jíín tēe ndáhví. 


text:
<pb/>Ñanī mánī, chuhun inī ndá nú tūhun cáhān ni: Yāā Dios nī nacāji yā nchivī ndāhví inī ñayīví yáhá jā coo cuícá ji jíín tūhun cándíja ji yā, de nīhīn ji tāhvī ji inī ñuū nūū tátúnī yā. Chi nī nquee yuhú yā jā cuāha yā ñúcuán nūū nchivī mānī jíín yā. 


text:
<pb/>De sa ndá máá nú jéhe nú tūhun canoō nchivī ndāhví. ¿De á nsūú ndá tēe cuícá cúu jā stáhví ndá ndóhó sīquī jā nīhīn dē xūhún nú, de ñamā cáhān dē cuāchi sīquī nū nūū justicia? 


text:
<pb/>Vāha sáhá ndá nú de tú squíncuu ndija nú maá tūhun ñáhnú cā jā cáhān ley, tá cúu nūū yósō nūū tutū īī: Cundáhví inī nū táhán nú tá cúu nūū cúndáhví inī nū maá nú, cáchī. 


text:
<pb/>De tú síín síín sáhá nú jíín nchivī cuīcá jíín nchivī ndāhví, túsaá de cuāchi sáhá ndá nú, de ndéē cuāchi sīquī nū jā stíví nú ley Yāā Dios. 


text:
<pb/>Chi tú iin nchivī stíví ji iin-ni tiñu jā ndácu ley, de vísō ná squíncuu ji ndihi cā, de cúu tá cúu jā ní stíví ji ndihi ley, de ndihi ñúcuán cundeē cuāchi sīquī ji. 


text:
<pb/>Chi Yāā Dios jā ní ncāhān yā jā má cásíquí ndéē tāhán nú, suni nī ncāhān yā jā má cáhnī nū ndīyi. De vísō nduú ní ncásíquí ndéē tāhán nū, sochi tú nī jahnī nū ndīyi, túsaá de ja nī stíví ndihi nú ley. 


text:
<pb/>De ndācá jā cáhān nū jíín jā sáhá nú, chi cánuú sāhá nú cuenta jā sāhá ndāā yā ndihi ñúcuán jíín maá ley Jesús jā ní nsāhá libre ndóhó. 


text:
<pb/>Chi quīvī jā sāhá ndāā yā tiñu, de nchivī jāá nduú ní ncúndáhví inī táhán, suni mā níhīn ji tūhun cúndáhví inī. Sochi nchivī jā ní ncundáhví inī táhán, de maá quīvī juicio jā sāhá ndāā yā tiñu de cusiī inī ji jā ní sndáhvā yā cuāchi ji. Nduú jétíñú jā cándíja ó de tú nduú squíncuu ó 


text:
<pb/>Ñanī mánī, tú cáhān iin tēe jā cándíja dē jā sáhá yā jēhē dē, de tú nduú sáhá dē tiñu váha, ¿de nāsa nīhīn tīñú jā súcuán? ¿A cuu cācu ánō dē jíín jā cáhān dē-ni jā cándíja dē, de tú nduú sáhá dē tiñu váha? 


text:
<br/>de tú ní iin ndá nú cáhān jíín ji: Sāhá ndeé inī nū, de cusúcún vāha nú de cajī vāha nú, cachī nū jíín ji, de tú nduú jéhe nú jā jíni ñúhún ji cutecū ji, ¿de ní tiñu jā cáhān nū súcuán? 


text:
<pb/>De suni súcuán cúu jā tú cáchī nū jā cándíja nú jā sáhá yā jēhē nū, de tú nduú sáhá nú tiñu váha, túsaá de nduú níhīn tīñú cuitī jā cáhān nū jā cándíja nú. 


text:
<pb/>Sochi sanaā de cāhān iin nchivī: Ndóhó chi cándíja nú jā sáhá yā jēhē nū, de nduhū chi sáhá nī tiñu váha. ¿Nāsa stéhēn nū jā cándíja nú jā sáhá yā jēhē nū, de tú nduú sáhá nú tiñu váha? De nduhū chi sáhá nī tiñu váha, de súcuán stéhēn ni jā cándíja nī jā sáhá yā jēhē ni. 


text:
<pb/>Ndāā chi cándíja nú jā íyó iin-ni Yāā Dios. De va íyó vāha túsaá. Sochi ndá tāchī chi suni súcuán cándíja, de quísi jā yúhú, chi nduú sáhá tiñu váha. 


text:
<pb/>¿De nūcu nduú jícūhun inī ndá nú? ¿A nduú jínī nū jā tú nduú sáhá nú tiñu váha, de nduú níhīn tīñú cuitī jā cáhān nū jā cándíja nú? 


text:
<pb/>De tatā ō Abraham, nī sndáhvā yā cuāchi dē sīquī jā ní nsāhá dē tiñu váha. Chi nī jetáhví dē jā ní ncāhān yā jā cahnī dē sēhe dē Isaac, sōcō dē ji nūū altar. 


text:
<pb/>De jícūhun inī ndá nú jā sīquī jā ní ncandíja dē jā sāhá yā jēhē dē, suu sīquī ñúcuán cúu jā ní jetáhví dē tá nī ncāhān yā jā sōcō dē sēhe dē. De jā ní jetáhví dē, súcuán nī stéhēn dē jā cándíja ndija dē jā sāhá yā jēhē dē. 


text:
<pb/>De súcuán nī nquee ndaā tūhun jā cáhān tutū īī: Abraham nī ncandíja dē jā sāhá yā jēhē dē, de jā ñúcuán nī sndáhvā yā cuāchi dē, cáchī tutū. De nī jēcunaní dē amigo Yāā Dios. 


text:
<pb/>Túsaá de ja nī jinī ndá nú jā sndáhvā Yāā Dios cuāchi nchivī jā sáhá ji tiñu váha sīquī jā cándíja ji jā sáhá yā jēhē ji, de nsūú maá-ni jā cáhān ji jā cándíja ji. 


text:
<pb/>De suni súcuán Rahab, vísō ñahan ndiī nī ncuu ña xihna cā, de nī sndáhvā yā cuāchi ña sīquī jā ní nsāhá ña tiñu váha. Chi nī jēhe núú ña vehe nūū ndá mozo jā ní ntají Josué, de nī nchuhun ña dē incā ichi, tácua cācu dē nūū ndá tēe ndúcú cahnī dē. De jā ñúcuán nī sndáhvā Yāā Dios cuāchi ña. 


text:
<pb/>De iin nchivī tú nduú cā ánō ji nūū yiqui cúñu ji, de ndīyi cúu ji. De suni súcuán tú cándíja ó jā sāhá yā jēhē ō, sochi tú nduú sáhá ó tiñu váha, de cúu ó tá cúu ndīyi.<pb/>


text:
Ñanī mánī, mā cāní inī cuāhā táhān nū jā cuu nú maestro jā stéhēn tūhun yā. Chi jínī ndá nú jā ndá máá ó jā stéhēn tūhun, cuāhā cā cuāchi nacunehen yā sīquī ō. 


text:
<pb/>Chi ndihi ó stíví cuāhā tiñu. De tú iin tēe cuu coto dē yáá dē jā má stíví dē jíín ni iin jā cáhān dē, tú súcuán de vāha ndasí tēe cúu dē, de suni cuu coto dē níí cā dē jā má stíví dē. 


text:
<pb/>Chi cúu tá cúu jā chúhún ó freno yuhú caballo, de súcuán jáhnū ō níí tī jā quīhīn tī ní-ni cúu nūū cúnī ō. 


text:
<pb/>De suni súcuán ndācá barco, vísō náhnú ndasí, de vísō nīhin chíndahá tāchī, de jíín iin timón lulí-ni de cuu scuícó tēe scáca, de quīhīn dē jíín ní-ni cúu nūū cúnī dē. 


text:
<pb/>De suni súcuán cúu yáá ó, chi vísō lulí-ni, de cuāhā ndasí sáhá ó jíín. De suni jínī ō jā iin ñuhūn lulí de cuu scuíquīn jā cāyū iin yucu cáhnú ndasí. 


text:
<pb/>De suni súcuán cúu yáá ó, chi sáhá tá cúu iin ñuhūn, chi scuíquīn cuāhā ndasí tiñu néhén. De yáá ó cúu iin parte lulí yiqui cúñu ó, de sáhá jā quívi níí ó cuāchi. Chi jondē infierno vāji ndācá tūhun nēhén jā cáhān ō, de yáá ó scuíquīn cuāhā tiñu néhén níí tiempo jā ndéē ō inī ñayīví. 


text:
<pb/>De nchivī chi cuu cāhnū ji ndācá nūū quiti jíín saā jíín cōō jíín quiti ñúhún inī mar, de ja nī jāhnū ji cuāhā tī. 


text:
<pb/>Sochi ni iin nchivī mā cūú cāhnū ji yáá ji. Chi iin jā nēhén jā má cūú cāhnū ji cúu. De tá cúu yuhú cōō jā ñúhún chitú veneno jā jáhnī, súcuán cúu yáá ó. 


text:
<pb/>De jíín yáá ó de chíñúhún ó Tatá ó Yāā Dios, de suni jíín yáá ó de cáhān nēhén ó sīquī nchivī jā ní nsāhá yā ánō ji tá cúu nūū íyó maá yā. 


text:
<pb/>Iin-ni yuhú quée tūhun chíñúhún ó yā jíín tūhun cáhān nāvāha ó. Ñanī mánī, nduú íyó vāha cuitī jā súcuán. 


text:
<pb/>Ñanī mánī, ¿á cuu cuun ndīhā oliva xīnī ñutun higo, de á cuu cuun ndīhā higo ndahá yūcū uva, á naá cúu? De suni súcuán iin sócó mā cūú quene ndute úhguā jíín ndute váha. Tūhun ndíchí jā váji nūū Yāā Dios 


text:
<pb/>De tú ní iin nú ndíchí de jícūhun vāha inī nū, túsaá de jíín jā jíca ndaā nū de stéhēn nū jā súcuán cúu nú. De sāhá suchí nú maá nú sīquī jā névāha nú tūhun ndíchí yā. 


text:
<pb/>Sochi tú cúcuásún ndasí inī ndá nú de tú ndúcú nú jā cuñáhnú maá nú, túsaá de mā cútéyíí nú cani inī nū jā ndíchí nú. Chi suu cúu jā stáhví nú, de cúu nú contra sīquī tūhun ndāā. 


text:
<pb/>Chi nchivī jā íyó súcuán, nsūú nūū Yāā Dios vāji jā ndíchí ji. Chi cuenta ñayīví cúu, jíín cuenta nchivī jā cánēhén ánō ji, jíín cuenta maá tāchī cúñáhnú cúu. 


text:
<pb/>Chi nūū íyó nchivī cúcuásún inī jíín nchivī ndúcú jā cuñáhnú maá, suu ñúcuán íyó tūhun sácā nuu jíín ndācá tiñu néhén. 


text:
<pb/>Sochi tūhun ndíchí jā váji nūū Yāā Dios, tá nī nsāhá jā ní ndundíchí nchivī, ñúcuán de íyó ndoo ánō ji. De suni ndéē mānī ndá ji jíín táhán ji, de vitá inī ji, de nduú nīhin inī ji. De cúndáhví inī ji táhán ji, de sáhá ji tiñu váha. De suni íyó ndāā ji, de nduú stáhví ji. 


text:
<pb/>De nchivī jā ndéē mānī jíín táhán, jíín tūhun mānī sáhá ji ndācá tiñu ndāā, de nīhīn ji jā quendōo ndāā ji.<pb/>


text:
¿De nāsa quíjéhé jā cánāá ndá nú jíín jā tétáhán nú? Quíjéhé sīquī jā ndíyo inī nū ndācá jāá nduú vāha, de suu scándā ndasí inī ánō nū. 


text:
<pb/>Chi ndíyo inī ndá nú, de nduú névāha nú, de suu sáhá jā jáhnī nū ndīyi. Ndíyo inī ndá nú jā névāha táhán nú, de nduú níhīn nū, de suu sáhá jā tétáhán nú de cánāá nú. De nduú níhīn nū jā cúnī nū, chi nduú jícān nū nūū Yāā Dios. 


text:
<pb/>De tú jícān nū, de nduú níhīn nū, chi nduú jícān vāha nú, chi maá-ni jā cúsiī inī maá nú cúu jā jícān nū nūū yā. 


text:
<pb/>Nchivī jā sndóo Yāā Dios cúu ndá máá nú. ¿A nduú jínī nū jā tú cútóó inī nū jā íyó inī ñayīví, ñúcuán cúu jā jínī ūhvī nū Yāā Dios? Chi nchivī jā cútóó inī jā íyó inī ñayīví, ndúu ji nchivī jā jínī ūhvī nūū Yāā Dios. 


text:
<pb/>De nduú cáhān cāhá tūhun yáhá jā yósō nūū tutū īī: Maá Espíritu jā ní jēhe Yāā Dios jā ndéē inī ō, cútóó ndasí yā yóhó, chi mānī yā jíín ó, cáchī. 


text:
<pb/>De jā váha inī Yāā Dios, de jéhe yā fuerza inī ō jā má sāhá ó súcuán. Chi cáhān tutū īī: Yāā Dios jásī yā nūū nchivī jā sáhá téyíí maá, de vāha inī yā chíndeé yā ndá nchivī jā sáhá suchí maá, cáchī. 


text:
<pb/>Túsaá de cuetáhví ndá nú nūū Yāā Dios. De cuiñi nīhin nú jā má cuétáhví nú tāchī cúñáhnú, de cunu cunī ndá ndóhó. 


text:
<pb/>Mānī cā coo nú jíín Yāā Dios, de víhí cā stéhēn yā jā mānī yā jíín nú. Ndá ndóhó jā sáhá cuāchi, sāhá ndoo nú maá nú, sndóo nú cuāchi. De ndá ndóhó jā cúnī nū coo manī nū jíín Yāā Dios de suni cúnī nū cutóó nú jā íyó inī ñayīví, sāhá ndoo nú ánō nū jā má cōó cā nū súcuán. 


text:
<pb/>Natahúhvī inī nū, de cucuécá inī nū, de cuacu nú sīquī jā íyó cuāchi nú. De vísō nī jācū nū, sochi mitan de cuacu cóhó nú. De vísō nī ncusiī inī nū, sochi mitan de nducuécá inī nū. 


text:
<pb/>Sāhá suchí nú maá nú nūū Yāā Dios, de sāhá ñáhnú yā ndóhó. Mā cúndihvī inī ō sīquī cuāchi táhán ó 


text:
<pb/>Hermano, mā cáhān nēhén ndá nú sīquī táhán nú. Chi tēe jā cáhān nēhén sīquī táhán, á jā ndíhvī inī sīquī cuāchi táhán, chi modo jā sīquī ley Yāā Dios cáhān nēhén dē. Chi nduú squíncuu dē ley jā cáhān jā cundáhví inī ō táhán ó, de sáhá dē cuenta jāá nduú íyó ndāā ley yā. De tú cáhān nū jāá nduú íyó ndāā ley yā, túsaá de nsūú jā squíncuu nú, chi sa jā cáhān nū sīquī. 


text:
<pb/>Iyó iin-ni Yāā jā ní jēhe ley, de mátúhún-ni yā cúu jā sáhá ndāā sīquī cuāchi. De scácu yā nchivī cándíja, de stánū tāhvī yā nchivī nduú cándíja. ¿Túsaá de nā tiñu ndíso nú jā sáhá ndāā nū sīquī táhán nú? Nduú vāha jā sāhá téyíí ó maá ó 


text:
<pb/>Mitan de cáhān ni jíín ndá ndóhó jā cáhān súcuán: Mitan á stēēn de cōhōn ñuū ñúcuán, de cundeē ō iin cuīyā, de cueen ó xīcó ó de nīhīn ō sīquī, cáchī nū. 


text:
<pb/>De nduú jínī cuitī nū nāsa coo stēēn. ¿Chi nā váha víhí cúu vida nū? Cúu tá cúu iin vīcō nūhún jā iin núnúú-ni núcūhun, de ñúcuán de ndúte-ni. 


text:
<pb/>De sa vāha cā cāhān nū: Tú cúnī maá Jētohō ō de cutecū ō de sāhá ó yáhá á sāhá ó ñúcuán, cachī nū. 


text:
De cáhān ni jíín ndá ndóhó tēe cuícá, jā cuacu nú de cuacu cóhó nú sīquī tūndóhó jā quiji sīquī nū. 


text:
<pb/>De oro jíín plata jā névāha ndá nú, chi ja néne xaha. De xaha ñúcuán stéhēn jāá nduú ní nsáhá vāha nú jíín xūhún nú. De ñúcuán cúu jā ndunīhin cuāchi sīquī nū, tá cúu iin ñuhūn jā snáā yiqui cúñu nú. Chi nī nascáyā cuāhā nū ndatíñú váha ndá quīvī cuándihi yáhá. 


text:
<pb/>De ndá tēe jā ní jehndē trigo nū, nduú ní nchúnáá vāha nú yāhvi dē. De mitan de cána jee ndá dē nūū Yāā Dios, Yāā cúu Jētohō nūū ndá ángel andiví, jā súcuán nī nsāhá ndá nú. De níni yā jā cána jee ndá tēe nī jehndē trigo nū. 


text:
<pb/>Vāha ndasí técū ndá nú inī ñayīví yáhá, de sáhá nú ndācá jā cúsiī inī maá nú. De jíto vāha nú maá nú, de cúu nú tá cúu quiti néñu jā ndétu quīvī jā cuū. 


text:
<pb/>De nī ntee ndá nú cuāchi sīquī ndá nchivī vāha, de jondē nī jahnī nū ji. De nduú ní ncúu casī ji jā sáhá nú. Jā ná cóo paciencia inī ō de cācān táhvī ō 


text:
<pb/>Hermano, túsaá de coo paciencia inī ndá nú jā cundetu nú jondē quīvī jā nenda maá Jētohō ō. Ndá tēe jā sátíñú ñuhun, cánuú coo paciencia inī dē cundetu dē jondē quiji sāvī néhēn jíín sāvī temporal, de sá de nīhīn dē nūnī váha jā jéhe itū. 


text:
<pb/>De suni súcuán coo paciencia inī nū, de ndeé coo inī nū cundetu nú, chi cuācuñatin nenda maá Jētohō ō. 


text:
<pb/>De mā cáhān sōó nú sīquī jā sáhá táhán nú, hermano, tácua mā jícundeē cuāchi sīquī nū. Chi maá Yāā jā sāhá ndāā cuāchi, ja ñatin nenda yā. 


text:
<pb/>Ñanī mánī, cunahán ndá nú nāsa nī nsāhá ndá tēe nī nacani tūhun maá Jētohō ō jondē janahán, chi nī ncuu ndá dē iin ejemplo nūū ō. Chi vísō nī ndoho dē, de nī īyo paciencia inī dē. 


text:
<pb/>De cáhān ō jā nchivī jā jéndeé inī jíín tūndóhó, íyó ndetū ji sáhá Yāā Dios. Chi nī jini ndá nú tūhun nāsa nī jendeé inī Job jíín tūndóhó, de suni jínī nū jā vāha ndasí cā nī nquendōo dē nī nsāhá maá Jētohō ō tá nī nchāha tūndóhó. Chi cúndáhví ndasí inī yā yóhó, de vāha ndasí inī yā jíín ó. 


text:
<pb/>Ñanī mánī, jā cánuú cā cúu jā má cáhān nū síví Yāā Dios jíín tūhun jā cáhān téyíí nú. Mā cáhān nū verdad de Dios, Yāā ndéē andiví, de ni mā cáhān nū verdad de Dios, Yāā xíí ñayīví, de ni iin cā tūhun súcuán mā cáhān téyíí nú. Chi tú cāhān nū jā cuu, de súcuán-ni cāhān nū. De tú cāhān nū jāá nduú, de súcuán-ni cāhān nū. Mā scáa cā nū cāhān nū, tácua mā nácunehen Yāā Dios cuāchi sīquī nū. 


text:
<pb/>De tú íyó iin nú jā ndóho tūndóhó, de cācān táhvī nū. De tú íyó iin nú jā cúsiī inī, de cata nú himno jā chiñúhún nú yā. 


text:
<pb/>De tú íyó iin nú jā cúhū, de cana nú ndá tēe cúñáhnú jā jíto nchivī cándíja. De ná cácān táhvī ndá dē jēhē nchivī cúhū. De jíín síví maá Jētohō ō ná chíhi dē aceite ji. 


text:
<pb/>De tú cándíja dē jā sāhá Jētohō ō jā jícān táhvī dē, ñúcuán de scácu yā nchivī cúhū. Chi nasāhá vāha yā ji, de tú nī nsāhá ji cuāchi, de cune cáhnú inī yā nūū ji. 


text:
<pb/>Tú súcuán de nacani ndaā ndá nú cuāchi nú nūū táhán nú, de cācān táhvī nū jēhē táhán nú tácua nduvāha ndá nú. Chi tú ndíhvī inī iin nchivī ndāā jā jícān táhvī ji, de vāha ndasí níhīn tīñú, chi sáhá yā jā jícān ji. 


text:
<pb/>Chi Elías, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios janahán, suni iin tēe jā tá cúu nūū íyó maá ó nī ncuu dē. De nī jīcān táhvī ndasí dē jā má cūún sāvī, de nduú ní ncúun sāvī ūnī cuīyā jíín īñū yōō. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī jīcān táhvī tucu dē, de nī ncuun sāvī, de nī nquene tucu ndācá jā quéne nūū ñūhún. 


text:
<br/>tú súcuán de cunī nū jā tú nī nachuhun ichí nú tēe nī nquīvi cuāchi, de ja nī scácu nú dē jā tānū tāhvī dē nícu, de súcuán íyó tūhun cáhnú inī nūū cuāhā cuāchi dē.<pb/>


text:
Jondē jā xíhna ñúhún tá nī jēcōo ndihi jā íyó, de ja íyó Yāā jā nání Tūhun Yāā Dios, chi stéhēn yā ndihi tūhun nāsa Yāā cúu Yāā Dios. De Yāā jā nání Tūhun ndéē yā jíín Yāā Dios, de Yāā Dios cúu yā. 


text:
<pb/>De nī nsāhá Yāā Dios jā jíín maá yā nī jēcōo ndihi ndācá jā íyó. De mā jécōo ni iin jā íyó de tú nduú ní nsáhá maá yā. 


text:
<pb/>Maá yā sáhá jā técū ndihi-ni, de maá yā cúu luz jā stúu inī ánō nchivī, cúu jā sáhá yā jā jícūhun inī ji sīquī Yāā Dios. 


text:
<pb/>De Yāā cúu luz ñúcuán stúu inī ánō nchivī jāá nduú jíca ndaā, de modo jā íyó ji nūū neē. De nchivī jā íyó nūū neē nduú cúu sndáhvā ji luz yā. 


text:
<pb/>Tēe ñúcuán nī nquiji dē nī nacani cájí dē tūhun maá Yāā cúu luz, tácua candíja ndācá nchivī jíín tūhun cáhān dē. 


text:
<pb/>De Yāā ñúcuán jā cúu Tūhun Yāā Dios nī ndeē yā inī ñayīví, de vísō jíín maá yā nī nsāhá Yāā Dios ñayīví, sochi nchivī ñayīví nduú ní ncúnī ji cuetáhví ji jā maá yā cúu. 


text:
<pb/>De vísō súcuán de sava nchivī chi nī jetáhví ji yā, de nī ncandíja ji jā sāhá yā jēhē ji. De nūū maá ji nī jēhe yā tūhun jā nduu ji sēhe Yāā Dios. 


text:
<pb/>De jā ndúu ji sēhe Yāā Dios, nsūú jíín modo jā cácu nchivī inī ñayīví, ni nsūú sīquī jā cúnī ndá tēe, chi maá Yāā Dios sáhá yā jā ndúu ji sēhe yā. 


text:
<pb/>Maá Yāā jā cúu Tūhun Yāā Dios nī nduu yā tēe, de nī ndeē yā jíín ó. De nī jinī ō jā viī ndasí cúñáhnú yā, chi mátúhún-ni yā cúu Sēhe Yāā cúu Tatá, Yāā cúñáhnú súcuán. De maá-ni jā váha sáhá yā yóhó, de maá-ni tūhun ndāā cáhān yā. 


text:
<pb/>De Juan nī nacani dē tūhun yā, de nī ncāhān dē: Yāā yáhá cúu jā ní ncāhān ni tá nī ncachī ni jā Yāā quiji chi cúñáhnú cā yā nsūú cā nduhū, chi ja íyó yā jondē ncháha ca cacu nī, ncachī dē. 


text:
<pb/>De ndihi ó nī nīhīn ō cuāhā ndasí jā váha jā íyó nūū yā, chi maá-ni jā váha sáhá sáhá yā yóhó. 


text:
<pb/>Moisés nī stéhēn dē ley Yāā Dios nūū nchivī janahán, de Jesucristo chi sa sáhá yā jā váha yóhó de stéhēn yā ndācá tūhun ndāā Yāā Dios nūū ō. 


text:
<pb/>Nduú ní jínī cuitī ni iin nchivī nūū Yāā Dios. De mátúhún-ni Sēhe yā jā ndéē yā jíín Tatá yā, suu yā nī stéhēn nūū ō nāsa Yāā cúu Yāā Dios. Tūhun Jesús jā ní ncāhān Juan tēe scuénduté (Mt. 3.11‑12; Mr. 1.7‑8; Lc. 3.15‑17) 


text:
<pb/>De nchivī hebreo ciudad Jerusalén, nī ntají ji jacū sūtū jíín ndá tēe grupo levita jā ndíso tíñú inī templo cāhnú. De nī nquenda ndá dē nūū Juan tácua cātūhún dē ní iin cúu Juan de nā tiñu ndíso dē. 


text:
<pb/>De nī jīcā tūhún tucu ndá dē: ¿Túsaá de ní iin cúu nú? ¿A cúu nú Elías, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios jondē janahán, á naá cúu? ncachī dē. Nsūú dē cúu nī, ncachī Juan. De nī jīcā tūhún tucu ndá dē: ¿Túsaá de á cúu nú tēe nácani tūhun Yāā Dios jā cáchī tutū īī jā quiji? Nduú, ncachī tucu Juan. 


text:
<pb/>De nī ncāhān tucu ndá dē: ¿De ní iin cúu nú túsaá? Cachī nūū ndá nī, chi jíni ñúhún jā cachī tūhun nī nūū ndá tēe jā ní ntají nduhū vāji nī. Cachī nā tiñu ndíso nú viī. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Juan: Maá nī cúu tēe jā ní ncāhān Isaías, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios jondē janahán, jā quiji nī cana jee nī jondē nūū ñuhun tíhá. De cáhān ni jíín nchivī jā ná sáhá tūha ji maá ji, chi quiji maá Jētohō ō, ncachī Juan. 


text:
<pb/>De nī jīcā tūhún ndá dē Juan: ¿Túsaá de nūcu scuénduté nú de tú nsūú Cristo ni Elías ni maá tēe jā quiji jā nacani tūhun Yāā Dios cúu nú? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Juan: Nduhū chi jíín ndute scuénduté nī. Sochi māhñú ndá nú íyó iin Yāā jāá nduú jínī ndá nú. 


text:
<pb/>De Yāā ñúcuán cúu jā ní ncāhān ni jā quiji yā de cúñáhnú cā yā nsūú cā nduhū. Chi nduú cúñáhnú cuitī ni nūū yā, ni jā cuetíñú yā nduhū vísō iin tiñu lúlí cā jā nandají nī correa nījān yā, ncachī dē. 


text:
<pb/>Súcuán nī ncuu jā ní natúhún ndá dē jíín Juan jondē Betábara jā íyó ichi nūū quénda ncandiī yūte Jordán, nūū scuénduté Juan. Sīquī jā cúu yā Tīcāchí lúlí Yāā Dios 


text:
<pb/>De quīvī téēn de nī jinī Juan nūū Jesús jā váji yā nūū dē. De nī ncāhān dē jíín nchivī: Cūndēhé ndá nú, chi yáhá vāji maá Yāā jā cúu Tīcāchí lúlí jā ní ntají Yāā Dios, de cuū yā jā sāhá ndoo yā cuāchi nchivī ñayīví. 


text:
<pb/>Yāā yáhá cúu jā ní ncachī ni jā quiji iin Yāā cúñáhnú ndasí, chi ja íyó yā jondē ncháha ca cacu nī. 


text:
<pb/>De jondē saá de ncháha ca cunī ni ní iin cúu yā, sochi nī nquiji nī jā scuénduté nī nchivī nación maá ó jíín ndute, tácua stéhēn ni yā nūū ji. 


text:
<pb/>De suni nī ncāhān cā dē tūhun yā: Nī jinī ni Espíritu Santo, nī ncuun yā ichi andiví, cáá yā tá cáá paloma, de nī jēcōsō yā xīnī Jesús. 


text:
<pb/>De jondē saá de ncháha ca cunī ni jā suu yā cúu. De maá Yāā Dios jā ní ntetíñú yā nduhū jā scuénduté nī jíín ndute, nī ncāhān yā jíín nī: Tá cunī nū jā cuun Espíritu Santo de jēcōsō xīnī iin tēe, suu tēe ñúcuán cúu Yāā jā cuāha Espíritu Santo jā cundeē inī ánō nchivī, ncachī Yāā Dios. 


text:
<pb/>De ja nī jinī ni, de nácani cájí nī tūhun jā maá yā cúu Sēhe Yāā Dios, ncachī Juan. Tūhun ūū tēe jā ní ncana Jesús xihna cā 


text:
<pb/>De nī jinī dē nūū Jesús jā jíca yā ñúcuán. De nī ncāhān dē: Cūndēhé ndá nú, chi ñúcuán cúu maá Yāā jā cúu Tīcāchí lúlí jā ní ntají Yāā Dios. 


text:
<pb/>De nī ndicó cóto Jesús, de nī jinī yā jā níquīn ndúū dē yātā yā. De nī ncāhān yā jíín dē: ¿Nā cuá ndúcú ndúū nū? De nī ncāhān dē: Maestro, ¿ní cúu nūū ndéē ní? 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā: Ná cóhōn de cunī nū, ncachī yā. De nī jēhēn ndúū dē, de nī jinī dē nūū ndéē yā. De nī nquendōo dē jíín yā quīvī ñúcuán, chi ja íyó tá cacūmī jañíni. 


text:
<pb/>De Andrés, ñanī Simón Pedro, cúu iin dē jā ní jini dē tūhun nī ncāhān Juan de nī jēcuniquīn dē Jesús. 


text:
<pb/>De Andrés, ñamā nī jēnanducú dē ñanī dē Simón, de nī ncāhān dē jíín: Nī nquetáhán ndá nī jíín Mesías, ncachī dē. De tūhun yáhá cáhān: Cristo, Yāā nī ntají Yāā Dios. 


text:
<pb/>Ñúcuán de cuānohōn dē nūū Jesús jíín ñanī dē Simón. De tá nī jinī Jesús nūū Simón, de nī ncāhān yā: Maá nú cúu Simón sēhe Jonás. De jondē mitan de cunaní nú Cefas, ncachī yā. De tūhun yáhá cáhān: Pedro, de suu cúu yūū. Jā ní ncana yā Felipe jíín Natanael 


text:
<pb/>De incā quīvī téēn de cúnī Jesús quīhīn yā región Galilea. De nī jēcutáhán yā jíín Felipe, de nī ncāhān yā jíín dē: Cuniquīn nduhū ná cóhōn. 


text:
<pb/>De nī jēnanducú dē Natanael, de nī ncāhān dē jíín: Nī nquetáhán ndá nī jíín Yāā jā yósō tūhun yā nūū tutū ley jā ní ntee Moisés, jíín nūū tutū jā ní ntee ndá tēe nī nacani tūhun Yāā Dios janahán. De Jesús sēhe José ñuū Nazaret cúu yā, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Natanael jíín dē: ¿De nāsa cúu cúñáhnú iin tēe jā ní ncacu ñuū ndāhví Nazaret? De nī ncāhān Felipe: Ná cóhōn de cunī nū, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī jinī Jesús jā váji Natanael, de ncāhān yā: Yáhá vāji iin tēe ndāā jā cúu ndija tatā Israel, chi nduú stáhví cuitī dē, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Natanael jíín yā: ¿Nāsa jínī ní sāán? De nī ncāhān Jesús: Ja nī jinī ni ndóhó jondē ncháha ca cana Felipe ndóhó, tá nī īyo nú jēhē ñutun higo, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Natanael jíín yā: Maestro, maá ní cúu Sēhe Yāā Dios, maá ní cúu Rey nación maá ó Israel, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: ¿A jā ní ncāhān ni jā ní jinī ni ndóhó tá nī īyo nú jēhē ñutun higo, á suu cúu jā ní ncandíja nú nduhū, á naá cúu? Sochi coo tiñu ñáhnú cā cunī nū nsūú cā yáhá, ncachī yā jíín dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān cā yā: Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú jā jondē mitan de cunī nū jā nune nūū ndéē Yāā Dios andiví, de ndá ángel yā ndaa yā nuu yā nūū nduhū, Yāā nī nduu tēe, ncachī yā.<pb/>


text:
De nī nchāha ūnī quīvī, de nī īyo iin vico tándāhá ñuū Caná ndáñúū Galilea. De ñúcuán íyó naná Jesús. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín ña: ¿De nūcu cáhān ní súcuán jíín sá, naná? Chi ncháha ca quenda quīvī jā sāhá sá tiñu ñáhnú, ncachī yā. 


text:
<pb/>De naná yā chi nī ncāhān ña jíín ndá nchivī jícó ndíso cōhō: Sāhá ndá nú ndācá jā cáchī yā nūū nū, ncachī ña. 


text:
<pb/>De ñúcuán íyó īñū tinaja yūū jā ñúhun ndute nándahá ndá nchivī hebreo jā ndúndoo ji nūū Yāā Dios. De iin iin tinaja quénda cuhun cūmī xico á ciento litro ndute. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín nchivī jícó ndíso cōhō: Chuhun chitú ndá nú ndute tinaja yáhá. De nī nchuhun chitú ndá ji. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā: Mitan de tavā ndá nú jacū de quīsiáha nú coto túnī tēe cúu encargado vico, ncachī yā. De nī jēsiáha ji nūū dē. 


text:
<pb/>De nī jito túnī dē ndute jā ní nduu vino, de nduú jínī dē ní cúu nūū ní nīhīn ndá ji. Chi maá-ni ndá mozo cúu jā jínī, chi maá ji nī ntavā ndute. Ñúcuán de tēe encargado nī ncana dē tēe tándāhá. 


text:
<pb/>De nī ncāhān dē: Ndācá nchivī chi xihna cā vino vāha jéhe ji, de tá nī jihi vāha nchivī íyó vico, de sá de jéhe ji vino jā íyó núu cā. Sochi maá nú tucu nī nsāhá nú, chi jā sándīhí de jéhe nú vino jā váha ndasí cā, ncachī dē. 


text:
<pb/>Tiñu yáhá jā ní nsāhá Jesús inī ñuū Caná ndáñúū Galilea cúu tiñu ñáhnú jā xíhna ñúhún jā ní nsāhá yā jā stéhēn yā poder yā. De súcuán nī stéhēn yā jā cúñáhnú ndasí yā. De ndá tēe scuáha jíín yā nī ncandíja dē yā. 


text:
<pb/>De sá de cuāhān yā ñuū Capernaum jíín naná yā jíín ndá ñanī yā jíín ndá tēe scuáha jíín yā. De nī ndeē yā ñúcuán jacū quīvī. Jā ní ntavā yā nchivī inī templo (Mt. 21.12‑13; Mr. 11.15‑18; Lc. 19.45‑46) 


text:
<pb/>De inī patio templo cāhnú nī jinī yā ndá nchivī jā xícó stīquī jíín tīcāchí jíín paloma, jíín ndá nchivī sáma xūhún, ndéē ndá ji nūū mesa ji. 


text:
<pb/>De jā súcuán nī jinī yā, de nī nsāhá yā iin cuarta ñii. De nī ntají yā ndācá ji inī templo, jondē jíín tīcāchí jíín stīquī ji. De nī jitē yā xūhún nchivī sáma. De nī scócáva yā ndá mesa ji. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín nchivī xícó paloma: Tavā ndá quiti yáhá. De mā sāhá nú yāhvi inī vehe Tatá nī, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá tēe scuáha jíín yā, nī nūcūhun inī dē tūhun yósō nūū tutū īī: Ja ñatin cuū sá jā ndíhvī ndasí inī sá sīquī vehe ní, cáchī yā jíín Tatá yā, cáchī tutū. 


text:
<pb/>De ndá táhán yā hebreo nī jīcā tūhún dē yā: ¿De nā tiñu ñáhnú sāhá nú jā stéhēn nū poder nū, de cucáhnú inī ni jā ndíso tíñú nú jā sáhá nú súcuán? ncachī dē jíín yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān ndá tēe hebreo: Uū xico īñū cuīyā de nī jīnu templo yáhá. De ndóhó, ¿á nūū únī-ni quīvī de nacani nú, á naá cúu? ncachī dē. 


text:
<pb/>Sochi templo jā ní ncāhān Jesús cúu maá yiqui cúñu yā, chi cahnī nchivī yā de natecū yā nūū únī quīvī. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán cúu jā tá nī natecū yā jā ní jīhī yā, de ndá tēe nī scuáha jíín yā nī nūcūhun inī dē jā ní ncāhān yā tūhun yáhá. De nī ncandíja ndá dē tūhun jā yósō nūū tutū īī, jíín tūhun yáhá jā ní ncāhān Jesús. Jā jínī Jesús nāsa cáá inī ánō nchivī 


text:
<pb/>De tá íyó Jesús Jerusalén maá vico pascua, de cuāhā nchivī nī ncandíja ji jā cúu yā Cristo, chi nī jinī ji ndācá tiñu ñáhnú jā sáhá yā jā stéhēn yā poder yā. 


text:
<pb/>De nduú jíni ñúhún jā cachī ni iin nchivī nūū yā nāsa íyó ndá nchivī, chi maá yā ja jínī yā nāsa cáá inī ánō ji.<pb/>


text:
<pb/>Tēe yáhá nī nquiji dē nūū Jesús iin jacuáā, de nī ncāhān dē jíín yā: Maestro, ja jínī ndá sá jā maá Yāā Dios nī ntají yā níhín jā stéhēn ní tūhun yā nūū ndá sá. Chi tú nduú íyó Yāā Dios jíín ní, de mā cūú sāhá ní ni iin tiñu ñáhnú tá cúu nūū sáhá ní jā stéhēn ní poder ní, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Jāndáā cáhān ni jíín nú jā tú mā nácacu jeé iin nchivī, de mā cūú quīvi ji ndahá Yāā Dios jā tatúnī yā nūū ji, ncachī yā jíín dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Nicodemo jíín yā: ¿De nāsa cuu nacacu iin tēe de tú ja nī jahnu dē? ¿A cuu nūcūhun tucu dē chījin naná dē de nacacu tucu dē? ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Jāndáā cáhān ni jíín nú jā tú mā nácacu iin nchivī, de mā cūú quīvi ji ndahá Yāā Dios jā tatúnī yā nūū ji. De jā nácacu ji cúu jā ndúndoo cuāchi ji tá cúu nūū sáhá ndute, de cundeē Espíritu Santo inī ánō ji. 


text:
<pb/>De tāchī chi quéne ní-ni cúu nūū cúnī maá, de jíni nú jā cáyu, sochi nduú jínī nū ní jondē vāji ní jondē quīhīn. De suni súcuán cúu ndācá nchivī jā nácacu sáhá Espíritu, chi nduú jínī nū nāsa sáhá yā tiñu ñúcuán, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Maá nú cúu iin maestro jā cúñáhnú nūū ndá táhán ó Israel, ¿de á nduú jícūhun inī nū tūhun yáhá, á naá cúu? 


text:
<pb/>Jāndáā cáhān ni jíín nú jā tūhun jā jícūhun inī ni cúu jā cáhān ni jíín nú. De nácani cájí nī sīquī tiñu jā ní jinī ni. Sochi nduú cándíja ndá nú tūhun jā cáhān ni. 


text:
<pb/>Chi nī ncāhān ni tūhun nāsa sáhá Yāā Dios inī ñayīví, de nduú cándíja ndá nú. ¿Túsaá de nāsa cuu candíja nú de tú cāhān ni tūhun nāsa sáhá yā jondē andiví? 


text:
<pb/>Chi ni iin nduú ní ncáa andiví jā cunī nāsa íyó ñúcuán, chi mátúhún-ni nduhū, Yāā nī nduu tēe. Chi andiví ndéē ni, de nī ncuun nī vāji nī. 


text:
<pb/>De tá cúu nūū ní jata caa Moisés iin cōō cāa, tá nī jica ndá nchivī nūū ñuhun tíhá, suni súcuán maá nī, Yāā nī nduu tēe, cánuú jā cundita caa nī yīcā cruz. 


text:
<pb/>De súcuán cánuú tácua ndācá nchivī jā candíja ji jā scácu nī ji, mā tánū tāhvī ji, chi sa cutecū ji níí cání andiví. Ndasí nī ncundáhví inī yā nchivī ñayīví 


text:
<pb/>Chi Yāā Dios nī ncundáhví ndasí inī yā nchivī ñayīví. De jā ñúcuán nī ntají yā Sēhe yā nī nquiji, vísō mátúhún-ni yā íyó, tácua ndācá nchivī jā cándíja ji jā scácu yā ji, mā tánū tāhvī ji chi sa cutecū ji níí cání andiví. 


text:
<pb/>Chi nduú ní ntájí Yāā Dios Sēhe yā inī ñayīví jā stánū tāhvī yā nchivī, chi sa jā scácu yā ji. 


text:
<pb/>Nchivī jā cándíja ji jā scácu yā ji, mā tánū tāhvī ji. Sochi nchivī nduú cándíja, ja nī ntānū tāhvī ji, chi nduú ní ncándíja ji maá Sēhe Yāā Dios, jā mátúhún-ni yā íyó. 


text:
<pb/>Maá Yāā jā stúu inī ánō nchivī, ja nī nquenda yā inī ñayīví. Sochi nchivī nī jētahān cā inī ji caca ji modo nūū neē nsūú cā jā stúu yā inī ánō ji, chi tiñu sáhá ji cúu tiñu néhén. Jā ñúcuán cúu jā tānū tāhvī nchivī jāá nduú cándíja. 


text:
<pb/>Chi ndācá nchivī jā sáhá tiñu néhén, nduú jétahān cuitī inī ji luz yā. De nduú jéhe ji tūhun jā stúu yā inī ánō ji, chi nduú cúnī ji jā natūu tiñu néhén jā sáhá ji. 


text:
<pb/>Sochi nchivī jā sáhá tiñu ndāā, jéhe ji tūhun jā stúu yā inī ánō ji, tácua natūu jā ndācá tiñu sáhá ji cúu tiñu jétahān inī Yāā Dios, ncachī yā. Jā ní ncāhān tucu Juan tūhun Jesús 


text:
<pb/>Ñúcuán de Jesús jíín ndá tēe scuáha jíín yā, cuāhān yā región Judea. De nī ndeē yā ñúcuán jacū tiempo jíín ndá dē, de scuénduté ndá dē nchivī. 


text:
<pb/>De suni scuénduté Juan, ndéē dē lugar jā nání Enón ñatin ñuū Salim, chi ñúcuán íyó cuāhā ndute. De nī nquiji ndá nchivī nūū dē, de nī scuénduté dē ji. 


text:
<pb/>Ñúcuán de sava tēe scuáha jíín Juan ndasí nī ncāhān ndá dē jíín sava táhán dē hebreo sīquī ní iin cúu modo vāha cā jā cuenduté nchivī jā ndundoo ji nūū Yāā Dios. 


text:
<pb/>De nī nquiji ndá dē nūū Juan, de nī ncāhān dē: Maestro, tēe jā ní īyo jíín ní yūte Jordán ichi nūū quénda ncandiī, jā ní nacani ní tūhun dē nūū sá, mitan de scuénduté maá dē, de ndiviī nchivī jéhēn ji nūū dē. 


text:
<pb/>Ndá máá nú chi nī jini nú jā ní ncāhān cājí nī jāá nsūú maá nī cúu Cristo, chi cúu nī iin jā ní ntají Yāā Dios jā cosō nūú nacani tūhun jā quiji yā. 


text:
<pb/>De tá sáhá nchivī vico tándāhá, de maá tēe tándāhá cúu jā ndéca ñasíhí. De amigo tēe tándāhá chi íyó jíín dē, de níni tūhun cáhān dē. De cúsiī ndasí inī dē jā níni dē tūhun cáhān tēe tándāhá. De saá-ni nduhū, chi cúu nī tá cúu amigo tēe tándāhá. Chi nī nquenda maá Cristo, de cúsiī ndasí inī ni jā níni nī tūhun cáhān yā. 


text:
<pb/>De Yāā jā váji jondē andiví, cúñáhnú yā nūū ndihi. Chi ndācá jā ní ncacu inī ñayīví yáhá, sēhe ñayīví cúu, de maá-ni tūhun ñayīví cáhān. Sochi Yāā jā váji ichi andiví, chi cúñáhnú yā nūū ndihi nchivī. 


text:
<pb/>De nácani yā tūhun jā ní jinī yā jíín jā ní jini yā. De nchivī chi nduú cándíja ji tūhun cáhān yā. 


text:
<pb/>Sochi tú iin nchivī cándíja ji tūhun cáhān yā, suu cúu jā jétúhún ji jā Yāā ndāā cúu Yāā Dios. 


text:
<pb/>Chi Yāā jā ní ntají Yāā Dios vāji, chi maá-ni tūhun Yāā Dios cáhān yā. Chi Yāā Dios nduú jéhe yícuāhá yā Espíritu yā nūū Yāā jā ní ntají yā. 


text:
<pb/>Maá yā jā cúu yā Tatá, ndasí mānī yā jíín Sēhe yā, de ndiviī nī nchihi yā ndahá Sēhe yā jā tatúnī yā nūū. 


text:
<pb/>Nchivī jā cándíja maá Sēhe yā jā scácu yā ji, cutecū ji níí cání andiví. De nchivī jāá nduú cúnī candíja sēhe yā, mā cútecū ji, chi sa cuāha Yāā Dios castigo jā ndoho ji níí cání.<pb/>


text:
De ndá tēe grupo fariseo, nī nīhīn dē tūhun jā íyó cuāhā cā nchivī scuáha jíín Jesús nsūú cā jíín Juan, jíín jā cuāhā cā nchivī scuénduté yā nsūú cā Juan. 


text:
<pb/>De tá nī jinī Jesús jā súcuán nī nīhīn ndá dē tūhun, de nī nquee yā región Judea, de cuānohōn yā región Galilea. 


text:
<pb/>De nī nquenda yā iin ñuū región Samaria jā nání Sicar, ñatin ñuhun jā ní jēhe Jacob nūū sēhe dē José jondē janahán. 


text:
<pb/>De ñúcuán íyó pozo jā nání pozo Jacob. De nī jēcundeē Jesús xiín pozo ñúcuán, chi nī ncuītá yā jā cuáhān yā ichi. De cúu tá cahūxī ūū. 


text:
<pb/>De nī nquenda iin ñahan Samaria, vāji ña jā quehen ña ndute. De nī ncāhān Jesús jíín ña: Cunī mānī ní ndute coho sá, ncachī yā. 


text:
<pb/>De ñahan Samaria nī ncāhān ña jíín yā: ¿Nūcu jícān ní ndute nūū sá coho ní? Chi tēe hebreo cúu ní, de ñahan Samaria cúu sá, ncachī ña. Súcuán nī ncāhān ña, chi nchivī hebreo nduú cáhān ndá ji jíín nchivī Samaria. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Tú jā jínī ní nāsa cúnī Yāā Dios sāhá yā jā váha níhín, jíín ní iin cúu sāán jā jícān sá ndute nūū ní, ñúcuán de maá ní cācān ní nūū sá, de cuāha sá ndute jā cutecū ní níí cání sāhá, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ña jíín yā: Señor, cúnú ndasí pozo yáhá, de nduú ná née ní jā tavā ní ndute. ¿Túsaá de ní nīhīn ní ndute jā cutecū sá sāhá? 


text:
<pb/>¿De á cúñáhnú cā maá ní nsūú cā tatá ó Jacob, á naá cúu? Chi maá dē nī sndóo dē pozo yáhá nūū ō. De yáhá nī jihi maá dē ndute, jíín ndá sēhe dē, jíín ndá quiti ndéca dē, ncachī ña. 


text:
<pb/>Sochi nchivī jā coho ndute jā cuāha sá nūū ji, chi mā yíchī cuitī cā ji. Chi ndute jā cuāha sá quene inī ji tá cúu ndute jā quéne nūū ñūhún, de sāhá jā cutecū ji níí cání, ncachī yā jíín ña. 


text:
<pb/>De maá ña nduú ní jícūhun inī ña, de nī ncāhān ña jíín yā: Señor, cuāha ní ndute ñúcuán coho sá, tácua mā yíchī cuitī cā sá, de ni nduú cā jíni ñúhún quiquehen sá ndute pozo yáhá, ncachī ña. 


text:
<pb/>Chi ja nī īyo ūhūn yií ní, de tēe ndéca ní mitan chi nsūú yií ní cúu dē. Yāhá cúu jā ní ncāhān ndāā ní, ncachī yā. 


text:
<pb/>De jā súcuán nī ncāhān yā, de nī ncāhān ña: Señor, iin tēe nácani tūhun Yāā Dios cúu ní, jáni inī sá. 


text:
<pb/>Ndá ndīyi tatā sá nchivī Samaria, yucu yáhá nī nchiñúhún ji Yāā Dios. Sochi ndá máá ní nchivī hebreo, cáhān ní jā Jerusalén cúu nūū cánuú chiñúhún ó yā, ncachī ña. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín ña: Nánā, candíja ní tūhun cáhān sá, chi quiji quīvī jāá nsūú yucu yáhá ni nsūú Jerusalén cúu nūū chiñúhún ní maá Yāā cúu Tatá, chi ndihi-ni lugar de cuu chiñúhún ní yā. 


text:
<pb/>Ndá máá ní nchivī Samaria chi nduú jínī ní ní iin cúu jā chíñúhún ní. Sochi ndá máá sá chi jínī sá ní iin cúu jā chíñúhún sá. Chi jondē nūū ndá máá sá nchivī hebreo cúu nūū váji Yāā jā scácu nchivī. 


