# verses

text:
Wun hundika sarékéta guni xékélaki na, Godna profet hayindé joo gunimbu xakundémboka. Profetna hundi angi dé:<pb/> 


text:
Guni bangwa hundi wakwa du, guni yatewuka jémbaré mé xé.<pb/>Wuni renguka nukwambu wuni némafwi jémba wuni ye.<pb/>Du nak dé wuna jémbaka guniré wandét, guni déka hundika ‘mwi hundi dé’ yamba nakénguni.<pb/>Wuna jémbaré xe saréké warékéta guni hiyatanguni.<pb/>Wungi di Godna hundi hayi.” Wungi dé Pol wa. 


text:
<pb/>Wun hundi wataka Pol bér Barnabas gwandinjoka yimbéka di du takwa bérka wata té, bér nak baka hwa nukwa wambula yae wambén jonduka wambula wambéte. 


text:
Wungi wataka di Godna hundi buléndaka ge yatakataka di gwandi. Gwande di séfélak Judana du takwa, séfélak Judana sémbutka xékékwa nak téfana du takwa akwi, wungi di Pol bér Barnabas bérka hukémbu di yi. Yindaka bér diré hundi wa, di Godna saréfanambu wungi male téndate. 


text:
<pb/>Baka hwa nukwa yandéka wun getéfambu rekwa séfélak séfélak du takwa Néma Duna hundi xékénjoka di yae hérangwanda re. 


text:
Rendaka di Judana du nawulak wunde du takwaré xéta hélék yata di haraki mawuli xéké. Xéka di Polna hundika bangwa wata di Polka akwi di haraki hundi wa. 


text:
Haraki hundi wandaka bér Pol bér Barnabas hambuk ye roohafi yata angi wa, “Ani yikafre sémbut hurunjoka sarékéta ani tale guni Judana du takwaré Godna hundi wa. Wanaka guni wun hundika guni hu hwe. Hu hweta guni huli mawuli hérae jémba renjoka hélék guni ye. Némbuli ani guniré yatakataka nak téfana du takwaré Godna hundi wanjoka yitaani. 


text:
Néma Du ani nak téfana du takwaka yitenakaka hanja angi dé wa:<pb/>Hanja wuni méniré wa, méni yanékwa hama ya maki reméte.<pb/>Wungi reta wuna hundi nak téfana du takwaré wamét di xékélakitandi.<pb/>Méni wamét atéfék héfambu rekwa du takwaré wuni satanéna tambambu hératawuni.<pb/>Wungi God dé wa.” 


text:
<pb/>Pol bér Barnabas wungi wambéka di wumbu rekwa nak téfana du takwa yikafre mawuli yata mawuli sawuli di ya. Yata di wa, “Néma Duna hundi wu yikafre hundi dé.” Wungi di wa. God wasékendén du takwa di Jisaska jémba sarékéta di déka hundika “Mwi hundi dé” di na. Hanja God wunde du takwaré dé waséke, di huli mawuli hérae jémba rendate. 


text:
Wa saafa yindaka di Judana du nawulak wun jooka hélék yata di Pol bér Barnabaska haraki saraki hundi wa. Wata di wun getéfana néma du Godka jémba sarékékwa néma takwaré akwi di wa, wun jooka. Wandaka di bérka hélék yata di bérré tale haraki huru. Haraki huruta di bérré haraki hundi wa, deka héfa yatakataka yimbéte. 


text:
Haraki hundi wandaka bér angi bérka mawulimbu wa, “Wun getéfana du takwa aniré haraki sémbut hurundaka God hurundan haraki sémbut diré hasa hwetandé.” Wungi wata wunde du takwa xéta wun jooka xékélakindate bér bérka manmbu hwandé harki létéké. Létékétaka bér wun héfa yatakataka bér Aikoniamré yi. 


text:
Antiokmbu rekwa Jisasna hundi xékékwa du takwa di yikafre mawuli yandaka dé Godna Hamwinya deka mawulimbu wulaaye sukweka té.<pb/>


text:
Pol bér Barnabas Aikoniamémbu reta Judana Godna hundi buléndaka geré wulaaye yikafre hundi jémba wambéka di Judana du takwa séfélak, wumbu rekwa séfélak nak téfana du takwa akwi di Jisaska jémba saréké. 


text:
Sarékéndaka di Judana du nawulak Jisaska jémba sarékéhafi yata di nak téfana du takwaré Pol bér Barnabaska akwi haraki hundi wa. Wandaka di nak téfana du takwa deka hundi xékéta di Jisasna hundi xékékwa du takwaka hélék ya. 


text:
Wungi maki séfélak nukwambu Pol bér Barnabas wun getéfambu bér re. Reta bér roohafi yata bér hundi wa, Néma Duka. Bérka hundi angi dé, God atéfék du takwaré dé yikafre huru. Wumbu rekwa du takwa bérka hundika mwi hundi dé nandate dé Néma Du bérka hambuk hwendéka bér nak maki hanja xéhafi yandan hambuk jémba bér ya, bérka tambambu. 


text:
Wungi yambéka di wun getéfambu rekwa du takwa di watémbéré re. Nawulak di Jisaska jémba sarékéhafi yakwa Judana du wali té. Nawulak di bérka hundika xéka di bér wali té. 


text:
<pb/>Hukémbu di nak téfana du nawulak, Judana du nawulak, deka néma du nawulak, wungi di hafu buléta di wa, “Nani bérré haraki hurutame. Nani bérré motumbu naake xiyatame.” 


text:
Wungi wandaka bér wun hundi xékétaka bér Aikoniam yatakataka bér yaange yi, Likoniana héfambu rekwa getéfaré, Listraré akwi, Derberé akwi, wumbu rekwa hafwaré akwi. 


text:
<pb/>Man haraki yandé du nak dé re Listrambu. Déka ayiwa déré héraléka dé wungi re. Yitaka yatakanjoka dé hurufatiké. 


text:
Pol hundi wandéka dé wun du xéké. Xékéndéka dé Pol déré xéséfuta dé xékélaki, wun du Godka dé jémba saréké, déré huréhalékéndéte. 


text:
Wungi xékélakita dé hambukmbu wa, “Méni sé raama jémba té.” Wungi wandéka dé bari raama dé yitaka yataka. 


text:
Pol wungi wandéka wun du yitaka yatakandéka di du takwa xéta waréngéna hambukmbu wata di deka Likoniana hundimbu di wa, “Owa. Nana God du maki xaakwa nanika bér gaya.” 


text:
Wungi wataka di Barnabaska wa, “Dé God Sus dé.” Wataka di Polka wa, “Dé hundi wakwa néma du dé. Dé God Hermes dé.” Wungi di wa. 


text:
Susna ximbu harékéndaka ge dé getéfa tékwa hafwambu dé té. Susna pris dé bulmakau bali nawulak akwi mawe nawulak akwi dé hura yi, wun getéfana yamburé. Dé wun getéfana du takwa wali di bulmakau bali xiyae bérka hwenjoka wungi di mawuli ya, “Bér nana God bér,” nandanka. 


text:
Mawuli yandaka bér Pol bér Barnabas wun jooka hundi xéké. Xékéta hélék yata bérka nukwa wur haléngataka dika fétékéra ye wanjita bér wa: 


text:
“Gunawa, métaka guni wungi huru? Wungi hurukénguni. Ani du male ani, guni maki ani. Ani God yingafwe. Ani yikafre hundi guniré wanat guni wun haraki saraki sémbut yatakataka wungi re wungi re rekwa Néma Du Godna hundi xékéngute ani ya. Dé nyir héfa, hulingu, atéfék ambu rekwa jondu, dé hurataka. 


text:
Wungi wata dé guni déka yike yangute hélék dé ya. Hélék yata dé guni déka xékélakingute dé guniré yikafre huru. Huruta dé wa, wali giyandét hénoo jémba waréndéte. Waréndéka guni hérae sata guna biya sukwekéndéka guni mawuli sawuli ya.” 


text:
Wungi bér wa, du takwa bérka bulmakau bali xiyae hwendamboka. Wungi wata hambuk jémba yambéka di du takwa bérka hwehambandi. Polré di motumbu naake xiya 


text:
<pb/>Judana du nawulak di Antiokmbu Aikoniamémbu akwi di ya. Yae Pol bér Barnabaska haraki saraki hundi wandaka di wun getéfambu rekwa du takwa deka hundi di xéké. Xékéta di akwi Polna hundika hélék ya. Hélék yata di Polré motumbu naake xiya. Xiyataka di angi wa, “Dé bu hiya.” Wungi wata di déré témbéra getéfa yatakataka hura gwandi. Témbéra hura gwande di déré hafwambu takataka di getéfaré wambula wulayi. 


text:
Wulayindaka di Jisasna hundi xékékwa du Pol hwandénmbu hérangwanda téndaka dé raama té. Raama te dé getéfaré wulayi. Wulaaye hwae ganémbambu raama dé Barnabas wali wun getéfa yatakataka bér wungi yi Derberé. Siriambu rekwa getéfa Antiokré bér yi 


text:
<pb/>Pol bér Barnabas bér Néma Du Jisaska hundi wa Derbembu. Wambéka séfélak du takwa xékéta di Jisaska jémba saréké. Sarékéndaka bér Listraré wambula yi. Ye Aikoniamré wambula ye bér Pisidiambu tékwa getéfa Antiokré wambula yi. 


text:
Ye bér Jisasna hundi xékékwa du takwana mawuliré bér yikafre huru. Huruta bér di Jisasna hundi yatakandamboka bér diré angi wa, “Nani Godna getéfaré wulayinjoka tale nani séfélak xakéngali hératame.” 


text:
Wungi wambéka wunde getéfambu Jisasna hundi xékékwa du takwa hérangwanda rendaka bér deka du nawulakré wa, di deka hatikwa néma du rendate. Wataka bér Néma Duka sarékéta hénoo sahafi ye bér déré angi wa, “Wunde du takwa di ménika jémba saréké. Méni diré yikafre hurumét di jémba retandi.” Wungi bér wa. 


text:
Ye gunjambémbu wara bér Antiokré wambula yi. Hanja wun getéfambu Jisasna hundi xékékwa du di bérré wa, “Béni Godna Hamwinya wandén jémba yatambéni. Yambét dé God béniré yikafre hurutandé.” Wungi wandaka bér ye wun jémba yaséketaka bér wambula yi. 


text:
<pb/>Antiokmbu xaakwa wambéka di Jisasna hundi xékékwa du takwa hérangwanda re. Rendaka bér diré ané hundi wa, “God ani wali téndéka wungi nani jémba ya. God yambu dé nafwi di nak téfana du takwa akwi Jisaska jémba sarékéndate.” Wungi wataka bér yambén jémbaka atéfék safé. 


text:
Judana du nawulak Judiana héfa yatakataka naande di yi Antiokré. Ye di Jisasna hundi xékékwa du takwaré wa, “Guni Moses wandén hambuk hundika xékéhafi yangut, di guna séfi sékéhafi yandat, God guniré satanéna tambambu yamba hérakéndé.” 


text:
Wungi wandaka bér Pol bér Barnabas hélék yata rékambambu wata bér di wali waru, wun hundika. Warundaka di Jisasna hundi xékékwa du nawulak di wa, Pol bér Barnabas, Antiokmbu rekwa Jisasna hundi xékékwa du nawulak akwi wungi yindate, Jerusalemré. Jisasna aposel wali, Jisasna du takwaka hatikwa néma du wali warundan hundika bulénjoka di Jerusalemré yindate di wungi wa. 


text:
Wungi wataka di Jisasna hundi xékékwa atéfék du takwa hérangwanda wandaka di Pol bér Barnabas, deka du nawulak akwi, wungi di yi. Yita di Fonisiana héfambu yita, samariana héfambu akwi yita, di Jisasna hundi xékékwa du takwaré wa saafa yi, nak téfana du takwa Jisaska jémba sarékéndan atéfék jémbaka. Wa saafa yindaka di xékéta mawuli yata mawuli sawuli di ya. 


text:
Yandaka ye di Jerusalemémbu xaku. Xakundaka di wumbu rekwa Jisasna hundi xékékwa du takwa, Jisasna aposel, néma du akwi, wungi di dika mawuli yata diré yikafre huru di wali hundi bulé. Wungi buléndaka bér Pol bér Barnabas diré wa, God bér wali téta wungi yandan jémbaka. 


text:
Wambéka di du nawulak di wanjoka di wumbu té. Wunde du tale di Farisina hundi xéka di hukémbu Jisasna hundika akwi jémba xéké. Wunde du téta di angi wa, “Nak téfana du Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du renjoka di deka séfi sékétaka di Moses wandénéngala hambuk hundi xékétandi. Wungi hurundat, wu yikafre dé.” Wungi di wa. 


text:
Hérangwanda reta némafwi hundi buléndaka dé Pita raama téta dé wa, “Nyama bandi, mé xéké. Hanja wuni guni wali rewuka dé God wuniré waséke, nak téfana duré déka hundi wawute. Wungi guni xékélaki. God wandéka wuni ye diré Godna yikafre hundi wa, di Néma Duka jémba sarékéndate. 


text:
Wuni wawuka di Néma Duka jémba sarékéndaka dé God atéfék mawulika xékélakita dé deka mawulika xékélakita dé diré déka Hamwinya hwe, nani Néma Duka jémba sarékéndanka xékélakimbete. Nanika hanja hwendén maki dé diré akwi wungi hwe. 


text:
God natafa hundi male dé atéfék du takwaré wa, nani Judana du takwaré akwi, nak téfana du takwaré akwi. Nak téfana du takwa nawulak déka jémba sarékéndaka dé deka haraki saraki mawuli dé huréhaléké. 


text:
Wun jooka sarékéta, métaka guni Godna mawuliré hurukwexétanguni? Métaka guni Moses wandén hundina xak jémba nak téfana duka hwetanguni? Wungi hurukénguni. Nana mandéka akwi nani akwi wun jémba yanjoka nani hurufatiké. 


text:
Hurufatika nani angi nani saréké, nani Néma Du Jisaska jémba sarékémbeka dé naniré baka yikafre hurundéka dé God naniré héra, satanéna tambambu. Wungi male God nak téfana du takwaré akwi yikafre hurutandé.” Wungi dé Saimon Pita wa. 


text:
<pb/>Wandéka di Barnabas bér Polna hundi xékénjoka di nakélak re. Wungi rendaka, Barnabas bér Pol bér diré hundi wa, nak téfana du takwa xéndaka God bér wali téta nak maki hambuk jémba yandanka. 


text:
God nak téfana du takwaka mawuli ye wakwendénka Saimon wundé wandé. Wunde du takwa déka du takwa waséketa dé wungi wakwe. 


text:
Néma Du dé wa, ‘Hukémbu wuni wambula yatawuni. Wambula yae wuni Devitna hémna du takwaré huréhalékétawuni.<pb/>Di glaréndé ge maki di re. Wuni wun ge wambula totawuni.<pb/>Wungi towut di jémba retandi.<pb/> 


text:
Rendat atéfék téfana du takwa akwi wuna hundi xékénjoka mawuli yatandi.<pb/>Wasékewun nak téfana du takwa atéfék wuna hundi xékénjoka mawuli yata wuna du takwa retandi.’<pb/> 


text:
<pb/>Jems wungi wataka dé wa, “Wuna mawulimbu sarékéta wuni angi wa. Godka jémba sarékékwa nak téfana du takwaka némafwi jémba yamba hwekéme. Diré yamba wakéme, ‘Guni Moses wandén hambuk hundi atéfék xékétanguni.’ Wungi yamba wakéme. 


text:
Di ané hundi male xékéndate nani dika nyinga nak hayitame. Angi hayitame: ‘Guni yénataka godka hwendan hamwi sakénguni. Wu haraki hamwi dé. Guni nak du takwa wali haraki saraki sémbut yamba hurukénguni. Guni holéméngimbu hutukwakéndan hamwi sakénguni. Guni nyéki sakénguni.’ 


text:
Wungi hayitame dika. Nani xékélaki, hanja akwi némbuli akwi du nawulak di Moses wandén hambuk hundi wa atéfék getéfambu. Di atéfék baka hwa nukwa Moses wandén hambuk hundi xéta di hambukmbu wa, Godna hundi buléndaka gembu. Wungi nani xékélaki.” Di nyinga di hari hwe, nak téfambu rekwa Jisasna hundi xékékwa du takwaka 


text:
<pb/>Jems wungi wandéka di Jisasna aposel akwi, Jisasna du takwaka hatikwa néma du akwi, Jisasna hundi xékékwa du atéfék akwi wungi hundi bulétaka di wa, “Nani wali rekwa du nawulak di akwi Pol bér Barnabas wali yitandi Antiokré.” Wungi wataka di Judas déka nak xi Basabas bér Sailasré wa, yimbéte. Bér deka nyéndékmbu néma du bér re. 


text:
Ané nyinga hayitaka di bérka hwe, Antiokmbu rekwa du takwaka hura yimbéte: “Gunawa, nani Jisasna aposel akwi, nani Jisasna du takwa hatikwa néma du akwi, nani guna nyama bandi akwi nani gunika angi hayi. Nani guni Antiokmbu rekwa Siriana héfambu rekwa Silisiana héfambu rekwa nyama bandika nani hayi. Nani guni nak téfana du takwaka haaye gunika dinguna nani nae. 


text:
Nani wali rendé du nawulak gunika ye di guniré hundi nawulak wa. Nani diré wun hundi wahambame. Deka mawuli sarékémbu di guniré hundi wa. Wandaka guni xékénguka guna mawuli haraki dé ya. Wun hundi wundé xékékwa. 


text:
Xékétaka nani hérangwanda reta hundi nani bulé, wun jooka. Hundi bulétaka natafa mawuli héraata nana du yétékré nani wa, gunika nana hundi hura yimbéte. Bér mawuli yambeka du Barnabas bér Pol wali yitambér. 


text:
Godna Hamwinya nani wali téndéka nani natafa mawuli héraata hundi bulétaka angi nani wa: Guni Moses wandén hambuk hundina némafwi jémba yahafi yata ané yalefu jémba male yatanguni: 


text:
Guni yénataka godka hwendan hamwi sakénguni. Guni nyéki sakénguni. Guni holéméngimbu hutukwakéndan hamwi sakénguni. Guni nak du takwa wali haraki saraki sémbut hurukénguni. Guni wun hundi xékéta jémba hurutanguni. Wungi yata jémba retanguni. Yak. Dinguna.” 


text:
<pb/>Di wungi haaye nyinga hwetaka wandaka bér deka du wali Pol bér Barnabas wali wungi di naande yi Antiokré. Ye xaakwa wandaka di Jisasna hundi xékékwa atéfék du takwa di hérangwanda re. Rendaka bér Judas bér Sailas wun nyinga hwe. 


text:
Hwembéka hayindan hundi xéta wataka di wun hundika mawuli sawuli ya, deka mawuli yikafre hurundénka. 


text:
Judas bér Sailas Godna profet reta bér némafwi hundi wa, Jisasna hundi xékékwa du takwaka. Wambéka di yikafre mawuli hérae roohafi yata di hambuk ye re. 


text:
Rendaka bér nawulak nukwa wun getéfambu re. Re Jerusalemré wambula yinjoka hurumbéka di Jisasna hundi xékékwa du bérré wa, “Béni jémba yitambéni.” Wungi wandaka bér wambula yi, Jerusalemémbu rekwa duka. Hanja wun du di bérré wa, yimbéte. 


text:
<pb/>Pol bér Barnabas Antiokmbu reta bér nawulak du wali Néma Duna hundi diré bér hambukmbu wata bér wakwe. Pol bér Barnabas hafu hafu bér yi 


text:
<pb/>Hukémbu Pol dé Barnabasré wa, “Yitaani, wambula tale yita Néma Duna hundi wanan atéfék getéfaré. Ye ani Jisasna hundi xékékwa du takwaré xétaani. Jémba di re, o yingafwe?” 


text:
Mawuli yandéka dé Pol wun jooka hélék yata dé wa, “Hanja Jon Mak Pamfiliana héfambu aniré yatakataka dé yi. Ani wali atéfék jémba yanjoka yihambandé. Némbuli dé ani wali yamba yikéndé.” 


text:
Wungi wandéka bér némafwimbu waru, wun jooka. Warutaka bér hafu hafu yi. Barnabas Makré hérae hura bér gunjambémbu wara bér yi, Saiprusna héfaré. 


text:
Bér wungi yimbéka dé Pol Sailasré waséke, dé wali yindéte. Wandéka di Jisasna hundi xékékwa du di déré wa, “Béni yimbét God béniré yikafre hurutandé. Wungi nani déré wa.” 


text:
Wungi wandaka bér yi, Siriana héfaré akwi, Silisiana héfaré akwi. Yita dé Pol Jisasna hundi xékékwa du takwaka wandéka deka mawuli jémba téndéka di hambuk ye re.<pb/>


text:
Pol dé yi, Derberé. Ye hukémbu dé Listraré yi. Jisasna hundi xékékwa du nak déka xi Timoti Listrambu dé re. Déka ayiwa akwi lé Jisaska jémba saréké. Lé Judana takwa lé. Déka yafa dé Grikna du dé. 


text:
Jisaska jémba sarékéta Listrambu rekwa du takwa, Aikoniamémbu rekwa du takwa akwi di Timotika wa, “Wu yikafre du dé.” Wungi di wa. 


text:
Pol dé mawuli ya, Timoti dé wali yindéte. Mawuli yata dé wun héfambu rekwa Judana duka sarékéta dé Timotina séfi séké. Wumbu rekwa Judana du atéfék di xékélaki, Timotina yafa Grikna du dé. Xékélakindaka dé Pol di Timotika mawuli yandate dé déka séfi séké. Sékéndéka di Pol, Sailas, Timoti wungi di yi. 


text:
Atéfék getéfaré yita di Jisasna hundi xékékwa du takwaré wa, Jerusalemémbu reta Jisasna aposel, néma du akwi wandan hundika, di wandan maki hurundate. 


text:
Di diré hundi wandaka di Jisasna hundi xékékwa du takwa xéké. Xékéta Jisasna hundi yatakahafi yata di hambuk ye re. Atéfék nukwa séfélak du takwa akwi di Jisaska jémba saréké. Masedoniana duré dé Pol xé 


text:
<pb/>Tale Pol déka du wali di Esiana héfaré yita Jisasna hundi wanjoka hurundaka dé Godna Hamwinya diré tatéfi. Tatafindéka di Frigiana héfambu, Galesiana héfambu akwi yita 


text:
Misiana héfambu xaakwa di Bitiniana héfaré yinjoka di huru. Hurundaka dé Jisasna Hamwinya diré watéfi. 


text:
Ye gan Pol dé janji maki hwae dé xé, Masedoniana héfana du nak téndéka. Téta dé Polré wa, “Méni bari yae méni naniré yikafre hurutaméni.” 


text:
Wungi wandéka dé Pol wun hundi xékétaka raama wandéka nani xékélaki, God naniré dé wa, nani ye diré Jisasna hundi wambete. Xékélakita bari nani Masedoniana héfaré yinjoka nani yambuka hwaké. Wuni ané nyinga hayindé du wuni di wali yambuka hwaké. Lidia lé Jisaska jémba saréké 


text:
<pb/>Gunjambémbu wara nani Troas yatakataka nani néma xérimbu ye nani Samotresré male wungi yi. Ye hwae ganémbambu raama Samotres yatakataka nani Neapolisré yi gunjambémbu. 


text:
Ye xaakwa gunjambé yatakataka nani Filipairé nani yi. Hanja séfélak Romna du deka héfa yatakataka ye di wun getéfambu re. Wun getéfa Masedoniana héfambu dé re. Dé néma getéfa dé. Nawulak nukwa nani wun getéfambu re. 


text:
Baka hwa nukwa getéfa yatakataka nani xériré yi. Yita angi nani saréké, “Wafewana Judana du takwa ambu hérangwanda retandi, God wali hundi bulénjoka?” Wungi sarékéta ye nani xé, takwa nawulak hérangwanda rendaka. Xétaka nani di wali reta hundi bulé. 


text:
Hundi bulémbeka lé takwa hési léka xi Lidia lé nana hundi xéké. taiatairambu hanja yae lé waka maki nukwa wur hweta lé yéwa héra. Lé Godna ximbu harékélékandé. Néma Du God léka mawuli nafwindéka lé Polna hundika jémba xéké. 


text:
Xékéléka nani léré Jisasna ximbu guré husandataka léka gembu rekwa du takwa atéfékré akwi nani Jisasna ximbu guré husanda. Guré husandambeka lé naniré wa, “Néma Duka jémba wuni saréké. Wu mwi hundi dé. Guni wuna hundi mwi hundi dé naata yae guni wuna gembu retanguni.” Wungi wata hambuk yaléka nani léka hundi xéka nani léka geré yi. Pol bér Sailas Filipaimbu bér séndé gembu re 


text:
<pb/>Nak nukwa nani wambula yi, God wali hundi buléndaka hafwaré. Yimbeka lé jémba yata yéwa hérahafi yakwa takwa hési naniré yambumbu xé. Wule takwana mawulimbu haraki hamwinya nak dé té. Téta wandéka lé hukémbu xakutekwa jonduka wa. Séfélak du takwaré lé wa, diré hukémbu xakutekwa jonduka. Léka hatikwa du nawulak léré wandaka lé haraki hamwinyana hundi xékéta lé wun hundi wa. Wun jémba yaléka di wun du séfélak yéwa di héra. 


text:
Pol wali yimbeka lé nana hukémbu yita lé wanjita lé wa, “Wun du di Néma Du Godna jémba yakwa du di. Di God guniré yikafre huruta satanéna tambambu hératendéka yambu di guniré wakwe.” Wungi lé wa. 


text:
Séfélak nukwa lé wungi male huruléka hukémbu dé Pol wun jooka wendé naata hélék yata waleka dé wun haraki hamwinyaré wa, “Wuni Jisas Kraisna ximbu wuni méniré we, méni léré mé yatakataka gwande yi!” Wungi wandéka dé wun haraki hamwinya wule takwaré bari yatakataka dé yaange yi. 


text:
<pb/>Wule takwana néma du di xé, yéwa hérandaka yambu hényindéka. Xéta di Pol bér Sailasré huluki. Huluke hambuk ye di hérangwandéndaka hafwaré hura yi, deka néma duna makambu takanjoka. 


text:
Bérré hura ye di deka néma duré wa, “Ambére du Judana du bér. Bér nana getéfambu rekwa du takwaré bér haraki huru. 


text:
Bér nak maki sémbut nanika wakwe. Nani Romna du reta nani Romna néma duna hundi xékénjoka nani bér wambén hundi xékéhafi yata wambén maki yamba hurukéme.” 


text:
Wungi wandaka di séfélak du takwa bérré xiyanjoka di ramé. Raméndaka wunde néma du di wa, Pol bér Sailasna nukwa wur hangérika yakitaka bérré bangimbu xiyandate. 


text:
Wandaka di bérré séfélak yambu di xiya. Xiyataka di bérré séndé gembu taka. Takandaka di wunde néma du séndé geka hatikwa duré wa, “Méni bérka jémba hatitaméni, bér yaange yimbémboka.” 


text:
Wungi wandaka dé séndé geka hatikwa du wun hundika xékétaka dé Pol bér Sailasré hura ye dé nyéndék gembu takataka dé bérka man mina wekwambu husolotaka gindéka bér wungi re. 


text:
<pb/>Nyéndék gan Pol bér Sailas God wali hundi buléta bér Godna ximbu harékéndaka gwar bér wa, Godka. Wambéka di séndé gembu rekwa du xékéta di re. 


text:
Rendaka dé némafwi nono hurundéka bari dé séndé ge hambukmbu séngéné. Séngénéndéka di atéfék gena yambu di hafu di nafwi. Nafwindaka dé séndé gembu rekwa atéfék duna tambambu gindan sen di hafu di luku. 


text:
Lukundaka séndé geka hatikwa du waréngéna raama dé xé, séndé gena atéfék gena yambu nafwi téndaka. Xe dé wa, “Séndé gembu rendé atéfék du bu yaange yinda.” Wungi wataka dé xi warendaka yar hérae dé déka tambambu hura dé hafuré xiyae hiyanjoka dé huru. 


text:
Wungi wandéka dé séndé geka hatikwa du dé hama yaka wandéka di fétékéra hura ya. Hura yandaka dé fétékéré wulaaye némafwimbu roondéka dé déka séfi géné. Généndéka dé Pol bér Sailaska hwati se. 


text:
Hwati sétaka raama dé bérré hafwaré hura gwande dé wa, “Yika du, méta yawut God wuniré yikafre hurundét wuni jémba reséketawuni?” 


text:
Wungi wakwexékéndéka bér wa, “Néma Du Jisaska jémba sarékémét, God méniré yikafre hurundét, méni ména hém akwi jémba reséketanguni.” 


text:
Wungi wataka bér déré Néma Duna hundi wa. Wambéka dé xéké. Déka gembu rekwa du takwaka akwi bér wun hundi wa. 


text:
Wambéka wumba gan male dé bérka séfimbu tékwa wasi bangimbu xiyandan dé yakwanyi. Yakwanyindéka bér Jisasna ximbu déré guré husanda. Déka hém atéfékré akwi bér Jisasna ximbu diré guré husanda. 


text:
Guré husandambéka dé bérré hura yi, déka geré. Hura ye dé bérka hénoo hwe. Hwendéka bér sa. Wun du déka hém wali Godka jémba sarékéta yikafre mawuli yata di mawuli sawuli ya. 


text:
<pb/>Ganémba di deka néma du deka gélinduré wandaka di séndé geré yi. Ye di séndé geka hatikwa duré wa, “Wumbére du mé takamét yimbé.” 


text:
Wungi wandaka dé séndé geka hatikwa du ye dé Polré wa, “Néma du di wa, béni yimbéte. Némbuli séndé ge yatakataka jémba yitambéni. Béna mawuli jémba tétandé.” 


text:
Wungi wandéka dé Pol gélinduré wa, “Ani Romna du ani. Romna néma du hatindaka deka ekombu ani re. Ani haraki saraki joo huruhambaani. Huruhafi yanaka di guna néma du di du takwana makambu di aniré baka xiya. Xiyataka di aniré séndé gembu takandaka ani re. Di wungi hurutaka némbuli anika fakuta di wa, ani nakélak yinate. Wungi yinat du takwa aniré yamba xékéndi. Wungi yingafwe. Wun néma du wungi yamba hurukéndi. Di hafu yae aniré yikafre hundi wata aniré yikafre hurundat, ani di wali yita séndé ge yatakataka yitaani.” 


text:
<pb/>Dé wungi wandéka di gélindu ye bérka hundi wa néma duré. Wandaka wun néma du Pol bér Sailasna hundi xékéta di roo, bér Romna du bér. 


text:
Roota di Pol bér Sailaska yi. Ye di wa, “Nani haraki saraki joo nani huru béniré. Wun jooka nani saréfa nae. Némbuli séndé ge yatakataka béni nani wali gwande yitambéni. Ye nana getéfa yatakataka nak getéfaré yitambéni. Wungi nani mawuli ye.” 


text:
Wungi wandaka bér Pol bér Sailas séndé ge yatakataka bér Lidiana geré yi. Ye Jisasna hundi xékékwa du takwaré xe bér diré yikafre hundi wa. Wambéka deka mawuli jémba téndéka bér wun getéfa yatakataka bér yi.<pb/>


text:
Pol bér Sailas héfambu ye bér Amfipolismbu xaku. Amfipolis yatakataka bér yi Apoloniaré. Apolonia yatakataka bér Tesalonaikambu xaku. Wun getéfambu Judana Godna hundi buléndaka ge nak dé té. 


text:
Pol dé wun geré wulayi, atéfék getéfambu tékwa Godna hundi buléndaka geré wulayindén maki. Baka hwa nukwa hufuk wun geré wulaaye dé Judana du takwa wali dé hundi bulé. Buléta dé diré wa, “Hanja di Godna nyingambu hundi hayi, God wasékendén du Kraiska. 


text:
Hukémbu wun hundi angi mwi hundi dé xaku. Wun du Krais dé yae némafwi hangéli hérae dé hiya. Hiyandéka God déré dé husaramé. Némbuli guniré wuni we. Wun du Jisas dé. Jisas dé God wasékendén du Krais dé.” Wungi wataka dé hundi nawulak akwi di wali bulé, God wasékendén du Jisas Kraiska. 


text:
Wandéka xékéta di wunde Judana du takwa nawulak di déka hundika wa, “Wu mwi hundi dé.” Wungi wataka di Pol bér Sailas wali Jisasna hundi jémba xéké. Godna ximbu harékékwa Grikna du takwa séfélak akwi, wun getéfambu rekwa néma takwa séfélak akwi, wungi di bér wali Jisasna hundi jémba xéké. 


text:
<pb/>Wunde Judana du takwa nawulak Jisaska jémba sarékéndaka nawulak Jisaska sarékéhambandi. Sarékéhafi yata di xé, séfélak du takwa Polna hundi xékéndaka. Xéta di haraki mawuli xékéta di jémba yahafi yata getéfambu baka rekwa haraki du nawulakré wa. Wandaka di raama di séfélak du takwaré akwi wa, di akwi raama Pol bér Sailaska mawuli windate. Wandaka séfélak du takwa wungi raama Pol bér Sailasré hurunjoka di Jesonéna geré bari yi. Di Pol bér Sailasré wun getéfana néma duna hérangwanda hafwaré hura yinjoka di mawuli ya. 


text:
Mawuli yata bérka hwakéfatika di Jeson akwi Jisasna hundi xékékwa du nawulakré akwi huluke di diré hura yi, wun getéfana néma duka. Hura ye di hambukmbu wa, “Du yéték bér haraki saraki hundi wa, atéfék getéfambu. Wambéka du takwa bérka hundi xékéta di haraki saraki sémbut huru. Némbuli wumbére du nana getéfaré bér wundé yambé. 


text:
Yae bér ané du Jesonéna gembu bér re. Wun du atéfék di Romna néma duna hambuk hundi xékéhambandi. Xékéhafi yata di wa, ‘Du nak déka xi Jisas wu nana Néma Du dé.’ Wungi di wa.” 


text:
Wungi wandaka di wumbu tékwa du takwa getéfana néma du akwi di wun hundi xéka waréngéna di hambukmbu wa. 


text:
Wandaka di néma du di Jeson dé wali tékwa duré akwi angi wa, “Guni nanika yéwa nawulak hwetanguni. Hwetaka yikafre sémbut hurungut, nani guna yéwa gunika wambula hwetame.” Wungi wandaka di yéwa hwetaka di jémba yi. Pol bér Sailas jémba bér ya Beriambu 


text:
<pb/>Gan hunyindéka di Jisasna hundi xékékwa du wandaka, Pol bér Sailas Tesalonaika yatakataka bér yi Beriaré. Ye xaakwa bér Judana Godna hundi buléndaka geré wulayi. 


text:
Beriambu rekwa Judana du takwa di yikafre mawuli yata jémba re. Deka mawuli Tesalonaikambu rekwa du takwana mawuliré dé sarékéngwandé. Di Polna hundi xékéta di némafwimbu mawuli ya. Yata angi di wa, “Polna hundi mwi hundi, o yingafwe?” Wungi sarékéta di Godna nyingambu jémba xé, atéfék nukwambu. 


text:
Wungi huruta séfélak Judana du takwa di Jisaska jémba saréké. Séfélak Grikna néma takwa akwi séfélak Grikna du akwi wungi di Jisaska jémba saréké. 


text:
<pb/>Tesalonaikambu rekwa Judana du di xéké Pol Godna hundi Beriambu wandéka. Xékéta hélék yata di yi Beriaré. Ye xaakwa di du takwa Pol bér Sailaska haraki hundi wa, wunde du takwa bérka hélék yandate. 


text:
Wandaka di Jisasna hundi xékékwa du bari Polré taka, dé bari néma xérina tufwaré yindéte. Yindéka Sailas bér Timoti Beriambu bér re. 


text:
Pol wali yindé du di Polré Atensmbu takandaka Pol dé diré wa, “Guni Sailas bér Timotiré watanguni, bér angiré bari yae wuni wali rembéte.” Wungi wataka wumbu rendéka di déré yatakataka di wambula yi Beriaré. Pol dé hundi wa Atensmbu 


text:
<pb/>Pol Sailas bér Timotika dé haxé Atensmbu. Haxéta re dé xé séfélak yénataka god wun getéfambu rendaka. Xétaka dé di wun yénataka godna ximbu harékéndamboka hélék dé ya. 


text:
Hélék yata dé wun jooka hundi bulé, Godna hundi buléndaka gembu. Dé Judana du wali, Godna ximbu harékékwa nak téfana du wali dé wungi hundi bulé. Atéfék nukwa du takwa hérangwandéndaka hafwambu akwi dé wun jooka hundi bulé, wumbu rekwa du wali. 


text:
Epikurianéna hundika xékélakikwa du nawulak, Stoikna hundika xékélakikwa du nawulak akwi di Pol wali hundi bulé. Nawulak di wa, “Dé baka reta baka hundi bulékwa du dé. Yingi watandé?” Nawulak di wa, “Dé nak téfana Godka dé wa, o yingi maki dé?” Pol Jisaska hundi wata Jisas wambula raméndénka akwi wandéka xéka di déka hundika xékélakihafi yata di wun hundi wa. 


text:
Wataka di Polré hura wari, Areopagusna némburé. Hura wara di Polré wa, “Huli hundi méni wa. Némbuli nani wun hundi xékénjoka nani mawuli ye. 


text:
Atéfék Atensna du, atéfék nak téfambu yae wun getéfambu rekwa du wali, di atéfék nukwa hérangwanda hundi bulénjoka male di mawuli ya. Di nak jémba yanjoka hélék di ya. Di huli hundi wata huli hundi xékéta wungi male di wata re. 


text:
<pb/>Di wungi Polré Areopagusna némburé hura yindaka Pol dé wumbu hérangwanda rekwa duna makambu téta dé wa: “Atensmbu rekwa du, guni nak maki nak maki Godna ximbu harékénjoka guni hambukmbu jémba yanguka wuni xé. 


text:
Tale wuni guna getéfambu yitaka yatakata wuni xé deka ximbu harékénguka hafwaré. Xéta wuni xé hayingun motu jambé nakré. Wun motu jambémbu guni angi hayi, ‘Ambu nani xékélakihafi yambeka Godka we.’ Wungi hayinguka wuni xé. Guni déka xékélakihafi yata guni déré we. Némbuli déka wuni guniré we. 


text:
<pb/>“God dé nyir héfa atéfék jondu dé hurataka. Huratakandén atéfék jonduka dé Néma Du re. Néma Du reta dé du tondan gembu rehambandé. 


text:
Dé hafu Néma Du dé re, atéfék jonduka. Du jémba yata wun jondu nawulak déka hwenjoka hurufatikétandi, wu déka jondu dé. Dé hafu dé atéfék duka dé hamwinya, yanambi, atéfék jondu dé hwe. Dé hafu wandéka nani re. Dé wahafi yandét nani yamba rekéme. 


text:
Hanja dé du nakré hurataka. Huratakataka wandéka wun duna mandéka séfélak yata atéfék du takwa di xaku. Xaakwa di nak maki nak maki hundi buléta ye di atéfék getéfambu re. Hanja dé di retendaka héfaka héki hwarika akwi dé wa. Wandéka hukémbu di wun héki hwari wun héfambu re. 


text:
God atéfék du takwa déka hwaka xétaka déka ximbu harékéndate wungika dé hurataka. Dé nani nak nakmbu afakémbu téhambandé. Dé nani wali walémbambu dé té. 


text:
Dé wandéka nani yitaka yatakata hambuk yata nani re. Guna du nawulak di akwi angi déka hayi: ‘Nani akwi déka nyangwal nani re.’ Wungi di hayi.” 


text:
<pb/>“Wungi maki nani Godna nyangwal nani re. Wungi reta nani déka angi yamba sarékékéme, dé gol silva motumbu tandan gwalinya maki dé. Wungi yamba sarékékéme. Wun gwalinya du nawulak di ta, deka mawuli sarékémbu. Nak du Godré tahambandé. 


text:
Hanja du takwa di wungi Godka xékélakihafi yandaka dé God hurundan haraki saraki sémbutka sarékéhambandé. Némbuli dé atéfék héfambu rekwa atéfék du takwaré dé angi wa, ‘Guni guna haraki saraki sémbut mé guni yataka.’ Wungi dé wa. 


text:
Dé nukwa nak dé waséke. Wun nukwa dé wandét dé déka du nak néma kot xékékwa néma du reta atéfék héfambu rekwa du takwa hurundan sémbutka hundi watandé. Dé yikafre sémbutmbu male dé deka hurundan sémbutka watandé. Wun hundi watekwa duré God dé waséke. Wun du hanja dé hiya. Hiyandéka God déré dé husaramé, nani wun duré wasékendénka xékélakimbete.” 


text:
<pb/>Pol wungi wandéka di du nawulak du hiyae raméndén hundika xékéta di déka hundika haraki hundi wata di wangi. Wangindaka di du nawulak wa, “Nani wun hundi wambula xékénjoka nani mawuli ye.” 


text:
Du takwa nawulak déka hundi xékéta di Jisaska jémba saréké. Areopagusna némbumbu hundi bulékwa néma du nak, déka xi Dionisius, takwa hési léka xi Damaris, du takwa nawulak akwi wungi di Jisaska jémba saréké.<pb/>


text:
Ye xaakwa dé xé, Judana du nakré. Wun duna xi Akwila dé. Déka motéfa Pontus dé. Hanja wun du Romémbu rendéka hukémbu Romna néma du Klodius dé wa, atéfék Judana du takwa Rom yatakandate. Wungi wandéka dé Akwila déka takwa Prisila wali bér Rom yatakataka Italina hafwa yatakataka ye bér Korinmbu re. Nawulak nukwa male rembéka dé Pol bérka ya. 


text:
Yae dé bér wali reta dé bér wali hanja yandén jémba wambula ya. Di meme balina yuwimbu yatindan nukwa wur hundafané. Hundafanéndaka di du nawulak yéwa hwetaka hundafanéndan nukwa wur hérae di wun nukwa wurmbu ge to. 


text:
Atéfék baka hwa nukwa Pol dé Godna hundi buléndaka geré wulayi. Wulaaye dé di Jisaska jémba sarékéndate dé Judana du takwa Grikna du takwa wali dé hundi bulé. 


text:
<pb/>Hukémbu Sailas bér Timoti Masedoniana héfa yatakataka bér yi Korinré. Ye xakumbéka dé Pol du takwaré Jisasna hundi wata dé nak jémba yahambandé. Wata Judana du takwaré dé angi wa, “Jisas dé God wasékendén du Krais dé.” 


text:
Wungi wandéka di déka hundika hélék yata di haraki hundi wa déka. Wandaka dé déka nukwa wurmbu hwandé boinjo yakuté. Yakutéta dé wa, “Guna nyéki guna anéngambambu retandé. Wuna anéngambambu yingafwe. Tale wuni guni Judana du takwaré Jisasna hundi wataka némbuli wuni nak téfana du takwaka ye wuni diré wun hundi watawuni.” 


text:
Wungi wataka dé Pol Judana du takwaré yatakataka dé nak téfambu yandé duna geré yi. Wun duna xi Titius Jastus. Dé Godna ximbu harékékwa du dé. Déka ge Godna hundi buléndaka ge tékwambu dé té. 


text:
Du nak déka xi Krispus néma du dé re Godna hundi buléndaka gembu. Dé déka hém wali di Néma Duka jémba saréké. Korinmbu rekwa séfélak du takwa akwi di Polna hundi xékéta di Néma Duka jémba saréké. Sarékéndaka di Néma Du Jisasna ximbu diré guré husanda. 


text:
<pb/>Gan nak Pol janji maki dé hwa. Hwandéka dé Néma Du déré wa, “Wun getéfambu rekwa duka rookéméni. Atéfék du takwaré hundi wataméni, wuna hundika. Wun jémba yatakakéméni. 


text:
Wuni méni wali wuni té. Wuna du takwa séfélak di re, ané getéfambu. Du nak méniré haraki yamba hurukéndé.” 


text:
Wungi wandéka dé Pol re. Séfélak (18) bafu dé re Korinmbu. Reta dé atéfék du takwaré Godna hundi wa. 


text:
<pb/>Hukémbu Romna néma du wandéka dé Galio ye Akaiana héfambu rekwa du takwaka dé néma du re. Wun nukwa di Judana du natafambu hérangwanda Polré huluke hura yi, hundi buléndaka hafwaré, néma du Galioka. 


text:
Hura ye di wa, “Ané du dé nak maki hundi dé wa, nani Romna hambuk hundi xékéhafi yata Godna ximbu harékémbete.” 


text:
Wungi wandaka dé Pol hundi wanjoka mawuli yandéka dé Galio wunde duré wa, “Guni Judana du, mé xéké. Ané du nana hambuk hundi xékéhafi yata haraki saraki sémbut hurundét guna hundi xékétawuni. 


text:
Guni yae nak téfana hundi, nak duna xi, guna hambuk hundika akwi wuniré yamba wakwexékékénguni. Guni hafu wun jooka hundi bulétanguni. Wun jooka wuni xékénjoka hélék wuni ye.” 


text:
Wungi wandéka yita di néma du nakré huluki. Wun du déka xi Sostenes dé Godna hundi buléndaka geka dé néma du re. Huluke di hundi buléndaka hafwa tékwambu di déré xiya. Xiyandaka dé Galio xéta wun jooka sarékéhambandé. Pol dé Siriana héfaré wambula yi Antiokré 


text:
<pb/>Séfélak nukwa dé Pol Jisasna hundi xékékwa du wali dé re Korinmbu. Re diré yatakataka Prisila bér Akwila wali Siriana héfaré yinjoka di yi. Tale Pol Godré wasékérékéndén hundika sarékéta dé déka némbé séké, Senkriambu. Sékétaka Prisila bér Akwila wali Siriana héfaré yinjoka di gunjambéré wara di wungi yi. 


text:
Ye di Efesusmbu xaakwa Prisila bér Akwila wun getéfambu bér re. Hukémbu Pol bérré yatakataka dé yi. Tale dé Godna hundi buléndaka geré wulaaye dé Judana du wali hundi bulé. 


text:
Buléndéka di déré wa, “Séfélak nukwa méni nani wali retaméni. Wungi nani mawuli ye.” Wungi wandaka dé wa, “Yingafwe. 


text:
Némbuli yitawuni. Wafewana hukémbu wambula yatawuni? God wambula yawute mawuli yandét, hukémbu wuni gunika wambula yatawuni.” Wungi wataka Efesusré yatakataka gunjambémbu wara dé yi. 


text:
Ye dé Sisariambu xaku. Xaakwa wun getéfa yatakataka dé wari, Jerusalemré. Wara dé Jisasna hundi xékékwa du takwa wali dé hundi bulé. Hundi bulétaka dé wambula naande yi Antiokré. 


text:
Ye re dé hukémbu wun getéfa yatakataka dé Pol wambula yi. Ye dé Galesia bér Frigiana héfambu dé yitaka yataka, hanja yitaka yatakandén maki. Yitaka yatakata dé Jisaska jémba sarékékwa atéfék du takwaré Godna hundi wa. Wandéka deka mawuli jémba téndéka di hambuk yata re. Apolos dé hundi wa Efesusmbu Korinmbu akwi 


text:
<pb/>Wun nukwambu Judana du nak déka motéfa Aleksandria yatakataka dé Efesusré yi. Déka xi Apolos dé. Dé hundi jémba wandékandé. Godna nyingambu hanja hayindan atéfék hundika jémba dé xékélaki. 


text:
Hanja du nawulak di déré Néma Duna yambuka wakwendaka dé xékélakindéka déka mawuli hambuk yandéka dé atéfék du takwaré hundi jémba wa, Jisaska. Wungi wata dé Jon du takwaré hundi wata guré husandandénka male dé xékélaki. 


text:
Xékélakita dé Godna hundi buléndaka geré wulaaye dé roohafi yata Judana duré hundi wa, Jisaska. Wandéka bér Prisila bér Akwila xéké. Xékétaka wambéka dé bér wali yi, bérka geré. Ye reta bér Godna yikafre yambuka déré jémba wa safé. Wa safémbéka dé jémba xéké. 


text:
Hukémbu Apolos Akaiana héfaré yinjoka dé wa. Wandéka di wumbu rekwa Jisasna hundi xékékwa du déré yikafre huruta di Akaiana héfambu rekwa Jisasna hundi xékékwa duka di nyinga nak hayi, di déré yikafre hurundate. Wungi hayindaka dé wun nyinga hura ye dé Akaiana héfambu xaku. Xaakwa dé hanja God diré yikafre hurundéka Jisaska jémba sarékéndé du takwaré dé némafwimbu yikafre huru. 


text:
Dé angi diré yikafre huru. Dé atéfék du takwana makambu téta dé hundi hambukmbu wa Jisaska. Wata dé Godna nyingambu hayindan hundi xéta hambukmbu wata dé wa, “Jisas dé God wasékendén du Krais dé.” Apolos wun hundi hambukmbu wandéka Judana du di déka hundi hasa wanjoka di hurufatiké.<pb/>


text:
Apolos Korinmbu rendén nukwa dé Pol ye dé Galesiana héfambu Frigiana héfambu rekwa yambu ye dé Efesusmbu xaku. Ye xaakwa dé Jisasna hundi xékékwa du nawulakré xé. 


text:
Xétaka dé diré wakwexéké, “Guni tale Jisaska jémba sarékénguka Godna Hamwinya guna mawulimbu dé wulaaye té, o yingafwe?” Wungi wakwexékéndéka di wa, “Yingafwe. Godna Hamwinya, wun méta dé? Wun jooka xékéhambame.” 


text:
Wungi wandaka dé Pol diré wakwexéké, “Métaka di Godna ximbu guniré guré husanda?” Wungi wakwexékéndéka di wa, “Jonéna hundika sarékéta di Godna ximbu naniré guré husanda.” 


text:
<pb/>Wun hundi wandaka dé Pol wa, “Hanja Jon hundi dé wa, du takwa deka haraki saraki mawuli yatakandate. Deka haraki saraki mawuli yatakandaka dé Godna ximbu diré guré husanda. Jon hundi nawulak akwi du takwaré dé wa, di déka hukémbu yatekwa duka jémba sarékéndate. Wun du Jisas dé.” 


text:
Guré husandataka dé Pol deka anéngambambu tamba taka. Takandéka dé Godna Hamwinya deka mawulimbu wulaaye té. Wulaaye téndéka di huli hundimbu wata di profetna hundi wa, Godna ximbu. 


text:
<pb/>Bafu hufuk wumba reta dé Pol dé Godna hundi buléndaka geré wulaaye dé diré hundi wa, God néma du reta dika hatitendékaka. Wata dika roohafi yata dé Godna hundi xékéndate dé di wali hundi bulé. 


text:
Buléndéka di nawulak deka mawuli hambuk yandéka di déka hundi xékénjoka hélék yata di wun getéfambu rekwa du takwana makambu téta di haraki hundi wa, Godna yikafre yambuka. Wungi wandaka dé Pol diré yatakataka dé Jisasna hundi xékékwa du takwaré hura di yi. Ye atéfék nukwa dé Tiranusna wakwendaka gembu dé du takwa wali hundi bulé. 


text:
Héki hwari yéték dé wungi huru. Huruta dé Néma Duna hundi wandéka di Esiana héfambu rekwa atéfék du takwa di xéké, Judana du takwa akwi, nak téfana du takwa akwi. 


text:
Du nawulak di Polna saawimbu létékéndén yalefu nukwa wur nawulak akwi déka jémba yandéka nukwa wur akwi hérae hura ye di bar hiyaakwa du takwana séfimbu takandaka di yikafre yandaka di wun du takwana mawulimbu tékwa haraki hamwinya akwi di diré yatakataka yaange yi. 


text:
<pb/>Judana du nawulak yitaka yatakata di wa, duna mawulimbu tékwa haraki hamwinya wun duré yatakataka yaange yindate. Wunde du nawulak di haraki hamwinya hurundé du takwaré di Jisasna ximbu wa, haraki hamwinya hérekinjoka. Angi di wa, “Wuni Pol wakwendén du Jisasna ximbu wuni méniré we. Méni mé yaange yi.” 


text:
Skevana dunya angé tamba yétiyéti angé tamba hufuk di akwi di wungi huru. Skeva dé prisna néma du nak dé. 


text:
Nak nukwa Skevana dunya wungi wandaka dé wun haraki hamwinya diré dé angi wa, “Jisaska wuni xékélaki. Polka akwi wuni xékélaki. Guni héndé?” 


text:
Wungi wataka dé wun haraki hamwinya hura téndé du hambuk yata dé dika wuréféka dé diré hambukmbu xiyae di atéfékré sarékéngwandé. Sarékéngwanda dé deka séfiré haraki huruta dé deka nukwa wur haléngata léfwi. Wungi hurundéka di wun ge yatakataka di baka yaange yi. 


text:
Yaange yindaka di Efesusmbu rekwa atéfék du takwa di wun jooka hundi xéké, Judana du takwa akwi, Grikna du takwa akwi. Xékétaka waréngéna roota di Néma Du Jisasna ximbu di haréké. 


text:
<pb/>Jisasna hundi xékékwa séfélak du takwa di du takwana makambu téta di hurundan haraki saraki sémbutka hélék yata di wafuka. 


text:
Hundi séfu wakwa séfélak du di hundi séfu hayindan nyinga hura ya. Hura yae di natafambu taka. Takataka di atéfék du takwana makambu téta di wun nyinga yambu tu. Du wun nyinga héranjoka mawuli yata di 50,000 silva yéwa hwetandi. 


text:
Wungi hurundaka dé Néma Duna hundi hambuk yata némafwi ye dé hurundan haraki saraki sémbutré dé sarékéngwandé. Efesusmbu rekwa du takwa Polré rékambambu wata di hambukmbu wa 


text:
<pb/>Pol wumbu wun jémba yasékendéka Godna Hamwinya déré wandéka dé Pol wa, “Wuni Masedonia, Akaiana héfaré akwi yitawuni. Ye yatakataka Jerusalemré yitawuni. Ye re yatakataka hukémbu wuni Romré yitawuni, wun héfa xénjoka.” 


text:
Wungi wataka dé dé wali sékéré jémba yakwa du Timoti bér Erastusré dé wa, Masedoniana héfaré yimbéte. Wandéka yimbéka dé Pol nawulak nukwambu Esiana héfambu re. 


text:
Du nak déka xi Demitrius dé re. Dé silva motumbu dé jémba ya. Wun jémba yata dé wun motumbu gwalinya maki dé ta, Artemisna ximbu harékéndaka néma ge maki. Demitrius wun jémba yata dé séfélak yéwa héra. Dé wali jémba yakwa du akwi di séfélak yéwa héra. 


text:
Du nawulak akwi di wun jémba ya. Demitrius wandéka di wun jémba yakwa du atéfék yae di hérangwanda re. Hérangwanda rendaka dé diré wa, “Gunawa, mé xéké. Nani ané jémba yata séfélak yéwa nani héra. Nani ané jémba yahafi yata yingi maki nani séfélak yéwa hératame? Wu yingafwe. Wungi guni xékélaki. 


text:
Wun du Pol yénataka hundi wandéka di séfélak du takwa déka hundi xékéndaka guni xé. Guni wun jooka guni xéké. Pol dé wa, ‘Duna tambambu tandan gwalinya di God yingafwe.’ Artemiska akwi dé wungi wa Wungi wandéka di nana getéfa Efesusmbu rekwa séfélak du takwa di déka hundi xéké. Esiana héfambu rekwa séfélak du takwa di akwi di déka hundi xéké. Xékéta di wa, ‘Déka hundi mwi hundi dé.’ 


text:
Wafewana Polna hundi xékéta angi watandi? ‘Gwalinya tandaka jémba dé haraki saraki jémba dé. Artemis lé nana néma takwa yingafwe. Artemisna ximbu harékéndaka néma ge dé baka ge dé.’ Wungi wataka méta yatandi? Némbuli Esiana héfambu rekwa atéfék du takwa, atéfék héfambu rekwa du takwa akwi di Artemisna ximbu haréké. Hukémbu Polna hundi xékéta léka ximbu yamba harékékéndi.” 


text:
<pb/>Demitrius wungi wandéka di déka hundi xékéta Polna hundika mawuli wita di wanjita wa, “Artemis lé némafwi takwa lé. Lé nani Efesusmbu rekwa du takwana néma takwa lé.” 


text:
Wungi wandaka di wun getéfambu rekwa atéfék du takwa akwi di hambukmbu di wa. Wataka di Gaius bér Aristarkusré huluke hura fétékéré yi, hérangwandéndaka hafwaré. Hanja wumbére du Masedoniana héfambu yae Pol wali bér yitaka yataka. 


text:
Wumbére duré huluke hura yindaka dé Pol du takwana makambu téta di wali hundi bulénjoka dé mawuli ya. Mawuli yandéka di Jisasna hundi xékékwa du di déré wa, “Wungiré yamba yikéméni.” Wungi wandaka dé yihambandé. 


text:
Esiana héfana néma du nawulak Polka mawuli yata di akwi dé hérangwandéndaka hafwaré yindémboka hélék yata di déré hundi hambukmbu wa. 


text:
<pb/>Wun hafwambu séfélak du takwa di hérangwanda téta di hambukmbu wa. Nawulak di nak maki hundi wandaka nawulak di nak maki hundi wa. Wungi wata séfélak du takwa xékélakihambandi, hérangwandéndanéna moka. 


text:
Xékélakihafi yandaka Judana du wandaka dé deka du nak déka xi Aleksander du takwana makambu dé té. Téndéka di du takwa nawulak déré xéta angi di wa, “Anéke du wandéka nani yae ambu nani hérangwanda.” Wungi wandaka dé Aleksander tamba harékéta dé diré ané hundi wanjoka dé huru, “Nani Judana du haraki saraki sémbut huruhambame.” 


text:
Wun hundi wanjoka hurundéka di déré xéta di xékélaki, dé Judana du dé. Wungi xékélakita hélék yata di atéfék ané natafa hundi male hambukmbu di wa, “Artemis lé némafwi takwa lé. Lé nani Efesusmbu rekwa du takwana néma takwa lé.” Wungi male di wata té. 


text:
<pb/>Hukémbu wun getéfana néma du nak téta dé duré wa, “Guni, Efesusmbu rekwa du, guni wuna hundi mé xéké. Nakélak retanguni. Nani Efesusmbu rekwa du takwa nani néma takwa Artemisna ximbu harékéndaka néma geka nani hati. Nyirmbu gaye xakrindé motuka akwi nani hati. Wun motu Artemisna waka maki dé. Wun jooka atéfék du takwa di xékélaki. 


text:
Wuna hundi mwi hundi dé. Yénataka hundi yingafwe. Guni wuna hundi xéka nakélak male retanguni. Yikafre mawuli mé ya. Yata haraki saraki sémbut yamba hurukénguni. 


text:
Guni wumbére duré guni hura ya, angiré. Bér Artemisna ximbu harékémbeka gembu joo nawulak sélé hérahambambér. Bér haraki hundi wahambambér, nana néma takwaka. 


text:
Demitrius déka jémba yakwa du wali di rékambambu wata duka nak hundi wanjoka mawuli yandat, di néma duka yitandi. Kot xékétendaka nukwa andu. Kot xékékwa néma du andé re. Wun néma duna makambu male téta wun jooka watandi. 


text:
Guni wun jooka hélék yata nak hundika wanjoka mawuli yata guni ané getéfana atéfék du hundi bulénjoka hérangwandétendaka nukwa yatanguni. Yae guni hundi bulétanguni. 


text:
Wafewana Romna néma du némbuli yamben jooka xékéta naniré rékambambu watandi? Angi watandi, ‘Métaka guni hérangwanda téta hambukmbu wa? Wungi huruta guni haraki saraki sémbut guni huru.’ Wungi wandat méta hundi hasa watame? Hérangwandémbenéna mo yingafwe. Baka tétame. Deka hundi hasa yamba wakéme. 


text:
Efesusmbu rekwa du takwa hambukmbu wataka nakélak rendaka hukémbu Pol wandéka di Jisasna hundi xékékwa du takwa di hérangwanda re. Hérangwanda rendaka dé deka mawuli jémba téndéte dé diré hundi wa. Hundi wataka dé wa, “Dinguna. Jémba guni re.” Wungi wataka diré yatakataka dé Masedoniana héfaré yi. 


text:
Wun héfaré ye dé wumbu reta Jisasna hundi xékékwa du takwaré séfélak hundi wandéka deka mawuli jémba téndéka di hambuk yata jémba re. Rendaka dé yi Grikna héfaré. 


text:
Ye dé bafu hufuk dé wumbu re. Re gunjambémbu Siriana héfaré yinjoka dé mawuli ya. Mawuli yata dé xéké Judana du nawulak déré xiyatendaka hundi buléndaka. Xékétaka nak yambumbu ye dé Masedoniana héfaré wambula yi. 


text:
Angi du di dé wali yi. Beriambu yandé du, Sopater. Wun du Pirusna nyan dé. Tesalonaikambu yandé du yéték, Aristarkus bér Sekundus; Derbembu yandé du Gaius; Timoti; Esiana héfambu yandé du yéték Tikikus bér Trofimus. Wungi di Pol wali yi. 


text:
Yishafi bret sa nukwa re hukémbu Filipai yatakataka gunjambémbu wara wuni ané nyinga hayindé du Pol wali ani yi. Nukwa natamba ye ani Troasmbu xaku. Xaakwa nukwa angé tamba yétiyéti angé tamba hufuk ani wunde du wali re. Troasmbu reta Pol wandéka dé Yutikus ramé 


text:
<pb/>Baka hwa nukwa gan hunyindéka nani Jisaska sarékéta hénoo sanjoka nani hérangwanda re, ge nakmbu. Rembeka dé Pol téta dé du takwaré hundi wa. Séri diré yatakataka yinjoka dé némafwi hundi wa. Wungi wata téndéka dé gan hunye dé nyéndé gan ya. 


text:
Gan yandéka nani jémba xémbete di séfélak yikama ya xéréké. Xérékéndaka nani wumbu re, gena takumbu. 


text:
Wayikana du nak déka xi Yutikus dé mur wulayikwa yambumbu dé re. Rendéka Pol hundi wandéka dé Yutikusna dama xéndi dé ya. Xéndi yandéka dé xéndi hwa. Xéndi hwae dé anwarmbu dé xakre héfaré. Xakrindéka di héranjoka nandi. Naande di xé hiyae hwandéka. 


text:
Pol akwi dé nandi. Naande dé hwati se. Hwati séta wun duré huruta dé diré wa, “Haraki mawuli xékékénguni. Jémba dé re.” 


text:
Wungi wataka dé Pol wambula wari, wun geré. Warindéka Jisasna hundi xékékwa du takwa akwi warindaka dé di wali hénoo sa. Sataka dé di wali némafwi hundi bulé. Bulétaka xitélakéndéka dé diré yatakataka dé yi. 


text:
Yindéka di wun duré hura di yi déka geré. Wun du yikafre yandéka deka mawuli dé jémba té. Pol Troas yatakataka dé Miletusré yi 


text:
<pb/>Pol dé naniré wa, “Guni gunjambémbu wara Asosré yitanguni. Wuni héfambu yitawuni Asosré. Ye wumbu wuni gunjambémbu wara guni wali yitawuni.” Wungi wandéka nani gunjambémbu wara nani yi Asosré. 


text:
Ye Asosmbu rembeka dé Pol yae naniré xé. Naniré xétaka gunjambémbu warindéka nani Pol wali Mitiliniré yi. 


text:
Ye Mitilini yatakataka nani yi. Yimbeka gan hunyindéka hwae ganémba nani xé Kios angé sakumbu téndéka. Xétaka nani yi. Yimbeka gan hunyindéka wambula hwae ganémba nani Samosmbu xaku. Xaakwa Samos yatakataka yimbeka gan hunyindéka wambula hwae nani Miletusmbu xaku. Xaakwa nani wumbu re. 


text:
Pol Jerusalemré bari ye Pentikosna nukwambu wumbu renjoka dé mawuli ya. Dé Efesusmbu séfélak nukwa Esiana héfambu renjoka hélék dé ya. Hélék yandéka nani gunjambémbu ye Efesus tenangéra Miletusmbu xaku. Pol Efesusmbu yandé néma duré dé hundi wa 


text:
<pb/>Xaakwa Miletusmbu reta dé Pol hundi taka, Efesusmbu rekwa du takwaka. Jisasna hundi xékékwa du takwana néma du yae déré xéndate wungi dé mawuli ya. Mawuli yata dé dika hundi taka. 


text:
Hundi takandéka yandaka dé diré ané hundi wa: “Guni hafu guni xékélaki, tale Esiana héfambu yawun nukwambu ye hukémbu rewun nukwambu akwi guni wali reta huruwun sémbutka. 


text:
Wuni guni wali reta wuna ximbu harékéhafi yata gunika némafwimbu saréfa naata géraata wuni Néma Duna jémba wuni ya. Judana du nawulak wuna hundika hélék yata wuniré xiyanjoka mawuli yandaka wuni Néma Duna jémba yatakahambawuni. Wungi guni xékélaki. 


text:
Wuni roohafi yata wuni guniré yikafre hurutendéka hundi atéfék wuni gunika wakwe. Hundi nawulak fakuhambawuni. Hérangwandéndaka hafwambu, guna nak nak gembu akwi, wuni wun hundi wa. Wungi guni xékélaki. 


text:
Judana du takwaka akwi nak téfana du takwaka akwi wuni hundi wa. Gunika wuni hambukmbu wa, guna haraki saraki mawuli yatakataka Godna hundi xékéta Néma Du Jisas Kraiska jémba sarékéngute. 


text:
Némbuli Godna Hamwinya wandén hundi xékéta wuni Jerusalemré yitawuni. Yita Jerusalemémbu wunimbu xakutekwa jooka xékélakihambawuni. 


text:
Atéfék yiwun getéfambu Godna Hamwinya dé wuniré ané hundi wa, ‘Méni séndé gembu retaméni. Méniré haraki hurutandi.’ Wungi wandéka wuni wun jooka male wuni xékélaki. 


text:
<pb/>“God du takwaré dé yikafre huru. Wuni wun yikafre jooka diré hundi wawute Néma Du Jisas dé hanja wuniré wa. Wunika hwendén jémba atéfék yasékenjoka wuni mawuli ye. Hwendén jémba wu némafwi joo dé. Bari hiyatawuni, o yalefu re hiyatawuni? Wun jooka sarékéhambawuni. Wu baka joo dé. 


text:
<pb/>“Mé xéké. Hanja gunika wuni ya. Yae wuni hundi wa saafa yi, God néma du reta gunika jémba hatitendékaka. Guni wuniré wambula yamba xékénguni. Némbuli wungi wuni xékélaki. 


text:
Xékélakita némbuli wuni guniré ané hundi wa: Wuni roohafi yata Godna hundi atéfék guniré wuni wa. Hundi nawulak fakuhambawuni. Guni wali rekwa du nak huli mawuli hérae jémba resékehafi yandét, wun déka jémba dé. Wuna jémba yingafwe. Mwi hundi wuni guniré wa. 


text:
<pb/>“Mé xéké. Guna mawuli jémba téndéte, xékélaki natanguni. Jisasna hundi xékékwa du takwa jémba rendate, guni néma du reta dika jémba hatitanguni. Dika jémba hatingute, Godna Hamwinya wun jémba dé hwe gunika. Godna hundi xékékwa du takwa di sipsip bali maki di. Guni sipsip balika hatikwa du maki guni. Guni dika jémba hatitanguni. God wandéka di déka du takwa di re, déka nyan Jisas dika hiyandéka déka nyéki blekéndénka. 


text:
Wuni xékélaki. Wuni guniré yatakataka yiwut, haraki wasa maki du yae guna nyéndékmbu reta di guni Godna sipsip baliré haraki hurutandi. Wungi wuni xékélaki. 


text:
Hukémbu guna nyéndékmbu rekwa du nawulak akwi raama haraki hundi watandi. Jisasna hundi xékékwa du takwa Kraisré yatakata deka hundi male xékéndate, di wungi yatandi. 


text:
Wun jooka sarékéta xékélaki natanguni. Ané jooka yike yakénguni. Héki hwari hufuk Godna hundi guniré wuni wa. Gan, nukwa, wuni gunika saréfa naata wuni géraata wuni guni nak nakéka hambukmbu wa, guni Kraisna hundi yatakahafi yangute. 


text:
<pb/>“Némbuli wuni guniré Godna tambambu wuni taka, dé gunika jémba hatindéte. God guniré yikafre hurundéka hundi dé guniré yikafre hali hurundé. Yikafre hurundét, guni wun hundimbu hambuk ye jémba téngut, God déka wasékendén du takwaré yikafre hurundéka maki, dé gunika akwi wandén yikafre joo hwetandé, guni hambuk yata jémba rengute. 


text:
Guni xékélaki. Guni wali reta wuna tambambu male jémba yata yéwa hérae wuni hafu wuna jondu wuni héra. Wuni wali yitaka yatakakwa duka akwi wuni jondu héra. Wungi guni xékélaki. 


text:
Wuni wun hambuk jémba yata dika jondu hwewuka guni xé. Xétaka huruwuka maki guni akwi hambuk jémba yata hambuk yahafi yakwa du takwaré yikafre hurutanguni. Hanja Néma Du Jisas dé wa, ‘Jondu baka hwekwa duna yikafre mawuli dé jondu héraakwa duna yikafre mawuliré dé sarékéngwandé.’ Wungi dé Jisas wa. Nani déka hundi xékéta diré yikafre hurutame.” 


text:
Wungi huruta di saréfa na. Pol dé diré wa, “Guni wuniré wambula yamba xékénguni.” Wungi wandéka wun hundika sarékéta di némafwimbu saréfa na. Saréfa naata di Polré hura yi, gunjambé tékwa hafwaré.<pb/>


text:
Diré yatakataka wuni ané nyinga hayindé du, Pol akwi, déka du nawulak akwi, wungi nani gunjambémbu wara nani yi. Tale nani Kosré male yimbeka nukwa nak yindéka nani Rodesré yi. Ye xaakwa Rodes yatakataka nani Patararé yi. 


text:
Ye xaakwa gunjambé yatakataka ye nani Fonisiana héfaré yitekwa gunjambéré xé. Xétaka wun gunjambéré wara nani yi. 


text:
Yita nani Saiprusna héfa aki tamba sakumbu afakémbu téndéka nani xé. Xétaka nani yi, Siriana héfaré. Ye tairmbu nani xaku. Wun getéfambu di gunjambémbu rekwa jondu hérekinjoka di mawuli ya. Mawuli yandaka nani gunjambé yatakataka ye nani wun getéfaré wulayi. 


text:
Wulaaye nani hwaké, Jisasna hundi xékékwa du takwaka. Hwaka xétaka nukwa angé tamba yétiyéti angé tamba hufuk nani di wali re. Rembeka Godna Hamwinya diré wandéka di Polré wa, “Méni Jerusalemré yamba yikéméni.” Wungi wandaka dé deka hundi xékéhambandé. 


text:
Re diré yatakataka yinjoka hurumbeka di atéfék du takwa nyangwal wungi di nani wali yi. Ye getéfa yatakataka nani néma xérina tufwambu yi. Ye xaakwa nani wumbu hwati séta Godka wa. 


text:
Wataka nani diré wa, “Dinguna. Jémba guni re.” Wambeka di nanika wungi wa. Wandaka gunjambéré warémbeka di deka getéfaré wambula yi. Sisariambu dé Agabus hundi wa Polré hukémbu xakutekwa jooka 


text:
<pb/>Gunjambéré wara tair yatakataka nani yi, Tolemesré. Ye xaakwa gunjambé yatakataka ye nani Jisasna hundi xékékwa du takwaré xé. Xétaka nani natafa nukwa di wali re. 


text:
Re gan hwae ganémba nani Tolemes yatakataka nani yi Sisariaré. Ye xaakwa nani Filipna geré ye nani di wali re. Filip dé du takwa Godka jémba sarékéndate hundi wakwa du dé. Hanja aposel Jerusalemémbu reta di du angé tamba yétiyéti angé tamba hufuk duré di waséke, jondu mune hwendate. Filip dé wun jondu mune hwendé du nak dé. 


text:
<pb/>Séfélak nukwa nani Filip wali re. Rembeka dé Godna profet nak ya, Judiana héfambu. Déka xi Agabus. 


text:
Nanika yae dé Pol nukwa wurmbu gindén yoo hérae dé dé hafu déka man tamba gi. Gitaka dé wa, “Godna Hamwinya angi dé we, ‘Jerusalemémbu rekwa Judana du ané yoombu gikwa duré wungi gitandi. Gitaka di nak téfana duka déré hwetandi.’ Wungi dé we.” 


text:
<pb/>Agabus wungi wandéka xékéta nani wumbu rekwa du takwa wali nani Polré wa, “Méni Jerusalemré yamba yikéméni. Méni yimémboka hélék nani ye.” 


text:
Wungi wambeka dé wa, “Métaka we guni wungi géraata guni wuna mawuliré haraki hurunjoka guni saréké? Wungi yakénguni. Wuni séndé gembu renjoka roohambawuni. Wuni Jerusalemémbu hiyanjoka roohambawuni. Wuni wungi huruta wuni Néma Du Jisasna ximbu harékéwut, wu yikafre dé.” 


text:
Wungi wata nana hundi xékéhambandé. Xékéhafi yandéka nani déka hundi hasa wahafi yata nani wa, “Reséndé. Néma Du mawuli yandéka maki métaka yandé.” Wungi nani wa. Pol dé néma duré hundi wa Jerusalemémbu 


text:
Jisasna hundi xékékwa du nawulak deka getéfa Sisaria yatakataka di naniré hura yi, Nasonéna gembu dé wali rembete. Hanja Nason dé Jisasna hundika xéké. Dé Saiprusna héfambu yandé du dé. 


text:
<pb/>Gan hwae ganémba Jemsré xénjoka dé Pol nani wali yi. Ye nani xé Jisasna hundi xékékwa duna néma du atéfék Jems wali rendaka. 


text:
Xéta dé Pol dika dinguna nataka dé diré atéfék hundi wa, God yandén atéfék jémbaka. Hanja God wandéka dé Pol ye nak téfana du takwaré hundi wata dé Godna jémba ya. Wun jooka dé Pol diré hundi wa. Pol néma duna hundi xékéta dé tempelré wulayi 


text:
<pb/>Wunde du Polna hundi xékétaka di Godna ximbu haréké. Harékétaka di Polré wa, “Nyayika, mé xéké. Séfélak séfélak Judana du takwa di Jisaska jémba sarékéta di Moses wandén hambuk hundi wandén maki hurunjoka di némafwimbu mawuli ye. 


text:
Mawuli yandaka du nawulak di ané hundi wa: ‘Pol nak téfaré ye dé nak téfambu reta Judana du takwaré hundi dé wa, di Mosesna hambuk hundi yatakata, deka nyangwalna séfi sékéhafi yata, nani Judana sémbut maki hurundamboka.’ Wungi du nawulak di ménika hundi wandaka di Jisaska jémba sarékékwa Judana du di xéké. 


text:
Angi yaméte nani mawuli ya. Du yétiyéti ambu di re. Di hurutendaka jooka di hanja God wali bulésékéréké. 


text:
Méni wunde duré hura ye méni di wali séfi yikafre yatendéka sémbut hurutanguni, guna séfi Godna makambu yikafre yandéte. Diré hura ye méni priska yéwa hwetaméni, dé wunde duna némbé xindét, deka bulésékérékéndan hundi hényindéte. Xindét méni wungi hurumét atéfék du takwa xéta xékélakitandi. Méni Mosesna hambuk hundi méni xéké. Wungi xékélakitandi. 


text:
Nak téfambu rekwa Jisasna hundi xékékwa du takwa di Mosesna hambuk hundi xékéhambandi. Wungi nani xékélaki. Wu yikafre dé. Hanja nani nyinga nak dika hari hwe. Angi nani hayi: Guni yéna Godka hwendan hamwi sakénguni. Guni nyéki sakénguni. Guni holéméngimbu hutukwakéndan hamwi sakénguni. Guni nak du takwa wali haraki saraki sémbut hurukénguni. Wungi dika nani hayi.” 