text:
<pb/>De ja nī nquenda quīvī jā ndá nchivī jā chíñúhún Yāā cúu Tatá, mitan de víhí cā chiñúhún ndija ji yā, chi jondē jíín inī jíín ánō ji. Chi maá Tatá súcuán cúnī yā jā chiñúhún nchivī yā. 


text:
<pb/>Yāā Dios cúu Espíritu, de nchivī jā cúnī ji chiñúhún ji yā, cánuú jā chiñúhún ndija ji yā jondē jíín inī jíín ánō ji, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān tucu ña: Jínī sá jā quiji Mesías jā cúu Cristo, Yāā jā tají Yāā Dios. De tá quenda maá yā, de stéhēn cājí yā ndācá tūhun nūū ō. 


text:
<pb/>De juni cáhān cā yā súcuán, de nī nenda ndá tēe scuáha jíín yā. De sáhvi inī ndá dē ndéhé dē jā nátúhún yā jíín ñahan ñúcuán. De ni iin dē nduú ní jícā tūhún dē yā naá cúu jā jícā tūhún yā ña á naá cúu jā nátúhún yā jíín ña. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī sndóo ña quīyi ña, de cuāhān ña jondē ñuū. De nī ncāhān ña jíín ndá nchivī ñúcuán: 


text:
<pb/>Nehēn ndá nú ná cóhōn de cunī nū iin tēe jā ní ncachī ndihi ndācá jā ní nsāhá nī. Sanaā de maá yā cúu Cristo jā ndétu ó jā quiji, ncachī ña. 


text:
<pb/>De juni cuāhān ndá ji nūū yā, de ndá tēe scuáha jíín yā nī ncāhān ndāhví dē jíín yā: Maestro, cajī ní stāā viī, ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá tēe scuáha jíín yā nī jīcā tūhún táhán ndá de: ¿A ja nī nquisiáha iin nchivī jā ní nchajī yā, á naá cúu? ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Jā ní ncachī ni jā íyó jā cajī ni cúu jā cúsiī inī ni sáhá nī tiñu cúnī Yāā nī ntají nduhū vāji nī, jíín jā sínu nī tiñu jā ní jēhe yā nūū ni. 


text:
<pb/>De cáhān ndá nú jā cúmanī cūmī cā yōō de tēhndē trigo. Sochi nduhū chi cáhān ni jíín nú: Cūndēhé ndá nú, chi nchivī cuāhā cúu ji tá cúu trigo jā ní ncuaān jā tēhndē, chi ja íyó tūha ji candíja ji nduhū. 


text:
<pb/>De ndá tēe scándíja nchivī, cúu dē tá cúu tēe jéhndē trigo, de nīhīn dē yāhvi dē. De jā nástútú ndá dē nchivī cúu jā cutecū ji níí cání andiví. De ndá tēe jā scútē nuu tūhun nī xihna cā, cúu dē modo tēe jítē trigo, de inuú-ni cusiī inī dē jíín ndá cā tēe jā stéhēn cā sīquī ñúcuán. 


text:
<pb/>De jā suu cúu jā ní ntají nī ndá ndóhó jā scándíja nú nchivī ja nī jini tūhun nī nī nacani incā tēe. Chi ndá cā tēe chi ja nī nacani dē tūhun nūū nchivī, de ndá máá nú chi modo jā nástútú nú ji cúu jā scándíja nú ji, ncachī yā. 


text:
<pb/>De cuāhā nchivī Samaria jā ndéē ñuū ñúcuán, nī ncandíja ji Jesús jā ní jini ji tūhun jā ní ncāhān ñahan ñúcuán. Chi nī ncāhān ña jā ní ncachī yā ndihi ndācá jā ní nsāhá ña. 


text:
<pb/>Jā suu cúu jā ndá nchivī Samaria ñúcuán nī nquenda ji nūū yā, de nī ncāhān ndāhví ji jíín yā jā ná quéndōo yā ñuū ji. De nī ndōo yā ñúcuán ūū quīvī. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá ji jíín ñahan ñúcuán: Nduú cā jíni ñúhún jā cāhān maá nú de candíja nī yā, chi ja nī jini ndá nī tūhun jā cáhān maá yā. De jínī ndācá ó jā maá yā cúu ndija Cristo, Yāā jā scácu nchivī ñayīví, ncachī ndá ji. Jā ní nasāhá vāha yā sēhe tēe ndíso tíñú nūū rey 


text:
<pb/>De tá nī nchāha ūū quīvī, de Jesús nī nquee yā Samaria, de nī naquehen yā ichi cuānohōn yā región Galilea. 


text:
<pb/>Chi ja nī ncāhān maá yā jā ndá tēe nácani tūhun Yāā Dios, nduú íyó yíñúhún nchivī ñuū dē jíín dē, de saá-ni jíín maá yā. 


text:
<pb/>De tá nī nenda yā Galilea, de nchivī ñúcuán nī jetáhví ji yā, chi suni maá ji nī jēhēn ji vico pascua Jerusalén, de nī jinī ndá ji ndācá tiñu nī nsāhá yā quīvī jā ní īyo vico ñúcuán. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī jēhēn tucu yā ñuū Caná ndáñúū Galilea, nūū ní nsāhá yā jā ndute nī nduu vino. De inī ñuū Capernaum nī īyo iin tēe cúñáhnú jā ndíso tíñú nūū rey. De cúhū sēhe dē. 


text:
<pb/>Tēe ñúcuán nī nīhīn dē tūhun jā ní nquenda tucu Jesús región Galilea jā ní jēhēn yā región Judea. De nī jēndēhé dē yā, de nī ncāhān ndāhví dē jā ná quíhīn yā jíín dē vehe dē, de nasāhá vāha yā sēhe dē, chi ja ñatin cuū ji. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín dē: Tú mā cūní nú ndá tiñu ñáhnú jā sāhvi inī nū sāhá, de mā cándíja cuitī ndá nú, ncachī yā. 


text:
<pb/>De tēe ndíso tíñú nūū rey, nī ncāhān dē: Señor, sāhá ní favor ná cóhōn, chi tú ná cúcuéé ní de cuū sēhe sá, ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Jesús: Cuánohōn vehe nú, chi cutecū sēhe nú. De nī ncandíja dē tūhun nī ncāhān Jesús, de cuānohōn dē-ni. 


text:
<pb/>De juni jíca dē cuānohōn dē vehe dē, de nī nquenda ndá mozo dē nī nquitahān ji dē, de nī ncāhān ji: Ja nī nduvāha sēhe ní, ncachī ji. 


text:
<pb/>De nī jīcā tūhún dē nā hora cúu jā ní nquijéhé nī nduvāha ji. De nī ncāhān ndá ji jíín dē: Cahiin icu nī nquee cahni ji. 


text:
<pb/>Ñúcuán de maá tatá ji nī nsāhá dē cuenta jā hora ñúcuán cúu jā ní ncāhān Jesús jíín dē jā cutecū sēhe dē. De nī ncandíja dē jíín níí vehe dē jā cúu yā Yāā jā ní ntají Yāā Dios. 


text:
<pb/>Yáhá cúu vuelta ūū jā ní nsāhá Jesús tiñu ñáhnú jā ní stéhēn yā poder yā región Galilea, tá nī nenda yā jā ní jēhēn yā región Judea.<pb/>


text:
<pb/>De Jerusalén íyó iin pila ndute ñatin maá viéhé jā nání viéhé tīcāchí. De yuhú hebreo nání Betesda. De nūū íyó pila ñúcuán íyó ūhūn corredor. 


text:
<pb/>De ndá corredor ñúcuán cáá cuāhā nchivī cúhū, jā cuāá, jā cojo, jā vehlé. De ndétu ndá ji jā candā ndute ñúcuán. 


text:
<pb/>Chi íyó quīvī jā cúun iin ángel yā nūū pila, de scándā yā ndute. De nchivī jā quívi xihna cā inī pila tá scándā yā ndute, de ndúvāha ji nā-ni cuēhē ndóho ji. 


text:
<pb/>De nī jinī Jesús jā cáá dē, de nī jinī yā jā ní ncuu cuāhā cuīyā cúhū dē. De nī ncāhān yā jíín dē: ¿A cúnī nū nduvāha nú? ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān tēe cúhū: Señor, nduú níhīn sá ni iin tēe squívi sāán inī pila tá cándā ndute. Chi ndācá vuelta jā cúnī sá quīvi sá, de quívi-ni incā nchivī xihna cā, ncachī dē. 


text:
<pb/>De tēe ñúcuán nī nduvāha dē-ni. De nī naquehen dē camilla dē, de nī nquijéhé dē jíca dē. De quīvī nátātú cúu quīvī ñúcuán. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá táhán dē hebreo jíín dē: Quīvī nátātú cúu mitan. De cáchī ley jā má cūú cuiso nú camilla nū. 


text:
<pb/>De nī ncāhān tēe nī nduvāha: Tēe jā ní nasāhá vāha nduhū, nī ncāhān dē jíín nī jā naquehen nī camilla ni de caca nī, ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī jīcā tūhún ndá dē: ¿Ní tēe nī ncāhān jíín nú jā naquehen nú camilla nū de caca nú? 


text:
<pb/>De tēe nī nduvāha, nduú jínī dē ní iin tēe cúu jā ní nasāhá vāha dē. Chi íñí cuāhā nchivī ñúcuán, de Jesús ja cuāhān yā. 


text:
<pb/>De cuéé cā de nī naquetáhán Jesús jíín dē inī templo cāhnú. De nī ncāhān yā: Mitan chi nī nduvāha nú. De mā sāhá cā nū cuāchi, chi tú nduú, de quiji iin tūndóhó xéēn cā sīquī nū, ncachī yā. 


text:
<pb/>Sá de cuāhān tēe ñúcuán de nī ncachī tūhun dē nūū ndá táhán dē hebreo jā Jesús cúu jā ní nasāhá vāha yā dē. 


text:
<pb/>De sīquī jā ní nsāhá Jesús tiñu yáhá quīvī nátātú, jā ñúcuán cúu jā ndá tēe hebreo jínī ūhvī dē yā, de cúnī ndá dē cahnī dē yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín ndá dē: Maá Tatá nī chi níí cání sáhá yā tiñu váha, de suni súcuán sáhá maá nī tiñu váha. 


text:
<pb/>De sīquī jā ní ncāhān yā súcuán, de ndá tēe hebreo víhí cā cúnī dē cahnī dē yā. Chi nsūú maá-ni jāá nduú squíncuu yā jā cáhān ley sīquī quīvī nátātú, chi suni jā ní ncāhān yā jā Tatá yā cúu Yāā Dios de súcuán sáhá inuú yā maá yā jíín Yāā Dios. Sīquī jā ndíso tíñú Sēhe Yāā Dios 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú: Nduhū jā cúu Sēhe Yāā Dios, ni iin mā cūú sāhá nī jā maá nī, chi sáhá nī maá-ni tiñu jā jínī ni jā sáhá Tatá nī. Chi ndācá jā sáhá Tatá nī, suni sáhá nduhū jā cúu nī Sēhe yā. 


text:
<pb/>Chi Tatá nī mānī yā jíín nduhū jā cúu nī Sēhe yā, de stéhēn yā nūū ni ndihi jā sáhá yā. De coo tiñu ñáhnú cā jā stéhēn cā yā nsūú cā jā ní ncuu mitan, jā sāhvi inī ndá nú cunī nū. 


text:
<pb/>Chi tá cúu nūū nástécū Tatá nī ndīyi de cutecū tucu ji, saá-ni nduhū jā cúu nī Sēhe yā, suni sáhá nī jā cutecū ní-ni cúu jā cúnī maá nī. 


text:
<pb/>De maá Tatá nī, nduú sándaā yā sīquī ni iin nchivī, chi nī jēhe yā tūhun jā sándaā maá nī sīquī ndācá nchivī, chi Sēhe yā cúu nī. 


text:
<pb/>De súcuán de coo yíñúhún ndihi nchivī nūū ni, tá cúu nūū íyó yíñúhún ji nūū Tatá nī. De nchivī jāá nduú íyó yíñúhún nūū ni, túsaá de suni nduú íyó yíñúhún ji nūū maá Tatá nī, Yāā jā ní ntají nduhū vāji nī. 


text:
<pb/>Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú: Tú iin nchivī chuhun inī ji tūhun cáhān ni, de candíja ji jā Yāā ndāā cúu Yāā jā ní ntají nduhū vāji nī, nchivī ñúcuán cutecū ji níí cání andiví, de mā tánū tāhvī ji. Chi mā cōó cā ji tá cúu ndīyi, chi sa cutecū ji níí cání. 


text:
<pb/>Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú jā quiji quīvī, de mitan de ja nī nquijéhé, jā ndācá nchivī jā cúu tá cúu ndīyi, cuni ndá ji tūhun jā cáhān nduhū, Sēhe Yāā Dios. De nchivī cuetáhví chi cutecū ji níí cání. 


text:
<pb/>Chi tá cúu nūū íyó poder maá Tatá nī jā sáhá yā jā técū ndācá-ni, suni súcuán nī jēhe yā poder nūū maá nī jā sāhá nī jā cutecū ndācá-ni. 


text:
<pb/>Mā sáhvi inī ndá nú cani inī nū sīquī tūhun cáhān ni. Chi quiji quīvī jā ndācá ndīyi cuni ji tūhun cáhān ni, 


text:
<br/>de quee ji nūū yíyuhū ji. De ndá ndīyi jā ní nsāhá tiñu váha, natecū ji jā cutecū ji níí cání. De ndá ndīyi jā ní nsāhá tiñu néhén, natecū ji de quīvi ji nūū tānū tāhvī ji. Jā ní stéhēn yā jā ní ntetíñú Yāā Dios yā 


text:
<pb/>Ni iin mā cūú sāhá nī jā maá nī. Chi nāsa ndácu Yāā Dios nūū ni, súcuán sándaā ni tiñu nchivī. De ndāā sándaā ni, chi nduú sáhá nī jā cúnī maá nī, chi sáhá nī jā cúnī maá Tatá nī, Yāā nī ntají nduhū vāji nī. 


text:
<pb/>Ndá máá nú nī ntají nú ndá tēe jā ní jīcā tūhún dē Juan. De Juan chi ndāā nī ncāhān dē tūhun nī. 


text:
<pb/>De vísō súcuán de nsūú nduhū cúu jā jíni ñúhún jā stéhēn iin tēe jā Sēhe Yāā Dios cúu nī. Chi ndá máá nú cúu jā jíni ñúhún, tácua candíja ndá nú de cācu nú. Jā ñúcuán nī ncāhān ni jā íyó ndāā tūhun nī jā ní nacani Juan. 


text:
<pb/>Maá Juan nī ncuu dē tá cúu iin lámpara jā cáyū de cútūu, cúu jā ní nacani dē tūhun nī. De ndá máá nú chi jacū-ni quīvī nī jētahān inī nū jā ní stéhēn dē nūū nū. 


text:
<pb/>Sochi íyó jā stéhēn cājí cā jā cúñáhnú nī nsūú cā jā ní ncāhān Juan. Maá tiñu sáhá nī, suu stéhēn cājí jā Tatá nī nī ntají ndija yā nduhū vāji nī, chi tiñu yáhá nī ntetíñú yā nduhū jā sāhá nī. 


text:
<pb/>De Tatá nī jā ní ntají yā nduhū vāji nī, suni maá yā cáhān nūū tutū īī jā cúñáhnú nī, vísō nduú ní jíni jíín sóho ndá nú jā cáhān yā, de ni nduú ní jínī jínúū nū yā. 


text:
<pb/>Sochi nduú ní nchúhun inī ndá nú tūhun jā ní ncāhān Tatá nī, chi nduú cándíja ndá nú nduhū, Yāā jā ní ntají yā. 


text:
<pb/>De nánducú viī ndá nú ndācá tūhun cáhān tutū īī, chi jáni inī nū jā ñúcuán nīhīn nū tūhun jā cutecū nū níí cání sāhá. De sīquī maá nī cúu jā cáhān tutū īī. 


text:
<pb/>Nduhū vāji nī jíín tiñu cúnī Tatá nī, de nduú jétáhví ndá nú nduhū. Sochi tú incā tēe quenda dē jíín tiñu cúnī maá dē, de sa tēe ñúcuán ñamā cuetáhví nú dē. 


text:
<pb/>¿Nāsa cuu candíja ndá nú? Chi máni jā cúnī ndá nú jā cuñáhnú nú sāhá ndá táhán nú, de nduú ndúcú nú jā cuñáhnú nú sāhá Yāā Dios, jā íyó mátúhún-ni yā. 


text:
<pb/>Mā cāní inī ndá nú jā cāhān ni cuāchi sīquī nū nūū Tatá nī. Chi íyó iin jā cāhān cuāchi sīquī nū, suu Moisés, tēe jā ñúhún inī ndá nú jā quendōo ndāā nū jíín ley jā ní ntee dē. 


text:
<pb/>Chi tú ní ncándíja ndá nú jā ní ntee Moisés, de suni candíja nú nduhū nícu, chi tūhun maá nī cúu jā ní ntee dē. 


text:
<pb/>Te tú nduú cándíja ndá nú tūhun nī jā ní ntee dē, ¿de nāsa candíja nú tūhun cáhān maá nī túsaá? ncachī yā jíín ndá dē.<pb/>


text:
<pb/>De cuāhā ndasí nchivī nī jēcuniquīn ji yā, chi nī jinī ji ndācá tiñu ñáhnú jā stéhēn yā poder yā jā ní nasāhá vāha yā nchivī cúhū. 


text:
<pb/>De ja nī ncuñatin vico pascua jā núcūhun inī ndá táhán yā hebreo jā ní ncācu ji nūū nchivī nación Egipto. 


text:
<pb/>De nī nūcūndēhé yā, de nī jinī yā jā váji cuāhā ndasí nchivī. De nī ncāhān yā jíín Felipe: ¿Ní jondē cueen ó jā cajī ndá nchivī yáhá? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Felipe jíín yā: Ni mā quēndá ūū ciento denario stāā jā cajī ndá ji vísō jacū-ni, ncachī dē. 


text:
<pb/>Yáhá íyó iin tēe lulí jā ndíso ji ūhūn stāā cebada jíín ūū tiacá. ¿De ní quenda ñúcuán, chi nchivī cuāhā ndasí cúu? ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Jesús: Cāhān ndá nú jíín nchivī ná cúndeē ji, ncachī yā. De ñúcuán íyó cuāhā itē, de nī jēcundeē ndá ji, de tá ūhūn mil tēe cúu. 


text:
<pb/>De nī nquehen Jesús stāā ñúcuán, de xihna cā nī nacuetáhví yā nūū Yāā Dios. De nī jēhe yā nūū ndá tēe scuáha jíín yā, de ndá máá dē nī nsajī dē nūū ndá nchivī ndéē ñúcuán. De suni súcuán nī nsāhá yā jíín tiacá, de nī nchajī ndá ji nāsaa cúnī ji cajī ji. 


text:
<pb/>De tá nī ndahā chījin ji, de nī ncāhān yā jíín ndá tēe scuáha: Nastútú ndá nú ndá pedazo jā ní nquendōo, tácua mā náā cuitī. 


text:
<pb/>De nī nastútú ndá dē, de nī nchitú ūxī ūū tīcá pedazo jā ní nquendōo cā sīquī ndihúhūn stāā cebada. 


text:
<pb/>De jā ní jinī ndá nchivī tiñu ñáhnú jā ní nsāhá Jesús jā stéhēn yā poder yā, de nī ncāhān ji: Jāndáā ndija jā tēe yáhá cúu jā cáhān tutū jā quiji inī ñayīví jā nacani tūhun Yāā Dios, ncachī ndá ji. 


text:
<pb/>De nī jinī Jesús jā cúnī ndá ji sāhá ji fuerza jā cuu yā rey ji nícu. De nī ncujiyo tucu mátúhún yā-ni, nī ncaa yā cuāhān yā nūū sūcún cā yucu. Jā ní jica jéhé yā nūū mar (Mt. 14.22‑27; Mr. 6.45‑52) 


text:
<pb/>De nī ndīvi ndá dē inī barco, de nī scáca dē jā quīhīn dē incā lado mar jondē ñuū Capernaum. De ja nī ncuneē, de ncháha ca nenda Jesús nūū ndá dē. 


text:
<pb/>De tá nī ncuu tá cúu ūhūn á īñū kilómetro jíca ndá dē jíín barco, de nī jinī dē jā jíca Jesús nūū mar, de nī ncuñatin yā nūū barco. De nī nchūhú ndá dē. 


text:
<pb/>De nī ncusiī inī ndá dē jā ná quívi yā inī barco. De nī nsāhá yā jā ñamā-ni nī nquenda barco nūū ñuhun yíchí nūū cuáhān ndá dē. Jā ní nanducú ndá nchivī Jesús 


text:
<pb/>De quīvī téēn de ndá nchivī jā ní nquendōo incā lado mar, nī jinī ji jā ndá tēe scuáha jíín yā cuāhān dē jíín mátúhún-ni barco jā ní īyo ñúcuán, jíín jāá nduú ní nquívi Jesús jā quīhīn yā jíín dē. 


text:
<pb/>Sá de sava cā barco jā váji ichi ñuū Tiberias, nī nquenda ñatin lugar nūū ní nchajī ndá ji stāā jā ní nacuetáhví maá Jētohō ō jēhē. 


text:
<pb/>De jā ní jinī nchivī jāá nduú cā Jesús íyó yā ñúcuán, de ni ndá tēe scuáha jíín yā, de nī nquīvi ji ndá barco ñúcuán, de cuāhān ji ñuū Capernaum cuānanducú ji yā. Jesús cúu stāā jā cutecū ō níí cání 


text:
<pb/>De tá nī nquenda ji jondē incā lado mar, de nī nanihīn ji Jesús. De nī jīcā tūhún ji yā: Maestro, ¿nā hora nī nquenda ní yáhá? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú jā nánducú nú nduhū sīquī jā ní nchajī nū jondē nī ndahā chījin nú, de nsūú sīquī jā ní jinī nū ndācá tiñu ñáhnú jā ní stéhēn ni poder ni. 


text:
<pb/>Mā cúndihvī inī nū maá-ni sīquī jā cajī nū jā ñamā nataxīn, chi sa cundihvī inī nū jā nīhīn nū stāā jā cutecū nū níí cání sāhá. De nduhū, Yāā nī nduu tēe, taji nī maá stāā jā cutecū nū níí cání. Chi Tatá nī Yāā Dios nī jani yā nduhū jā sáhá nī súcuán, ncachī yā jíín ndá ji. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Tiñu jā cúnī Yāā Dios cúu jā candíja ndá nú nduhū, Yāā jā ní ntají yā vāji. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān ndá ji: ¿Túsaá de nā tiñu ñáhnú sāhá ní cunī ndá sá de candíja sá jā ní ntají yā níhín? ¿Nā tiñu cúu jā sáhá ní? 


text:
<pb/>Chi ndá tatā ō janahán nī nchajī dē maná jā ní ncuun ichi andiví jondē nūū ñuhun tíhá, tá cúu nūū yósō nūū tutū īī: Yāā Dios nī jēhe yā stāā nī ncuun ichi andiví nī nchajī ndá ji, cáchī tutū, ncachī ndá ji jíín yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú: Nsūú Moisés ní jéhe stāā ñúcuán nūū ndá dē jā ní ncuun ichi andiví, chi maá Tatá nī nī jēhe. De maá yā jéhe stāā andiví jā cutecū nū níí cání sāhá. 


text:
<pb/>Chi stāā jā jéhe Yāā Dios cúu maá Yāā jā ní ncuun ichi andiví, de sáhá yā jā nchivī ñayīví cutecū ji níí cání andiví, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Maá nī cúu maá stāā jā cutecū nū níí cání sāhá. Nā-ni nchivī quívi ndahá nī, mā cōcón cuitī cā ji. De nā-ni nchivī cándíja nduhū, mā yíchī cuitī cā ji. 


text:
<pb/>Ndācá nchivī jā sáhá Tatá nī jā candíja ji nduhū, maá ji quívi ndahá nī. De jétáhví nī ndācá ji jā cúnī ji quīvi ji ndahá nī, chi mā tají cuitī ni ji. 


text:
<pb/>Chi nī nquiji nī jondē andiví tácua sāhá nī tiñu jā cúnī Yāā jā ní ntají nduhū, de nsūú jā sāhá nī jā cúnī maá nī. 


text:
<pb/>De tiñu jā cúnī Tatá nī, Yāā nī ntají nduhū, cúu jā má scuíta nī ni iin nchivī jā jéhe yā nūū ni, chi coto nī ji de nastécū ni ji quīvī jīnu ñayīví. 


text:
<pb/>De Yāā nī ntají nduhū, cúnī yā jā ndācá nchivī jā níhīn ji tūhun nduhū de candíja ji nduhū jā cúu nī Sēhe Yāā Dios, cutecū ji níí cání andiví. Chi nastécū ni ji quīvī jīnu ñayīví, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nquijéhé ndá táhán yā hebreo cáhān ji contra sīquī yā, chi nī ncāhān yā jā maá yā cúu stāā jā ní ncuun ichi andiví. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ji: ¿A nsūú tēe yáhá cúu Jesús sēhe José? De jínī ō tatá dē naná dē. ¿De nāsa cúu jā cáhān dē jā ní ncuun dē ichi andiví túsaá? 


text:
<pb/>Ni iin nchivī mā cūú quīvi ji ndahá nī de tú mā sāhá Tatá nī jā cuu inī ji quīvi ji, chi maá yā nī ntají nduhū vāji nī. De nastécū ni ji quīvī jīnu ñayīví. 


text:
<pb/>De suha yósō nūū tutū jā ní ntee ndá tēe nī nacani tūhun Yāā Dios janahán: Ndācá ji chi stéhēn Yāā Dios nūū ji, cáchī. Túsaá de ndācá nchivī jā jíni tūhun jā cáhān Tatá nī de jétáhví ji jā stéhēn yā nūū ji, nchivī ñúcuán chi quīvi ji ndahá nī. 


text:
<pb/>Ni iin nchivī nduú ní jínī cuitī ji nūū maá Tatá nī. Chi mátúhún-ni nduhū cúu jā ní jinī nūū yā, chi jondē nūū maá yā vāji nī. 


text:
<pb/>Ndá tatā nū janahán, nī nchajī dē stāā maná jā ní ncuun ichi andiví jondē nūū ñuhun tíhá, sochi nduú ní nsáhá jā cutecū dē níí cání. 


text:
<pb/>De suu maá nī cúu stāā ñúcuán jā ní nquiji ichi andiví jā sáhá jā cutecū nū níí cání. De nchivī jā cajī stāā yáhá, cutecū ji níí cání andiví. De stāā jā cuāha nī cúu yiqui cúñu nī, de cuāha nī tácua nchivī ñayīví cutecū ji níí cání, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá táhán yā hebreo nī ncāhān ji jíín táhán ji: ¿Nāsa cuu cuāha tēe yáhá yiqui cúñu dē cajī ō? ncachī ji. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín ji: Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú: Tú mā cándíja nú jā yiqui cúñu nduhū, Yāā nī nduu tēe, cúu tá cúu stāā, de nīñī ni cúu tá cúu ndute, túsaá de mā cútecū nū níí cání sāhá. 


text:
<pb/>Chi ndá nchivī jā candíja jā yiqui cúñu nī cúu tá cúu stāā de nīñī ni cúu tá cúu ndute, maá ji cutecū níí cání. De nastécū ni ji quīvī jā jīnu ñayīví. 


text:
<pb/>De ndá nchivī jā candíja jā yiqui cúñu nī jíín nīñī ni cúu tá cúu stāā jíín ndute jā cutecū ji níí cání sāhá, maá ji íñí nīhin ji jíín nī, de íyó nī jíín ji. 


text:
<pb/>Maá Tatá nī, Yāā técū, nī ntají yā nduhū vāji nī, de técū ni sáhá maá yā. De saá-ni ndá nchivī jā candíja jā cúu nī tá cúu stāā ji jíín ndute ji, suni súcuán cutecū ji níí cání sāhá nī. 


text:
<pb/>Maá nī cúu stāā jā ní nquiji ichi andiví. De stāā jā cáhān ni nduú cúu tá cúu stāā maná jā ní nchajī ndá tatā nū janahán, chi nduú ní nsáhá jā cutecū ji níí cání. Chi stāā jā cáhān ni, de nchivī jā cajī, cutecū ji níí cání sāhá, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ndá tūhun yáhá nī stéhēn Jesús nūū nchivī jā ní ndutútú inī vehe īī sinagoga ñuū Capernaum. Tūhun jā cutecū ō níí cání 


text:
<pb/>De cuāhā nchivī scuáha jíín yā, nī jini ji tūhun yáhá jā ní stéhēn yā, de nī ncāhān ndá ji: Víjín ndasí tūhun yáhá. ¿Nāsa cuu cuetáhví ó túsaá? 


text:
<pb/>De nī jinī Jesús jā cáhān ndá ji jā víjín cúu tūhun yáhá, de nī ncāhān yā: ¿A víjín sáhá tūhun yáhá jíín ndá nú? 


text:
<pb/>¿De nāsa sāhá nú de tú cunī nū jā nduhū, Yāā nī nduu tēe, ndaa nī quīnohōn ni nūū ní ndeē ni xihna ñúhún? 


text:
<pb/>Maá ánō nchivī cúu jā sáhá jā técū ji. Chi yiqui cúñu ji nduú jétíñú cuitī súcuán. De ndá tūhun jā ní ncāhān ni jíín nú cúu jā quendōo vāha ánō nū, de cutecū nū níí cání sāhá. 


text:
<pb/>Sochi sava nú chi nduú cándíja nú, ncachī yā. Chi jondē jā xíhna ñúhún ja jínī Jesús nā nchivī cúu jā má cándíja, jíín ní iin dē cúu jā nastúu dē yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān cā yā: Jā ñúcuán nī ncāhān ni jíín ndá nú jā má cūú quīvi ni iin nchivī ndahá nī de tú mā sāhá Tatá nī jā cuu inī ji quīvi ji, ncachī yā. 


text:
<pb/>De jondē quīvī ñúcuán de cuāhā nchivī scuáha jíín yā, nī sndóo ji yā, de nduú cā ní jíca ji jíín yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān yā jíín ndihúxī ūū tēe scuáha jíín yā: ¿A suni cúnī ndá máá nú quīhīn nū, á naá cúu? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Simón Pedro: Señor, ¿nā nūū cā quīhīn sá? Chi maá ní cúu jā nácani tūhun jā cutecū sá níí cání sāhá. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: De vísō nī nacāji nī ndihúxī ūū ndá nú, de íyó iin nú jā ní nquīvi tāchī inī, ncachī yā. 


text:
<pb/>De súcuán nī ncāhān yā sīquī Judas Iscariote, sēhe Simón. Chi maá dē nastúu dē yā, vísō iin táhán jā úxī ūū tēe scuáha jíín yā cúu dē.<pb/>


text:
Ñúcuán de jíca nuu Jesús región Galilea. Chi nduú cúnī yā caca nuu yā región Judea, chi ndá táhán yā hebreo jā ndéē ñúcuán, cúnī dē cahnī dē yā. 


text:
<pb/>De ndá ñanī yā nī ncāhān dē jíín yā: ¿Nūcu maá yáhá-ni íyó nú? Vāha cā quīhīn nū región Judea, tácua ndá tēe ñúcuán jā cándíja dē ndóhó, suni cunī dē tiñu ñáhnú jā sáhá nú. 


text:
<pb/>Chi tú cúnī iin tēe jā cūtē nuu tūhun dē, de mā sāhá yuhū dē tiñu. De tú sáhá nú ndācá tiñu ñáhnú, vāha cā sāhá nú jā cunī ndiviī nchivī túsaá. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Jesús: Ncháha ca quenda maá quīvī jā quíhīn ni. De ndá máá nú chi nā-ni quīvī de cuu quīhīn nū. 


text:
<pb/>Chi mā quítī inī nchivī ñayīví cunī ji ndóhó, de maá nī chi quítī inī ji jínī ji, chi cáhān ni jā maá-ni tiñu néhén sáhá ndá ji. 


text:
<pb/>Cuáhán ndá máá nú vico. De maá nī chi mā quíhīn ni mitan, chi ncháha ca quenda maá quīvī jā cánuú quīhīn ni, ncachī yā. 


text:
<pb/>Súcuán nī ncāhān yā tūhun yáhá jíín ndá dē, de nī nquendōo yā Galilea. Jā ní jēhēn Jesús vico vehe ramádā 


text:
<pb/>De tá nī nchāha ndá ñanī yā cuāhān dē vico ñúcuán, de sá de suni cuāhān maá yā. De nduú ní jéhēn nijīn yā, chi nduú ní stúu yā maá yā. 


text:
<pb/>De ndá táhán yā hebreo nánducú ji yā vico ñúcuán, de cáhān ndá ji: ¿Ní cúu nūū íyó tēe ñúcuán? ncachī ji. 


text:
<pb/>De ndasí nī ncāhān nchivī jā síquī yā, chi sava ji cáhān: Tēe vāha cúu dē. De sava cā ji cáhān: Nduú chi stáhví dē nchivī. 


text:
<pb/>De tá nī ncuu sava vico, de nī nquenda Jesús, nī nquīvi yā templo cāhnú, de nī nquijéhé yā stéhēn yā tūhun. 


text:
<pb/>De nī nsāhvi inī ndá táhán yā hebreo níni ji, de nī ncāhān ji: ¿Nāsa jínī tēe yáhá cuāhā tūhun ndíchí? Chi nduú ní jíca dē escuela, ncachī ji. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Jesús: Tūhun jā stéhēn ni chi nsūú tūhun maá nī cúu, chi tūhun jā ní jēhe maá Yāā jā ní ntají nduhū cúu. 


text:
<pb/>Tú iin nchivī cúnī ji sāhá ji tiñu cúnī Yāā Dios, nchivī ñúcuán chi jīcūhun inī ji á jondē nūū Yāā Dios vāji tūhun stéhēn ni, á tūhun jā jáni inī maá nī cúu. 


text:
<pb/>Tēe jā cáhān tūhun jáni inī maá dē, tēe ñúcuán ndúcú dē jā sāhá ñáhnú nchivī dē. De tú iin tēe ndúcú dē sāhá ñáhnú dē Yāā jā ní ntají dē, tēe ñúcuán cúu tēe ndāā, de nduú nā tūhun stáhví íyó jíín dē. 


text:
<pb/>¿A nsūú jā ní jēhe Moisés ley yā nūū nū jā squíncuu nú? De ni iin nú nduú squíncuu. Chi sa jā cúnī ndá nú cahnī nū nduhū, ¿de nājēhē cúu? ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Nī nasāhá vāha nī iin tēe quīvī nátātú, de ndiviī nū nī nsāhvi inī nū nī jinī nū jā quīvī nátātú nī nsāhá nī tiñu ñúcuán. 


text:
<pb/>De Moisés nī jēhe dē ley jā cúu circuncidar nūū ndá nú. De sáhá ndá nú circuncidar sūchí yíí nūū únā quīvī jā ní ncacu ji, vísō quīvī nátātú cúu. (Sochi nsūú maá Moisés ní jáquīn ley ñúcuán, chi ja nī īyo nūū ndācá tatā dē.) 


text:
<pb/>Túsaá de tú sáhá ndá nú circuncidar vísō quīvī nátātú cúu, tácua squíncuu nú ley Moisés, ¿de nūcu quítī inī ndá nú jā ní nasāhá vāha ndasí nī iin tēe quīvī nátātú? 


text:
<pb/>Mā cāní ñamā inī nū jā cuāchi sáhá nī. Chi sa cani vāha inī nū sīquī ndācá tiñu váha, ncachī yā. Jā ní ncachī Jesús ní jondē vāji yā 


text:
<pb/>Ñūcuán de sava nchivī Jerusalén nī jīcā tūhún táhán ji: ¿A nsūú tēe yáhá cúu jā nánducú ndá tēe cúñáhnú jā cahnī dē, á naá cúu? 


text:
<pb/>De yáhá cáhān nijīn dē nūū chitú, de nduú ni iin jásī jā sáhá dē. ¿A sanaā de nī ncundaā inī ndá tēe cúñáhnú jā tēe yáhá cúu Cristo jā cáchī tutū jā quiji, á naá cúu? 


text:
<pb/>De nduú chi ja jínī ō ní nūū váji tēe yáhá. De tá quiji Cristo, chi ni iin ó mā cúnī ō ní jondē quiji yā, ncachī ji. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān jee Jesús jā stéhēn yā tūhun inī templo: Jínī ndá nú nduhū, de jínī nū nā ñuū vāji nī. De vísō súcuán de maá Yāā ndāā cúu jā ní ntají nduhū vāji nī, de nduú vāji nī jā cúnī maá nī. De nduú jínī ndá nú nāsa Yāā cúu yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nducú ndá dē tiin dē yā. De ni iin dē nduú ní ncúu tiin dē yā, chi ncháha ca quenda maá quīvī jā tiin dē yā. 


text:
<pb/>Sochi cuāhā nchivī nī ncandíja ji yā, de nī ncāhān ji: ¿A nsūú tēe yáhá cúu Cristo, Yāā ndétu ó jā quiji? Chi cuāhā ndasí tiñu ñáhnú sáhá yā jā stéhēn yā poder yā, ncachī ji. Jā ní ntají ndá dē policía jā tiin dē Jesús 


text:
<pb/>De nī jinī ndá tēe fariseo jā súcuán cáhān ndá nchivī tūhun yā. De ndá máá dē jíín ndá sūtū cúñáhnú, nī ntají dē ndá policía jā jíto templo, vāji dē jā tiin dē yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Jacū-ni cā quīvī coo nī jíín ndá nú. Ñúcuán de quīnohōn ni nūū Yāā nī ntají nduhū vāji nī. 


text:
<pb/>De nanducú ndá nú nduhū, sochi mā nánihīn nū nduhū. Chi mā cūú cuēē nū nūū cundeē ni, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá táhán yā hebreo nī jīcā tūhún táhán dē: ¿De ní cúu nūū quíhīn tēe yáhá jā mā nánihīn ō dē? ¿A quīhīn dē nūū ndá táhán ó hebreo jā ní jītē nuu jā ndéē nación Grecia? ¿De á stéhēn dē tūhun nūū nchivī Grecia, á naá cúu? 


text:
<pb/>¿De nā tūhun cúu jā ní ncāhān dē jā nanducú ó dē de mā nánihīn ō dē, jā má cūú cōhōn nūū cundeē dē? ncachī ndá dē. Sīquī ndute jā cutecū ō níí cání sāhá 


text:
<pb/>De quīvī sándīhí vico ñúcuán de íyó vico cáhnú cā. De quīvī ñúcuán nī nacuiñī Jesús, de nī ncāhān jee yā: Tú nā-ni nchivī cúu ndasí inī ji ndācá jā váha jā sāhá nī jēhē ji, jondē tá cúu nūū yíchī ndasí ji ndute, túsaá de ná quívi ji ndahá nī de coho ji ndute, cúu jā nīhīn ji ndācá jā váha ñúcuán. 


text:
<pb/>De nchivī jā candíja jā scácu nī ji, chi inī ánō ji cundeē Espíritu Santo, de cuu yā tá cúu iin yūte jā quéne de níí cání jíca ndute. De suu cúu jā sāhá yā jā cutecū ji níí cání, tá cúu nūū cáhān tutū īī, ncachī yā. 


text:
<pb/>De súcuán nī ncāhān yā jā nchivī candíja jā scácu yā ji, nīhīn ji Espíritu Santo. Chi ncháha ca quenda maá Espíritu, chi ncháha ca ndaa Jesús quīnohōn yā nūū nduñáhnú yā. Jā ní ncusíín inī nchivī jā síquī yā 


text:
<pb/>De sava ndá nchivī cuāhā, tá nī jini ji tūhun yáhá, de nī ncāhān ji: Jāndáā jā tēe yáhá cúu jā cáchī tutū jā quiji dē nacani dē tūhun Yāā Dios, ncachī ji. 


text:
<pb/>De sava cā ji nī ncāhān: Tēe yáhá cúu Cristo, Yāā nī ntají Yāā Dios. Sochi sava cā ji nī ncāhān ji: Nduú chi nsūú Galilea quiji Cristo. 


text:
<pb/>Chi cáchī tutū īī jā chījin tatā rey David cacu Cristo, de cacu yā ñuū Belén, ñuū nūū ní ncacu maá David, ncachī ji. 


text:
<pb/>De sava ji cúnī ji tiin ji yā jā chindasī ji yā, de ni iin ji nduú ní ntíin ji yā. Jāá nduú ní ncándíja ndá tēe cúñáhnú 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá policía jā jíto templo, nduú ní ntíin ndá dē Jesús, de cuānohōn ndá dē nūū ndá tēe fariseo jíín ndá sūtū cúñáhnú. De ndá tēe ñúcuán nī jīcā tūhún dē policía: ¿Nūcu nduú ní nquíji ndá nú jíín dē? 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá policía: Nduú cuitī ni iin tēe cáhān vāha ndasí tá cúu nūū cáhān tēe ñúcuán, ncachī dē. 


text:
<pb/>Ni iin táhán nī ndá sūtū cúñáhnú jíín tēe fariseo, nduú cándíja ndá nī tūhun cáhān tēe ñúcuán, ¿de nūcu cándíja ndá máá nú? 


text:
<pb/>De ndá nchivī cuāhā ñúcuán jāá nduú jícūhun inī ji ley Moisés, chi tānū tāhvī ji, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>Cáchī ley jā má cūú tee ó cuāchi sīquī iin tēe, de tú mā cúnini ó xihna cā nāsa cáhān dē, tácua cucáhnú inī ō nā cuāchi nī nsāhá dē, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá dē: De ndóhó, ¿á suni jondē Galilea vāji nú jā cáhān nū jēhē tēe ñúcuán? Nanducú viī nū nūū tutū īī de cunī nū jā Galilea nduú quée cuitī ni iin tēe nácani tūhun Yāā Dios, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>De jā cuácunijīn incā quīvī, de nī nquenda tucu yā templo. De ndihi nchivī nī nquenda ji nūū yā. De nī jēcundeē yā, de nī stéhēn yā tūhun nūū ndá ji. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá tēe stéhēn ley janahán jíín ndá tēe grupo fariseo, nī nquiji ndá dē jíín iin ñahan jā ní nīhīn dē ña jā cásíquí ndéē ña. De nī jani dē ña māhñú. 


text:
<pb/>De ley Moisés ndácu nūū ō jā cuāha ó yūū xīnī ndá ñahan sáhá súcuán tácua cuū ña. De maá ní, ¿nāsa cáchī ní? 


text:
<pb/>De súcuán nī ncāhān ndá dē jā jíto túnī dē yā tú cuetáhví yā jā cáhān ley ñúcuán, chi tú nduú de cāhān dē cuāchi sīquī yā. De Jesús nī jīquindeyi yā, de nī ntee yā nūū ñūhún jíín xīnī ndāhá yā. 


text:
<pb/>De jā cáhān cáhān ndá dē, de nī nūcuīñī yā, de nī ncāhān yā jíín dē: Tú ní iin ndá máá nú nduú nā cuāchi nú, de xihna cā ndóhó cuāha yūū xīnī ña túsaá, ncachī yā. 


text:
<pb/>De tá nī jini ndá dē jā súcuán nī ncāhān yā, de nī jīcūhun inī dē jā suni íyó cuāchi dē. De tá iin tá iin dē nī nquee dē cuāhān dē, de xihna cā tēe ñáhnú cā nī nquee, de jondē nī ndihi. De nī nquendōo maá-ni cā Jesús jíín ñahan jā íñí ñúcuán. 


text:
<pb/>De nī nūcuīñī tucu yā, de nduú cā ni iin tēe ñúcuán ní jínī yā, chi maá-ni cā ñahan íñí. De nī ncāhān yā jíín ña: ¿Ní cuāhān ndá tēe jā ní ncāhān cuāchi sīquī nū? ¿A nduú cā ní nénda ni iin dē jā cāhān dē cuāchi sīquī nū? 


text:
<pb/>De nī ncāhān ña: Nduú ni iin dē, Señor. Ñúcuán de nī ncāhān Jesús jíín ña: Ni nduhū, mā cáhān ni cuāchi sīquī nū. De cuáhán de mā sāhá cā nū cuāchi, ncachī yā. Jesús cúu maá luz jā stúu inī ánō nchivī 


text:
<pb/>De incā vuelta nī ncāhān Jesús jíín nchivī: Maá nī cúu tá cúu luz jā stúu inī ánō nchivī ñayīví, jā sáhá nī jā jícūhun inī ji sīquī Yāā Dios. De nchivī jā candíja nduhū, mā cācá cā ji modo nūū neē, chi sa cunevāha ji luz inī ánō ji jā sāhá jā cutecū ji níí cání. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān ndá tēe fariseo jíín yā: Ndóhó chi cáhān nū jēhē maá nú, de nduú jétíñú tūhun cáhān nū. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín ndá dē: Vísō cáhān ni jēhē maá nī, de íyó ndāā tūhun cáhān ni. Chi jínī ni ní jondē vāji nī ní jondē quīhīn ni. Sochi ndá ndóhó nduú jínī nū ní jondē vāji nī ní jondē quīhīn ni. 


text:
<pb/>Ndá ndóhó chi modo nchivī ñayīví sándaā nū sīquī tūhun cáhān ni. De nduhū chi nduú sándaā mátúhún nī-ni sīquī ni iin nchivī. 


text:
<pb/>De tú sāhá ndāā ni sīquī ji, de ndāā sándaā ni, chi nduú sáhá mátúhún nī-ni, chi sándaā ni jondē jíín maá Tatá nī, Yāā nī ntají nduhū vāji nī. 


text:
<pb/>De yósō nūū tutū ley jā névāha ndá nú jā tú inuú cáhān ūū testigo, de cánuú cuetáhví nú jā cáhān dē, chi íyó ndāā tūhun cáhān dē. 


text:
<pb/>Túsaá de nduhū cúu iin jā cáhān ndāā ni jēhē ni. De incā jā cáhān ndāā jēhē ni cúu maá Tatá nī, Yāā nī ntají nduhū, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá dē jíín yā: ¿Ní cúu nūū ndéē Tatá nú túsaá? De nī ncāhān yā: Nduú jínī ndá nú ní iin cúu nduhū ni Tatá nī. De tú jā jínī nū nduhū, de suni cunī nū Tatá nī nícu. 


text:
<pb/>Ndá tūhun yáhá nī ncāhān Jesús jā stéhēn yā inī templo nūū íyó ndá jātūn nūū sócō nchivī xūhún. De nduú ní ntíin ni iin dē yā, chi ncháha ca quenda quīvī jā tiin dē yā. Jā ní ncāhān yā jā má cūú quīhīn ji nūū cundeē yā 


text:
<pb/>De nī ncāhān tucu Jesús jíín ndá dē: Nduhū chi quīhīn ni, de nanducú ndá nú nduhū, de mā nánihīn nū nduhū, chi quendōo cuāchi nú sīquī nū tá cuū nū. De jā ñúcuán mā cūú cuēē nū nūū quíhīn ni, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá tēe hebreo nī ncāhān dē jíín táhán dē: ¿A cahnī tēe yáhá maá dē, de á suu ñúcuán cúu jā cáhān dē jā má cūú cōhōn nūū quíhīn dē, á naá cúu? ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā: Ndá máá nú chi ñayīví yáhá vāji nú, sochi nduhū chi jondē andiví vāji nī. Ndá máá nú cúu nchivī ñayīví yáhá, de nduhū chi nsūú tēe ñayīví yáhá cúu nī. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán cúu jā ní ncāhān ni jā quendōo cuāchi nú sīquī nū tá cuū nū. Chi tú mā cándíja nú jā maá nī cúu Cristo, de quendōo ndija cuāchi nú sīquī nū tá cuū nū, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī jīcā tūhún ndá dē yā: ¿Túsaá de ní iin cúu nú? De nī ncāhān yā: Ja nī ncachī ni nūū nū jondē jā xíhna ñúhún ní iin cúu nī. 


text:
<pb/>De íyó cuāhā cā tūhun jā cuu cāhān ni jíín nú de sāhá ndāā ni sīquī nū. Sochi mā cáhān ni, chi inī ñayīví yáhá cáhān ni maá-ni tūhun jā ní jini nī nī ncāhān Yāā nī ntají nduhū vāji nī. De maá-ni tūhun ndāā cáhān yā, ncachī yā. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán nī ncāhān cā yā: Tá nī nchāha jā ní jata caa ndá nú nduhū, Yāā nī nduu tēe, yīcā cruz, ñúcuán de cunī nū ní iin cúu nī. De cunī nū jāá nduú nā cuá sáhá nī jā cúnī maá nī, chi cáhān ni maá-ni tūhun jā ní stéhēn Tatá nī nūū ni. 


text:
<pb/>Chi maá Tatá nī, Yāā nī ntají nduhū, íyó yā jíín nī. De nduú sndóo mátúhún yā nduhū, chi níní sáhá nī tiñu jā jétahān inī maá yā, ncachī yā. 


text:
<pb/>De jā ní ncāhān yā tūhun yáhá, de cuāhā nchivī nī ncandíja ji yā. Sīquī ní-ni nchivī cúu sēhe Yāā Dios jíín sēhe tāchī cúñáhnú 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Jesús jíín ndá táhán yā hebreo jā ní ncandíja ji yā: De tú cuiñi nīhin nú jíín tūhun stéhēn ni nūū nū, de cuu ndija nú nchivī scuáha jíín nī. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá ji jíín yā: Nduú yíhí cuitī ni ndahá ni iin, chi tatā Abraham cúu ndá nī. ¿De nūcu cáhān nū jā nduu libre ni túsaá? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú jā ndācá nchivī jā sáhá cuāchi, nduú íyó libre ji, chi yíhí ji chījin cuāchi jā sátíñú cāhá ji nūū. 


text:
<pb/>De nchivī jā sátíñú cāhá, chi nduú cúu ji iin táhán nchivī vehe nūū sátíñú ji. Sochi iin sēhe chi sa cúu ndija ji táhán nchivī vehe ji. 


text:
<pb/>Túsaá de maá nī jā cúu Sēhe Yāā Dios, tú sāhá nī jā má sátíñú cāhá nú cā nūū cuāchi, túsaá de nduu libre ndija ndá nú, de cuu nú sēhe yā. 


text:
<pb/>De jínī ni jā tatā Abraham cúu ndá nú, de vísō súcuán de cúnī ndá nú cahnī nū nduhū, chi nduú jétáhví nú tūhun cáhān ni. 