text:
Wungi wandaka dé Pol deka hundi xéké. Xékétaka gan hwae raama dé wunde duré hura ye dé di wali dé déka séfi yikafre yatendéka sémbut hurunjoka dé tempelré wulaaye dé priska wa, wun sémbut hurusékenjoka nak nak hamwi hénoo hura yae hwetendaka nukwaka. Polré di huluke tempelmbu 


text:
<pb/>Nukwa angé tamba yétiyéti angé tamba hufuk yinjoka yandéka di Esiana héfambu yandé Judana du di xé Pol tempelmbu téndéka. Xéta di atéfék du takwaré wa, di Polka mawuli windate. Wata di Polré huluki. 


text:
Déré hulukita wanjita di wa, “Israelna du, mé yae nani wali déré huluki. Ané du atéfék getéfaré yita dé atéfék du takwaré déka hundi wa. Wata dé nani israelna duka akwi, Moses wandén hambuk hundika akwi, ané geka akwi dé hu hwe. Némbuli dé nak téfana duré hura yae dé di wali tempelré wulayi. Wulayindaka dé wun yikafre male tempel haraki dé ya, nak téfana du wulayindanka.” Wungi di wunde du wa. 


text:
Tale di xé Efesusmbu yandé du Trofimus Pol wali Jerusalemémbu yitaka yatakambéka. Xétaka di xé Pol hafu tempelmbu téndéka. Xétaka angi di deka mawulimbu wa, “Pol wun nak téfana duré hura yae bér wulayi, tempelré. Wungi wulayita dé Pol haraki saraki sémbut dé huru.” Wungi wata di xékélakihambandi. Pol hafu dé tempelmbu té. 


text:
<pb/>Di wungi wata hambukmbu wandaka di Jerusalemémbu rekwa atéfék du takwa xékéta waréngéna fétékéré yae di Polré huluki. Huluke di déré tempelmbu témbéra hura gwandi. Témbéra hura gwandita di gena yambu bari téfi. Romna xi warekwa duna néma du dé Polré huluki 


text:
<pb/>Gena yambu téfindaka di du takwa Polré hiyandéte xiyanjoka di huru. Di Polré xiyanjoka huruta téndaka hundi ye dé Romna xi warekwa duna néma dumbu xakundéka dé xéké. Di hambukmbu wata di yitaka yatakandaka dé wungi xéké. 


text:
Xéka dé wun néma du déka xi warekwa du nawulakré wandéka di wali dé bari hari yi, du takwa hérangwandéndaka hafwaré. Ye xakundaka di du takwa di xi warekwa du deka néma duré akwi xéta di Polré wambula xiyahambandi. 


text:
Xiyahafi yandaka dé néma du Polka ye déré huluke dé déré sen yétékmbu gindate dé déka duré wa. Wataka dé du takwaré wakwexéké, “Ané du héndé? Méta dé ya?” 


text:
Wungi wakwexékéndéka nawulak di nak hundi hambukmbu wandaka nawulak di nak hundi hambukmbu wa. Nak maki nak maki hundi wandaka dé deka hundi jémba xékéhambandé. Xékéhafi yata Polka xékélakihafi yata dé déka duré wa, “Guni déré huluke hura yitanguni, nana geré.” 


text:
Wungi wandéka di xi warekwa du Polré hura yi, deka geré. Hura ye warinjoka hurundaka di du takwa biya mawuli wita Polré xiyanjoka mawuli yandaka di déré yate hura wari. 


text:
Du takwa di déka hukémbu ye di hambukmbu wanjita di wa, “Déré mé xiya. Déré mé xiya.” Wungi di wa. Pol dé Judana du takwaré hundi wa déka jémbaka 


text:
<pb/>Xi warekwa du Polré deka geré hura warinjoka hurundaka dé Pol deka néma duré Grikna hundimbu wa, “Méniré hundi nawulak watawuni.” Wungi wandéka dé wun néma du wa, “Yingi maki dé? Méni Grikna hundi méni xéké. 


text:
Hanja Isipna héfambu yandé du nak dé Romna gavmanka hélék yata wandéka di 4,000 du déka hundi xéké. Xékéndaka nani wunde duka nani wa, “Duré xiyaakwa du di. Wunde du di Isipna duna hukémbu ye di yi, du rehafi hafwaré. Méni wun Isipna du méni wana?” 


text:
Wungi wandéka dé Pol wa, “Yingafwe. Wuni Judana du wuni. Wuna motéfa Tarsus dé. Silisiana héfambu dé re. Wuna getéfa dé néma getéfa dé. Wuni ande du takwaré hundi wanjoka wuni mawuli ye. Wamét wuni wunde du takwaré hundi watawuni.” 


text:
Wungi wandéka dé néma du wa, “Mé wa.” Wandéka dé Pol jambé takumbu téta tamba harékéndéka di wun du takwa hundi buléhafi yandaka dé diré Hibruna hundimbu angi wa:<pb/>


text:
Wungi wata dé Hibruna hundimbu wa. Wandéka di déka hundi xékéta di nakélak té. Téndaka dé Pol angi wa: 


text:
<pb/>“Wuni Judana du wuni. Wuna ayiwa wuniré Tarsusmbu lé héra. Tarsus Silisiambu dé re. Hanja wuni ané getéfa Jerusalemré wuni ya. Yae ambu rewuka dé Gamaliel wuniré wakwe, nana mandékana hambuk hundika. Wakwendéka hambuk yata wuni atéfék nukwambu God mawuli yandéka maki hurunjoka wuni némafwimbu mawuli ya, guni ambu tékwa du mawuli yanguka maki. 


text:
Mawuli yata wuni Godna yikafre yambumbu wulayindé du takwaré haraki huru. Haraki huruwuka nawulak di hiya. Wuni wunde du takwa nawulakré huluke hura yi, séndé geré. 


text:
Mwi hundi wuni we. Atéfék prisna néma du guna getéfana du akwi wungi di xékélaki. Xékélakita di guniré watandi, wun jooka. Di Damaskusmbu rekwa Judana duka hundi nyingambu hayitaka wuniré hwendaka wuni wun nyinga hura yi Damaskusré. Wun Jisasna yambumbu wulayindé du takwaré huluke senmbu ginjoka wuni yi. Gitaka Jerusalemré hura wambula yae hurundan sémbut diré hasa hwenjoka wuni wun getéfaré yi. Pol dé diré hundi wa Jisaska tale jémba sarékéndénka 


text:
<pb/>“Yambumbu yita nukwa dawimbu téndéka wuni Damaskusmbu xakunjoka ya. Xakunjoka yawuka dé némafwi ya yanékwa maki joo nyirmbu gaye téta dé wuna damambu wuséra. 


text:
Wusérandéka wuni héfambu xakri. Xakre hwaata wuni xéké ané hundi wandéka, ‘Méni, Sol, métaka méni wuniré haraki huru?’ 


text:
Wungi wandéka wuni wakwexéké, ‘Néma Du, méni héndé?’ Wakwexékéwuka dé wa, ‘Wuni Nasaretna du Jisas wuni. Wuniré méni haraki huru.’ Wungi dé wa. 


text:
Wuni wali yindé du di xé némafwi ya yanékwa maki joo gaye rendéka. Xéta wandén hundi jémba xékéhambandi. 


text:
<pb/>“Wuni wa, ‘Néma Du, méta yatawuni?’ Wawuka dé wa, ‘Sé raama méni Damaskusré wulayi. Wulayimét du nak méniré watandé, wunika yateméka jémbaka.’ Wungi dé wa. 


text:
Némafwi ya yanékwa maki joo reta wuna damambu wusérandéka wuni xénjoka hurufatiké. Xénjoka hurufatikéwuka wuni wali yindé du wuna tambambu hurundaka nani Damaskusré wulayi. 


text:
<pb/>“Yikafre du nak dé wumbu re. Déka xi Ananaias dé. Dé Moses wandén hambuk hundika jémba xékéndéka di Damaskusmbu rekwa atéfék Judana du di déka wa, ‘Dé yikafre du dé.’ Wungi di wa. 


text:
Ananaias dé wunika ya. Yae wuni wali téta dé wa, ‘Wuna bandi Sol, némbuli wambula mé xé.’ Wungi wandéka wuna dama bari wambula landéka wuni déré xé. 


text:
Déré xéwuka dé wuniré wa, ‘Nana mandékana God dé méniré waséke, méni déka mawulika xékélakita, déka yikafre male duré xéta déka hundi xékéméte. 


text:
Xe xékétaka méni ye atéfék du takwaré déka hundi wataméni. Xémén jooka, xékémén hundika akwi wataméni. 


text:
Némbuli haxékéméni. Sé ramé. Mé ya. Wuni méniré guré husandatawuni. Méni Jisasna ximbu wakwexékémét, dé ména haraki saraki mawuli yakwanyakitandé.’ Wungi dé Ananaias wuniré wa. God wandéka dé Pol yi, nak téfana du takwaka 


text:
<pb/>“Hukémbu wuni Jerusalemré wambula ya. Wambula yae tempelmbu téta wuni God wali hundi bulé. Hundi buléta janji maki hwaata wuni Néma Duré xé. 


text:
Xéwuka dé wuniré angi wa, ‘Jerusalem yatakataka bari hari yitaméni. Wunika ambu hundi wamét, atéfék du takwa ména hundi yamba xékékéndi.’ 


text:
Wungi wandéka wuni angi wa, ‘Néma Du, di hafu di xékélaki. Hanja wuni Godna hundi buléndaka geré wulaaye wuni ménika jémba sarékékwa du takwaré huluke séndé gembu takataka wuni diré xiya. Wungi di xékélaki. 


text:
Di ménika hundi wandé du Stivenré motumbu naake xiyandaka hiyandéka wuni xéta wuni mawuli ya. Yata wuni motumbu xiyaakwa duna yifa yandéka sama téndan nukwa wurka wuni hate té. Di atéfék wungi di xékélaki.’ 


text:
Wungi wawuka dé Néma Du wuniré wa, ‘Yingafwe. Méni yitaméni. Wawut méni afakéré yitaméni, nak téfana du takwaka.’ Wungi dé Néma Du wuniré wa.” Wungi dé Pol wa. Pol dé Romna xi warekwa duré angi wa, “Wuni Romna du wuni” 


text:
<pb/>Pol wandéka tale di wumbu tékwa du déka hundi xéké. Xékéndaka dé nak téfana du takwaka hundi wandéka di mawuli wita hambukmbu wa, “Déré mé xiya. Dé métaka hiyandé. Ané du nana héfambu yamba rekéndé.” 


text:
Wungi wanjita némafwimbu biya mawuli wita di yifaka sanda wur yakita di boinjo hérae di yakisawuré. 


text:
Yakisawuréndaka dé xi warekwa duna néma du déka duré wa, “Wun duré hura nana geré wulayitanguni. Wulaaye déré rami wali yoombu xiyatanguni. Métaka we wunde Judana du di wungi hambukmbu wata déka hélék ya? Guni déré xiyaata déré wakwexékétaka wun jooka xékélakitanguni.” 


text:
Wungi wandéka di Polré hura wulaaye gitaka déré xiyanjoka huru. Hurundaka dé Pol wumbu tékwa xi warekwa duna néma duré wa, “Kot xékékwa néma du wuna hundi xékéhambandé. Wuni Romna du wuni. Guni Romna duré baka xiyangut, wu yikafre wana?” 


text:
<pb/>Polna hundi xékétaka dé wun du deka néma duka ye dé déré wa, “Méta méni ya? Wun du dé Romna du dé.” 


text:
Wungi wandéka néma du Polka ye dé wa, “Mé wa. Méni Romna du méni, o yingafwe?” Wungi wandéka dé Pol wa, “Xéxé.” 


text:
Wandéka dé néma du wa, “Wuni séfélak yéwa Romna gavmanka hwetaka wuni Romna du wuni re.” Wungi wandéka dé Pol wa, “Wuna yafa Romna du rendéka wuni akwi Romna du wuni re.” 


text:
Wungi wandéka di Polré xiyanjoka hurundé du déré yatakataka bari yindaka dé xi warekwa duna néma du Polna hundi xékétaka déka xékélakita dé roo, Romna duré gindanka. 


text:
<pb/>Wun xi warekwa duna néma du dé Judana du Polka haraki hundi wandanéna moka xékélakinjoka dé mawuli ya. Mawuli yata nukwa nak yindéka dé déka duré wa, “Polmbu tékwa sen léfwitanguni. Judana duré mé wa, deka néma du atéfék, prisna néma du akwi hundi bulénjoka hérangwandéndate.” Wungi wandéka di hérangwanda. Hérangwandéndaka dé Polré hura ye deka makambu taka.<pb/>


text:
Pol néma duna makambu téta diré xéséfuta dé angi wa, “Wuna nyama bandi, mé xéké. Wuni Godna makambu yitaka yatakata wuna sémbut hanjambu take ye amba nukwambu wuni angi wuni saréké, wuni haraki sémbut nak huruhambawuni.” 


text:
Wungi wandéka dé atéfék prisna néma du Ananaias Pol téndékambu tékwa duré dé wa, “Déka hundimbu mé xiya.” 


text:
Wungi wandéka dé Pol déré wa, “Méni wama héfa xakindan séndé maki méni. Hukémbu God méniré xiyatandé. Méni néma du reta wuna hundi xékéta méni wa, Mosesna hambuk hundi xékéhafi yawunka. Méni diré wa, wuniré xiyandate. Méni wungi wata méni Mosesna hambuk hundi xékéhambaméni.” 


text:
Wungi wandaka dé Pol wa, “Wuna nyayika, dé prisna néma du rendékaka xékélakihambawuni. Déka xékélakita déka wungi yamba wakéwuni. Hanja di angi hayi Godna nyingambu: Guni guna néma duka haraki hundi yamba wakénguni. Wungi di hayi.” Wungi dé Pol wa. 


text:
<pb/>Pol dé xékélaki, wunde néma du nawulak di Farisina du, nawulak di Sadyusina du di. Xékélakita dé atéfék néma duré wanjita dé wa, “Wuna nyama bandi, mé xéké. Wuna yafa Farisina du dé. Wuni akwi Farisina du wuni. Du hiyae wambula ramétandi. Ramétendakaka xékélakita wuni hundi wa. Wawuka di wuniré duna makambu takanjoka di wuniré huluke angiré hura ya.” 


text:
Farisina du di du hiyae wambula ramétendakaka, enselka akwi, hamwinyaka akwi di jémba saréké. Sadyusina du di wun jonduka sarékéhambandi. Wungi sarékéta Polna hundi xékétaka di Sadyusina du Farisina du wali di waru. 


text:
Waruta hambukmbu wandaka di xékélelakikwa Farisina du nawulak deka makambu téta di wa, “Mé xéké. Ané du haraki saraki sémbut huruhambandé. Wu mwi hundi dé. Wafewana, Godna ensel nak dé déré hundi wa, o hamwinya nak déré dé hundi wa? Yingi maki nae xékélakitame?” 


text:
<pb/>Di wungi wandaka di Judana néma du atéfék hundi wambula hambukmbu wa. Wandaka dé Romna xi warekwa duna néma du angi dé wa, “Di watémbéréta Polré témbéra hura yitaka yatakata déré haraki hurutandi.” Wungi wata dé roo. Roota dé déka duré wa, “Guni deka naande ye Polré huluke hura wambula yitanguni, nana néma geré.” Wungi wandéka di déka du Polré huluke hura yi, deka geré. 


text:
<pb/>Wun gan Néma Du Jisas Pol wali téta dé wa, “Hambuk yata yamba rookéméni. Méni Jerusalemémbu reta wunika hundi wundé wamé. Romémbu akwi wunika hundi wataméni.” Wungi dé Néma Du Jisas wa. Juda di Polré xiyanjoka di hundi gi 


text:
<pb/>Ganémbambu raama Judana du nawulak natafambu hérangwanda di hundi bulésékéréké. Bulésékérékéta di wa, “Polré xiyatame. Déré xiyataka hulingu hénoo wambula satame. Némbuli hulingu hénoo yamba sakéme. Mwi hundi nani we.” Wungi wataka di bulésékéréké. 


text:
Bulésékérékétaka prisna néma du getéfana néma duka akwi ye di wa, “Nani atéfék nani bu bulésékérékékwa. God naniré xéndéka nani bu bulésékérékékwa. Bulésékérékétaka hénoo yamba sakéme. Baka re Polré xiyatame. Déré xiyataka, wu hénoo satame. 


text:
Wungi hurumbete némbuli guni atéfék néma du wali guni Romna xi warekwa duna néma duka hundi watanguni. Angi watanguni, ‘Polna hundi nawulak akwi xékénjoka nani mawuli ye. Méni wamét di ména du Polré wambula hura gayatandi.’ Wungi wangut nani yambumbu reta déka haxétame. Haxéta rembet dé yae guni rengukaré yinjoka yandét nani déré xiyatame.” Wungi di wa deka néma duré. 


text:
<pb/>Yambumbu re Polré xiyanjoka hundi buléndaka dé Polna raa xéké. Xékétaka dé xi warekwa duna néma geré ye wulaaye dé Polré wun hundi wa. 


text:
Wandéka dé Pol xi warekwa duna néma du nakré wakwexéka dé wa, “Ané wayikana duré mé hura yi guna néma duka. Hundi nawulak wanjoka dé mawuli ya.” 


text:
Wungi wandéka dé wun xi warekwa du Polna raaré hura déka néma duka hura ye dé wa, “Séndé gembu tékwa du Pol wuniré wakwexéka dé wa, ‘Ané wayikana duré néma duka hura yitaméni. Dé néma duré hundi nawulak wanjoka dé mawuli ya.’ Wungi Pol wandéka wuni ménika wun wayikana duré hura ya.” 


text:
<pb/>Wun hundi wandéka dé néma du Polna raana tambambu hurundéka yalefu ye bér hafu té. Hafu téta dé déré wakwexéké, “Méta hundi wuniré wataméni?” 


text:
Wungi wakwexékéndéka dé Polna raa wa, “Judana du nawulak di hundi bulésékéréké, séri méniré wakwexékéndat ména du Polré hura ye nana néma duka naande yindate. Di yéna yata watandi, ‘Déka hundi nawulak akwi xékénjoka nani mawuli ya.’ 


text:
Wungi wandat deka hundi yamba xékékéméni. Wunde du dumi yétiyéti nawulak akwi di angi wa, ‘Nani hulingu hénoo yamba sakéme. Polré xiyataka wu hulingu hénoo satame.’ Wungi wataka di nakélak yambumbu faakwa Polka haxéta retandi, déré xiyanjoka. Hundi bulésékérékétaka di méni yawundu naméte di haxé.” 


text:
Wungi wandéka dé néma du wun duré wa, “Wuniré wamén hundi nak duré yamba wakéméni. Némbuli yitaméni.” Wungi wandéka dé yi. Néma du wandéka di Polré hura yi néma du Felikska 


text:
<pb/>Xi warekwa duna néma du déka du yétékré wata dé wa, “Béni wambét béna du Sisariaré yitandi. Angi yitanguni. Xi warekwa du séfélak (200) yitandi. Du nawulak (70) horsmbu reta yitandi. Séfélak (200) du xi warendaka xi hura héfambu yitandi. Wungi gan yitanguni. 


text:
Pol yitendéka hors nawulak hératambéni. Hérataka déré jémba hura yitanguni, nana néma du Felikska.” 


text:
<pb/>Wuni Klodius Lisias wuni. Méni Feliks, méni néma du reta séfélak du takwaka méni hati. Wuni ané nyinga wuni hayi ménika. Ménika wuni diména nae. 


text:
Judana du di ané duré huluke hura xiyanjoka di huru. Hurundaka wuni hundi xéké, dé Romna du dé. Xékétaka nani xi warekwa du wali yae nani déré hura ya, nana néma geré. Hura yambeka dé re. 


text:
Rendéka wuni déré hurundan haraki joona moka xékélakinjoka mawuli yata hukémbu wuni déré hura naande yi, deka néma du hérangwandéndaka hafwaka. 


text:
Hura naande yi wuni xéké, dé deka hambuk hundi xékéhafi yandénka hundi buléndaka. Xékétaka wuni wa, “Dé Romna hambuk hundi dé xéké. Déré xiyakénguni. Séndé gembu takakénguni.” 


text:
Wungi wataka wuni hundi nawulak xéké, déka getéfana du nawulak nakélak faakwa re di déré xiyanjoka hundi bulésékérékéndaka. Xékétaka wuni wa, wuna du déré ménika bari hura yindate. Wataka wuni déka haraki hundi wandé duka angi wa, “Guni ye néma du Feliks wali hundi bulétanguni wun jooka.” Wungi wuni diré wa. Yak. Wuna hundi andu. Wungi hayitaka dé wun nyinga déka duka hwe. 


text:
<pb/>Néma du wun nyinga bérka hwendéka bér bérka xi warekwa du wali di Polré gan hura yi. Antipatrisré di déré hura yi. 


text:
Hura ye wumbu hwae ganémbambu raama di héfambu yita xi warekwa du di wambula yi, Jerusalemré. Wambula yindaka di horsmbu yita xi warekwa du di Polré hura yi Sisariaré. 


text:
Wungi wandaka dé wun néma du dé nyinga xé. Xétaka dé Polré wakwexéké, “Ména motéfa méta héfambu dé té?” Wungi wakwexékéndéka dé Pol wa, “Wuna motéfa Silisiana héfambu dé té.” 


text:
Wungi wandéka xékétaka dé déré wa, “Ménika haraki hundi wandé du yandat wuni ména hundi xékétawuni.” Wungi wataka déka duré wandéka di Polré hura yi, Herotna néma geré. Hura yindaka di déka wumbu hate té, dé yaange yindémboka.<pb/>


text:
Hukémbu nukwa natamba yindéka dé atéfék prisna néma du Ananaias dé néma du nawulak wali wungi di Sisariaré yi. Du nak déka xi Tertulus dé di wali yi, dé deka hundi xékéta dé Feliksré wanjoka. Ye xaakwa di Feliksna makambu téta dé Polka wa. 


text:
Wandaka dé Feliks Polré wa, dé yandéte. Wandéka yandéka dé Tertulus dé Polka hundi wa, di Polré séndé gembu takandate. Angi dé wa: “Méni Feliks méni nana néma du. Séfélak héki hwari méni nanika jémba hatiméka nani jémba reta nawulak nukwa warehambame. Méni nana hafwambu haraki saraki jonduré xéta waméka ména du yikafre jémba nanika yandaka nani jémba nani re. 


text:
<pb/>“Méni wuna hundika weséké dé nahafi yaméte wuni yalefu hundi male watawuni. Méni naniré saréfa namét, wuni méniré wakwexékétawuni, méni wuna foo hundi xékéméte. 


text:
Ané du Pol dé haraki saraki sémbut hurukwa du dé. Atéfék du takwaré dé haraki huru. Atéfék getéfaré yita déka hundi wandéka di Juda déka hundi xékéndaka haraki saraki mawuli xakundéka di néma duna hundi xékénjoka hélék yata haraki saraki sémbut huru. Ané du dé néma du dé re wun jémbaka. Wun jémbaka di wa Nasaretna duna jémba dé. Wungi nani xékélaki. 


text:
Dé tempelmbu haraki saraki sémbut hurunjoka dé wulayi. Wun haraki saraki sémbut hurundét wun tempel haraki ge xakutandé. Wun haraki saraki sémbut hurunjoka wulayindéka nani déré huluki. 


text:
[Huluke nani nana hambuk hundi wandén maki nani déré hasa hwenjoka nani mawuli ya. Yata témbeka dé xi warekwa duna néma du Lisias yae hambuk yata dé déré hura yi. 


text:
Hura ye dé wa, ‘Guni wun duka hundi nawulak wanjoka mawuli yata néma du Felikska yitanguni.’ Wungi wandéka nani ya, ménika.] Méni déré wakwexékétaméni wun jooka. Wakwexékémét wandét méni xékélakitaméni, wamben atéfék hundika.” 


text:
<pb/>Tertulus wungi wandéka di wumbu tékwa Judana du atéfék di Tertulusna hundika yawundu nae di akwi wa, Tertulus wandén maki. Pol hundi dé wa Feliksré 


text:
<pb/>Di wungi wandaka dé néma du Feliks Polré wa, “Méni sake mé wa.” Wungi wandéka dé Pol ané hundi wa: “Méni séfélak héki hwari kot xékékwa néma du reta méni nanika jémba hati. Hatiméka wungi xékélakita némbuli hundi wanjoka wuni mawuli ye. Deka hundi hasa watawuni. 


text:
Hanja, nukwa tamba yéti man yéték hanja wuni Jerusalemré yi, Godna ximbu harékénjoka. Diré wakwexékémét, di méniré watandi, yiwunka. 


text:
Wuni tempelmbu akwi, Godna hundi buléndaka gembu akwi, wun getéfambu akwi téta nak du wali waruhambawuni. Waruhafi yata di haraki saraki sémbut hurundate du takwaré wahambawuni. Méta haraki saraki sémbut huruwuka di wunde Judana du di xé? Wu yingafwe. 


text:
Haraki saraki sémbut huruhambawuni. Di yéna di ya. Deka hundi mwi hundi yingafwe. Deka hundi mwi hundika méniré wakwenjoka hurufatikétandi. 


text:
<pb/>“Ané wandan hundi natafa male dé mwi hundi dé. Huli yambumbu wuni wulayi. Wun yambuka di wa, ‘Wu haraki yambu dé.’ Wungi di wa. Wun yambu yikafre dé. Haraki yambu yingafwe. Wun yambumbu wulaaye wuni nana mandékana Néma Du Godna ximbu haréké. Wuni nana mandéka Mosesna hambuk hundi akwi profetna hayindén hundi akwi wuni jémba xéké. 


text:
Wun hundi atéfék wuni xéké. Hukémbu God wandét di atéfék du takwa, yikafre sémbut hurukwa du takwa, haraki saraki sémbut hurukwa du takwa akwi hiyae wambula ramétandi. Wungi xékélakita wuni wun jooka haxé. Ambu tékwa du akwi wungi di xékélaki. 


text:
Atéfék du takwa hiyae ramétendakaka sarékéta wuni hambuk yata wuni yikafre sémbut huru. Wungi huruta Godna makambu, du takwana makambu akwi yikafre sémbut hurukwa du renjoka wuni mawuli ya. 


text:
<pb/>“Wuni séfélak héki hwari nak hafwambu re hukémbu wuni Jerusalemré wambula yi, Judana jambangwe du takwaka akwi Godka akwi nawulak jondu hwenjoka. 


text:
Ye wuna séfi Godna makambu yikafre xakundéte wuni Mosesna hambuk hundi xékéta wuni jémba nawulak ya. Wun jémba yataka wuni wunde jondu Godka hweta téwuka di wuniré xé, tempelmbu. Wuni jémba téwuka di wuniré xé. Hundi nawulak hambukmbu wahambawuni. Séfélak du takwa wuni wali téhambandi. 


text:
Téhafi yandaka di Judana du nawulak Esiana héfambu yae di wuniré xé. Xétaka di huruwun haraki saraki sémbutka hundi wanjoka mawuli yata di hafu angiré yatandi. Yae di ména makambu téta hundi watandi. 


text:
Yahafi yandat ambu tékwa du huruwun haraki saraki sémbutka watandi. Tale Judana néma du hérangwanda téndaka wuni deka makambu téwuka di wuniré wakwexéké, huruwun sémbutka. Di wuna hundi xékéndanéngalambu méniré watandi. 


text:
Wunde néma duna makambu téta ané hundi male hambukmbu wata wuni diré wa, ‘God wandét hiyandé du takwa wambula ramétandi. Wun hundika wawuka di wuniré guna makambu taka.’ Wungi wuni diré wa.” Wungi dé Pol wa. 


text:
<pb/>Feliks Jisasna yambuka jémba xékélakita dé wumbu tékwa duré wa, “Hundi bulénguka wundé xékéwu. Némbuli yak. Hukémbu xi warekwa duna néma du Lisias Jerusalemémbu gayandét, wuni hundi wambula watawuni guniré.” 


text:
Wungi wataka dé xi warekwa du nakré wa, “Méni Polka mé hati, dé yaange yindémboka. Takamét, dé yalefu yitaka yatakatandé. Déka nyémayikangu déré yikafre hurunjoka yandat, méni diré haraki hurukéméni.” Wungi wandéka dé Polka hatindéka dé re séndé gembu. Feliks wandéka héki hwari yéték dé Pol re séndé gembu 


text:
<pb/>Feliksna takwa lé Judana takwa lé. Léka xi Drusila lé. Nukwa nawulak Pol séndé gembu rendéka bér Feliks bér Drusila bér ya. Yae Feliks wandéka dé Pol déka ya. Yae dé bérré hundi wa, Krais Jisaska. Dé wa, “Krais Jisaska jémba mé saréké.” Wungi wandéka dé Feliks Polna hundika saréké. 


text:
Sarékéndéka dé Pol wambula hundi dé angi wa, “Du takwa yikafre sémbut hurutandi. Deka mawuli deka séfika jémba hatitandi. Hukémbu nukwa nak yatandé. Wun nukwa God kot xékékwa néma du reta dé du takwa hurundan sémbutka hundi watandé.” Wungi Pol wandéka dé Feliks roota dé wa, “Yak. Némbuli sa yi. Wafewana, nak nukwa wuni baka reta méniré watawuni, wambula yaméte?” 


text:
Wungi wandéka dé Pol wambula wulayi séndé geré. Wulaaye rendéka dé Feliks angi saréké, “Wafewana Pol séndé ge yatakanjoka mawuli yata séfélak yéwa wuniré hwetandé, o yingafwe?” Wungi sarékéta séfélak nukwa wandéka dé Pol déka yae dé dé wali hundi bulé. Bulétaka dé Felikska yéwa nawulak hwehafi ye dé wambula wulayi, séndé geré. 


text:
<pb/>Pol héki hwari yéték séndé gembu rendéka Porsius Festus dé Feliksna hafwa héra. Hérae dé néma du re. Feliks yinjoka huruta angi dé déka mawulimbu wa, “Judana du wunika mawuli yandate wuni mawuli ye. Di Polka hélék di ye. Pol métaka rendé, séndé gembu. Rendét Judana du wunika mawuli yatandi.” Wungi wandéka dé Pol re séndé gembu.<pb/>


text:
Wara xakundéka di prisna néma du Judana néma du wali wungi yae di déré wa, di Polré déka makambu takanjoka. Wungi wata di déré hambukmbu wakwexéké, 


text:
dé Polré bari hura yandéte, Jerusalemré. Pol yandét du nawulak yambumbu faakwa re déré xiyandate di yéna yata wa. 


text:
Yiwut ména néma du wuni wali yitandi. Ye xaakwa Pol hanja hurundén jooka hundi watandi. Dé haraki saraki sémbut hurundét, di wuna makambu takatandi.” 


text:
<pb/>Festus wungi wataka nawulak nukwa dé re Jerusalemémbu. Re hukémbu dé wambula yi Sisariaré, wunde Judana du wali. Ye xaakwa gan hwae ganémba raama dé kot xékékwa néma du dé re, hundi buléndaka hafwambu. Reta dé déka duré wa, Polré hura yandate. 


text:
Wandéka Polré hura yandaka di Jerusalemémbu yandé Judana du di Polré gisangwanda té. Téta di Festusré wa, “Ané du séfélak haraki saraki jondu dé huru.” Wungi wata deka hundi mwi hundi wakwenjoka di hurufatiké. 


text:
Wungi wandaka dé Pol deka hundi hasa wata dé wa, “Wuni Judana hambuk hundiré akwi, tempelré akwi, Sisarré akwi wuni haraki saraki joo nak huruhambawuni.” Wungi dé wa. 


text:
<pb/>Wandéka dé Festus Judana duna mawuliré yikafre hurunjoka mawuli yata di Polré angi wa, “Wafewana ani Jerusalemré ye wumbu wuni ména hundi xékétawuni? Wungi méni mawuli ye, o hélék méni ye?” 


text:
<pb/>Dé wungi wandéka dé Pol angi wa, “Hélék wuni ye. Wuni Romna du wuni. Nak du wuniré duna makambu takanjoka mawuli yandét, wuni Romna gavmanéna du nakna makambu téwut, wu sékérékétandé. Méni xékélaki. Wuni Judana duré haraki joo nak huruhambawuni. 


text:
Wuni haraki saraki joo huruwut, méni wuna huruwun jooka hasa hwenjoka wuniré xiyamét, wuni hiyawut, wu sékérékétandé. Deka hundi mwi hundi xakuhafi yandét, du nak wuniré dika yamba hwekéndé, di wuniré xiyandate. Sisar wuna hundi xékéndéte wuni mawuli ye.” 


text:
Wungi wandéka dé Festus déka mawuli saréké hwekwa du wali dé hundi bulé. Bulétaka dé Polré wa, “Sisar ména hundi xékéndéte méni mawuli ye. Mawuli yata Sisarka yitaméni.” Wungi dé Festus wa. Festus dé Agriparé hundi wa Polka 


text:
<pb/>Nukwa nawulak yindéka dé néma du nak déka xi Agripa déka nyange Bernaisi wali bér yi Sisariaré. Yikafre mawuli yata Festus wali hundi bulénjoka bér yi. 


text:
Ye séfélak nukwa rembéka hukémbu dé Festus ané hundi wa Polka: “Méni, Agripa, mé xéké. Feliks néma du reta wandéka du nak déka xi Pol dé séndé gembu re. Rendéka Feliks wun néma duna jémba yatakataka yindéka wuni déka hafwa héra. Hérae wuni xéké wun du séndé gembu rendéka. 


text:
Xékétaka Jerusalemré yiwuka di Judana néma du, prisna néma du akwi, di wuniré hundi wa, haraki saraki sémbut hurundénka. Wataka hurundén haraki saraki sémbut déré hasa hwewute di wuniré wakwexéké. 


text:
Wakwexékéndaka wuni diré angi wa, ‘Romna sémbut angi dé. Du nawulak nak duna hurundén haraki sémbutka hundi wanjoka mawuli yata di tale hundi buléndaka hafwaré yitandi. Yindat wun du wali kot xékékwa duna makambu téta deka maka sékéré take téta di wun jooka wandat wun du deka hundika hasa watandé. Wandét kot xékékwa du yawundu nandét di wun haraki sémbut hurundé duré hura xiyatandi. Kot xékékwa du tale yawundu nahafi yandét di wun duré yamba xiyakéndi. 


text:
<pb/>“Wungi wawuka di angiré ya, wuni wali Polka hundi nawulak wanjoka. Yandaka wuni deka hundi bari xékénjoka mawuli yawuka natafa nukwa male yindéka wuni hundi buléndaka hafwambu néma du reta wuni wa, wun duré wunika hura yandate. 


text:
Déré hura yandaka deka makambu téndéka di Judana néma du déka hundi wa. Wandaka angi wuni wuna mawulimbu wa, ‘Haraki saraki sémbut hurundénka watandi.’ Wungi wawuka di haraki saraki sémbut nawulakéka wahambandi. 


text:
Deka Godna ximbu harékéndaka sémbutka di waru. Hiyandé du Jisaska akwi di waru. Wun duka Pol dé wa, ‘Dé wambula wundé raméndé.’ 


text:
Wungi wandéka angi wuni wuna mawulimbu wa, ‘Yingi maki nae wuni wun jooka jémba xékélakitawuni?’ Wungi sarékéta wuni Polré wa, ‘Wafewana ani Jerusalemré ye wumbu wuni ména hundi xékétawuni? Wungi méni mawuli ye, o hélék méni ye?’ 


text:
Wungi wawuka dé Pol wa, ‘Yingafwe. Sisar wuna hundi xékéndéte wuni mawuli ye. Wuniré takamét wuni séndé gembu rewut, hukémbu takamét bu wuni Sisarka yitawuni.’ Wungi wandéka wawuka dé séndé gembu re. Hukémbu wawut dé Sisarka yitandé.” 


text:
Wungi Festus wandéka dé Agripa wa, “Wuni hafu wun duna hundi xékénjoka wuni mawuli ye.” Wungi wandéka dé wa, “Séri méni déka hundi xékétaméni.” Wungi dé wa. Pol dé néma du Agriparé hundi wa 


text:
<pb/>Wandéka gan hwae ganémba bér Agripa bér Bernaisi yikafre male nukwa wur sandataka bér ya. Yae bér xi warekwa duna néma du, wun getéfana néma du wali, wungi di hundi buléndaka geré wulayi, séfélak du takwa xéta téndaka. Wulayindaka Festus wandéka di Polré hura ya. 


text:
Hura yandaka dé Festus wa, “Néma du Agripa, guni, ambu tékwa yikafre du takwa atéfék, guni mé xéké. Guni ané duré guni xé. Judana du takwa atéfék di wun duka haraki hundi wa. Jerusalemémbu rekwa du takwa akwi ambu rekwa Judana du takwa akwi di wungi wa. Haraki hundi wata nawulak di wunika ya. Yae di wuniré hambukmbu wa, ‘Wun du hiyandéte nani mawuli ya. Wamét di déré xiyatandi.’ 


text:
Wungi wandaka xékétaka angi wuni wa, ‘Wun du haraki saraki sémbut huruhambandé. Métaki wuni wawut di déré xiyatandi?’ Wungi sarékéwuka dé wa, ‘Sisar wuna hundi xékéndéte wuni mawuli ye.’ Wungi wandéka wuni yawundu nataka wawut Sisarka yitandé. 


text:
Wuni hurundén jooka jémba xékélakihafi yata wun jooka Sisarka nyinga nak hayinjoka wuni hurufatiké. Hurufatikéta wuni déré hura yae guna makambu atéfék taka. Takawuka méni néma du Agripa méni déka hundi xékétaka wuniré wamét, wuni wun nyinga hayitawuni. 


text:
Wuni nyinga hayihafi yawut dé Sisarka baka yindéte yamba wakéwuni. Dé hurundén jooka hayitewuka nyinga wali yindét, wu sékérékétandé.” Wungi dé Festus wa.<pb/>


text:
Festus wungi wandéka dé Agripa Polré wa, “Méni ména hundi mé safé.” Wungi wandéka dé Pol déka tamba harékéta dé déka hundi angi wa: 


text:
“Néma du Agripa, méni nani Judaka atéfék méni xékélaki. Nana hambuk hundika akwi nana nak maki nak maki hundika akwi méni xékélaki. Xékélakiméka némbuli wuna hundi wanjoka ména makambu téta wuni yikafre mawuli ya. Judana du wunika wandan hundika hasa watawuni. Méni nakélak reta wuna hundi xékéta bari wendé namémboka wuni mawuli ye. 


text:
<pb/>“Judana du atéfék wunika jémba di xékélaki. Wuni yikama nyan reta huruwun sémbutka di xékélaki. Némafwi du xaakwa reta huruwun sémbutka akwi di xékélaki. Tale wuni yikama nyan reta wuni wuna hém wali wuni re. Hukémbu ye wuni Jerusalemémbu re. 


text:
Tale séfélak héki hwarimbu wuni di wali rewuka di wunika jémba xékélake di mawuli yata di huruwun sémbutka watandi. Wuna sémbut angi dé, wuni Farisina duna hambuk hundi wuni xéké. Farisina du Moses wandén maki hurunjoka di hambuk jémba di ya. Wun jémba atéfék Judana duna jémbaré dé sarékéngwandé. 


text:
Némbuli ambu wuni té, méni néma du reta wuna hundi xékéméte. Ané moka wuni ambu té. Hanja God dé nana mandékaré angi wasékéréké, ‘Guniré yikafre hurutawuni.’ 


text:
Wungi wandéka di Judana hém tamba yéti man yéték nani Judana du takwa atéfék wungi nani God wasékérékéndén hundika sarékéta naniré yikafre hurutendéka nukwaka nani haxé. Gan nukwa nani Godka wata nani wun nukwaka nani haxé. Wuni akwi God naniré yikafre hurutendéka nukwaka wuni haxé. Haxéwuka di Judana du nawulak wunika di wa, ‘Wungi huruta haraki saraki sémbut dé huru.’ Néma du, di wungi wandaka wuni ména makambu té. 


text:
Guni angi guni we, ‘God hiyandé du takwaré yamba husaramékéndé.’ Métaka guni wungi wa? Métaka guni Godka jémba sarékéhafi ye? 


text:
<pb/>“Hanja angi wuni wuna mawulimbu wa, ‘Nasaretna du Jisasré haraki hurutawuni. Déka jémba sarékékwa du takwaré haraki huruta déré akwi haraki hurutawuni.’ 


text:
Wungi wata wuni diré haraki huru Jerusalemémbu. Prisna néma du wuniré wandaka wuni wandan maki Godna du takwaré huluke wuni séndé geré hura yi. Hura yiwuka di diré xiyanjoka hundi buléndaka wuni akwi diré xiyanjoka wuni wa. 


text:
Séfélak nukwa wuni Godna du takwaré haraki huru, Godna hundi buléndaka atéfék gembu. Néma Du Jisaska haraki hundi wandate wuni diré haraki huru. Dika némafwimbu mawuli wita wuni afaké téfaré yita diré haraki hurunjoka wuni mawuli ya.” Wungi dé Pol wa. Pol dé Jisaska jémba sarékéndénka hundi wa 


text:
<pb/>Pol wungi wataka dé angi wa, “Nukwa nak diré haraki huruwute di prisna néma du nyinga wuniré hweta wandaka wuni hérae hura yi Damaskusré. 


text:
Néma du, yak, wuni yambumbu yiwuka nukwa dawimbu téndéka némafwi ya nyirmbu gaye dé wuni wali yindé du témbenmbu hanyi. Wun ya hanyita nukwana hanyiré dé sarékéngwandé. Gaye téndéka wuni xé. 


text:
Ya téndéka nani héfambu xakri. Xakre hwaata wuni xéké, hundi nak wuniré Hibruna hundimbu wandéka. Angi dé wa, ‘Méni, Sol, métaka méni wuniré haraki huru? Ramimbu xakita méni hangéli héra. Méni wuniré haraki hurunjoka méni méni hafuré haraki huru.’ 


text:
Wungi wandéka wuni wakwexéké, ‘Néma Du, méni héndé?’ Wungi wakwexékéwuka dé wa, ‘Wuni Jisas wuni. Wuniré méni haraki huru. 


text:
Sé raama ména manmbu té. Wuni ménika wuni ya, méni wuna jémba yaméte. Wuniré némbuli xétaka méni wun jooka hundi wataméni. Hukémbu wakwetewuka jémbaka akwi hundi wataméni. 


text:
Hundi wamét di ména du, nak téfambu rekwa du akwi méniré haraki hurunjoka hurundat, wuni ménika hatitawuni. Wawut méni nak téfambu rekwa du takwaka yitaméni. 


text:
Ye méni deka damaré lataméni. Lamét di halékingaka hu hwetaka bu larékombu ténda. Deka damaré lamét satanéna hambuk yatakataka bu Godka yinda. Wungi yindat, wuni hurundan haraki saraki sémbut yakwanyita dika yikafre huruwut, di jémba retandi, wungi re wungi re. Wuni atéfék wunika jémba sarékékwa du takwaka wuni waséke, wuni dika wungi hurunjoka.” Wungi dé Pol wa. Pol dé Agriparé yandén jémbaka hundi wa 


text:
<pb/>Pol wungi wataka dé angi wa: “Néma du Agripa, mé xéké. Wun joo nyirmbu gayandéka xéta hundi xékétaka wun duna hundika hu hwehambawuni. 


text:
Hu hwehafi yata wuni tale Damaskusmbu rekwa du takwaré, hukémbu Jerusalemémbu rekwa du takwaré, hukémbu Judiana héfambu rekwa atéfék getéfana du takwaré, hukémbu nak téfana du takwaré akwi wuni déka hundi wa. Angi wuni wa, ‘Guni guna haraki saraki mawuli yatakataka guni Godna hundi xékétanguni. Xékéta yikafre sémbut male hurutanguni. Wungi hurungut, nawulak du takwa xéta xékélakitandi, guni guna haraki sémbut wundé yatakangu.’ Wungi wuni diré wa. 


text:
Wun hundi wataka tempelré wulaaye téwuka di Judana du wawun hundika hélék yata di wuniré huluke di wuniré xiyanjoka huru. 


text:
Hurundaka God dé wuniré yikafre hurundéka wuni jémba té. Wun nukwambu akwi némbuli akwi God dé wuniré yikafre hurundéka wuni ambu téta némbuli néma duna makambu, baka duna makambu akwi téta guniré wuni hundi wa. Wuni hanja Moses wandén maki male Godna profet wandan maki male akwi wuni hundi wa. Deka hundi angi dé, 


text:
‘God wasékendén du Krais hangéli hérae hiyae wambula ramétandé. Dé tale ramétandé. Hukémbu atéfék hiyandé du takwa ramétandi. Krais raama dé nana getéfana du takwa, nak téfana du takwaré akwi hundi watandé, larékombu retendakaka.’ Wungi wandaka wuni akwi wuni wungi wa.” Wungi dé Pol wa. Agripa déka hundi xékéndéte dé Pol hundi wa 


text:
<pb/>Pol wungi wata téndéka dé Festus hambukmbu wata dé wa, “Pol, méni séfélak hundi xékéta séfélak nyingambu xéta wangété méni ye.” 


text:
Wungi wandéka dé Pol wa, “Néma du Festus, wuni wangété yahambawuni. Wuna hundi mwi hundi dé. Yénataka hundi yingafwe. 


text:
Néma du Agripa dé wun jonduka dé xékélaki. Wun jondu faakwa rehambandé. Rehafi yata di déka makambu xaku. Xakundaka wuni angi wuni saréké, dé wawun atéfék jonduka dé xékélaki. Wungi sarékéta wuni déré wun jonduka wanjoka roohambawuni. 


text:
Néma du Agripa, méni profetna hayindan hundika méni jémba saréké, o yingafwe? Wuni xékélaki, méni jémba méni saréké.” 


text:
Wungi wandéka dé Agripa wa, “Yingi maki dé? Wafewana méni foo nukwambu wunika wamét, xékéta wuni Jisas Kraiska jémba sarékétawuni wana?” 


text:
Wungi wandéka dé Pol wa, “Méni bari o hukémbu Jisas Kraiska jémba sarékéméte wuni Godka wa. Méni male yingafwe. Atéfék wuna hundi xékéta tékwa du takwa wuni maki téndate wuni mawuli ye. Huli mawuli hérawunka wuni hundi we. Ané senmbu wuniré gindanka wahambawuni.” 


text:
<pb/>Pol wungi wandéka dé néma du Agripa raama téndéka di néma du Festus, Bernaisi, di wali rendé atéfék du takwa akwi di wungi raama té. 


text:
Raama te di gwandi. Gwande di hafu buléta di wa, “Wun du haraki saraki joo huruhambandé. Déré séndé gembu yamba takakéndi. Déré yamba xiyakéndi.” 


text:
Wungi wandaka dé Agripa Festusré wa, “Wun du Sisar déka hundi xékéndéte dé tale wa. Wahafi yandét, méni dé baka yindéte hali wamé.” Wungi dé Agripa wa.<pb/>


text:
Hukémbu Festus dé wa, “Némbuli guni gunjambémbu wara Italina héfaré yitanguni.” Wungi wandéka di Pol akwi séndé gembu rendé du nawulak akwi diré di hura yi, néma duka. Wun du déka xi Julius dé Romna xi warekwa du nawulakéka dé néma du re. Déka duka di wa, “Romna néma duna xi warekwa du di.” Wungi di wa. Wun néma du dé séndé ge yatakandé duka dé hati, di yaange yindamboka. 


text:
Hate dé diré hura yi. Wuni ané nyinga hayindé du akwi wuni di wali nani yi. Tesalonaikambu yandé du Aristarkus akwi dé nani wali yi. Tesalonaika Masedoniana héfambu dé re. Ye Adramitiumémbu yandé gunjambé nakmbu nani waré. Wun gunjambé Esiana héfambu tékwa getéfaré yinjoka yaléka nani yi. 


text:
Ye gan hwae ganémba nani Saidonmbu xaku. Xakumbeka dé xi warekwa duna néma du Julius Polré yikafre huru, dé déka nyayikaka yindét, di déka jémba hatindate. 


text:
Hatindaka gunjambémbu wambula wara Saidon yatakataka nani wambula yi. Yimbeka mur yandéka Saiprusna héfa aki tambambu téndéka nani mur hambukmbu yahafi yakwa sakumbu yi. 


text:
Saiprus yatakataka néma xérimbu ye Silisiana héfa, Pamfiliana héfa akwi afakémbu téndéka nani xé. Xéna harana ye nani Mairambu xaku. Maira Lisiana héfambu dé té. 


text:
<pb/>Wun getéfambu xaakwa nani gunjambé yataka. Yatakataka rembeka dé xi warekwa duna néma du dé Italina héfaré yitekwa gunjambéka hwaka xé. Wun gunjambé Aleksandriambu lé ya. Hwaka xétaka yae dé naniré hura yindéka nani wun gunjambémbu waré. 


text:
Wara mur hurundéka nani séfélak nukwa nakélak nakélak yi. Nakélak yita di wun gunjambémbu jémba yakwa du hambuk jémba yandaka nani Nidasré xé. Xétaka yinjoka hurumbeka dé némafwi mur yandéka nani yinjoka hurufatiké. Ye nak yambumbu yimbeka Kritna héfa yika tambambu téndéka nani mur hambukmbu yahafi yakwa sakumbu yi. Ye Kritna héfa Salmoneré xétaka ye 


text:
nani Kritna héfa tékwambu yi. Ye hambuk jémba yandaka nani nak hafwambu xaku. Wun hafwaka di wa, “Gunjambé jémba tékwa hafwa dé.” Wungi di wa. Wun hafwa Lasea tékwambu dé re. 


text:
<pb/>Nani séfélak nukwa yambumbu yimbeka dé Judana hénooka yakérndaka nukwa yindéka nani wun hafwambu xakumbeka dé némafwi mur yakwa nukwa dé ya. Wun nukwa néma xéri hambukmbu raméta warélékandé. Wun nukwa gunjambé jémba yamba yikélé. Pol wun nukwaka xékélakita dé gunjambémbu rekwa duré ané hundi wa, 


text:
”Gunawa, wuni xékélaki. Nani némbuli yimbet, néma xakéngali nanika yandét séfélak jondu fakutandi. Gunjambémbu rekwa jondu séfélak fakundat, nani nawulak akwi hiyatame. Némbuli yamba yikéme.” 


text:
Wungi wandéka gunjambé hurukwa du akwi gunjambémbu jémba yakwa duna néma du akwi bér wa, “Yingafwe. Nani yitame.” Wungi wambéka dé xi warekwa duna néma du bérka hundi xékéta Polna hundi xékéhambandé. 


text:
Wun nukwa remben hafwa yikafre hafwa yingafwe. Némafwi mur yandékandé. Wungi xékélakita bérka hundi xékétaka di gunjambémbu rekwa séfélak du di hundi bulésékéréké, wun hafwa yatakataka yinjoka. Ye Finiksmbu xaakwa némafwi mur yakwa nukwa wumbu renjoka di mawuli ya. Finiks Kritna héfambu dé té. Wun hafwa dé mur yandéka gunjambé jémba tékwa hafwa dé. Némafwi mur yandéka lé néma xéri hambukmbu raméta waré 


text:
<pb/>Hukémbu dé yikafre mur angé sakumbu yae dé nakélak ya. Yandéka di wun hafwaré yinjoka di hundi bulé. Bulétaka di gumbu yakisandandan ain témbéra hura wara gunjambémbu takataka di Kritna héfa tékwambu nakélak yi. 


text:
Némafwi mur yandéka lé gunjambé yinjoka hurufatiké. Hurufatikéléka nani baka rembeka dé mur gunjambéré hura yi. 


text:
Hura yindéka nani néma xérimbu tékwa yikama héfa Kauda tenangéra nani mur hambukmbu yahafi yakwa sakumbu yi. Yita wumbu di hambuk jémba ya, wun gunjambéna yikama kanu jémba reléte. 


text:
Di hambuk jémba yata di yoombu témbéra hari di wun yikama kanu gunjambémbu husawara taka. Take di hambuk yoombu gunjambé gisangwandé, hambuk ye reléte. Gisangwandétaka di roo, gunjambé baka ye Afrikana hafwambu tékwa awemémbu wara haraki yalémboka. Roota di yoombu gindan joo nak guré di husandataka, wun joo guré hurundét gunjambé bari yilémboka. Husandandaka mur yandén maki gunjambé lé yi. 


text:
Yiléka nukwa nak yindéka némafwi mur yandéka lé néma xéri némafwimbu raméta lé waré. Waréléka nak nukwa gunjambémbu rendé jondu di néma xériré yakisanda, gunjambé xéréfweka xaleléte. 


text:
Yakisandandaka nak nukwa akwi yindéka di gunjambéna jondu nawulak, nukwa wur, yoo, mi, wungi di néma xériré yakisanda. 


text:
Yakisandataka yita séfélak nukwa reta nani hunkwariré nukwaré xéhambame. Xéhafi yambeka dé némafwi mur hényihambandé. Hényihafi yandéka nani wa, “Nani jémba yamba rekéme. Hiyatame.” 


text:
<pb/>Séfélak nukwa yindéka hénoo sahambandi. Sahafi yandaka dé Pol raama deka nyéndékmbu téta dé wa, “Gunawa, guni tale wuna hundi xékéta Kritna héfa yatakahafi yangut, nanimbu ané xak yamba hali xakundé. Xakuhafi yandét, wun jondu yamba hali fakunda. 


text:
Mé xéké. Nana du nak yamba fakukéndé. Gunjambé male fakutalé. Yikafre mawuli yatanguni. Rookénguni. 


text:
‘Pol, rookéméni. Méni Sisarna makambu tétaméni, déré hundi wanjoka. God ména hundi xékétaka dé wa, méni wali yindé du jémba rendate. Nak yamba hiyakéndé.’ Wungi dé wuniré wa. 


text:
Guni wun hundi xékétaka rookénguni. Wuniré wandén maki God hurutandé. Déka hundi mwi hundi dé. Wungi wuni xékélaki. 


text:
Wandén maki mur yata gunjambéré hambukmbu hura yindét, nani nak téfwambu waritame. Néma xérina nyéndékmbu tékwa héfambu xakutame.” Wungi dé wa. 


text:
<pb/>Nani baka rembeka némafwi mur yata dé gunjambéré hura yi. Tamba yéti manmbu yétiyéti nukwa nani Mediterenian néma xérimbu nani wungi yi. Ye gan hunyindéka nyéndéngan di gunjambémbu jémba yakwa du di nawulak jondu xe di angi wa, “Téfwa nakmbu xakutame.” 


text:
Wungi wata di némafwi motu léki, yoombu. Lékitaka di guré yakisanda. Yakisandataka di handékéné. Handékéna di xékélaki, némafwi nyamba dé (37 mita maki). Wungi xékélakita nawula ye di wambula wun motu yakisanda. Yakisandataka handékéna di xékélaki, yalefu nyamba dé (28 mita maki). 


text:
Wungi xékélakita di roo, gunjambé ye motu rekwa hafwambu warilémboka. Roota di lékindan ain yétiyéti gunjambéna hungalimbu gumbu yakisanda, gunjambé wumbu téléte. Yakisandataka di mawuli ya, nukwa bari xalendéte. 


text:
Mawuli yata di gunjambémbu jémba yakwa du di gunjambé yatakandaka yambuka hwaké. Hwakéta di hanja takandan yikama kanu hérae yoombu lékitaka di néma xériré husanda. Husandata yéna yata di wa, “Nani kanuré naande gunjambéna makambu ye lékimben ain nawulak akwi gumbu yakisandatame.” 


text:
Wungi wandaka dé Pol xi warekwa du, deka néma duré akwi dé wa, “Wunde du gunjambémbu rehafi yandat, guni fakutanguni.” 


text:
<pb/>Xitélakénjoka hurundéka dé Pol atéfék duré wa, “Hénoo mé sa. Tamba yéti man yétiyéti nukwa guni roota reta hénoo nawulak sahambanguni. 


text:
Mé xéké. Rookénguni. Guni jémba retanguni. Yamba fakukénguni. Némbuli mé sa. Sangut guna biya hambuk yandét guni hambuk yata jémba yitanguni. Hénoo sahafi yata guni hambuk yahafi yata fakutanguni.” 


text:
Wun hénoo sataka angi di wa, “Séfélak jondu gunjambémbu rehafi yandat, gunjambé xéréfweka xaleta jémba yitalé.” Wungi wata di gunjambémbu rendé wit sék néma xériré yakisanda. Gunjambé lé haraki ya 


text:
<pb/>Nukwa xalendéka di téfwa nakré xé. Xéta wun téfwaka xékélakihambandi. Xékélakihafi yata di xé yikafre awem yikafre hafwambu rendéka. Xéta angi di wa, “Wafewana gunjambé wun awemmbu wara jémba retalé, o yingafwe?” 


text:
Wungi wata di ainmbu hanja lékindan yoo xatékéndaka di ain néma xérimbu re. Rendéka di gunjambé hurundaka mi huréhaléka di wun mimbu gunjambéré hura yi. Hura ye di gunjambéna makambu téndé nukwa wur wambula husawara, mur hurundét gunjambé bari yiléte. Husawaréndaka lé gunjambé yi. 


text:
Ye lé gunjambé néma xérimbu rekwa awemémbu wari. Ware hambuk yandéka lé yinjoka hurufatiké. Hurufatikéléka dé néma xéri hambukmbu raama yae dé gunjambéré xiyandéka lé gunjambéna hungali félaménjoka huru. 


text:
Wungi buléndaka dé xi warekwa duna néma du dé Polré yikafre hurunjoka dé diré wa, “Yingafwe. Wungi xiyakénguni.” Wungi wataka dé naniré wa, “Guni, xérénjoka xékélakikwa du, guni tale gunjambé yatakataka néma xérimbu naande xéra yitanguni, téfwaré némbu tale xakutanguni. 


text:
Guni, xéréhafi yakwa du, juwi mi, fukandé mimbu hura hwangut, dé néma xéri guniré hura yitalé, téfwaré.” Wungi wandéka nani wungi yi. Wungi ye nani atéfék jémba yi téfwaré. Du nak hiyahambandé.<pb/>


text:
Wun héfambu rekwa du takwa di naniré némafwimbu yikafre huru. Hurundaka wali giyandéka dé yifa ya. Yifa yandéka di ya hénjarataka di naniré wandaka ye nani yambu re. 


text:
Rembeka dé Pol mwaa wali nyu hérae dé yambu taka. Takandéka dé hambwe nak wun yaka roo yaange yinjoka dé mwaa wali nyumbu xale dé Polna tambambu tiya hayilaka hwa. 


text:
Déka tambambu tiya hayilaka hwandéka di wun getéfambu rekwa du takwa di xé. Xéta di hafu buléta di wa, “Wun du duré xiyaakwa du dé, o nak haraki saraki sémbut hurukwa du dé. Wun du néma xérimbu hiyahambandé. Hiyahafi yandéka dé haraki sémbut hasa hwekwa God déré xiyanjoka dé wun hambwe taka, hambwe déré tindéte.” 


text:
Rendéka di reta angi di deka mawulimbu wa, “Déka tamba wulétandé. Wuléhafi yandét dé bari xakre hiyatandé.” Wungi wata di haxéta re. Reta xéndaka dé joo nak démbu xakuhafi yandéka di nak mawuli sarékéta di wa, “Dé God nak dé.” Wungi di wa. 


text:
<pb/>Maltana héfambu Publius dé néma du re. Déka héfa wun témben hafwa wali walémbambu dé re. Wun du naniré wa, nani déka geré yambete. Wandéka naniré yikafre hurundéka nani déka gembu nukwa hufuk re. 


text:
Rembeka Publiusna yafa némafwi bar hiyaata dé hwa. Déka séfi ya yandéka dé di guriké. Yandéka dé Pol déka ye dé Godré wakwexéké, déré yikafre hurundéte. Wakwexékéta dé Pol déka anéngambambu tamba takandéka dé wambula yikafre ya. 


text:
Yandéka di du takwa xékétaka di bar hiyaakwa du takwaré atéfék hura yi Polka. Hura yindaka dé wandéka di yikafre ya. 


text:
Pol wungi hurundéka di naniré yikafre huruta séfélak yikafre jondu di nanika hwe. Hwendaka bafu hufuk nani wun héfambu re. Reta nani yinjoka sarékéta nani Romré yikwa gunjambéka nani hwaké. Hwaka nani xé, Aleksandriambu yalé gunjambé hési lé. Wule gunjambéna xi angi dé “Yétinyan Dunya.” Wumbére yétinyan bér deka yénataka god Susna dunya bér. Némafwi mur wun gunjambé haraki hurundémboka lé wun héfambu té. Téléka nani wule gunjambémbu yinjoka hurumbeka di wun héfambu rekwa du takwa di satembeka hénoo jondu atéfék hérae hura ye di yitembeka gunjambémbu taka. Takandaka nani wule gunjambémbu wara yi. Pol ye dé Romémbu xaku 


text:
Wumbu re sirakyus yatakataka nani gunjambémbu ye nani Regiumémbu xaku. Xaakwa gan hwae ganémba raama dé yikafre mur ya. Yandéka gunjambémbu nani wambula yi. Yimbeka nukwa yéték yindéka nani Puteolimbu xaku. 


text:
Xaakwa gunjambé yatakataka ye nani Jisasna hundi xékékwa du takwa nawulakré xé, wun getéfambu. Xémbeka wandaka nani di wali nukwa angé yétiyéti angé hufuk nani di wali re. Wumbu re raama nani héfambu yi, Romré. 


text:
Yimbeka di Romémbu rekwa Jisasna hundi xékékwa du nawulak di xéké, nani yambumbu yimbeka. Xékétaka nawulak naniré xénjoka di ya. Di yandaka nani ye me Apiusna maketmbu xaku. Xakumbeka di naniré xéndaka nani diré xé, wun hafwambu. Nawulak di naniré xénjoka di Hwandaka Ge Hufuk wandaka hafwambu di haxéta re. Haxéta rendaka dé Pol diré xéndéka dé déka mawuli yikafre yandéka dé Godka diména na. 


text:
Diména nandéka nani di wali nani atéfék yi. Ye nani Romémbu xaku. Xakumbeka di Romna gavmanéna du yawundu na, Pol déka hafu gembu rendéte. Rendéka dé xi warekwa du nak déka hati, dé yaange yindémboka. Pol dé hundi wa Romémbu 


text:
<pb/>Nukwa hufuk yindéka dé Pol wumbu rekwa Judana néma duré wandéka yae di hérangwanda. Yae hérangwandéndaka dé diré ané hundi wa: “Wuna nyamangu bandingu, mé xéké. Wuni nana duré haraki saraki sémbut huruhambawuni. Wuni nana mandékana sémbutka hu hwehambawuni. Hu hwehafi yawuka di wuniré baka huluke di Jerusalemémbu séndé gembu takandaka wuni re. Rewuka di Romna duré wandaka di wuniré hura yi. Hura yindaka di Romna du nawulak wuna hundi xéké. 


text:
Xékétaka di wa, ‘Haraki saraki sémbut male hurundét nani déré xiyambet dé hiyatandé. Dé haraki saraki sémbut huruhambandé. Dé baka yitandé.’ 


text:
Wungi wandaka di nana du nawulak wuni baka yiwumboka hélék di ya. Hélék yandaka wuni wa, wuni Sisarna makambu téwut dé wuna hundi xékéndéte. Wuni déka makambu téta déré wuna hémka haraki hundi wanjoka wahambawuni. 


text:
Wataka wuni angiré ya. Wun jooka sarékéta wuni guniré wa. Wuni guniré xéta guniré hundi wanjoka wuni mawuli ye. Wuni God wasékendén duka hundi wawuka di wuniré senmbu gindaka wuni re. Wun duka nani Judana du atéfék nani haxé.” 


text:
Wungi wandéka di déré wa, “Nani Judiambu nyinga nak hérahambame, ménika. Nana du nawulak yae haraki hundi nawulak wahambandi, ménika. 


text:
Ané joo male nani xékélaki. Atéfék getéfambu rekwa du di Godna ximbu harékéméka sémbutka wa, ‘Wun haraki sémbut dé.’ Wungi wandaka wungi nani xékélaki. Némbuli ména hundi xékénjoka nani mawuli ye.” Wungi di wa. 


text:
<pb/>Wataka di hundi bulétendaka nukwaka waséke. Waséketaka di yi. Hundi bulétendaka nukwa yandéka ganémba di séfélak Judana du di Pol rendéka geré ya. Yae gwande rendaka dé diré God néma du reta du takwaka jémba hatitendékaka wakweta dé némafwi hundi diré wa. Di Jisaska jémba sarékéndate dé Pol Mosesna hambuk hundiré akwi, Godna profet hayindan hundiré xéta dé diré wa. Ganémba wata téndéka ye nukwa nandindéka dé diré hundi wa. 


text:
Wungi wandéka di Judana du nawulak Polna hundi xékéta di wa, “Mwi hundi méni wa.” Wungi wandaka nawulak di wa, “Mwi hundi yingafwe.” 


text:
Wungi watémbéra téta yinjoka hurundaka dé Pol déka hukétéfi hundi diré wa, “Hanja Godna Hamwinya dé guna mandékaré wa, profet Aisaiana hundimbu wa. Déka hundi mwi hundi dé. 


text:
Aisaia dé angi wa:<pb/>Méni ye ande du takwaré angi wataméni:<pb/>‘Guni wuna hundi xékéta xékéta wun hundina moka yamba xékélakikénguni.<pb/>Xéta xéta guni xéngun jooka yamba xékélakikénguni.’<pb/>Wungi diré wataméni.<pb/> 


text:
Wunde du takwana mawuli dé hambuk ya.<pb/>Deka waanmbu xékénjoka di hélék ya.<pb/>Deka dama di hunyi.<pb/>Di deka dama lata,<pb/>Deka waanmbu xékéta,<pb/>Di wuna hundika xékélakitandi, deka mawulimbu.<pb/>Xékélakita deka haraki sémbut yatakandat wuni diré huréhalékétawuni. Wungi dé Aisaia hanja hayi. 


text:
Hayindén hundi némbuli guniré wuni we. Mé xéké. God atéfék du takwaré yikafre hurundétekaka wuni hundi wa, nak téfana du takwaré. Di wun yikafre hundi jémba xékétandi. Wungi xékélakingute wuni guniré we.” Wungi wandéka di gwande yi. 


text:
<pb/>Héki hwari yéték dé Pol wun gembu re. Dé yéwa dé hwe, wun gembu renjoka. Wumbu reta dé déka yandé du takwaka yikafre mawuli yata dé di wali hundi bulé. 


text:
Buléta dé God néma du reta du takwaka jémba hatitendékaka dé hundi wa. Wata dé Néma Du Jisas Kraiska wakwe. Dé roohafi yata hambuk yata dé wun hundi wa, atéfék nukwambu. Wungi wandéka du nak déré watéfihambandé.<pb/>


text:
God wuniré wasékendéka wuni Pol Krais Jisasna hundi hura yikwa du reta wuni guniré we nyingambu. Nana nyayika Timoti wuni wali reta ani gunika hayi. 


text:
<pb/>Wuni guni Kolosimbu rekwa Godna du takwaré wuni we. Guni Krais Jisasna hundi jémba xékékwa du takwa, wuna nyama bandi guniré wuni we. Nana yafa God gunika saréfa naata guniré yikafre huruta, nakélak huru biya mawuli hwendét, guni jémba rengute ani déré wakwexéké. Kolosimbu rekwa du takwa di Kraiska jémba saréké 


text:
Guni Jisas Kraiska jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” naata dé wali natafa mawuli héraata renguka ani wundé xékéna. Guni Godna atéfék du takwaka némafwimbu mawuli yanguka ani wundé xékéna. Xéka ani gunika sarékéta atéfék nukwambu ani nana Néma Du Jisas Kraisna yafa Godka diména nae. 


text:
Hanja guni Jisas Kraisna mwi hundi, wun yikafre hundi, tale xékéngun nukwa guni ané hundi akwi guni xéké. God déka getéfambu rekwa yikafre jondu gunika hwetandé. Wun hundi xékéta wun yikafre jonduka guni haxé. Haxéta guni Godna du takwaka némafwimbu mawuli guni ye. 


text:
Guni Jisas Kraisna hundi tale xékéta wundé xékélakingu. God du takwaka saréfa naata diré dé yikafre huru. Hurundékaka xékélakita, guni déka hundi jémba xékéta déka séfélak yikafre jémba guni ya. Guni male wungi huruhambanguni. Atéfék hafwambu rekwa du takwa akwi di Kraisna hundi jémba xékéta déka séfélak yikafre jémba yandaka Kraisna yikafre hundi dé némafwi xaku. 


text:
<pb/>God du takwaka saréfa naata diré yikafre hurundékaka, Epafras guniré dé wakwe. Wakwendéka guni wun jooka xékélaki. Dé ani maki Kraisna yikafre jémba yakwa du rendéka nani déka némafwimbu mawuli ye. Dé Kraisna jémba yata dé ani mawuli yanaka maki dé guniré yikafre huru. 


text:
Dé ani wali reta rengukangalaka dé hundi wa. Godna Hamwinya guniré hura téndéka guni nak du takwaka akwi anika akwi némafwimbu mawuli yangukaka dé aniré wa. Pol dé Godka wa, dé diré yikafre hurundéte 


text:
<pb/>Wun hundi xéka ani atéfék nukwambu Godré wa, gunika. Ani angi Godka wakwexéké. Guni God mawuli yandéka atéfék jémbaka xékélakitanguni. Xékélakingut Godna Hamwinya guna mawulimbu sukwekéndét, guni atéfék yikafre jémbaka akwi yikafre sémbutka akwi jémba xékélakitanguni. Wungi ani Godka wakwexéké. 


text:
Wun jémbaka xékélakita guni wun jémba yatanguni, nana Néma Du mawuli yandéka maki. Jémba yangut nana Néma Du dé yatenguka atéfék jémbaka akwi, retenguka sémbutka akwi, mawuli yatandé. Jémba yata guni yikafre mi maki yikafre sék xakétanguni. Xakéta guni Godka akwi jémba xékélakitanguni. 


text:
Dé némafwi hambuk yata atéfék néma duré sarékéngwanda gunika wun hambuk hwendét, gunimbu nak maki nak maki xak xakundét guna mawuli généhafi yata hambuk tétandé. Téndét guni yikafre mawuli yata retanguni. 


text:
Hanja nana yafa God naniré dé waséke, nani wali Godna hundi xékékwa du wali Godna yikafre hwetendéka jondu hérambete. Hérae nani Godna larékombu retame. Retembekaka sarékéta nani Godka diména natame. 


text:
<pb/>Hanja nani Satanéna hundi xékémbeka dé naniré hurundéka nani halékingambu nani re. Rembeka dé God naniré yikafre huruta naniré hérae déka nyanéna du takwa wali takandéka nani di wali rembeka dé nanika jémba hatita dé néma du re. Némbuli nani Godna nyanéna hundi xékéta déka du takwa nani re. God déka nyanka dé némafwimbu mawuli ye. 


text:
Satan naniré hura téndéka Godna nyan nanika hiyae dé Satanéna tambambu naniré héra. Hérae hanja hurumben haraki saraki sémbut yakwanyindéka nani déka du takwa nani jémba re. Pol dé wa, Kraisna sémbutka akwi, Kraisna jémbaka akwi 


text:
<pb/>Ané héfambu reta nani Godré xéhambame. Déka nyan dé God maki rendéka nani déré xéta nani Godka xékélaki. Maka du nyan rendaka maki, Godna nyan dé atéfék huratakandén jonduka néma du re. 


text:
Démbu atéfék jondu di xaku. Nyirmbu rekwa jondu akwi, héfambu rekwa jondu akwi, xémbeka jondu akwi, xéhafi yambeka jondu akwi, wun jondu atéfék dé hurataka. Godna getéfambu rekwa du, ensel, enselna néma du, haraki hamwinyana néma du akwi dé hurataka. Dé atéfék jonduka néma du renjoka dé hurataka. 


text:
Godna nyan tale rendéka dé atéfék jondu hukémbu xaku. Déka mawuli yandéka maki di atéfék jondu xaakwa di wungi jémba re. 


text:
Godna nyan Krais déka hundika xékékwa atéfék du takwaka dé néma du re. Wungi reta dé dé humbu maki rendéka di déka hundika xékékwa du takwa déka séfi maki di re. Hanja hiyandéka God wandéka dé wambula ramé. Raama dé wambula ramétekwa du takwana maka du xaku. Raméndéka hukémbu hiyandé du takwa déka hukémbu ramétandi. Dé hafu atéfék jonduka néma du renjoka dé wungi huru. 


text:
God déka hamwinya déka hambuk déka atéfék jondu déka nyanmbu sukweka rendate mawuli yata dé wungi huru. 


text:
<pb/>Ané jooka akwi God dé mawuli ya. Hanja atéfék du takwa jondu akwi di Godna mama di. Wungi rendaka dé héfambu rekwa atéfék du takwa jondu, anwarmbu rekwa atéfék du takwa jondu akwi, dé wali natafa mawuli hérandate dé God mawuli ya. Mawuli yata wandéka déka nyan mimbu hiyandéka déka nyéki dé bleké. Blekéndénka atéfék du takwa di God wali natafa mawuli héraata di dé wali jémba retandi. 


text:
<pb/>Guni akwi guni hanja haraki saraki mawuli xékéta haraki saraki sémbut guni huru. Wungi huruta guni Godna mama reta afakémbu guni re, Godka. 


text:
Hanja wungi renguka Krais dé ané héfambu rekwa duna séfi hérae re gunika dé hiya, guni God wali natafa mawuli hérangute. Guniré Godka hura yinjoka dé wungi hiya. Hura yindét guni Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa retanguni. Wun nukwa nawulak du takwa hurungun sémbutka guniré haraki hundi yamba wakéndi. 


text:
Guni Krais Jisaska guni jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” guni na. Wungi naata guna mawuli sarékémbu nak maki nak maki sarékékénguni. Natafa mawuli héraata Krais Jisaska jémba sarékéta guna mawulimbu hambuk yangut, dé guniré hura yitandé Godka. Guni Krais Jisasna yikafre hundi yatakahafi yata God guniré yikafre hurutendékaka haxéngut, dé guniré hura yitandé Godka. Wun yikafre hundika di atéfék héfambu wa. God wandéka wuni Pol wuni akwi Krais Jisasna hundika jémba yakwa du wuni re. Pol dé diré yikafre huru 


text:
<pb/>Némbuli wuni jémba yata guniré yikafre huruta wuni hangéli hérae. Hérae wuni yikafre mawuli yata mawuli sawuli wuni ye. Hanja Krais Jisas dé déka hundika xékékwa du takwaka dé hangéli héra. Wunde du takwa di déka séfi maki di. Wuni akwi wuna séfimbu wuni hangéli héra, Kraisna séfiré yikafre hurunjoka. Hangéli hérawut wuna hangéli Kraisna hangéli wali sukwekéndét, di Kraisna séfimbu rekwa du takwa jémba retandi. 


text:
<pb/>God wunika jémba dé hwe, wuni guni nak téfambu rekwa du takwaré yikafre huruta gunika jémba hatiwute. Hwendéka wuni déka jémba yakwa du wuni re. God wuni atéfék héfambu Godna yikafre hundi wawute dé wunika wun jémba hwe. 


text:
Hanja God déka hundi dé faku, atéfék héki hwarimbu rendé hémka. Némbuli déka du takwaré dé wakwe, fakundén hundika. 


text:
Wun fakundén hundi dé God naniré yikafre male hurutendéka jooka dé wa. God guni nak téfana du takwa akwi wun hundika xékélakingute dé mawuli ye. Wun yikafre male joo angi dé, Krais guna mawulimbu dé té. Téndéka guni dé wali jémba retenguka nukwaka guni haxéta jémba re. 


text:
<pb/>Wun Kraiska nani hundi we. Wungi wata nani di haraki sémbut hurundamboka nani hambukmbu we. God nanika yikafre xékélelaki hwendéka nani atéfék du takwaré wakwe, di déka jémba xékélakindate. Di Kraisna hundi jémba xékéta dé wali natafa mawuli héraata rendat, nani Godka diré hérae hura yitame. Nani diré hérae Godka hura yinjoka nani Kraisna hundi we. 