text:
<pb/>Nduhū chi cáhān ni tūhun jā ní stéhēn Tatá nī nūū ni. De ndá ndóhó chi sáhá nú tiñu jā ní ncāhān tatá ndá máá nú, tāchī cúñáhnú, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá ji: Tatā Abraham cúu ndá nī. De nī ncāhān Jesús: Tú jā candíja ndá nú tá cúu nūū ní ncandíja Abraham, tácua cuu ndija nú tatā dē, ñúcuán de tiñu váha jā ní nsāhá dē suni sāhá ndá máá nú nícu. 


text:
<pb/>De mitan chi cúnī ndá nú cahnī nū nduhū, vísō nī ncāhān ni jíín nú ndācá tūhun ndāā jā ní stéhēn Tatá nī nūū ni. De Abraham chi nduú ní nsáhá cuitī dē tá sáhá ndá máá nú. 


text:
<pb/>Chi inuú-ni sáhá ndá nú tá sáhá maá tatá nú, ncachī yā. Ñúcuán de nī ncāhān ndá ji: Ndá máá nī chi nduú cúu nī sēhe ndáhví jāá nduú tatá. Chi íyó iin-ni tatá nī, de Yāā Dios cúu yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Jesús: Tú Yāā Dios cúu ndija tatá nú, de coo manī nū jíín nī nícu. Chi jondē nūū Yāā Dios nī nquee nī vāji nī. De nduú vāji nī jā cúnī maá nī, chi maá yā nī ntají nduhū. 


text:
<pb/>¿De nājēhē cúu jāá nduú jícūhun inī ndá nú tūhun cáhān ni túsaá? Suu sīquī jāá nduú cúnī nū chuhun inī nū tūhun cáhān ni. 


text:
<pb/>Ndá máá nú chi tatá nú cúu tāchī cúñáhnú. De cúnī ndá nú sāhá nú tiñu jā cúnī tatá nú ñúcuán. Maá tāchī cúñáhnú nī jahnī ndīyi jondē jā xíhna ñúhún. De nduú cuitī nā tūhun ndāā íñí jíín, de nduú cuitī nā tūhun ndāā cáhān. De cáhān tāchī cúñáhnú tūhun stáhví sīquī jā súcuán cáá maá. Chi maá tāchī cúu jā ndíso tūhun stáhví, de nī squíjéhé ndihi tūhun stáhví. 


text:
<pb/>De ni iin nú mā níhīn nū cuāchi sīquī ni, chi nduú cuitī nā cuāchi nī. De maá-ni tūhun ndāā cáhān ni, ¿de nūcu nduú cándíja ndá nú nduhū? 


text:
<pb/>Ndá nchivī jā cúu sēhe Yāā Dios, chi chúhun inī ji tūhun Yāā Dios. De ndá ndóhó chi nduú cúu nú sēhe Yāā Dios, de jā ñúcuán nduú cúnī nū chuhun inī nū, ncachī yā jíín ndá dē. Iyó Jesús jondē ncháha ca coo Abraham 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān ndá táhán yā hebreo: Ndāā cáhān ndá nī jā cáneē nū tá cúu nchivī Samaria, de ndóho nú tāchī. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Nduú ndóho nī tāchī, chi íyó yíñúhún nī nūū Tatá nī. De ndá ndóhó chi nduú íyó yíñúhún nú nūū ni. 


text:
<pb/>Nduhū chi nduú ndúcú nī jā cuñáhnú nī. Iyó iin jā sáhá jā cúñáhnú nī, de maá yā sándaā sīquī tūhun cáhān ndá nú. 


text:
<pb/>De ndá tēe hebreo nduú ní jícūhun inī dē, de nī ncāhān dē: Mitan de nī ncucáhnú inī ndá nī jā ndóho ndija nú tāchī. Chi Abraham jíín ndá tēe nī nacani tūhun Yāā Dios jondē janahán, nī jīhī ndá dē. De ndóhó chi cáhān nū, tú ní iin squíncuu tūhun cáhān nū, de mā cúū cuitī ji, cáchī nū. 


text:
<pb/>¿De á cúñáhnú cā maá nú nsūú cā tatā ō Abraham, á naá cúu? Chi nī jīhī dē, de suni nī jīhī ndá tēe nī nacani tūhun yā. ¿De ní iin cā sáhá nú maá nú túsaá? ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Tú nduhū sáñáhnú nī maá nī, de nduú níhīn tīñú. Maá Tatá nī cúu jā sáñáhnú nduhū. De cáhān ndá nú jā maá yā cúu Yāā Dios maá nú. 


text:
<pb/>De vísō súcuán de nduú jínī nū nāsa Yāā cúu yā. De nduhū chi jínī ni yā. De tú cāhān ni jāá nduú jínī ni yā, de cuu nī tēe stáhví tá cúu ndá máá nú. De nduú chi jínī ndija nī yā, de squíncuu nī tūhun cáhān yā. 


text:
<pb/>De tatā ō Abraham nī ncusiī inī dē jā cunī dē quīvī quenda nī. De ja nī jinī dē, de nī jinī ni jā ní ncusiī ndasí inī dē, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān ndá tēe hebreo jíín yā: Va ncháha ca coo nú ūū xico ūxī cuīyā, ¿de nāsa cúu jā cáhān nū jā ní jinī nū nūū Abraham? ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú jā jondē ncháha ca cacu Abraham de ja íyó nī, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nquehen ndá dē yūū jā cuāha dē yā. Sochi nī nquee yuhū yā-ni, nī nchāha yā māhñú ndá dē, de nī nquee yā inī templo cuāhān yā.<pb/>


text:
<pb/>De ndá tēe scuáha jíín yā nī jīcā tūhún dē yā: Maestro, ¿nūcu nī ncacu cuáá tēe yáhá? ¿A cuāchi tatá dē naná dē cúu, á cuāchi maá dē cúu? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Nsūú cuāchi maá dē, ni nsūú cuāchi tatá dē naná dē cúu jā ní ncacu dē súcuán, chi sa nī ncacu dē súcuán tácua cunī nchivī tiñu ñáhnú jā sāhá Yāā Dios jíín dē. 


text:
<pb/>Juni cúu inī ñayīví tá nūū cúu nduú, de cánuú sāhá nī tiñu Yāā jā ní ntají nduhū. Chi quiji tiempo jā cuu tá nūū cúu jacuáā, jāá nduú cā nā tiñu cuu sāhá ni iin. 


text:
<pb/>Juni ndéē ni inī ñayīví, de cúu nī luz jā cútūu inī ánō nchivī ñayīví, tácua jīcūhun inī ji sīquī Yāā Dios, ncachī yā. 


text:
<pb/>De tá nī ncuu nī ncāhān yā súcuán, de nī jati yā ntesíi yā nūū ñūhún, de nī nsāhá yā ndēhyū jíín ntesíi yā, de nī ntee yā sīquī tínūú tēe cuáá. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín dē: Cuáhán nūū pila Siloé de naquete nú tīnūú nú, ncachī yā. De tūhun Siloé cáhān: Ndute jā ní scáca ndá dē nī nquenda. Ñúcuán de cuāhān dē, de nī naquete dē tīnūú dē, de nī ndunijīn-ni, de cuānohōn dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá nchivī ndéē ñatin jíín dē, jíín ndá nchivī jā ní jinī jā ní ncuu dē tēe cuáá, nī jīcā tūhún táhán ji: ¿A nsūú tēe yáhá cúu jā jícān caridad jā ndéē yáhá? 


text:
<pb/>De sava ji nī ncāhān: Suu dē cúu. De sava cā ji nī ncāhān: Nsūú dē cúu, sochi súcuán cáá dē. De maá dē chi nī ncāhān dē: Suu nī cúu. 


text:
<pb/>De nī ncāhān dē: Tēe nání Jesús nī nsāhá dē ndēhyū, de nī ntee dē tīnūú nī, de nī ncāhān dē jíín nī: Cuáhán nūū pila Siloé de naquete nú tīnūú nú. De nī jēhēn ni, de nī naquete nī, de nī nune-ni tīnūú nī, ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī jīcā tūhún ji dē: ¿Ní cúu nūū íyó tēe ñúcuán? ncachī ji. Nduú jínī ni, ncachī dē. Jā ní stíchī ndá tēe fariseo tēe nī ncacu cuáá 


text:
<pb/>De ndá tēe fariseo nī jīcā tūhún tucu dē nāsa nī nune tīnūú dē. De nī ncāhān dē: Nī ntee dē ndēhyū sīquī tínūú sá, de nī naquete sá, de nī ndunijīn-ni tīnūú sá, ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān sava tēe fariseo: Tēe ñúcuán chi nsūú jondē nūū Yāā Dios vāji dē, chi nduú née iī dē quīvī nátātú. Sochi sava cā dē nī ncāhān: ¿Nāsa cuu sāhá tēe ñúcuán ndá tiñu ñáhnú de tú tēe íyó cuāchi cúu dē? De nī ncusíín inī ndá dē sīquī yā. 


text:
<pb/>De nī jīcā tūhún tucu ndá dē tēe nī ncacu cuáá: Ndóhó, ¿nāsa cáhān nū sīquī tēe jā ní nacune tīnūú nú túsaá? De maá dē nī ncāhān dē: Iin tēe nácani tūhun Yāā Dios cúu dē, ncachī dē. 


text:
<pb/>Sochi ndá tēe hebreo ñúcuán nduú ní ncándíja dē jā ní īyo cuáá tēe ñúcuán de nī ndunijīn tīnūú dē. De nī ncana ndá dē tatá naná tēe cuáá. 


text:
<pb/>De nī jīcā tūhún ndá dē: ¿A yáhá cúu sēhe nú jā ní ncacu cuáá cáchī nū? ¿Túsaá de nāsa nī ndunijīn tīnūú dē mitan? 


text:
<pb/>Sochi nduú jínī ni nāsa nī ndunijīn tīnūú dē mitan, de ni nduú jínī ni ní tēe nī nacune tīnūú dē. Cātūhún ndá nú maá dē, chi ja ñáhnú dē, de ná cáchī maá dē. 


text:
<pb/>Súcuán nī ncāhān tatá dē jíín naná dē, chi yúhú dē ndéhé dē ndá táhán dē tēe hebreo. Chi ja nī nsāhá ndāā ndá tēe ñúcuán jā tú ní iin nchivī cachī ji jā Jesús cúu Cristo, Yāā nī ntají Yāā Dios, de tavā dē ji jā má cūú cā quīvi ji inī vehe īī sinagoga. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá tēe hebreo nī ncana tucu dē tēe nī īyo cuáá. De nī ncāhān dē jíín: Cachī cājí nú nūū ni jā cunī jínúū Yāā Dios. Chi jínī ndá nī jā tēe íyó cuāchi cúu tēe nī nacune tīnūú nú. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān dē: Nduú jínī sá tú íyó cuāchi dē, á naá cúu. De íyó iin jā jínī sá, cúu jā tēe cuáá nī ncuu sá, de mitan chi nī ndunijīn tīnūú sá, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān dē: Ja nī ncachī tūhun sá nūū ndá ní, de nduú cúnī ní cuetáhví ní. ¿De nūcu cúnī ndá ní jā cachī tucu sá nūū ní? ¿De á suni cúnī ndá ní candíja ní dē, á naá cúu? 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān nēhén ndá jíín dē, sá de nī ncāhān cā: Maá nú chi cándíja nú tēe ñúcuán, sochi ndá máá nī chi cándíja nī Moisés. 


text:
<pb/>De jínī ndá nī jā ní ncāhān Yāā Dios jíín Moisés. Sochi tēe ñúcuán, ni nduú jínī ni ní jondē vāji dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān tēe nī īyo cuáá: Sáhvi inī sá jā cáhān ndá ní jāá nduú jínī ní jā váji dē nūū Yāā Dios, vísō nī nacune dē tīnūú sá. 


text:
<pb/>De jínī ō jā Yāā Dios nduú níni yā jā jícān táhvī nchivī íyó cuāchi. Chi níni yā jā cáhān ndá máá-ni nchivī jā chíñúhún nūū yā de sáhá ji jā cúnī yā. 


text:
<pb/>De tú nsūú jondē nūū Yāā Dios vāji tēe ñúcuán, de mā cūú cuitī sāhá dē iin tiñu súcuán, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá tēe hebreo: Ndóhó chi íyó ndasí cuāchi nú jondē quīvī nī ncacu nú, ¿de á maá nú stéhēn nūū ni, á naá cúu? ncachī dē. De nī ntavā ndá dē tēe ñúcuán yātā vehe īī sinagoga. Sīquī nchivī jā íyó cuáá ánō 


text:
<pb/>De nī nīhīn Jesús tūhun jā ní ntavā ndá dē tēe ñúcuán. De nī naquetáhán yā jíín dē, de nī ncāhān yā: ¿A cándíja nú Sēhe Yāā Dios? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Vāji nī inī ñayīví yáhá jā sāhá ndāā ni sīquī nchivī. Chi nchivī íyó cuáá ánō, ndunijīn inī ánō ji jā jīcūhun inī ji sīquī ni. De nchivī jā jáni inī ji jā jícūhun inī ji, sochi nduú, chi sa nducuáá ánō ji, ncachī yā. 


text:
<pb/>De sava tēe fariseo jā íñí jíín yā, tá nī jini dē tūhun yáhá, de nī ncāhān ndá dē: ¿De á jáni inī nū jā suni tēe nduú jícūhun inī cúu ndá máá nī túsaá? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Tú jā cúu ndá nú tēe nduú jícūhun inī, de mā cōó cuāchi nú. De sīquī jā ní ncāhān ndá nú jā jícūhun inī nū, sochi nduú jétáhví nú, jā ñúcuán cúu jā cundeē cuāchi nú sīquī nū, ncachī yā.<pb/>


text:
De nī ncāhān cā yā: Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú, tá yíhí ndá tīcāchí inī corral jā névāha cáhnú nchivī, de tú iin tēe nduú quívi dē ichi viéhé corral, chi sa incā lado corral cáa dē quívi dē, tēe ñúcuán cúu jācuīhná, chi vāji jā sacuíhná. 


text:
<pb/>De tēe jíto viéhé, nácune dē jā quīvi tēe ñúcuán. De tīcāchí dē nácunī tī tāchī dē. De cána dē síví tīcāchí maá dē, de távā dē tī. 


text:
<pb/>De tá nī ntavā dē ndihi tīcāchí maá dē, de yósō nūú dē nūū tī cuāhān dē. De ndá tīcāchí chi níquīn tī dē, chi nácunī tī tāchī dē. 


text:
<pb/>De mā cúniquīn tī yātā incā tēe, chi sa cunu tī cunī tī dē, chi nácunī tī jāá nsūú jētohō tī cúu. 


text:
<pb/>Tūhun yátá yáhá nī ncāhān Jesús jíín nchivī, de nduú ní jícūhun inī ji nā tūhun cúu jā ní ncāhān yā. Jesús cúu maá pastor vāha 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān cā Jesús jíín nchivī: Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú: Maá nī cúu tá cúu viéhé corral nūū quívi ndá nchivī jā cúu tá cúu tīcāchí nī. 


text:
<pb/>Ndācá tēe jāá nduú ní ntájí Yāā Dios, jā ní nquiji ndá dē jondē ncháha ca quenda nī, cúu ndá dē tá cúu jācuīhná, chi nduú ní stéhēn dē tūhun ndāā. De nchivī jā cúu tá cúu tīcāchí nī, nduú ní jétáhví ji ndá dē. 


text:
<pb/>Maá nī cúu tá cúu viéhé. De nchivī jā jíín maá nī quívi ji, scácu nī ji. De cúu ji tá cúu tīcāchí jā ndívi ndá tī nūū yíhí vāha tī, de quée tucu tī nūū cajī vāha tī. 


text:
<pb/>Tēe cuíhná chi maá-ni jā váji dē jā sacuíhná dē tīcāchí, de cahnī dē, de snáā dē tī. De nduhū chi vāji nī tácua cutecū nchivī cúu tá cúu tīcāchí nī, de jondē ndetū ndasí coo ji níí cání. 


text:
<pb/>Maá nī cúu maá pastor vāha. De pastor vāha chi jíto vāha dē tīcāchí dē, vísō jondē cuū dē jā jéhē tī. 


text:
<pb/>Sochi iin tēe jā quéhen yāhvi, nsūú pastor tī cúu dē, chi nsūú tīcāchí maá dē cúu tī. De tú jínī dē jā váji yīhī, de sndóo dē tīcāchí, de jínu dē cuāhān dē. De yīhī chi tíin tī tīcāchí, de sáhá tī jā jítē nuu tīcāchí. 


text:
<pb/>De tēe quéhen yāhvi chi jínu dē cuāhān dē sīquī jā tīcāchí tátū cúu jā jíto dē, de jā ñúcuán nduú cúndáhví inī dē tī. 


text:
<pb/>Maá nī cúu maá pastor vāha. De jínī ni ndācá nchivī jā cúu tá cúu tīcāchí nī, de ndá máá ji jínī ji nduhū. 


text:
<pb/>De yáhá cúu tá cúu jā Tatá nī jínī yā nduhū, de maá nī jínī ni Tatá nī. De cuū ni jā síquī nchivī cúu tīcāchí nī. 


text:
<pb/>De suni íyó cā nchivī cúu tīcāchí nī, de síín síín nchivī cúu ndá ji. De cánuú jā suni quīcuēca nī ndá nchivī ñúcuán. De cuetáhví ji tūhun jā cáhān ni. De cundeē cāhnú-ni ndihi nchivī cándíja, de coo iin-ni pastor ji. 


text:
<pb/>De Tatá nī mānī ndasí yā jíín nī sīquī jā jéhe nī maá nī jā cuū ni jā jéhē nchivī, de natecū tucu nī. 


text:
<pb/>Ni iin mā cūú cahnī nduhū, chi maá nī cúu jā jéhe tūhun jā cuū ni. Jā cáchī maá nī de cuū ni, de jā cáchī maá nī de natecū ni, chi súcuán íyó poder ni. Súcuán nī ncāhān Tatá nī jā sāhá nī, ncachī yā. 


text:
<pb/>De cuāhā ji nī ncāhān: ¿Nūcu níni ndá nú tūhun jā cáhān dē? Chi ndóho dē tāchī, de nī ntīví xīnī dē. 


text:
<pb/>Sochi sava gā ji nī ncāhān: Nsūú súcuán cáhān tēe ndóho tāchī, tá cúu nūū cáhān tēe yáhá. De iin tēe ndóho tāchī, ¿á cuu nacune dē tīnūú tēe cuáá? ncachī ndá ji. Jā ní ncuyichī inī ndá ji Jesús 


text:
<pb/>De tiempo vījin cúu, de ciudad Jerusalén násāhá ndá nchivī vico jā núcūhun inī ji quīvī jā ní ncuhiī templo cāhnú. 


text:
<pb/>De ndá táhán yā hebreo nī ncutútú ji nūū yā, de nī ncāhān ji: ¿Nāsaa cā quīvī sāhá nú jā má cúcáhnú inī ndá nī? Chi tú maá nú cúu Cristo, de cachī cājí nú nūū ndá nī. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Ja nī ncachī tūhun nī nūū ndá nú, de nduú ní ncándíja nú. Ndācá tiñu jā ní ntetíñú Tatá nī nduhū jā sāhá nī, ñúcuán cúu jā stéhēn cājí jā maá yā nī ntají nduhū. 


text:
<pb/>Ndá nchivī jā cúu tīcāchí nī, chi nácunī ji jā maá nī cúu jā cáhān jíín ji. De jínī ni ji, de níquīn ndá ji nduhū. 


text:
<pb/>De cutecū ji níí cání sāhá nī, de mā tánū tāhvī cuitī ji. De ni iin mā cūú nacandeē ji inī ndahá nī. 


text:
<pb/>Maá Tatá nī nī squívi yā ji ndahá nī. De cúñáhnú cā maá yā nsūú cā ndācá cā. De ni iin mā cūú nacandeē ji inī ndahá yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín dē: Nī stéhēn ni cuāhā tiñu váha nūū nū jā ní nsāhá nī jíín poder Tatá nī. ¿De á sīquī jā ní nsāhá nī ndá tiñu váha cúu jā cuāha nú yūū nduhū, á naá cúu? ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá dē: Nsūú sīquī jā ní nsāhá nú tiñu váha cúu jā cuāha nī yūū ndóhó, chi sīquī jā cáhān nū tūhun nāvāha jā quītī inī Yāā Dios, chi cáchī nū jā inuú cúu nú jíín Yāā Dios. Chi tēe-ni cúu nú, de sáhá nú jā inuú cúu nú jíín Yāā Dios, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Yósō nūū tutū ley jā névāha ndá nú jā ní ncāhān Yāā Dios: Tá cúu yāā cúu ndá nchivī cándíja, cáchī Yāā Dios, cáchī tutū. 


text:
<pb/>De jínī ō jā má cūú cāhān ō jāá nduú cáhān ndāā tutū īī. Chi nī ncāhān yā jā ndá nchivī jā ní ncandíja tūhun yā, cúu ji tá cúu yāā. De víhí cā cúu nduhū. 


text:
<pb/>¿Túsaá de nūcu cáhān ndá nú jā tūhun nāvāha cúu jā ní ncāhān ni jā Sēhe Yāā Dios cúu nī? Chi maá Yāā Dios nī jani yā nduhū sīquī tiñu īī, de nī ntají yā nduhū vāji nī inī ñayīví. 


text:
<pb/>Sochi tú sáhá nī, de vísō nduú cándíja nú nduhū, de candíja nú sīquī ndá tiñu sáhá nī. De súcuán de cucáhnú inī nū jā iin-ni cúu Tatá nī jíín nī, de iin-ni cúu nī jíín Tatá nī, ncachī yā. 


text:
<pb/>De cuānohōn yā yūte Jordán ichi nūū quénda ncandiī, nūū ní īyo Juan nī scuénduté dē. De nī ndeē yā ñúcuán. 


text:
<pb/>De nī nquenda cuāhā nchivī nūū yā, de nī ncāhān ndá ji jíín táhán ji: Ndāā chi vísō nduú ní nsáhá Juan ni iin tiñu ñáhnú, de nī ncundaā ndihi tūhun jā ní ncāhān dē sīquī nāsa sáhá tēe yáhá, ncachī ji. 


text:
De nī īyo iin tēe cúhū, nání dē Lázaro. De maá dē jíín cuāha dē María jíín Marta, cúu ndá dē nchivī ñuū Betania. 


text:
<pb/>De María jā cúu cuāha Lázaro, suu ña cúu jā ní nchihi aceite perfume jēhē Jētohō ō, de nī nasíchī ña jíín ixi xínī ña. 


text:
<pb/>De ndúū cuāha dē ñúcuán nī ntetíñú ña tūhun cuāhān nūū Jesús: Señor, tēe jā mānī ní jíín, cúhū dē, cáchī ña, ncachī mozo. 


text:
<pb/>De tá nī jini Jesús tūhun, de nī ncāhān yā: Cuēhē yáhá chi nsūú cuēhē jā cuū dē cúu. Chi sa sāhá Yāā Dios jā cunī nchivī nāsa cúñáhnú yā. Chi nduhū, Sēhe Yāā Dios, jíín cuēhē yáhá de stéhēn ni jā suni cúñáhnú maá nī, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá tēe scuáha jíín yā: Maestro, cáta ñatin-ni quīvī cúu jā ndúcú ndá táhán ó hebreo cuāha dē yūū ní. ¿De á cúnī ní quīhīn tucu ní ñúcuán, á naá cúu? ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Mā cūú cahnī nchivī nduhū de tú ncháha ca quenda maá quīvī cuū ni. Chi jā íyó nī ñayīví yáhá cúu tá cúu jā íyó ūxī ūū hora iin nduú. De jā sáhá nī jā cúnī Yāā Dios, de súcuán cúu nī tá cúu tēe jā jíca nduú, de nduú scáchihi dē jēhē dē, chi nijīn nūū dē ñayīví yáhá. 


text:
<pb/>Sochi tēe jāá nduú sáhá jā cúnī Yāā Dios, chi modo jā jíca dē jacuáā, de modo jā scáchihi dē jēhē dē, chi nduú cútūu inī ánō dē, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān tucu yā: Amigo ō Lázaro quíxīn dē, de quīhīn ni jā sndóto nī dē, ncachī yā. 


text:
<pb/>Sochi Jesús chi súcuán nī ncāhān yā jā ní jīhī dē. De jáni inī ndá tēe scuáha jā quíxīn ndija dē. 


text:
<pb/>De cúsiī inī ni jāá nduú ní íyo nī ñúcuán, tácua vāha cā candíja ndá nú tá cunī nū tiñu ñáhnú jā sāhá nī. Túsaá de ná cóhōn nūū ndīyi ñúcuán, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de Tomás, tēe cúu cuátī, nī ncāhān dē jíín ndá táhán dē jā scuáha jíín yā: Suni ná cóhōn tácua cuū ō jíín yā, ncachī dē. Jesús cúu jā sáhá jā natecū de cutecū níí cání 


text:
<pb/>De Marta jíín María, nī nquenda cuāhā táhán ña hebreo jā cáhān ji tūhun ndeé inī jíín ña jā ní jīhī cuāha ña. 


text:
<pb/>De tá nī nīhīn Marta tūhun jā váji Jesús, de nī nquee ña cuātahān ña yā. De María chi nī ndōo ña vehe. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Maá nī cúu Yāā jā sáhá jā natecū nchivī jíín jā cutecū ji níí cání. Nchivī cándíja jā scácu nī ji, vísō ná cúū ji, de natecū ji. 


text:
<pb/>De nchivī jā técū de candíja ji nduhū, cutecū ji níí cání andiví. ¿A cándíja nú tūhun yáhá? ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ña: Señor, cándíja sá jā maá ní cúu Cristo Sēhe Yāā Dios, jā cáchī tutū jā quiji inī ñayīví, ncachī ña. Jā ní jacu Jesús nūū yíyuhū Lázaro 


text:
<pb/>De tá nī ncāhān ña súcuán, de cuāhān ña-ni, cuācana yuhū ña cūhū ña María: Maá Maestro nī nquenda yā, de cána yā ndóhó, ncachī ña. 


text:
<pb/>De nchivī hebreo jā ndéē inī vehe jíín María jā cáhān ji tūhun ndeé inī jíín ña, nī jinī ji jā ñamā nī nacuiñī ña cuāhān ña. De nī jēcuniquīn ndá ji ña, chi jáni inī ji jā cuáhān ña cuacu ña jondē nūū yíyuhū ndīyi. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nquenda María nūū íyó Jesús, de nī jēcuīñī jītí ña nūū jéhē yā, de nī ncāhān ña: Señor, tú ní ndéē ní yáhá, de mā cúū cuāha sá nícu, ncachī ña. 


text:
<pb/>De nī jinī Jesús jā jácu ña jíín jā jácu ndá nchivī jā váji jíín ña. De nī ncucuécá ndasí inī yā, de nī ntahúhvī inī yā jā cúndáhví inī yā ji. 


text:
<pb/>De nī jīcā tūhún yā ña: ¿Ní cúu nūū ní nchiyuhū ndá nú dē? De nī ncāhān ña jíín yā: Ná cóhōn de cunī ní, Señor, ncachī ña. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān ndá nchivī hebreo jíín táhán ji: Cūndēhé nācā mānī ndasí nī īyo dē jíín ndīyi ñúcuán. 


text:
<pb/>De sava ji chi nī ncāhān ji: Tēe yáhá jā ní nacune dē tīnūú tēe cuáá, ¿á mā cūú sāhá dē jā má cúū Lázaro nícu? ncachī ji. Jā ní nastécū yā Lázaro 


text:
<pb/>De nī ntahúhvī ndasí tucu inī Jesús, de nī nquenda yā nūū yíyuhū ndīyi. De iin yavī cava cúu, de yúyávī ñúcuán ndásī iin yūū. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā: Sāhá jíyo ndá nú yūū jīñā, ncachī yā. De Marta, cuāha ndīyi ñúcuán, nī ncāhān ña: Señor, ja jéhēn xicō dē, chi ja nī ncuu cūmī quīvī yíyuhū dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín ña: ¿A nsūú ja nī ncāhān ni jíín nú jā tú candíja nú de cunī nū jā cúñáhnú ndasí Yāā Dios jíín poder yā? ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nsāhá jíyo ndá dē yūū jā ndásī yúyávī ndīyi. De nī nūcūndēhé-ni Jesús ichi andiví, de nī ncāhān yā: Tatá, ná cútahvī sá nūū ní jā sáhá ní jā jícān sá. 


text:
<pb/>De jínī sá jā níní sáhá ní jā jícān sá. De jā quendōo vāha nchivī íñí yáhá cúu jā súcuán cáhān sá, tácua ná cándíja ji jā maá ní nī ntají sāán. 


text:
<pb/>De nī nquee-ni tēe jā ní jīhī, de ñúsúcún ndahá dē sīhin dē jíín tira sahma. De nūū dē ñúsúcún iin sahma. De nī ncāhān Jesús jíín ndá nchivī: Nandají ndá nú sahma ñúsúcún dē, tácua cuu caca dē, ncachī yā. Jā ní scáni táhán ndá dē tūhun jā cahnī dē Jesús (Mt. 26.1‑5; Mr. 14.1‑2; Lc. 22.1‑2) 


text:
<pb/>Ñúcuán de cuāhā nchivī hebreo jā ní nquenda nūū María, nī ncandíja ji Jesús, chi nī jinī ji tiñu jā ní nsāhá yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá tēe fariseo jíín ndá sūtū cúñáhnú nī ndutútú dē junta jíín ndá cā tēe cúñáhnú. De nī ncāhān ndá dē: ¿Nāsa sāhá ó? Chi tēe ñúcuán sáhá ndasí dē tiñu ñáhnú. 


text:
<pb/>De tú cuāha ó tūhun jā sāhá cā dē súcuán, de ndiviī nchivī candíja ji dē. De quiji ndá tēe nación Roma jā cúñáhnú, de canī dē templo cāhnú ó, de scútē nuu dē nchivī nación ndācá ó, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>De iin táhán dē jā nání Caifás, jā cúu maá sūtū cúñáhnú cā cuīyā ñúcuán, nī ncāhān dē: Ndá ndóhó chi nduú jínī cuitī nū, 


text:
<br/>ni nduú jícūhun inī nū jā vāha cā jā cuū iin tēe jā jéhē nchivī nación ndācá ó nsūú cā jā naā ndiviī ō, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nduú ní ncáhān dē tūhun yáhá jā jáni inī maá dē. Chi sīquī jā cúu dē sūtū cúñáhnú cā cuīyā ñúcuán, de nī nsāhá Yāā Dios jíín dē jā ní nacani dē tūhun jā cuū Jesús jā jéhē nchivī nación hebreo. 


text:
<pb/>De nsūú maá-ni jā jéhē nación hebreo, chi suni jā jéhē ndiviī nchivī jā cúu sēhe Yāā Dios jā ní jītē nuu ndācá nación, tácua inuú-ni cuu ndá ji. 


text:
<pb/>De jondē quīvī ñúcuán de ndācá tēe hebreo jā cúñáhnú, nī scáni táhán ndá dē tūhun jā cahnī dē Jesús. 


text:
<pb/>De jā ñúcuán nduú cā ní jíca nijīn yā nūū ndá táhán yā hebreo, chi nī nquee yā región Judea, de cuāhān yā iin ñuū nání Efraín, nūū íyó ñatin ñuhun tíhá. De ñúcuán nī ndeē yā jíín ndá tēe scuáha jíín yā. 


text:
<pb/>De nī ncuñatin vico pascua jā násāhá ndá nchivī hebreo. De cuāhā nchivī ndācá ñuū ñúcuán cuāhān ji Jerusalén, tácua squíncuu ji jā cáhān ley jā cuchi ji ndundoo ji nūū Yāā Dios, de sá de quijéhé vico pascua. 


text:
<pb/>De nánducú ndá ji Jesús, de jícā tūhún táhán ji inī templo: ¿Nāsa jáni inī ndá nú? ¿A quiji dē vico, á nduú? ncachī ji. 


text:
<pb/>De ndá sūtū cúñáhnú jíín ndá tēe fariseo nī ndacu dē tiñu jā tú ní iin nchivī jínī ji ní nūū íyó yā, de ná cáchī tūhun ji, tácua tiin ndá dē yā.<pb/>


text:
De cúmanī īñū cā quīvī de coo vico pascua. De nī jēhēn tucu Jesús ñuū Betania nūū ndéē Lázaro, tēe jā ní jīhī de nī nastécū yā dē. 


text:
<pb/>De nī nsāhá ndá ji iin vico jā cuxíní ji jíín yā jā íyó yíñúhún ji jíín yā. De Marta nī jani ña cōhō. De Lázaro yájī dē stāā jíín yā nūū mesa jíín ndá cā nchivī. 


text:
<pb/>Ñúcuán de María nī nquenda ña jíín tá sava litro aceite perfume jā cúu ndinuhun itā nardo, jā yāhvi ndasí ndéē. De nī nchihi ña jēhē Jesús, de nī nasíchī ña jíín ixi ña. De níí inī vehe nī nchitú xicō perfume. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Judas Iscariote sēhe Simón, iin tēe scuáha jíín yā, de suu dē cúu jā nastúu dē yā: 


text:
<pb/>Súcuán nī ncāhān dē, nsūú jā cúndáhví ndija inī dē nchivī ndāhví, chi sa jā cúu dē tēe cuíhná. Chi maá dē née itīn xūhún, de quéhen cuíhná dē jā jáquīn ndá tēe ñúcuán. 


text:
<pb/>Sá de nī ncāhān Jesús: Mā stáhān nū ña. Chi jā ní nsāhá ña yáhá cúu jā ní nsāhá tūha ña nduhū jōndē quīvī jā quiyuhū ni. 


text:
<pb/>Chi níí cání ndéē nchivī ndāhví jíín nú, sochi nduhū chi mā cúndeē ni cā jíín nú, ncachī yā. Jā ní scáni táhán ndá dē tūhun jā cahnī dē Lázaro 


text:
<pb/>De cuāhā nchivī hebreo nī jini ji tūhun jā ndéē yā ñuū Betania. De nī nquenda ndá ji, de nsūú maá-ni jā cúnī ji cūndēhé ji nūū Jesús, chi suni cúnī ji cūndēhé ji nūū Lázaro, tēe jā ní nastécū yā. 


text:
<pb/>Chi jā síquī Lázaro de nī ncujiyo cuāhā táhán dē hebreo nūū dē, de cándíja ji Jesús. Jā ní nquīvi Jesús Jerusalén (Mt. 21.1‑11; Mr. 11.1‑11; Lc. 19.28‑40) 


text:
<pb/>De incā quīvī, de ndá nchivī cuāhā jā ní nquenda vico pascua, nī jini ji tūhun jā váji Jesús Jerusalén. 


text:
<pb/>De nī jahnū ji ndahá ñūū, de nī nquee ji cuātahān ji yā. De nī ncana jee ndá ji: Cúñáhnú ndasí Yāā Dios. Vāha ndasí Yāā cúu Yāā jā váji jíín tiñu maá Jētohō ō Yāā Dios. Vāha ndasí Yāā cúu Rey maá ó nchivī Israel, ncachī ji. 


text:
Nchivī Jerusalén jā suni nání Sión, mā cúyūhú ndá nú.<pb/>Yáhá cūndēhé nú jā váji Rey nū,<br/>de yósō yā iin burro. Cáchī tutū. 


text:
<pb/>De quīvī ñúcuán de ndá tēe scuáha jíín yā nduú ní jícūhun inī dē jā súcuán quée ndaā ndācá jā yósō nūū tutū īī. De jondē tá nī nduñáhnú Jesús jā cuánohōn yā andiví, de sá de nī nūcūhun inī dē ndá tūhun jā yósō sīquī yā, jíín jā súcuán nī nsāhá ndá dē jíín yā. 


text:
<pb/>De ndá nchivī jā ní īyo jíín yā tá nī ncana yā Lázaro nūū yíyuhū dē, de nī nastécū yā dē, nī nacani ji tūhun nāsa nī nsāhá yā. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán cúu jā ní nquee nchivī cuāhā, nī jētahān ji yā, chi nī jini ji tūhun jā ní nsāhá yā tiñu ñáhnú jā ní stéhēn yā poder yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān ndá máá tēe fariseo: Mitan de ja nī jinī ō jā má cūú cuitī cā casī ō. Chi ndéhé ó jā ndiviī cuitī nchivī cuāhān ji jíín dē, ncachī ndá dē. Nchivī nación Grecia nánducú ji Jesús 


text:
<pb/>De sava nchivī nación Grecia, suni nī nquenda ji Jerusalén vico pascua jā chiñúhún ji Yāā Dios. 


text:
<pb/>De nī nquenda ndá ji nūū Felipe, tēe ñuū Betsaida ndáñúū Galilea. De nī ncāhān ji jíín dē: Señor, cúnī ndá sá cāhān sá jíín Jesús, ncachī ji. 


text:
<pb/>De ndāā cáhān ni jíín ndá nú, iin nūnī trigo tú mā níncava nūū ñūhún jā quiyuhū, túsaá de coo mátúhún-ni. Sochi tú quiyuhū, de nacayā cuāhā ndasí. De suni súcuán cánuú jā cuū ni de quiyuhū ni, tácua coo cuāhā nchivī jā nduu ji sēhe Yāā Dios. 


text:
<pb/>De nā-ni nchivī tú nduú jéhe ji tūhun cundoho ji jā síquī nduhū, de tānū tāhvī ji. De nchivī jā jéhe ji tūhun cundoho ji jā síquī nduhū inī ñayīví yáhá, cutecū ji níí cání andiví. 


text:
<pb/>De tú ní nchivī cúnī ji satíñú ji nūū ni, de ná cúniquīn ji nduhū. De nūū cundeē maá nī, suni ñúcuán cundeē nchivī sátíñú nūū ni. De nchivī jā sátíñú nūū ni chi sāhá Tatá nī jā cuñáhnú ji. Jā ní ncāhān Jesús jā cuū yā 


text:
<pb/>De mitan de cúcuécá ndasí inī ni sáhá tūndóhó jā quiji sīquī ni. ¿De nāsa cāhān ni? ¿A cāhān ni jíín Tatá nī: Scácu ní sāán nūū tūndóhó jā quiji sīquī sá, cachī ni? Mā cūú, chi jā síquī ñúcuán cúu jā ní nquiji nī ñayīví. 


text:
<pb/>Tatá, stéhēn ní jā cúñáhnú ndasí ní jíín poder ní, ncachī yā. Ñúcuán de ichi andiví nī ncāhān iin tūhun: Ja nī stéhēn ni jā cúñáhnú nī, de stéhēn tucu nī incā vuelta, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī jini ndá nchivī íñí ñúcuán, de nī ncāhān ji jā taja cána. De sava cā ji nī ncāhān: Iin ángel Yāā Dios nī ncāhān jíín yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín ji: Nduú ní ncáhān Yāā Dios tūhun yáhá jā síquī nduhū, chi sa sīquī ndá máá nú tácua cunī nū jā ní ncāhān yā jíín nī. 


text:
<pb/>Mitan cúu jā sándaā Yāā Dios sīquī cuāchi nchivī ñayīví yáhá. Mitan cúu jā scúnu yā jānēhén jā tátúnī inī ñayīví yáhá. 


text:
<pb/>De nduhū, tá jīnu cundita caa nī cuū ni inī ñayīví, de sāhá nī jā cuu inī ndá nchivī quīvi ji ndahá nī, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān nchivī jíín yā: Nī jini ndá sá tūhun jā cáhān tutū ley Yāā Dios jā névāha ó, jā Cristo cutecū yā níí cání. ¿De nūcu cáhān ní jā Yāā nī nduu tēe, cánuú cundita caa yā cuū yā? ¿Ní iin cúu maá Yāā nī nduu tēe túsaá? ncachī ji. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Jesús: Jacū-ni cā quīvī cundeē ni jíín ndá nú jā cúu nī luz jā cúnijīn inī ánō nū. Túsaá de mitan juni íyó cā luz ni jíín nú, de caca nú jíín, chi iin sanaā-ni de cuāhān ni, de quendōo nú modo nūū neē. Chi nchivī jíca modo nūū neē, nduú jínī ji ní cúu nūū quíhīn ji. 


text:
<pb/>Túsaá de juni ndéē cā ni jíín nú, de candíja nú nduhū jā cúu nī luz, tácua nduu nú nchivī jíca jíín luz, ncachī yā. Súcuán nī ncāhān yā ndá tūhun yáhá, de cuāhān yā-ni, de nduú cā ní stéhēn yā maá yā nūū ji. Jāá nduú ní ncándíja nchivī hebreo jā cúu yā Cristo 


text:
<pb/>De vísō cuāhā tiñu ñáhnú nī nsāhá Jesús jā stéhēn yā poder yā nūū nchivī, de nduú ní ncándíja ji yā. 


text:
<pb/>Chi cánuú quee ndaā tūhun jā ní ncāhān Isaías, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios janahán:<pb/>Tátā Yāā Dios, nduú ní ncándíja ndá nchivī tūhun jā ní nacani sá,<br/>de nduú ní ncándíja ji tiñu ñáhnú jā ní stéhēn ní poder ní nūū ji. Ncachī Isaías. 


text:
Nī nsāhá Yāā Dios modo jā cuáá ánō ndá ji,<br/>jíín jā cúnīhin inī ji,<br/>tácua coo modo jā má cūní ndá ji,<br/>de ni mā jícūhun inī ji,<br/>ni mā násāma inī ji quīvi ji nūū ni,<br/>jā nasāhá vāha nī ánō ji nūū cuáchi ji. Ncachī Cristo, cáchī tutū. 


text:
<pb/>Ndá tūhun yáhá nī ncāhān Isaías, chi ja nī jinī dē nāsa cúñáhnú ndasí Jesús, de nī ncāhān dē nāsa coo quīvī jā quiji yā. 


text:
<pb/>De vísō súcuán de cuāhā nchivī hebreo chi nī ncandíja ji yā, de suni jondē jíín sava tēe tátúnī. Sochi nduú ní ncáchī ndá dē jā cándíja dē yā, chi sīquī jā yúhú dē tēe fariseo. Chi tú súcuán de mā cuáha cā ndá tūhun jā quīvi dē vehe īī sinagoga. 


text:
<pb/>Chi ndá tēe tátúnī cúsiī cā inī dē jā cuñáhnú dē sāhá nchivī, nsūú cā jā cuñáhnú dē sāhá Yāā Dios. Tūhun jā cáhān Jesús cúu jā sāhá ndāā sīquī nchivī 


text:
<pb/>De nī ncāhān jee Jesús: Nchivī cándíja nduhū, de nsūú mátúhún-ni nduhū cándíja ji, chi suni cándíja ji jondē maá Tatá nī, Yāā nī ntají nduhū. 


text:
<pb/>Maá nī jā cúu luz jā cúnijīn inī ánō nchivī, nī nquiji nī inī ñayīví tácua ndá nchivī cándíja nduhū, mā cācá ji modo nūū neē. 


text:
<pb/>De tú iin nchivī jíni ji tūhun cáhān ni, de tú nduú jétáhví ji, de nsūú nduhū cúu jā sāhá ndāā sīquī ji. Chi nduú vāji nī jā nacunehen nī cuāchi sīquī nchivī ñayīví, chi sa jā scácu nī ji. 


text:
<pb/>De nchivī jā squéne yichī nduhū, de nduú jétáhví ji tūhun cáhān ni, íyó iin jā sāhá ndāā sīquī ji. Suu ndācá tūhun jā ní ncāhān ni, tūhun ñúcuán cúu jā nacunehen cuāchi sīquī ji quīvī jīnu ñayīví. 


text:
<pb/>Chi nduú cáhān ni jā cúu inī maá nī, chi Tatá nī, Yāā nī ntají nduhū, maá yā nī ndacu nūū ni nāsa cāhān ni jíín nāsa stéhēn ni. 


text:
<pb/>De jínī ni jā tūhun ndácu Tatá nī sáhá jā cutecū nchivī níí cání. Túsaá de ndá tūhun jā cáhān ni, chi maá-ni tūhun jā ní ncachī Tatá nī cúu, ncachī yā.<pb/>


text:
De jañíni incā quīvī de quijéhé vico pascua. De ja jínī Jesús jā ní nquenda quīvī jā quee yā ñayīví yáhá quīnohōn yā nūū Tatá yā. De níní cúndáhví inī yā nchivī maá yā jā íyó inī ñayīví. De mitan jā ní ndihi quīvī jā íyó yā ñayīví, de sāhá yā iin tiñu jā stéhēn cājí yā jā cúndáhví inī yā ji. 


text:
<pb/>De jínī Jesús jā vāji yā jōndē nūū Yāā Dios, de quīnohōn yā nūū Yāā Dios. De jínī yā jā ní nsāhá Tatá yā jā cúñáhnú yā sīquī ndihi-ni. 


text:
<pb/>De cúxíní yā jíín ndá tēe scuáha jíín yā, de nī nacuiñī yā. De nī stáá yā sahma níjin yā, de nī juhnī yā iin toalla chījin yā. 


text:
<pb/>De nī nchuhun yā ndute inī iin tījēhēn. De nī nquijéhé yā náquete yā jēhē ndá tēe scuáha. De násíchī yā jíín toalla jā núhnī chījin yā. 


text:
<pb/>De nī nquenda yā nūū Simón Pedro. De nī ncāhān Pedro jíín yā: Señor, ¿á sa maá ní naquete ní jēhē sá? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Pedro jíín yā: Mā náquete cuitī ní jēhē sá. De nī ncāhān Jesús: Tú mā náquete nī jēhē nū, de mā cūú coo inuú inī nū jíín nī. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Simón Pedro: Señor, tú súcuán cúu de nsūú mátúhún-ni jēhē sá, chi saá-ni ndahá sá jíín xīnī sá naquete ní, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín dē: Tēe jā cáta nī jichi, nduú jíni ñúhún ndundoo níí dē, chi maá-ni jēhē dē, chi ja íyó ndoo níí dē. De ndá ndóhó, chi ja nī ndundoo nú. Sochi nsūú ndihi ndá nú íyó ndoo, ncachī yā. 


text:
<pb/>Chi ja jínī yā ní iin dē cúu jā nastúu dē yā, de jā ñúcuán nī ncāhān yā: Nsūú ndihi ndá nú íyó ndoo. 


text:
<pb/>De tá nī ncuu nī naquete yā jēhē ndá dē, de nī naquehen yā sahma níjin yā, de nī nūcundeē yā nūū mesa. De nī ncāhān yā: ¿A jícūhun inī ndá nú nā cuá cúu jā ní nsāhá nī jíín nú? 


text:
<pb/>Túsaá de vísō Maestro nū jíín Jētohō nū cúu nī, de nī naquete nī jēhē ndá nú, de suni súcuán cánuú jā naquete ndá máá nú jēhē táhán nú. 


text:
<pb/>Chi tiñu yáhá nī nsāhá nī jā stéhēn ni nūū nū jā suni súcuán cánuú sāhá nú maá nú mozo nūū táhán nú, tá cúu nūū ní nsāhá nī maá nī mozo nūū ndá nú. 


text:
<pb/>Jāndáā cáhān ni jíín nú jā iin mozo nduú cúñáhnú dē nūū patrón dē, de tēe jíca tiñu nduú cúñáhnú dē nūū tēe jā ní ntají dē. Túsaá de ndá máá nú cúu mozo ni, de suni súcuán cánuú sāhá nú maá nú nūū táhán nú tá cúu nūū ní stéhēn ni nūū nū. 


text:
<pb/>Sochi nduú cáhān ni jā ndihi nú ndetū, chi ja jínī ni ndá nú jā ní nacāji nī. De cánuú quee ndaā tūhun yáhá jā cáhān tutū īī: Tēe yájī stāā jíín nī, nī ndicó cóo dē sīquī ni, cáchī tutū. 


text:
<pb/>De mitan de ja cáchī tūhun nī nūū nū ndācá jā coo jondē ncháha ca coo, tácua tá coo, de candíja nú jā maá nī cúu Yāā nī ntají Yāā Dios. 


text:
<pb/>Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú jā nā-ni nchivī cuetáhví ji ndācá jā tají nī, de nduhū cuetáhví ji. De nchivī jétáhví nduhū, suni jétáhví ji Yāā nī ntají nduhū vāji nī, ncachī yā. Jā ní ncachī yā jā nastúu Judas yā (Mt. 26.20‑25; Mr. 14.17‑21; Lc. 22.21‑23) 


text:
<pb/>De tá nī ncāhān Jesús ndá tūhun yáhá, de nī ncucuécá ndasí inī yā. De nī ncāhān cājí yā: Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú jā iin nú nastúu nduhū, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá tēe scuáha jíín yā, nī nūcūndēhé nūū tāhán dē, jáni inī ndá dē ní iin dē cúu jā ní ncāhān yā. 


text:
<pb/>De tēe ñúcuán nī scáyí dē maá dē nūū Jesús, de nī jīcā tūhún dē yā: Señor, ¿ní iin dē cúu? ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Ná chúndaji nī stāā de cuāha nī nūū iin dē, de suu tēe ñúcuán cúu, ncachī yā. De nī nchundaji yā stāā, de nī jēhe yā nūū Judas Iscariote sēhe Simón. 


text:
<pb/>De tá nī nquehen dē stāā ñúcuán, de nī nquīvi-ni Satanás inī ánō dē. Ñúcuán de nī ncāhān Jesús jíín dē: Tiñu jā sāhá nú, de ñamā sāhá nú, ncachī yā. 


text:
<pb/>Chi sava dē jáni inī dē jā ní ncāhān yā jíín Judas jā cueen dē jā jíni ñúhún yā vico, á jā cuāha dē jacū xūhún nūū nchivī ndāhví. Chi maá dē ndíso itīn xūhún. 


text:
<pb/>De tá nī nchajī dē stāā ñúcuán, de nī nquee dē-ni cuāhān dē. De ja nī ncuaā. Jā ní ndacu yā tiñu jéé 


text:
<pb/>Ñúcuán de tá cuāhān Judas, de nī ncāhān Jesús: Mitan de nduhū, Yāā nī nduu tēe, stéhēn ni nāsa cúñáhnú nī, de suni jíín nduhū de cunī nchivī nāsa cúñáhnú Yāā Dios. 


text:
<pb/>De tú jíín nduhū cunī nchivī nāsa cúñáhnú Yāā Dios, túsaá de suni stéhēn Yāā Dios nāsa cúñáhnú nduhū jā cúu nī Sēhe yā. De ñamā-ni stéhēn yā. 