text:
Di wungi rendate wuni weséka jémba ye. Krais dé wunika hambuk hwendéka déka hambuk wuna mawulimbu téndéka wuni hambuk jémba wuni ye.<pb/>


text:
Guni Krais Jisasna hundika xékékwa Kolosimbu rekwa du takwa, gunika weséka yawun jémbaka xékélakingute wuni mawuli ye. Krais Jisasna hundika xékékwa Laodisiambu rekwa du takwaka akwi wuni weséka jémba ya. Wuna saawi xéhafi yandé Krais Jisasna hundi xékékwa nawulak du takwaka akwi wuni wungi weséka jémba ya. 


text:
Wuni wun jémba wuni ya, guni di wali roohafi yangut, guna mawuli hambuk téndéte. Guni wungi yata guna du takwaka némafwimbu mawuli yata di wali natafa mawuli héraata guni Krais Jisasna jémba nawulakéka akwi xékélakitanguni. Xékélakingut yikafre mawuli guna mawulimbu sukwekétandé. Sukwekéndét guni God hanja faakwa takandén hundika jémba xékélakitanguni. Wungi xékélakingute wuni mawuli ye. God faakwa takandén hundi angi dé, Krais hafu dé. 


text:
Guni wali rehafi yata, afakémbu reta, gunika sarékéta, wuni wun hundi guniré we. Wuna mawuli guni wali dé té. Téndéka wuni hundi xéké, guni Kraiska jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” naata déka hundi yatakahafi yata guni natafa mawuli héraata jémba renguka. Xékéta wuni yikafre mawuli yata mawuli sawuli yata wuni re. Krais wali natafa mawuli héraata jémba retame 


text:
Reta déka jémba sarékéta guna mawulimbu déka hambuk ye retanguni, yikafre mi héfambu méngi yake hambuk ye téndéka maki. Nani déka guniré wakwemben hundika jémba sarékéta, guni watanguni, “Krais Jisasna hundi wu mwi hundi dé. Nani déka du takwa wungi re wungi re retame.” Wungi wata guni Godka diména nanguka mawuli guna mawulimbu sukweka gwanda yindé. 


text:
<pb/>Guni xékélaki natanguni. Séfélak hundi bulékwa du takwa nawulak gunika yae guniré yénataka hundi wata guniré témbéra harindat, guni Krais Jisasna jémbaka hu hwenjoka, xékélaki natanguni. Wunde du takwa mwi hundi wahafindi. Yénataka hundi male di we. Di mandékana hundi, ané héfana jonduka male di we. Krais Jisas wun hundika diré wakwehambandé. Guni deka hundi xékénjoka xékélaki natanguni. 


text:
Godna atéfék hundi akwi déka atéfék hambuk akwi déka atéfék jondu akwi Kraisna séfimbu sukweka téndéka wuni guniré wungi we. 


text:
Guni Krais wali natafa mawuli héranguka Godna yikafre jondu guna mawulimbu akwi dé sukweka té. Krais dé atéfék gavmanka akwi atéfék néma duka akwi dé néma du re. 


text:
<pb/>Hanja Juda di Godna du renjoka di deka dunyana séfi di séké. Guni Kraismbu reta guni séfi sékéndé du maki guni re. Du nak déka tambambu guna séfi sékéhafi yandéka Krais guna mawulimbu dé ané héfa séfina haraki sémbut xatéka yaki. 


text:
Guni Kraisna ximbu guré naande Krais hurundén maki guni huru. Dé hiyandéka di déré wekwambu réméndaka God déré dé husaramé. Guni Kraisna ximbu guré naande guni wambula raama xale. Guni Godka jémba sarékéta Godna hambukéka sarékénguka God wandéka guni huli du takwa guni re. 


text:
Hanja guni haraki saraki sémbut huruta guna séfi sékéhafi yata guni hiyandé du takwa maki guni re. Wungi renguka God guniré yikafre hurundéka guni huli du takwa maki Krais wali re. Dé nana atéfék haraki saraki sémbut yakwanyita 


text:
naniré hasa hwetendéka haraki jondu dé héreki. Hanja nani Godna atéfék hambuk hundi wandén maki hurunjoka nani hurufatiké. Hurufatikémbeka déka hambuk hundi nana sémbutka haraki hundi wata dé nana mama maki re. Némbuli God wun haraki hundi hérekita dé wun hundiré ramimbu xiyae mimbu wundé hatekandé, Krais wali. 


text:
Wungi huruta dé haraki hamwinyana hambuk akwi Satanéna hambuk akwi dé héreki. Krais mimbu hiyandénka dé God diré sarékéngwandé, atéfék du takwana makambu. Nani Krais wali nani hiya 


text:
<pb/>God wungi hurundéka némbuli guniré wuni we. Du nawulak gunika ye gunika haraki hundi wakéndi, hénooka akwi hulinguka akwi yakéréngute. Wungi wandat guni deka hundi yamba xékékénguni. Di némafwi hénoo hura sa nukwa, huli bafu gaye téléka nukwa, baka hwa nukwa akwi guni jémba yangumboka haraki hundi wandat, guni wunde duna hundi xékékénguni. 


text:
Wunde du gunika ye yéna yata di wa, “Nani nana xi husandata enselna ximbu nani haréké. Nani janji maki hwaata Godna jémbaka wundé xékélakikwa. Wungi xékélakita nana ximbu harékéhafi yambeka nana yikafre mawuli guna mawuliré dé sarékéngwandé.” Wungi wata di baka deka ximbu harékéta guna xi di husanda. Wungi wandat, guni deka hundi xékékénguni. 


text:
Di nana néma du Krais Jisaska wundé hu hwenda. Krais Jisas nana humbu maki dé. Nani déka hundi xéka nani déka séfimali maki me. Duna humbu, man, tamba, hambuk, séfi akwi jémba téndét, wun du hambuk yata dé jémba té. Jémba téndéka maki, Krais Jisaska jémba sarékékwa du takwa déka hundi xékéta dé wali natafa mawuli héraata hambuk yata di jémba re. God dika hambuk hwendéka di hambuk yandaka déka hém dé némafwi ya. 


text:
<pb/>Guni Krais wali guni hiya, ané héfana hambuk hundika. Hiyae métaka guni ané héfambu rekwa du maki guni wun hambuk hundika wambula xéké? Wun hundi angi maki dé. 


text:
“Guni wun joo guna tambambu yamba hurukénguni. Wun hénoo yamba sakwexékénguni. Wun joo yamba séngétakékénguni.” 


text:
Wun hundi dé hurungut hényitekwa jonduka dé wa. Wun hambuk hundi dé duna hundi male dé. Du male di wun hundi wakwe. 


text:
Wakwendakaka sarékéta guni deka hundi xékékénguni. Wunde du di deka mawuli sarékémbu di Godna ximbu yéna yata harékéta, deka xi husandata, Godna mawuliré yikafre hurunjoka di deka séfiré haraki huru. Wungi hurundaka nawulak du diré xe di wa, “Wunde du xékélelakikwa du di.” Wungi wata di xékélakihambandi. Wun yénataka sémbut nana séfina haraka saraki mawuliré haraki sémbutré hérekinjoka dé hurufatiké.<pb/>


text:
Krais Jisas hiyae wambula raama dé Godna yika tamba sakumbu re. Guni Krais wali natafa mawuli hérae dé wali raama guni wun anwarmbu rekwa jondu héranjoka male mé guni saréké. 


text:
Guni ané héfana jonduka hiyae guni Krais wali wambula raama huli mawuli hérae guni huli du takwa maki jémba re. Reta guni God wali natafa mawuli héraata re. Reta guni ané héfana jonduka sarékéhafi yata wun anwarmbu rekwa jonduka male mé guni saréké. 


text:
Krais Jisas dé hafu dé nanika huli mawuli hwe. Hukémbu dé nukwa hanyikwa maki reta yandét atéfék du takwa déré xétandi. Wun nukwa guni dé wali reta nukwa hanyikwa maki retanguni. Rengut di du takwa déka hambuk guna hambukré akwi xétandi. Nani huli mawuli wundé hérakwa 


text:
<pb/>Wun jonduka sarékéta angi hurutanguni. Némbuli guni ané héfana séfimbu guni re. Guna séfina man tamba atéfék séfi di Krais wali hiyae di haraki saraki sémbut wambula yamba hurukéndi. Wun haraki saraki sémbut angi dé, du yambumbu tékwa takwa wali hwa, du takwa wali haraki saraki sémbut huru, du nak nak duna takwaka mawuli ya, takwa hési hési takwana duka mawuli ya, haraki saraki mawuli ya, nak du takwana jonduka mawuli ya, wungina haraki saraki jonduka wuni we. Du takwa nak du takwana jonduka mawuli yandéka, di Godka sarékéhafi yata di yénataka god maki jonduka di saréké. Wun haraki saraki sémbutka atéfék wuni we. 


text:
Du takwa wun haraki saraki sémbut hurundaka God mawuli wita dé déka hundi xékéhafi yakwa du takwaré wun haraki saraki sémbut hasa hwetandé. 


text:
<pb/>Némbuli guni ané atéfék haraki saraki sémbutka hu hwetanguni. Guni rékambambu wahafi yata dika mawuli wikénguni. Guni du takwaka haraki saraki mawuli xékéhafi yata dika haraki hundi wakénguni. Guni haraki hundi bulékénguni. 


text:
Hanja guni xékéngun haraki mawuli akwi hurungun haraki saraki sémbutka akwi hu hwetaka némbuli guni yénataka hundi guni nak nakéka yamba wakénguni. 


text:
Wun jonduka hu hwetaka guni huli mawuli wundé hérangu. Hérae huli du takwa guni re. Renguka God gunimbu dé jémba ya, guna mawuli déka mawuli maki téndéte. God gunimbu dé jémba ya, guni déka jémba xékélakingute. Jémba yandét guni wun haraki saraki sémbut hurukénguni. 


text:
Guni Krais Jisasna hundika xéka huli mawuli wundé hérangu. Hérae guni hémémbu hémémbu rekénguni. Natafa mawuli héraata natafa hémémbu retanguni. Hanja guni hémémbu hémémbu guni re. Guni nawulak Judana hémémbu guni re. Guni nawulak Grikna hémémbu guni re. Guni nawulak Judana hém hurundan maki guni séfi séké. Nawulak séfi sékéhambanguni. Nawulak jémba xékélakihafi yata guni nawulak jémba xékélaki. Nawulak néma du takwa reta guni nawulak deka jémba yakwa du takwa guni re. Némbuli wun jooka sarékéta, guni nak maki nak maki mawuli yahafi yata, hémémbu hémémbu yamba rekénguni. Krais guna mawulimbu téndét guni Krais wali natafa mawuli héraata déka natafa hémémbu male retanguni. Krais dé hafu guna néma du dé re. Nani du takwaka némafwimbu mawuli yatame 


text:
<pb/>God guniré waséketaka gunika némafwimbu mawuli yandéka guni déka du takwa guni re. Reta guni ané yikafre sémbut hurutanguni. Guni atéfék du takwaka saréfa naata diré yikafre hurutanguni. Guni guna ximbu harékéhafi yata guni nawulak du takwaré yikafre hundi nakélak nakélak watanguni. Di guniré haraki saraki sémbut hurundat, guni diré hurundan haraki saraki sémbut hasa huruhafi yata guni jémba male retanguni. 


text:
Guni guna du takwaka yikafre mawuli yatanguni. Nana Néma Du Krais hurungun haraki saraki sémbut yakwanyitaka wun jooka wambula sarékéhambandé. Hurundéka maki guni akwi hurutanguni. Nak du takwa guniré haraki saraki joo hurundat, guni “Reséndé” naata wun jooka wambula sarékékénguni. 


text:
<pb/>Guni du takwaka némafwimbu mawuli yata diré yikafre hurutanguni. Wun hundi némafwi hundi dé. Guni wungi huruta, di wali natafa mawuli hératanguni. Héraata jémba retanguni. 


text:
God guniré wandéka guni Kraisna hundika xéka guni natafa hémémbu male guni re. Wun hém Kraisna séfi dé. Reta guni Kraismbu nakélak huru biya héranguka wun nakélak huru biya gunimbu téndét guni nakélak huru sémbut hurutanguni. Guni di wali jémba male retanguni. Wungi reta Godka diména natanguni. 


text:
<pb/>Guniré wuni we. Krais wandén hundi guna mawulimbu hambuk ye tékwandé. Téndét guni wun hundi jémba xékéta guni wun hundika sarékéta, di wun hundika jémba xékélakindate, guni guna du takwaré wakwetanguni. Guni Godka diména naata déka ximbu harékéta déka gwar watanguni. Godna nyingambu hwaakwa hundi xéta déka gwar watanguni. Guna mawuli yikafre yandéte guni nawulak gwar akwi déka watanguni. 


text:
Guni nawulak hundi wata nawulak jémba yata guni Néma Du Jisasna ximbu male hurutanguni. Wungi huruta guni déka du takwa reta dé wali natafa mawuli héraata guni nana yafa Godka diména natanguni. Pol dé du takwa nyangwalka hundi wa 


text:
<pb/>Guni takwa, guna duna hundi xékétanguni. Guni wungi hurungut, wu yikafre dé, Néma Du Godna makambu. 


text:
Guni du, guna takwaka némafwimbu mawuli yatanguni. Yata dika haraki mawuli xékéhafi yata diré haraki hundi wakénguni. 


text:
<pb/>Guni nyangwal, guni guna yafa ayiwana atéfék hundi xékéta wandaka maki hurutanguni. Guni wungi hurungut, Néma Du God guna sémbutka mawuli yatandé. 


text:
Guni yafa, guna nyangwalré haraki huruta diré baka haraki hundi wakénguni. Wungi haraki hurungut di haraki mawuli xékéta jémba yamba rekéndi. Pol jémba yakwa du takwaka akwi jémbaka hatikwa duka akwi dé wa 


text:
<pb/>Guni nak duna jémba yakwa du takwa, guna jémbaka hatikwa duna atéfék hundi jémba xékéta wandén maki hurutanguni. Guna taku séfimbu male wungi hurukénguni, di guna jémba xéta mawuli yandate. Guni dika yikafre mawuli yata Néma Du Kraiska roota guni guna jémba jémba yatanguni. 


text:
Guni guna jémbaka hatikwa duka male jémba yahambanguni. Guni Néma Du Kraiska guni jémba ye. Wungi yata guni guna jémba jémba male yatanguni. 


text:
Guni xékélaki. Néma Du God déka du takwa hurundan yikafre joo hasa hwenjoka dé dika déka hanja wasékendén yikafre jondu hwetandé. Wungi xékélakita ané héfambu reta guna jémba jémba male yatanguni. Guni Néma Du Krais Jisaska guni jémba ye. 


text:
God haraki saraki sémbut hurundé du takwaré hurundan haraki saraki sémbut diré hasa hwetandé. Haraki saraki sémbut hurundé atéfék du takwaré God natafa hundi male watandé. Dé némafwi kot xékéta néma du retendéka nukwa dé diré natafa hundi male watandé.<pb/>


text:
Guni jémba yakwa du takwaka hatikwa du, guni xékélaki. Guna Néma Du God déka getéfambu reta dé guna jémbaka hati. Wungi xékélakita guni guna jémba yakwa du takwaka yikafre male hurutanguni. Diré haraki saraki sémbut yamba hurukénguni. Angi hurutanguni 


text:
<pb/>Guni atéfék nukwambu God wali hundi bulétanguni. Buléta guni nak joo nak jooka sarékékénguni. Déka male sarékéta, wendé nahafi yata, atéfék nukwambu déka diména naata dé wali hundi bulétanguni. 


text:
Guni dé wali hundi buléta nanika déré watanguni, dé naniré yikafre hurundéte. Naniré yikafre huruta dé naniré yambu wakwendét, nani Krais Jisasna hundi atéfék du takwaré jémba watame. Hanja God wun hundi dé faku. Némbuli dé naniré wakwe. Wuni wun hundi hanja wuni wa. Wawuka Kraisna mama hélék yata wuniré séndé gembu husolotakandaka wuni re. 


text:
Guni Godré watanguni, dé wuniré yikafre hurundét wuni wun hundi jémba wawute, God mawuli yandéka maki. 


text:
<pb/>Guni hafwambu rekwa du takwa wali hundi buléta guni jémba xékélakita yikafre sémbut male hurutanguni. Hurungut guni dika Kraisna hundi bulétenguka nukwa xakundét, guni Kraisna hundi jémba watanguni. 


text:
Deka mawuli jémba téndéte guni diré yikafre hundi male watanguni. Guna hundi hunyi maki résék yatandé. Résék yandét, di guniré Kraisna hundika nawulakéka wakwexékéndat, guni xékélakita deka hundi jémba hasa watanguni. Pol Tikikus bér Onesimusré wandéka bér yi 


text:
<pb/>Nana némafwimbu mawuli yambeka bandi Tikikus gunika ye wuni yawuka atéfék jémbaka watandé. Tikikus dé yikafre jémba male yata dé nani wali nana Néma Duka jémba yakwa du re. 


text:
Wuni déré wa, dé rembekaka guniré wanjoka gunika yindéte. Dé wandét xékélakingut dé guna mawuliré yikafre hurutandé. 


text:
Guna getéfana du Onesimusré akwi wuni wa, dé Tikikus wali yindéte. Dé akwi Krais Jisasna hundika jémba xéka dé nana némafwimbu mawuli yambeka bandi dé. Wun du yéték ambu hurumben atéfék jonduka guniré watambér. Pol Kolosika dé dinguna na 


text:
Wuni wali séndé gembu hwaakwa du Aristarkus, dé gunika dinguna nae. Ambére du yéték akwi, Jisas déka nak xi Jastus bér Barnabasna waa Mak, bér gunika dinguna nae. Hanja wuni gunika hundi hayi Makéka. Dé gunika yindét, guni déré yikafre hurutanguni. Wunde du male di Judana du reta di Krais Jisasna hundi xéka di wuni wali Godna jémba ye. Yata di wuna mawuliré yikafre huru. 


text:
<pb/>Guna getéfana du Epafras akwi dé gunika dinguna nae. Dé Krais Jisasna jémba yakwa du reta dé atéfék nukwambu héndék dé wesékéta Godré wa, guni guna mawulimbu hambuk ye téngut, guni Godna hundi atéfék xékéta wandén maki hurungute. 


text:
Dé guniré akwi Laodisiambu rekwa du takwaré akwi, Hierapolismbu rekwa du takwaré akwi yikafre hurunjoka dé némafwimbu mawuli ye. Wungi xékélakita wuni guniré we. 


text:
<pb/>Laodisiambu rekwa nyama bandi akwi, nana nyange Nimfa akwi, léka gembu hérangwandéta Godna ximbu harékékwa du takwaka akwi nani dinguna nae. Guni diré wungi watanguni. 


text:
Ané nyinga xékétaka guni Laodisiambu rekwa Krais Jisasna hundika xékékwa du takwaka nyinga hwengut, di akwi wun hundi xékétandi. Laodisiaka hayiwun hundi guni akwi hérae xékétanguni. 


text:
Guni Arkipusré angi watanguni, “Méni Néma Du Krais Jisasmbu héramén jémba sarékéta wun jémba atéfék yaséketaméni.” 


text:
<pb/>Némbuli wuni Pol wuna hundi hayindé dumbu nyinga hérae gunika dinguna naata wuni wuna tambambu ané hundi hayi. Guni séndé gembu hwawukaka sarékéta Godré watanguni, wunika. God gunika saréfa naata guniré yikafre hurundéte, wuni déré wa. Wuna hundi yak.<pb/>


text:
God wuniré wandéka wuni Pol Krais Jisasna hundi hura yikwa du reta wuni guniré we, nyingambu. Guni Godna du takwa Efesusmbu renguka guniré andé wawi. Guni Krais Jisasna hundi jémba xékékwa du takwa, guniré wuni we. 


text:
<pb/>Nana yafa God gunika saréfa naata guniré yikafre huruta, yikafre mawuli hwendét, Néma Du Jisas Krais akwi yandét, guni jémba retanguni. Wungi wuni Godka wakwexéké. God wandéka Krais naniré dé yikafre huru 


text:
<pb/>Nani nana Néma Du Jisas Kraisna yafa Godna ximbu harékétame. Nani Jisas Krais wali natafa mawuli héraata rembeka God nana mawuli yikafre huruta dé atéfék yikafre anwarmbu rekwa jondu nanika dé hwe. 


text:
Hanja God ané héfa huratakahafi yandén nukwa dé waséke, nani Jisas Krais wali natafa mawuli héraata déka du takwa rembete. Déka du takwa reta déka makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa rembete, God hanja wungi dé wa. God nanika némafwimbu mawuli yata dé déka mawulimbu wa, Jisas Krais yae nanika hiyandét nani déka hémémbu rembete. Nani déka hémémbu rembete, God dé mawuli ya, wungi re wungi re. 


text:
Wungi mawuli yandéka nani Jisas Kraisna du takwa rembeka dé Jisas naniré yikafre hurundéka dé God nanika saréfa naata dé atéfék yikafre mawuli dé hwe, Jisas Kraisna ximbu. Jisaska dé némafwimbu mawuli ya. God wungi nanika saréfa naata hwendénka déka ximbu harékétame. 


text:
Krais nanika hiyandéka déka nyéki blekéndéka dé God naniré hérae hurumben haraki saraki jondu dé yakwanyi, déka nyékimbu. Yakwanyi hurumben haraki saraki jonduka wambula yamba sarékékéndé. God wungi sarékéhafi yata nanika némafwimbu saréfa naata naniré yikafre huruta dé yikafre mawuli male nanika dé hwe. Wungi hweta dé jémba male dé huru, naniré. 


text:
Hanja God dé wa, déka nyan Jisas Krais dé nak jémba yandéte. Tale God déka jémba dé faku. Hukémbu dé naniré wun jémba wakwe. God Jisas yatendéka jémbaka jémba xékélakimbete, dé God naniré wun jémba wakwe. 


text:
God yatendéka jémba angi dé, hanja wandén nukwa yandét God nyir, héfa, wun hafwambu rekwa du takwa akwi, jondu akwi atéfék hérae natafambu take Kraiska hwetandé. Hwendét, Krais atéfék jonduka néma du retandé. 


text:
<pb/>God déka mawuli yandékangalambu dé atéfék jémba ya. Jémba yata tale dé nani Judana du takwaré wa. Krais yatendéka jémbaka saréka wataka dé naniré déka hémémbu takandéka nani Krais wali natafa mawuli hérae re. 


text:
Nani Judana du takwa tale nani Kraiska jémba saréké. Sarékémbeka God dé mawuli ya, nak du takwa naniré xe déka ximbu jémba harékéndate. 


text:
<pb/>Nani tale Kraiska jémba sarékémbeka hukémbu guni nak téfana du takwa déka mwi hundi guni xéké. Guni wun hundi xékéta guni xékélaki. Krais gunika hiyae guniré dé yikafre huru, guni dé wali jémba resékengute. Wungi xékélakita guni déka jémba sarékéta guni wa, “Déka hundi wu mwi hundi dé.” Wungi wanguka dé God déka Hamwinya dé gunika hwe. Krais Jisasna hundi xékékwa atéfék du takwaka déka Hamwinya hwenjoka hanja God dé hwetendékaka “Mwi hundi dé” na. Nandén maki, gunika déka Hamwinya hweta dé atéfék du takwaré wakwe, guni Kraisna du takwa renguka. 


text:
God déka Hamwinya hwendéka nani xékélaki. God dé wa, déka du takwa dé wali déka getéfambu rendat, dika yikafre jondu hwetandé. Wandén maki dé nanika yikafre jondu hwetandé. God tale déka Hamwinya nanika hwendéka wungi nani xékélaki. Xékélakita nani déka yikafre mawuli yata déka ximbu harékétame. Di jémba xékélakindate dé Pol Godré wakwexéké 


text:
God naniré wungi yikafre hurundéka guni Efesusmbu rekwa du takwaka sarékéta, Godré wakwexékéta, déka ximbu wungi re wungi re wuni haréké. Guni nana Néma Du Jisaska jémba sarékéta dé wali natafa mawuli héraata renguka, wuni xéké. Guni Godna atéfék du takwaka némafwimbu mawuli yata diré yikafre hurunguka, wuni xéké. Xékéta gunika sarékéta Godré wakwexékéta déka ximbu wungi re wungi re wuni haréké. 


text:
Harékéta wuni déré wakwexéké, dé gunika yikafre mawuli hwendéte. Hwendét guni Kraiska jémba xékélakitanguni. Krais gunika hwendén atéfék jémbaka akwi jémba xékélakitanguni. Wungi xékélakingute wuni Godré wakwexéké. God nana Néma Du Jisas Kraisna néma du dé. Dé nana yafa dé, dé némafwi ya hanyikwa du dé. 


text:
Dé guna mawuliré yikafre hurundét guni hérangute wandén yikafre jonduka jémba xékélakingute, wuni déré wakwexéké. Nani déka wandén hundi xékémbete, nani déka du takwa dé wali déka yikafre male getéfambu reta jémba male retembekaka jémba xékélakingute, wuni déré wakwexéké. 


text:
Déka hambuk atéfék néma duna hambukré dé sarékéngwandé. Sarékéngwandéndéka dé déka jémba sarékékwa du takwa naniré yikafre hurutendéka némafwi hambukéka jémba xékélakingute, wuni déré wakwexéké. Hanja Jisas Krais hiyandéka God wun hambuk yata wandéka dé wambula ramé. Raama dé Godna getéfaré wari. Wara dé néma du reta Godna yika tambambu dé re. 


text:
God hambuk yata wandéka Krais dé atéfék néma du takwa, atéfék getéfana du, atéfék hambuk yakwa du takwa, nak du takwaka hatikwa du takwa, wunde atéfék du takwaka akwi hamwinyaka akwi dé néma du re. Dé atéfék néma du takwaré, dé sarékéngwandé. Sarékéngwanda dé némbuli rekwa néma du takwaka, hukémbu retekwa néma du takwaka akwi, atéfék du takwaka akwi dé néma du re. 


text:
God wandéka Krais Jisas némafwi hambuk yata néma du rendéka atéfék jondu déka ekombu di re. Rendaka Krais Jisas néma du reta nani déka hundika xékékwa atéfék du takwaka jémba hatitandé. 


text:
Nani déka hundika xékékwa du takwa nani déka séfi me re. Dé nana humbu maki dé. Dé nana humbu reta dé nana mawuliré dé lakwa sukweké. Mawuli bu lakwa sukwekéndéka dé bleka dé atéfékéka yi.<pb/>


text:
Hanja guni nak téfana du takwa guna mawulimbu haraki saraki mawuli dé wulaaye té. Téndéka guni haraki saraki sémbut guni huru. Huruta guni hiyandé du takwa yandaka maki guni Godna hundi xékéhambanguni. 


text:
Wun nukwa guni haraki saraki sémbut male guni huru. Ané héfambu rekwa nak du takwa yandaka maki guni ya. Yanguka atéfék haraki hamwinyana néma du Satan guna néma du rendéka guni déka hundi xéké. Némbuli akwi Satan Godna hundi xékéhafi yakwa du takwana mawulimbu dé wulaaye té. Deka mawulimbu wulaaye hura téndéka di haraki saraki sémbut di huru. 


text:
Hanja nani Judana du takwa akwi nak téfana du takwa akwi wungi nani re. Nani nana séfika male sarékéta nana haraki saraki mawuli xékéta haraki saraki sémbut nani huru. Godna hundi xékéhafi yata, nak téfambu rekwa du takwa haraki saraki sémbut hurundaka maki, nani akwi haraki saraki sémbut nani huru. Wun nukwa God hurumben haraki saraki sémbut naniré hasa hwenjoka dé rékambambu wa. Wungi maki God haraki saraki sémbut hurukwa du takwaka deka hurundan haraki sémbut diré hasa hwetandé. 


text:
<pb/>Némafwi saréfa naakwa Néma Du God hurumben haraki saraki sémbut hasa hwehambandé. Nanika dé saréfa naata nanika némafwimbu mawuli dé ya. 


text:
Mawuli yata dé hafu dé naniré Satanéna tambambu héra. Hérae huli mawuli dé nanika hwe, nani dé wali wungi re wungi re jémba resékembete. Hanja nani hiyandé du takwa yandaka maki, nani Godna hundi xékéhafi yata déka xékélakihafi yata rembeka, dé nanika saréfa naata dé nanika huli mawuli baka hwe, nani dé wali wungi re wungi re jémba resékembete. Hanja Krais Jisas hiyandéka God wandéka dé ramé. Raama God wali dé re. Rendéka nani akwi Krais wali wambula raama nani God wali jémba reséke. 


text:
Nani Krais Jisas wali natafa mawuli héraata rembeka God naniré akwi dé wa, “Guni Krais wali wuna getéfambu rekwa néma du takwa maki guni re.” 


text:
God dé wungi wa, hukémbu retekwa du takwa déka mawuli xékélakindate. God nanika némafwimbu mawuli yata nanika saréfa naata nanika jémba hatita wandéka Krais Jisas nanika hiyae naniré yikafre hurunjoka dé ya. Atéfékéka wun jondu wakwenjoka, God dé naniré wa, Krais wali rembekaka. 


text:
<pb/>Wuni wundé wawu. Wun God dé gunika saréfa na. Saréfa naata dé guniré yikafre huruta guniré Satanéna tambambu dé héra. Hérandéka guni déka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” nanguka dé gunika huli mawuli hwe. Guniré wuni wakwexéké. Guni jémba yanguka God gunika dé huli mawuli hwe wana? Wu yingafwe. God hafu dé gunika huli mawuli baka hwe. 


text:
Nani jémba ye huli mawuli hérae, nani nana ximbu harékétame. God hafu dé jémba yata nanika huli mawuli baka hwendét, nani nana ximbu yamba harékékéme. 


text:
God nanika huli mawuli baka hwendéka nani déka du takwa nani re. Reta nani Krais Jisas wali natafa mawuli héraata re. Wungi reta nani yikafre mawuli yata jémba reta nawulak du takwaka yikafre jémba yatame. God nanika huli mawuli dé hwe, nani déka du takwa reta déka yikafre jémba yambete. Hanja hanja God dé waséke, nani wun jémba yambete. Hém yéték rembeka God wandéka némbuli natafa hémémbu nani re 


text:
<pb/>God guniré hérandénka sarékéta, guni ané jooka akwi mé saréké. Hanja akwi némbuli akwi di guna séfi sékéhambandi. Wun nukwa nani Judana du, nani Godna du rembekaka wakwenjoka nani nana séfi séké. Guniré haraki hundi wata nani gunika wa, “Nak téfana du di séfi sékéhafi yakwa du di.” 


text:
Wun nukwa guni nak maki mawuli yata guni Krais Jisas wali natafa mawuli hérahambanguni. Wun nukwa guni nani Israelna du takwa wali rehambanguni. Nani God wandén du takwa rembeka guni nak téfana du takwa, God wahafi yandén du takwa guni re. Renguka God déka néma mwi hundi déka du takwaré wataka dé guniré wun hundi wahambandé. Guni Godka xékélakihafi yata dé wali natafa mawuli hérahafi yata afakémbu guni re. Wungi reta guni dé wali wungi re wungi re jémba resékenjoka guni hurufatiké. 


text:
Hanja guni afakémbu guni re. Némbuli guni Krais Jisas nanika hiyandéka déka nyéki blekéndéka guni déka jémba saréka guni nani Judana du takwa wali Godna du takwa guni re. 


text:
<pb/>Krais Jisas dé hafu yandéka guni nak téfana du takwa nani Judana du takwa wali natafa mawuli héraata déka hémémbu nani re. Hanja nani Juda nak téfana du takwa wali nani mama re. Rembeka ware mawuli nana mawulimbu dé té. Ware mawuli wun séndé ge maki dé. Nani angé sakumbu rembeka guni angé sakumbu guni re. Reta nani hém yéték nani re. Wungi rembeka natafa hémémbu rembete yambu hwahambandé. Hwahafi yandéka Krais Jisas nanika hiyae wun séndé dé glaré. Glaréndéka natafa mawuli hérae natafa hémémbu rembete yambu dé hwa. 


text:
Hanja nani Juda nana séfélak hambuk hundika nani xékéta wakwa maki yata, nani nak téfana du takwa wali nani mama re. Rembeka Krais Jisas hiyandéka nani déka sarékéta wun hambuk hundi wambula yamba xékékéme. Krais wungi dé huru, nani Judana du takwa akwi nak téfana du takwa akwi dé wali natafa mawuli héraata natafa huli hémémbu rembete. Dé wungi dé huru, nani mama rehafi yata warehafi yata natafa mawuli hérae jémba rembete. 


text:
Dé mimbu dé hiya, nani Judana du takwa nak téfana du takwa wali mama rehafi yambete. Dé mimbu dé hiya, naniré hérae naniré Godka wambula hura yindét nani dé wali natafa mawuli héraata natafa hémémbu male rembete. 


text:
Dé yae dé nani atéfék du takwaré yikafre hundi wa. Guni nak téfambu rekwa du takwa God wali rehafi yata afakémbu guni re. Nani Judana du takwa Godna du takwa nani re. Krais yae dé naniré wa, nani mama rehafi yata, warehafi yata, natafa mawuli hérae jémba rembete. 


text:
Krais atéfék du takwa yandan haraki saraki mawulika dé hiya, Godna Hamwinya naniré yikafre hurundét, guni nak téfana du takwa akwi nani Judana du takwa akwi nani atéfék nana yafa Godna du takwa reta nani dé wali wali hundi bulémbete. Godna Hamwinya natafa male reta naniré dé yikafre huru. Nani Kraisna du takwa Godna ge maki nani re 


text:
<pb/>Krais wungi hurundéka guni nak téfana du takwa némbuli guni nana mama rehambanguni. Némbuli guni afakémbu rekwa du takwa rehambanguni. Némbuli guni nani wali natafa mawuli héraata Godna atéfék du takwa wali guni natafa mawuli héraata re. Némbuli guni Godna hémémbu guni re. 


text:
Geka guni xékélaki. Tale di hwaar sé, ge jémba téndéte. Héfa geka mé saréké. Godna hém wun ge maki dé. Guni Godna hémémbu renguka God guna mawulimbu dé re. Krais Jisasna hundi hura yikwa du, Godna profet wali di néma du di re. Reta di tale déréndan hwaar maki di té. Krais Jisas dé nyéndék hwaar maki dé. 


text:
Dé naniré hurundéka déka tambambu nani jémba re. Naniré wayika hurundét nani dé wali jémba reséketame. Du yikafre ge wayika tondaka nak du takwa di xékélaki. Hukémbu wun ge jémba male tétandé. Nani wayika to ge maki nani re. Hukémbu nani jémba male reta Néma Duna yikafre ge maki retame. Nani wungi reta Godna ximbu harékétame. 


text:
Guni nak téfana du takwa guni akwi nani wali retanguni. Godna Hamwinya dé jémba ya, guni nak téfana du takwa nani Judana du takwa wali, nani atéfék Néma Du Krais Jisas wali natafa mawuli héraata, God retendéka yikafre ge maki rembete.<pb/>


text:
Wuni Pol, guni nak téfana du takwaré wuni we, Krais Jisas gunika huli yambu hurundét guni Godna hémémbu rengute. Wun jémba gunika yawuka Krais Jisasna mama déka hundika hélék yata wuniré séndé gembu takandaka wuni re. Reta God gunika yandén jémbaka sarékéta wuni déré wakwexéké, dé guniré yikafre hurundéte. 


text:
Guni wundé xékélakingu. God wuniré dé wa, wuni ané yikafre jémba yawute. God wuniré dé wa, wuni gunika jémba hatita gunika yandéka jémbaka guniré wawute. Wun jooka wundé xékélakingu. Wungi wuni saréké. 


text:
Guniré nawulak hundi hanja wuni wa nyingambu, God wuniré wandén hundika. Hanja fakundén hundika guni nak téfana du takwaré wuni wa. 


text:
Guni ané nyingambu hayiwun hundi xéta guni xékélakitanguni, wuni Kraiska God fakundén hundika xékélakiwuka. 


text:
Hanja God du takwaré wun hundi wahambandé. Némbuli God wandéka déka Hamwinya wun hundi dé wa, déka profetré akwi Kraisna hundi hura yikwa yikafre male duré akwi. 


text:
<pb/>Hanja fakundén hundi angi dé: Nak téfana du takwa Krais Jisaska yikafre hundi jémba xékéta, déka hundika “Mwi hundi dé” naata huli mawuli hérae dé wali jémba resékendate, dé God yambu nak dé huru. Nak téfana du takwa akwi nani Judana du takwa akwi Godna hémémbu xalembete, God yambu nak dé huru. Nak téfana du takwa Krais Jisas wali natafa mawuli héraata, nani Judana du takwa hérambete wandén yikafre jondu, di akwi hératandi, Godmbu. Hanja nani wun hundika xékélakihafi yata nana mawulimbu nani angi wa, “Nani Juda male Godna hémémbu wulaaye déka yikafre jondu hératame.” Wungi wataka némbuli xékélakita nani wa, “Nak téfana du takwa akwi Godna hémémbu xale déka yikafre jondu hératandi.” 


text:
<pb/>God wunika saréfa naata wuniré yikafre huruta dé wunika wa, wun yikafre hundi wawute. Wunika déka hambuk hweta dé wuniré wa, hambuk yata Krais Jisasna hundi wawute. 


text:
Wuna mawulimbu wuni wa, “Wafewana God wandét néma du nak dé nak téfana du takwaré Krais Jisasna hundi watandé?” Wungi wawuka dé wuni baka duka dé wun jémba hwe. Dé wunika saréfa naata wunika wandéka wuni déka jémba yata nak téfana du takwaré Krais Jisasna hundi wuni wa. Krais Jisas séfélak séfélak yikafre jondu dé nanika hwe. Nani wun jondu atéfékéka jémba xékélakinjoka nani hurufatika. Wun jooka akwi wuni nak téfana du takwaré wa. 


text:
Hanja God atéfék jondu dé hurataka. Huratakata tale déka hundi dé faku, hukémbu yatendéka jémbaka. Wun hundi séfélak héki hwari faakwa dé re. Rendéka némbuli wuniré wandéka wuni wun fakundén hundi wa, atéfék du takwa jémba xékélakindate. 


text:
God hanja wun hundi dé faku. Hanja dé nana Néma Du Krais Jisasré dé wa, naniré yikafre hurundét nani Judana du takwa akwi nak téfana du takwa akwi déka hundi xéka natafa mawuli héraata natafa hémémbu rembete. Nana Néma Du Krais Jisas naniré wungi hurundét, nani wungi rembet, di Godna getéfambu rekwa atéfék enselna néma du akwi atéfék ensel akwi xétandi. Xéta angi xékélakitandi, God nak maki nak maki yikafre mawuli yata atéfék jonduka dé jémba xékélaki. 


text:
Nani nana Néma Du Krais Jisas wali natafa mawuli héraata, déka jémba sarékéta, déka hundika “Mwi hundi dé” naata angi xékélakitame. Nani roohafi yata Godna makambu téta dé wali hundi bulétame. Yikafre mawuli yata dé wali hundi bulétame. 


text:
Wungi xékélakita guni nak téfana du takwaka yawun jémbaka sarékéta wuni guniré we. Hangéli hérawunka guni yikafre mawuli yatanguni. Wuni gunika Krais Jisasna jémba yawuka hélék yata di wuniré séndé gembu husolotaka. Husolotakandaka wuni hangéli héra, gunika. Hangéli hérawunka guni sarékéta wun jooka haraki mawuli xékékénguni. Xékéhafi yata guni angi watanguni, “God nanika némafwi saréfa naata wandéka Pol nanika yae hangéli hérandéka nawulak du takwa di nanika saréfa nandénka sarékétandi.” Wungi watanguni. Pol Godré dé wakwexéké Krais dika némafwimbu mawuli yandénka xékélakindate 


text:
<pb/>Wuni wundé wawu. Guni nak téfana du takwa akwi Godna hémémbu xalengute, God yambu nak dé huru. Tale wun yambuna hundi fakutaka hukémbu wuniré wandéka némbuli wuni guniré we. Wun yikafre yambuka sarékéta wuni gunika mawuli yata hwati séta nana yafa Godré wuni we, gunika. 


text:
Yikafre jémba male dé ya. Yikafre hundi male dé wa. Yikafre mawuli male dé hwe. Hwendén yikafre mawuli yamba hényikéndé. Reséketandé. God yikafre God rendéka déré wuni angi we. Dé déka hambuk hwendét déka Hamwinya guna mawulimbu wulaaye sékéréka tétandé. Téndét guni guna mawulimbu hambuk yata jémba tétanguni. 


text:
Godka angi wuni we: Guni Krais Jisaska jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” nangut, Krais Jisas guna mawulimbu tétandé. Téndét guni du takwaka némafwimbu mawuli yata diré yikafre huruta hambuk ye tétanguni. Héfa mina méngiré hulukindéka mi hambuk ye tékwa maki, guni déka némafwimbu mawuli yata guni hambuk ye tétanguni. 


text:
Téta guni Godna du takwa wali jémba xékélakitanguni. Krais Jisas nanika némafwimbu mawuli dé ye. Nanika némafwimbu mawuli yandéka, wu némafwi joo dé. Atéfék némafwi jonduré dé sarékéngwandé. 


text:
Guni nanika némafwimbu mawuli yandékaka jémba xékélakingute, wuni mawuli ye. Krais Jisasna atéfék mawulika xékélakinjoka nani hurufatiké. Guni déka mawulika nawulak xékélakita nawulak akwi xékélakitanguni. Xékélakingut Godna mawulimbu tékwa atéfék yikafre mawuli guna mawulimbu akwi sukweka tétandé. Wungi wuni Godka we. 


text:
<pb/>Godna hambuk atéfék néma duna hambukré dé sarékéngwandé. Déka hambuk dé nana mawulimbu jémba ya. Jémba yandéka Godka wakwexékémbet atéfék hambuk jémba yatandé. Sarékémbeka atéfék jémba akwi déka hambukré yamba sarékéngwandékéndé. Dé atéfék jémba hali hurundé. 


text:
Hanja dé wandéka Krais Jisas nanika hiyae naniré Satanéna tambambu dé héra. Dé nani Krais Jisasna hundika xékékwa du takwaka hambuk dé hwe. Wungi hwendénka sarékéta, nani némbuli rekwa du takwa akwi, hukémbu retekwa du takwa akwi déka ximbu harékétame, wungi re wungi re. Wu mwi hundi dé.<pb/>


text:
God naniré wungi yikafre hurundénka sarékéta, némbuli ané hundi guniré wuni we. Nana Néma Du Jisasna mama déka ximbu yawun jémbaka hélék yata wuniré séndé gembu husolotakandaka wumbu reta némbuli ané hundi guniré wuni we. God guniré wasékendénka sarékéta, guni yikafre mawuli yata jémba male retanguni. Guni déka du takwa rengute, hanja God guniré wasékendénka sarékéta, yikafre mawuli yata jémba male retanguni. 


text:
Guni guna ximbu harékéhafi yata atéfék du takwaré nakélak hurutanguni. Haraki saraki joo gunika hurundat guni rékambambu wahafi yata wun haraki saraki joo diré hasa hwekénguni. Hasa hwehafi yata dika némafwimbu mawuli yatanguni. 


text:
Godna Hamwinya yikafre mawuli hwendéka nani natafa mawuli héraata re. Wungi renjoka mawuli yata guni hambuk jémba yatanguni. Guni Krais Jisasna hundika xékékwa nak du takwa wali natafa mawuli héraata jémba renjoka, guni hambuk jémba yatanguni. 


text:
<pb/>Krais Jisasna hundika xékékwa atéfék du takwa, nani natafa male séfi nani re. Godna Hamwinya dé natafa male dé té, nana mawulimbu. God dé wa, nani atéfék natafa mawuli héraata déka getéfaré ye me dé wali natafambu jémba rembete. 


text:
Nana Néma Du dé natafa male dé. Nani natafa duka male jémba sarékéta Godna yambumbu yitame. Wun du Krais Jisas dé. Nani natafa ximbu male nani guré nandi. Wu Krais Jisasna ximbu dé. 


text:
Nana yafa God natafa male dé re. Dé nani atéfék du takwaka dé jémba hati. Dé nana mawulimbu dé té. Dé wandéka nani atéfék déka jémba ya. 


text:
Krais Jisas némafwi hambuk yata dé nani nak nakéka nak maki nak maki hambuk dé hwe, nani nak maki nak maki jémba yambete. 


text:
Krais wun jondu hwendékaka, hanja du nak ané hundi Godna nyingambu dé hayi:<pb/>Déka hambuk déka mamana hambuk sarékéngwandéndéka dé déka mamaré hérae hura wari, nyirré.<pb/>Wara déka du takwaka dé nak maki nak maki yikafre jondu hwe. 


text:
<pb/>Wun yikama hundi “dé wari” wata, métaka dé wa? Ané hundika dé wa. Tale Krais Godna getéfambu dé gaya, ané héfaré. 


text:
Héfaré gayandé du male dé hafu dé Godna getéfaré wambula wari. Wara dé néma du reta atéfék héfambu rekwa jonduré nyirmbu rekwa jonduré sarékéngwanda dé atéfék jonduré dé lakwa sukweké. 


text:
<pb/>Wun Krais dé déka du takwaka yikafre jondu hwe. Nak maki nak maki hambuk dé hwe. Dé nawulakéka dé nak hambuk hwendéka di déka hundi hura yi. Dé nawulakéka dé nak hambuk hwendéka di profetna hundi wa. Dé nawulakéka dé nak hambuk hwendéka di déka hundika xékétaka di wangété rekwa du takwaré déka hundi wa. Dé nawulakéka dé nak hambuk hwendéka di déka hundika xékékwa du takwaka jémba hatita diré wakwe, déka jémbaka. 


text:
<pb/>Krais Jisas wun hambuk dé hwe, nani wun hambuk hérae Godna du takwaré yikafre hurumbet, di déka jémba yandate. Wun jémba yata nani di wali déka du takwa Kraisna séfi maki rembet, déka séfi némafwi yatandé. 


text:
Wungi reta hukémbu nani Godna nyanka jémba male sarékéta déka jémba male xékélakita natafa mawuli male héraata reséketame. Yikama nyangwal hukémbu némafwi yandaka maki, Krais nana mawulimbu wulaaye hambuk yata téndét, nani tale Godna hémémbu yikama nyangwal maki me re, hukémbu némafwi yatame. Némafwi ye, dé maki retame. 


text:
Dé maki reta, nani yikama nyangwal maki yamba rekéme. Yikama nyangwal nak maki nak maki mawuli yata nak hundi nak hundi xékéta nak maki nak maki sémbut di huru. Hurundaka maki yamba hurukéme. Nawulak du yae naniré huli hundi wandat, nani yikama nyangwal xékéndaka maki, wun hundi bari yamba xékékéme. Mur yandéka réka mi ganga yitaka yatakandéka maki, nani séfélak huli hundi xékémbet, nana mawuli haraki tétandé. Nana mawuli wungi téndémboka, nak du naniré huli hundi wandat, nani deka hundi bari yamba xékékéme. Nawulak du nana mawuliré haraki hurunjoka di mawuli ye. Wunde du yae naniré yéna yata yikama nyangwalré hura yindaka maki, di naniré yamba hura yikéndi. 


text:
Yikama nyangwal maki yamba rekéme. Néma du takwa maki retame. Reta du takwaka némafwimbu mawuli yata mwi hundi male wata retame. Wungi reta nani Krais wali natafa mawuli male héraata hukémbu nani dé maki retame. Dé néma du dé re, Godna hémémbu rekwa atéfék du takwaka. 


text:
Nani Kraisna séfimali maki nani re. Dé nana humbu dé. Nani nawulak man maki, nawulak tamba maki, nawulak dama maki, nawulak waan maki me re. Nani nak nakéka némafwimbu mawuli yata yikafre jémba yambet, wun jémba Kraisna séfika hambuk hwendét wun séfi jémba téta némafwi yatandé. Krais Jisaska jémba sarékékwa du takwa huli mawuli hérae huli du takwa retandi 


text:
<pb/>Wawun atéfék hundika sarékéta wuni guniré nak hundi wawut guni jémba xékétanguni. Néma Duna ximbu wuni hambukmbu guniré we. Guni Godka xékélakihafi yakwa du takwa rendaka maki, wambula rekénguni. Di ané héfambu reta baka jonduka di saréké. 


text:
Deka mawuli yike yandéka di wangété re. Rendaka deka mawuli gan hunyi maki dé té. Wungi téta deka mawuli motu maki dé té. Téndéka di God hwendén huli mawulika yamba hérakéndi. 


text:
Di haraki saraki jonduka mawuli yata nak maki nak maki haraki saraki sémbut di huru. Huruta deka séfika male sarékéta di nak du takwa wali haraki saraki sémbut di huru. Huruta roohambandi, Godka. 


text:
Hanja guni Krais Jisasna hundika xékénguka nani guniré déka mwi hundi wakwe, guni déka du takwa reta jémba rengute. Wakwembeka guni jémba xéké. Wungi wuni saréké. 


text:
Wakwemben hundi angi dé: Guni yangun haraki saraki mawuli yangun haraki saraki jooka akwi hu hwetanguni. Hanja haraki saraki mawuli guna mawulimbu wulaaye téndéka guni haraki saraki jooka mawuli yata guni jémba rehambanguni. Haraki saraki mawuli haraki saraki sémbut hura guni hiyatanguni. Wungi wambeka guni guna haraki saraki mawuli wundé hu hwengu. Némbuli akwi wun haraki saraki mawuli akwi haraki saraki jonduka akwi hu hwetanguni. 


text:
Wun huli mawuli hérae guni huli du takwa retanguni. Reta Godna hundi xékéta dé maki reta jémba male retanguni. Reta yikafre sémbut male hurutanguni. 


text:
<pb/>Némbuli wun hundika mé saréké. Nani atéfék Godna hémémbu nani re. Reta nani natafa mawuli hératame. Héraata guni yénataka hundi yatakatanguni. Godna hémémbu rekwa du takwaka nawulak du takwaka akwi mwi hundi male watanguni. 


text:
Guni mawuli wita, xékélaki natanguni, guni haraki saraki joo yangumboka. Guni nak duré rékambambu wata, bari dé wali hundi buléta rékambambu wangun hundi bari yatakataka, wun duré yikafre hurutanguni. Guni rékambambu wangut, nukwa nandikéndé. Guni mawuli wita, guni xéndi hwakénguni. Tale dé wali hundi buléta rékambambu wangun hundi bari yatakatanguni. Yatakataka guni xéndi hwatanguni. 


text:
<pb/>Sélé héraakwa du wambula yamba sélé hérakéndi. Di yikafre mawuli yata yikafre jémba male yatandi. Yata jondu nawulak hérae jambangwe du takwaka hwetandi. 


text:
Guni nak du takwaka hundi wanjoka guni dika haraki hundi wakénguni. Nawulak du takwana mawuli yikafre hurunjoka yikafre hundi male watanguni. Wata diré yikafre hurutanguni. 


text:
<pb/>Guni haraki mawuli yata haraki joo huruta guni Godna Hamwinyaka némafwi xak guni hwe. Guni Godna Hamwinyaka xak hwekénguni. God déka Hamwinya dé gunika hwe, guni déka nyangwal rengute. Godna Hamwinya guna mawulimbu wulaaye téndét, Krais Jisas wambula gayae guniré hérae hura waritandé. Hura warindét, guni dé wali wungi re wungi re jémba retanguni. Retengukaka xékélakita guni haraki mawuli xékékénguni. 


text:
<pb/>Yangun haraki saraki mawuli atéfék yatakatanguni. Dika haraki xékénguka mawuli, diré haraki hundi wanguka mawuli, rékambambu wanguka mawuli akwi yatakatanguni. Guni di wali waru warenguka, dika haraki saraki hundi wanguka, dika haraki saraki mawuli yanguka, wungi yanguka haraki saraki mawuli atéfék yatakatanguni. 


text:
Yatakataka guni guna du takwaré yikafre huruta dika saréfa natanguni. Guni Krais Jisasna hundika xékénguka God hurungun haraki saraki sémbut yakwanyita dé wun jonduka wambula yamba sarékékéndé. Sarékéhafi yandéka maki, Krais Jisasna hundika xékékwa du takwa guniré haraki hurundat, guniré hurundan haraki jooka “Reséndé” nae, guni wun jooka wambula sarékékénguni.<pb/>


text:
God gunika némafwimbu mawuli yandéka guni déka nyangwal guni re. Reta guna mawuli déka mawuli maki ténjoka, guni hurundénéngala hurutanguni. 


text:
Krais Jisas nanika némafwimbu mawuli yata dé nanika hambuk jémba yata dé hiya. Hiyandéka God déka jémbaka dé yikafre mawuli ya. Du nawulak hanja hamwi xiyae déka hwendaka God yikafre yama xéka yikafre mawuli dé ya. Godka hwendan maki, Krais Jisas dé hafuré dé hwe, Godka. God dé Krais hurundénka dé yikafre mawuli ya. Krais Jisas yandén maki, guni du takwaka némafwimbu mawuli yatanguni. 


text:
<pb/>Guni Godna du takwa reta guni haraki saraki mawuli yakénguni. Nak du takwa wali haraki saraki sémbut hurukénguni. Guna mawuli nak du takwana jonduka mawuli ramékéndé. Wun haraki saraki sémbut huruhafi yata wun jonduka akwi bulékénguni. 


text:
Guni haraki jonduka buléhafi yata haraki hundi bulékénguni. Halémbangwa hundi akwi bulékénguni. Guni wungi buléhafi yata, yikafre hundi male wata, Godka yikafre mawuli yata déka ximbu harékétanguni. 


text:
Guni wundé xékélakingu. Nawulak du takwa wali haraki saraki sémbut hurukwa du takwa haraki saraki mawuli yakwa du takwa akwi Godna getéfaré yamba yikéndi. Di Krais wali néma du takwa yamba rekéndi. Nak du takwana jonduka mawuli ramékwa du takwa akwi Godna getéfaré yamba yikéndi. Di Krais wali néma du takwa yamba rekéndi. Deka mawuli nak du takwana jonduka généta di Godna ximbu harékéhafi yata di wun jonduna ximbu di haréké. 


text:
<pb/>Haraki saraki jooka du takwa nawulak di wa, “Wu haraki joo yingafwe. Wu yikafre joo dé.” Wungi wata yéna di ya. Guni wun du takwana hundi yamba xékékénguni. Du takwa haraki saraki sémbut huruta di Godna hundika hu hwe. Wun haraki saraki sémbut hurukwa du takwaka God déka biya mawuli dé wi. 


text:
<pb/>Hanja guni haraki saraki mawuli yata halékingambu guni re. Némbuli guni Néma Duna du takwa reta yikafre mawuli yata guni larékombu guni re. Reta déka du takwa rendaka maki, guni jémba sarékéta jémba male retanguni. Wungi reta guni haraki saraki sémbut hurukénguni. 


text:
Nani jémba sarékéta jémba male reta larékombu reta, nani yikafre mawuli male yata yikafre sémbut male huruta mwi hundi male watame. 


text:
Guni Néma Du mawuli yatendéka jémbaka sarékétanguni. Sarékéta xékélakita, wun jémba male yatanguni. 


text:
Guni haraki saraki sémbut hurukwa du takwa wali yitaka yatakahafi yata hurundaka haraki saraki sémbut hurukénguni. Di Satanéna haraki saraki jémba yata halékingambu di re. Reta di nawulak du takwana mawuliré yikafre yamba hurukéndi. Guni wunde du takwaré watanguni, hurundan haraki saraki sémbutka. Wangut God wun sémbutka hélék yandékaka xékélakitandi. 


text:
Nukwa xéta haléke tékwa hafwambu nukwa xéndét di atéfék jonduré jémba xéndaka maki, guni di hurundan haraki saraki jonduka wunde du takwaré wangut di wun jonduka jémba xétandi. 


text:
Guni wungi wangut wafewana di nawulak hurundan haraki saraki jondu yatakataka larékombu retandi? Wungi retendakaka du nawulak ané hundi di wa:<pb/>Guni xéndi hwakwa du takwa, sé ramé.<pb/>Guni hiyandé du takwa yandaka maki Godna hundi xékéhafi yata, némbuli guni sé raama Godna hundi xékétanguni.<pb/>Xékéngut, Krais guniré yikafre hurundét, guni larékombu retanguni. Wungi di wa, halékingambu rekwa du takwaré. 


text:
<pb/>Wawun atéfék hundi xékéta jémba sarékéta jémba male retanguni. Wangété rehafi yata Godka xékélakita jémba retanguni. 


text:
Ané nukwa séfélak du takwa haraki saraki mawuli yata séfélak haraki saraki sémbut di huru. Guni yikafre sémbut hurutenguka nukwa baka yindémboka guni yikafre sémbut yikafre jémba male yatanguni. 


text:
Yata wangété yahafi yata, God mawuli yatendéka jémbaka xékélakita, wun jémba yata jémba male retanguni. 


text:
<pb/>Guni wangété yandaka hulingu sata wangété yakénguni, dé guna mawuli haraki hurundémboka. Guni wakwexékéngut Godna Hamwinya guna mawulimbu wulaaye hambuk yata téta guna mawuli sukwekétandé. 


text:
Sukwekéndét guni Krais Jisasna hundika xékékwa nawulak du takwa wali hérangwanda reta guni Néma Du Kraiska yikafre mawuli yata déka ximbu harékéta déka gwar watanguni. Godna nyingambu rekwa hundi xéta gwar watanguni. Guna mawuli yikafre yandéte guni séfélak gwar nawulak akwi déka watanguni. 


text:
Yikafre joo gunika hwendét haraki saraki joo akwi gunika hwendét nana Néma Du Jisas Krais naniré yikafre hurundékaka sarékéta, guni wungi re wungi re nana yafa Godka yikafre mawuli yata déka ximbu harékétanguni. Takwa hérandé duka akwi, du humbwilé takwa akwi, angi retandi 


text:
<pb/>Guni Krais Jisaska jémba sarékéta déka ximbu harékéta, guni déka hundika xékékwa du takwa guni nak nakna hundi xékéta wandan maki yatanguni. 


text:
Guni takwa, guniré wuni we. Néma Du Krais déka hundika xékékwa du takwa dé wali jémba resékembete, naniré yikafre huruta nanika dé hiya. Hiyandéka nani natafa hémémbu reta déka séfi maki nani re. Krais Jisas néma du reta nani déka hundika xékékwa du takwaka jémba hatindéka maki, du di deka takwaka jémba hatitandi. Hatindat guni takwa, guni guna duna hundi xékétanguni. 


text:
Nani Kraisna hundika xékékwa du takwa natafa hémémbu reta déka hundi jémba xékémbeka maki, guni takwa guna duna hundi jémba xékétanguni. Xékéta wandaka maki male yatanguni. 


text:
<pb/>Guni du, guniré wuni we. Krais Jisas nani déka hundika xékékwa du takwaka némafwimbu mawuli yata nanika dé hiya. Hiyandén maki, guni du, guna takwaka némafwimbu mawuli yata diré yikafre hurutanguni. 


text:
Krais Jisas nani déka hundika xékékwa du takwaka dé hiya, nani déka hundika “Mwi hundi dé” nataka déka ximbu guré naande Godna makambu yikafre du takwa male rembete. 


text:
Krais wungi dé ya, nani déka hundika xékékwa du takwa atéfék haraki saraki sémbut atéfék haraki saraki mawuli akwi yatakataka yikafre mawuli male yata déka makambu jémba reta déka du takwa male rembete. 


text:
Krais Jisas nani déka hundika xékékwa du takwaka némafwimbu mawuli yandéka maki, du deka takwaka némafwimbu mawuli yatandi. Du deka séfika némafwimbu mawuli yandéka maki, di deka takwaka némafwimbu mawuli yatandi. Du deka takwaka némafwimbu mawuli yata di deka séfika némafwimbu mawuli ya. 


text:
Du di deka séfika di jémba hati. Deka séfimbu haraki saraki jondu nawulak huruhambandi. Wungi maki du deka takwaka jémba hatitandi. Hatindaka maki, Krais nani déka hundi xékékwa du takwaka dé jémba hati, 


text:
<pb/>Wawun hundika Godna nyingambu angi dé wa: Du déka yafa ayiwaré yatakataka takwa hérae bér natafambu retambér. Reta natafa séfi bér re. 


text:
Angi wuni we. Wun hundi dé néma hundi dé. Sataku hundi nak wun hundimbu dé re. Wun hundi naniré dé wakwe, Krais akwi nani déka hundika xékékwa du takwaka akwi. Du déka takwa wali natafa séfi rembéka maki, nani Krais Jisasna hundika xékékwa du takwa dé wali natafambu nani re. 


text:
<pb/>Wun hundi gunika akwi nanika akwi dé angi we. Guni du, guna séfika némafwimbu mawuli yanguka maki, guna takwaka némafwimbu mawuli yatanguni. Guni takwa, guna duna hundi xékéta deka ximbu harékétanguni.<pb/>


text:
Guni nyangwal, Néma Du Krais Jisasna hundika xékéta guni guna yafa ayiwa wambékangala hurutanguni. Wungi hurungut, wu yikafre dé. 


text:
Wungi hurutengukaka Godna nyingambu angi dé wa: Guni guna yafa ayiwana ximbu harékéta deka hundi jémba xékétanguni. Hanja God wun hambuk hundi dé nana mandéka Mosesré wa, Godna du takwaré wungi wandéte. Wata dé hundi nawulak akwi angi wa, “Guni wungi yata guni jémba reta séfélak héki hwari retanguni, ané héfambu. Wu mwi hundi dé.” Wungi dé God Mosesré wa. 


text:
<pb/>Guni yafa ayiwa, guna nyangwalka yikafre mawuli yata jémba reta rékambambu wahafi yata guni diré hambukmbu haraki hundi wakénguni, di gunika mawuli windamboka. Guni dika jémba hatita diré Néma Du Krais Jisasna hundika wakwetanguni, di jémba rendate. Nak duna jémba yakwa du takwa, jémbaka hatikwa du, angi yatanguni 


text:
<pb/>Guni nak duna jémba yakwa du takwa, guni guna jémbaka hatikwa duna hundi jémba xékétanguni. Xékéta dika sarékéta deka ximbu harékétanguni. Kraisna hundi jémba xékénguka maki, guna jémbaka hatikwa duna hundi jémba xékétanguni. 


text:
Xékéta wandaka maki yatanguni. Di gunika yikafre mawuli yandate, di gunika xétendaka nukwa male jémba yakénguni. Gunika xéhafi yatendaka nukwa, gunika xétendaka nukwa akwi, wandaka maki yatanguni. Wungi yata guni Kraisna jémba yakwa du takwa reta jémba yatanguni. Yikafre mawuli yata, God mawuli yandéka maki yata, yikafre jémba male yatanguni. 


text:
Guni xékélaki. Guni gunika hatikwa duna jémba male yahambanguni. Guni jémba yata nana Néma Du Krais Jisaska akwi guni jémba ya. Wungi xékélakita guni yikafre mawuli yata yikafre jémba male yatanguni. 


text:
Mé saréké. Nana Néma Du Krais wambula gayae atéfék du takwa hurundan yikafre jémba hasa hwetandé. Nak duna jémba yakwa du takwaka akwi, deka mawuli yandakangala jémba yakwa du takwaka akwi, yandan yikafre jémba hasa hwetandé. Wungi hasa hwetendékaka sarékéta guni yikafre jémba male yatanguni. 


text:
<pb/>Guni jémbaka hatikwa du, guna jémba yakwa du takwa gunika yikafre mawuli yandaka maki, guni dika yikafre mawuli yatanguni. Mé saréké. Guna Néma Du dé deka Néma Du akwi dé. Dé déka getéfambu reta natafa mawuli male dé ya, atéfék du takwaka. Dé Néma Du reta atéfék du takwaka sarékéta dé dika jémba hati. Wungi hatindékaka sarékéta, guni guna jémba yakwa du takwaka jémba hatita diré nakélak hundi watanguni. Wungi wangut di yamba rookéndi. Krais Jisasna hundika xékékwa du takwa xi warekwa du takwa maki di re 


text:
<pb/>Wuni hundi angi watawuni. Mé xéké. Nana Néma Du Krais Jisas némafwi hambuk yata dé nanika hambuk hwe. Guni dé wali natafa mawuli héraata déka hambuk hérae guna mawulimbu hambuk yandét jémba tétanguni. 


text:
God nani nak nakéka dé hambuk hwe. Wun hambuk wu xi ware jondu maki dé. Wun hambuk dé hwe, nani Satan wali warembete. Guni wun hambuk atéfék hératanguni, Satan guniré yéna yata guniré hura yindémboka. 


text:
Nani mama wali nani ware. Wun mama du di ané héfambu rekwa du yingafwe. Wun mama du di Satanéna du takwa di. Nani anwarmbu rekwa atéfék haraki hamwinya wali nani ware. Haraki saraki joo yakwa néma du takwa, getéfana du, ané héfambu reta halékingambu hambuk yakwa joo, di wali nani ware. 


text:
Wungi wareta guni God hwendén xi ware jondu atéfék mé héra. Hérae, guna mama guniré xiyanjoka yandat, guni hambuk ye téta waretanguni. Warengut guniré haraki yamba hurukéndi. Haraki huruhafi yandat guni hambuk yata jémba tétanguni. 


text:
<pb/>Guni Satan wali warenjoka God hwendén xi ware jondu atéfék hérae hambuk yata tétanguni. Xi warekwa du warenjoka di hambuk yoo yifwambu gi. Mwi hundi wun yoo maki dé. Guni yéna yahafi yata mwi hundi male wangut, guna mawuli jémba tétandé. Xi warekwa du warenjoka di kapambu nandan sanda wur husanda, mama xiyandat deka xi deka mawulimbu wulayindémboka. Yikafre sémbut wun sanda wur maki dé. Guni yikafre mawuli yata yikafre sémbut male hurutanguni. 


text:
Guni xékélaki. Krais Jisas naniré yikafre huruta nanika hiyandéka némbuli God naniré rékambambu wahambandé. Wahafi yandéka nani God wali natafa mawuli héraata jémba re. Wungi reta guni nak du takwaré wun yikafre hundi watanguni. Xi warekwa du manmbu su sande jémba téndaka maki, guni nak du takwaré wun yikafre hundi wata hambuk yata jémba tétanguni. 


text:
Xi warekwa du warenjoka di wakér huru, mama nakindat deka xi deka séfimbu wulayindémboka. Krais Jisaska jémba sarékénguka mawuli wun guna wakér maki dé. Satan guna mawuliré haraki hurunjoka dé guniré xiyatandé. Xiyaata dé gunika nak maki nak maki haraki saraki mawuli hwetandé. Hweta dé xi wando hérae guniré xiyandéka maki xiyatandé. Wun xi ya maki dé yané. Satan gunika hwendét haraki saraki mawuli ya yanékwa maki guna mawuli haraki hurundémboka, guni Krais Jisaska jémba sarékétanguni. 


text:
Xi warekwa du warenjoka di kapambu nandan joo di humbuka samé, mama deka humbumbu xiyandémboka. Guni xékélaki. Hanja God Satanéna tambambu guniré dé héra, guni dé wali wungi re wungi re jémba resékengute. God yandén jémba wun kapambu nandan humbu samé joo maki dé. Guni God yandén jémbaka sarékéta hambuk ye jémba tétanguni. Xi warekwa du warenjoka di yaré huru, mamaré xiyanjoka. Godna Hamwinya guniré dé wakwe, Godna hundika. Godna hundi wun xi ware yaré maki dé. Guni déka hundi jémba xékéta hambuk yata jémba téngut, Satan guniré haraki yamba hurukéndé. 


text:
<pb/>Guni wungi jémba ténjoka mawuli yata God wali hundi bulétanguni, wungi re wungi re. Buléta guni déré wakwexékétanguni, dé guniré yikafre hurundéte. Godna Hamwinya guna mawulimbu wulaaye téndét, wungi re wungi re God wali hundi bulétanguni. Gan nukwa yikafre mawuli yata God wali hundi bulétanguni. Dé wali hundi bulénjoka wendé yamba nakénguni. Dé déka atéfék du takwaré yikafre hurundéte, guni déré wakwexékétanguni. 


text:
Dé wuniré akwi yikafre hurundéte, déré wakwexékétanguni. Guni angi Godré wakwexékéngute, wuni mawuli ye. God wuniré yikafre huruta yikafre mawuli hwendét wuni roohafi yata hambuk yata, nak du takwaré God hanja fakundén hundi watawuni. Wawut di akwi wun yikafre hundi xékélakitandi, Krais Jisaska. 


text:
Krais Jisas dé hafu dé wuniré wa, déka hundi wawute. Wuni wawuka déka mama hélék yata séndé gembu wuniré husanda takandaka wuni séndé gembu wuni re. Reta wuni roohafi yata hambuk yata déka hundi diré jémba male wawute, guni Godré wakwexékétanguni. God diré yikafre hurundéte Pol dé déré wakwexéké 


text:
Némafwimbu mawuli yakwa du Tikikusré wuni wa, dé gunika yindéte. Dé nani wali reta nana Néma Du Jisas Kraisna jémba yakwa du dé, déré wuni wa, dé gunika yindéte. Dé yae dé yambeka jémbaka, rembekaka akwi, dé guniré watandé. Wandét, guni nani rembekaka xékélakitanguni. Xékélakingut dé guna mawuliré yikafre hurutandé. Dé wungi yandéte, wuni déré wa. 


text:
<pb/>Néma Du Jisas Krais guni déka hundika xékékwa du takwaka yikafre mawuli hweta nana yafa God akwi gunika yikafre mawuli hwetandé. Hwendét guni Godka jémba sarékéta guna du takwa wali jémba reta dika némafwimbu mawuli yatanguni. Wungi wuni Godré wakwexéké. 


text:
<pb/>Nana Néma Du Jisas Kraiska némafwimbu mawuli yakwa atéfék du takwaka God saréfa naata diré yikafre hurutandé. Wungi yandéte wuni déré wakwexéké. Wuna mwi hundi yak.<pb/>


text:
Wuni Pol Jisas Kraisna hundi hura yikwa du, wuni guniré ané hundi watawuni. Guni Galesiambu reta Jisas Kraisna hundi xékékwa du takwa, guniré wuni ané hundi we. Ané héfambu rekwa du wuniré wahambandi, ané jémba yawute. Jisas Krais nana yafa God wali bér wuniré wambéka wuni ané jémba ye. Jisas hanja hiyandéka God wandéka wambula raméndénka wuni déka ximbu hundi we. Jisas Kraisna jémba yakwa du nawulak wuni wali rendaka nani gunika we. 


text:
<pb/>Nana yafa God akwi nana Néma Du Jisas Krais akwi guniré yikafre huruta nakélak huru mawuli hwembét, guni jémba rengute wuni Godré wa. 


text:
Krais dé nana yafa Godna hundi xékéta nana haraki saraki mawuli yakwanyinjoka dé hiya. Ané nukwa séfélak haraki saraki mawuli xékékwa du takwa di re. Nani di hurundan maki haraki saraki sémbut hurumbemboka, dé Krais dé hafu naniré yikafre hurunjoka dé hiya. 


text:
Wungi yandénka sarékéta, nani Godna ximbu harékétame, wungi re wungi re. Wu mwi hundi dé. Kraisna hundi male xékétame. 


text:
<pb/>Hanja God guniré dé waséke, Krais guniré yikafre hurundét guni dé wali jémba rengute, wungi re wungi re. Wasékendéka guni Godré bari hari guni yataka. Yatakata guni nak hundi xékéta guni wa, “Wu yikafre hundi dé. Wun hundi xékéta huli mawuli hérae jémba reséketame.” Wungi wanguka wuni gunika saréka waréké. 


text:
Guni nak hundika guni wa, “Wu yikafre hundi dé. Wun hundi xékéta huli mawuli hérae jémba reséketame.” Wungi wanguka wuni wa, “Wungi yingafwe. Wun hundi xékéta, guni huli mawuli hérahafi yata jémba yamba resékekénguni. Yikafre hundi natafa male dé. Wun hundi wu Krais Jisasna hundi dé. Guni wun hundi male xékéta huli mawuli hérae jémba reséketanguni.” Wawun hundi wu mwi hundi dé. Du nawulak Kraisna jémba haraki hurunjoka di guniré nak maki hundi wa. Wata di gunika yéna yandaka guni wa, “Deka hundi wu mwi hundi wana?” Wungi sarékénguka guna mawuli jémba téhambwe. 


text:
<pb/>Mé xéké. Hanja nani Kraisna hundi wakwa du nani déka hundi guniré wa, guni huli mawuli hérae jémba resékengute. Wambeka xékéngun hundi wu mwi hundi male dé. Nani némbuli nak hundi guniré wata angi wambet, “Ané nak hundi xékéta huli mawuli hérae jémba reséketanguni.” Wungi wata nani mwi hundi wahafi ye, nani Godna makambu haraki sémbut hurukwa du re, haraki hafwaré yitame. Godna ensel nak gayae, guni Kraisna hundi yatakataka huli mawuli hérae jémba resékengute nak hundi gunika wata, dé akwi Godna makambu haraki sémbut hurukwa du re haraki hafwaré yitandé. 


text:
Wun jooka némbuli wambula watame. Hanja Kraisna hundi nani guniré wa, guni huli mawuli hérae jémba resékengute. Wambeka xékéta guni wa, “Wu mwi hundi dé.” Wungi wanguka wuni wa, “Nak du yae, huli mawuli hérae jémba resékengute nak hundi gunika wandét, dé wungi yata haraki saraki sémbut dé huru. Dé God wali yamba rekéndé. Dé haraki hafwaré yitandé.” 


text:
<pb/>Wuni wun hundi wata wuni Godka wuni saréké. Ané héfambu rekwa duka sarékéhambawuni. God wunika yikafre mawuli yandéte wuni saréké. Ané héfambu rekwa du wunika yikafre mawuli yandate, sarékéhambawuni. Wuni ané héfambu rekwa du wunika yikafre mawuli yandate saréka, wuni Kraisna jémba yakwa du yamba rekéwuni. Krais dé hafu dé Polré wa déka hundi hura yindéte 


text:
Wuna nyama bandi, guni mé xéké. Wawun yikafre hundi ané héfambu rekwa du wuniré wahambandi. Ané héfambu rekwa du nawulak wun hundika wuniré wakwehambandi. Jisas Krais dé hafu dé wuniré wun hundi wakwe. 


text:
<pb/>Hanja huruwun sémbutka wandaka wundé xékéngu. Wuni Judana du reta Judana hambuk hundi xékéta némafwi hambuk yata Godna jémba yandé du takwaré wuni haraki huru. Haraki huruta wuni diré atéfék xiyasandanjoka wuni mawuli ya. Di Krais Jisasna hundi xékéndaka wuni hanja déka hundika hélék yata Judana hambuk hundika male mawuli yata wungi yawuka guni wundé xékéngu. 


text:
Nawulak Judana du wuna nyayikangu reta di akwi Judana hambuk hundi di jémba xéké. Wuna mandéka wandén hambuk hundi jémba xékénjoka némafwimbu mawuli yata wuni wuna nyayikanguré sarékéngwanda wuni Judana hambuk hundi jémba male xéké. Xékéta Judana hambuk hundika wuni jémba xékélaki. 


text:
<pb/>Wuni hanja wungi huruwuka God wuni wungi huruwumboka hélék dé ya. Hanja wuna ayiwa wuniré hérahafi yalén nukwambu God dé wuniré yikafre huruta dé wuniré waséke, wuni déka du reta déka jémba yawute. 


text:
Waséketaka hukémbu déka mawuli sarékémbu dé déka Nyanka wuniré wakwe. Wuni Jisas Kraisna hundi nak téfana du takwaré wawute, dé God déka nyanka wuniré wakwe. Wakwendéka xétaka wuni nak duka yihambawuni, Jisas Kraiska hundi bulénjoka. 


text:
Yihafi yata Jerusalemémbu rekwa Jisasna hundi tale hura yindé duka akwi yihambawuni. Wuni du rehafi afaké héfa Arebiaré wuni yi. Ye hukémbu wambula yae wuni Damaskusré yi. 