text:
<pb/>Séhē, nduú cā nahán cundeē ni jíín ndá nú. De nanducú nú nduhū, de tá cúu nūū ní ncāhān ni jíín ndá táhán ó hebreo, suni súcuán cáhān ni jíín ndá nú mitan jā mā cūú cuēē nū nūū quíhīn ni. 


text:
<pb/>De mitan de ndácu nī iin tiñu jéé nūū ndá nú, jā cundáhví inī nū táhán nú. Tá cúu nūū cúndáhví inī ni ndá máá nú, suni súcuán cundáhví inī nū táhán nú. 


text:
<pb/>De tú cundáhví inī nū táhán nú, de súcuán de cunī ndācá nchivī jā cúu nú tēe scuáha jíín nī, ncachī yā. Jā ní ncachī yā jā yūhú Pedro cachī dē jā jínī dē yā (Mt. 26.31‑35; Mr. 14.27‑31; Lc. 22.31‑34) 


text:
<pb/>De nī ncāhān Simón Pedro jíín yā: Señor, ¿ní cúu nūū quíhīn ní túsaá? De nī ncāhān Jesús: Nūū quíhīn ni chi mā cūú cuniquīn nū nduhū mitan, de cúcuéé cā de cuēē nū. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Pedro: Señor, ¿nūcu mā cūú cuniquīn sá níhín mitan? Nduú yúhú sá vísō cuū sá jā jéhē ní, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: ¿A jáni inī nū jā má cúyūhú nú cuū nū jā jéhē ni? Jāndáā cáhān ni jíín nú jā jondē ncháha ca cana lohló, de ūnī vuelta cuyūhú nú de cāhān nū jāá nduú jínī nū nduhū, ncachī yā.<pb/>


text:
De nī ncāhān cā yā: Mā cúcuécá inī ndá nú sīquī ndācá tūndóhó. Candíja nú jā sáhá Yāā Dios jēhē nū, de suni candíja nú jā sáhá nī jēhē nū. 


text:
<pb/>Chi nūū ndéē Tatá nī, íyó cuāhā vehe jā cundeē ndá nú. De tú nsūú súcuán íyó, de ja nī ncachī tūhun nī nūū nū nícu. Túsaá de quīhīn ni sāhá tūha nī nūū cundeē ndá nú. 


text:
<pb/>De jā quíhīn ni sāhá tūha nī, de ndiji nī quinacueca nī ndá nú cōhōn, tácua suni cundeē nū nūū cundeē maá nī. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Tomás jíín yā: Señor, nduú jínī ndá sá ní jondē quīhīn ní, ¿de nāsa cunī sá ichi cuēē sá ñúcuán túsaá? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín dē: Maá nī cúu ichi jā jīnū nū andiví, de maá nī cúu tūhun ndāā jíín tūhun jā cutecū nū níí cání. De ni iin mā cūú jīnū nūū Tatá nī de tú nduú nduhū. 


text:
<pb/>De tú ja nī jinī nū nduhū, de suni ja nī jinī nū Tatá nī túsaá. De mitan de ja jínī ndá nú yā, chi ja nī jinī nū nūū ni, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Felipe jíín yā: Señor, stéhēn ní Tatá ní nūū sá, de ná cúvāha inī ndá sá, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Felipe, ja nī ncuu cuāhā quīvī jíca nī jíín ndá nú, ¿de á ncháha ca cunī nū ní iin cúu nduhū? Tēe jā ndéhé nūū ni, suni ndéhé dē nūū Tatá nī. ¿Túsaá de nūcu cáhān nū jā stéhēn ni Tatá nī nūū nū? 


text:
<pb/>¿A nduú cándíja nú jā iin-ni cúu nī jíín Tatá nī, de Tatá nī iin-ni cúu yā jíín nī? Ndācá tūhun jā cáhān ni jíín nú, nsūú tūhun maá nī cúu. Chi Tatá nī jā iin-ni cúu yā jíín nī, maá yā sáhá ndācá tiñu jā sáhá nī. 


text:
<pb/>Candíja ndá nú jā iin-ni cúu nī jíín maá Tatá nī, de Tatá nī iin-ni cúu yā jíín nī. De tú nduú cúu candíja ndá nú, sochi candíja nú maá sīquī ndācá tiñu sáhá nī. 


text:
<pb/>Jāndáā cáhān ni jíín ndá nú, tú ní iin nchivī candíja ji nduhū, de tiñu ñáhnú jā sáhá nī yáhá, suni sāhá ji. De ñáhnú cā tiñu sāhá ji nsūú cā yáhá, chi quīnohōn ni nūū ndéē Tatá nī. 


text:
<pb/>De ndācá nā-ni cúu jā cācān nū nūū Tatá nī sīquī jā cándíja nú jā cúu nī Sēhe yā, de sāhá nī jā cācān nū, de súcuán stéhēn ni jā cúñáhnú ndasí Tatá nī. 


text:
<pb/>Chi níní sāhá nī ndācá nā-ni cúu jā cācān nū sīquī jā cándíja nú nduhū. Jā ní nquee yuhú yā jā tetíñú yā Espíritu Santo 


text:
<pb/>De cācān táhvī ni nūū Tatá nī, de tetíñú yā incā Yāā jā chindeé chituu ndá ndóhó, de sāhá yā jā coo siī inī nū. De Yāā ñúcuán cúu maá Espíritu Santo jā stéhēn tūhun ndāā, de coo yā jíín nú níí cání. 


text:
<pb/>De nchivī ñayīví mā cūú cuetáhví ji yā, chi nduú cúu cūndēhé ji nūū yā, ni nduú cúu cunī ji nāsa Yāā cúu yā. Sochi ndá máá nú chi ja jínī nū nāsa Yāā cúu yā, chi ndéē yā jíín nú, de cundeē yā inī ánō nū níí cání. 


text:
<pb/>Jacū-ni cā quīvī de mā cūní cā nchivī ñayīví nūū ni. Sochi ndá máá nú chi cunī nū nūū ni, chi cutecū ni níí cání, de jā ñúcuán suni cutecū ndá máá nú. 


text:
<pb/>De quīvī ñúcuán de cunī nū jā iin-ni cúu nī jíín Tatá nī, de ndá máá nú suni iin-ni cúu nú jíín nī jā ndéē ni inī ánō nū. 


text:
<pb/>Tú nā-ni nchivī ñúhún inī ji tiñu ndácu nī, de squíncuu ji, suu nchivī ñúcuán cúu jā mānī ndija jíín nī. De nchivī jā mānī jíín nī, suni coo manī Tatá nī jíín ji. De saá-ni nduhū coo manī ni jíín ji, de stéhēn ni maá nī nūū ji jā íyó nī jíín ji, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Judas jíín yā (de nsūú tēe cúu Iscariote): Señor, ¿nūcu stéhēn ní maá ní nūū ndá máá sá, de nūū nchivī ñayīví chi nduú? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Nchivī jā mānī jíín nī, chi squíncuu ji tūhun jā cáhān ni. De coo manī Tatá nī jíín ji. De Tatá nī jíín maá nī quiji nī coo nī jíín ji. 


text:
<pb/>De nchivī jāá nduú mānī jíín nī, chi nduú squíncuu ji jā cáhān ni. De tūhun níni ndá nú jā cáhān ni, nsūú tūhun maá nī cúu, chi tūhun maá Tatá nī jā ní ntají nduhū cúu. 


text:
<pb/>De Tatá nī chi tetíñú yā Espíritu Santo, quiji nūcuīñī nūū ni. De maá yā chindeé chituu yā ndá ndóhó, de sāhá yā jā coo siī inī nū. De stéhēn yā ndācá tūhun nūū nū, de nacachī yā ndācá jā ní ncāhān ni jíín nú. 


text:
<pb/>De jā quíhīn ni, de sāhá nī jā coo ndeé coo siī inī ndá nú. Tá cúu nūū íyó ndeé íyó sīī inī maá nī, suni súcuán coo ndeé coo siī inī ndá nú sāhá nī. De jā sāhá nī jā coo ndeé coo siī inī nū, nduú quítáhán jíín tūhun ndeé inī jā cáhān nchivī ñayīví. Mā cúcuécá inī ndá nú sīquī ndācá tūndóhó, de ni mā cúyūhú nú. 


text:
<pb/>Ja nī jini ndá nú jā ní ncāhān ni jā quíhīn ni, de ndiji nī coo tucu nī jíín nú. De tú íyó mānī vāha nú jíín nī, de cusiī inī nū jā ní ncāhān ni jā quínohōn ni nūū Tatá nī. Chi cúñáhnú cā Tatá nī nsūú cā nduhū. 


text:
<pb/>Ja nī ncachī tūhun nī nūū nū ndācá tūhun yáhá jondē ncháha ca coo, tácua tá ja nī ncuu, de candíja ndá nú nduhū. 


text:
<pb/>Mā cáhān ni cuāhā cā jíín ndá nú, chi ja vāji jānēhén jā tátúnī inī ñayīví yáhá. De ni iin mā cūú sāhá sīquī ni nícu. 


text:
<pb/>Sochi mitan de ná cóo tá cúu nūū ní ndacu Tatá nī nūū ni, tácua cunī nchivī ñayīví jā mānī ni jíín Tatá nī, de sáhá nī tiñu jā ní ndacu yā. Nacuiñī ndá nú ná cóhōn túsaá, ncachī yā.<pb/>


text:
De nī ncāhān cā yā: Maá nī cúu tá cúu yoho yūcū uva ndāā, de Tatá nī cúu tá cúu tēe jā jíto yoho yúcū. 


text:
<pb/>De ndá máá nú chi cúu nú tá cúu ndahá yúcū, de tú nduú jéhe nú ndīhā de candeē yā ndóhó. De tú cúu ndá nú modo ndahá jā jéhe ndīhā, de naquehndē yā nasāhá ndoo yā ndóhó modo jā cúu nú ndahá ñúcuán, tácua cuāha nú cuāhā cā ndīhā. 


text:
<pb/>De ndá máá nú chi ja nī ndundoo ánō nū jíín tūhun nī stéhēn ni nūū nū, tá cúu nūū ndúndoo ndahá uva. 


text:
<pb/>De cuiñi nīhin nú jíín nī, de suni maá nī coo nī jíín nú. Iin ndahá yúcū mā cūú cuāha ndīhā jā maá-ni, de tú nduú tíin yīcā yoho. De saá-ni ndá ndóhó, mā cūú sāhá nú tiñu váha de tú mā cuīñí nīhin nú jíín nī. 


text:
<pb/>Maá nī cúu yoho yúcū ñúcuán, de ndá máá nú cúu ndahá nī. Nchivī jā íñí nīhin jíín nī, de íyó nī jíín ji, maá ji cúu tá cúu ndahá jā ndéē cutú jíín yoho yúcū jā jéhe cuāhā ndīhā. Chi tú nduú íñí nīhin nú jíín nī, de nduú cuitī nā tiñu váha cuu sāhá nú. 


text:
<pb/>Nchivī jāá nduú íñí nīhin jíín nī, candeē yā ji modo iin ndahá yūcū uva, de yīchī. De cuu ji modo ndahá yūcū uva jā ndutútú de cāyū nūū ñúhūn. 


text:
<pb/>Tú íñí nīhin ndá nú jíín nī, de tú ñúhún inī nū ndá tūhun cáhān ni, ñúcuán de cācān nū nā-ni cúu jā cúnī nū, de sāhá nī jā cācān nū. 


text:
<pb/>De tú sāhá ndá nú cuāhā tiñu váha, tá cúu nūū jéhe ndahá yúcū cuāhā ndīhā, súcuán stéhēn nū jā cúu ndija nú nchivī scuáha jíín nī, de súcuán cunī nchivī jā cúñáhnú ndasí Tatá nī. 


text:
<pb/>De tá cúu nūū mānī Tatá nī jíín nī, suni súcuán mānī ni jíín ndá nú. Túsaá de mā siáā nū tūhun jā mānī ni jíín nú. 


text:
<pb/>Tú squíncuu nú tiñu nī ndacu nī nūū nū, de níní coo manī ni jíín nú, tá cúu nūū squíncuu maá nī tiñu nī ndacu Tatá nī nūū ni, de níní íyó mānī yā jíín nī. 


text:
<pb/>Súcuán nī ncāhān ni jíín ndá nú tácua coo siī inī nū tá cúu nūū íyó sīī inī ni, chi jondē cusiī ndasí inī nū. 


text:
<pb/>De yáhá cúu tiñu jā ndácu nī nūū ndá nú: Jā cundáhví inī nū táhán nú, tá cúu nūū cúndáhví inī ni ndá máá nú. 


text:
<pb/>Tú iin tēe cuū dē jā jéhē amigo dē, túsaá de nduú cā nā cuá cúmanī cā sāhá dē jā cundáhví inī dē amigo dē. 


text:
<pb/>Mā cáhān cā ni mozo jíín ndá nú, chi iin mozo nduú cáchī tūhun patrón nūū ji nāsa jáni inī dē sāhá dē. Chi sa amigo cáhān ni jíín ndá nú, chi ja nī ncachī tūhun nī nūū nū ndācá tūhun jā ní ncāhān Tatá nī jíín nī. 


text:
<pb/>Maá nī nī nacāji ndá ndóhó jā scácu nī ndóhó, de nsūú ndá máá nú nī nacani inī xihna cā jā cuniquīn nū nduhū. De nī jani nī ndá ndóhó jā caca ndaā nū de scándíja nú cuāhā nchivī jā cuu ji sēhe nī níí cání. De súcuán de ndihi jā cācān nū nūū Tatá nī sīquī jā cándíja nú nduhū, sāhá yā jā cācān nū. 


text:
<pb/>De yáhá cúu tiñu jā ndácu nī nūū nū: Jā cundáhví inī nū táhán nú. Jā quítī inī nchivī ñayīví nūū Jesús jíín nūū nchivī cándíja 


text:
<pb/>De tú quítī inī nchivī ñayīví jínī ji ndá nú, de ja jínī nū jā xihna cā nūū maá nī nī nquītī inī ji. 


text:
<pb/>De tú jā cúu cā nū cuenta ñayīví, de coo manī nchivī ñayīví jíín nú nícu, tá cúu nūū mānī ji jíín táhán ji. Sochi nī nacāji nī ndá ndóhó jā má sāhá cā nū tá sáhá nchivī ñayīví. De jā ñúcuán cúu jā quítī inī ji nūū ndá nú, chi nduú cā cúu nú cuenta ñayīví. 


text:
<pb/>Nūcūhun inī ndá nú tūhun jā ní ncāhān ni jíín nú: Tú nduú íyó yíñúhún nchivī nūū patrón, de nā oncā cúu nūū mozo dē. Tú nī jinī ūhvī ji nduhū, de suni súcuán cunī ūhvī ji ndá ndóhó jā cúu nú mozo ni. De tú nī jetáhví ji tūhun stéhēn ni, de suni cuetáhví ji tūhun stéhēn ndá nú. 


text:
<pb/>De ndācá tiñu yáhá sāhá ji jíín ndá nú jā síquī nduhū, chi nduú jínī ji Yāā jā ní ntají nduhū vāji nī. 


text:
<pb/>Tú nduú ní nquíji nī jā nacani nī tūhun nūū ndá ji, de mā cōó cuāchi ji nícu. De mitan de mā cūú cā cāhān ji jāá nduú jínī ji jā íyó cuāchi ji. 


text:
<pb/>Tú nduú ní nsáhá nī tiñu ñáhnú nūū ji jā ni iin tēe nduú sáhá dē súcuán, de mā cōó cuāchi ji nícu. De mitan de ja nī jinī ji tiñu ñúcuán, de vísō súcuán de quítī inī ji nūū ni jíín nūū Tatá nī. 


text:
<pb/>De súcuán sáhá ji tácua quee ndaā tūhun jā yósō nūū tutū ley Yāā Dios jā névāha ji: Nī nquītī inī ji nūū ni, vísō nduú nā cuāchi nī, cáchī. 


text:
<pb/>De tetíñú nī maá Yāā jā chindeé chituu ndá ndóhó de sāhá yā jā coo siī inī nū. De Yāā ñúcuán cúu maá Espíritu Santo jā stéhēn tūhun ndāā, de quiji yā jondē nūū Tatá nī, de nacani cájí yā tūhun nī. 


text:
<pb/>De saá-ni ndá máá nú nacani nú tūhun nī, chi ja íyó nú jíín nī jondē tá nī nquijéhé nī nacani nī tūhun.<pb/>


text:
<pb/>Chi tavā ji ndá nú jā má cuáha cā ji tūhun cundeē nū ndācá vehe īī sinagoga. De quenda quīvī jā cahnī ji ndóhó, de cani inī ji jā iin tiñu váha nī nsāhá ji nūū Yāā Dios. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ni ndá tūhun yáhá jíín nú, tácua tá quenda quīvī jā súcuán coo, de nūcūhun inī nū jā súcuán nī ncāhān ni jíín nú. Tiñu jā sáhá Espíritu Santo De nduú ní ncáhān ni ndá tūhun yáhá jíín nú jondē jā xihna ñúhún, chi íyó maá nī jíín ndá nú. 


text:
<pb/>De mitan chi quīnohōn ni cundeē ni jíín Yāā nī ntají nduhū vāji nī. De ni iin nú nduú jícā tūhún nduhū ní nūū quíhīn ni. 


text:
<pb/>Jāndáā cáhān ni jíín nú: Jā váha ndá ndóhó cúu jā quíhīn ni. Chi tú mā quíhīn ni, de mā quījí Yāā jā chindeé chituu ndá ndóhó de sāhá yā jā coo siī inī nū. Sochi tá quīhīn ni, de tetíñú nī yā quiji yā nūū nū. 


text:
<pb/>De tá quenda yā, de stéhēn yā nūū nchivī ñayīví jā íyó cuāchi ji, jíín nāsa quīvi ji ichi ndāā, jíín jā sāhá ndāā Yāā Dios sīquī cuāchi ji. 


text:
<pb/>De stéhēn yā nāsa quīvi ji ichi ndāā, chi maá nī quīnohōn ni nūū Tatá nī, de mā cūní cā nū nūū ni. 


text:
<pb/>De stéhēn yā sīquī jā sāhá ndāā Yāā Dios cuāchi nchivī, chi ja nī ncundaā jā tānū tāhvī maá jānēhén jā cúñáhnú inī ñayīví yáhá. 


text:
<pb/>De tá quenda maá Espíritu jā stéhēn tūhun ndāā, suu maá yā stéhēn ndācá tūhun ndāā nūū nū. Chi mā cáhān yā jā maá yā, chi cāhān yā ndācá jā níni yā jā cáhān Yāā Dios. De stéhēn yā sīquī ndācá tiñu jā coo. 


text:
<pb/>De stéhēn yā jā cúñáhnú nī, chi nacachī tūhun yā nūū nū ndācá tūhun ja nī ncāhān ni, de sāhá yā jā jīcūhun inī nū. 


text:
<pb/>Ndihi nāsa cúñáhnú Tatá nī, suni súcuán cúñáhnú maá nī. Jā ñúcuán cúu jā ní ncāhān ni jā Espíritu Santo nacachī tūhun yā nūū nū ndācá tūhun ja nī ncāhān ni, de sāhá yā jā jīcūhun inī ndá nú. Vísō cúcuécá inī nū, sochi ndusiī inī nū 


text:
<pb/>Iin lulī-ni cā de mā cūní cā ndá nú nūū ni. De suni iin lulī-ni cā de nacunī tucu nú nūū ni, chi quīnohōn ni nūū ndéē Tatá nī, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de sava tēe scuáha jíín yā, nī jīcā tūhún táhán dē: ¿Nā tūhun cúu yáhá jā ní ncāhān yā jíín ó? Chi cáchī yā jā iin lulī-ni cā de mā cūní cā ō nūū yā, de suni iin lulī-ni cā de nacunī tucu ó nūū yā, chi sīquī jā quínohōn yā nūū ndéē Tatá yā. 


text:
<pb/>¿Nā tūhun cúu yáhá jā ní ncāhān yā, iin lulī-ni cā? Nduú jícūhun inī ō nā cuá cúu jā cáhān yā, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>De nī jinī Jesús jā cúnī ndá dē cātūhún dē yā. De nī ncāhān yā jíín dē: ¿A jícā tūhún táhán ndá nú nā cuá cúu jā ní ncāhān ni jā iin lulī-ni cā de mā cūní cā nū nūū ni, de suni iin lulī-ni cā de nacunī tucu nú nūū ni? 


text:
<pb/>Jāndáā cáhān ni jíín nú jā cuacu ndá nú de cucuécá inī nū, sochi nchivī ñayīví chi sa cusiī inī ji. De vísō cucuécá inī ndá nú, sochi ndusiī inī nū jā cunī tucu nú nūū ni. 


text:
<pb/>Iin ñahan tá cuācuñatin scácu ña, de téhndē chījin ña, chi ja nī nquenda hora jā scácu ña. De tá ja nī ncacu sūchí lúlí, de nduú cā náhán ña jā ní ndoho ña, chi cúsiī inī ña jā ní ncacu sēhe ña. 


text:
<pb/>De suni súcuán cúu jā ndóho ndá nú mitan, chi cúcuécá inī nū jíín nī. Sochi iin lulī-ni cā de nacunī tāhán tucu ó, de cusiī ndasí inī nū. De ni iin mā cásī jā cusiī inī nū. 


text:
<pb/>De quīvī ñúcuán de nduú nā cuá cācān cā ndá nú nūū ni. Chi jāndáā cáhān ni jíín nú jā nūū maá Tatá nī cācān nū, de sāhá yā ndihi jā jícān ndá nú, sīquī jā cándíja nú nduhū. 


text:
<pb/>Jondē mitan de ncháha ca cācān nū nūū Tatá nī jā jíín síví nī. De mitan de quijéhé nú cācān nū jíín síví nī, de nīhīn nū, tácua cusiī ndasí inī nū. Ja nī ncandeē yā poder ndihi jānēhén jā íyó inī ñayīví 


text:
<pb/>Ndá tūhun yáhá nī ncāhān yātá nī jíín ndá nú. De quiji quīvī jā má cáhān yātá cā ni jíín nú, chi sa cachī tūhun cájí nī nūū nū sīquī Tatá nī. 


text:
<pb/>De quīvī ñúcuán chi cācān ndá nú nūū Tatá nī sīquī jā cándíja nú nduhū. De nduú cáhān ni jíín nú jā cācān táhvī ni jēhē nū nūū Tatá nī. 


text:
<pb/>Chi maá Tatá nī ja cúndáhví inī yā ndá nú sīquī jā íyó mānī nū jíín nī, de nī ncandíja nú jā jondē nūū maá yā vāji nī. 


text:
<pb/>Nī nquee nī jondē nūū Tatá nī, de nī nquenda nī inī ñayīví. De mitan de quee nī inī ñayīví, de quīnohōn tucu nī nūū Tatá nī, ncachī yā. 


text:
<pb/>Mitan de jínī ndá sá jā jínī ní ndiviī cuitī, de nduú cā jíni ñúhún jā cātūhún ndá sá níhín. Jā ñúcuán cúu jā cándíja sá jā váji ní jondē nūū Yāā Dios, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>De quiji quīvī, de ja nī nquenda, jā cūtē nuu ndá nú quīnohōn nū tá vehe tá vehe nú, de sndóo ndá nú mátúhún-ni cā nduhū. Sochi nsūú jā quendōo mátúhún nī, chi Tatá nī íyó yā jíín nī. 


text:
<pb/>Ndācá tūhun yáhá nī ncāhān ni jíín ndá nú tácua coo ndeé coo siī inī nū sīquī jā cándíja nú nduhū. Inī ñayīví chi cánuú cunī ndá nú tūndóhó. De vísō súcuán de ná cóo siī inī nū, chi ja nī ncandeē ni poder ndācá jānēhén jā íyó inī ñayīví, ncachī yā.<pb/>


text:
De tá nī ncuu nī ncāhān Jesús ndá tūhun yáhá, de nī nūcūndēhé yā ichi andiví, de nī ncāhān yā: Tatá, ja nī nquenda quīvī jā cundoho sá. Mitan de stéhēn ní jā cúñáhnú sá jā cúu sá Sēhe ní, tácua suni maá sá stéhēn sá jā cúñáhnú maá ní. 


text:
<pb/>Chi nī nsāhá ní jā ndíso tíñú sá sīquī ndācá nchivī, tácua ndācá nchivī jā ní jēhe ní nūū sá, cutecū ji níí cání sāhá sá. 


text:
<pb/>De suha cúu tūhun cutecū ji níí cání: Suu jā cunī ji níhín jā mátúhún ní cúu Yāā ndāā, jíín jā cunī ji sāán jā cúu sá Jesucristo, Yāā nī ntají ní. 


text:
<pb/>Ja nī stéhēn sá nūū nchivī ñayīví jā cúñáhnú ní, de ja nī nsínu sá tiñu jā ní ndacu ní nūū sá. 


text:
<pb/>De mitan, Tatá, sāhá ní jā nduñáhnú tucu sá jondē nūū ndéē ní, tá cúu nūū cúñáhnú sá jíín ní jondē ncháha ca jēcāva ñayīví. 


text:
<pb/>Nchivī jā ní nacāji ní inī ñayīví, nī jēhe ní ji nūū sá, de nī stéhēn sá nūū ji nāsa Yāā cúu ní. Cuenta maá ní cúu ji, de nī jēhe ní ji nūū sá. De nī jetáhví ndá ji tūhun ní, de nī squíncuu ji. 


text:
<pb/>Chi ndācá ndá tūhun jā ní ncāhān ní jíín sá, nī ncachī tūhun sá nūū ndá ji, de nī jetáhví ji. De nī jinī ji jā ní nquee ndija sá jondē nūū maá ní, de nī ncandíja ji jā maá ní nī ntetíñú sāán. 


text:
<pb/>De jícān táhvī sá jēhē ndá máá ji. Nduú jícān táhvī sá jēhē nchivī ñayīví jāá nduú cándíja, chi sa jēhē maá nchivī jā ní jēhe ní nūū sá, chi cuenta maá ní cúu ji. 


text:
<pb/>Chi ndācá ji jā yíhí ndahá maá sá, suni cuenta maá ní cúu. De ndācá ji jā cúu cuenta maá ní, suni cuenta maá sá cúu. De stéhēn ndá ji nāsa cúñáhnú sá. 


text:
<pb/>De mā cúndeē cā sá inī ñayīví. Sochi ndá máá ji chi quendōo ji inī ñayīví, de maá sá chi cuēē najeē sá cundeē sá jíín ní. Tatá, cúu ní Yāā īī Yāā íyó ndoo. De jíín poder ní coto ní ndācá nchivī jā ní jēhe ní nūū sá, tácua inuú ná cóo inī ndá ji, tá cúu nūū íyó maá ó. 


text:
<pb/>De tá nī īyo sá jíín ji inī ñayīví, de jíín poder ní nī jito sá ji. Ndá nchivī jā ní jēhe ní nūū sá, nī jito ñuncúún sá ji. De nduú ní jéhe sá tūhun jā naā ni iin ji, chi mátúhún-ni tēe jā cúu dē tēe tānū tāhvī, tácua quee ndaā tūhun yósō nūū tutū īī. 


text:
<pb/>De mitan de cuēē najeē sá nūū ní, de juni íyó cā sá inī ñayīví de cáhān sá ndá tūhun yáhá jíín ji, tácua ná cúsiī ndasí inī ji tá cúu nūū cúsiī inī maá sá. 


text:
<pb/>Nī ncachī tūhun sá tūhun ní nūū ndá ji. De nī nquītī inī nchivī ñayīví nūū ji, chi nduú cā cúu ji cuenta ñayīví, tá cúu nūū cúu maá sá jāá nduú cúu sá cuenta ñayīví. 


text:
<pb/>Jíín tūhun ndāā ní de sāhá ní jā ná cóo ndoo coo īī ji nūū ní. Ndá tūhun cáhān maá ní cúu tūhun ndāā. 


text:
<pb/>De tá cúu nūū ní ntetíñú ní sāán nī nquiji sá inī ñayīví, suni súcuán tétíñú sá ndá ji nacani ji tūhun ní nūū nchivī ñayīví. 


text:
<pb/>De jā jéhē ndá ji cúu jā sócō sá maá sá cuū sá, tácua suni maá ji coo ndoo coo īī ji nūū ní jā jíín tūhun ndāā. 


text:
<pb/>De nsūú iin-ni jēhē ndá nchivī yáhá jícān táhvī sá, chi suni jēhē ndá cā nchivī jā candíja ji sāán tá cunini ji tūhun jā nacani ndá máá ji. 


text:
<pb/>De jícān táhvī sá jā inuú ná cóo inī ndá ji. Tá cúu nūū iin-ni cúu ní jíín sá, Tatá, de iin-ni cúu sá jíín maá ní, suni súcuán ná cóo inuú ndá ji jíín ó. De cúnī sá jā inuú ná cóo inī ji, tácua candíja nchivī ñayīví jā maá ní nī ntetíñú ní sāán. 


text:
<pb/>Nī nsāhá ñáhnú sá ndá ji tá cúu nūū ní nsāhá ñáhnú ní sāán, tácua inuú ná cóo inī ji, tá cúu nūū íyó inuú maá ó. 


text:
<pb/>De íyó inuú sá jíín ndá ji, de suni íyó inuú ní jíín sá, de súcuán de inuú cuitī coo inī ndá ji. Ñúcuán de cunī nchivī ñayīví jā maá ní nī ntetíñú sāán, jíín jā mānī ndasí ní jíín ndá ji, tá cúu nūū mānī ní jíín sá. 


text:
<pb/>Tatá, maá ní nī jēhe ní ji nūū sá. De cúnī sá jā cundeē ji jíín sá nūū cundeē sá, tácua cunī ji nāsa viī cúñáhnú sá nī nsāhá ní. Chi íyó mānī ndasí ní jíín sá jondē ncháha ca jēcāva ñayīví de jondē mitan. 


text:
<pb/>Yāā ndāā cúu ní, Tatá, de nchivī ñayīví nduú jínī ji níhín, de maá sá chi jínī sá níhín. De ndá nchivī yáhá chi jínī ji jā maá ní nī ntetíñú sāán. 


text:
<pb/>Nī stéhēn sá nūū ndá ji nāsa Yāā cúu ní. De stéhēn cā sá súcuán nūū ji, tácua ná cóo manī ndasí ji jíín táhán ji, tá cúu nūū íyó mānī ndasí ní jíín sá, de tácua cundeē sá inī ánō ji, ncachī yā.<pb/>


text:
De tá nī ncuu nī ncāhān Jesús ndá tūhun yáhá, de nī nquee yā jíín ndá tēe scuáha jíín yā, cuāhān yā incā lado yuū Cedrón. De ñúcuán íyó iin huerto nūū ní nquīvi yā jíín ndá tēe scuáha jíín yā. 


text:
<pb/>De Judas, tēe jā nastúu dē yā, suni jínī dē lugar ñúcuán, chi cuāhā vuelta nī ndutútú Jesús ñúcuán jíín ndá tēe scuáha jíín yā. 


text:
<pb/>De nī nquenda dē ñúcuán jíín iin grupo soldado jíín jacū policía jā jíto templo, jā ní ntají ndá sūtū cúñáhnú jíín ndá tēe fariseo. De ndíso ndá dē espada, de née dē linterna jíín iti. 


text:
<pb/>De Jesús ja jínī yā ndācá tūndóhó jā váji sīquī yā. De nī nquenda yā ichi núū ndá dē, de nī ncāhān yā: ¿Nā tēe nánducú ndá nú? 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá dē jíín yā: Jesús tēe ñuū Nazaret. De nī ncāhān yā: Maá nī cúu. De Judas, tēe jā nástúu dē yā, suni íñí dē jíín ndá tēe ñúcuán. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī jīcā tūhún tucu yā dē: ¿Nā tēe nánducú ndá nú? Jesús tēe ñuū Nazaret, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Ja nī ncachī ni jā maá nī cúu. De tú nduhū nánducú ndá nú, de maá nī-ni tiin nú, de ndá tēe yáhá ná quíhīn dē, ncachī yā. 


text:
<pb/>Súcuán nī ncuu tácua quee ndaā tūhun jā ní ncāhān yā jíín Tatá yā: Nduú ní jéhe sá tūhun jā naā ni iin tēe jā ní jēhe ní nūū sá, ncachī yā. 


text:
<pb/>De Simón Pedro ndíso dē iin espada. De nī ntavā dē, de nī jehndē dē sōho lado cuáhá iin tēe nání Malco. De tēe ñúcuán cúu mozo maá sūtū cúñáhnú. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín Pedro: Nachuhun espada nū inī cubierta. ¿A nduú cánuú jā cundoho nī tūndóhó yáhá jā ní nsāhá ndāā Tatá nī jā cundoho nī? ncachī yā. Jā ní īñi Jesús nūū sūtū cúñáhnú (Mt. 26.57‑58; Mr. 14.53‑54; Lc. 22.54) 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá soldado jíín capitán dē, jíín ndá policía tēe hebreo, nī ntiin ndá dē Jesús, de nī juhnī dē yā. 


text:
<pb/>De xihna cā vehe Anás cuāhān ndá dē jíín yā. De tatá chíso Caifás cúu Anás. De Caifás cúu maá sūtū cúñáhnú cā cuīyā ñúcuán. 


text:
<pb/>De suu dē nī ncachī nūū ndá táhán dē hebreo jā cánuú jā cuū iin tēe jā jéhē nación dē. Jā ní ncachī Pedro jāá nduú jínī dē yā (Mt. 26.69‑70; Mr. 14.66‑68; Lc. 22.55‑57) 


text:
<pb/>De Simón Pedro jíín incā tēe scuáha, níquīn ndúū dē Jesús cuāhān dē yātā yā. De incā tēe scuáha ñúcuán chi jínī tāhán dē jíín sūtū cúñáhnú. Jā ñúcuán cúu jā ní nquīvi dē jíín Jesús inī patio vehe sūtū cúñáhnú. 


text:
<pb/>Sochi Pedro nī nquendōo dē yātā viéhé patio. De maá tēe scuáha jā jínī tāhán jíín sūtū cúñáhnú, nī nquee dē nī ncāhān dē jíín ñahan jíto viéhé, de nī squívi dē Pedro inī patio. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ñahan jíto viéhé, nī jīcā tūhún ña Pedro: ¿A nsūú iin tēe scuáha jíín tēe jā íñí nūū sūtū ñúcuán cúu nú? ncachī ña. Nsūú cúu nī, ncachī dē. 


text:
<pb/>De ndá mozo jíín ndá policía ñúcuán nī stáhān ndá dē ñuhūn jíín tīcāyi, chi vījin sáhá. De íñí ndá dē násaā dē. De suni íñí Pedro, násaā dē jíín ndá tēe ñúcuán. Jā ní stíchī sūtū cúñáhnú Jesús (Mt. 26.59‑66; Mr. 14.55‑64; Lc. 22.66‑71) 


text:
<pb/>De sūtū cúñáhnú ñúcuán nī stíchī dē Jesús nā tēe cúu ndá tēe jā scuáha jíín yā, jíín nā tūhun cúu jā stéhēn yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā: Níní nī ncāhān ni nūū íyó chitú nchivī, de nī jini ndihi nchivī. De níní nī stéhēn ni tūhun inī ndá vehe īī sinagoga jíín inī templo cāhnú nūū ndútútú ndiviī táhán ó hebreo. De ni iin tūhun nduú ní ncáhān yuhū ni. 


text:
<pb/>¿De nūcu jícā tūhún nú nduhū? Cātūhún nú ndá nchivī jā ní jini tūhun nī ncāhān ni, de maá ji cachī nāsa nī ncāhān ni. Chi jínī ndá ji nāsa nī ncāhān ni. 


text:
<pb/>De jā ní ncāhān Jesús súcuán, de iin policía jíto templo jā íñí ñúcuán, nī ncani dē nūū yā. De nī ncāhān dē jíín yā: ¿A súcuán cáhān nū jíín sūtū cúñáhnú, á naá cúu? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Tú nī ncāhān ni iin tūhun nēhén, de cachī nā tūhun nēhén cúu jā ní ncāhān ni. Sochi tú nduú ní ncáhān ni iin tūhun nēhén, ¿de nūcu cáni nú nduhū? ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de Anás jā cúu sūtū cúñáhnú, nī ntají dē yā, núhnī yā cuāhān yā nūū Caifás, tēe cúu sūtū cúñáhnú cā. Jā ní ncachī tucu Pedro jāá nduú jínī dē yā (Mt. 26.71‑75; Mr. 14.69‑72; Lc. 22.58‑62) 


text:
<pb/>De juni súcuán cúu, de íñí Pedro násaā dē yúñúhūn. De nī ncāhān ndá ji jíín dē: ¿A nsūú iin tēe scuáha jíín tēe ñúcuán cúu nú? De maá dē nduú ní ncáchī dē: Nsūú nduhū cúu, ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de iin mozo sūtū cúñáhnú jā cúu táhán tēe jā ní jehndē Pedro sōho, nī ncāhān jíín dē: ¿A nsūú maá nú cúu jā ní jinī ni jíín dē inī huerto? 


text:
<pb/>De Pedro nduú ní ncáchī tucu dē. De nī ncana-ni lohló. Jā ní īñi Jesús nūū Pilato (Mt. 27.1‑2, 11‑14; Mr. 15.1‑5; Lc. 23.1‑5) 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nquee ndá dē jíín Jesús inī vehe Caifás, de cuāhān dē jíín yā palacio tēe nación Roma jā cúu gobernador. De ja cuācunijīn. De ndá nchivī hebreo nduú ní nquívi ji inī palacio, tácua mā stíví ji ley ji jā cáhān jā má quívi ji inī vehe nchivī jāá nsūú hebreo cúu. Chi tú súcuán de mā cūú cuxíní ji vico pascua jā coo quīvī téēn. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nquee Pilato, tēe cúu gobernador, nī ncāhān dē jíín ndá ji: ¿Nā cuāchi cáhān ndá nú sīquī tēe yáhá? 


text:
<pb/>De nī ncāhān ji: Tú nsūú tēe nēhén cúu tēe yáhá, de mā quísiáha ndá sá dē nūū ní nícu, ncachī ji. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Pilato: Cuáhán ndá máá nú jíín dē, de sāhá ndāā nū sīquī dē jíín ley jā névāha ndá nú. De nī ncāhān ndá nchivī hebreo ñúcuán: Ndá sāán nchivī hebreo, nduú nā permiso jā cahnī sá ni iin nchivī. 


text:
<pb/>Súcuán nī ncāhān ndá ji tácua quee ndaā tūhun jā ní ncachī Jesús jā quīvi yā ndahá ndá tēe Roma de cahnī dē yā yīcā cruz. 


text:
<pb/>De nī ndīvi Pilato inī palacio, de nī ncana dē jā ná quíji Jesús. De nī jīcā tūhún dē yā: ¿A maá nú cúu Rey nchivī hebreo, á naá cúu? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín dē: ¿A jícā tūhún nú nduhū jā súcuán jáni inī maá nú, á jā ní ncachī nchivī hebreo nūū nū? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Pilato: Nsūú tēe hebreo cúu nī jā cunī ni. Chi nchivī nación maá nú jíín ndá sūtū cúñáhnú nī nchihi ndá dē ndóhó ndahá nī. ¿Nā cuá cúu jā ní nsāhá nú túsaá? ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Nsūú jā tátúnī ni modo tá cúu nūū tátúnī ndá rey ñayīví yáhá. Chi tú jā nchivī ñayīví ní nsáhá jā cúu nī rey, ñúcuán de ndá tēe níquīn nduhū canāá dē tácua mā quívi nī ndahá ndá táhán nī hebreo nícu. Sochi nsūú nchivī ñayīví yáhá cúu jā tátúnī ni nūū mitan, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Pilato jíín yā: ¿De á iin rey cúu nú jā súcuán? De nī ncāhān Jesús: Rey cúu nī, tá cúu nūū cáhān nū. Nī nquiji nī nī ncacu nī inī ñayīví yáhá tácua nacani nī tūhun ndāā. De ndācá nchivī jā jétáhví tūhun ndāā, chi níni ji tūhun cáhān ni, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Pilato: ¿Nāsa cunī ō ní iin cúu maá tūhun ndāā? ncachī dē. Jā ní ncundaā jā cuū yā (Mt. 27.15‑31; Mr. 15.6‑20; Lc. 23.13‑25) De tá nī ncāhān dē tūhun yáhá, de nī nquee tucu dē nūū nchivī hebreo. De nī ncāhān dē jíín ji: Nduú cuitī nā cuāchi níhīn ni sīquī dē. 


text:
<pb/>De íyó costumbre ndá máá nú jā vico pascua de siáā ni iin tēe yíhí vecāa nūū nū. ¿De á nduú cúnī ndá nú jā siáā ni Rey ndá nú nchivī hebreo? ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndiviī ji nī ncana jee tucu ji: Mā siáā ní tēe jīñā, chi Barrabás siáā ní, ncachī ji. De tēe cuíhná cúu Barrabás.<pb/>


text:
<pb/>De nī nsāhá ndá dē iin corona iñu, de nī nchuhun dē xīnī yā. De nī nchuhun dē yā iin sahma cuahá ndíhí jā cúu sahma rey. 


text:
<pb/>De nī jēcuīñī dē nūū yā, de nī ncāhān sācá ndá dē: Nācā vāha rey cúu Rey nchivī hebreo. De nī ncani ndá dē nūū yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nquee Pilato incā vuelta, de nī ncāhān dē jíín nchivī: Yáhá cūndēhé nú jā távā ni dē nūū ndá nú, tácua cunī nū jāá nduú nā cuāchi níhīn ni sīquī dē. 


text:
<pb/>De nī nquee Jesús, ñúhún yā corona iñu jíín sahma cuahá ndíhí ñúcuán. De nī ncāhān Pilato jíín ji: Yáhá cūndēhé ndá nú nūū dē. 


text:
<pb/>De tá nī jinī ndá sūtū cúñáhnú jíín ndá policía nūū yā, de nī ncana jee ndá dē: Cata caa ní dē yīcā cruz, ná cúū dē. De nī ncāhān Pilato: Túsaá de natiin ndá máá nú dē de cahnī nū dē. Chi nduhū nduú nā cuāchi níhīn ni sīquī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá nchivī hebreo ñúcuán: Névāha ndá sá iin ley, de sīquī ley ñúcuán cánuú jā cuū dē, chi sáhá dē maá dē jā Sēhe Yāā Dios cúu dē. 


text:
<pb/>De nī ndīvi tucu dē inī palacio, de nī jīcā tūhún dē Jesús: ¿Ní jondē vāji nú? Sochi nduú ní ncáhān cuitī Jesús jíín dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Pilato jíín yā: ¿Nūcu nduú cáhān nū jā cáhān ni? ¿A nduú jínī nū jā ndíso tíñú nī jā cahnī ni ndóhó yīcā cruz, de suni ndíso tíñú nī jā siáā ni ndóhó quīhīn nū? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Tú nduú ní nsáhá Yāā Dios jā ndíso tíñú nú, de nduú nā cuá cuu sāhá nú sīquī ni. De jā ñúcuán cúu jā tēe jā ní nquisiáha nduhū nūū nū, xēēn cā coo cuāchi sīquī dē nsūú cā sīquī maá nú, ncachī yā. 


text:
<pb/>De sá de jondē hora ñúcuán de ndúcú ndéé Pilato jā siáā dē yā. Sochi ndá nchivī hebreo chi cána jee ji: Tú siáā ní tēe jīñā, túsaá de nduú cúu ní amigo rey Roma jā ndácu tiñu. Chi ndācá tēe jā sáhá dē rey maá dē, túsaá de cúu dē enemigo sīquī rey ñúcuán, ncachī ji. 


text:
<pb/>De tá nī jini Pilato tūhun yáhá, de nī ndacu dē tiñu jā ná quée Jesús inī vehe quiji yā. De nī jēcundeē dē silla nūū cúndaā tiñu, nūū maá-ni yūū nī jēcāva, de lugar ñúcuán nání Gabata yuhú hebreo. 


text:
<pb/>De cuacuu cahūxī ūū, de jañíni quīvī ñúcuán quijéhé vico pascua. De nī ncāhān Pilato jíín ndá nchivī hebreo: Yáhá íñí maá rey nū. 


text:
<pb/>De nī ncana jee ji: Cata caa ní dē yīcā cruz, chi cánuú jā cuū dē, ncachī ji. De nī ncāhān Pilato jíín ji: ¿A jā cata caa nī rey nū yīcā cruz, á naá cúu? De nī ncāhān ndá sūtū cúñáhnú: Nduú nā incā rey névāha ndá sá, chi maá-ni rey Roma jā tátúnī nūū sá. 


text:
<pb/>Ñúcuán de Pilato nī nacuāha dē yā nūū ndá ji jā ná cúū yā yīcā cruz. De nī ntiin ji Jesús cuāhān ji jíín yā. Jā ní jata caa ndá dē yā yīcā cruz (Mt. 27.32‑44; Mr. 15.21‑32; Lc. 23.26‑43) 


text:
<pb/>De nī nquee Jesús, ndíso yā cruz yā, cuāhān ndá dē jíín yā iin lugar nūū nání Yiqui Xínī, de yuhú hebreo nání Gólgota. 


text:
<pb/>De ñúcuán nī jata caa ndá dē yā yīcā cruz. De suni nī jata caa dē ūū tēe nūū ūū cā cruz, iin iin dē iin lado yā, de maá Jesús māhñú. 


text:
<pb/>De suni nī ndacu Pilato jā ná cúndeē tūhun xīnī cruz yā, jā cáhān: Tēe yáhá cúu Jesús ñuū Nazaret, Rey nchivī hebreo, cáchī. 


text:
<pb/>De cuāhā nchivī hebreo nī ncahvi ji tūhun yáhá, chi maá ñatin yuhú ñúū cúu nūū ní jata caa dē yā. De tūhun yáhá yósō jíín yuhú hebreo jíín griego jíín latín. 


text:
<pb/>De ndá sūtū cúñáhnú nūū nchivī hebreo, nī ncāhān dē jíín Pilato: Mā tēé ní jā cúu dē Rey nchivī hebreo, chi sa tee ní jā maá dē nī ncāhān jā cúu dē Rey nchivī hebreo. 


text:
<pb/>De ndá soldado ñúcuán, tá nī ncuu nī jata caa dē Jesús yīcā cruz, de nī nquehen dē sahma yā, de nī jehndē dē nī nduu cūmī parte, de iin iin parte nī ncuu iin iin soldado. De suni nī nquehen dē camisa yā. De camisa ñúcuán nduú ní nquícu, chi nī ncunu níí. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá dē: Mā quéhndē ō, chi vāha cā ná sáhá ó suerte sīquī, de cúndēhé ó ní iin ó nīhīn, ncachī dē. De súcuán nī nquee ndaā tūhun yósō nūū tutū īī jondē janahán jā cāhān Jesús: Nī nquehen dē sahma nī cuu ndá máá dē. De nī nsāhá dē suerte sīquī camisa ni. Cáchī tutū. Súcuán cúu jā ní nsāhá ndá soldado ñúcuán. 


text:
<pb/>De ñatin nūū íyó cruz nūū ndíta caa Jesús íñí naná yā jíín cūhū ña María ñasíhí Cleofas, jíín María ñuū Magdala. 


text:
<pb/>De nī ndēhé Jesús nūū naná yā jíín nūū tēe scuáha jíín yā jā mānī cā yā jíín, chi suni íñí dē ñúcuán. De nī ncāhān yā jíín naná yā: Naná, jondē mitan de maá dē nūcuīñī dē cuu dē sēhe ní. 


text:
<pb/>Sá de nī ncāhān yā jíín tēe scuáha ñúcuán: Jondē mitan de cuu ña modo naná nú, ncachī yā. De jondē hora ñúcuán nī ncana dē ña jā cundeē ña vehe dē jā coto dē ña. Jā ní jīhī Jesús (Mt. 27.45‑56; Mr. 15.33‑41; Lc. 23.44‑49) 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī jinī Jesús jā ní jīnu ndācá tiñu jā cánuú cundoho yā. De tácua quee ndaā tūhun cáhān tutū īī, de nī ncāhān yā: Yíchī ni ndute, ncachī yā. 


text:
<pb/>De ñúcuán íyó iin tīndōhō jā ñúhún chitú vinagre īyá. De nī nchundaji ndá dē iin cāchī nūū vinagre ñúcuán, de nī ntee dē xīnī iin ndahá ñutun hisopo, de nī ntee dē yuhú yā jā coho yā. 


text:
<pb/>De tá nī jihi yā vinagre, de nī ncāhān yā: Ja nī jīnu, ncachī yā. De nī jēcuīta-ni xīnī yā, de nī jīhī yā-ni. Jā ní nquiní soldado lanza yīcā yā 


text:
<pb/>De quīvī téēn coo vico pascua. De ndá tēe hebreo nduú cúnī dē jā cundita caa ndá ndīyi ñúcuán yīcā cruz quīvī nátātú. Chi quīvī nátātú jā cúu vico pascua, īī ndasí cā nsūú cā ndá cā quīvī nátātú. De nī ncāhān dē jíín Pilato jā ná ndácu dē jā tāhnū sīhin ndá tēe ndíta caa, de ná cújiyo dē yīcā cruz. 


text:
<pb/>De nī nquenda ndá soldado, de nī jāhnū dē sīhin iin tēe jā ndíta caa jíín yā, de saá-ni incā dē. 


text:
<pb/>De tá nī nquenda ndá dē nūū Jesús, de nī jinī dē ja nī jīhī yā. Jā ñúcuán cúu jāá nduú ní jáhnū ndá dē sīhin yā. 


text:
<pb/>De nduhū jā tée tutū yáhá, nī jinī ni jā súcuán nī ncuu, de nácani ndaā ni tūhun nāsa nī ncuu. De jínī ni jā íyó ndāā tūhun cáhān ni, tácua suni candíja ndá máá nú. 


text:
<pb/>Chi súcuán nī ncuu tácua quee ndaā tūhun jā cáhān tutū īī: Mā cáhnū dē ni iin yiqui yā, cáchī. 