text:
Hukémbu héki hwari hufuk yindéka wun nukwa male wuni Jerusalemré wari. Pitaré xénjoka wuni Jerusalemré wari. Wara wuni dé wali nawula (15) nukwa wuni re. 


text:
Wun nukwa wuni nana Néma Du Jisasna bandi Jemsré xe wuni dé wali hundi bulé. Pita bér Jemsré male wuni xé. Krais Jisasna hundi hura yikwa du nakré xéhambawuni. 


text:
<pb/>Ané gunika hayiwun hundi wu mwi hundi dé. Yénataka hundi yingafwe. Godna makambu reta wuni guniré ané mwi hundi we. Guni ané hundi xéka xékélakitanguni. Héfambu rekwa du Jisas Kraisna hundi wuniré wahambandi. 


text:
<pb/>Pita bér Jemsré xétaka Judiana héfa yatakataka wuni Siriana héfa Silisiana héfaré akwi wuni yi. 


text:
Wun nukwa di Judiana héfambu reta Krais Jisasna hundi xékékwa du takwa wuna saawiré xéhambandi. Xéhafi yata wunika xékélakihambandi. 


text:
Di ané hundi male di xéké, “Hanja dé wun du nana du takwaré xiyae, dé nana Néma Du Krais Jisasna yikafre hundiré haraki hurunjoka dé mawuli ya. Némbuli Jisasna hundi jémba xékéta dé déka yikafre hundi we.” Wun hundi xékéta wungi male di wunika xékélaki. 


text:
Séfélak (14) héki hwari yindéka ani Barnabas wali Jerusalemré wambula wari. Warita ani Taitusré hérae hura yi. Taitus dé Grikna du dé. Hanja di Judana hambuk hundi xékéhafi yata déka séfi sékéhambandi, dé nak téfana du dé. 


text:
Wuni wun nukwa Jerusalemré wari, God wuniré wun getéfaré waréwute wandéka. Wara wuni Krais Jisasna jémba yakwa du takwana néma du Pita, Jems, Jon, nawulak néma du akwi di wali wungi nani hundi bulé. Nani néma du male nani hundi bulé. Buléta wuni diré wuna jémbaka hundi wa. Judana hambuk hundi xékéhafi yakwa nak téfana du takwaka ye, diré Krais Jisasna hundi wata, wungi yawun jémbaka wuni wunde néma duré wa. Di wunika xékélakihafi yata, yawun jémbaka “Haraki dé” nandamboka, wuni diré wa. Di wunika xékélakita, yawun jémbaka “Yikafre dé,” nandate, wuni diré wa. 


text:
Wawuka di wuniré wa, “Wu yikafre jémba méni ya.” Wungi wata di wuni wali yandé du Taituska wahambandi. Dé nak téfana du reta déka séfi sékéndan hundi xékéhafi yandénka, di déka séfi sékémbete wahambandi. Wahafi yata di séfi sékéndan hundi hanja wandan maki wahambandi, naniré. 


text:
<pb/>Yéna yakwa du nawulak di wa, “Nani Krais Jisasna jémba yakwa du me.” Wungi wata yéna yata di remben geré wulaaye di naniré haraki hurunjoka di nana hundi xéké. Nani Krais Jisas wali natafa mawuli yata nani déka hundi xéké. Moses wandén hambuk hundika nani xékéhambame. Nani Moses wandén hambuk hundika xékémbet, nani yoombu gindan du maki retame. Nani yikafre mawuli yata baka jémba nani re. Wungi rembeka xékélakita di yéna yakwa du remben geré wulayi. Nani Moses wandén hambuk hundika jémba xékémbete mawuli yata di yéna yakwa du wulayi. Wulaaye di naniré wa, nani Moses wandén hambuk hundi xéka Taitusna séfi sékémbete. 


text:
Yéna yakwa du wungi wandaka nani deka hundi xékéhambame. Guni Galesiambu reta Krais Jisasna hundi xékékwa du takwa guna mawuli yike yakénguni, nani akwi deka hundi xékéhambame. Nani Taitusna séfi sékémbet, wafewana, guni guna mawulimbu angi watanguni? “Nani akwi Judana du takwa yingafwe. Nani Moses wandén hambuk hundi xékéta wandén maki hurumbet, wu yikafre wana?” Guni wungi sarékéta Kraisna hundi yatakataka hiyangumboka, nani yéna yakwa duna hundi xékéhambame. Guni Kraisna hundi male xékéta huli mawuli hérae jémba rengute, nani deka hundi xékéhambame. 


text:
<pb/>Wun gembu rendé néma du di nak téfana du takwaré wawun hundi xékéta di nak hundi akwi wuniré wahambandi. Néma du, baka du akwi, nani sékéré me re, Godna makambu. Wungi reta wuni di néma du rendakaka sarékéhafi yata wuni diré wa. 


text:
Di néma du wuna hundi xéka di nak hundi akwi wuniré wahambandi. Di néma du Jems, Pita, Jon angi di xékélaki. God dé Pitaré wa, dé Kraisna hundi Judana du takwaka wandéte. Déré wungi wandén maki, God dé wunika wa, wuni Kraisna hundi nak téfana du takwaka wawute. Wungi xékélakita di Barnabaska akwi wunika akwi di angi wa, “Béni yikafre jémba male béni ya. Yambén maki, béni nak téfana du takwaka Kraisna hundi watambéni. Wu yikafre dé. Pita Judana du takwaka Kraisna hundi wandéka God déré yikafre hurundéka di séfélak Judana du takwa Kraisna hundi jémba xéké. Méni nak téfana du takwaka Kraisna hundi waméka God méniré yikafre hurundéka di nak téfana séfélak du takwa Kraisna hundi jémba xéké. God ménika dé yikafre mawuli hwe, wun jémba yaméte.” Wungi di wunde du wa. Wunde duka nani atéfék nani wa, “Di Jerusalemémbu reta Krais Jisasna hundi xékékwa du takwana néma du di.” Wungi nani dika wa. Wunde du Godna jémba yananka mawuli yata di Barnabaska akwi wunika akwi di tamba huru. Huruta di wa, “Judana du takwaka Kraisna hundi watame. Nawulak téfana du takwaka Kraisna hundi watambéni. 


text:
Ané huli hundi male béniré watame. Béni nak téfana du takwaka angi watambéni, ‘Guni jambangwe du takwaka sarékéta diré yikafre huruta diré hénoo yéwa akwi hwetanguni.’ Wungi wata jémba yatambéni.” Wungi wandaka wuni wun hundika mawuli yata wuni wungi huru. Pol dé Pitaka haraki hundi wa 


text:
Hanja Pita Krais Jisasna jémba ye dé yikafre mawuli ya. Yata dé Antiokmbu reta Krais Jisasna hundi xékékwa atéfék du wali dé hénoo sa. Dé Judana du dé, dé deka hambuk hundika sarékéhafi yata dé, Kraisna hundika sarékéta dé Kraisna du wali sa. Wungi sata dé jémba ya. Déka mawulimbu ané hundi wahambandé, “Judana hambuk hundi xékéta di Krais Jisasna jémba di ye, o nak téfana du di di Krais Jisasna jémba baka di ye?” Wungi sarékéhambandé. Sarékéhafi yata dé atéfék du wali hénoo sata dé jémba ya. Yandéka hukémbu di Judana du nawulak akwi Jerusalemémbu rekwa néma du Jems wali hundi bulétaka di Antiokré yi. Yindaka Pita diré xétaka roota dé déka mawulimbu dé angi wa, “Wuni nak téfana du wali hénoo sawut di Jems wali hundi bulétaka yandé du wuniré xétaka wuniré haraki hundi wandamboka, hélék wuni ye. Wafewana di wuniré xéta watandi? ‘Dé nak téfana du wali hénoo sata dé Judana hambuk hundika hu hwe. Nani Judana du Moses wandén hambuk hundika xékélake nak téfana du wali hénoo yamba sakéme, di Moses wandén hambuk hundi xékéhafi yata deka séfi sékéhambandi. Pita nak téfana du wali hénoo sandén, wu haraki saraki sémbut dé huru.’ Wungi wunika watandi, o yingi maki wana?” Di wungi wata déré haraki hundi wandamboka roo, dé Pita nak téfana du wali wambula hénoo sahambandé. Dé di wali rehafi yata dé haraki saraki sémbut dé huru. Hurundéka wuni Pol Antiokmbu séfélak duna makambu téta Pitaré xétaka déré wuni haraki hundi wa. 


text:
Pita wungi yandéka di Antiokmbu rekwa Judana nawulak du di Krais Jisasna hundi hanja xékéndé du di Pita yandén maki yata, di nak téfana du wali hénoo sahambandi. Barnabas akwi di hurundan maki wun haraki saraki sémbut huruta dé nak téfana du wali hénoo sahambandé. Hanja wun du atéfék deka mawulimbu di wa, “Nani Judana du nak téfana du wali hénoo sambet, wu yikafre dé.” Wungi wata di jémba xékélaki. Xékélakitaka hukémbu Judana duka roota di yéna yata di xékélakindan sémbut yataka. Yatakata di haraki saraki sémbut huru. 


text:
<pb/>Wungi huruta di mwi hundi wali yikafre mawuli wali yatakataka haraki saraki sémbut hurundaka, wuni xétaka deka makambu téta wuni Pitaré haraki hundi we wuni wa, “Méni Judana du méni. Hanja Jisas Kraisna hundika wundé xékémé. Némbuli Moses wandén hambuk hundika xékéhambaméni. Xékéhafi ye méni nak téfana du maki méni re. Wungi yata méni jémba ya. Yata métaka méni némbuli nak maki sémbut méni huru? Méni wungi huruméka di nak téfana du takwa Moses wandén hambuk hundika xékéta Judana du takwa rendaka maki renjoka di saréké. Wu haraki dé. Yikafre sémbut yingafwe. Méni wungi huruméka hélék wuni ye.” Wungi wata wuni Pitaré haraki hundi wa. Krais Jisaska jémba sarékéhafi yakwa du takwa Godna makambu yikafre du takwa yamba rekéndi 


text:
<pb/>Nani nak téfana du yingafwe. Nana yafa ayiwa Judana du takwa rendaka nani akwi Judana du me re. Judana du nawulak di nak téfana du takwaka wa, “Di Moses wandén hambuk hundika xékéhafi yata Godna makambu haraki saraki sémbut hurukwa du takwa di re.” 


text:
Wungi wandaka nani nak téfana du yingafwe, nani Judana du nani xékélaki. Du takwa Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa xakunjoka di Moses wandén hambuk hundika yamba sarékékéndi. Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa xakunjoka di Jisas Kraiska jémba sarékétandi. Wunka nani xékélaki. Nani Judana du Krais Jisasna hundi xékéta wungi nani xékélaki. Nani Krais Jisaska jémba sarékéta nana mawulimbu nani wa, “Krais dé nana haraki saraki mawuli huréhalékéndéka nani Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa nani re. Wu mwi hundi dé. Nani Moses wandén hambuk hundi jémba xékéta, wandén maki yata, wungi male yambet nani Godna makambu yikafre du takwa yamba rekéme.” 


text:
<pb/>Nani Krais Jisasna hundi xékétaka nani xékélaki, nani Moses wandén hambuk hundika wambula xékéhafi yata nani Kraisna hundika jémba xékétame. Xékélakimbeka Moses wandén hambuk hundika xékéhafi yata nani nak téfana du takwa maki nani re. Wungi rembet wafewana du nawulak naniré xéta angi watandi? “Mé xé. Di Moses wandén hambuk hundi jémba xékéhafi yata haraki saraki sémbut di huru. Hurundaka dé deka néma du Jisas diré dé wakwe, haraki saraki sémbut hurundate.” Wungi wandat di yénataka hundi male watandi. Nana néma du Jisas Krais yikafre sémbut male dé nanika wakwe. 


text:
Hanja wuni wa, “Wuni Moses wandén hambuk hundi xékéta, wandén maki yata, wuni yikafre mawuli hérae Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du retawuni.” Wungi wataka hukémbu wuni xékélaki. Wuni Moses wandén hambuk hundika xékéta, wandén maki yata, yikafre mawuli yamba hérakéwuni. Wungi xékélakita wuni yikafre mawuli héranjoka wuni Judana sémbut wuni yataka. Yatakataka yikafre mawuli héranjoka wuni Krais Jisasna hundi xéké. Xékéta wuni Moses wandén hambuk hundika wambula yamba xékékéwuni. Wuni Krais Jisasna hundika hu hweta Moses wandén hambuk hundika wambula xékéta, wuni haraki saraki sémbut hurukwa du retawuni. 


text:
Moses wandén hambuk hundika saréka hanja wundé xékélakiwu, wun hambuk hundika jémba xékéta Godna makambu jémba rehafi yata hiyandé du maki retewukaka. Xékélakita Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du renjoka némafwimbu mawuli yata, wuni Judana sémbut yatakataka wuni Krais Jisasna hundi wuni xéké. Xékéta wuni huli mawuli hérae Godna yambumbu wuni yi. Yita wuni déka saréké. 


text:
Hanja Kraisré xiyae di mimbu hateka. Xiyae mimbu hatekandaka dé hiya. Hiyandéka wuni déka jémba sarékéta wuni dé wali mimbu ani sékéré hiya. Hiyae ané héfambu reta wuni haraki saraki mawuli xékéhambawuni. Haraki saraki mawuli yatakataka wuni huli mawuli héra, Kraismbu. Hérawuka Krais wuna mawulimbu dé té. Téndéka wuni Godna nyan Kraiska sarékéta wuni jémba re. Godna nyan wunika némafwimbu mawuli yata wuniré yikafre hurunjoka dé hiya. Hiyandéka wuni déka hundi jémba xékéta déka hundika “Mwi hundi dé” naata jémba wuni re. 


text:
Wuni Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du renjoka mawuli yata, wuni Moses wandén hambuk hundika yamba sarékékéwuni. Wuni Moses wandén hambuk hundika xékéta Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du rewut, Krais hiyae dé wuniré yikafre hurunjoka hurufatikétandé. Krais Jisas hiyae wuniré yikafre hurundéka wuni Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du wuni xaku. Wuni Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du retewukaka sarékéta, wuni God wuniré hwendén du Krais Jisaska yamba hu hwekéwuni.<pb/>


text:
Guni Galesiambu rekwa du takwa, guni wangété guni ya. Tale nani Jisas Kraiska guniré wakwembeka guni wundé xéngu. Xétaka wundé xékélakingu, mimbu hiyandénka. Wunka xékélake, yingi maki di du nawulak yéna yandaka guni deka hundi xéka guni wangété ye? 


text:
Guniré ané hundi male wakwexékétawuni. Guni méta yanguka dé God déka Hamwinya gunika hwe? Moses wandén hambuk hundika xékéta wandén maki guni huru, o Krais Jisaska jémba sarékéta guni déka hundika guni “Mwi hundi dé” guni na? Guni Krais Jisaska guni jémba sarékénguka God déka Hamwinya dé hwe gunika. Wungi guni xékélaki. 


text:
Xékélakita métaka guni némbuli wangété ye? Tale Godna Hamwinya guniré yikafre hurundéka guni Krais Jisasna hundi xéka guni déka du takwa xaku. Métaka guni némbuli nak mawuli héraata guni Moses wandén hambuk hundika guni angi wa? “Nani hafu hambuk yata wun hambuk hundi jémba xékéta wandén maki huruta Godna du takwa retame.” Wungi wata guni wangété guni ye. 


text:
Guni Krais Jisasna hundi jémba xékénguka Jisasna mama guniré haraki hurundaka guni séfélak xakéngali héra. Hanja hérangun xakéngali baka guni héra wana, o yingi maki wana? Wuni angi wuni we, baka hérahambanguni. 


text:
<pb/>Guniré wambula wakwexékétawuni. Guni Moses wandén hambuk hundi xékénguka God déka Hamwinya gunika hweta dé hanja xéhafi yangun hambuk jémba akwi guna makambu dé ya, o guni Krais Jisaska jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” nanguka dé God wungi huru? Guni xékélaki. Wun Krais Jisaska guni jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” nanguka, dé God déka Hamwinya gunika hweta dé hanja xéhafi yangun hambuk jémba ya, guna makambu. 


text:
<pb/>Mé xéké. Guni Godka jémba sarékénguka dé guniré yikafre huru. Guniré hurundén maki hanja dé Abrahamré yikafre huru. Abrahamka Godna nyingambu angi dé wa: Abraham Godka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” nandéka God dé déka “Yikafre sémbut hurukwa du” dé na. Godna nyingambu wungi dé we 


text:
Guni némbuli déka hundika mé jémba saréké. Judana du takwa nawulak di wa, “Abraham nana mandéka rendéka nani Judana du takwa Abrahamna hémémbu nani re,.” Wungi wata di hurundén maki huruhambandi. Huruhafi ye di Godka jémba sarékéhambandi. Nani hafu nani Abrahamna mandéka maki me re. Nani Abraham hurundén maki Godka jémba sarékémbeka wuni wun hundi wuni we. 


text:
<pb/>Hanja hanja God xékélake dé wa, “Hukémbu du takwa nawulak Judana du takwa rehafi yata, nak téfana du takwa reta, wunika jémba sarékéta watandi, ‘Wun God dé naniré yikafre huru. Wu mwi hundi dé.’ Wungi wata di wuna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa retandi.” Wungi God wata dika xékélakindéka dé Godna nyingambu angi dé wa: God dé Abrahamré wa, “Wuni ménimbu atéfék téfana du takwaré yikafre hurutawuni.” Godna nyingambu wungi dé wa. 


text:
Wun hundika sarékéta nani xékélaki. Abraham Godka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” nandéka dé God déré yikafre huru. Abrahamré yikafre hurundén maki, déka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” nandat, diré akwi God yikafre hurutandé. Wunka nani xékélaki. 


text:
<pb/>Du takwa nak maki sémbut hurundat, God diré yikafre yamba hurukéndé. Hanja Moses wandén hambuk hundika ané hundi du nak dé hayi Godna nyingambu: Wun hambuk hundi atéfék, déka nyingambu rekwa hundika jémba xékéhafi yata, wandén maki huruhafi yakwa du takwa diré haraki hurutandé. God wali yamba rekéndi. Wungi hayindéka nani xékélaki. Du takwa nawulak deka mawulimbu di wa, “Nani wun hambuk hundi atéfék jémba xékémbet, God naniré yikafre hurundét nani jémba reséketame, dé wali.” Wungi wata di xékélakihambandi. Di yikama hambuk hundi nak xékéhafi yata di God wali yamba rekéndi. 


text:
Hanja du nak dé hundi nak Godna nyingambu angi hayi: Godka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” naakwa du takwa di dé wali wungi re wungi re jémba reséketandi. God wunde du takwaré watandé, “Yikafre sémbut hurukwa du takwa di wunika jémba sarékéta wuna hundika ‘Mwi hundi dé’ naata di jémba retandi, wungi re wungi re.” Wungi wandét du takwa God wali wungi re wungi re jémba reséketandi. Wun hundi hanja hayindénka angi nani xékélaki. Atéfék du takwa Moses wandén hambuk hundika xékéta, di Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa yamba rekéndi. Moses wandén hambuk hundi xékétaka yindaka yambu, wu Godka yindaka yambu yingafwe. Wungi nani xékélaki. 


text:
<pb/>Yambu yéték bér re. Natafa yambuka ané hundi dé re Godna nyingambu: Du takwa wun hambuk hundi jémba xéka God wandén maki male hurutandi. Hura di God wali wungi re wungi re reséketandi. Wun hundi natafa yambuka dé wa. Nani wun yambumbu ye nani hambuk hérae, Godka jémba yamba sarékékéme. 


text:
Nani wun yambumbu yinjoka nani hurufatiké. Hurufatikémbeka, God nanika hu hweta hurumben haraki saraki sémbut naniré hasa hwendét, sékérékétandé. Krais nak yambu dé naniré wakwe. Krais nanika hiyae dé naniré héra, God nanika hu hwehafi yata hurumben haraki saraki sémbut naniré hasa hwehafi yandéte. Krais naniré yikafre hurundéka God dé hurumben haraki saraki sémbut hasa hweta wandéka di déré xiyae mimbu hateka. Déré xiyae mimbu hatekandanka sarékéta dé hukémbu God nanika hu hwehafi yata, hurumben haraki saraki sémbut naniré hasa yamba hwekéndé. Wun jooka hanja du nak Godna nyingambu ané hundi dé hayi: Mimbu hiyandé duka God dé hu hwe. 


text:
<pb/>Wun hundi xékéta nani xékélaki. Krais Jisas mimbu hiyandéka God Abrahamré wandén hundi mwi hundi dé ya. Hanja God dé Abrahamré ané hundi wa, “Wuni méniré yikafre hurutawuni.” Wungi wandéka Krais Jisas du takwaré yikafre hurunjoka mimbu hiyandéka wun hundi mwi hundi dé ya. Krais Jisas dé nak téfana du takwaka akwi dé hiya. Judana du takwaka akwi dé hiya. Nani déka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” nambet, God hanja wandén maki naniré yikafre hurundéte nanika dé hiya. Nani Krais Jisaska jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” nambet, God déka Hamwinya hwendét dé nanika huli mawuli hwetandé. Moses wandén hambuk hundi Godna mwi hundiré yamba sarékéngwandékéndé 


text:
<pb/>Wuna nyama bandi, mé xéké. Guni wun hundika jémba xékélakingute, tale wuni ané héfambu reta yandaka jémbaka hundi nawulak watawuni. Du yéték jémba nak yanjoka mwi hundi gimbét nak du yae bérka hundika “Yingafwe” yamba nakéndé. Yandét nak dé yae bérka hundika hundi nawulak akwi wakéndé, bér mwi hundi gimbénka. Bérka hundi reséketandé. Wungi nani ané héfambu rekwa du huru. Bérka mwi hundi resékendét, nani jémba xékélakitame. Godna mwi hundi reséketandé, wungi re wungi re. 


text:
<pb/>Némbuli Godka mé saréké. Hanja God ané mwi hundi dé Abrahamré wa. “Wuni méniré akwi, ména mandékaré akwi yikafre hurutawuni.” Wungi wandénka guni mé saréké. Dé séfélak mandékaka wahambandé. Dé natafa mandékaka dé wa. Wun hundi wata dé séfélak duka sarékéhambandé. Wungi wata dé natafa duka male dé saréké. Wun hundi wata dé Krais Jisaska dé saréké. 


text:
<pb/>Némbuli wun jooka nawulak akwi watawuni. Mé xéké. Hanja hanja God dé Abrahamré angi wa, “Méni wunika jémba sarékéta wuna hundika ‘Mwi hundi dé’ namét, wuni méniré akwi, ména mandékaré akwi yikafre hurutawuni. Wu mwi hundi wuni wa.” Wungi wataka séfélak héki hwari (430) yindéka dé Moseska hambuk hundi nawulak hwe. Hukémbu wandén hundi tale wandén hundiré sarékéngwandéhambandé. Tale wandén hundi reséketandé. 


text:
Nani wun hambuk hundi jémba xékémbet God naniré yikafre hurundét nani wungi re wungi re jémba resékembet, nani Abraham yandén maki yamba yakéme. Nani Godka jémba sarékéta nani watame, “God wandén maki naniré yikafre hurutandé.” Wungi wata nani xékélakitame. Nani Abraham hurundén maki nani huru, dé Godka jémba sarékéta wandén mwi hundi dé xéké. 


text:
<pb/>Hanja God dé Abrahamré wa, “Wuni méniré akwi, ména mandékaré akwi yikafre hurutawuni.” Wungi wataka hukémbu dé Mosesré hambuk hundi wa, Judana du takwa wandén maki yandate. Méta jooka sarékéta dé Mosesré wun hambuk hundi wa? Némbuli guniré watawuni wun jooka. Atéfék du takwa hurundan haraki saraki sémbutka xékélakindate dé wun hambuk hundi wa, dika. Wun hambuk hundi wungi re wungi re resékendéte wahambandé. Krais yandét wun hambuk hundi hényindéte dé wa. Abrahamna mandéka Jisas Krais yatendéka nukwa wun hambuk hundi hényindéte dé God hanja wa. Wandéka hukémbu Jisas Krais dé ya. God Abrahamré wandén maki, God Abrahamna mandéka Jisas Kraisré dé yikafre huru. Wungi huruta dé atéfék du takwaré yikafre huru. Hurundénka, némbuli nani Moses wandén hambuk hundika yamba xékékéme. Nak hundi akwi mé xéké. God wun hambuk hundi wata dé héfambu rekwa duré wahambandé. God wun hambuk hundi wata déka enselré wandéka di Mosesré wun hundi wa. Wandaka dé Moses héfambu rekwa du takwaré wun hundi wa. Wungi wata dé nyéndékmbu rekwa du dé re. God hundi wandéka héfambu rekwa du takwa rendaka Moses deka nyéndékmbu dé re. Wungi reta dé diré wun hundi wa. 


text:
God Abrahamré wandén nukwa dé nak maki yambumbu dé wa. Wata nak duré wahambandé, Abrahamré déka hundi wandéte. Dé hafu dé Abrahamré wa. Wungi wandéka Abraham hafu dé xéké. God wungi wandén hundi Mosesré wandén hundiré dé sarékéngwandé. Atéfék du takwa hurundan haraki saraki sémbutka xékélakindate God wun hambuk hundi dé wa 


text:
<pb/>Mé saréké. God Mosesré wandén hambuk hundi wun nak yambumbu dé naniré wakwe wana? God Abrahamré wandén hundi wun nak yambumbu dé naniré wakwe? Wu yingafwe. Hambuk hundi jémba xéka di Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa rendate dé hambuk hundi wa. Du takwa wun hambuk hundi xéka déka makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa renjoka di hurufatiké. God wungi hambuk hundi wahambandé. 


text:
Nani Godna nyingambu xéta nani xékélaki. Atéfék du takwa haraki sémbut hurukwa du takwa di. Haraki saraki sémbut nana mawulimbu dé té. Wungi xékélakita nani ané joo akwi nani xékélaki. Nani Jisas Kraiska jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” naata huli mawuli hérae God wali jémba reséketame. Jisas Kraisré hérambete wun huli mawulika God hanja dé Abrahamré wa, “Wuni méniré, ména mandékaré akwi yikafre hurutawuni.” 


text:
<pb/>Hanja Krais ané héfaré yahafi yandén nukwa Moses wandén hambuk hundika nani xéké. Xéka nani séndé gembu rekwa du takwa maki nani re. Krais Jisas yae naniré yikafre hurundét nani déka jémba sarékéta, jémba retembeka nukwaka haxéta, nani wun nukwa séndé gembu rekwa du takwa maki nani re. 


text:
<pb/>Nak jooka mé saréké. Hanja Moses wandén hambuk hundi nanika dé Godna jémba nawulak wakwe. Moses wandén hambuk hundi dé nanika wakwekwa du maki dé. Nani wun hundina ekombu nani re. Nani wun hambuk hundi xékémbeka nana mawuli hambuk dé ya. Yandéka Krais Jisas yatendéka nukwaka nani haxé. Dé yandét nani déka jémba sarékéta huli mawuli hérae Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa renjoka nani déka haxé. 


text:
Némbuli Krais Jisas yandéka nani déka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” naata nani démbu huli mawuli nani héra. Némbuli nani Moses wandén hambuk hundika yamba xékékéme. Xékéhafi yata némbuli nani wun hundina ekombu rehafi yata, nani baka jémba nani re. Nani Krais Jisaska jémba sarékéta Godna nyangwal nani re 


text:
<pb/>Guni Krais Jisaska jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” nae guni atéfék Godna nyangwal guni re. 


text:
Wungi reta guni Kraisna ximbu guré naande Krais wali natafa mawuli yakwa du takwa, guni huli mawuli guni héra. Héranguka dé nukwa wur maki dé Krais guniré samétaka. 


text:
Wungi saméndéka guni Krais Jisas wali natafa mawuli hérae guni natafa hémémbu male guni re. Reta angi wakénguni, “Nani nawulak nani Judana du takwa me. Nani nawulak nak téfana du takwa me. Nani nawulak nak duna hundi xékéta deka jémba yakwa du takwa me. Nani nawulak nana mawuli yambekangalambu rekwa du takwa me. Nani nawulak du me. Nani nawulak takwa me.” Wungi wakénguni, guni atéfék Krais Jisas wali natafa mawuli hérae guni re. Guni angi watanguni, “Nani atéfék Krais Jisasna du takwa me re. Reta nani natafa hémémbu male nani re. Nak maki nak maki mawuli yahafi yata hafu hafu rehambame.” 


text:
Wungi wata ané hundi akwi mé xéké. Krais Abrahamna hémémbu dé xaku. Abraham Godka dé jémba saréké. Guni Kraiska jémba sarékéta Kraisna du takwa guni re. Reta guni Godka Abraham wali jémba saréka Abrahamna hémémbu guni re. Renguka, God guniré akwi yikafre hurutandé, hanja Abrahamré wataka déré yikafre hurundén maki.<pb/>


text:
Hundi nawulak akwi watawuni, God guniré akwi yikafre hurutendékaka. Guni jémba xékélakingute wuni we. Yafa nak hiyanjoka hwaata, déka yikama nyanré déka jondu atéfék hérandéte wataka, hiyandét wayika yikama nyan re wun nyan wun jondu bari yamba hérakéndé. Hérahafi yandét néma du nak déré hura téta déka jémba hatitandé. Hatindét wun nyan néma duna hundi xékéta yoombu gindan du maki retandé. Reta déka yafa hwendén jonduka yamba hérakéndé. 


text:
Yikama nyan rendén nukwa néma du nak déka jondu déka akwi jémba hatitandé. Hukémbu, déka yafa hanja wandén nukwa, wun dunya némafwi ye déka yafana jondu hérae wun jonduka hatitandé. 


text:
<pb/>Hanja nani Godna nyangwal rehafi yata nani yikama nyan maki nani re. Reta nani ané héfambu rekwa duna hambuk hundi jémba xékéta nani yoombu gindan du maki nani re. 


text:
Wungi rembeka God déka mawulimbu wandén nukwa wandéka déka nyan Krais Jisas dé gaya. Gayandéka takwa hési lé déré héra. Lé Judana takwa reta déré héraléka dé Judana du dé re. Judana du reta dé atéfék Juda wun nukwa yandan maki, dé Moses wandén hambuk hundika xéké. 


text:
Dé naniré yikafre hurunjoka dé gaya. Nani Moses wandén hambuk hundika xékéhafi yata nani yoombu gindan du maki rehafi yata jémba reta Godna nyangwal rembete, dé gaya. 


text:
<pb/>Némbuli guni Godna nyangwal guni re. Nani atéfék Godna nyangwal nani re. Rembeka God wandéka déka nyanéna Hamwinya nana mawulimbu wulaaye dé nana mawulimbu té. Téta naniré yikafre hurundéka nani Godka xékélakita nani déré wa, “Nana yafa.” Wungi wata nani jémba wa. 


text:
Godna nyanéna Hamwinya nana mawulimbu wungi téndéka Nani Moses wandén hambuk hundika xékéhafi yata nani yoombu gindan du maki rehambame. Némbuli nani Godna nyangwal reta nani jémba re. Hanja God déka nyangwalka wun jondu hwenjoka wandéka nani déka nyangwal reta déka yikafre jondu atéfék hératame. Pol Galesiaka dé saréka waréké 


text:
<pb/>Hanja guni Godka xékélakihambanguni. Xékélakihafi yata guni wangété reta guni nak maki nak maki yénataka godka wa. Wun yénataka god Néma Du God yingafwe. Dika wata dika male guni saréké. 


text:
Némbuli guni Godka guni xékélaki. Xékélakinguka dé God gunika dé xékélaki. Wu néma joo dé. God gunika xékélakindéka métaka guni déka hu hweta guni hanja reta wangun jonduka wambula wanjoka guni mawuli ya? Métaka guni wambula mawuli ye wun jonduka? Wun jondu guniré hambuk yamba hwekéndi. Guniré yikafre huruhafi yakwa jondu di. Guni dika wambula wanjoka mawuli yata haraki sémbut guni huru. 


text:
Gunika wuni saré waréké. Guni Judana baka hwa nukwaka sarékéta guni nukwa, huli bafu, héki hwari, wun nukwaka nawulak guni wa, “Wun némafwi nukwa dé. Wun nukwa nani Moses wandén hambuk hundi xékéta baka hwatame. Wungi hwata nani Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa retame.” Wungi wanguka guna mawulimbu wangété guni ye guni hanja hurungun maki wambula yata guni yikafre sémbut huruhambanguni. 


text:
Huruhafi yanguka wuni roota wuni wa, “Galesia wali reta Godna jémba yata déka hundi wuni wa. Wafewana Galesia bari yike yatandi, wun hundika? Yawun jémba baka yitandé wana?” 


text:
Guni Galesiambu reta Krais Jisasna hundi xékékwa du takwa, guniré wuni we. Wuni Godka jémba sarékéta jémba rewuka maki rengute mawuli yata, guniré wuni we. Hanja guni Moses wandén hambuk hundika xékéhafi yangun maki, wuni Moses wandén hambuk hundika némbuli xékéhambawuni. Xékéhafi yata wuni jémba re. Guni wungi rengute mawuli yata gunika wuni we. Guni wundé xékélakingu. Hanja tale yae némafwi bar hiyae wuni guni wali re. Reta wuni guniré Krais Jisasna hundi wa. Wawuka guni wuniré haraki huruhambanguni. 


text:
Bar hiyae wuni guni wali rewuka guni wunika hu hwehambanguni. Guni wunika wendé nahambanguni. Guni wunika mawuli yata guni wuniré yikafre huru. Godna ensel nakré yikafre hurutenguka maki, guni wuniré yikafre huru. Guni Krais Jisasré yikafre hurutenguka maki, guni wuniré yikafre huru. 


text:
Wun nukwa guni wunika akwi wuna hundika akwi guni mawuli ya. Wuni mwi hundi wuni we. Wun nukwa guni wuniré wambula yikafre hurunjoka guni némafwimbu mawuli ya. Wun nukwa guni wunika yikafre joo male hwenjoka guni mawuli ya. Yata guni guna dama hwe wunika yikafre hurunjoka guni mawuli ya. Guni guna dama wuniré hwenjoka guni hurufatiké. 


text:
Némbuli guni wunika hélék guni ye. Wuni guniré mwi hundi hambukmbu wawuka némbuli guni wuna hundika hélék yanguka wuni guna mama wuni re. Wungi wuni saréké. 


text:
<pb/>Mé xéké. Du nawulak di guniré wa, “Guni Moses wandén hambuk hundi xékéta yikafre sémbut hurukwa du takwa retanguni.” Wungi wata di guna ximbu haréké. Harékéta di yéna yata di gunika hunjali. Guni wuna hundi xékéhafi yata deka hundika némafwimbu mawuli yangute, di gunika hunjali. 


text:
Di guna ximbu wungi harékéta di guniré yikafre hurunjoka sarékéndat, wu yikafre dé. Di guna ximbu harékénjoka mawuli yata, wuni guni wali rewun nukwa, wuni afakémbu rewuka nukwa akwi, guna ximbu harékéndat, wu yikafre dé. Wuni guni wali rewun nukwa male guna ximbu harékéndat, wu haraki dé. 


text:
<pb/>Guni wuna hundi xéka wuna nyangwal maki rekwa du takwa, gunika wuni saré waréké. Gunika saréka wuni gunika némafwimbu mawuli wuni ye. Nyan héranjoka hangéli héraakwa takwa nyan bari héranjoka némafwimbu mawuli yaléka maki, guni akwi Krais Jisas wali natafa mawuli bari hérae rengute wuni némafwimbu mawuli ye. Gunika sarékéta wuni némafwi xak wuni héra, wuna mawulimbu. 


text:
Gunika sarékéta wuni némbuli guni wali renjoka wuni némafwimbu mawuli ye. Guna saawi xéta guni wali hundi bulénjoka wuni mawuli ye. Nyingambu guniré hambukmbu wanjoka hélék wuni ye. Méta hundi wawut guna mawuli yikafre yatandé? Yike wuni ye. Hagar bér Seraka Pol dé sataku hundi wa 


text:
<pb/>Guni nawulak guni wa, “Nani Moses wandén hambuk hundika xékéta, Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa retame.” Wungi wakwa du takwa guni Moses wandén hambuk hundika yike guni ye. Guni jémba xékélakingute hundi nawulak akwi watawuni. 


text:
Mé xéké. Godna nyingambu hundi angi dé wa, Abrahamka. Dé nyan yéték dé héra. Nyan nak déka jémba yakwa takwa lé héra, léka xi Hagar lé. Lé yoombu gindan takwa maki reta lé Abrahamka jémba ya. Nyan nak déka tali takwa lé héra, léka xi Sera lé. Lé yoombu gindan takwa maki rehambalé. Lé baka jémba lé re. 


text:
Abrahamka jémba yakwa takwa lé ané héfambu rekwa takwa maki lé nyan nak héra. Déka xi Ismeal dé. Abrahamna tali takwa Sera nyan hérahafi baka lé hwa. Hwaléka God léré mwi hundi wandén maki hukémbu lé nyan nak héra. Déka xi Aisak dé. 


text:
<pb/>Wumbére takwana hundi wu sataku hundi dé. Wumbére takwana mo hundi angi dé, wumbére takwa bér Godna hambuk hundi yétékéka dé wa. Hagar lé Mosesré God wandén hundi maki lé. Moses Sainai némbumbu rendéka God déré wun hambuk hundi dé wa. Wun hambuk hundi xékékwa du takwa di wun hambuk hundina nyangwal maki di. Hagar lé yoombu gindaka baka jémba yakwa takwa lé. Hagar héralén nyangwal di akwi yoombu gindaka baka jémba yakwa du takwa di. Mosesré God wandén hambuk hundina nyangwal di atéfék yoombu gindaka nak duka jémba yakwa du takwa maki di. 


text:
Wuni Hagarka wata, wuni Sainai némbuka akwi wuni we. Wun némbu Arebiana héfambu dé té. Ané nukwa tékwa getéfa Jerusalemka akwi wuni we. Jerusalem wun atéfék Judana du takwana motéfa dé. Wunde du takwaka di Moses wandén hambuk hundika di jémba xéké. Xéka di yoombu gindaka baka jémba yakwa du takwa maki di re. 