text:
<pb/>De suni incā tūhun cáhān tutū īī: Iin quīvī de cūndēhé ndá ji nūū Yāā jā ní nquiní ji lanza, cáchī. Jā ní nchiyuhū dē Jesús (Mt. 27.57‑61; Mr. 15.42‑47; Lc. 23.50‑56) 


text:
<pb/>De nī ncuu ndācá tiñu yáhá. De íyó iin tēe ñuū Arimatea jā nání José, de cúu dē tēe cándíja Jesús. Sochi cándíja yuhū dē, chi yúhú dē táhán dē hebreo. De nī ncāhān ndāhví dē jíín Pilato jā ná cuáha dē tūhun jā quehen dē yiqui cúñu Jesús. De nī jēhe Pilato tūhun. Ñúcuán de cuāhān José, de nī snúu dē yiqui cúñu Jesús. 


text:
<pb/>De suni nī nquenda Nicodemo, tēe jā ní nquiji nūū Jesús iin jacuáā. De ndíso dē tá ōcō ūxī kilo sūja ūguā jā ní nsacā nuu jíín yūcū áloe. 


text:
<pb/>De ndúū dē nī nquehen dē yiqui cúñu Jesús, de nī nchusúcún dē jíín tira sahma jā ní nquīvi yūcū jā jéhēn āsīn ñúcuán, tá cúu nūū íyó costumbre maá nchivī hebreo jā chúhū ji ndīyi. 


text:
<pb/>De ñatin nūū ní jīhī Jesús íyó iin huerto. De nūū huerto ñúcuán ndéē iin yavī jā ní ncaān jeé yīcā iin cava, nūū ncháha ca quiyuhū ndīyi. 


text:
<pb/>De ñúcuán nī nchiyuhū ndá dē Jesús, chi íyó ñatin yavī ndīyi ñúcuán. Chi ja ñatin quijéhé quīvī nátātú dē jā cúu dē nchivī hebreo, de cáhān ley jā má cūú chiyuhū dē ndīyi tá quíjéhé quīvī ñúcuán.<pb/>


text:
De jānehēn quīvī domingo nī nquenda María ñuū Magdala nūū ní nchiyuhū Jesús, de cáta yíneē cā. De nī jinī ña jā ní ncujiyo yūū jā ndásī yuhú yávī ndīyi. 


text:
<pb/>Ñúcuán de jínu ña cuāhān ña nūū Simón Pedro jíín nūū incā tēe scuáha jā ní īyo mānī cā Jesús jíín. De nī ncāhān ña jíín dē: Nī ntavā ndá dē Jētohō ō nūū ní nchiyuhū yā, de nduú jínī ō ní cúu nūū ní jēchūhun dē yā, ncachī ña. 


text:
<pb/>De jínu iin ncáá ndúū dē. De incā tēe scuáha ñúcuán, nīhin cā nī jinu dē nsūú cā Pedro. De xihna cā dē nī nquenda yavī ndīyi. 


text:
<pb/>De nī jaquīn núū dē, nī ndēhé dē inī yavī. De nī jinī dē jā ndá tira sahma cáá maá-ni cā. Sochi nduú ní nquívi dē. 


text:
<pb/>De sá de nī nquenda Simón Pedro jā níquīn dē vāji dē. De nī nquīvi dē nūū ní nchiyuhū Jesús. De suni nī jinī dē jā tira sahma cáá maá-ni cā. 


text:
<pb/>De nī jinī dē sahma jā ní ñusúcún xīnī Jesús, nduú cáá jíín tira sahma, chi nī natuū de cáá síín. 


text:
<pb/>Ñúcuán de suni nī nquīvi incā tēe scuáha jā ní nquenda xihna cā nūū ní nchiyuhū yā. De nī jinī dē nāsa íyó, de nī ncandíja dē jā ní natecū yā. 


text:
<pb/>Chi tá ncháha ca quenda dē yavī ndīyi, de nduú ní jícūhun inī dē tūhun cáhān tutū īī, jā cánuú natecū yā tá ja nī jīhī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndúū tēe scuáha ñúcuán, cuānohōn dē vehe dē. Jā ní nenda yā nūū María ñuū Magdala (Mr. 16.9‑11) 


text:
<pb/>De María íñí ña jácu ña nūū ní nchiyuhū yā. De juni jácu ña, de nī jaquīn núū ña, nī ndēhé ña inī yavī ndīyi. 


text:
<pb/>De nī jinī ña ūū ángel, ñúhún yā sahma cuijín. De iin yā ndéē ichi xínī, de incā yā ndéē ichi nūū jéhē nūū ní ncāa yiqui cúñu Jesús. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín ña: Tíhī, ¿nūcu jácu nú? De nī ncāhān ña: Nī ntavā ndá dē Jētohō sá, de nduú jínī sá ní cúu nūū ní jēchūhun dē yā. 


text:
<pb/>De tá nī ncāhān ña súcuán, de nī ndicó cóto ña, de nī jinī ña nūū Jesús jā íñí yā ñúcuán. Sochi nduú ní nácunī ña jā maá yā cúu. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín ña: Tíhī, ¿nūcu jácu nú? ¿Ní iin nánducú nú? ncachī yā. De maá ña jáni inī ña jā tēe jíto huerto cúu yā. De nī ncāhān ña jíín yā: Señor, de tú maá ní nī nsāhá jíyo ní yā, de cachī ní ní cúu nūū ní nchuhun ní yā, de ná quínāquēhen sá yā, ncachī ña. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín ña: María, ncachī yā. De tá nī ncāhān yā súcuán, de nī nacunī ña yā, de nī ndicó cóto ña, de nī ncāhān ña jíín yuhú hebreo: Raboni, ncachī ña. De tūhun ñúcuán cáhān: Maestro. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín ña: Mā quēhé nú nduhū, chi ncháha ca ndaa nī quīnohōn ni nūū Tatá nī. De cuáhán nūū ndá hermano ni, tēe nī scuáha jíín nī, de cachī nū nūū dē jā ndaa nī quīnohōn ni nūū Tatá nī, jā suni Tatá ndá máá nú cúu. De cúu yā Yāā Dios maá nī jíín Yāā Dios ndá máá nú, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de María ñuū Magdala, cuāhān ña, de nī ncachī tūhun ña nūū ndá tēe scuáha jā ní jinī ña nūū maá Jētohō ō jíín jā ní ncāhān yā ndá tūhun yáhá jíín ña. Jā ní nenda yā nūū ndá tēe scuáha jíín yā (Mt. 28.16‑20; Mr. 16.14‑18; Lc. 24.36‑49) 


text:
<pb/>De jā ní ncuaā maá quīvī domingo ñúcuán, de íñí tútú ndá tēe scuáha inī iin vehe. De ndásī viéhé, chi yúhú ndá dē ndá táhán dē hebreo jā cunī ūhvī ji dē. De nī nquenda-ni Jesús, nī jēcuīñī yā māhñú ndá dē, vísō ndásī viéhé, de nī ncāhān yā jíín dē: Coo ndeé coo siī inī ndá nú, ncachī yā. 


text:
<pb/>De tá nī ncāhān yā súcuán, de nī stéhēn yā ndahá yā jíín yīcā yā nūū ndá tēe scuáha. De nī ncusiī inī ndá dē jā ní jinī dē nūū maá Jētohō ō. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān tucu Jesús: Coo ndeé coo siī inī ndá nú. De tá cúu nūū ní ntají Tatá nī nduhū inī ñayīví, suni súcuán tají nī ndá ndóhó nacani nú tūhun nī nūū nchivī, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ntivī tāchí yā nūū ndá dē. De nī ncāhān yā: Mitan de nī nīhīn ndá nú Espíritu Santo. 


text:
<pb/>De ndācá nchivī jā cune cáhnú inī nū nūū cuáchi ji, túsaá de coo tūhun cáhnú inī nūū cuáchi ji. De tú mā cúne cáhnú inī nū nūū cuáchi ji, de mā cōó tūhun cáhnú inī nūū cuáchi ji, ncachī yā. Jā ní nenda yā nūū Tomás 


text:
<pb/>De Tomás, tēe jā ní ncacu cuátī, iin táhān jā úxī ūū tēe scuáha jíín yā, nduú ní íyo dē quīvī jā ní nenda nijīn Jesús nūū ndá cā tēe scuáha. 


text:
<pb/>Ñúcuán de sava cā ndá tēe scuáha, nī ncāhān dē jíín Tomás: Nī jinī ndá nī nūū maá Jētohō ō. De nī ncāhān Tomás: Tú mā cūní nī nūū ní ntacuēhé ndahá yā nī nsāhá ndūyu cāa, de tú mā chīhí nī xīnī ndāhá nī nūū ní nchīhi ndūyu cāa, de tú mā chīhí nī ndahá nī yīcā yā, de mā cándíja cuitī ni, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nūū únā quīvī, de ndá tēe scuáha íyó tútú tucu dē inī iin vehe. De íyó Tomás jíín dē. Ñúcuán de nī nquenda tucu Jesús, nī jēcuīñī yā māhñú ndá dē, vísō ndásī viéhé. De nī ncāhān yā jíín dē: Coo ndeé coo siī inī ndá nú. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā-ni jíín Tomás: Chihi xīnī ndāhá nú inī ndahá nī yáhá de cunī nū. De chihi nú ndahá nú yīcā ni nūū ní ntacuēhé. De mā cāní síquí cā inī nū, chi sa candíja nú, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín dē: Tomás, jondē nī jinī nū nduhū, de nī ncandíja nú. De nācā ndetū ndá nchivī jā candíja ji nduhū vísō nduú ní jínī ji nduhū, ncachī yā. Nājēhē nī ntee Juan libro yáhá 


text:
<pb/>De suni nī nsāhá Jesús cuāhā cā tiñu ñáhnú jā ní stéhēn yā poder yā nūū ndá tēe scuáha jíín yā, jāá nduú yósō nūū tutū yáhá. 


text:
<pb/>Sochi ndá tiñu yáhá nī ntee nī tácua candíja ndá nú jā Jesús cúu Cristo, maá Sēhe Yāā Dios. De jā candíja nú yā, de cutecū nū níí cání sāhá yā.<pb/>


text:
De nī ncuu jacū quīvī, de incā vuelta nī nenda Jesús nūū ndá tēe scuáha jíín yā, jā íyó dē yuhú mar Tiberias. De súcuán cúu jā ní stéhēn yā maá yā nūū dē: 


text:
<pb/>Iyó tútú Simón Pedro, jíín Tomás, tēe nī ncacu cuátī, jíín Natanael, tēe ñuū Caná ndáñúū Galilea, jíín ndúū sēhe Zebedeo, jíín ūū cā tēe scuáha. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Simón Pedro jíín ndá dē: Ná quítīin nī tiacá. De nī ncāhān ndá dē: Suni cōhōn jíín nú. De cuāhān ndá dē, de nī nquīvi dē iin barco. Sochi nduú ní níhīn cuitī ndá dē tī jacuáā ñúcuán. 


text:
<pb/>De tá cuācunijīn, de íñí Jesús yuhú mar. Sochi ndá tēe scuáha, nduú ní nácunī dē jā maá yā cúu. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān yā jíín ndá dē: Lílū, ¿á nī nīhīn ndá nú tiacá cajī ō? Nduú cuitī, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān yā jíín dē: Chuhun ñunu nú ichi lado cuáhá barco, de nīhīn nū tī. De nī nchuhun ndá dē ñunu, de nduú cā ní ncúu cuitī natavā dē, jā ní nquīvi cuāhā ndasí tiacá. 


text:
<pb/>Ñúcuán de tēe scuáha jā mānī cā Jesús jíín, nī ncāhān dē jíín Pedro: Maá Jētohō ō cúu tēe jā ní ncāhān ō jíín, ncachī dē. De tá nī jini Simón Pedro jā maá Jētohō ō cúu, de nī nūcūhun dē sahma dē, chi nī ntavā dē jā sátíñú dē. De nī ndava dē-ni nūū mar, cuāhān dē nūū yā. 


text:
<pb/>De ndá cā tēe scuáha ñúcuán, vāji dē jíín barco yuhú ndúté, stáá dē ñunu ñúhún chitú tiacá. Chi nduú jícá íyó dē jíín ñuhun yíchí, chi tá ciento-ni metro cúu. 


text:
<pb/>De tá nī nquee ndá dē inī barco, de nī jinī dē jā ndúhā tīcāyi ñuhūn, de cáá stāā jíín iin tiacá jā ní nchohō. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín ndá dē: Cuáquēhen ndá nú jacū tiacá jā cáta ntiin nú, ná scásūn ō, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī nquīvi Simón Pedro inī barco, de nī stáá dē ñunu, nī nquenda dē jíín nūū ñuhun yíchí. De ñúhún chitú tiacá náhnú, iin ciento ūū xico ūxī ūnī tī cúu. De vísō iin súcuán tī ñúhún, de nduú ní ntéhndē ñunu. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín ndá dē: Nehēn ndá nú ná cájī ō stāā. De ni iin ndá tēe scuáha ñúcuán nduú ní ncúndeé inī dē jā cātūhún dē yā tú ní iin cúu yā. Chi ja jínī ndá dē jā maá Jētohō ō cúu yā. 


text:
<pb/>De nī ntandeē Jesús yuhú ñúhūn, de nī nquehen yā stāā, de nī jēhe yā nūū ndá dē, de saá-ni tiacá. 


text:
<pb/>Yáhá cúu vuelta ūnī jā ní nenda Jesús nūū ndá tēe scuáha jíín yā, tá nī natecū yā. Jā ní natúhún Jesús jíín Simón Pedro 


text:
<pb/>De tá nī ncuu nī nchasī inī dē, de Jesús nī jīcā tūhún yā Simón Pedro: Simón sēhe Jonás, ¿á mānī cā nū jíín nī nsūú cā ndá cā tēe yáhá? De nī ncāhān dē: Señor, ja jínī ní jā mānī sá jíín ní. De nī ncāhān yā jíín dē: Túsaá de coto nú ndá nchivī cúu tá cúu tīcāchí lúlí nī, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī jīcā tūhún yā dē vuelta ūū: Simón sēhe Jonás, ¿á mānī nū jíín nī? De nī ncāhān dē jíín yā: Ja jínī ní jā mānī sá jíín ní. De nī ncāhān yā: Coto nú ndá nchivī cúu tá cúu tīcāchí nī túsaá. 


text:
<pb/>De nī jīcā tūhún tucu yā dē vuelta ūnī: Simón sēhe Jonás, ¿á mānī nū jíín nī? De nī ncucuécá inī Pedro jā ní jīcā tūhún yā dē vuelta ūnī tú mānī dē jíín yā. De nī ncāhān dē: Maá ní jínī ní ndihi, de jínī ní jā mānī sá jíín ní, Señor. De nī ncāhān yā: Túsaá de coto nú ndá nchivī cúu tá cúu tīcāchí nī. 


text:
<pb/>De jāndáā cáhān ni jíín nú jā jondē tá suchí nú de nī nquehen maá nú sahma nú, de nī jica nú ní jondē nī ncuu inī maá nú. Sochi tá yii nú, de nsūú jā cúu inī maá nú, chi incā nchivī cueca ji ndóhó nūū nduú cúu inī nū quīhīn nū, de scáā nū ndúū ndahá nú jā cuū nū. 


text:
<pb/>Tūhun yáhá nī ncāhān yā jā ní stéhēn yā jā cundita caa dē yīcā cruz cuū dē, de jā súcuán cuetáhví dē cúu jā stéhēn dē jā cúñáhnú ndasí Yāā Dios. Ñúcuán de nī ncāhān cā yā: Cuniquīn nduhū jā sāhá nú tiñu nī ndacu nī nūū nū, ncachī yā. Tūhun tēe scuáha jā mānī cā yā jíín 


text:
<pb/>De nī jicó cóto Pedro, de nī jinī dē nūū tēe scuáha jā mānī cā Jesús jíín, níquīn dē vāji dē yātā. Tēe ñúcuán cúu jā ní ndeē xiín Jesús tá nī ncuxíní ndá dē jíín yā, de nī jīcā tūhún dē yā: Señor, ¿ní iin dē cúu jā nastúu dē níhín? 


text:
<pb/>De jā ní jinī Pedro nūū tēe ñúcuán, de nī jīcā tūhún dē Jesús: Señor, ¿de tēe yáhá, nāsa coo dē? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Tú cúnī ni jā cutecū dē jondē quīvī nenda nī, de ndóhó mā cúndihvī inī nū. Maá nú chi cuniquīn nū nduhū jā sāhá nú tiñu nī ndacu nī nūū nū, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de tūhun yáhá nī jītē nuu nūū ndācá hermano, jā tēe scuáha ñúcuán mā cúū dē. Sochi nduú ní ncáhān Jesús jā má cúū dē, chi sa nī ncāhān yā: Tú cúnī ni jā cutecū dē jondē quīvī nenda nī, de ndóhó mā cúndihvī inī nū. 


text:
<pb/>De tēe scuáha ñúcuán jā mānī cā Jesús jíín, suu cúu nduhū jā nácani tūhun ndācá tiñu yáhá, de suu nī tée ndācá tūhun yáhá. De jínī ndá nú jā íyó ndāā tūhun nácani nī. 


text:
<pb/>De suni íyó cuāhā ndasí cā tiñu jā ní nsāhá Jesús. De tú tee ó tá iin tá iin, de mā quēndá níí ñayīví jā cuhun tutū jā cosō tūhun ñúcuán, jáni inī ni. De nī ncuu. Amén.<pb/>


text:
Maá nī cúu Judas ñanī Jacobo, de mozo Jesucristo cúu nī. De tée nī carta yáhá cuēē nūū ndá ndóhó nchivī jā ní ncana maá Tatá ó Yāā Dios, de nī nsāhá yā jā íyó ndoo íyó īī nū nūū yā jā cúu nú nchivī mānī yā jíín. De Jesucristo jíto vāha yā ndá nú nūū jānēhén, sīquī jā yíhí nú ndahá yā. 


text:
<pb/>De ñúhún inī ni jā ná cúndáhví cā inī yā ndá nú, de sāhá yā jā coo ndeé coo siī inī nū, de coo manī ndasí yā jíín nú, de ná ndúcuahā cā ndá ñúcuán nūū nū. Sīquī ndá tēe jā stéhēn tūhun stáhví (2 Pedro 2.1‑17) 


text:
<pb/>Ñanī mánī, ndasí nī ncuu inī ni jā tee nī carta nūū ndá nú sīquī tūhun jā ní scácu yā ndá ndóhó de saá-ni ndá nduhū. Sochi nī jinī ni jā cánuú cā jā tee nī carta jā sndíhvī inī ni ndá nú tácua nducú ndéé nú jā má cásī nchivī ndá tūhun cándíja ó. De tūhun yáhá chi ja nī jēhe yā iin vuelta-ni nūū ndá nchivī maá yā. 


text:
<pb/>Chi sava tēe nī stáhví dē ndá ndóhó nī nquīvi dē māhñú ndá nú. De ndá tēe ñúcuán chi jondē janahán ja cáhān tutū īī jā tānū tāhvī dē sīquī tiñu sáhá dē. Cúu ndá dē tēe nēhén, chi cáhān dē jā vāha inī Yāā Dios, de jā ñúcuán vātu-ni sáhá dē ndá tiñu néhén chi mā cuáha yā castigo, cáchī dē. De nduú jétúhún ndija dē Jētohō ō Jesucristo jíín Yāā Dios, jā mátúhún yā-ni cúñáhnú nūū ō. 


text:
<pb/>De mitan chi vísō ja jínī vāha ndá nú, de cúnī ni jā nandacu nī nūū nū nāsa nī nsāhá maá Jētohō ō. Chi nī scácu yā nchivī Israel janahán, nī nchindeé yā ji jā ní jinu ji inī ñuū tátū Egipto cuāhān ji. De vísō súcuán de cuéé cā de nī snáā yā sava ji jāá nduú ní ncándíja. 


text:
<pb/>De suni nūcūhun inī nū sīquī ndá ángel yā jā ní sndóo tiñu ndíso, de nī sndóo nūū ní ndeē andiví. De Yāā Dios nī nchindasī yā, de ndétu ndá jondē quenda quīvī cāhnú jā sāhá ndāā yā tiñu. De núhnī jíín cadena, de ndéē níí cání nūū cūnú nūū neē. 


text:
<pb/>De suni nī sndóho yā nchivī ñuū Sodoma jíín ñuū Gomorra jíín sava cā ñuū jā ní īyo ñatin, chi suni nī nsāhá nēhén ji tá cúu nūū ní nsāhá ndá ángel ñúcuán jondē janahán cā. De ndá máá ji nī jica ndiī ji de nī nsāhá ji ndācá cuāchi néhén ndasí. De nī nīhīn ji castigo ñuhūn jā cáyū níí cání, de súcuán cúu ji ejemplo nūū ndihi nchivī. 


text:
<pb/>De ndá tēe stáhví jā ní nquīvi māhñú ndá nú, vísō jínī dē jā súcuán nī nsāhá yā, de jáni cāhá inī dē, de sáhá téhén dē yiqui cúñu dē, de squéne yichī dē ndá tēe jā ndácu tiñu maá Jētohō ō, de cáhān nēhén dē sīquī ndá ángel jā cúñáhnú nūū sūcún. 


text:
<pb/>De nsūú súcuán ní nsáhá ángel Miguel, vísō ángel cúñáhnú cā cúu yā. Chi nduú ní ncáhān nāvāha yā de ni nduú ní ndácunehen yā cuāchi sīquī tāchī cúñáhnú tá nī nsāsáhán táhán yā jíín tāchī jā síquī yiqui cúñu Moisés tá nī jīhī dē. Chi suha-ni nī ncāhān yā: Maá Yāā Dios, Yāā cúu Jētohō ō, cuxeēn yā nūū nū, ncachī Miguel. 


text:
<pb/>Sochi ndá tēe stáhví yáhá chi cáhān nēhén dē sīquī ndācá jāá nduú jícūhun inī dē. De ndācá modo jā névāha dē sīquī jā súcuán cáá dē, tá cúu quiti yúcú jā súcuán cáá tī, suu ñúcuán sāhá jā tānū tāhvī dē. 


text:
<pb/>Nācā xēēn cundoho ndá dē túsaá, chi nduú jétáhví dē Yāā Dios, tá cúu nūū nduú ní jétáhví Caín. De sīquī jā cúnī ndá dē nīhīn dē xūhún de stéhēn dē tūhun stáhví, tá cúu nūū ní nsāhá Balaam. De tānū tāhvī ndá dē, tá cúu nūū ní ndoho Coré, chi nī jīhī dē sīquī jā ní ncunīhin inī dē. 


text:
<pb/>Ndá tēe yáhá tá ndútútú dē jíín ndá nú jā yájī mānī nū, de sáhá ndá dē tiñu jā cúcanoō nū. Chi sīī yájī dē jíhi dē, sochi nduú sáhá dē cuenta nāsa cajī incā nchivī, chi maá dē-ni ndíhvī inī dē cajī vāha dē. De jā stíví ndasí ndá dē, de cúu ndá dē tá cúu vīcō yíchí jā stéchí tāchī. De suni cúu dē tá cúu ñutun jāá nduú jéhe ndīhā. De cúu dē tá cúu ñutun jā ní nquee jondē jíín yoho, de nduú nā modo cuitī cā jā nene numa. 


text:
<pb/>De tá cúu nūū jísō ndute mar de quénda tīñū, súcuán cúu ndá dē jíín tiñu néhén jā cúu tūhun canoō. De cúu dē tá cúu tiūūn jā ní nsana ichi. De ja íyó tūha nūū neē ndasí nūū cundeē ndá dē níí cání. 


text:
<pb/>De nūū ní nchāha īñū tatā Adán, de nī ncacu Enoc, de nī nacani dē tūhun jā ní stéhēn Yāā Dios nūū dē sīquī ndá tēe yáhá, ncachī dē: Maá Jētohō ō nī stéhēn yā nūū ni jā iin quīvī de quiji yā jíín cuāhā mil ángel yā. 


text:
<pb/>De sāhá ndāā yā tiñu ndācá nchivī, de stánū tāhvī yā ndá nchivī nēhén. Chi cúsá maá tiñu néhén sáhá ji sīquī jā cánēhén maá ji, de cáhān ji cuāhā tūhun nāvāha sīquī yā. Ncachī Enoc. 


text:
<pb/>Ndācá tēe yáhá chi maá-ni jā cáhān sōó dē de cáhān dē sīquī nchivī. De maá-ni jā cúsiī inī ndá máá dē cúu jā ndúcú dē. De cáhān dē jā tēe téyíí cúu dē, de cáhān yíñúhún dē jíín nchivī tácua nīhīn dē jacū nūū ji. Jā sndíhvī inī Judas nchivī cándíja 


text:
<pb/>Sochi ndá máá nú, ñanī mánī, nūcūhun inī nū ndá tūhun jā ja nī nacani ndá apóstol maá Jētohō ō Jesucristo. 


text:
<pb/>Chi nī ncāhān ndá dē: Tá cuāndihi quīvī de quiji ndá tēe jā cuācū catá sīquī tūhun ndāā yā, de sāhá dē ndācá tiñu néhén jā ndíyo inī maá dē. Súcuán ncachī tūhun ndá apóstol. 


text:
<pb/>Ndá tēe yáhá cúu jā sáhá síín nchivī. De maá-ni jā ndíhvī inī dē ndācá jā cútíndí inī maá dē, chi nduú íyó Espíritu yā jíín dē. 


text:
<pb/>Sochi ndá máá nú ñanī mánī, cuja vāha inī nū jíín ndá tūhun ndoo ndasí jā cándíja nú. De cācān táhvī nū jíín fuerza Espíritu Santo. 


text:
<pb/>De quendōo nīhin nú jíín tūhun jā cúndáhví inī Yāā Dios ndá nú. De cundetu nú quīvī jā cutecū nū níí cání sāhá maá Jētohō ō Jesucristo sīquī jā cúndáhví inī yā ndá nú. 


text:
<pb/>De nducú ndéé nú jā cācu ji nūū cuáchi ji, chi modo jā stáá nú ji nūū ñúhūn. De sava cā ji chi cundáhví inī nū ji scácu nú ji, de mā quétahān cuitī inī ndá nú cuāchi ji, chi cuquini inī nū jondē sahma ji jā ní ncutéhén jíín tiñu néhén jā sáhá ndá ji. Tūhun jā cúñáhnú Yāā Dios níí cání 


text:
<pb/>De Yāā Dios chi mátúhún-ni maá yā cúu Yāā ndīchí, Yāā scácu yóhó. De íyó poder yā jā coto yā ndá ndóhó jā má quívi nú cuāchi, jíín jā sāhá yā jā cuiñi ndá nú nūū yā nūū viī ndasí cúñáhnú yā, de quīvī ñúcuán de coo ndoo ndá nú nūū yā, de cusiī ndasí inī nū sāhá yā. 


text:
<pb/>De ná cáhān ō jā viī ndasí cúñáhnú yā sīquī jā ní nsāhá yā jā jíín Jētohō ō Jesucristo. De ná cáhān ō jā cúñáhnú ndasí yā, de ndácu yā tiñu jíín poder jā ndíso yā jondē janahán ndasí jíín jondē mitan jíín jondē níí cání. Súcuán ná cóo. Amén.<pb/>


text:
Cuāhā tēe nī nducú ndéé dē nī ntavā vāha dē historia Jesús, ndācá tiñu jā ní nsāhá yā nī jinī ndācá ó. 


text:
<pb/>De nī ntee ndá dē ndá tūhun jā ní ncachī tūhun ndá nchivī nūū ō, jā ní jinī ji tiñu ñúcuán jondē tá nī nquijéhé, de nī nacani ji tūhun yā. 


text:
<pb/>De sāán, suni nī nanducú vāha sá ndá tūhun yā jondē tá nī nquijéhé. De nī jani inī sá jā suni vāha jā tee cájí sá ndācá tūhun yáhá nūū ní, amigo Teófilo. 


text:
<pb/>De súcuán de cunī ní jā íyó ndāā ndācá tūhun jā ní ncachī tūhun ndá ji nūū ní. Jā ní ncachī ángel jā cacu Juan tēe scuénduté 


text:
<pb/>Tiempo jā ní ncuu Herodes rey Judea, de nī īyo iin sūtū nchivī hebreo, nání dē Zacarías, de grupo Abías cúu dē. De ñasíhí dē nání ña Elisabet, de suni tatā maá sūtū Aarón cúu ña. 


text:
<pb/>De ndúū dē chi nchivī ndāā cúu dē nūū Yāā Dios, de vāha ndāā squíncuu dē tiñu jā ndácu ley maá Jētohō ō Yāā Dios, jínī ndá nchivī. 


text:
<pb/>De iin quīvī de sátíñú Zacarías nūū tiñu jā cúu dē sūtū nūū Yāā Dios, chi nī nquenda quīvī jā ndīvi grupo dē. 


text:
<pb/>De nī nsāhá ndá dē suerte tá cúu nūū íyó costumbre ndá sūtū. De nī nsāhá tocar Zacarías jā quīvi dē inī cuarto īī templo Jētohō ō Yāā Dios, de teñuhūn dē incienso. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ángel jíín dē: Zacarías, mā cúyūhú nú, chi mitan de sāhá Yāā Dios jā ní jīcān táhvī nū. De ñasíhí nú Elisabet, scácu ña iin sēhe yií, de scúnaní nú ji Juan. 


text:
<pb/>Chi cuñáhnú sēhe nú sāhá maá Yāā Dios. De mā cōhó ji vino ni ntexéēn, de cunuú maá Espíritu Santo jíín ji jondē ncháha ca cacu ji. 


text:
<pb/>De xihna cā Juan quiji, nacani tūhun Jētohō ō Jesús, sá de quiji maá yā. De sāhá ji tá cúu nūū ní nsāhá Elías, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios jondē janahán, de cunevāha ji poder jā nacani ji tūhun, tá cúu nūū ní nevāha Elías. De sāhá ji jā ndācá yuvá ndumanī dē jíín sēhe dē. De suni sāhá ji jā nchivī nīhin inī cuetáhví ji nūū Yāā Dios, nduu ji nchivī ndāā. Súcuán sāhá tūha ji nchivī tácua candíja ji maá Jētohō ō Jesús tá quiji yā, ncachī ángel. 


text:
<pb/>De Zacarías nī jīcā tūhún dē yā: ¿Nāsa cucáhnú inī sá tú jāndáā cúu? Chi tēe ñáhnú cúu sá, de suni ñáhnú ñasíhí sá, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ángel jíín dē: Maá nī cúu Gabriel, de íyó nī nūū Yāā Dios, jétíñú yā nduhū. De nī ntetíñú yā nduhū vāji nī jā cāhān ni jíín nú, de nácani nī tūhun vāha yáhá nūū nū. 


text:
<pb/>De sīquī jāá nduú ní ncándíja nú tūhun jā ní ncāhān ni, de cuñíhín nú, de mā cūú cā cāhān nū, chi jondē tá cacu sēhe nú jíín ña. De quee ndaā ndija tūhun jā cáhān ni yáhá tá quenda quīvī, ncachī ángel. 


text:
<pb/>De ndá nchivī íñí yātā templo, ndétu ji Zacarías, de jáni inī ji nā cuá cúu jā cúcuéé dē inī cuarto īī templo. 


text:
<pb/>De tá nī nquee dē, de nduú cā ní ncúu cāhān dē jíín ji. De nī jīcūhun inī ji jā inī templo nī jinī nijīn dē iin jā ní stéhēn yā nūū dē. De maá seña-ni cā nī nsāhá dē nūū ji, chi nī ncuñíhín dē. 


text:
<pb/>De nī ncuu jacū quīvī, de ñasíhí dē Elisabet nī jīcūhun sēhe ña. De nī nquendōo ña vehe ña ūhūn yōō jāá nduú cā ní jéhēn ña. De jáni inī ña: 


text:
<pb/>Súcuán nī nsāhá maá Jētohō ō jíín nī, de nī ncandeē yā tūhun jā cúcanoō ni nūū nchivī jāá nduú sēhe nī, jáni inī ña. Jā ní ncachī ángel jā cacu Jesús 


text:
<pb/>De nūū íñū yōō, de nī ntají Yāā Dios ángel Gabriel, nī jēhēn yā iin ñuū nání Nazaret, ndáñúū Galilea. 


text:
<pb/>De nī jēhēn yā nūū iin ñahan lúlí jā nání María. De ja nī ncundaā jā cueca iin tēe nání José ña, de tatā rey David cúu dē. 


text:
<pb/>De nī nquīvi ángel nūū ndéē ña, de nī ncāhān yā: Ncu tandiī, de nācā ndetū tāhvī nū. Chi maá Jētohō ō Yāā Dios íyó yā jíín nú, de nī nsāhá yā jā ndetū ndasí cā nū nūū ndá cā ñahan, ncachī yā. 


text:
<pb/>De tá nī jinī ña nūū ángel, de nī ncunēhén inī ña jā súcuán cáhān yā, de nī jani inī ña nūcu cáhān yā súcuán jíín ña. 


text:
<pb/>De cuñáhnú ji, de cunaní ji Sēhe Yāā cúñáhnú ndasí. De maá Yāā ñúcuán jā cúu yā Jētohō ō sāhá yā jā cuu ji rey, tá cúu tatā ji David jā ní ncuu dē rey. 


text:
<pb/>De níí cání tatúnī ji nūū nchivī nación nū Israel. De mā ndīhí cuitī jā tatúnī ji, ncachī ángel. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī jīcā tūhún María yā: ¿Nāsa coo tiñu jā ní ncāhān ní? Chi ncháha ca coo yií sá, ncachī ña. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ángel: Maá Espíritu Santo sāhá jā jīcūhun sēhe nú, de poder maá Yāā cúñáhnú ndasí sāhá iin tiñu ñáhnú jíín nú. De jā ñúcuán maá sūchí īī jā cacu, quihi cuenta ji nūū Yāā Dios, de cunaní ji Sēhe Yāā Dios. 


text:
<pb/>De suni cáchī tūhun nī nūū nū jā táhán nú Elisabet, suni scácu ña iin sēhe yií, vísō ja ñáhnú ña. De mitan íyó īñū yōō jāá nduú cā cáhān nchivī jā cúu ña ñahan númā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān María: Cuu túsaá, de ná sáhá sá ndācá jā ndácu Jētohō ō Yāā Dios, de ná cóo jíín sá tá nī ncachī ní, ncachī ña. Sá de cuāhān-ni ángel. Jā ní jēndēhé María Elisabet 


text:
<pb/>De tá nī jini Elisabet jā cáhān María jíín ña, de sūchí ñúhún chījin ña nī ncandā ji-ni. De nī ncunuú Espíritu Santo jíín ña. 


text:
<pb/>De nī ncāhān jee ña: Nī nsāhá Yāā Dios jā ndetū cā cúu nú nūū ndá cā ñahan, jíín jā coo ndetū ndasí sēhe nú. 


text:
<pb/>Chi tá nī jini nī tūhun jā ní ncāhān nū jíín nī, de sūchí ñúhún chījin nī nī ncandā ji-ni jā cúsiī inī ji. 


text:
<pb/>De nācā ndetū nū jā ní ncandíja nú, chi quee ndaā ndācá tūhun jā ní ncāhān Jētohō ō Yāā Dios jíín nú, ncachī Elisabet. 


text:
Chi nī nsāhá yā cuenta nduhū, vísō nduú cúñáhnú nī.<pb/>De ná squíncuu nī jā ndácu yā.<pb/>De jondē mitan de ndá nchivī jā nacacu, cāhān ji jā ndetū ndasí nī.<pb/> 


text:
de ndá nchivī cúñáhnú, nī ncandeē yā jā cúñáhnú ji.<pb/>De nchivī ndāhví, chi nī nsāhá ñáhnú yā ji,<pb/> 


text:
de nchivī jíhī sōco, nī jēhe yā jā cajī vāha ji,<br/>de nchivī cuīcá, chi nī natají yā ji súcuán-ni.<pb/> 


text:
De nī nchindeé nī nchituu yā yóhó nchivī nación Israel, jā cúu ó mozo yā,<br/>chi nduú náā inī yā jā cúndáhví inī yā yóhó.<pb/> 


text:
Chi súcuán nī nquee yuhú yā nūū ndācá tatā ō,<br/>nūū Abraham jíín ndācá tatā dē jā coo níí cání. Ncachī María. 


text:
<pb/>De nī ndeē ña jíín Elisabet tá ūnī yōō. Sá de cuānohōn ña vehe ña. Jā ní ncacu Juan tēe scuénduté 


text:
<pb/>De ndá nchivī ndéē ñatin jíín ña jíín ndá táhán ña, nī jinī ji jā ní ncundáhví ndasí inī Yāā Dios ña, de nī nquenda ji nī ncāhān ji tūhun sīī jíín ña. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nūū únā quīvī jā ní ncacu ji, de nī jēhēn ndá nchivī nī nsāhá ji circuncidar sūchí ñíquín ñúcuán. (De ñúcuán cúu iin tunī nūū yiqui cúñu ndá sūchí yíí hebreo jā stéhēn jā cúu ji nchivī Yāā Dios.) De scúnaní ji sūchí ñúcuán síví tatá ji Zacarías nícu. 


text:
<pb/>De nī jīcān dē iin tutū, de nī ntee dē: Juan cunaní ji, cáchī. De ndācá nchivī nī nsāhvi inī ji nī jinī ji. 


text:
<pb/>De nī nacahān-ni Zacarías jā ní ncuñíhín dē, de nī nquijéhé dē cáhān dē jā vāha ndasí Yāā cúu Yāā Dios. 


text:
<pb/>De ndá nchivī ndéē ñatin jíín dē, nī nsāhvi ndasí inī ji. De níí yucu región Judea nī jītē nuu ndá tūhun yáhá jā súcuán nī ncuu. 


text:
<pb/>De nchivī jā ní jini tūhun, nī nquijéhé ji nácani inī ji, de jícā tūhún táhán ji: ¿Nāsa coo tá cuahnu sūchí yáhá? ncachī ji. Chi maá Jētohō ō Yāā Dios nī nsāhá yā jā váha ndasí ji. Tūhun viī jā ní nacani Zacarías 


text:
<pb/>De tatá ji Zacarías nī ncunuú Espíritu Santo jíín dē, de nī nacani dē tūhun jā ní stéhēn Yāā Dios nūū dē:<pb/> 


text:
Nācā vāha ndasí Yāā cúu Jētohō ō, suu Yāā Dios maá ó nchivī Israel,<br/>chi nī nquiji yā nūū ō jā cúu ó nchivī yā, de nī scácu yā yóhó.<pb/> 


text:
De nī jani yā iin Yāā íyó poder jā scácu yóhó,<br/>de Yāā ñúcuán cacu nūū tatā maá mozo yā rey David.<pb/> 


text:
De nī ncāhān ndá dē jā scácu yā yóhó nūū ndá jā jínī ūhvī yóhó, jíín nūū ndá jā quítī inī nūū ō.<pb/> 


text:
De ndóhó sūchí lúlí, cuu nú tēe nacani tūhun Yāā cúñáhnú ndasí.<pb/>Chi cosō nūú nú ichi núū maá Jētohō ō Jesús, tácua sāhá tūha nú nchivī, sá de quiji yā.<pb/> 


text:
De cachī tūhun nú nūū nchivī maá yā jā scácu yā ji,<br/>jíín jā cune cáhnú inī yā nūū cuāchi ji.<pb/> 


text:
Chi Yāā Dios maá ó, vāha inī yā de cúndáhví inī yā yóhó.<pb/>Jā ñúcuán tají yā maá Yāā jā stúu inī ánō ō, quiji yā jondē andiví,<pb/> 


text:
tácua jīcūhun inī ndá yóhó jā ndéē ō modo nūū neē nūū ja ñatin cuū ō.<pb/>De chuhun yā yóhó ichi nūū coo ndeé coo siī inī ō. Ncachī Zacarías. 


text:
<pb/>De sūchí lúlí ñúcuán nī jahnu ji de nī jija ji jíín tūhun yā. De nī īyo ji nūū ñuhun tíhá jondē quīvī jā ní nquenda nijīn ji nūū nchivī Israel.<pb/>


text:
De nī ncuu jacū quīvī, de Augusto, tēe cúu rey, nī ndacu dē tiñu jā coo censo jā nūcōsō síví ndiviī nchivī níí cáhnú nūū tátúnī dē. 


text:
<pb/>De saá-ni José nī nquee dē ñuū Nazaret ndáñúū Galilea. De cuānohōn dē región Judea, de nī jīnū dē ñuū Belén, jā cúu ñuū nūū ní ncacu rey David janahán. Chi tatā David cúu dē. 


text:
<pb/>De nī jēhēn dē tácua nacuāha dē síví dē jíín María, chi ja ñatin cundeē dē jíín ña. De ñúhún sēhe ña nī nsāhá Espíritu Santo. 


text:
<pb/>De nī scácu ña sēhe yií xíhna ñúhún ña, de nī nchusúcún ña ji sahma vítá, de nī jaquīn ña ji inī iin tūndōó nūū yájī quiti, chi nduú cā núne mesón cundeē ndá ña. Jā ní nquenda ndá ángel nūū ndá pastor 


text:
<pb/>De iin sanaā-ni de nī nquenda iin ángel maá Jētohō ō nūū dē, de nduva maá Jētohō ō nī jēndūtē níí nūū íyó dē. De nī nchūhú ndasí ndá dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ángel ñúcuán jíín dē: Mā cúyūhú ndá nú, chi vāji nī jā cachī tūhun nī iin tūhun vāha nūū nū, de sāhá jā cusiī ndasí inī ndācá nchivī: 


text:
<pb/>Chi mitan de inī ñuū David nī ncacu iin Yāā jā scácu ndá ndóhó, de maá Jētohō ō Cristo cúu yā. 


text:
<pb/>De yáhá cúu seña jā nanihīn nū sūchí ñíquín ñúcuán, chi ñúsúcún ji sahma vítá, de cáá ji inī iin tūndōó nūū yájī quiti, ncachī ángel. 


text:
<pb/>De sanaā-ni de nī nquenda cuāhā cā ángel andiví, íñí ndá yā jíín ángel ñúcuán, de cáhān ndá yā jā vāha ndasí Yāā cúu Yāā Dios. De suni cáhān yā:<pb/> 


text:
Viī ndasí cúñáhnú maá Yāā Dios jā ndéē nūū sūcún.<pb/>De ná ndúvāha inī ndá nchivī ñayīví sāhá yā jā cúsiī inī yā jíín ji. Ncachī ndá ángel. 


text:
<pb/>Ñúcuán de cuānohōn ndá ángel andiví. De ndá tēe cúu pastor nī ncāhān dē jíín táhán dē: Ná cóhōn ñuū Belén, de cunī ō nā cuá cúu jā ní ncuu jā ní ncachī tūhun Jētohō ō nūū ō, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>De ñamā cuāhān ndá dē, de nī nanihīn dē María jíín José jíín sūchí ñíquín, cáá ji inī tūndōó nūū yájī quiti. 


text:
<pb/>De tá nī jinī ndá dē nūū ji, de nī nacani dē tūhun jā ní ncachī ángel nūū dē sīquī sūchí ñíquín. 


text:
<pb/>De cuānohōn ndá pastor, de cáhān ndá dē jā vāha ndasí Yāā cúu Yāā Dios sīquī ndācá jā ní jini dē jíín jā ní jinī dē, chi nī nquee ndaā ndá tūhun jā ní ncachī ángel nūū dē. Jā ní stéhēn dē ji nūū Yāā Dios inī templo 


text:
<pb/>De nī ncuu ūnā quīvī jā ní ncacu yā, de nī nsāhá ndá dē circuncidar sūchí ñíquín ñúcuán. De nī scúnaní dē ji Jesús, chi síví ñúcuán nī ncachī ángel nūū María jondē ncháha ca jīcūhun ji. 


text:
<pb/>De nī jīnu quīvī jā ní squíncuu ndá ña costumbre jā ndúndoo ndá ña nūū Yāā Dios, tá cúu nūū cáhān ley jā ní jēhe yā nūū Moisés. De nī jēhēn ndúū dē jíín ji Jerusalén tácua stéhēn dē ji nūū Jētohō ō Yāā Dios. 


text:
<pb/>Súcuán nī nsāhá ndúū dē, chi yósō nūū tutū ley yā: Ndācá sūchí yíí jā cácu xihna ñúhún, quihi cuenta ji nūū Jētohō ō Yāā Dios, cáchī tutū. 


text:
<pb/>De suni cuāsōcō dē tá cúu nūū cáhān ley maá Jētohō ō: Sōcō ndá nú ūū livi á ūū paloma, cáchī tutū. 


text:
<pb/>De nī īyo iin tēe nání Simeón, ndéē dē Jerusalén tiempo ñúcuán. De tēe ndāā tēe chíñúhún vāha nūū Yāā Dios cúu dē. De ñúhún inī dē jā quenda maá Yāā jā scácu ndá nchivī nación dē Israel. De maá Espíritu Santo íyó yā jíín dē, 


text:
<br/>de ja nī ncachī tūhun yā nūū dē jā má cúū cuitī dē chi jondē cunī dē nūū Cristo jā tetíñú maá Jētohō ō Yāā Dios. 


text:
<pb/>De nī stéhēn yā nūū dē jā quīhīn dē templo quīvī ñúcuán. De saá-ni tatá jíín naná sūchí ñíquín Jesús, nī nquīvi dē templo jíín ji jā sāhá dē ji tá cúu nūū cáhān ley Moisés. 


text:
<pb/>De Simeón nī numi ndeē dē ji, de nī ncāhān dē jā vāha ndasí Yāā cúu Yāā Dios, de ncachī dē:<pb/> 


text:
Tátā Yāā Dios, mitan de cuu cuāha ní tūhun jā cuū sá da, chi ja nī ncusiī inī sá,<br/>chi ja nī squíncuu ní tūhun jā ní nquee yuhú ní nūū sá jā cúu sá mozo ní.<pb/> 


text:
De maá yā sāhá jā cutūu inī ánō nchivī ndācá nación,<br/>tácua jīcūhun inī ji nāsa Yāā cúu ní.<pb/>De sāhá yā jā cuñáhnú nchivī maá ní Israel. Ncachī Simeón. 


text:
<pb/>De nī jīcān táhvī Simeón jēhē ndá dē, de nī ncāhān dē jíín naná ji María: Sūchí yáhá vāji ji tácua candíja cuāhā nchivī nación maá ó Israel, de cācu ji. De sava ji chi mā cándíja ji, de tānū tāhvī ji. Chi sūchí yáhá cúu ji Yāā jā ní ntetíñú Yāā Dios, de vísō súcuán de squéne yichī cuāhā nchivī ji. 


text:
<pb/>De súcuán de tūu nijīn nāsa jáni inī ndá nchivī. De maá nú chi tahúhvī ndasí inī nū jā cunī nū jā ndoho ji, ncachī Simeón. 


text:
<pb/>De suni íyó iin ñahan nácani tūhun Yāā Dios, nání ña Ana. De sēhe Fanuel, tatā Aser cúu ña. De ja ñáhnú ndasí ña. De jondē tá lulí ña de nī ndeē ña jíín yií ña ūjā cuīyā. 


text:
<pb/>Sá de nī nquendōo ndáhví ña, de ja íyó ña cūmī xico cūmī cuīyā. De nduú quée ña inī templo, chi nduú ñuú sáhá ña ndācá jā cúnī Jētohō ō Yāā Dios, de nditē inī ña de jícān táhvī ña. 


text:
<pb/>De suni maá hora ñúcuán nī nquenda ña nūū íñí ndá dē, de nī nacuetáhví ña nūū Yāā Dios. De nī ncachī ña tūhun sūchí ñíquín ñúcuán nūū ndá nchivī Jerusalén jā ñúhún inī ji jā quenda maá Yāā jā scácu ji. Jā cuánohōn ndá dē ñuū Nazaret 


text:
<pb/>De nī ncuu nī squíncuu ndúū dē ndācá tiñu jā cáhān ley maá Jētohō ō Yāā Dios, de cuānohōn dē ñuū dē Nazaret región Galilea. 


text:
<pb/>De sūchí lúlí ñúcuán nī jahnu ji, de nī jija ji, de nī ncundíchí ji. De nī nsāhá Yāā Dios jā váha ndasí ji. Jā ní īyo sūchí lúlí Jesús inī templo 


text:
<pb/>De tá nī ncuu ūxī ūū cuīyā ji, de cuāhān tucu ndá dē Jerusalén, tá cúu nūū jéhēn dē vico ñúcuán. 


text:
<pb/>De tá nī nchāha vico, de cuānohōn ndúū dē. De sūchí lúlí Jesús nī nquendōo ji Jerusalén, de nduú ní jínī José jíín naná ji. 


text:
<pb/>De jáni inī ndúū dē jā cuáhān ji māhñú nchivī ñúhún ichi. De nī jica dē iin quīvī, sá de nī nanducú dē ji māhñú ndá táhán dē jíín nchivī jínī tāhán dē jíín. 


text:
<pb/>De nūū únī quīvī de nī nanihīn dē ji inī templo, ndéē ji māhñú ndá tēe stéhēn ley janahán, de níni ji jā cáhān ndá dē, de jícā tūhún ji dē sīquī tūhun ñúcuán. 


text:
<pb/>De ndá nchivī jā níni tūhun cáhān ji, sáhvi inī ji jā vāha cájí xīnī ji de vāha scócóo ji tūhun. 


text:
<pb/>De tá nī jinī naná ji tatá ji nūū ji, de nī nsāhvi inī ndúū dē. De nī ncāhān naná ji: Séhē, ¿nūcu nī nsāhá nú nduhū súcuán? Chi ndúū ni jíín tatá nú, nácani ndasí inī ni nánducú nī ndóhó, ncachī ña. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān ji: ¿Nūcu nánducú ní sāán? Chi cánuú jā cucuu sá jíín tiñu Tatá sá Yāā Dios, ncachī ji. 


text:
<pb/>Sá de cuānohōn ji jíín ndúū dē ñuū Nazaret, de nī jetáhví ji nūū dē. De naná ji nī nchuvāha ña ndācá jā ní ncuu yáhá inī ánō ña. 


text:
<pb/>De Jesús nī jahnu cā ji de nī ncundíchí cā ji. De cúsiī inī Yāā Dios jíín ji, de saá-ni ndācá nchivī.<pb/>


text:
De nī ncuu xāhōn cuīyā jā tátúnī Tiberio níí nación. De Poncio Pilato cúu dē gobernador Judea, de Herodes cúu gobernador Galilea, de ñanī dē Felipe cúu gobernador Iturea jíín Traconite, de Lisanias cúu gobernador Abilinia. 


text:
<pb/>De sūtū cúñáhnú cā cúu Anás jíín Caifás. De nī ncāhān Yāā Dios jíín Juan sēhe Zacarías, jā íyó dē ñuhun tíhá. 


text:
<pb/>De nī jica nuu dē ndācá ñuū jā íyó ñatin yūte Jordán. De cáhān dē jíín nchivī jā ná nácani inī ji jā sndóo ji cuāchi ji de cuenduté ji, tácua cune cáhnú inī Yāā Dios nūū cuáchi ji. 


text:
<pb/>De súcuán nī nquee ndaā tūhun Juan jā yósō nūū tutū jā ní ntee Isaías, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios jondē janahán:<pb/>Coo iin tēe jā cana jee jondē nūū ñuhun tíhá:<pb/>Sāhá tūha ndá nú maá nú, chi quenda maá Jētohō ō,<br/>de sāhá ndá nú tiñu ndāā, chi vāji yā.<pb/> 


text:
De ndācá xehvā ná ndúndaā,<br/>de ndācá yucu jíín lómō ná ndúu nduhā,<br/>de ná ndúndoó ichi tiácuá, de ichi ndáyí ná ndúu inuú.<pb/>De suu cúu jā ndundaā ánō nchivī nūū yā.<pb/> 


text:
<pb/>De nī nquenda cuāhā nchivī nūū dē jā scuénduté dē ji. De nī ncāhān dē nūū ji: Va sēhe cōō cúu ndá nú, chi xēēn nū tá cúu cōō. ¿A jáni inī ndá nú jā cuu cunu nú cācu nú nūū castigo xēēn jā quiji? 


text:
<pb/>Túsaá de sāhá ndá nú tiñu váha, de súcuán stéhēn nū jā ní nacani ndija inī nū jā sndóo nú cuāchi nú. De mā cāní inī ndá nú cāhān nū jā cuu cācu nú sīquī jā cúu nú tatā Abraham. Chi cáhān ni jíín ndá nú jā cuu sāhá Yāā Dios jā ndācá yūū yáhá nduu sēhe Abraham jā candíja vāha, de tú cúnī yā. 


text:
<pb/>De cúu ndá nú tá cúu tūndīhá jāá nduú jéhe jāvíxī vāha. De mitan de ja íyó tūha Yāā Dios jā cuāha yā castigo xēēn, tá cúu nūū íyó tūha iin cāa jā quehndē jondē yoho ñutun. Túsaá de sāhá yā jíín ndá nú tá cúu nūū sáhá yā jíín ndācá ñutun jāá nduú jéhe jāvíxī vāha, jā tēhndē de cāyū nūū ñúhūn, ncachī Juan. 


text:
<pb/>De nī ncāhān dē: Ndá ndóhó jā névāha ūū sahma, de cuāha nú iin nūū nchivī jāá nduú ná névāha. De ndá ndóhó jā íyó jā yájī, suni súcuán sāhá nú, ncachī dē jíín ji. 


text:
<pb/>De suni jacū tēe stútú xūhún renta nī nquenda dē jā cuenduté dē. De nī jīcā tūhún ndá dē Juan: Maestro, ¿de ndá sāán, nāsa sāhá sá? 


text:
<pb/>De nī ncāhān Juan jíín ndá dē: Mā scáa nú cācān nū xūhún, chi tá-ni jā ní ndacu nūū nū, ncachī dē. 


text:
<pb/>De suni nī jīcā tūhún jacū soldado: ¿De ndá sāán, nāsa sāhá sá? ncachī dē. De nī ncāhān Juan jíín dē: Mā cándeē nū ndatíñú ni iin nchivī jíín tūhun siúhú ni jíín tūhun stáyáhvi, de mā ndíyo inī nū jā caa yāhvi nú, ncachī dē. 


text:
<pb/>De ndācá nchivī ndétu ji jā quiji Cristo, Yāā jā tetíñú Yāā Dios, de jáni inī ji jā sanaā de suu cúu Juan. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Juan jíín ndá ji: Nduhū chi jíín ndute scuénduté nī ndá ndóhó. De vāji iin Yāā jā modo jā scuénduté yā ndá nú cúu jā cuāha yā Espíritu Santo cundeē inī ánō nū, de poder yā cúu tá cúu ñuhūn. De cuñáhnú ndasí cā yā nsūú nduhū, chi nduú cúñáhnú cuitī ni nūū yā, ni jā cuetíñú yā nduhū vísō iin tiñu lúlí cā jā nandají nī correa nījān yā. 


text:
<pb/>De sāhá yā tá sáhá tēe stéchí trigo, chi sāhá síín yā nchivī vāha jíín nchivī nēhén, tá cúu nūū cúndoo trigo jā quée síín paja. De nastútú yā trigo yā ndīvi inī yacā yā. Sochi paja chi teñuhūn yā nūū ñúhūn jā má ndáhvā cuitī, ncachī Juan. 


text:
<pb/>De jíín ndá tūhun yáhá jíín cuāhā cā tūhun nī sndíhvī inī dē nchivī, de nī nacani dē tūhun vāha Yāā Dios nūū ndá ji. 


text:
<pb/>De suni nī ncāhān dē nūū Herodes, tēe cúu gobernador, chi tēe ñúcuán nī nacueca dē Herodías, ñasíhí ñanī dē Felipe. De cuāhā cā tiñu néhén súcuán nī nsāhá Herodes. 


text:
<pb/>De sa víhí cā nī nsāhá nēhén dē, chi nī nchihi dē Juan vecāa. Jā ní jenduté Jesús (Mt. 3.13‑17; Mr. 1.9‑11) 


text:
<pb/>De jondē ncháha ca quīvi Juan vecāa, tá nī īyo dē jā ní scuénduté dē ndá nchivī, de suni nī scuénduté dē Jesús. De jícān táhvī yā, de nī nune-ni nūū ndéē Yāā Dios andiví. 


text:
<pb/>De nī ncuun Espíritu Santo nī jīnū xīnī yā, de cáá tá cáá iin paloma. De ichi andiví nī ncāhān iin tūhun: Maá nú cúu Sēhe nī jā mānī ndasí nī jíín, de cúsiī ndasí inī ni jíín nú, ncachī. Lista nāsa nquiji tatā Jesucristo (Mt. 1.1‑17) 


text:
<pb/>De tá nī nquijéhé Jesús stéhēn yā tūhun, de íyó yā tá ōcō ūxī cuīyā. De jáni inī nchivī jā sēhe José cúu yā. De José nī ncuu sēhe Elí, 


text:
<br/>de Elí nī ncuu sēhe Matat, de Matat nī ncuu sēhe Leví, de Leví nī ncuu sēhe Melqui, de Melqui nī ncuu sēhe Jana, de Jana nī ncuu sēhe José, 


text:
<br/>de José nī ncuu sēhe Matatías, de Matatías nī ncuu sēhe Amós, de Amós nī ncuu sēhe Nahum, de Nahum nī ncuu sēhe Esli, de Esli nī ncuu sēhe Nagai, 


text:
<br/>de Nagai nī ncuu sēhe Maat, de Maat nī ncuu sēhe Matatías, de Matatías nī ncuu sēhe Semei, de Semei nī ncuu sēhe José, de José nī ncuu sēhe Judá, 


text:
<br/>de Judá nī ncuu sēhe Joana, de Joana nī ncuu sēhe Resa, de Resa nī ncuu sēhe Zorobabel, de Zorobabel nī ncuu sēhe Salatiel, de Salatiel nī ncuu sēhe Neri, 


text:
<br/>de Neri nī ncuu sēhe Melqui, de Melqui nī ncuu sēhe Adi, de Adi nī ncuu sēhe Cosam, de Cosam nī ncuu sēhe Elmodam, de Elmodam nī ncuu sēhe Er, 


text:
<br/>de Er nī ncuu sēhe Josué, de Josué nī ncuu sēhe Eliezer, de Eliezer nī ncuu sēhe Jorim, de Jorim nī ncuu sēhe Matat, 


text:
<br/>de Matat nī ncuu sēhe Leví, de Leví nī ncuu sēhe Simeón, de Simeón nī ncuu sēhe Judá, de Judá nī ncuu sēhe José, de José nī ncuu sēhe Jonán, de Jonán nī ncuu sēhe Eliaquim, 


text:
<br/>de Eliaquim nī ncuu sēhe Melea, de Melea nī ncuu sēhe Mainán, de Mainán nī ncuu sēhe Matata, de Matata nī ncuu sēhe Natán, 


text:
<br/>de Natán nī ncuu sēhe David, de David nī ncuu sēhe Isaí, de Isaí nī ncuu sēhe Obed, de Obed nī ncuu sēhe Booz, de Booz nī ncuu sēhe Salmón, de Salmón nī ncuu sēhe Naasón, 


text:
<br/>de Naasón nī ncuu sēhe Aminadab, de Aminadab nī ncuu sēhe Aram, de Aram nī ncuu sēhe Esrom, de Esrom nī ncuu sēhe Fares, de Fares nī ncuu sēhe Judá, 


text:
<br/>de Judá nī ncuu sēhe Jacob, de Jacob nī ncuu sēhe Isaac, de Isaac nī ncuu sēhe Abraham, de Abraham nī ncuu sēhe Taré, de Taré nī ncuu sēhe Nacor, 


text:
<br/>de Nacor nī ncuu sēhe Serug, de Serug nī ncuu sēhe Ragau, de Ragau nī ncuu sēhe Peleg, de Peleg nī ncuu sēhe Heber, de Heber nī ncuu sēhe Sala, 


text:
<br/>de Sala nī ncuu sēhe Cainán, de Cainán nī ncuu sēhe Arfaxad, de Arfaxad nī ncuu sēhe Sem, de Sem nī ncuu sēhe Noé, de Noé nī ncuu sēhe Lamec, 


text:
<br/>de Lamec nī ncuu sēhe Matusalén, de Matusalén nī ncuu sēhe Enoc, de Enoc nī ncuu sēhe Jared, de Jared nī ncuu sēhe Mahalaleel, de Mahalaleel nī ncuu sēhe Cainán, 


text:
<br/>de Cainán nī ncuu sēhe Enós, de Enós nī ncuu sēhe Set, de Set nī ncuu sēhe Adán, de Adán nī ncuu sēhe Yāā Dios, chi nī nsāhá yā dē.<pb/>


text:
De Jesús nī ncunuú Espíritu Santo inī yā, de nī nquee yā yūte Jordán cuāhān yā. De nī jīnū yā jondē nūū ñuhun tíhá nī nsāhá Espíritu Santo. 


text:
<pb/>De nī īyo yā ñúcuán ūū xico quīvī, de nī jito túnī tāchī cúñáhnú yā, chi cúnī jā sāhá yā cuāchi. De ndá quīvī ñúcuán nduú ní nchájī cuitī yā, de tá nī nchāha quīvī ñúcuán, de nī nquiji sōco nūū yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān tāchī cúñáhnú jíín yā: Tú maá nú cúu Sēhe Yāā Dios, de cāhān nū jā ndá yūū yáhá ná ndúu stāā cajī nū, ncachī. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín: Nduú chi yósō nūū tutū īī: Nsūú mátúhún-ni stāā cúu jā técū nchivī, chi suni jíín ndācá tūhun jā cáhān Yāā Dios, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de cuāhān tāchī cúñáhnú jíín yā jondē xīnī iin yucu súcún, de iin núnúú-ni nī stéhēn nūū yā ndācá nación níí cáhnú ñayīví. 


text:
<pb/>De nī ncāhān jíín yā: Nūū maá nú cuāha nī jā cuñáhnú nú nūū ndiviī nación yáhá, chi viī ndasí cáá. Chi maá nī tíin ndihi, de cuu cuāha nī nūū ní-ni iin cúnī ni. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín: Satanás, cujiyo cuáhán, chi yósō nūū tutū jā chiñúhún nchivī maá Jētohō ji Yāā Dios, de nūū mátúhún-ni yā satíñú ji, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de cuāhān tāchī cúñáhnú jíín yā jondē Jerusalén. De nī jani yā xīnī torre templo. De nī ncāhān jíín yā: De tú Sēhe Yāā Dios cúu nú, de squíncava nú maá nú jondē nūū ñūhún, chi scácu yā ndóhó. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Nduú chi suni yósō nūū tutū jā má cōtó túnī nchivī Jētohō ji Yāā Dios, á scácu yā ji á nduú, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nduú cā ní níhīn tāchī cúñáhnú modo jā coto túnī ji Jesús quīvī ñúcuán, de nī ncujiyo cuāhān jacū tiempo. Jā ní nquijéhé Jesús nácani yā tūhun región Galilea (Mt. 4.12‑17; Mr. 1.14‑15) 


text:
<pb/>De nī ncunuú fuerza Espíritu Santo inī Jesús, de cuānohōn yā Galilea. De níí región ñatin ñúcuán nī jītē nuu tūhun yā. 


text:
<pb/>De nī stéhēn yā tūhun inī ndá vehe īī sinagoga, de ndihi nchivī nī jetúhún ji yā. Jā cuánohōn yā ñuū Nazaret (Mt. 13.53‑58; Mr. 6.1‑6) 


text:
<pb/>De nī nenda yā ñuū Nazaret nūū ní jahnu yā. De quīvī nátātú nī nquīvi yā inī vehe īī sinagoga, tá-ni sáhá yā. De nī nacuiñī yā jā cahvi yā tutū īī. 


text:
<pb/>De nī jēhe ndá dē tutū jā ní ntee Isaías, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios janahán. De nī nacune yā tutū, de nī nanihīn yā nūū yósō iin tūhun, nī ncahvi yā:<pb/> 


text:
Espíritu maá Jētohō ō Yāā Dios íyó yā jíín nī,<br/>chi nī ntee yā tiñu nduhū jā nacani nī tūhun vāha nūū ndá nchivī ndāhví.<pb/>De nī ntají yā nduhū vāji nī jíín tūhun jā nduvāha inī nchivī cúcuécá inī.<pb/>De cachī tūhun nī nūū nchivī jā yíhí ndahá tāchī jā coo libre ji.<pb/>De sāhá nī jā ndunijīn inī ánō nchivī jāá nduú jícūhun inī,<br/>de scácu nī nchivī jā ndóho ji sáhá táhán ji.<pb/> 


text:
De nacani nī tūhun jā ní nquenda tiempo jā sāhá Jētohō ō Yāā Dios jā váha nchivī. Cáchī tutū jā ní ncahvi yā. 


text:
<pb/>De nī nacasī yā tutū, de nī nacuāha yā nūū tēe sátíñú inī sinagoga, de nī nūcundeē yā jā stéhēn yā tūhun nūū nchivī íyó inī sinagoga. De ndihi ji ndéhé vāha ji nūū yā. 


text:
<pb/>De nī nquijéhé yā cáhān yā jíín ndá ji: Mitan de nī nquee ndaā tūhun cáhān tutū īī yáhá, nī jini ndá nú, ncachī yā. 


text:
<pb/>De ndiviī ji nī jetúhún ji yā, de sáhvi inī ndá ji níni ji ndācá tūhun viī jā cáhān yā. De nī jīcā tūhún táhán ji: ¿A nsūú sēhe José cúu tēe yáhá? 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín ndá ji: Jínī vāha nī jā jáni inī ndá nú de suni cāhān nū tūhun yátá yáhá jíín nī: Tēe tátán, sāhá tátán nú maá nú túsaá. De tūhun yáhá cáchī jā tá cúu nūū ní nasāhá vāha nī cuāhā nchivī cúhū inī ñuū Capernaum nī nīhīn nū tūhun, suni súcuán cúnī nū jā sāhá nī ñuū ō yáhá, tácua candíja ndá nú jáni inī nū, ncachī yā jíín ji. 


text:
<pb/>De nī ncāhān cā yā: Ndāā cáhān ni jíín ndá nú, ni iin ndá tēe nácani tūhun Yāā Dios, chi nduú jétáhví nchivī ñuū maá dē nūū dē. 


text:
<pb/>De suni ndāā cáhān ni jíín ndá nú jā ní īyo cuāhā ñahan jā ní nquendōo ndáhví inī nación maá ó Israel, tiempo jā ní īyo Elías, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios. De tiempo ñúcuán nduú ní ncúun cuitī sāvī ūnī cuīyā yósāva, de nī īyo iin tāmā xéēn níí cáhnú nación. 


text:
<pb/>De nduú ní ntájí Yāā Dios Elías quīhīn dē nūū ni iin ñahan viuda nación maá ó Israel, chi sa nūū iin ñahan viuda jā ndéē ñuū Sarepta ndáñúū Sidón, nī jēhēn dē nī jito dē jā ní nchajī ña. 


text:
<pb/>De inī nación maá ó Israel suni nī īyo cuāhā tēe nī ndoho cuēhē stéhyū, tiempo jā ní īyo Eliseo, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios. De ni iin tēe ñúcuán nduú ní ncándíja dē jā nduvāha dē sāhá Eliseo, chi sa Naamán, tēe nación Siria, nī nduvāha, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī nacuiñī ndá ji, de nī ntavā ji yā yātā ñúū, de cuāhān ji jíín yā xīnī yūcú nūū íyó ñuū ji, chi cúnī ji jā chindahá ji yā nincava yā cava ñúcuán. 


text:
<pb/>Sochi nduú ní ncúu sāhá ji, chi nī nchāha yā-ni māhñú ji cuāhān yā. Jā ní ntavā yā tāchī inī iin tēe (Mr. 1.21‑28) 


text:
<pb/>Ñúcuán de cuāhān Jesús ñuū Capernaum región Galilea. De quīvī nátātú nī stéhēn yā tūhun nūū ndá nchivī. 


text:
<pb/>De nī nsāhvi inī ji nī jini ji tūhun stéhēn yā. Chi stéhēn vāha yā nūū ji, chi maá yā ndíso tíñú sīquī ndihi. 


text:
<pb/>Cujiyo ní. ¿Nūcu vāji ní nūū ndá sá, Jesús tēe ñuū Nazaret? ¿A vāji ní jā snáā ní ndá sá, á naá cúu? Ja jínī sá ní iin cúu ní, chi Sēhe īī Yāā Dios cúu ní, ncachī dē. 


text:
<pb/>De Jesús nī ncāhān xēēn yā nūū tāchī: Casī yuhú nú de quee nú inī tēe yáhá, ncachī yā. De nī jicó cáva-ni tēe ñúcuán nūū ndá nchivī, nī nsāhá tāchī. De nī nquee-ni inī dē cuāhān, de nduú nā cuá ní nsáhá cā jíín dē. 


text:
<pb/>De ndihi nchivī nī nchūhú ji, de nī ncāhān ji jíín táhán ji: ¿Nā tūhun cúu yáhá jā ní ncuu súcuán? Chi cúñáhnú tēe yáhá jā ndácu nīhin dē nūū ndá tāchī, de quée-ni cuāhān, ncachī ji. 


text:
<pb/>De tūhun yā nī jītē nuu níí cáhnú región ñúcuán. Jā ní nasāhá vāha yā naná chíso Simón Pedro (Mt. 8.14‑15; Mr. 1.29‑31) 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nquee Jesús inī vehe īī sinagoga, de cuāhān yā nī nquenda yā vehe Simón. De naná chíso Simón yíhí ndasí quīji ña. De nī ncāhān ndāhví ndá dē jíín yā jēhē ña. 


text:
<pb/>De nī jaquīn núū yā nūū ña, de nī ncāhān yā jā ná ndíco quīji. De nī nquee-ni quīji ña, de nī nacōo ña-ni, de nī nsāhá ña jā ní nchajī yā jíín ndá dē. Jā ní nasāhá vāha yā cuāhā nchivī (Mt. 8.16‑17; Mr. 1.32‑34) 


text:
<pb/>De tá nī nquēe ncandiī, de ndá nchivī jā íyó táhán ji jā cúhū ndācá nūū cuēhē, nī nquisiáha ndá ji nūū yā. De nī ntee yā ndahá yā iin iin ji, de súcuán nī nasāhá vāha yā ji. 


text:
<pb/>De suni cuāhā nchivī nī nquee tāchī inī ji, de cána cóhó ndá tāchī: Maá ní cúu Sēhe Yāā Dios, cáchī. De nī ncāhān xēēn yā nūū ji, de nduú ní jéhe yā tūhun cāhān cā ji súcuán, chi ja jínī ndá ji jā maá yā cúu Cristo, Yāā jā ní ntají Yāā Dios. Jā ní nacani yā tūhun región Galilea (Mr. 1.35‑39) 


text:
<pb/>De tá nī ntūu, de nī nquee yā cuāhān sīín yā yātā ñúū nūū nduú nchivī. De ndá nchivī nánducú ji yā, de nī nquenda ji nūū íyó yā. De jécani ji yā tácua mā cújiyo yā nūū ji. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín ji: Suni cánuú jā nacani nī tūhun vāha nūū ndá cā ñuū sīquī nāsa tátúnī Yāā Dios, chi suu cúu jā ní ntají yā nduhū vāji nī, ncachī yā. 


text:
De iin quīvī de íñí Jesús yuhú mar Genesaret. De nī nquenda cuāhā nchivī, nī nchitú nīhin ji nūū yā, chi cúnī ji cunini ji tūhun Yāā Dios. 


text:
<pb/>De nī jinī yā jā íñí ūū barco ñatin yuhú mar. De ndá tēe tíin tiacá, ja nī nquee dē inī barco, náquete dē ñunu dē. 


text:
<pb/>De nī nquīvi yā inī iin barco jā cúu barco Simón. De nī ncāhān yā jíín dē jā ná scáca yátá dē quīhīn jacū cā ichi ínī ndute. De nī jēcundeē yā, de jondē inī barco nī stéhēn yā tūhun nūū nchivī cuāhā jā íyó ji yuhú ndúté. 


text:
<pb/>De tá nī jīnu nī stéhēn yā, de nī ncāhān yā jíín Simón: Scáca barco nū ná cóhōn nūū cūnú ndute, de squée ndá nú ñunu nú, de tiin nú tiacá, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Simón: Maestro, níí niñū nī squée ndá sá ñunu jā tiin sá tī, de nduú ní níhīn cuitī sá ni iin tī. De jā cáchī maá ní, de ná squée tucu sá ñunu, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī nsāhá ndahá ndá dē nūū ndá cā táhán dē jā ñúhún inī incā barco, jā ná quíji chindeé táhán jíín dē. De nī nquenda ndá dē, de nī nchuhun chitú ndá dē tī ndúū barco, de jondē ndúcú quēe barco. 


text:
<pb/>De nī jinī Simón Pedro jā súcuán nī ncuu. De nī jēcuīñī jītí dē nūū Jesús, de nī ncāhān dē: Vāha cā cujiyo ní Señor, chi tēe íyó cuāchi cúu sá, ncachī dē. 


text:
<pb/>De suni nī nchūhú Jacobo jíín Juan, ndúū sēhe Zebedeo, chi tēe chíndeé táhán jíín Simón cúu ndúū dē. De nī ncāhān Jesús jíín Simón: Mā cúyūhú nú, chi jondē mitan de sāhá nī jā nīhīn nū cuāhā nchivī jā candíja nduhū, tá cúu nūū ní nīhīn nū cuāhā tiacá, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de tá nī nenda ndá dē jíín barco nūū ñuhun yíchí, de nī sndóo ndá dē ndihi ndatíñú dē, de nī jēcuniquīn dē yā cuāhān dē. Jā ní nasāhá vāha yā iin tēe ndóho cuēhē stéhyū (Mt. 8.1‑4; Mr. 1.40‑45) 


text:
<pb/>Ñúcuán de íyó Jesús inī iin ñuū, de nī nquenda iin tēe jā ndóho cuēhē stéhyū. De nī jinī dē nūū Jesús, de nī jēcuīñī jītí dē nī ntuu dē nūū dē nūū ñūhún, de nī ncāhān ndāhví dē jíín yā: Señor, jínī sá jā cuu nasāhá vāha ní sāán de tú cúnī ní, ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ntee yā ndahá yā dē, de nī ncāhān yā: Cúnī ni nasāhá vāha nī ndóhó, de ná ndúvāha nú, ncachī yā. De tá nī ncāhān yā súcuán, de nī nduvāha-ni tēe ndóho cuēhē stéhyū. 


text:
<pb/>De nī ndacu yā nūū dē jā má cāchí cuitī dē nūū ni iin. De nī ncāhān yā: Quīstéhēn nū maá nú nūū sūtū, de cundahá nú jā sōcō nū nūū Yāā Dios sīquī jā ní ndundoo nú nūū yā, tá cúu nūū ní ntatúnī Moisés janahán. De súcuán de cunī nchivī jā ní nduvāha nú, ncachī yā. 


text:
<pb/>Sochi víhí cā nī jītē nuu tūhun yā cuāhān. De nī ncutútú cuāhā nchivī jā cunini ji tūhun jā stéhēn yā, jíín jā nasāhá vāha yā ji nūū ndācá cuēhē jā ndóho ji. 


text:
<pb/>Sochi maá yā chi cuāhān sīín yā nūū nduú nchivī, de nī jīcān táhvī yā. Jā ní nasāhá vāha yā iin tēe nī nduvehlé (Mt. 9.1‑8; Mr. 2.1‑12) 


text:
<pb/>De iin quīvī de stéhēn yā tūhun, de jacū tēe grupo fariseo jíín tēe stéhēn ley janahán, ndéē ndá dē ñúcuán. De nī nquenda dē nūū yā jā váji dē ndācá ndáñúū Galilea, jíín ndáñúū Judea, jíín ciudad Jerusalén. De poder maá Yāā Dios íyó jíín yā jā násāhá vāha yā nchivī cúhū. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nquenda jacū tēe, de ndíso ndá dē iin tēe nī nduvehlé, yósō dē nūū iin camilla. De ndúcú ndá dē squívi dē tēe ñúcuán inī vehe jā caquīn dē nūū íyó yā. 


text:
<pb/>De nduú ní níhīn ndá dē modo jā quīvi dē jíín tēe ñúcuán, chi íyó chitú nchivī. De nī ncaa ndá dē sīquī vēhé, de nī nacune dē teja. De nī scúun dē tēe cúhū jíín camilla dē jondē nūū íyó Jesús māhñú nchivī. 


text:
<pb/>De nī jinī Jesús jā cándíja ndá dē jā cuu nasāhá vāha yā tēe cúhū. De nī ncāhān yā jíín tēe cúhū: Lílū, ja née cáhnú inī ni nūū ndá cuāchi nú, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá tēe stéhēn ley janahán jíín tēe grupo fariseo, nī nquijéhé ndá dē jáni inī dē sīquī yā: ¿Ní iin cā cúu tēe yáhá jā cáhān dē tūhun nāvāha jā quītī inī Yāā Dios? Chi nduú cā nā incā cuu cune cáhnú inī nūū cuāchi, chi mátúhún-ni Yāā Dios. 


text:
<pb/>De nī jinī Jesús jā súcuán jáni inī ndá dē, de nī ncāhān yā: ¿Nūcu jáni inī ndá nú jā cáhān ni tūhun nāvāha? 


text:
<pb/>De jā ndúū tūhun yáhá, ¿ní iin cúu jā víjín cā? ¿A jā cāhān ni jíín tēe cúhū: Née cáhnú inī ni nūū ndá cuāchi nú? ¿A víjín cā jā cāhān ni: Nacōo de caca nú, chi ja nī nduvāha nú, cachī ni? 


text:
<pb/>De mitan de ná stéhēn ni jā maá nī, Yāā nī nduu tēe, ndíso tíñú nī inī ñayīví yáhá jā cune cáhnú inī ni nūū cuāchi. Sá de nī ncāhān yā jíín tēe nī nduvehlé: Cáhān ni jíín nú, nacōo de naquehen nú camilla nū de quīnohōn nū vehe nú, ncachī yā jíín dē. 


text:
<pb/>De nī nacōo-ni tēe ñúcuán, nī jinī jínúū nchivī. De nī naquehen dē camilla jā ní nchosō dē, de cuānohōn dē vehe dē. De nácuetáhví dē nūū Yāā Dios. 


text:
<pb/>De nī nsāhvi ndasí inī ndācá nchivī nī jinī ji, de nī ncāhān ndá ji jā vāha ndasí Yāā cúu Yāā Dios. De suni yúhú ndasí ji de cáhān ji: Mitan de nī jinī ō tiñu ñáhnú ndasí, ncachī ji. Jā ní ncana yā Leví (Mt. 9.9‑13; Mr. 2.13‑17) 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nquee yā cuāhān yā, de nī jinī yā nūū iin tēe stútú xūhún renta, nání dē Leví, ndéē dē nūū nástútú dē xūhún renta. De nī ncāhān yā jíín dē: Cuniquīn nduhū ná cóhōn, ncachī yā. 


text:
<pb/>Sá de nī nsāhá Leví iin vico cáhnú inī vehe dē jā cúsiī inī dē jíín Jesús. De cuāhā tēe stútú xūhún renta jíín sava cā tēe, ndéē ndá dē mesa yájī dē stāā jíín yā. 


text:
<pb/>De ndá tēe grupo fariseo jíín tēe stéhēn ley janahán, nī nquijéhé ndá dē cáhān dē sīquī ndá tēe scuáha jíín yā, de nī jīcā tūhún dē: ¿Nūcu yájī ndá nú jíhi ndá nú jíín ndá tēe stútú xūhún renta jíín ndá cā tēe sáhá cuāchi? ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Ndá nchivī íyó vāha, nduú jíni ñúhún ji tēe tátán, chi nchivī cúhū cúu jā jíni ñúhún. 


text:
<pb/>De nduhū chi nduú vāji nī jā cana nī nchivī jāá nduú cuāchi, jā cúu ji tá cúu nchivī íyó vāha. Chi sa vāji nī jā cána nī nchivī íyó cuāchi, jā ná nácani inī ji de sndóo ji cuāchi ji, ncachī yā. Jā ní jīcā tūhún ndá dē yā sīquī jā conditē inī (Mt. 9.14‑17; Mr. 2.18‑22) 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān ndá dē jíín yā: Ndá tēe scuáha jíín Juan, jíín ndá tēe scuáha jíín grupo fariseo, cuāhā vuelta íyó nditē inī dē de jícān táhvī dē. De ndá tēe scuáha jíín maá ní, ¿nūcu nduú sáhá dē súcuán? Chi yájī ndá dē jíhi dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín dē: ¿A cuu conditē inī dē juni íyó cā ni jíín dē? ¿A cuu sāhá nú jā conditē inī nchivī íyó vico tándāhá juni ndéē tēe tándāhá jíín ji? 


text:
<pb/>De suni nī ncāhān yā iin tūhun yátá sīquī jāá nduú quétáhán tūhun jeé jā stéhēn yā jíín ndá tūhun janahán. Ncachī yā: Ni iin nchivī nduú jéhndē ji iin pedazo sahma jéé, de nachuhun ji nūū iin sahma túhú. Chi tú súcuán, de stíví ji sahma jéé, de suni nduú quétáhán jā jēé jíín jā tūhú. 


text:
<pb/>De nduú ni iin chúhun vino jeé inī ñii túhú. Chi tú súcuán, de vino jeé ndatá ñii, de naā vino jíín ñii. 


text:
<pb/>De nchivī chi nduú cúnī ji sndóo ji tūhun janahán, modo jāá nduú cúnī ji coho ji vino jeé, chi jā tūhú cúu jā váha cā, jáni inī ji, ncachī yā.<pb/>


text:
De iin quīvī nátātú nī nchāha Jesús cuāhān yā nūū cáá trigo. De ndá tēe scuáha jíín yā nī jehndē dē xīnī trigo, de nī ncavā ndāhá dē, de nī nchajī dē. 


text:
<pb/>De sava tēe grupo fariseo nī ncāhān dē: ¿Nājēhē cúu jā sáhá ndá nú tiñu jāá nduú íyó vāha jā sāhá nú quīvī nátātú, cáchī ley Moisés? ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín dē: ¿A nduú ní ncáhvi ndá nú tutū nāsa nī nsāhá David iin quīvī jā ní jīhī dē sōco jíín ndá tēe jā ní īyo jíín dē? 


text:
<pb/>De nī nquīvi dē inī vehe Yāā Dios. De nī nquehen dē pan īī jā yósō nijīn nūū Yāā Dios. De nī nchajī dē, de suni nī jēhe dē nī nchajī ndá tēe íyó jíín dē. De nduú nā ley jā cajī ni iin tēe, chi maá-ni ndá sūtū cúu jā yájī. De vísō súcuán de nduú nā cuāchi ní íyo sīquī dē, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān cā yā jíín dē: Nduhū, Yāā nī nduu tēe, maá nī cúu jā tátúnī sīquī nāsa sāhá nchivī quīvī nátātú, ncachī yā. Jā ní nduvāha tēe nī nchīchī ndahá (Mt. 12.9‑14; Mr. 3.1‑6) 


text:
<pb/>De incā quīvī nátātú suni nī nquīvi yā inī vehe īī sinagoga, de nī stéhēn yā tūhun. De ñúcuán íyó iin tēe nī nchīchī ndahá cuáhá dē. 


text:
<pb/>De ndá tēe stéhēn ley janahán jíín tēe grupo fariseo, ndéhé yuhū dē yā tú nasāhá vāha yā tēe ñúcuán quīvī nátātú, tácua nīhīn dē cuāchi sīquī yā. 


text:
<pb/>De maá yā chi jínī yā nāsa jáni inī ndá dē. De nī ncāhān yā jíín tēe nī nchīchī ndahá: Nacuiñī de cuiñi nú māhñú yáhá, ncachī yā. De nī nacuiñī dē, de nī jēcuīñī dē māhñú. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān yā jíín ndá dē: Jícā tūhún nī ndá nú iin tūhun: ¿Nāsa cáhān ley sīquī quīvī nátātú? ¿A jā sāhá vāha ó, á jā sāhá nēhén ó? ¿A jā nasāhá vāha ó nchivī ja ñatin cuū, á sāhá ó jā cuū ji? ncachī yā. 


text:
<pb/>De ndéhé yā nūū ndá dē jā íñí dē níí xiín yā, de nī ncāhān yā jíín tēe cúhū: Scáā ndahá nú, ncachī yā. De nī scáā dē, de nī nduvāha-ni ndahá dē. 


text:
<pb/>De ndá tēe ñúcuán nī nquītī ndasí inī dē, de nī nquijéhé ndá dē nátúhún dē sīquī Jesús, nāsa cahnī dē yā. Jā ní nacāji yā ūxī ūū tēe apóstol (Mt. 10.1‑4; Mr. 3.13‑19) 


text:
<pb/>De nī ncuu jacū quīvī, de nī nquee yā cuācācān táhvī yā yucu. De níí niñū nī jīcān táhvī yā nūū Yāā Dios. 


text:
<pb/>De tá nī ntūu, de nī ncana yā ndá tēe scuáha jíín yā. De nī nacāji yā ūxī ūū dē, de nī ncachī yā jā cuu ndá dē apóstol, chi cundiso tíñú dē jā nacani dē tūhun yā. 


text:
<pb/>De yáhá cúu síví ndá dē: Simón jā ní nascúnaní yā dē Pedro, jíín ñanī dē Andrés, de saá-ni Jacobo jíín Juan, Felipe jíín Bartolomé, 


text:
<pb/>Judas ñanī Jacobo, jíín Judas Iscariote, tēe jā ní nastúu dē yā. Jā ní stéhēn yā nūū nchivī cuāhā (Mt. 4.23‑25) 


text:
<pb/>De nī nuu yā yucu jíín ndá tēe ñúcuán jā scuáha jíín yā, de nī jencuiñī yā iin nduhā jíín dē. De cuāhā nchivī níí región Judea jíín ciudad Jerusalén, jíín nchivī jondē yuhú mar ñuū Tiro jíín ñuū Sidón, nī nquenda ndá ji jā cunini ji tūhun stéhēn yā, jíín jā nduvāha ji cuēhē ndóho ji. 


text:
<pb/>De ndiviī nchivī cúnī ji jā quehé ji yā, chi súcuán ndúvāha ji sáhá yā jíín poder yā. Tūhun nchivī nācā ndetū jíín nchivī jā xēēn cundoho (Mt. 5.1‑12) 


text:
<pb/>De nī nūcūndēhé yā nūū ndá tēe scuáha jíín yā, de nī ncāhān yā: Nācā ndetū ndá ndóhó jā ndóho ndáhví, chi quīvi nú ñuū nūū tátúnī Yāā Dios. 


text:
<pb/>Nācā ndetū ndá nú jā jíhī nū sōco mitan, chi quiji quīvī jā ndahā chījin nú. Nācā ndetū ndá nú jā jácu nú mitan, chi quiji quīvī jā cuācū nū. 


text:
<pb/>Nācā ndetū ndá nú de tú quítī inī nchivī nūū nū jā síquī nduhū, Yāā nī nduu tēe, de tú squéne yichī ji ndóhó, de tú cáhān nāvāha ji nūū nū, de cáhān ji jā nchivī sáhá tiñu néhén cúu ndá nú. 


text:
<pb/>De sāhá sīī nū inī nū quīvī jā sáhá ji súcuán, de sa víhí cā cusiī inī nū, chi cáhnú ndasí coo tāhvī nū jondē andiví. Chi suni súcuán nī nsāhá ūhvī ndá tatā ji ndá tēe nī nacani tūhun Yāā Dios jondē janahán. 


text:
<pb/>Nācā xēēn cundoho ndá nú jā ní ndahā chījin nú mitan, chi quiji quīvī jā cuū nū sōco. Nācā xēēn cundoho ndá nú jā jácū nū mitan, chi quiji quīvī jā nducuécá inī nū de cuacu nú. 


text:
<pb/>Nācā xēēn cundoho ndá nú jā jétúhún ndá nchivī ndóhó, chi suni súcuán nī jetúhún ndá tatā ji ndá tēe nī nacani tūhun stáhví jondē janahán. Tūhun jā cundáhví inī ō nchivī jā jínī ūhvī yóhó (Mt. 5.38‑48; 7.12) 


text:
<pb/>De cáhān ni jíín ndá nú jā níni: Cundáhví inī nū ndá nchivī jā jínī ūhvī ndóhó, de sāhá vāha nú jíín nchivī jā quítī inī jínī ndóhó. 


text:
<pb/>De cācān nū jā váha cuu nchivī jā cáhān nāvāha sīquī nū, de cācān táhvī nū jēhē nchivī jā cáhān nēhén nūū nū. 


text:
<pb/>De tú ní tēe cani dē iin lado cūñu nuū nū, de vāha cā suni cuāha nú incā lado cani dē, nsūú cā jā nacuāha nú jā ndutahvī dē. De tú ní tēe cúnī dē candeē dē sōō nū, de suni cuāha nú tūhun jā quíhīn dē jíín jondē camisa nū. 


text:
<pb/>De tú íyó mānī nū jíín maá-ni nchivī jā mānī jíín nú, ¿de nā tiñu váha cúu jā sáhá nú súcuán túsaá? Chi jondē ndá tēe sáhá cuāchi, suni íyó mānī dē jíín tēe íyó mānī jíín maá dē. 


text:
<pb/>De tú sáhá vāha nú jíín maá-ni nchivī jā sáhá vāha jíín maá nú, ¿de nā tiñu váha cúu jā sáhá nú súcuán túsaá? Chi jondē ndá tēe sáhá cuāchi, suni súcuán sáhá ndá dē. 


text:
<pb/>De tú cuāha núú nú nūū maá-ni nchivī jā ñúhún inī nū jā nacuāha ji nūū nū, ¿de nā tiñu váha cúu jā sáhá nú súcuán túsaá? Chi jondē ndá tēe sáhá cuāchi, suni jéhe núú dē nūū ndá cā tēe sáhá cuāchi, tácua nanihīn tucu dē. 


text:
<pb/>Túsaá de cundáhví inī ndá nú nchivī jā jínī ūhvī ndóhó, de sāhá vāha nú ji, de cuāha núú nú nūū ji. De mā cuáha nú maá sīquī jā cani inī nū jā suni nacuāha ji nūū nū. De súcuán de cáhnú coo tāhvī nū, de stéhēn nū jā cúu nú sēhe Yāā cúñáhnú ndasí. Chi maá yā vāha inī yā jíín nchivī jāá nduú nácuetáhví nūū yā jíín nchivī jā sáhá nēhén. 


text:
<pb/>Túsaá de cundáhví inī nū nchivī, tá cúu nūū cúndáhví inī maá Tatá nú nchivī. Mā cáhān ō sīquī cuāchi táhán ó (Mt. 7.1‑5) 


text:
<pb/>Mā cáhān ndá nú sīquī cuāchi nchivī nāsa sáhá ji, tácua suni mā cáhān Yāā Dios cuāchi sīquī nū jā sáhá nú súcuán. Mā cáhān xēēn nū sīquī ji jāá nduú vāha sáhá ji, tácua suni mā cáhān Yāā Dios súcuán sīquī nū. Cune cáhnú inī nū nūū ji, de suni cune cáhnú inī yā nūū nū. 


text:
<pb/>Cuāha nú nūū nchivī, de suni súcuán cuāha Yāā Dios nūū nū. Chi vāha ndasí cuāha yā nūū nū, chi modo jā chicuāha vāha yā, quisi yā, sāhá nīhin yā, de jondē scáa yā cuāha yā nūū nū. Chi medida jā jéhe ndá nú nūū nchivī, suni medida ñúcuán cuāha yā nūū nū, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā iin tūhun yátá jíín ji: Ndá tēe jā stéhēn tūhun jāá nduú ndāā, cúu dē tá cúu tēe cuáá. De iin tēe cuáá, ¿á cuu stéhēn dē ichi nūū incā tēe cuáá? ¿A nduú nincava ndúū dē inī xēhvā? 


text:
<pb/>Iin tēe scuáha, nduú cúñáhnú dē nūū maestro dē. De tēe scuáha, tá ja nī ncutūha vāha dē, de jīnū dē cuu dē tá nūū cúu maestro dē. 


text:
<pb/>De cuāchi táhán nú cúu modo jā ñúhún iin yācá lúlí tīnūú ji. ¿De nūcu sáhá nú cuenta jā súcuán, de nduú sáhá nú cuenta cuāchi maá nú jā cúu modo jā ñúhún iin vītū tīnūú máá nú? 


text:
<pb/>¿De nūcu cáhān ndá nú jíín táhán nú: Cundetu, de ná távā ni yācá jā ñúhún tīnūú nú, de nduú sáhá nú cuenta jā ñúhún iin vītū tīnūú máá nú? Tēe stáhví-ni cúu ndá nú túsaá. Xihna cā tīnūú máá nú tavā nū vītū, sá de cuu cūndēhé vāha nú jā tavā nū yācá tīnūú táhán nú. Jíín tiñu jā sáhá nchivī de cunī ō nāsa nchivī cúu ji (Mt. 7.16‑20; 12.33‑35) 


text:
<pb/>Chi jíín jāvíxī jā jéhe iin iin ñutun de jínī ō tú ñutun váha cúu. Chi nduú cándeē ō higo xīnī ñutun íñú, de ni nduú cándeē ō uva xīnī yūcū zarza. 


text:
<pb/>De saá-ni cúu tēe vāha, chi cáhān dē tūhun váha, chi vāha ánō dē. De tēe nēhén cáhān dē tūhun nēhén, chi cánēhén ánō dē. Chi nāsa íyó ánō nchivī, de cúsá ñúcuán cúu jā cáhān ji. Tūhun sīquī ūū vehe (Mt. 7.24‑27) 


text:
<pb/>¿Nājēhē cúu jā cáhān yíñúhún ndá nú jíín nī: Jētohō sá, cáchī nū, de nduú squíncuu ndá nú tiñu jā ndácu nī? 


text:
<pb/>Ndācá nchivī jā váji nūū ni de níni ji tūhun cáhān ni de squíncuu ji, ná stéhēn ni nūū nū nāsa cúu ji: 


text:
<pb/>Cúu ji tá cúu iin tēe jā ní jaquīn dē vehe dē, de nī jete cúnú dē jondē nī nīhīn dē toto, de nī nchisó dē sīquī. De tá nī ndaa ndute yúte, de nī nchindahá vehe ñúcuán, de nduú ní ncándā cuitī sāhá, chi sīquī toto yósō. 


text:
<pb/>Sochi ndá nchivī jā jíni tūhun jā cáhān ni, de nduú squíncuu ji, cúu ji tá cúu iin tēe jā ní jaquīn dē vehe dē nūū ñūhún, de nduú yítuu jēhē. De tá nī ndaa ndute yúte, de nī nchindahá vehe ñúcuán, de nī scócáva-ni, de nī naā ndihi-ni vehe, ncachī yā jíín ndá ji.<pb/>


text:
<pb/>De iin tēe nación Roma jā cúu capitán, íyó iin mozo dē jā mānī ndasí dē jíín. De mozo ñúcuán cúhū ji de ja ñatin cuū ji. 


text:
<pb/>De nī jini capitán tūhun Jesús. De nī ntají dē jacū tēe ñáhnú jā ndácu nūū nchivī hebreo, cuāhān dē nūū yā jā cāhān ndāhví dē jíín yā jā ná quíji yā nasāhá vāha yā mozo dē. 


text:
<pb/>De nī nquenda ndá tēe ñúcuán nūū Jesús, de nī ncāhān ndāhví ndasí dē jíín yā: Chindeé ní tēe cúu capitán, chi tēe vāha cúu dē. 


text:
<pb/>Chi mānī dē jíín nación maá ó, de maá dē nī ndacu tiñu jā ní ncuvāha iin vehe īī sinagoga jā cuu ndācá ó, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de cuāhān Jesús jíín ndá dē. De tá nī ncuñatin yā vehe capitán, de nī ntají dē jacū amigo dē cuātahān dē yā. De nī ncāhān ndá dē jíín yā: Cáchī capitán jāá nduú cúnī dē jā sāhá téñú dē ní, Señor, chi nduú cúñáhnú dē jā quíhīn ní quīvi ní vehe dē. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán nduú ní nsáhá ñáhnú dē maá dē jā quiji dē nūū ní, cáchī dē. De maá jā cāhān ní-ni, de ná ndúvāha mozo dē, cáchī dē. 


text:
<pb/>Chi maá dē suni ndíso tíñú dē nī nsāhá ndá tēe cúñáhnú cā. De cúñáhnú dē nūū ndá soldado dē, cáchī dē. De tú cāhān dē jíín iin tēe jā ná quíhīn dē, de cuāhān dē. De tú cāhān dē jíín incā tēe jā ná quíji dē, de quíji dē. De tú ndácu dē iin tiñu nūū mozo dē, de sáhá ji, cáchī dē, ncachī ndá tēe ñúcuán jíín yā. 


text:
<pb/>De tá nī jini Jesús tūhun yáhá, de nī nsāhvi inī yā. De nī ndicó cóto yā, de nī ncāhān yā jíín ndá nchivī cuāhā jā níquīn yātā yā: Ndāā cáhān ni jíín ndá nú jā juni nación maá ó Israel, nduú ní níhīn ni ni iin nchivī jā cándíja nīhin súcuán, tá cúu nūū cándíja tēe yáhá, vísō tēe nación jāá nduú jínī tūhun Yāā Dios cúu dē, ncachī yā. 


text:
<pb/>De ndá tēe jā ní ntají capitán nūū yā, nī nenda ndá dē vehe, de nī jinī dē ja nī nduvāha mozo ñúcuán. Jā ní nastécū yā sēhe yií ñahan viuda 


text:
<pb/>Ñúcuán de cuāhān yā iin ñuū nání Naín. De ndá tēe scuáha jíín yā, jíín nchivī cuāhā, suni cuāhān ji jíín yā. 


text:
<pb/>De tá nī ncuñatin yā yuhú ñúū, de ñúcuán nī nquee nchivī jā quíchuhū ji iin tēe suchí jā ní jīhī. De mátúhún ji-ni nūū naná ji, de ñahan viuda cúu ña. De cuāhā nchivī ñuū ñúcuán vāji jíín ña. 


text:
<pb/>De tá nī jinī maá Jētohō ō nūū ña, de nī ncundáhví inī yā ña, de nī ncāhān yā jíín ña: Mā cuācú ní, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī jīnū yā jondē nūū ndīyi, de nī ntiin yā jātūn. De nī jencuiñī ndá tēe ndíso. De nī ncāhān yā jíín sūchí jā ní jīhī: Cáhān ni ndóhó, nacōo lílū, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nūcundeē-ni sūchí jā ní jīhī, de nī nquijéhé ji nácahān ji. De nī nasiáha yā ji nūū naná ji. 


text:
<pb/>De ndiviī nchivī nī nchūhú ji nī jinī ji, de nī ncāhān ji jā vāha ndasí Yāā cúu Yāā Dios. De cáhān ji: Māhñú ndācá ó nī nquenda iin tēe cúñáhnú jā nácani tūhun Yāā Dios. De suni cáhān ji: Maá Yāā Dios nī nquijéhé yā chíndeé yā nchivī yā, ncachī ji. 


text:
<pb/>De nī jītē nuu tūhun yā níí cáhnú región Judea jíín ndācá región ñatin ñúcuán. Jā ní ntají Juan ūū tēe nūū yā (Mt. 11.2‑19) 


text:
<pb/>De yíhí Juan vecāa, de ndá tēe scuáha jíín dē nī ncachī tūhun nūū dē jā súcuán nī ncuu ndá tiñu yáhá. 


text:
<pb/>De nī ncana Juan ūū tēe scuáha jíín dē, de nī ntají dē tēe ñúcuán cuāhān dē nūū Jesús, tácua cātūhún dē yā tú maá yā cúu ndija Cristo jā ní ncachī Yāā Dios jā tají yā, á jā cundetu dē quiji incā tēe cuu Cristo. 


text:
<pb/>De nī nquenda ndúū dē nūū yā, de nī ncāhān dē: Juan tēe scuénduté nī ntají dē ndúū sá vāji sá cātūhún sá ní tú maá ní cúu Cristo jā cáchī tutū jā quiji, á cundetu ó incā tēe jā quiji, ncachī dē. 


text:
<pb/>De maá hora ñúcuán nī nasāhá vāha yā cuāhā nchivī cúhū, jíín nchivī ndóho ndá cuēhē xēēn, jíín nchivī ñúhún tāchī inī. De suni cuāhā nchivī cuāá, nī ndunijīn tīnūú ji nī nsāhá yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín ndúū dē: Cuáhán de cachī tūhun nú nūū Juan ndācá tiñu jā ní jinī nū jíín jā ní jini nú. De cachī nū jā nchivī cuāá núne tīnūú ji, de nchivī cojo nácaca ji, de nchivī ndóho cuēhē stéhyū ndúvāha ji, de nchivī sōhó núne sōho ji, de nchivī jíhī nátecū ji sáhá nī. De suni nácani nī tūhun nūū nchivī ndāhví jā scácu Yāā Dios ánō ji. 


text:
<pb/>De nācā ndetū tēe jā má nácani yátá inī dē jā nduhū cúu Cristo. Súcuán cachī nū nūū Juan, ncachī yā jíín ndúū dē. 


text:
<pb/>De tá cuānohōn ndúū tēe jā ní ntají Juan, de nī nquijéhé Jesús cáhān yā tūhun Juan jíín nchivī: ¿Nā cuá cúu jā ní jēndēhé ndá nú nūū ñuhun tíhá? ¿A iin tēe jáni iin jáni ūū inī jā cúu tá cúu itē jā cándā sáhá tāchī? 


text:
<pb/>De tú nduú, ¿de nā cuá cúu jā ní jēndēhé ndá nú túsaá? ¿A iin tēe jā cúnī cuñáhnú jā ñúhún sahma fino? Nduú, chi jínī ndá nú jā ndá tēe ñúhún sahma fino de ndúcú ndācá jā cúsiī inī, níí maá-ni inī vehe rey ndéē ndá dē. 


text:
<pb/>¿De nā cuá cúu jā ní jēndēhé ndá nú túsaá? ¿A iin tēe nácani tūhun Yāā Dios? Cáhān ni jíín nú jā suu nī jēndēhé nú. De cúñáhnú cā Juan yáhá nsūú cā ndá cā tēe jā ní nacani tūhun Yāā Dios. 


text:
<pb/>Chi tūhun Juan cúu jā yósō nūū tutū īī:<pb/>Tají nī tēe nacani tūhun nī, cosō nūú dē ichi núū Cristo,<br/>tácua coo tūha nchivī jā quenda yā. Ncachī Yāā Dios, cáchī tutū. 


text:
<pb/>De cáhān ni jíín ndá nú jā inī ñayīví yáhá cúñáhnú cā Juan tēe scuénduté nsūú cā ndá cā tēe jā íyó inī ñayīví. De vísō súcuán de ndá nchivī jā núu cā inī ñuū nūū tátúnī Yāā Dios, cúñáhnú cā ji nsūú cā Juan, ncachī yā. 


text:
<pb/>De ndācá nchivī jíín ndá tēe stútú xūhún renta, tá nī jini ji tūhun cáhān yā, de nī jetáhví ji jā Yāā ndāā cúu Yāā Dios, chi ja nī jenduté ji nūū Juan. 


text:
<pb/>Sochi ndá tēe grupo fariseo jíín tēe stéhēn ley janahán, nduú ní jétáhví dē tūhun jā cúnī Yāā Dios sāhá yā jā váha dē, chi nduú ní jénduté ndá dē nūū Juan. 


text:
<pb/>De nī ncāhān cā maá Jētohō ō: Yáhá cáchī ni iin tūhun yátá tácua cunī ndá nú nāsa íyó nchivī tiempo mitan. 


text:
<pb/>Cúu ji tá cúu ndá sūchí lúlí jā ndéē ji nūū yáhvi cásíquí ji. De cána jee ji nūū táhán ji: Nī ntivī ndá nī tūyōó nūū ndá nú, de nduú ní jíta jéhé nú. De nī jita ndá nī yaā jā cuécá jíta, de nduú ní jácu nú, cáchī ndá ji. De tá cúu ndá sūchí ñúcuán jāá nduú ní jétahān inī ji ni iin ni incā, súcuán cúu ndá nú. 


text:
<pb/>Chi nī nquiji Juan tēe scuénduté, de cuāhā vuelta nī īyo nditē inī dē, chi nduú ní nchájī dē stāā de nduú ní jíhi dē vino. De nduú ní jétahān inī ndá nú, chi nī ncāhān nū jā ñúhún tāchī inī dē. 


text:
<pb/>De nī nquenda maá nī, Yāā nī nduu tēe, de yájī ni jíhi nī, de suni nduú jétahān inī ndá nú, de scáa nú cā chi cáhān nū jā maá-ni jā yájī ni jíhi nī vino. De quétáhán nī jíín ndá tēe stútú xūhún renta jíín ndá cā tēe sáhá cuāchi, cáchī ndá nú. 


text:
<pb/>De tú cúndíchí iin tēe jíín tūhun Yāā Dios, de jíín tiñu sáhá dē de jínī ndá cā tēe ndíchí jā ndíchí dē, ncachī yā. Jā íyó Jesús vehe Simón tēe fariseo 


text:
<pb/>De iin tēe grupo fariseo nī ncana dē Jesús jā cajī yā stāā jíín dē. De nī jēhēn yā vehe dē, de nī jēcundeē yā mesa jā cajī yā stāā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de iin ñahan sáhá cuāchi, ndéē ña ñuū ñúcuán, de nī jinī ña jā ní jīnū Jesús vehe tēe fariseo, yájī yā stāā. De nī nquiji ña jíín iin frasco yūū luu jā ñúhún chitú aceite perfume. 


text:
<pb/>De nī jēcuīñī jītí ña nūū jéhē yā, de jácu ña. De nī nquijéhé ña sáchíi ña jēhē yā jíín ndute tínūú ña, de nī nasíchī ña jíín ixi xínī ña. De nī ntechuhú ña jēhē yā, de nī nchihi ña perfume. 


text:
<pb/>De tēe fariseo jā ní ncana dē yā, nī jinī dē jā súcuán nī nsāhá ña, de nī jani inī dē: Tú tēe nácani tūhun Yāā Dios cúu tēe yáhá, de cunī dē nāsa ñahan cúu ñahan yáhá jā quéhé ña dē, chi ñahan sáhá cuāchi cúu ña, jáni inī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Jesús jíín dē: Simón, cúnī ni cāhān ni jíín nú iin tūhun. De nī ncāhān maá dē: Cāhān ní Maestro. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Iin tēe jéhe núú xūhún, nī īyo ūū tēe ndíta nūū dē. Iin dē ndíta ūhūn ciento xūhún jā nání denario, de incā dē ndíta ūū xico ūxī denario. 


text:
<pb/>De nduú nā cuá névāha ndúū tēe ñúcuán jā nachunáá dē. De tēe jéhe núú xūhún nī nee cáhnú inī dē nūū ndúū tēe ñúcuán. Túsaá de cachī nū: Jā ndúū tēe ñúcuán, ¿ní iin dē cúu jā coo manī cā jíín dē? ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Simón: Jáni inī sá jā tēe nī ndita cuāhā cā, ncachī dē. De nī ncāhān yā: Ndāā cáhān nū, ncachī yā. 


text:
<pb/>De ndéhé yā nūū ñahan ñúcuán, de nī ncāhān cā yā jíín Simón: ¿A ndéhé nú tá sáhá ñahan yáhá? Jā ní nquenda nī vehe nú, de nduú ní jéhe nú ndute jā ndundoo jēhē ni, tá cúu nūū íyó costumbre. De ñahan yáhá nī nsāhá chíi ña jēhē ni jíín ndute tínūú ña, de nī nasíchī ña jíín ixi xínī ña. 


text:
<pb/>De nduú ní ntéchuhú nú nduhū, tá cúu nūū íyó costumbre. De ñahan yáhá, jondē nī nquīvi nī vehe nú, de nduú jéncuiñī ña jā téchuhú ña jēhē ni. 


text:
<pb/>De nduú ní nchíhi nú aceite xīnī ni, tá cúu nūū íyó costumbre. De ñahan yáhá nī nchihi ña aceite perfume jēhē ni. 


text:
<pb/>Túsaá de cáhān ni jíín nú jā ní stéhēn ña jā ndasí íyó mānī ña jíín nī sīquī jā née cáhnú inī ni nūū ndācá cuāchi ña, vísō cuāhā cúu. Sochi tú née cáhnú inī ni nūū nchivī jā íyó jacū-ni cuāchi, de jacū-ni stéhēn ji jā mānī ji jíín nī, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá nchivī yájī stāā jíín yā, nī nquijéhé ndá ji cáhān ji: ¿Ní iin cā cúu tēe yáhá jā cáhān dē jā née cáhnú inī dē nūū cuáchi? ncachī ji. 


text:
<pb/>Sochi Jesús nī ncāhān cā yā jíín ñahan ñúcuán: Nī ncandíja nú nduhū, de jā ñúcuán cúu jā ní scácu nī ndóhó nūū cuáchi nú. Cuáhán de ndusiī inī nū, ncachī yā.<pb/>


text:
Ñúcuán de nī ncuu jacū quīvī, de nī jica nuu Jesús ndācá ñuū nāhnú jíín ñuū lulí. De nácani yā tūhun vāha, de cáchī yā nāsa tátúnī Yāā Dios. De ndihúxī ūū tēe cúu apóstol, suni jíca dē jíín yā. 


text:
<pb/>De suni íyó jacū ñahan jíca jíín yā, jā ní ntavā yā tāchī inī sava ña, de nī nasāhá vāha yā sava ña jā ndóho cuēhē. De iin ña cúu María ñuū Magdala, de inī ñahan ñúcuán nī ntavā yā ūjā tāchī. 


text:
<pb/>De incā ña cúu Juana, ñasíhí Chuza, tēe ndíso tíñú inī vehe Herodes. De incā ña cúu Susana, jíín cuāhā cā ñahan jā chíndeé ña yā jéhe ña ndācá jā jíni ñúhún yā jíín ndá dē. Tūhun yátá tēe jítē tatā (Mt. 13.1‑9; Mr. 4.1‑9) 


text:
<pb/>De cuāhā nchivī ndācá ñuū ñúcuán nī nquenda ji nūū Jesús. De nī ncutútú cuāhā ndasí nchivī, de nī ncāhān yā iin tūhun yátá nūū ndá ji: 


text:
<pb/>Iin tēe jítē tatā, nī nquee dē jā cutē dē. De tá nī nquijéhé dē jítē dē, de jacū tatā nī jītē yuhú íchí, de nī jāñū nchivī sīquī, de nī nchajī-ni ndá saā. 


text:
<pb/>De jacū cā tatā nī jītē māhñú nūū cáá niquin iñu. De iin nuú-ni nī ntāhvī iñu jíín, de nī jasī nūū. 


text:
<pb/>De sava nī jītē nūū ñuhun váha. De tá nī ntāhvī, de nī jēhe cuāhā nūnī, chi iin iin tatā nī jēhe jondē ciento, ncachī yā. Ñúcuán de nī ncāhān jee yā: Ndá ndóhó jā níni, tee sōho vāha nú, ncachī yā. Nājēhē cúu jā cáhān yā maá-ni tūhun yátá (Mt. 13.10‑17; Mr. 4.10‑12) 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā: Ndá ndóhó, chi sáhá Yāā Dios jā cuu jīcūhun inī nū tūhun jā ní nchiyuhū yáhá, nāsa quívi nchivī ndahá Yāā Dios jā tatúnī yā nūū ji. Sochi sava cā nchivī chi maá-ni jíín tūhun yátá cáhān ni jíín ji, tácua vísō ndéhé ji de quéndōo ji modo jāá nduú jínī ji. De vísō jíni jíín sóho ji, de mā jícūhun inī ji. Jā ní ncachī cājí yā tūhun yátá tēe jítē tatā (Mt. 13.18‑23; Mr. 4.13‑20) 


text:
<pb/>De tatā jā ní jītē yuhú íchí cúu tá cúu ndá nchivī jā jíni tūhun, sochi quénda-ni tāchī cúñáhnú, de cándeē tūhun inī ánō ji, tácua mā cándíja ji de mā cácu ji sāhá yā. 


text:
<pb/>De tatā jā ní jītē nūū ñuhun yúū cúu tá cúu ndá nchivī jā jíni tūhun, de jétáhví ji de cúsiī inī ji jíín. Sochi nduú cúcutú tūhun inī ánō ji, de jacū-ni quīvī cándíja ji. De tá quiji tūndóhó sīquī ji, de jíca yátá ji. 


text:
<pb/>De tatā jā ní jītē māhñú niquin iñu cúu tá cúu nchivī jíni tūhun, de cuāhān ndá ji de cútéñú ji jíín tiñu ji de cúnī ji cucuícá ji de cusiī inī ji. De nduú jíja ji jíín tūhun yā. 


text:
<pb/>De tatā jā ní jītē nūū ñuhun váha cúu tá cúu ndá nchivī jíni tūhun, de tíin vāha ji, chi íyó vāha íyó ndāā ánō ji. De jíja ji jíín tūhun yā, chi cándíja vāha ji. Tūhun yátá sīquī lámpara (Mr. 4.21‑25) 


text:
<pb/>Tá scuíquīn nchivī iin lámpara, de nduú jásī ji ni iin sīquī, de ni nduú chíhi ji chījin jīto. Chi sa jáni ji nūū sūcún, tácua cutūu nūū ndá nchivī jā quívi vehe. 


text:
<pb/>De suni súcuán, nduú íyó ni iin tūhun yíyuhū jā má cūní nchivī, chi ndihi-ni tūhun jā cáhān ji natūu nijīn de cunī nchivī. 


text:
<pb/>Túsaá de cunini vāha ndá nú, chi nchivī ja jícūhun inī, stéhēn cā yā nūū ji. Sochi nchivī jāá nduú cándíja, chi maá jacū jā jáni inī ji jā jínī ji, de sa naā, ncachī yā. Tūhun naná yā jíín ñanī yā (Mt. 12.46‑50; Mr. 3.31‑35) 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nquenda naná yā jíín ndá ñanī yā nūū íyó yā. De nduú ní ncúu quīvi ndá ña nūū yā, sīquī jā íyó chitú nchivī. 


text:
<pb/>De nī ncachī tūhun iin nchivī nūū yā: Naná ní jíín ndá ñanī ní íñí ña tāvēhé, de cāhān ña jíín ní cúnī ña, ncachī ji. 


text:
<pb/>De nī ncāhān maá yā: Suni naná nī jíín ñanī ni cúu ndá nchivī níni tūhun Yāā Dios de squíncuu ji, ncachī yā jíín ji. Jā ní jencuiñī tāchī níhin jíín mar nī nsāhá yā (Mt. 8.23‑27; Mr. 4.35‑41) 


text:
<pb/>De iin quīvī nī nquīvi yā iin barco jíín ndá tēe scuáha jíín yā, de nī ncāhān yā jíín dē: Ná yáha ó cōhōn incā lado mar. De nī scáca ndá dē barco cuāhān dē. 


text:
<pb/>De juni scáca dē barco de nī nquīxīn yā. De nī jīquīhi iin tāchī níhin nūū mar. De ja ñatin chitú ndute inī barco, de ndúcú quēe barco. 


text:
<pb/>De nī sndóto ndá dē yā, de nī ncāhān dē: Maestro, Maestro, mitan de quēe ó chījin ndute de naā ō, ncachī dē. De nī nacuiñī yā, de nī ncāhān yā nūū tāchī níhin jíín nūū mar. De ndihi nī jencuiñī, de nī ncuu nañíí-ni. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín ndá tēe scuáha jíín yā: ¿Nūcu nduú cándíja ndá nú? De ndá máá dē chi nī nchūhú ndasí dē, de sáhvi inī dē, de cáhān dē jíín ndá táhán dē: ¿Ní iin cā cúu tēe yáhá jā jondē nūū tāchī níhin jíín nūū ndūté tátúnī dē, de jétáhví jā cáhān dē? ncachī ndá dē. Tēe ñuū Gadara jā ndóho tāchī (Mt. 8.28‑34; Mr. 5.1‑20) 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nquenda yā jíín ndá dē región Galilea, de cuāhān yā región Gadara jā íyó incā lado mar Galilea. 


text:
<pb/>De tá nī nuu yā nūū ñuhun yíchí, de iin tēe ñuū ñúcuán nī nquenda dē nūū yā. De ja nī ncuu cuāhā cuīyā jā ñúhún cuāhā tāchī inī dē. De nduú ñúhún cuitī dē sahma, de ni nduú ndéē dē vehe, chi sa māhñú nūū yíyuhū ndīyi ndéē dē. 


text:
<pb/>De tá nī jinī dē nūū Jesús, de nī jēcuīñī jītí dē nūū yā, de nī ncana cóhó dē: ¿Nūcu vāji ní nūū sá, Jesús Sēhe Yāā Dios, Yāā cúñáhnú ndasí? Cáhān ndāhví sá jíín ní jā má sndóho ní sāán. 


text:
<pb/>Súcuán nī ncāhān dē, chi ja nī ndacu yā nūū ndá tāchī jā ná quée inī dē. De ja nī ncuu cuāhā vuelta jā ní nsāhá xēēn tāchī dē. De nī nuhnī ndahá dē jēhē dē jíín cadena nī nsāhá nchivī, tácua nduú nā cuá sāhá dē. De ndihi-ni jéhndē dē, de jínu dē jéhēn dē nūū ñuhun tíhá sáhá ndá tāchī. 


text:
<pb/>De Jesús nī jīcā tūhún yā dē: ¿Nā cuá nāní nú? De nī ncāhān dē: Legión nání sá. De nī ncāhān dē jā súcuán nání dē, chi ñúhún cuāhā tāchī inī dē. 


text:
<pb/>De yucu ñúcuán íyó cuāhā quinī jítu tī. De ndá tāchī nī ncāhān ndāhví jíín yā jā ná cuáha yā tūhun quīvi ndá inī quinī. De nī jēhe yā tūhun. 


text:
<pb/>De nī nquee ndá tāchī inī tēe ñúcuán, de nī nquīvi inī quinī. De ndá quinī nī jinu tī nī nincava tī iin yuhú cává, de nī nquēe tī inī mar, de nī jīhī tī nūū ndūté. 


text:
<pb/>De ndá tēe jíto tī, nī jinī dē jā súcuán nī ncuu, de nī nchūhú ndá dē. De nī jinu dē cuācachī tūhun dē nūū ndá nchivī ñuū jíín ndá rancho. 


text:
<pb/>De nī jēhēn ndá nchivī nī jēndēhé ji nāsa nī ncuu. De nī nquenda ji nūū íyó Jesús. De nī jinī ji nūū tēe jā ní nquee ndá tāchī inī, ndéē dē nūū jéhē Jesús, de ñúhún dē sahma, de ja nī nducájí xīnī dē. De nī nchūhú ndá nchivī. 


text:
<pb/>De ndá tēe jā ní jinī, nī nacani dē tūhun nūū nchivī, nāsa nī ncuu jā ní nduvāha tēe jā ní ñuhun tāchī inī. 


text:
<pb/>Ñúcuán de ndá nchivī níí región Gadara, nī nquijéhé ji cáhān ndāhví ji jíín yā jā ná cújiyo yā quīhīn yā, chi yúhú ndasí ji. De nī ndīvi yā inī barco jā quínohōn yā. 


text:
<pb/>De tēe jā ní nquee tāchī inī, nī ncāhān ndāhví dē jíín yā jā cuāha yā tūhun quīhīn dē jíín yā. Sochi Jesús nī ncāhān yā jā ná quéndōo dē, de ncachī yā: 


text:
<pb/>Cuánohōn vehe nú, de nacani nú tūhun nāsa ñáhnú ndasí tiñu nī nsāhá Yāā Dios ndóhó, ncachī yā jíín dē. De cuāhān dē, de nī nacani dē tūhun níí ñuū ñúcuán jā nāsa ñáhnú ndasí tiñu nī nsāhá Jesús jíín dē. Tūhun sēhe síhí Jairo jíín ñahan jā ní nquehé sahma yā (Mt. 9.18‑26; Mr. 5.21‑43) 


text:
<pb/>De tá nī nenda Jesús incā lado mar, de ndá nchivī nī ncusiī inī ji jā ní nenda yā, chi ndihi ji ndétu ji yā. 


text:
<pb/>De nī nquenda iin tēe cúñáhnú inī vehe īī sinagoga, nání dē Jairo. De nī jēcuīñī jītí dē nūū jéhē yā, de nī ncāhān ndāhví dē jā ná quíhīn yā jíín dē vehe dē. 


text:
<pb/>Chi íyó iin sēhe síhí dē jā mátúhún ji-ni nūū dē, de íyó ji tá ūxī ūū cuīyā. De sūchí ñúcuán ja ñatin cuū ji. De cuāhān yā jíín dē, de cuāhā nchivī níquīn ji yā, de nī nchitú nīhin ji níí xiín yā cuāhān ji. 


text:
<pb/>De māhñú ndá nchivī cuāhān iin ñahan cúhū, de ja nī ncuu ūxī ūū cuīyā ndóho ña cuēhē játi nīñī ña. De nī jāxīn ña ndihi jā névāha ña jíín tēe tátán, de nduú ní ndúvāha ña sāhá ni iin dē. 


text:
<pb/>De nī nquenda ña ichi chátā Jesús, de nī nquehé ña yuhú sáhmá yā. De nī jencuiñī-ni jā játi nīñī ña. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Jesús: ¿Ní iin nī nquehé sahma nī? ncachī yā. De ndiviī ji nī ncāhān jāá nduú ní nquéhé ji. De Pedro jíín ndá tēe íyó jíín dē, nī ncāhān dē: Maestro, ndéhé ní jā nchivī cuāhā yáhá nī nchitú nīhin ji xiín ní, de cáquīhi ji níhín, de mitan jícā tūhún ní ní iin nī nquehé sahma ní. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Nduú chi iin nchivī nī nquehé sahma nī, chi nī jinī ni jā jíín fuerza ni de nī nduvāha iin nchivī, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī jinī ñahan ñúcuán jāá nduú ní ncúu coo yuhū jā ní nsāhá ña. De quísi ña nī nquenda ña, de nī jēcuīñī jītí ña nūū jéhē yā. De jínī jínúū ndá nchivī, de nī ncachī cājí ña nājēhē cúu jā ní nquehé ña yuhú sáhmá yā, jíín jā ní nduvāha ña-ni. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín ña: Tíhī, nī ncandíja nú jā cuu nasāhá vāha nī ndóhó, de jā ñúcuán nī nduvāha nú. Cuáhán de ndusiī inī nū, ncachī yā. 


text:
<pb/>De juni cáhān cā yā súcuán, de nī nquenda iin tēe ndéē vehe Jairo, tēe cúñáhnú inī vehe īī sinagoga. De nī ncachī dē nūū Jairo: Ja nī jīhī sēhe síhí ní. De mā sátéñú ní cā Maestro, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī jini Jesús tūhun yáhá, de nī ncāhān yā jíín Jairo: Mā cúyūhú nú, chi candíja nú-ni, de nastécū ni sēhe nú, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī jīnū yā vehe, de nduú ní jéhe yā tūhun jā quīvi ndá nchivī jíín yā, chi maá-ni Pedro jíín Jacobo jíín Juan, jíín tatá naná sūchí ñúcuán. 


text:
<pb/>De cúcuécá inī ndá nchivī ndéē inī vehe, de jácu ji jēhē sūchí ñúcuán. Sochi nī ncāhān yā: Mā cuācú ndá nú. Chi ñahan lúlí ñúcuán nduú ní jíhī ji, chi quíxīn ji-ni, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī nsāhvi ndasí inī tatá ji naná ji ndéhé dē. De nī ndacu nīhin yā nūū dē jā má cāchí dē nūū ni iin jā súcuán nī ncuu.<pb/>


text:
De nī nastútú Jesús ndihúxī ūū tēe scuáha jíín yā, de nī nsāhá yā jā cundiso tíñú dē de coo poder dē jā tavā dē ndá tāchī inī nchivī, jíín jā nasāhá vāha dē nchivī cúhū. 


text:
<pb/>De nī ntají yā ndá dē jā nacani dē tūhun nāsa tátúnī Yāā Dios, jíín jā nasāhá vāha dē nchivī cúhū. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín dē: Mā cuīsó nú jā cuetíñú nú ichi, ni garrote, ni ñunu, ni stāā, ni xūhún. De quīhīn nū jíín iin-ni camisa, de mā cuīsó nú incā. 


text:
<pb/>De tú iin ñuū nduú jétáhví ji ndóhó, de quee ndá nú ñúcuán, de scóyo nú tīcāchāā jēhē nū, chi suu cúu jā stéhēn nū jā íyó cuāchi ji jāá nduú ní jétáhví ji, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī nquee ndá dē cuāhān dē, nī jicó núu dē ndācá ñuū. De nī nacani dē tūhun vāha nāsa scácu Yāā Dios nchivī, de nī nasāhá vāha dē nchivī cúhū. Jā ní jīhī Juan tēe scuénduté (Mt. 14.1‑12; Mr. 6.14‑29) 


text:
<pb/>De Herodes, tēe cúu gobernador, nī nīhīn dē tūhun ndācá tiñu jā sáhá Jesús. De nī ncunēhén inī dē, chi jáni inī sava nchivī cáhān ji jā Juan nī natecū dē. 


text:
<pb/>De sava cā nchivī cáhān jā ní nenda Elías, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios janahán. De sava cā ji cáhān jā ní natecū incā tēe nī nacani tūhun Yāā Dios janahán. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Herodes: Juan chi nī ndacu nī jā tēhndē xīnī dē. ¿Túsaá de nā tēe cúu yáhá jā níhīn ni tūhun jā sáhá dē cuāhā tiñu ñáhnú? ncachī dē. De nī nducú dē modo nāsa cunī dē nūū Jesús. Jā ní scájī yā ūhūn mil tēe (Mt. 14.13‑21; Mr. 6.30‑44; Jn. 6.1‑14) 


text:
<pb/>De nī nenda ndá tēe cúu apóstol jā ní ntají yā dē nī nacani dē tūhun. De nī ncachī ndá dē nūū yā ndācá tiñu jā ní nsāhá dē. De nī jeca yā ndá dē cuāhān sīín yā jíín dē iin lugar nūū nduú nchivī, ñatin ñuū Betsaida. 


text:
<pb/>De nī jinī ndá nchivī, de suni cuāhān ndá ji. De nī jetáhví yā ji, de nī nacani yā tūhun nāsa tátúnī Yāā Dios, de nī nasāhá vāha yā nchivī cúhū. 


text:
<pb/>De tá cuāñini, de nī nquenda ndihúxī ūū apóstol, de nī ncāhān dē jíín yā: Tají ní nchivī cuāhā yáhá ná quíhīn ji ndācá ñuū jíín ndācá rancho ñatin yáhá, de nducú ji nūū quendōo ji de cueen ji jā cajī ji, chi nduú nā cuá īyó yáhá, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Cuāha ndá máá nú jā cajī ji, ncachī yā. De nī ncāhān ndá dē: Nduú ná névāha sá, chi ūhūn-ni stāā jíín ūū-ni tiacá. De vísō tú quīcuēen sá stāā cajī ndihi nchivī cuāhā yáhá, de ni mā cūú, ncachī dē. 


text:
<pb/>Chi íyó tá ūhūn mil tēe. De nī ncāhān yā jíín ndá tēe scuáha: Cāhān ndá nú jíín nchivī jā ná cúndeē sīín cincuenta cincuenta ji, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī nquehen yā ndihúhūn stāā jíín ndúū tiacá ñúcuán, de nī nūcūndēhé yā ichi andiví, de xihna cā nī nacuetáhví yā nūū Tatá yā. De nī scuáchi yā, de nī jēhe yā nūū ndá tēe scuáha jíín yā, de nī nsajī dē nūū ndá nchivī cuāhā. 


text:
<pb/>De ndiviī ji nī nchajī, de nī ndahā chījin ji. De nī nastútú ndá dē pedazo jā ní nquendōo, de nī nchitú ūxī ūū tīcá. Jā ní ncachī Pedro jā Jesús cúu Cristo (Mt. 16.13‑19; Mr. 8.27‑29) 


text:
<pb/>De iin quīvī nī ncusíín Jesús, jícān táhvī yā, de maá-ni ndá tēe scuáha jíín yā íyó dē jíín yā. De nī jīcā tūhún yā ndá dē: De nduhū, ¿ní iin cúu nī cáchī ndá nchivī? 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndá dē: Sava ji cáhān jā cúu ní Juan, tēe jā ní scuénduté. De sava cā ji cáhān jā cúu ní Elías, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios jondē janahán. De sava cā ji cáhān jā cúu ní incā tēe nī nacani tūhun yā, de nī natecū dē, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī jīcā tūhún yā dē: De ndá máá nú, ¿ní iin cúu nī cáchī ndá nú? De nī ncāhān Pedro: Maá ní cúu Cristo, Yāā jā ní ntají Yāā Dios, ncachī dē. Jā ní ncachī tūhun Jesús jā cuū yā (Mt. 16.20‑28; Mr. 8.30–9.1) 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā: Nduhū, Yāā nī nduu tēe, cánuú jā ndoho ndasí nī. De ndá tēe ñáhnú jíín ndá sūtū cúñáhnú jíín ndá tēe stéhēn ley janahán, squéne yichī dē nduhū. De cahnī dē nduhū, de nūū únī quīvī de natecū ni, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān yā jíín ndihi dē: Nā-ni nchivī tú cúnī ji cuniquīn ji nduhū jā scuáha nī ji, de ná cásī ji jā cúnī maá ji, de ná cúniquīn ji nduhū ndācá quīvī, de cuāha ji tūhun cundoho ji tūndóhó jā síquī ni, vísō ná cúū ji. 


text:
<pb/>Chi tú ní nchivī cúnī ji cācu ji nūū tūndóhó jā quiji nūū ji jā síquī nduhū, túsaá de tānū tāhvī ji níí cání. De tú ní nchivī vísō ná cúū ji jā síquī nduhū, sochi cutecū ji níí cání. 


text:
<pb/>Chi tú nā-ni nchivī cúcanoō ji jā síquī nduhū, Yāā nī nduu tēe, jíín sīquī tūhun cáhān ni, suni súcuán cucanoō ni jā síquī maá ji, quīvī nenda nī. De quīvī ñúcuán chi viī ndasí cuñáhnú nī, tá cúu nūū cúñáhnú Tatá nī, de suni cúñáhnú ndācá ángel ndoo yā sáhá yā. 


text:
<pb/>De ndāā cáhān ni jíín ndá nú jā sava tēe íyó yáhá, mā cúū dē chi jondē cunī dē nāsa tátúnī Yāā Dios jíín poder yā, ncachī yā. Jā tucu nī nduu yā (Mt. 17.1‑8; Mr. 9.2‑8) 


text:
<pb/>Ñúcuán de tá ūnā quīvī jā ní ncāhān yā ndá tūhun yáhá, de nī ncaa yā iin yucu, cuācācān táhvī yā. De Pedro jíín Jacobo jíín Juan cuāhān ndá dē jíín yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī nquenda ūū tēe, nátúhún dē jíín yā, de cúu dē Moisés jíín Elías, tēe jā ní īyo janahán. 


text:
<pb/>De viī ndasí jéndūtē níí tēe ñúcuán, de cáhān ndúū dē jíín yā sīquī jā ní ncuñatin jā cuū yā Jerusalén. 


text:
<pb/>De Pedro jíín ndúū cā tēe íyó jíín dē, jíhī ndasí dē māhná, sochi nduú ní nquíxīn dē. De nī jinī ndá dē jā viī jéndūtē maá yā jíín ndúū tēe íñí jíín yā. 


text:
<pb/>De tá nī ncujiyo-ni ndúū tēe ñúcuán nūū yā, de nī ncāhān Pedro jíín yā: Maestro, nācā vāha jā íyó ndá sá yáhá. De ná sáhá ndá sá ūnī vehe ramádā, iin cuu maá ní, de incā cuu Moisés, de incā cuu Elías, ncachī dē. De nduú sáhá dē cuenta nā cuá cúu jā cáhān dē. 


text:
<pb/>De juni cáhān dē súcuán, de nī nquiji iin vīcō nūhún, de nī jasī-ni nūū ndá dē. De nī nchūhú ndá dē jā íyó dē chījin vīcō nūhún. 


text:
<pb/>De nūū vīcō ñúcuán nī ncāhān iin tūhun: Yáhá cúu Sēhe nī jā mānī ndasí nī jíín. De cunini ndá nú tūhun cáhān yā, ncachī. 


text:
<pb/>De tá nī ncuu nī ncāhān tūhun ñúcuán, de mátúhún-ni cā Jesús íñí yā nūū ndá dē. De nduú ní ncáhān cuitī cā ndá dē, de ndá quīvī ñúcuán nduú ní ncáchī dē nūū ni iin jā súcuán nī jinī dē. Jā ní nasāhá vāha yā iin sūchí ñúhún tāchī inī (Mt. 17.14‑21; Mr. 9.14‑29) 


text:
<pb/>De māhñú nchivī cuāhā nī ncana jee iin tēe: Maestro, jícān táhvī sá nūū ní jā cūndēhé ní sēhe yií sá, chi mátúhún ji-ni íyó nūū sá. 


text:
<pb/>De maá-ni jā sáhá xēēn tāchī jíín ji, de cána cóhó ji sáhá, de jáhnī yīhí ji, de jée tīñū yuhú ji. De sndóho ji, de ūhvī ndasí siáā ji. 


text:
<pb/>De nī ncāhān ndāhví sá jíín ndá tēe scuáha jíín ní jā ná távā dē tāchī, de nduú ní ncúu sāhá dē, ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Jesús: Nchivī nīhin ndasí inī cúu ndá nú, chi nduú cándíja nú jā cuu nduvāha ji. ¿Nāsaa cā quīvī cundeē ni jíín ndá nú jā cuandeé inī ni jíín nú? Cuáquēhen sēhe nú ná quíji ji, ncachī yā. 


text:
<pb/>De juni vāji ji nūū yā, de nī jicó cáva ji nūū ñūhún nī nsāhá tāchī, de nī jahnī yīhí ji. De nī ncāhān xēēn Jesús nūū tāchī, de nī nasāhá vāha yā sūchí ñúcuán, de nī nasiáha yā ji nūū tatá ji. 


text:
<pb/>De ndiviī nchivī nī nsāhvi inī ji nī jinī ji jā ñáhnú ndasí tiñu sáhá Yāā Dios. Jā ní ncāhān tucu yā jā cuū yā (Mt. 17.22‑23; Mr. 9.30‑32) De juni sáhvi inī ji ndéhé ji ndācá tiñu jā ní nsāhá Jesús, de nī ncāhān yā jíín ndá tēe scuáha jíín yā: 


text:
<pb/>Chuhun vāha inī nū tūhun cáhān ni yáhá, de mā náā inī nū, chi nduhū, Yāā nī nduu tēe, nastúu ji nduhū jā quīvi nī ndahá ndá tēe xēēn. 


text:
<pb/>Sochi nduú ní jícūhun inī ndá dē jā ní ncāhān yā, chi nduú ní ncúu cuitī jīcūhun inī dē. De nī nchūhú ndá dē cātūhún dē yā sīquī tūhun jā ní ncachī yā. Ní nchivī cúu jā cúñáhnú cā (Mt. 18.1‑5; Mr. 9.33‑37) 


text:
<pb/>De nī jinī Jesús jā súcuán jáni inī ndá dē. De nī ntiin yā ndahá iin sūchí lúlí, de nī jani yā ji xiín yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín ndá dē: Nā-ni nchivī tú jā síquī nduhū jétáhví ji sūchí lúlí yáhá, de nduhū jétáhví ji. De nchivī jā jétáhví nduhū, suni jétáhví ji Yāā jā ní ntají nduhū vāji nī. De nchivī núu cā māhñú ndá nú, suu ji cúñáhnú cā, ncachī yā. Nchivī jāá nduú cáhān sīquī yā, íñí ji jíín yā (Mr. 9.38‑40) 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Juan: Maestro, nī jinī ndá sá iin tēe jā jíín síví ní távā dē tāchī inī nchivī. De nī jasī ndá sá jā sáhá dē, chi nduú jíca dē jíín ó, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín dē: Mā cásī nū jā sáhá dē, chi tēe jāá nduú cáhān contra sīquī ō, íñí dē jíín ó, ncachī yā. Jā ní ncāhān yā nūū Jacobo jíín Juan 


text:
<pb/>De nī ntají yā sava tēe nī jēcōsō nūú dē jíín tūhun jā váji yā. De cuāhān ndá dē iin ñuū Samaria tácua nducú dē nūū quendōo yā. 


text:
<pb/>Sochi nchivī Samaria nduú ní jéhe ji vehe ndōo yā, chi nī jinī ji jā jondē Jerusalén quīhīn yā. 


text:
<pb/>De Jacobo jíín Juan, ndúū tēe scuáha jíín yā, nī jinī dē jā súcuán cúu, de nī ncāhān dē jíín yā: Señor, ¿á cúnī ní jā ndacu ó tiñu jā quiji ñuhūn ichi andiví, de naā nchivī yáhá, tá cúu nūū ní nsāhá Elías, tēe nī nacani tūhun janahán? ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ndicó cóto Jesús nūū ndúū dē, de nī ncāhān yā nūū dē: Nduú jínī ndá nú nā nūū vāji tūhun cáhān nū. 


text:
<pb/>Chi nduhū, Yāā nī nduu tēe, nduú vāji nī jā snáā ni nchivī, chi sa vāji nī jā scácu nī nchivī, ncachī yā. Sá de cuāhān yā jíín ndá dē incā ñuū. Tūhun nchivī jā cúnī ji cuniquīn ji yā (Mt. 8.19‑22) 


text:
<pb/>De juni jíca ndá dē jíín yā ichi, de nī ncāhān iin tēe jíín yā: Señor, cuniquīn sá ní cōhōn ní-ni cúu nūū quíhīn ní, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín dē: Ndācá xúncuii chi íyó yavī cava tī, de ndá saā suni íyó tacā tī. Sochi maá nī, Yāā nī nduu tēe, nduú nūū cūsūn ni, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín incā dē: Cuniquīn nduhū ná cóhōn. De nī ncāhān dē: Señor, cundetu ní de ná quíchuhū sá tatá sá xihna cā, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín dē: Sndóo ndá ndīyi, ná chúhū ndá cā ndīyi, chi ndīyi cúu ndá nchivī jāá nduú cándíja. De maá nú, chi quīhīn nū nacani nú tūhun nāsa tátúnī Yāā Dios, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de suni nī ncāhān incā dē: Señor, cúnī sá cuniquīn sá ní, de cuāha ní tūhun jā xihna ná quícāhān sá jíín nchivī vehe sá, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín dē: Tú nā-ni tēe quijéhé dē cuniquīn dē nduhū, de tú maá-ni jā nácani cuécá inī dē sīquī ndācá jā ní sndóo dē, túsaá de cúu dē tá cúu iin tēe sátíñú jíín arado, de jícó cóto dē ndéhé dē ichi véhe dē. Túsaá de nsūú tēe vāha cúu dē jā cuniquīn dē nduhū sīquī tiñu tátúnī Yāā Dios, ncachī yā.<pb/>


text:
De tá nī ncuu ndācá tiñu yáhá, de maá Jētohō ō nī nacāji yā ūnī xico ūxī cā dē. De nī ntají yā ndihuū ndihuū dē jā cosō nūú dē nūū yā quīhīn dē ndācá ñuū jíín ndācá lugar nūū ja ñatin quīhīn maá yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā: Ndá nchivī yáhá chi cúu ji tá cúu trigo jā tēhndē, de ndāā jā cuāhā cúu, de tēe jā quehndē chi jacū dē-ni cúu. Túsaá de cācān táhvī ndá nú nūū maá Jētohō nū Yāā Dios jā ná tétíñú yā cuāhā tēe quehndē dē trigo, cúu jā nacani dē tūhun yā nūū nchivī. 


text:
<pb/>De cuáhán ndá nú, de ná cáchī tūhun nī nūū nū jā tetíñú nī ndá nú quīhīn nū tá cúu tīcāchí lúlí māhñú yīhī. 


text:
<pb/>De mā cuīsó nú ñunu, ni itīn xūhún, ni nījān. De ichi mā cúcuéé nú jā natúhún nú jíín ni iin nchivī. 


text:
<pb/>De nā-ni vehe quīvi ndá nú, de xihna cā cāhān nū: Ná quíji tūhun ndeé tūhun sīī inī nūū ndá nú, nchivī vehe yáhá, cachī nū. 


text:
<pb/>De tú vehe ñúcuán íyó nchivī vāha, de tūhun ndeé jā ní ncāhān nū jīnū sīquī ji. De tú nduú, de tūhun ndeé jā ní ncāhān nū mā jínū sīquī ji. 


text:
<pb/>De suni vehe ñúcuán cundeē nū, de cajī nū coho nú jā cuāha nchivī nūū nū. Chi sīquī tiñu jā nácani nú tūhun nūū nchivī, de cánuú coto ji ndá nú. De mā cúndeē nū quéhén vehe, chi iin-ni vehe. 


text:
<pb/>De nasāhá vāha nú ndá nchivī cúhū ñuū ñúcuán. De cachī nū nūū ji: Ja nī ncuñatin jā tatúnī Yāā Dios nūū ndá nú, cachī nū. 


text:
<pb/>De nā-ni ñuū quīvi ndá nú, de tú mā cuétáhví ji ndóhó, de quee nú inī calle ñúcuán de cāhān nū: 


text:
<pb/>Jondē tīcāchāā ñuū ndá nú yáhá jā ní ntīin jēhē ni, ná scóyo nī jā cúu seña jā íyó cuāchi ndá nú jāá nduú ní jétáhví nú. De cunahán ndá nú jā Yāā Dios ja nī ncuñatin yā jā tatúnī yā nūū nū nícu. Cachī ndá nú. 


text:
<pb/>De cáhān ni jíín ndá nú jā quīvī juicio de xēēn cā coo castigo sīquī ñuū jā sáhá súcuán nsūú cā jā coo sīquī ñuū Sodoma nūū ní nsāhá ndasí nchivī cuāchi. Jā ní ncāhān yā nūū sava ñuū nīhin inī (Mt. 11.20‑24) 


text:
<pb/>Nācā xēēn cundoho ndá nú, nchivī ñuū Corazín. De nācā xēēn cundoho ndá nú, nchivī ñuū Betsaida. Chi tú inī ñuū Tiro jíín ñuū Sidón ní nsáhá nī tiñu ñáhnú jā ní nsāhá nī inī ñuū maá nú, de ñamā nacani inī nchivī ñuū ñúcuán jā sndóo ji cuāchi ji nícu. De sāhá ji seña jā stéhēn jā nácani inī ji sīquī cuāchi ji, chi cuhun ji sahma túún de chihi ji yāā xīnī ji nícu. 


text:
<pb/>Túsaá de quīvī juicio de xēēn cā coo castigo sīquī ndá nú nsūú cā jā coo sīquī ñuū Tiro jíín ñuū Sidón. 


text:
<pb/>De ndá ndóhó nchivī ñuū Capernaum, ¿á jáni inī nū jā cúñáhnú nú tá cúu iin jā cáa cuāhān ichi andiví? Nduú chi sa cuun nú quīhīn nū jondē lugar nūū íyó ndá ánō ndīyi, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān cā yā jíín ndá tēe jā tají yā quīhīn: Nchivī jā tee sōho tūhun jā cáhān ndá nú, suni tee sōho ji jā cáhān maá nī. De nchivī jā squéne yichī ndóhó, suni nduhū squéne yichī ji. De nchivī jā squéne yichī nduhū, suni squéne yichī ji Yāā jā ní ntají nduhū vāji nī, ncachī yā. Jā ní nenda ndá tēe jā ní ntají yā 


text:
<pb/>De nī nenda ndihúnī xico ūxī tēe ñúcuán, de cúsiī inī ndá dē, de cáhān dē jíín Jesús: Señor, jondē ndá tāchī jétáhví ji nūū sá jā jíín síví maá ní, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín dē: Súcuán cúu, chi nī jinī ni jā modo iin taja nī nincava Satanás ichi andiví, chi nī ncandeē ni ndihi poder. 


text:
<pb/>De mitan de ja nī jēhe nī poder nūū ndá nú jā cuāñū nū sīquī ndá cōō jíín tīsuhmā, cúu jā cundeé nú sīquī ndācá fuerza maá jā jínī ūhvī yóhó, de nduú nā cuá sāhá jíín nú. 


text:
<pb/>Sochi mā cúsiī inī ndá nú maá-ni jā jétáhví ndá tāchī nūū nū, chi sa cusiī cā inī nū jā yósō síví nú jondē andiví, ncachī yā. Jā ní ncusiī inī Jesús (Mt. 11.25‑27; 13.16‑17) 


text:
<pb/>De suni hora ñúcuán nī ncusiī inī Jesús nī nsāhá Espíritu Santo, de nī ncāhān yā: Ná cútahvī sá nūū ní Tatá, jā cúu ní Jētohō andiví jíín ñayīví. Chi nī jasī ní ndācá tūhun ndíchí ní, jā má cūní nchivī ndīchí jíín nchivī tūha cuenta ñayīví yáhá. De nī stéhēn ní nūū ndá nchivī cúu tá cúu sūchí lúlí. Chi súcuán nī jētahān inī ní Tatá, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān cā yā: Ndiviī nī jēhe Tatá nī nūū ni. De nduú jínī ndá nchivī ní iin cúu nduhū, Sēhe Yāā Dios, chi maá-ni Tatá nī cúu jā jínī yā nduhū. De ni nduú jínī nchivī nāsa Yāā cúu maá Tatá, chi maá-ni Sēhe cúu jā jínī. De íyó nchivī jā cúnī maá Sēhe stéhēn yā nūū ji nāsa Yāā cúu Tatá yā, de maá ji suni cunī ji, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ndēhé yā nūū ndá tēe scuáha jíín yā, de nī ncāhān yā jíín ndá máá dē-ni: Nācā ndetū ndá nchivī jā ndéhé tiñu ñáhnú jā ndéhé ndá máá nú. 


text:
<pb/>Chi cáhān ni jíín nú jā cuāhā ndá tēe nī nacani tūhun Yāā Dios, jíín cuāhā ndá rey, nī ncuu inī dē cūndēhé dē jā ndéhé ndá máá nú, de nduú ní jínī dē. De nī ncuu inī dē cunini dē jā níni ndá máá nú, de nduú ní jíni dē, ncachī yā. Tūhun tēe Samaria, tēe vāha inī 


text:
<pb/>Ñúcuán de iin tēe stéhēn ley janahán, nī nacuiñī dē, de nī jēcāhān dē jíín Jesús jā coto túnī dē yā. De nī jīcā tūhún dē: Maestro, ¿nā cuá sāhá sá de nīhīn táhvī sá cutecū sá níí cání andiví? ncachī dē. 


text:
<pb/>De tēe ñúcuán nī ncāhān dē nāsa cáhān nūū tutū: Coo manī ndasí nú jíín maá Jētohō nū Yāā Dios, jondē jíín inī jíín ánō nū, jíín níí fuerza nū, jíín níí jāá ntúnī nū. De cundáhví inī nū táhán nú tá cúu nūū cúndáhví inī nū maá nú, cáchī tutū, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín dē: Vāha nī ncāhān nū. De tú cuu sāhá nú súcuán de nīhīn táhvī nū cutecū nū níí cání, ncachī yā. 


text:
<pb/>De tēe ñúcuán cúnī dē jā quendōo ndāā dē nūū yā jíín tūhun jā ní jīcā tūhún dē, de nī ncāhān dē: ¿De ní nchivī cúu ndá táhán sá? ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Jesús: Iin tēe nī nquee dē Jerusalén, nī ncuun dē cuāhān dē ñuū Jericó. De ichi nī nquenda ndá tēe cuíhná nūū dē, de nī ncandeē ndihi ndatíñú dē, de jondē sahma ñúhún dē. De nī ncani nāvāha ndá tēe ñúcuán dē, jondē ja ñatin cuū dē nícu. De nī sndóo ndá, de cuāhān ndá. 


text:
<pb/>De ichi ñúcuán nī nchāha iin sūtū cuāhān dē, de nī jinī dē nūū tēe ñúcuán, de nī nsāhá jíyo dē-ni cuāhān dē. 


text:
<pb/>De saá-ni iin tēe grupo levita jā sátíñú inī templo, vāji dē ichi ñúcuán, de suni nī jinī dē nūū tēe ñúcuán, de nī nchāha jícá dē-ni cuāhān dē. 


text:
<pb/>De iin tēe nación Samaria, suni jíca dē ichi ñúcuán. De nī jinī dē nūū tēe ñúcuán, de nī ncundáhví inī dē. 


text:
<pb/>De nī nquenda dē nūū cáá tēe ñúcuán, de nī nchuhun dē aceite jíín vino nūū ní ntacuēhé, de nī juhnī dē sahma nūū. De nī nchisó dē tēe ñúcuán sīquī quiti dē, de cuāhān dē jíín tēe ñúcuán iin mesón, de nī jito dē. 


text:
<pb/>De quīvī téēn, hora jā quíhīn dē, de nī ntavā dē ūū xūhún cāa, de nī jēhe dē nūū tēe xíí mesón, de nī ncāhān dē: Coto ní tēe yáhá, de tú cāxīn ní cā xūhún jíín dē, de tá nenda sá de nachunáá sá, ncachī dē. 


text:
<pb/>¿Túsaá de nāsa jáni inī nū? Jā ndinúnī tēe ñúcuán, ¿ní iin dē nī nsāhá cuenta jā táhán dē cúu tēe jā ní nquenda jācuīhná nūū? ncachī yā jíín tēe stéhēn ley janahán. 


text:
<pb/>De nī ncāhān dē: Tēe jā ní ncundáhví inī tēe jā ní ntacuēhé, vísō tēe ñuū jīcá cúu dē, ncachī dē. Ñúcuán de nī ncāhān Jesús jíín dē: Cuáhán túsaá, de suni súcuán cundáhví inī nū ndācá nchivī, ncachī yā. Jā ní īyo yā vehe Marta jíín María 


text:
<pb/>Sá de nī nquehen tucu yā ichi cuāhān yā, de nī jīnū yā iin ñuū lulí. De iin ñahan nání Marta nī ncana ña yā nī jēhēn yā vehe ña. 


text:
<pb/>De Marta, íyó iin cūhū ña nání María. De María nī jēcundeē ña nūū jéhē Jesús, níni ña ndācá tūhun jā cáhān yā. 


text:
<pb/>De Marta chi cútéñú ña jíín cuāhā tiñu sáhá ña. De nī nquenda ña nūū yā, de nī ncāhān ña: Señor, ¿á nduú sáhá ní cuenta jā cūhū sá nī sndóo ña sāán nūū tiñu? De cāhān ní jíín ña ná chíndeé táhán ña jíín sá, ncachī ña. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús jíín ña: Marta, nācā ndíhvī ndasí inī nū jíín cuāhā tiñu, de ndasí sndóho nú maá nú jíín. 


text:
<pb/>De íyó iin-ni tiñu cánuú. De María chi nī nacāji ña tiñu cánuú, suu jā ndíhvī inī ña sīquī tūhun Yāā Dios, de mā cándeē ō ña nūū tiñu ñúcuán, ncachī yā.<pb/>


text:
De iin quīvī íyó Jesús iin lugar, jícān táhvī yā. De tá nī ncuu nī jīcān táhvī yā, de iin tēe scuáha jíín yā, nī ncāhān dē: Señor, stéhēn ní nūū ndá sá nāsa cācān táhvī sá, tá cúu nūū ní stéhēn Juan nūū ndá tēe nī scuáha jíín dē, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín ndá dē: Jā cācān táhvī ndá nú, de suha cāhān nū:<pb/>Tatá ndá sá jā ndéē ní andiví,<br/>níní ná cóo yíñúhún sá nūū ní, chi Yāā īī cúu ní.<pb/>De ñúhún inī sá jā ñamā ná quíji quīvī tatúnī ní níí ñayīví yáhá.<pb/>De ná cóo ndācá tiñu jā jétahān inī maá ní,<br/>tá cúu nūū íyó inī andiví, suni súcuán ná cóo inī ñayīví.<pb/> 


text:
De cune cáhnú inī ní nūū cuāchi jā sáhá ndá sá nūū ní,<br/>tá cúu nūū née cáhnú inī ndá sá nūū nchivī jā sáhá cuāchi nūū sá.<pb/>De mā cuáha ní tūhun jā coto túnī tāchī sāán,<br/>chi sa scácu ní sāán nūū ndācá jānēhén. Cachī ndá nú, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān cā yā: Tú ní iin nú íyó iin amigo nū, de quīhīn nū vehe dē sava ñuú de cāhān nū jíín dē: Amigo, tanúú nú ūnī stāā nūū ni. 


text:
<pb/>Chi iin amigo ni jā jíca viaje, nī nquenda dē vehe nī, de nduú nā cuá névāha nī jā cuāha nī cajī dē, cachī nū. 


text:
<pb/>De cāhān tēe ndéē inī vehe: Mā stáhān nū nduhū, chi ja ndásī viéhé nī, de ja quíxīn ni jíín ndá sēhe nī, de mā cūú nacōo nī jā taji nī nūū nū, cachī dē. 


text:
<pb/>De cáhān ni jíín ndá nú, vísō mā nácōo dē taji dē nūū nū sīquī jā cúu dē amigo nū, sochi sīquī jā stáhān ndasí nú dē, jā ñúcuán nacōo dē taji dē ndihi jā jíni ñúhún nú. 


text:
<pb/>Túsaá de cáhān ni jíín ndá nú jā suni súcuán cācān táhvī nū nūū Yāā Dios, de taji yā nūū nū. De nducú nú ndācá jā váha jā íyó nūū yā, de nīhīn nū. De cācān táhvī nū jondē nīhīn nū, tá cúu nūū sáhá nchivī jā scáján viéhé jondē nune quīvi ji. 


text:
<pb/>Chi ndācá nchivī jā jícān, cuāha yā nūū ji. De nchivī ndúcú, chi nīhīn ji. De nchivī cáhān, nune yā ichi jā nīhīn ji jā cúnī ji. 


text:
<pb/>¿De ní iin nú cúu tatá, de tú sēhe nú jícān ji stāā nūū nū, de á cuāha nú iin yūū nūū ji? De tú jícān ji iin tiacá, ¿de á cuāha nú iin cōō nūū ji? 


text:
<pb/>Túsaá de ndá máá nú vísō nchivī íyó cuāchi cúu nú, de jínī ndá nú cuāha nú jā váha nūū sēhe nú. De nā oncā cúu maá Tatá nú andiví jā má cuáha yā Espíritu Santo nūū nchivī jícān nūū yā, ncachī yā. Jā ní ncāhān ndá dē jā sátíñú yā jíín fuerza Satanás (Mt. 12.22‑30; Mr. 3.19‑27) 


text:
<pb/>De távā yā iin tāchī inī iin tēe, jā ní ncuñíhín dē nī nsāhá. De tá nī nquee tāchī, de nī nacahān tēe jā ní ncuñíhín. De nī nsāhvi inī ndá nchivī ndéhé ji. 


text:
<pb/>Sochi sava nchivī nī ncāhān ji: Jíín fuerza Satanás jā cúñáhnú nūū ndá tāchī, de távā tēe yáhá ndá tāchī inī nchivī, ncachī ji. 


text:
<pb/>De maá yā chi jínī yā jā súcuán jáni inī ndá ji, de nī ncāhān yā: Ndācá nación jā sáhá síín maá de cánāá maá, túsaá de snáā jā íyó vāha maá. De tú nchivī iin vehe sáhá síín maá de cánāá maá, de mā cūú cā cundeē cāhnú ji. 


text:
<pb/>De saá-ni Satanás, tú sáhá síín maá jíín ndá táhán tāchī, ¿de nāsa cuiñi nīhin jā tatúnī túsaá? Chi cáhān ndá nú jā jíín fuerza Satanás távā ni ndá tāchī. 


text:
<pb/>De tú súcuán cúu de ndá nchivī scuáha jíín ndá nú, ¿nā jīín fuerza távā maá ji tāchī? Túsaá de ndá máá ji cachī ji jā ní stíví ndasí nú nī ncāhān nū jā távā ni tāchī jíín fuerza Satanás. 


text:
<pb/>De nduú chi jíín fuerza Yāā Dios cúu jā távā ni tāchī. Túsaá de ja ndéē Yāā Dios māhñú ndá nú jā tátúnī yā. 


text:
<pb/>De tú quiji incā tēe ndacuī cā, de cundeé jíín tēe ñúcuán, túsaá de candeē tūjīí dē jā jíto dē vehe dē, de sāhá dē nāsa cúnī maá dē jíín ndatíñú jā candeē dē. De tá nūū cúu tēe ndacuī cā ñúcuán, súcuán cúu maá nī nūū Satanás. 


text:
<pb/>De nchivī jāá nduú íyó mānī jíín nī, túsaá de jínī ūhvī ji nduhū. De nchivī jāá nduú nástútú jíín nī, túsaá de sa scútē nuu ji nchivī jā váji nūū ni. Tāchī jā nástútú táhán ndívi inī nchivī (Mt. 12.43‑45) 


text:
<pb/>Tú nī nquee iin tāchī inī iin tēe jāá nduú cándíja, de jíca nuu nūū ñuhun tíhá, ndúcú nūū natātú, de nduú níhīn, sá de jáni inī maá: Ná quínohōn ni vehe nūū ní nquee nī. 


text:
<pb/>Ñúcuán de jéhēn jénacuēca ūjā cā tāchī nēhén cā nsūú cā maá. De quívi ndá inī tēe ñúcuán de jécundeē ndá. Túsaá de xēēn cā cundoho tēe ñúcuán jā sándīhí nsūú cā jā xíhna ñúhún, ncachī yā. Nācā ndetū nchivī níni tūhun yā 


text:
<pb/>De juni cáhān yā tūhun yáhá, de iin ñahan íñí māhñú nchivī cuāhā, nī ncāhān jee ña jíín yā: Nācā ndetū ñahan jā ní scácu ña ní de nī scáxīn ña ní, ncachī ña. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā: Sa ndetū ndasí cā ndá nchivī níni tūhun Yāā Dios de squíncuu ji, ncachī yā. Jā ní jīcān ndá nchivī jāá nduú cándíja iin tiñu ñáhnú (Mt. 12.38‑42; Mr. 8.12) 


text:
<pb/>De nī ntācā cuāhā cā nchivī nūū Jesús, de nī nquijéhé yā cáhān yā: Nchivī tiempo mitan chi maá-ni jā sáhá nēhén ji. De jícān ji iin tiñu ñáhnú jā stéhēn tú Yāā jā ní ntají Yāā Dios cúu nī. De nduú nā incā tiñu ñáhnú stéhēn ni nūū ji, chi maá-ni tiñu ñáhnú tá cúu nūū ní ncuu jíín Jonás, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios janahán. 


text:
<pb/>Chi tá cúu nūū ní jinī nchivī ñuū Nínive jā ní ncuu iin tiñu ñáhnú jíín Jonás, suni súcuán cunī nchivī tiempo yáhá jā coo iin tiñu ñáhnú jíín nduhū, Yāā nī nduu tēe, jā quétáhán jíín modo jā ní ndoho Jonás. 


text:
<pb/>De reina jā ní ncuñáhnú nación ichi sur, natecū ña jíín nchivī tiempo yáhá, quīvī juicio jā sāhá ndāā yā cuāchi, de cāhān ña cuāchi sīquī ji. Chi jondē jícá ndasí nī nquiji ña nī nini ña ndá tūhun ndíchí jā ní ncāhān rey Salomón, de nī ncandíja ña. De mitan chi cúñáhnú cā nduhū, Yāā íyó yáhá, nsūú cā Salomón, de nduú cándíja ndá nú nduhū. 


text:
<pb/>De ndá nchivī ñuū Nínive nūū ní nacani Jonás tūhun, natecū ji jíín nchivī tiempo yáhá, quīvī juicio jā sāhá ndāā yā cuāchi, de cāhān ji cuāchi sīquī nchivī yáhá. Chi ndá máá ji nī nacani inī ji nī sndóo ji cuāchi ji quīvī jā ní nacani Jonás tūhun nūū ji. De mitan chi cúñáhnú cā nduhū, Yāā íyó yáhá, nsūú cā Jonás, de nduú cándíja ndá nú nduhū. Tūhun yátá sīquī lámpara (Mt. 5.15; 6.22‑23) 


text:
<pb/>Tá nástíin nchivī iin lámpara, de nduú chíyuhū ji, ni nduú chíhi ji chījin iin cajón. Chi sa jáni ji nūū sūcún, tácua cutūu nūū ndá nchivī jā quívi vehe. 


text:
<pb/>De tīnūú ndá nú cúu tá cúu lámpara nūū yiqui cúñu nú. Túsaá de tú tīnūú nú íyó nijīn, de níí-ni yiqui cúñu nú cunijīn. Sochi tú nduú íyó nijīn tīnūú nú, de níí-ni yiqui cúñu nú íyó neē. 


text:
<pb/>De suni súcuán cúu ánō nū, de coto ndá nú jā má cāní nēhén inī nū, tácua mā cōó neē inī ánō nū. 


text:
<pb/>Chi tú sáhá ndá nú maá-ni tiñu váha, de nduú nā tiñu néhén sáhá nú, túsaá de luz yā cunijīn vāha inī ánō nū, tá nūū cúu iin lámpara jā sáhá jā cúnijīn vāha, ncachī yā. Jā ní ncāhān yā jā íyó cuāchi ndá dē (Mt. 23.1‑36; Mr. 12.38‑40; Lc. 20.45‑47) 


text:
<pb/>De tá nī ncuu nī ncāhān yā, de iin tēe grupo fariseo nī ncana dē yā jā cajī yā stāā vehe dē. De nī nquīvi yā, de nī jēcundeē yā mesa jā cajī yā stāā. 


text:
<pb/>De tēe fariseo nī nsāhvi inī dē ndéhé dē jāá nduú squíncuu yā costumbre jā nandahá yā de cajī yā stāā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān maá Jētohō ō jíín dē: Ndá ndóhó tēe fariseo, chi modo jā náquete nú yātā vásō jíín cōhō, cúu jā nándahá nú. De ichi ínī ndá nú chi ñúhún maá-ni tūhun cuíhná jíín tūhun nēhén. 


text:
<pb/>Tēe naā cúu ndá nú. ¿A nduú jínī nū jā Yāā jā ní nsāhá yiqui cúñu nú, suni nī nsāhá yā ánō nū? 


text:
<pb/>De jā jéhe ndá nú caridad nūū nchivī ndāhví, de sāhá nú sīquī jā cúndáhví ndija inī nū ji. De súcuán de coo ndaā ánō nū. 


text:
<pb/>De nācā xēēn cundoho ndá nú tēe fariseo, chi squíncuu nú ndācá tiñu lúlí, de nduú squíncuu nú tiñu cánuú. Chi sáhá ndá nú ūxī ūxī nuhnī mīnu jíín ruda jíín ndācá yuvā, de sócō nū iin iin jā úxī nūū Yāā Dios. Sochi nduú sáhá cuitī nū tiñu ndāā, ni nduú íyó mānī nū jíín Yāā Dios. Ndācá yáhá cánuú jā sāhá nú nícu, de suni mā sndóo nú jā sōcō nū ndá yūcū ñúcuán. 


text:
<pb/>De nācā xēēn cundoho ndá nú tēe fariseo, chi jétahān inī nū cundeē nū nūū silla yíñúhún cā inī vehe īī sinagoga, de jétahān inī nū jā cáhān yíñúhún nchivī jíín nú nūū yáhvi. 


text:
<pb/>De nācā xēēn cundoho ndá nú tēe stéhēn ley janahán, jíín ndá nú tēe fariseo, chi tēe stáhví-ni cúu nú. Chi cúu nú tá cúu iin yavī ndīyi jāá nduú nijīn, chi snáā nū ánō nchivī, de nduú jínī ji jā súcuán sáhá nú ji, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān iin tēe stéhēn ley janahán: Maestro, jā cáhān ní ndācá tūhun yáhá, de suni sīquī ndá máá sá nī ncāhān ní, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā: Suni nācā xēēn cundoho ndá nú tēe stéhēn ley janahán. Chi suni stéhēn nū ndācá ley jā ní ntavā maá nú jā víjín sáhá, de nduú cúndeé nchivī squíncuu ji. De ndá máá nú chi ni iin xīnī ndāhá nú nduú scándā nū jā squíncuu nú. 


text:
<pb/>Nācā xēēn cundoho ndá nú. Chi sáhá ndá nú namā ndá ndīyi tatā nū, tēe nī nacani tūhun Yāā Dios janahán. De suni ndá tatā nū nī jahnī ndá tēe ñúcuán. 


text:
<pb/>De jā sáhá nú súcuán cúu jā quétáhán nú jíín ndá dē sīquī tiñu jā ní nsāhá dē. Chi ndá máá dē nī jahnī ndá tēe ñúcuán, de ndá máá nú chi sáhá nú namā sīquī dē. 


text:
<pb/>Jā ñúcuán cúu jā jondē janahán nī ncāhān Yāā Dios iin tūhun ndíchí: Tají nī ndá tēe nacani tūhun nī jíín ndá tēe cúu apóstol quīhīn dē nūū ndá ji. De sava dē cahnī ji, de sava cā dē cunī ūhvī ji, ncachī Yāā Dios. 


text:
<pb/>De súcuán de sīquī nchivī tiempo yáhá ná cúndeē cuāchi jā ní jahnī tatā ji ndá tēe nī nacani tūhun Yāā Dios, jondē tá nī jēcāva ñayīví jíín jondē mitan, 


text:
<br/>jondē Abel jíín jondē Zacarías, tēe jā ní jahnī ndá dē sava māhñú altar jíín cuarto īī inī templo. Túsaá de cáhān ni jíín ndá nú jā sīquī nchivī tiempo mitan cundeē ndācá cuāchi ñúcuán. 


text:
<pb/>Nācā xēēn cundoho ndá nú, tēe stéhēn ley janahán, chi jásī nū ichi jā jīcūhun inī nchivī tūhun yā. De ni ndá máá nú nduú cúnī nū jīcūhun inī nū, de ni nduú jéhe nú tūhun jā jīcūhun inī nchivī jā cúnī, ncachī yā. 


text:
<pb/>De jā ní ncāhān yā ndá tūhun yáhá, de ndá tēe stéhēn ley janahán jíín ndá tēe fariseo, nī nquītī ndasí inī dē nī jinī dē yā. De nī nquijéhé dē stíchī dē yā sīquī cuāhā cā tūhun. 


text:
De juni súcuán cúu, de nī ncutútú cuāhā mil nchivī, chi jondē jáñū ji sīquī jéhē táhán ji. De xihna cā nī nquijéhé yā cáhān yā jíín ndá tēe scuáha jíín yā: Coto má cándíja ndá nú levadura ndá tēe grupo fariseo, chi suu cúu tūhun stáhví jā cáhān ndá dē. Chi jítē nuu nūū ndá nchivī tá cúu nūū sndáa levadura ñujan. 


text:
<pb/>Túsaá de suni ndá ndóhó, ndācá tūhun jā ní ncāhān nū jāá nduú ní jínī nchivī, iin quīvī de cunī vāha ji. De ndācá tūhun jā ní ncāhān yuhū nū jā ndásī viéhé, iin quīvī de cāhān jee nchivī yātā ndācá vehe. Jā ní ncachī yā ní iin cúu jā cuyūhú ó (Mt. 10.28‑31) 


text:
<pb/>Cáhān ni jíín ndá nú, amigo: Mā cúyūhú nú nchivī jā cahnī yiqui cúñu nú, chi tá nī jahnī ji ndóhó, de nduú nā cuá cuu cā sāhá ji. 


text:
<pb/>De ná cáchī ni nūū nū ní iin cúu jā cuyūhú nú: Jā cuyūhú nú cúu Yāā Dios jā tú sáhá yā jā cuū nū, de íyó poder yā jā chuhun yā ndóhó infierno. Suu maá yā cúu jā cuyūhú nú jā má stíví nú nūū yā. 


text:
<pb/>De ndācá saā chi nduú yāhvi ndéē tī, chi jondē ūhūn tī jā úū centavo. De ni iin tī nduú náā inī Yāā Dios jāá nduú jíto yā tī. 


text:
<pb/>De nā oncā cúu ndá máá nú, chi jondē ndihi ixi xínī nū ja nī ncahvi yā. Túsaá de mā cúyūhú ndá nú, chi cánuú ndasí cā ndá máá nú nūū yā nsūú cā cuāhā ndá saā. Nchivī jā jétúhún ji Jesucristo nūū incā nchivī (Mt. 10.32‑33; 12.32; 10.19‑20) 


text:
<pb/>De cáhān ni jíín ndá nú jā ndācá nchivī jā cuetúhún nduhū nūū incā nchivī, de saá-ni nduhū, Yāā nī nduu tēe, cuetúhún nī ji nūū ndá ángel Yāā Dios. 


text:
<pb/>De ndācá nchivī jā má cuétúhún nduhū nūū incā nchivī, suni súcuán mā cuétúhún nī ji nūū ndá ángel Yāā Dios. 


text:
<pb/>De tú nā-ni nchivī cāhān ji sīquī nduhū, Yāā nī nduu tēe, de cune cáhnú inī Yāā Dios nūū ji. Sochi tú nā-ni nchivī cāhān nāvāha ji sīquī Espíritu Santo, de mā cúne cáhnú inī Yāā Dios nūū ji. 


text:
<pb/>De tú quīsiáha ndá ji ndóhó ndācá vehe īī sinagoga nūū justicia jíín nūū ndá cā tēe tátúnī, de mā nácani ndasí inī nū nāsa scócóo nú tūhun jíín nāsa cāhān nū. 


text:
<pb/>Chi maá hora ñúcuán de Espíritu Santo stéhēn yā nūū nū nāsa cāhān nū, ncachī yā. Sīquī jā má cútóó ó ndatíñú cuícá 


text:
<pb/>Ñúcuán de iin tēe íñí māhñú nchivī cuāhā, nī ncāhān dē jíín Jesús: Maestro, cāhān ní jíín ñanī sá jā ná táhví sáva dē tāhvī ndúū sá, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín dē: Lílū, nduú ní jáni yā nduhū jā sāhá ndāā ni tiñu nú jā tahví sáva nī tāhvī nū, ncachī yā. 


text:
<pb/>De nī ncāhān cā yā: Coto vāha ndá nú maá nú jā má cútóó cuitī nū xūhún jíín ndá cā. Chi vísō cuāhā ndasí ndatíñú névāha iin tēe, de nsūú ñúcuán sāhá jā quendōo ndetū dē ñayīví yáhá, ncachī yā. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān yā iin tūhun yátá jíín ji: Nī īyo iin tēe cuícá jā névāha ñuhun jā vāha ndasí cúu itū. 


text:
<pb/>De tēe cuícá ñúcuán nī nacani inī dē: ¿Nāsa sāhá nī? Chi nduú cā núne nūū cuhun niñi nī. Ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī jani inī dē: Suha ná sáhá nī: Canī ni ndá yacā ni, de nasāhá nī jā nāhnú cā. De ñúcuán nataān ndihi nī niñi nī jíín ndācá ndatíñú nī. 


text:
<pb/>Ñúcuán de cani inī ni: Mitan de cuāhā ndasí névāha ó jā quenda cuāhā cuīyā. Ná nátātú ó, de cajī ō coho ó, de ná cúsiī inī ō, nī jani inī dē. 


text:
<pb/>Sochi nī ncāhān Yāā Dios jíín dē: Tēe naā cúu nú, chi jacuáā mitan de cuū nū, de ndācá jā ní nchuvāha nú, ¿ní tēe cuu? Ncachī Yāā Dios jíín dē. 


text:
<pb/>De suni súcuán cundoho ndācá tēe jā sáhá cuícá dē maá dē, de nduú ndúcú dē jā quendōo ndetū dē nūū Yāā Dios, ncachī yā. Yāā Dios jíto yā yóhó (Mt. 6.25‑34) 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín ndá tēe scuáha jíín yā: Túsaá de cáhān ni jíín ndá nú: Mā nácani ndasí inī nū sīquī jā cutecū nū, tú nāsa cajī nū, ni sīquī sahma nú, tú nāsa cuhun nú. 


text:
<pb/>Chi Yāā Dios nī nsāhá yā jā técū nū jíín yiqui cúñu nú, de nā oncā cúu jā má cuáha yā jā cajī nū jíín jā cuhun nú. 


text:
<pb/>Cūndēhé ndá nú nāsa técū ndá tīcācá, de nduú jáquīn tī, ni nduú nástútú tī, ni nduú nūū tavāha tī ni yacā tī. De vísō súcuán de maá Yāā Dios scájī yā tī. ¿De á nduú cánuú ndasí cā ndá ndóhó nsūú cā ndá quiti ñúcuán? 


text:
<pb/>De tú mā cūú sāhá nú iin tiñu lúlí súcuán, ¿de nājēhē cúu jā nácani ndasí inī nū sīquī jā cajī nū jā cuhun nú? 


text:
<pb/>Cūndēhé ndá nú nāsa jée ndá itā yucú. Chi nduú sátíñú ni nduú quéhen. De cáhān ni jíín ndá nú jā juni rey Salomón, quīvī jā ní ñúhun dē sahma váha ndasí, de ni nduú ní ñúhun dē sahma viī súcuán tá cúu nūū íyó ndá itā. 


text:
<pb/>De tú súcuán jéhe Yāā Dios sahma viī nūū itā yucú jā íyó nūū ñūhún mitan de teēn de cāyū nūū ñúhūn, de nā oncā cúu ndá ndóhó jā má cuáha yā sahma. ¿De nūcu nduú cándíja nīhin ndá nú jā jíto yā ndóhó? 


text:
<pb/>Chi maá-ni sīquī yáhá cúu jā ndíhvī inī nchivī ñayīví jāá nduú cándíja. Sochi ndá máá nú chi íyó Tatá nú andiví, de jínī yā jā jíni ñúhún nú ndācá yáhá. 


text:
<pb/>De sa cánuú cā jā cundihvī inī nū sīquī tiñu jā ndácu Yāā Dios nūū nū. Ñúcuán de sāhá yā jā nīhīn nū ndācá yáhá. Nāsa coo cuícá ó jondē andiví (Mt. 6.19‑21) 


text:
<pb/>Mā cúyūhú ndá nú chi cúu nú tá cúu tīcāchí nī. Chi vísō jacū ndá nú-ni cúu, de maá Tatá nú cúsiī inī yā jā quīvi nú ñuū nūū tátúnī yā. 


text:
<pb/>Xīcó ndá nú jā névāha nú, de cuāha nú xūhún ñúcuán nūū nchivī ndāhví. De súcuán de scáyā nū tāhvī nū jondē andiví nūū má cútúhú, tá cúu nūū távāha nú xūhún inī itīn. Chi jondē andiví de mā náā jā váha jā cunevāha nú. Chi ñúcuán mā quívi jācuīhná, ni mā cūú stíví tīquixīn. 


text:
<pb/>Chi jondē nūū nīhīn nū tāhvī váha nú, ñúcuán cúu nūū cundihvī inī nū sīquī. Jā ná cóo tūha ó jā nenda yā 


text:
<pb/>Chi íyó tūha ji de ndétu ji jā nenda patrón ji jā cuáhān dē vico tándāhá. Chi tá nenda dē de cāhān dē, de nacune-ni ndá ji viéhé. 


text:
<pb/>De nācā ndetū ndá mozo ñúcuán jā tá nenda patrón ji, de cunī dē jā ndíto ji. De ndāā cáhān ni jíín nú jā maá patrón sāhá tūha dē maá dē, de tenee dē ji nūū mesa jā cani dē cōhō ji. 


text:
<pb/>De vísō cucuéé dē nenda dē jondē sava ñuú, á ja nī nchāha ñuú, de tú cunī dē jā súcuán ndíto ndá mozo dē, de nācā ndetū ndá ji túsaá. 


text:
<pb/>De chuhun inī ndá nú jā cáhān tūhun yátá yáhá: Tēe xívéhe, tú ní jínī dē nā hora quiji jācuīhná, de cundito dē, de mā cuáha dē tūhun sacuíhná vehe dē nícu. 


text:
<pb/>De saá-ni ndá ndóhó, coo tūha nú, chi tú nduú, de maá hora jāá nduú ná jáni inī nū, de nenda nduhū, Yāā nī nduu tēe, ncachī yā jíín ndá dē. Tūhun mozo vāha jíín mozo nduú squíncuu (Mt. 24.45‑51) 


text:
<pb/>Ñúcuán de Pedro nī jīcā tūhún dē yā: Señor, ¿á jíín ndá máá sá-ni cáhān ní tūhun yátá yáhá, á suni cáhān ní jíín ndihi cā nchivī? ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān maá Jētohō ō: Cáhān ni jíín nā-ni nchivī jā cúu tá cúu mozo jā ndito xīnī de squíncuu vāha. De maá patrón nī jani dē ji jā coto ji nchivī vehe dē, tácua scájī ji maá hora. 


text:
<pb/>Sochi tú jáni inī ji jā má nēndá ñamā patrón ji, de quijéhé ji cani ji ndá tēe jíín ñahan jā cúu táhán mozo ji, de cajī ji coho ji de jīni ji, 


text:
<br/>tú súcuán de nenda-ni patrón ji quīvī jāá nduú ndétu ji jíín hora jāá nduú ná jáni inī ji. De sndóho ndasí dē ji, de chihi dē ji cundoho ji nūū yíhí ndá nchivī jāá nduú squíncuu. 


text:
<pb/>De mozo jā jínī nāsa jétahān inī patrón ji, de tú nduú sátūha ji de nduú squíncuu ji jā cúnī dē, de cundoho xēēn ji jíín ntuxíi. 


text:
<pb/>De mozo jāá nduú jínī nāsa jétahān inī patrón ji, de tú sáhá ji tiñu jā cani dē ji ntuxíi, túsaá de jacū-ni cani dē ji. Chi ndá nchivī jā stéhēn cuāhā yā nūū ji, suni cuāhā nācān yā nūū ji. De ndá nchivī jā cuāhā cā tiñu nī ntee yā ji, suni cuāhā cā nācān yā nūū ji. Jā síquī Jesús de cusíín inī nchivī (Mt. 10.34‑36) 


text:
<pb/>Nī nquenda nī jā modo jā scuíquīn ni ñuhūn inī ñayīví, de suu cúu jā cusíín inī nchivī jā síquī nduhū. De cúnī ni jā ñamā coo súcuán, tácua quīvi ndá nchivī ndahá Yāā Dios. 


text:
<pb/>De íyó iin tūndóhó jā cánuú cundoho nī, de cúcuécá ndasí inī ni chi jondē jīnu cundoho nī, sá de ndusiī inī ni. 


text:
<pb/>¿De á jáni inī ndá nú jā váji nī jā cundeē mānī nchivī ñayīví? Cáhān ni jíín ndá nú jāá nduú, chi sa cusíín inī nchivī jā síquī nduhū. 


text:
<pb/>Chi jondē mitan de quijéhé jā ūhūn nchivī iin vehe cusíín inī ji. De nenda ūnī sīquī ūū, de ūū sīquī ūnī. 


text:
<pb/>Chi tatá cusíín inī jíín sēhe yií, de sēhe yií jíín tatá, de naná jíín sēhe síhí, de sēhe síhí jíín naná, de naná chíso jíín sēhe jānú, de sēhe jānú jíín naná chíso, ncachī yā. Jā ní ncāhān yā sīquī seña andiví (Mt. 16.1‑4; Mr. 8.11‑13) 


text:
<pb/>De suni nī ncāhān yā jíín nchivī cuāhā: Tá jínī ndá nú jā nénda vīcō ichi nūū quée ncandiī, de cáhān nū jā cuun sāvī, de súcuán cúu. 


text:
<pb/>Vāchi tēe stáhví-ni cúu ndá nú. Ja jícūhun inī nū nāsa stéhēn seña andiví jíín inī ñayīví, ¿de nūcu nduú jícūhun inī nū ní iin cúu nduhū jā sáhá nī ndācá tiñu ñáhnú tiempo yáhá? Jā cundihvī inī ō jā má cúndeē cuāchi sīquī ō (Mt. 5.25‑26) 


text:
<pb/>De tú iin nchivī quīhīn ji jíín nú nūū justicia jā cāhān ji cuāchi sīquī nū, túsaá de juni cuāhān nū jíín ji ichi de cundihvī inī nū sāhá ndāā nū jíín ji. Chi tú nduú, de squívi ji ndóhó nūū juez, de juez siáha dē ndóhó nūū policía, de policía chihi dē ndóhó vecāa. 


text:
<pb/>De ndāā cáhān ni jíín nú jā má quēé cuitī nū ñúcuán chi jondē chunáá nú ndihi cuitī xūhún jā jícān ndá dē, ncachī yā.<pb/>


text:
De iin quīvī ñúcuán nī nquenda jacū tēe, nī nacani dē tūhun nūū yā nāsa nī ndoho sava tēe Galilea. Chi tá jáhnī ndá dē quiti jā sōcō dē, de nī nquenda-ni ndá mozo Pilato nī jahnī tēe ñúcuán. 


text:
<pb/>De nī ncāhān Jesús: Ndá tēe Galilea ñúcuán, ¿á jáni inī ndá nú jā súcuán nī ndoho dē sīquī jā ndasí cā nī īyo cuāchi dē nsūú cā ndá cā nchivī Galilea? 


text:
<pb/>Cáhān ni jíín ndá nú jāá nduú. De ndá máá nú suni tānū tāhvī nū de tú mā nácani inī nū jā sndóo nú cuāchi nú. 


text:
<pb/>De xāhōn ūnī tēe jā ní jicó cáva torre Siloé sīquī dē, de nī jīhī ndá dē, ¿á jáni inī nū jā ndasí cā nī nsāhá ndá dē cuāchi nsūú cā ndá cā nchivī Jerusalén? 


text:
<pb/>Cáhān ni jíín ndá nú jāá nduú. De ndá máá nú suni tānū tāhvī nū de tú mā nácani inī nū jā sndóo nú cuāchi nú. Tūhun yátá ñutun higo 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān yā tūhun yátá yáhá jā stéhēn yā tá cúu nchivī jāá nduú squíncuu tūhun ndácu Yāā Dios: Cúu ji tá cúu iin ñutun higo jā íñí nūū ñuhun iin tēe. De nī jēndēhé dē tú íyó jāvíxī xīnī, de nduú nā cuá īyó. 


text:
<pb/>De nī ncāhān dē jíín mozo jā sátíñú nūū ñuhun dē: Mitan de ja íyó ūnī cuīyā jā quínducú nī jāvíxī xīnī ñutun higo yáhá, de nduú nā cuá cúun. Túsaá de quehndē nū, chi vāchi sátéñú nūū ñūhún, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān mozo jíín dē: Señor, sndóo ní ná cuíñi iin cuīyā yāhá cā, de ná nástáyā sá jēhē de chuhun sá jēhen. 


text:
<pb/>De cūndēhé ó tú cuun jāvíxī incā cuīyā. De tú nduú, de tēhndē, ncachī mozo, ncachī yā. Jā ní nasāhá vāha yā iin ñahan quīvī nátātú 


text:
<pb/>De íyó iin ñahan jā ní ncuu xāhōn ūnī cuīyā cúhū ña. Chi iin tāchī nī nsāhá jā jíca tihí ña, de nduú cā cúu cuitī caca tuun ña. 


text:
<pb/>De nī jinī Jesús nūū ña, de nī ncana yā ña, de nī ncāhān yā jíín ña: Nánā, mitan de nduvāha ní jā cúhū ní, ncachī yā. 


text:
<pb/>De tēe cúñáhnú inī vehe īī sinagoga, nī nquītī inī dē nī jinī dē Jesús jā ní nasāhá vāha yā ñahan ñúcuán quīvī nátātú. De nī ncāhān dē jíín ndá nchivī: Iyó īñū-ni quīvī sátíñú ó, de ndá quīvī ñúcuán quiji ndá nú jā nduvāha nú. De quīvī nátātú chi mā cūú, ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān maá Jētohō ō jíín dē: Vāchi tēe stáhví-ni cúu ndá nú. De quīvī nátātú, ¿á nduú nándají ndá nú stīquī nū jíín burro nú jā quíscóho nú tī ndute? 


text:
<pb/>De ñahan yáhá jā cúu ña tatā Abraham, chi modo jā ní nuhnī ña xāhōn ūnī cuīyā nī nsāhá Satanás. ¿De á nduú íyó vāha jā ní nandají nī ña nūū cuēhē ña quīvī nátātú? ncachī yā. 


text:
<pb/>De jā ní ncāhān yā súcuán, de nī ncucanoō ndá tēe jā jínī ūhvī dē yā. De ndihi nchivī nī ncusiī ndasí inī ji nī jinī ji ndá tiñu ñáhnú sáhá yā. Tūhun yátá sīquī niquin yuvā mostaza (Mt. 13.31‑32; Mr. 4.30‑32) 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā: Ná cáhān ni iin tūhun yátá tácua cunī ndá nú nāsa cúu jā ndúcuahā nchivī jā tátúnī Yāā Dios nūū. 


text:
<pb/>Ndúcuahā ji tá cúu nūū jáhnu iin niquin yuvā mostaza jā ní jaquīn iin tēe nūū ñuhun dē. De nī jahnu, de nī ncuu iin ñutun cáhnú, de ndá saā chi sáhá tī tacā tī chījin ndahá yúcū, ncachī yā. Tūhun yátá sīquī levadura (Mt. 13.33) 


text:
<pb/>Cúu tá cúu levadura jā ní nquehen iin ñahan, de nī nsacā ña jíín ūnī kilo harina, de nī ndaa ndihi ñujan nī nsāhá, ncachī yā. Sīquī jā quīvi ó viéhé túū (Mt. 7.13‑14, 21‑23) 


text:
<pb/>De ñúhún Jesús ichi cuāhān yā Jerusalén, de yáha yā ndācá ñuū nāhnú jíín ñuū lulí, de stéhēn yā tūhun. 


text:
<pb/>De iin nchivī nī jīcā tūhún ji yā: Señor, ¿á jacū-ni nchivī cúu jā scácu Yāā Dios, á naá cúu? ncachī dē. De nī ncāhān yā jíín ndá ji: 


text:
<pb/>Cundihvī inī ndá nú quīvi nú ndahá Yāā Dios. Chi cúu tá cúu iin viéhé túū. De cáhān ni jíín ndá nú jā iin quīvī de cuāhā nchivī nducú ji quīvi ji, de mā cūú cā quīvi ji. 


text:
<pb/>De quīvī ñúcuán chi sāhá nī tá cúu nūū sáhá iin tēe xívéhe, jā nacuiñī dē de nacasī dē viéhé. De tāvēhé cuiñi ndá nú, de scáján nú viéhé, de cāhān nū: Señor, nacune ní viéhé ná quívi ndá sá. De cāhān dē jíín nú: ¿Ní nūū vāji ndá nú? Chi nduú jínī ni ndóhó, cachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de quijéhé ndá nú cāhān nū jíín dē: Nī nchajī ndá sá nī jihi sá jíín ní, de nūū yáhvi ñuū sá nī stéhēn ní tūhun, cachī nū. 


text:
<pb/>De cāhān maá dē: Cáhān ni jíín ndá nú jāá nduú jínī ni ní jondē vāji nú. Cujiyo ndá nú quīhīn nū, chi nchivī jā sáhá tiñu néhén cúu nú, cachī dē. 


text:
<pb/>De quīvi ndá nú nūū cuacu nú de nacayīhí nú ñii yúhú nú jā ndoho xēēn nū. De cunī nū nūū Abraham jíín Isaac jíín Jacob jíín ndācá tēe nī nacani tūhun Yāā Dios, íyó ndá dē ñuū nūū tátúnī Yāā Dios. De ndá ndóhó, vísō cúu nú tatā ndá dē, sochi quīvi nú nūū ndoho nú. 


text:
<pb/>Sochi cuāhā nchivī, vísō nduú cúu ji tatā ndá dē, de quiji ndá ji ichi nūū quénda ncandiī jíín nūū quée ncandiī, jíín ichi norte jíín ichi sur. De cundeē ji mesa jā cajī ji stāā ñuū nūū tátúnī Yāā Dios. 


text:
<pb/>De sava nchivī jā mitan cúu ji jā sándīhí, de ichi ñúcuán nduu ji nūū. De sava nchivī jā mitan cúu ji nūū, de ichi ñúcuán nduu ji jā sándīhí, ncachī yā. Jā ní ncucuécá inī yā nī ndēhé yā Jerusalén (Mt. 23.37‑39) 


text:
<pb/>De maá quīvī ñúcuán nī nquenda jacū tēe fariseo, de nī ncāhān dē jíín yā: Cujiyo ní quīhīn ní incā lado, chi cúnī Herodes cahnī dē ní, ncachī ndá dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā: Cuáhán ndá nú de cachī tūhun nú nūū tēe stáhví ñúcuán jāá ncháha ca quenda quīvī cuū ni, chi mitan jíín teēn tavā ni tāchī inī nchivī, de nasāhá vāha nī nchivī. De quīvī únī de jīnu tiñu sáhá nī, cachī nū. 


text:
<pb/>Chi cánuú jā caca nī quīhīn ni mitan jíín teēn jíín isá, de jīnū ni Jerusalén. Chi ndá tēe nácani tūhun Yāā Dios, nduú jíhī dē incā lado, chi maá-ni inī Jerusalén jáhnī ji ndá dē. 


text:
<pb/>Ndá ndóhó nchivī Jerusalén, jáhnī nū ndá tēe nácani tūhun Yāā Dios, de cáni nú yūū xīnī ndá tēe jā tájí Yāā Dios vāji nūū nū. De cuāhā vuelta nī ncuu inī ni nastútú nī sēhe nú, tá cúu nūū sáhá iin ñihín jā nástútú tī sēhe tī chījin nījīn tī, sochi nduú ní ncúnī ndá nú. 


text:
<pb/>Túsaá de mitan de sndóo uun nī ndóhó jíín ndá sēhe nú. Chi cáhān ni jíín nú jā jondē mitan de mā cūní cuitī cā nū nūū ni, chi jondē quenda quīvī jā cāhān ndá sēhe nú: Vāha ndasí Yāā cúu Yāā jā ní nenda jíín tiñu maá Jētohō ō Yāā Dios, cachī nū, ncachī yā.<pb/>


text:
De iin quīvī nátātú nī jēhēn yā vehe iin tēe fariseo jā cúñáhnú, nī jēcajī yā stāā jíín dē. De ndá cā tēe fariseo chi ndéhé yuhū dē yā tú stíví yā. 


text:
<pb/>De nī jīcā tūhún yā ndá tēe stéhēn ley janahán jíín ndá tēe grupo fariseo: ¿A íyó ley jā nasāhá vāha nī nchivī cúhū quīvī nátātú, á nduú? ncachī yā. 


text:
<pb/>Sochi nduú ní ncáhān cuitī ndá dē. De nī ntiin yā tēe cúhū, de nī nasāhá vāha yā dē, de nī ncāhān yā jā ná quínohōn dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān yā jíín ndá dē: ¿Ní iin nú de tú burro nú á stīquī nū nincava tī inī iin pozo, de á nduú ñamā natavā nū tī, vísō quīvī nátātú cúu? ncachī yā. 


text:
<pb/>De nduú ní ncúu scócóo ndá dē ni iin tūhun nūū yā jā súcuán nī ncāhān yā. Tūhun sīquī nchivī jā jéhēn vico tándāhá 


text:
<pb/>De nī jinī Jesús jā ndá tēe jā ní ntacā, nácāji dē silla yíñúhún cā nūū mesa jā cundeē dē. De nī ncāhān yā tūhun yáhá jíín ndá dē: 


text:
<pb/>Tú cana iin tēe jā quíhīn nū vico tándāhá, de mā cúndeē nū lugar yíñúhún cā. Chi tú súcuán de sanaā de ja nī ncana dē iin tēe cúñáhnú cā nsūú cā ndóhó. 


text:
<pb/>De quiji tēe jā ní ncana ndóhó, de cāhān dē jíín nú: Nacuiñī, chi jīñā cundeē tēe yáhá. Ñúcuán de cucanoō nū de quīhīn nū jondē jā sándīhí. 


text:
<pb/>Chi tú cana iin tēe ndóhó, de sa cundeē nū jondē lugar jā sándīhí. De tá quiji tēe jā ní ncana ndóhó, de cāhān dē jíín nú: Amigo, nehēn cundeē nū iin lugar nūū yíñúhún cā, cachī dē. Ñúcuán de ndá nchivī ndéē jíín nú nūū mesa, cunī ji jā sáhá ñáhnú dē ndóhó. 


text:
<pb/>Súcuán nī ncāhān ni tūhun yáhá tácua cunī ndá nú jā ndācá nchivī jā sáhá ñáhnú ji maá ji, sa nuu ji sāhá Yāā Dios. De nchivī jā sáhá núu ji maá ji, sa nduñáhnú ji sāhá yā, ncachī yā. 


text:
<pb/>De suni nī ncāhān yā jíín tēe jā ní ncana dē yā jā cajī yā stāā: Tú sāhá nú jā cusámá nchivī á jā cuxíní ji, de mā cāná nú ndá nchivī cúu amigo nū jíín ñanī nū jíín táhán nú jíín ndá nchivī cuīcá. Chi tú súcuán de suni nacana ndá máá ji ndóhó, de súcuán nanihīn nū jā ní jēhe nú. 


text:
<pb/>De súcuán de quendōo ndetū nū, chi mā cūú nacuāha ji nūū nū. De nīhīn nū tāhvī nū quīvī jā natecū ndá nchivī ndāā, ncachī yā. Tūhun yátá sīquī vico cúxíní 


text:
<pb/>De iin tēe jā yájī stāā jíín yā, nī jini dē tūhun yáhá, de nī ncāhān dē jíín yā: Nācā ndetū ndá tēe jā cajī stāā inī ñuū nūū tátúnī Yāā Dios, ncachī dē. 


text:
<pb/>Ñúcuán de nī ncāhān Jesús iin tūhun yátá jā stéhēn yā jā cána Yāā Dios nchivī jā quīvi ji inī ñuū nūū tátúnī yā: Iin tēe nī nsāhá dē iin vico cáhnú jā cuxíní, de nī ntají dē mozo dē jā cana cuāhā nchivī. 


text:
<pb/>De maá quīvī jā cuxíní, de nī ntají dē mozo dē cuācāna ndá nchivī ñúcuán jā ná quíji ji cuxíní ji: Nehēn ndá ní, chi ja íyó tūha ndihi, ncachī mozo. 


text:
<pb/>De ndihi nchivī nī ncāhān ji jā ná cúne cáhnú inī dē chi mā quíhīn ji. Iin tēe nī ncāhān dē: Cáta nī jeen nī iin ñuhun de cánuú quīndēhé nī, de ná cúne cáhnú inī dē chi mā cuéē ni, ncachī dē. 


text:
<pb/>De incā dē nī ncāhān: Nī jeen nī ūhūn yunta stīquī, de quīhīn ni coto túnī ni tī, de ná cúne cáhnú inī dē chi mā cuéē ni, ncachī dē. 


text:
<pb/>De cuānohōn mozo, de nī ncachī tūhun dē nūū patrón dē nāsa nī ncāhān ndá nchivī. Ñúcuán de nī nquītī inī patrón, de nī ncāhān dē jíín mozo dē: Ñamā quīhīn nū ndá calle nāhnú jíín calle lulí, de cana nú ndá nchivī ndāhví, nchivī cuhlu, nchivī cojo, jíín nchivī cuāá, ná quíji ndá ji vico, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī jēhēn mozo, de nī nenda dē, de nī ncāhān dē: Señor, ja nī nsāhá sá tá ncachī ní, de cúmanī cā nchivī de chitú vehe ní, ncachī dē. 


text:
<pb/>De nī ncāhān tucu patrón: Quīhīn tucu nú ndācá calle jíín ichi, de cana fuerza nū nchivī ná quíji ji, tácua cuchitú vehe nī. 


text:
<pb/>Chi cáhān ni jíín nú jā ni iin nchivī jā ní ncana nī jā xíhna ñúhún, mā cuáha cuitī ni tūhun jā cuxíní ji vehe nī, ncachī dē, ncachī yā. Tūhun jā cánuú nacani vāha inī ō de cuniquīn ō Cristo (Mt. 10.37‑39) 


text:
<pb/>De cuāhā ndasí nchivī níquīn ji Jesús cuāhān ji jíín yā, de nī ndicó cóto yā, de nī ncāhān yā jíín ji: 


text:
<pb/>Tú nā-ni nchivī cúnī ji cuniquīn ji nduhū jā scuáha nī ji, de tú mānī cā ji jíín tatá ji, naná ji, ñasíhí ji, sēhe ji, ñanī ji, cuāha ji, nsūú cā jíín nduhū, de mā cūú cuu ji nchivī scuáha jíín nī. De tú ndíhvī cā inī ji sīquī jā coo vāha maá ji nsūú cā jā cuniquīn ji nduhū, de suni mā cūú tucu. 


text:
<pb/>De nā-ni nchivī tú mā cuáha ji tūhun cundoho ji tūndóhó vísō jondē cuū ji sīquī jā cuniquīn ji nduhū, de mā cūú cuu ji nchivī scuáha jíín nī. 


text:
<pb/>Chi tú ní iin nú cúnī nū caquīn nū iin vehe cáhnú, ¿de á nduú cánuú jā xihna cā cundeē nū tavā nū cuenta tú quenda xūhún jā sínu nú vehe? 


text:
<pb/>Chi tú nduú, de tá ja nī ntavā nū cimiento, de mā quēndá xūhún sínu nú, de ñúcuán de ndá nchivī chi sāhá catá ji nūū nū. 


text:
<pb/>De cāhān ji: Tēe yáhá chi nī nquijéhé dē sáhá dē vehe, de nduú ní ncúndéé dē sínu dē, cachī ji. 


text:
<pb/>De saá-ni tú iin rey quīcanāá dē jíín incā rey jā váji sīquī dē, ¿de á nduú cánuú jā xihna cā cundeē dē nacani inī dē tú cundeé dē jíín ūxī mil soldado jā canāá dē jíín incā rey jā váji sīquī dē jíín ōcō mil soldado? 


text:
<pb/>Chi tú mā cúndéé dē, de juni jícá cā vāji incā rey, de tají dē sava tēe ndíso tíñú jā quíhīn ndá dē cātūhún dē nā cuá cúnī incā rey jā cuāha dē, de jencuiñī-ni. 


text:
<pb/>De ndá máá nú, suni súcuán cánuú jā xihna cā nacani inī nū de quehndē inī nū jā sndóo nú ndihi jā névāha nú, chi tú nduú de mā cūú cuu nú nchivī scuáha jíín nī. Tūhun yátá sīquī ñīī (Mt. 5.13; Mr. 9.50) 


text:
<pb/>De nchivī cándíja cúu ji tá cúu ñīī. Vāha íyó ñīī, de tú ñīī ná náā jā úhguā, ¿de nāsa nduu uhguā tucu? 


text:
<pb/>Nduú cā tiñu cuitī cā, ni jā chuhun nchivī nūū itū, ni jā nduu jēhen, chi sa cutē-ni nchivī. Ndá ndóhó jā níni, tee sōho vāha nú, ncachī yā.<pb/>


text:
De ndá tēe stútú xūhún renta jíín ndá cā tēe sáhá cuāchi, nī nquenda dē nūū Jesús jā cunini dē tūhun cáhān yā. 


text:
<pb/>De ndá tēe grupo fariseo jíín ndá tēe stéhēn ley janahán, nī ncāhān dē sīquī yā: Tēe yáhá chi jétáhví dē ndá tēe sáhá cuāchi de yájī dē jíín, ncachī dē. 


text:
<pb/>¿Ní iin nú de tú névāha nú iin ciento tīcāchí, de tú scuíta nú iin tī, de á nduú sndóo nú cūmī xico xāhōn cūmī cā tī yucu, de quīnanducú nú quiti jā ní nsana jondē nanihīn nū tī? 


text:
<pb/>De tá nenda nú vehe nú de nastútú nú ndācá amigo nū jíín nchivī ndéē ñatin jíín nú, de cāhān nū jíín ji: Ná cúsiī inī ō, chi nī nanihīn ni tīcāchí nī jā ní nsana, cachī nū. 


text:
<pb/>De cáhān ni jíín ndá nú jā suni súcuán cúu jondē andiví. Chi cúsiī cā inī yā jíín iin nchivī jā íyó cuāchi de nácani inī ji jā sndóo ji cuāchi ji, nsūú cā jíín cūmī xico xāhōn cūmī nchivī íyó ndāā jāá nduú cā cánuú nacani inī ji, ncachī yā. Tūhun yátá sīquī ñahan jā ní scuíta xūhún 


text:
<pb/>De tú iin ñahan névāha ña ūxī xūhún plata, de tú scuíta ña iin, ¿de á nduú scuíquīn ña lámpara, de nastáá ña vehe, de nanducú vāha ña jondē nanihīn ña? 


text:
<pb/>De tá nī nanihīn ña, de nastútú ña ndācá amiga ña jíín nchivī ndéē ñatin jíín ña, de cāhān ña jíín ji: Ná cúsiī inī ō, chi nī nanihīn ni xūhún jā ní scuíta nī, cachī ña. 