text:
Wuni Seraka wata, wuni nak getéfaka wuni wa. Wun getéfa Jerusalem maki dé. Wun Godna anwarmbu rekwa getéfa dé. Nani Krais Jisasna hundika xékékwa du takwa wu nana getéfa dé. Nani Moses wandén hambuk hundika xékéhafi yata nani yoombu gindan du takwa maki rehafi yata nani jémba re. 


text:
<pb/>Hanja du nak dé ané sataku hundi Godna nyingambu hayi:<pb/>Nyéni nyan téhafi yalé takwa, nyéni mawuli sawuli yatanyéni.<pb/>Nyéni nyan hérahafi yalé takwa, yikafre mawuli yata mawuli sawuli yatanyéni.<pb/>Nyéna du nyéniré nawula nukwa yatakataka hési takwaré hérandét nyéni duke takwa reta nyéni yamba rookényéni.<pb/>Hukémbu nyéna mandékangu séfélak retandi. Reta nyéna mandéka du wali rekwa takwana mandékanguré sarékéngwandétandi. 


text:
<pb/>Krais Jisasna hundi xékékwa du takwa, mé xéké. Hanja God Abrahamré dé wa, “Méni nyan nak hérataméni. Wu mwi hundi dé.” Wungi wandéka Abrahamna takwa Sera lé Aisakré héra. Nanika akwi God mwi hundi dé wa. Wandéka nani Aisak maki nani re. 


text:
Hagar, lé makandu nyan nak héra. Godna Hamwinya léré hundi wahafi yandéka lé ané héfambu rekwa takwa hérandaka maki lé nyan héra. Abrahamna tali takwa Sera hukémbu lé nyan nak héra. Godna Hamwinya léré hundi waséketaka, “Wu mwi hundi dé” nandéka, lé ané héfambu rekwa takwa hérandaka maki lé nyan héra. Héraléka hukémbu dé makandu nyan Ismeal déka bandi Aisakré haraki huru. Hurundén maki, némbuli di nana mama naniré di haraki huru. Nana mama di wa, “Di Moses wandén hambuk hundika xékéndate nani mawuli ye.” Wungi wata di naniré haraki huru. 


text:
<pb/>Hagar léka nyanka, Godna nyingambu ané hundi angi dé wa: God dé Abrahamré wa, “Ména tali takwana nyan Aisak wamén jondu hukémbu hératandé. Yoombu gindan jémba yalé takwana nyan Ismeal wamén jondu nawulak yamba hérakéndé. Dé wun jondu hérandémboka, méni wamét yoombu gindan jémba yalé takwa léka nyan wali, méniré yatakataka yitambér.” Wungi dé God wa Abrahamré. 


text:
<pb/>Wuna nyama bandi, mé saréké. Nani yoombu gindan takwana nyan maki yingafwe. Nani yoombu gihafi yandan takwana nyan maki me re. Reta nani Krais Jisaska jémba sarékéta jémba nani re.<pb/>


text:
Wungi reta, nani huli mawuli hérae jémba resékembete Krais Jisas naniré yikafre hurundénka sarékéta, guni baka jémba male retanguni. Reta guni hambuk yata Moses wandén hambuk hundika yamba xékékénguni. Xékéhafi yata guni yoombu gindan du takwa maki wambula yamba rekénguni. 


text:
<pb/>Guni mé xéké. Wuni Pol guniré wawut, guni mé xéké. Guni Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du renjoka mawuli yata wangut, Judana du guna séfi sékéndat, guni Moses wandén hambuk hundika xékétanguni. Wungi xékéta guni Krais Jisasna hundika guni hu hwe. Wungi hu hwengut Krais Jisas guniré yikafre yamba hurukéndé. 


text:
Guni ané hundi jémba xékélakingute wuni mawuli ye. Mawuli yata wuni guniré wambula we. Guni Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du renjoka mawuli yata, Moses wandén hambuk hundi nawulak xéka wangut, di guna séfi sékéndat, guni Moses wandén hambuk hundi atéfék xékétanguni. 


text:
Guni nawulak Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du renjoka Moses wandén hambuk hundi xéka guni Krais Jisasré guni yataka. Dé wali natafa mawuli hérahafi yata guni nak mawuli sarékéta guni re. Rengut God gunika yikafre mawuli hwehafi yata guniré yikafre yamba hurukéndé. 


text:
Nani wungi rehambame. Godna Hamwinya Kraisna jémbaka naniré wakwendéka nani yikafre mawuli yata Kraiska jémba sarékéta nani wa, “Krais Jisas wambula yae naniré hérae hura yitandé. Hura yindét, nani Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du retame. Wu mwi hundi dé.” Wungi wata nani déka haxé. 


text:
Nani Krais Jisasna hundi xéka dé wali natafa mawuli hérae nani re. Reta séfika sarékéhambame. Di nana séfi di séké, o nana séfi sékéhambandi? Yingafwe. Wu yikama joo dé. Néma joo yingafwe. Ané joo dé némafwi joo dé. Nani Krais Jisaska jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” naata wungi nani nawulak du takwaka akwi Godka akwi némafwimbu mawuli mawuli yatame. Wungi yambet, wu némafwi joo dé. 


text:
<pb/>Hanja Kraisna hundi jémba xékéta guni Galesiambu rekwa du takwa yikafre mawuli yata jémba re. Renguka némbuli du nawulak yae guna mawuliré di haraki huru. Haraki hurundaka guni wun mwi hundi yatakataka Moses wandén hambuk hundika guni saréké. 


text:
Wungi yangute God wahambandé. God guniré dé wa, déka nyan Krais Jisaska jémba sarékéngute. God guna mawuliré haraki huruhambandé. Wun yéna yakwa du di guna mawuliré haraki huru. 


text:
Bret takandaka yiska hundi nawulakéka watawuni. Yalefu yis bretmbu takandat, dé bret bari wula némafwi yatandé. Yénataka hundi wun bretmbu takandaka yis maki dé, bari séfélak du takwana mawuli haraki hurutandé. 


text:
<pb/>Wuni gunika yikafre mawuli wuni ya. Guni nani wali, nana Néma Du Krais Jisas wali natafa mawuli hérae rengut, wunde du guna mawuliré haraki yamba hurukéndi. Wuni xékélaki. Guna mawuli wuna mawuli maki tétandé. Téndét guni wuni wali natafa mawuli hératanguni, wawun hundika. Héraata guni Moses wandén hambuk hundika yamba xékékénguni. Wungi xékélakita wuni angi akwi wuni xékélaki. Guna mawuliré haraki hurukwa du haraki saraki sémbut wungi hurundanka God wun du hurundan haraki saraki sémbut diré hasa hwetandé. Wunde du di néma du di, o baka du di? Yingafwe. God wunde du hurundan haraki saraki sémbut diré hasa hwetandé. 


text:
<pb/>Wuna nyama bandi, mé xéké. Wuni Krais Jisasna hundi wata wuni ané hundi wahambawuni, “Guni Moses wandén hambuk hundi xéka guna séfi sékétanguni.” Wungi wahambawuni. Hanja yike yata wuni wun hundi wa. Némbuli wun hundi yamba wakéwuni. Wuni séfi sékétaka Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du rendate hundi wambula wawut, di Judana du wuniré haraki yamba hurukéndi. Wuni Krais Jisas nanika mimbu hiyandéka nani Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa rendate hundi wawuka di wuna hundika hu hwe. 


text:
<pb/>Guni wuna du takwa, guni mé jémba xéké. God guniré wandéka guni Krais Jisasna hundi bu xékéngu. Xékéta guni Moses wandén hambuk hundika xékéhambanguni. Guni yoombu gindan du takwa maki rehafi yata guni jémba re. angi wakénguni, “Nani mawuli yambeka maki yatame. Yata haraki saraki jooka mawuli yata haraki saraki sémbut hurutame.” Wungi wakénguni. Guni angi watanguni, “Nani wali Krais Jisasna hundi xékékwa du takwaka nani némafwimbu mawuli yatame. Yata nani diré yikafre hurutame.” Wungi wata guni dika némafwimbu mawuli yata diré yikafre huruta jémba retanguni. 


text:
Guni wungi yangute Moses hayindén hambuk hundi angi dé wa: Guni guna séfika némafwimbu mawuli yanguka maki, guni nak du takwaka némafwimbu mawuli yatanguni. Yata diré yikafre hurutanguni. Wun natafa hundi dé Moses wandén atéfék hambuk hundiré dé sarékéngwandé. Yata jémba retanguni. 


text:
Guni wungi rehafi yata haraki wasa warendaka maki, guna du takwa wali waru wareta diré haraki huruta, guni atéfék hiyatanguni. Nani Godna Hamwinyana hundi xékéta jémba retame 


text:
<pb/>Wun hundi wata ané jooka wuni saréké. Mé xéké. Godna Hamwinya guna mawulimbu wulaaye téndét guni Godna Hamwinyana hundi jémba xékéta jémba retanguni. Wungi reta guni yikafre mawuli yata yikafre sémbut male hurutanguni. Guni haraki saraki mawuli yahafi yata haraki saraki sémbut hurukénguni. 


text:
Du takwana haraki saraki mawuli wun Godna Hamwinyana mawuli maki yingafwe. Godna Hamwinya du takwana haraki saraki mawuli wali mama du maki bér re. Rembéka Godna Hamwinya nana haraki saraki mawuli wali nana mawulimbu téta hundi yéték wata bér ware. Warembéka guni mawuli yanguka sémbut hurunjoka guni hurufatiké. 


text:
Guni Godna Hamwinya mawuli yandéka maki huruta jémba retanguni. Wungi reta Moses wandén hambuk hundika yamba xékékénguni. 


text:
Nani du takwana haraki saraki mawulina sémbut nani bu xékélakikwa. Wun sémbut angi dé, di nak du takwa wali haraki saraki sémbut huruta, nak maki nak maki yénataka godka wakwexékéta, foo tuta, nak du takwa wali mama wata, waru wareta, nak du takwaka haraki mawuli xékéta, nak du takwana joo héranjoka sarékéta, rékambambu wata, deka hafu joo héranjoka sarékéta, nak du takwaré haraki hundi wata, natafa mawuli yahafi yata hémémbu hémémbu reta jémba rehafi yata, wangété ya hulingu sataka wangété yata, séfélak hénoo séfélak wangété ya hulingu akwi sata haraki saraki sémbut huruta, wungi maki haraki saraki sémbut nawulak akwi huruta, wungi yata di haraki saraki mawuli yata haraki saraki sémbut huru. Guniré hanja wawun maki némbuli wuni guniré wambula watawuni. Guni wun haraki saraki sémbut yamba hurukénguni. Wun haraki saraki sémbut hurukwa du takwa God wali yamba rekéndi. 


text:
Godna Hamwinyana hundi xékékwa du takwa yikafre mawuli yata Godna getéfaré yitandi. Godna Hamwinya hura tékwa du takwa di angi yatandi. Di nawulak du takwaka némafwimbu mawuli yata, yikafre mawuli yata Godka mawuli sawuli yata, nawulak du takwa wali jémba reta, nawulak du takwa diré yandan haraki saraki sémbut diré hasa hwehafi yata, du takwaré yikafre huruta, yikafre sémbut male huruta, wandaka maki yata, nawulak du takwaré nakélak huruta, jémba sarékéta jémba reta, wungi yata yikafre sémbut hurutandi. Wun yikafre yatendaka jondu atéfék du takwa dika haraki hundi yamba wakéndi. 


text:
Wun yikafre sémbut hurukwa du takwa di Krais Jisasna du takwa di re di hanja hurundan haraki saraki mawulika di wundé hu hwenda. Krais Jisas hanja mimbu hiyandéka di hanja sarékéndan haraki mawuli hu hwetaka di mimbu di hateka. 


text:
<pb/>Wun Godna Hamwinya dé nanika huli mawuli hwe. Nani hwendén huli mawuli hérae Godna Hamwinya hundi xékéta nani jémba male reta yikafre sémbut male hurutame. 


text:
Nani nana ximbu yamba harékékéme. Nani nana du takwana mawuli haraki yamba hurukéme. Nani nak duna jooka yamba mawuli yakéme. Nani atéfék wungi jémba male reta, nani Godna Hamwinyana hundi xékétame.<pb/>


text:
Wuna nyama bandi, mé xéké. Guna du takwa nawulak Krais Jisasna hundi xéka haraki saraki sémbut hurundat, guni Godna Hamwinya hura tékwa du takwa diré yikafre huruta dika némafwimbu mawuli yatanguni, di Kraiska wambula yandate. Yata diré yikafre hundi nakélak nakélak watanguni. Diré haraki hundi wakénguni. Wahafi yata guni xékélaki natanguni, guni akwi di hurundan maki haraki saraki sémbut hurunjoka xéta. 


text:
Guni guna du takwaré yikafre hurutanguni. Wungi hurungut wu yikafre dé. Krais Jisas wungi yambete dé wa. 


text:
Guni guna mawulimbu angi wakénguni, “Nani néma du takwa me. Nawulak du takwa di baka du takwa di. Nani hurundan maki haraki saraki sémbut huruhafi me.” Wungi wata wu yéna guni ye. 


text:
Ané hundi akwi mé xéké. Nawulak du takwa guniré yikafre hurundate haxékénguni. Xak yandét atéfék du takwa nak nak deka mawulimbu hambuk yata yikafre mawuli yata jémba retandi. Reta yikafre jémba yatandi. God wungi dé mawuli ye. Yandénka sarékéta wuni guniré we. Atéfék du takwa nak nak deka jémba yatandi. Yata deka jémbaka nak nak watandi, “Wu yikafre jémba wuni ya, o haraki jémba wuni ya?” Wungi sarékéta di di hafu yandan jémbaka yikafre mawuli yatandi. Yata nak du takwana jémbaka xéta yamba wakéndi, “Wuna jémba yikafre dé, ména jémba haraki dé.” 


text:
<pb/>Du nawulak yae Krais Jisasna hundi guniré wandat guni guna yikafre jondu nawulak dika mune hwetanguni. Wungi hweta guni diré yikafre hurutanguni. 


text:
Mé xéké. God atéfék jonduka dé xékélaki. Guni Godré yéna yanjoka hurufatikétanguni. Guni ané hundika mé jémba saréké. Du nak déka yawimbu hénoo setaka hukémbu wun hénoo male hératandé. Hérandén maki, du takwa hurundan sémbut male hukémbu hératandi, Godmbu. Haraki saraki sémbut hurukwa du takwa deka haraki saraki mawuli xékéta Godna Hamwinyana hundi xékéhafi yandat, God hurundan haraki saraki sémbut hasa hweta wandét, di hiyatandi. Dé wali yamba rekéndi. Godna Hamwinya hura tékwa du takwa yikafre male huruta déka hundi xékéndat Godna Hamwinya wandét hukémbu di yikafre joo male hératandi. Héraata God wali jémba retandi, wungi re wungi re. 


text:
Wun hundika sarékéta wuni guniré we. Nani yikafre jooka yikafre jémba yanjoka wendé yamba nakéme. Nani wendé nahafi yata yikafre joo yikafre jémba yambet Godna makambu tétembeka nukwa dé yamben yikafre joo naniré hasa hwetandé. 


text:
Hukémbu hasa hwetendékaka sarékéta némbuli wuni we. Nani yikafre sémbut yikafre jémba hurutame. Huruta diré yikafre hurutembeka nukwa yandét nani atéfék du takwaré yikafre hurutame. Yata Krais Jisasna hundi xékékwa du takwaka tale sarékéta nani hambuk yata diré yikafre hurutame. Krais mimbu hiyandénka Pol dé déka ximbu haréké. 


text:
<pb/>Ané nyinga mé xé. Némbuli wuni Pol wawuka hundi hayindé duna hayindén nyinga hérae wuni wuna tambambu ané hundi hayi. Wuni hafu némafwimbu ané hundi hayi. 


text:
<pb/>Nawulak du di Judana néma du renjoka mawuli yata di gunika guna séfi sékéngute di we. Wungi wata di Krais nanika mimbu hiyandénka sarékéhambandi. Jisas Krais mimbu hiyandénka sarékéta guna séfi sékéngute wahafi yandat, di Judana du diré haraki hurutandi. Haraki hurundamboka di guna séfi sékéngute di gunika hambukmbu we. 


text:
Wun hundi wata deka séfi sékéndé du di Moses hayindén atéfék hambuk hundi jémba xékéhambandi. Séfi sékéna hundi, nawulak hambuk hundi akwi, wun hundi male di xéké. Xékéta di deka ximbu harékénjoka mawuli yata di guniré we, guna séfi sékéngute. Guni wungi yangut di nak du takwaré watandi, “Mé xé. Di nana hundi xékéta di wamben maki yata deka séfi di séké. Nani néma du nani re.” Wungi wata deka ximbu harékénjoka mawuli yata di guniré we, guna séfi sékéngute. 


text:
<pb/>Di deka ximbu harékénjoka mawuli yandakangala maki, wuni yahambawuni. Wuni wuna ximbu harékénjoka hélék wuni ye. Nana Néma Du Jisas Kraisna ximbu harékénjoka wuni mawuli ye. Dé néma du dé. Wuni néma du yingafwe. Dé nanika mimbu hiyandénka wuni déka ximbu harékénjoka wuni mawuli ye. Dé mimbu hiyandéka wuna haraki saraki mawuli dé wali bu hiya. Hiyandéka ané héfambu rekwa joo wunika hambuk hwehambandé. Wun jooka wuni wundé hu hwewu. 


text:
Jisas Krais mimbu hiyandénka wuni we. Nani nana séfi sékémbet, wu baka joo dé. Nani nana séfi sékéhafi yambet, wu baka joo dé. Natafa male joo dé némafwi joo dé. God nanika huli mawuli hwendéka nani huli du takwa rembeka, wu némafwi joo dé. 


text:
Guni huli mawuli hérae wawuka maki huruta huli du takwa reta Godna makambu Israelna du takwa guni re. Guni déka du takwaka God saréfa natandé. Atéfék getéfambu rekwa déka du takwaka saréfa natandé. Saréfa naata gunika yikafre mawuli hwendét, guni jémba retanguni. Wungi wuni Godré wakwexéké. 


text:
<pb/>Wuni Jisasna jémba yakwa du rewuka Jisasna mama hanja di wuniré xiya. Xiyandaka nak du takwa wuniré xiyandan wasi haakré xéta di xékélaki, Jisasna jémba yawuka. Jisasna jémba yawuka wuniré xiyandaka némbuli hélék wuni ye, nak du wunika wambula xak hwendémboka. 


text:
<pb/>Wuna nyama bandi, gunika wuni nana Néma Du Krais Jisasré wa, dé guna hamwinyaré yikafre hurundéte. Wu mwi hundi dé. Wuna hundi yak.<pb/>


text:
Hanja God profetmbu dé nana mandékanguré wa. Wata dé séfélak nukwambu nak maki nak maki yambumbu dé diré wa. 


text:
Némbuli hukétéfi yatekwa nukwambu God déka nyanmbu dé naniré wa. God déka nyanré dé waséke, dé hukémbu atéfék jondu hérandéte. Hanja God déka nyanmbu dé ané héfa atéfék jondu dé hurataka. 


text:
Déka nyan God hanyindéka maki dé némafwi hambuk yata dé némafwimbu hanyi. Déka sémbut Godna sémbut maki male dé. Dé wandén hundi hambuk dé. Dé wun hundi wandéka atéfék jondu dé wungi re. Dé atéfék du takwa hurundan haraki saraki sémbut yakwanyinjoka dé hiya. Hiyae raama Godna getéfaré dé wara dé hambuk yakwa Godna yika tambambu dé re. Godna nyan néma du reta Godna enselré akwi dé sarékéngwandé 


text:
<pb/>Dé wumbu reta dé déka yafambu dé yikafre male xi hérandéka déka xi enselna xiré dé sarékéngwandé. Sarékéngwandéka maki, dé hafu dé atéfék enselré dé sarékéngwandé. 


text:
Mé xéké. Méta enselka God dé angi wa?<pb/>“Méni wuna nyan méni. Ané nukwa wuni ména yafa wuni xaku.”<pb/>Yingafwe. Enselka wungi wahambandé. Wataka God dé wambula wa:<pb/>“Wuni déka yafa retawuni. Dé wuna nyan retandé.”<pb/>Wungi dé God déka nyanka dé wa. 


text:
God déka maka dunya ané héfaré gayandéte mawuli yata dé déka wambula angi wa:<pb/>“Godna ensel atéfék déka ximbu métaka harékénda.”<pb/> 


text:
Wungi wataka God déka enselka dé wa:<pb/>“God wandét déka ensel di mur maki xaku.<pb/>God wandét déka jémba yakwa ensel di ya maki xaku.”<pb/> 


text:
Wungi wataka God déka nyanka dé angi wa:<pb/>“God dé wa, ‘Méni God, méni néma du retaméni, wungi re wungi re.<pb/>Méni yikafre mawuli yata yikafre sémbut huruta néma du reta ména du takwaka jémba hatitaméni.<pb/> 


text:
Méni yikafre sémbutka némafwimbu mawuli yata haraki saraki sémbutka hélék méni ye.<pb/>Yamékaka God, ména God, dé méniré wel hulingu bleké, méni yikafre mawuli yata néma du reméte, méni wali rekwa du takwaka.’ ”<pb/> 


text:
Wungi wataka ané hundi akwi dé wa:<pb/>“Néma Du, hanja tale méni héfa ekombu rekwa motu méni hurataka, wun héfa jémba téndéte.<pb/>Huratakataka méni nyir akwi nyirmbu rekwa atéfék jondu akwi ména tambambu méni hurataka.<pb/> 


text:
Wun jondu atéfék hényitandi.<pb/>Méni yingafwe. Méni wungi reséketaméni.<pb/>Wun jondu atéfék nukwa wur maki nyo xakutandi.<pb/> 


text:
Di sanda wur maki nyo yandat, méni diré hérae hulamekétaméni.<pb/>Nani nyo nukwa wur hérekitaka huli nukwa wur nakimbeka maki méni nyir héfa, wumbu rekwa atéfék jondu akwi hérekitaka huli nyir huli héfa akwi huratakataméni.<pb/>Méni wun jondu maki yingafwe. Méni wungi re wungi re retaméni.<pb/>Ména héki hwari yamba hényikéndi.” 


text:
<pb/>Dé déka nyanka wungi wataka méta enselré dé angi wa?<pb/>“Méni wuna yika tambambu retaméni.<pb/>Remét wuni ména mama duré sarékéngwandétawuni.<pb/>Sarékéngwandéwut, méni ména man deka maakmbu takataméni.” Déka enselré wungi wahambandé. Dé wungi wata dé déka nyanré wa. 


text:
Godna ensel angi di. Di hamwinya maki téta Godka di jémba ya. God du takwaré Satanéna tambambu héranjoka mawuli yata dé wandéka di déka ensel ye di hératendéka du takwaré yikafre huru.<pb/>


text:
Wungi maki nani Néma Duka wandaka xékémben hundika yike yahafi yata wun hundika jémba xékétame. Nani wun hundi yatakahafi yanjoka nani wun hundi jémba male xékétame. 


text:
Hanja God déka enselré déka hambuk hundi wandéka di Mosesré wun hambuk hundi wa. Nani xékélaki. Wandan hundi mwi hundi male dé. Wun hambuk hundi xékéhafi yandé du takwa akwi, wun hambuk hundika hu hwendé du takwaré akwi God hurundan haraki saraki sémbut dé hasa hwe. Di hurundaka maki dé God diré hasa hwe. 


text:
Déka ensel wandén hundi xékéhafi yandé du takwaré God wungi hasa hwetaka, méta yatandé, God du takwaré Satanéna tambambu hérandénka hu hwekwa du takwaré? Tale nana Néma Du dé du takwaré wa, God diré yikafre hurutendékaka. Wandéka déka hundi xékéndé du hukémbu di naniré wa, “Krais wandén hundi mwi hundi male dé.” 


text:
Wungi wandaka God di wali Kraisna hundika wakwenjoka dé nak maki nak maki hambuk jémba, hanja xéhafi yamben hambuk jémba yata dé mawuli yandéka maki dé wandéka déka Hamwinya nak maki nak maki hambuk dé hwe, nak maki nak maki jémba yambete. Hwendéka xéta nani wa, “Jisasna hundi wu mwi hundi dé.” Jisas dé naniré Satanéna tambambu héraakwa du dé 


text:
<pb/>God déka enselré wahambandé, di hukémbu xakutekwa héfa nyirka néma du rendate. Nani wun hukémbu xakutekwa jonduka nani wa. 


text:
Godna nyingambu du nak dé huli héfaka retekwa néma duka angi hayi:<pb/>“Du méta joo dé, méni wun jooka wambula sarékéméte?<pb/>Duna nyan héndé, méni wun duka saréfa naméte?<pb/> 


text:
Méni tale waméka di ména ensel néma du rendaka dé nawulak nukwa deka ekombu dé re.<pb/>Némbuli déka ximbu harékéta déka némafwi hambuk hweméka dé nukwa maki hanyita dé néma du re.<pb/> 


text:
Méni waméka atéfék jondu déka man ekombu hwandaka dé atéfék jonduka dé néma du re.” Wungi hayindéka nani xékélaki. God wandéka di atéfék jondu déka ekombu rendaka dé atéfék jonduka néma du re. Nak joo baka yamba rekéndé. Wungi xékélakita némbuli nani atéfék jondu wungi rendaka xéhafime. 


text:
Nani nawulak nukwa enselna ekombu rekwa duré nani xé. Wun du Jisas dé. God naniré yikafre huruta wandéka dé Jisas atéfék du takwaka dé hiya. Dé wungi hangéli héraata hiyandénka God déka dé némafwi hambuk hweta déka ximbu dé haréké. 


text:
<pb/>God atéfék jondu huratakataka dé atéfék jonduka dé jémba hati. Dé wungi hatita dé déka séfélak du takwaré hérae déka getéfaré hura yinjoka dé wandéka Jisas dé ya. Yae dé némafwi hangéli hérae hiyae dé déka jémba yaséketaka dé yikafre sémbut male hurukwa du dé re. Reta dé Godka yindaka yambu hura dé wun yambumbu dé tale yi. Déka jémba sarékékwa du takwa déka hukémbu yitandi. God wun yambumbu tale yindé du wungi hurundén, wu bu sékérékéndé. 


text:
<pb/>Jisas hurumben haraki saraki sémbut dé yakwanyindéka nani Godna du takwa nani re. Nana sémbut yakwanyindé du akwi, nani dé yakwanyindén du takwa akwi, nani atéfék natafa yafambu nani xaku. Wungi maki Jisas nanika “Wuna bandingu di” wanjoka dé roohambandé. 


text:
Dé wa:<pb/>“Méni God, wuni wuna bandinguré ména xika watawuni.<pb/>Di hérangwanda téndat wuni deka nyéndékmbu téta ména ximbu harékéta ménika gwar watawuni.”<pb/> 


text:
Wungi wataka dé wambula wa:<pb/>“Godka jémba sarékétawuni. Dé wunika dé jémba hati. Wu mwi hundi dé.”<pb/>Wungi wataka dé wambula wa:<pb/>“Mé xé. Wuni ambu re. God wunika hwendén nyangwal di wuni wali re.” 


text:
<pb/>Nani wunde nyangwal nani ané héfana séfi nyéki nani hura re. Nani wungi rembenka Jisas nani hura remben maki dé ané héfana séfi nyéki dé hura re. Dé hiyae dé du hiyana sémbutna néma duna atéfék hambuk hérekinjoka dé wungi re. Wun du hiyana sémbutna néma du Satan dé. 


text:
Séfélak du takwa hiyanjoka roota di Satan yoombu gindén du takwa maki di re. Di yikama nyangwal rendan nukwa némafwi du takwa rendan nukwa akwi di wungi re. Jisas Satanéna atéfék hambukré hérekita dé wunde du takwaré Satanéna tambambu héra. 


text:
Nani xékélaki. Jisas dé Godna enselré yikafre hurunjoka sarékéhafi yata dé Abrahamna hémré yikafre huru. Wu mwi hundi dé. 


text:
Wungi maki dé Godna makambu déka bandinguna atéfék prisna néma du renjoka dé déka bandingu maki male dé xaku. Déka séfi jondu nak maki yingafwe. Xaakwa dé du takwaka saréfa naata dé atéfék prisna néma du dé re. Reta dé God nani du takwana haraki saraki sémbut yakwanyindéte dé Godna makambu téta déka yikafre male jémba dé ya. 


text:
Jisas hafu dé némafwi hangéli hérandéka Satan déré dé hurukwexé, dé haraki saraki sémbut hurundéte. Hurukwexéndéka Jisas wun haraki saraki sémbut huruhambandé. Jisas wungi hurundénka nani xékélaki. Satan du takwa haraki saraki sémbut hurundate diré hurukwexéndét, dé Jisas diré yikafre hali hurundé, di haraki sémbut hurundamboka.<pb/>


text:
Wuna nyama bandi, God guniré dé waséke, guni akwi déka du takwa reta dé wali déka getéfambu rengute. Hayiwun hundika sarékéta guni Jisaska mé saréké. Dé Godna hundi dé hura ya nanika. Dé atéfék prisna néma du dé re. Dé wungi rendéka nani du takwana makambu téta déka jémba sarékémbenka nani we. 


text:
God déré dé waséke, dé déka yandéte. Wasékendéka dé déka jémba jémba male ya, hanja Moses Godna gembu déka atéfék jémba jémba yandéka maki. 


text:
<pb/>Jisas wungi hura dé némafwi xi hérandéka déka xi Mosesna xiré dé sarékéngwandé. Mé saréké. Du nak dé yikafre ge tondét, nani wun geré xe gena ximbu harékéhafi yata nani wun ge tondé duna ximbu nani haréké. Wun duna ximbu harékémbeka maki nani Mosesna ximbu harékéhafi yata Jisasna ximbu harékétame. 


text:
Moses Godna gembu dé jémba yakwa du maki reta dé Godna atéfék jémba jémba male ya. Wungi yata dé God hukémbu watendéka hundika dé wakwe. 


text:
Krais dé Godna dunya reta dé déka geka hatita dé God wandén maki male dé huru. Nani Kraiska jémba male sarékéta angi wambet, “Nana Néma Du naniré yikafre hurutandé.” Wungi wata nani némbuli akwi hukémbu hiyatembeka nukwa akwi wun hundi hulukita nani Godna ge maki retame. Godna hundika hélék yakwa du takwa reséto hafwaré yamba wulayikéndi 


text:
<pb/>Wun jooka sarékéta, nani Godna Hamwinya wandén hundi xékétame. Déka hundi angi dé:<pb/>“Guni némbuli ané nukwa Godna hundi xékéta,<pb/> 


text:
guni wun hundika hu yamba hwekénguni, guna mandéka hanja hu hwendan maki.<pb/>Wun nukwa di du rehafi hafwambu yindaka deka mawuli motu maki rendéka di wuniré hurukwexéta wunika hu hwe.<pb/> 


text:
Guna mandéka wumbu rendaka wuni dumi yétiyéti héki hwarimbu deka makambu séfélak hambuk jémba yawuka di xé.<pb/>Xé di wawun maki huruhafi yata wuniré di hurukwexé.<pb/> 


text:
Wungi maki wuni wun nukwambu rendé du takwaka mawuli wita wuni dika wa,<pb/>‘Atéfék nukwa di deka mawulimbu nak maki nak maki yambuka di saréké.<pb/>Di wuna yambuka xékélakihambandi.’<pb/> 


text:
Wungi wataka wuni dika mawuli wita wuni wa,<pb/>‘Wunde du takwa wuna reséto hafwaré yamba wulayikéndi. Wu mwi hundi dé.’ Wungi wuni wa.”<pb/>Wungi dé God wa. Israel hu hwendan maki, Godna hundika hu yamba hwekéme 


text:
<pb/>Wuna nyama bandi, guni mé xékélaki na. Guni nawulak guna mawuli haraki yandét, guni Godka jémba sarékéhafi yanjoka, xékélaki natanguni. Guna mawuli wungi jémba téhafi yandét, guni wungi re rekwa Godka hu hwehafi yanjoka, guni xékélaki natanguni. 


text:
Guni xékélaki naata angi hurutanguni. Haraki saraki sémbut guniré yéna yandét guna mawuli motu maki xakundémboka guni atéfék nukwa guni nak nakré yikafre hundi watanguni, guna mawuli jémba téndéte. Guni renguka nukwa “Némbuli ané nukwa” naata guni wungi yikafre hundi watanguni. 


text:
Hanja nani Jisas Kraisna hundi tale xéka nani dé wali retembekaka jémba male saréké. Nani némbuli akwi hukémbu hiyatembeka nukwa akwi wun hundi hulukita nani akwi Krais wali déka getéfambu retame. 


text:
<pb/>Némbuli male God wandén nukwa dé. Wun nukwaka dé wa:<pb/>“Guni némbuli ané nukwa Godna hundi xékéta,<br/>guni wun hundika hu yamba hwekénguni, guna mandéka hanja hu hwendan maki.” 


text:
<pb/>Mé xéké. Hanja héndé Godna hundi xékétaka déka hundika hélék yata déka hu hwe? Wun Mosesna hukémbu yita Isipna héfa yatakandé atéfék du takwa o yingafwe? Xéxé, di male. 


text:
Dumi yétiyéti héki hwari God héndéka dé mawuli wi? Wun haraki saraki sémbut hurutaka du rehafi hafwambu hiyandé du takwa o yingafwe? Xéxé, God dika dé mawuli wi. 


text:
Hanja God dé mwi hundi angi wa, “Wunde du takwa wuna reséto hafwaré yamba wulayikéndi.” Wun hundi wata héndéka dé wa? Dé dé wandén maki huruhafi yandé du takwaka dé wa. 


text:
Nani wunde du takwa hurundanka sarékéta nani xékélaki. Di Godka jémba sarékéhafi yandanka di Godna hafwaré wulayinjoka di hurufatiké.<pb/>


text:
Hanja God dé wa, “Guni wuna reséto hafwaré wulayitanguni. Wu mwi hundi dé.” Wungi wandéka déka hundi némbuli akwi dé re. Nani di hurundanka sarékéta nani di hurundan maki hurunjoka rootame. Nani di hurundan maki hurumbet, God naniré watandé, “Guni wuna reséto hafwaré wulayinjoka guni hurufatiké.” Wungi wandémboka guni roota xékélaki natanguni. 


text:
Di hanja Godna hundi xékéndan maki, nani akwi Godka wandan yikafre hundi wundé xékékwa. Wu mwi hundi dé. Xékéndan hundi diré yikafre huruhambandé, di wun hundi baka xékéta déka jémba sarékéhafi yandanka. 


text:
Nani Godka jémba sarékékwa du takwa male nani wun reséto hafwaré nani wulayi. Wun jooka God dé angi wa:<pb/>“Wungi wataka wuni dika mawuli wita wuni wa,<pb/>‘Wunde du takwa wuna reséto hafwaré yamba wulayikéndi. Wu mwi hundi dé.’ Wungi wuni wa.”<pb/>Nani xékélaki. God ané héfa huratakata dé déka jémba dé yaséke. 


text:
<pb/>Godna nyinga nakmbu God dé angé yétiyéti angé hufuk nukwaka angi wa:<pb/>“God nukwa gwongofu dé déka jémba atéfék yaséke.<pb/>Yaséketaka natafa nukwa dé reséto.” 


text:
<pb/>Tale hayiwun hundika wambula mé saréké. Wun hundi angi dé:<pb/>“Wunde du takwa wuna reséto hafwaré yamba wulayikéndi.” 


text:
<pb/>Wungi maki God wandén mwi hundi némbuli akwi dé re, du takwa nawulak déka reséto hafwaré wulayindate. Hanja Godna du di Israelna du takwaré Godna yikafre hundi wandaka di wandén maki huruhafi yata di Godna reséto hafwaré wulayihambandi. 


text:
Di wungi wulayihafi yandaka God dé nukwa nak wambula waséke, du takwa déka hundi xékéndate. Wasékendén nukwaka dé angi wa, “Némbuli ané nukwa.” Séfélak héki hwari yindéka hukémbu God wandéka Devit Godna nyingambu dé wun nukwaka hayi:<pb/>“Guni némbuli ané nukwa Godna hundi xékéta, guni wun hundika hu yamba hwekénguni.”<pb/>Wun hundi tale hayiwun maki wuni wambula hayi. 


text:
<pb/>Némbuli mé saréké. Hanja Josua wunde du takwaré Godna reséto hafwaré hura yindét, God hukémbu nak reséto hafwaka yamba wakéndé. 


text:
Wun jooka sarékéta nani xékélaki. God hanja baka hwa nukwambu resétondén maki déka du takwa reséto hafwaré wulayita resétotandi. 


text:
God atéfék jondu yaséketaka dé reséto. Yaséketaka resétondén maki, Godna du takwa di déka reséto hafwaré wulayita di deka jémbaka resétotandi. 


text:
Nani wun hundika sarékéta nani “wendé” nahafi yata jémba yatame, nani Israelna mandékangu hurundaka maki huruhafi yata Godna hundi xékéta wun reséto hafwaré wulayinjoka. 


text:
<pb/>Godna hundi dé hiyahafi reta hambuk jémba dé ya. Déka hundina némbi dé némbimbu yéti yarré dé sarékéngwandé. Godna hundi dé duna séfiré wulaaye déka mawuli hamwinya xatékéndéka bér hafu hafu té. Wun hundi duna séfiré wulaaye dé duna méngi afa xatékéndéka bér hafu hafu té. Wungi xatéka Godna hundi dé mawulimbu sarékéndén hundi akwi mawuli yandén jonduka akwi dé wakwe. 


text:
God huratakandén atéfék jonduka dé xékélaki. Déka damambu atéfék jondu di fakuhafi yata hwiya hafwambu téndaka dé atéfék jondu jémba dé xé. Wungi maki nani déré hurumben atéfék jonduka watame. Jisas dé nana atéfék prisna néma du dé 


text:
<pb/>Nana pris dé atéfék prisna néma du dé. Dé nyirré warita Godna getéfaré wulayita déka makambu dé re. Wun du Godna nyan Jisas dé. Dé rendékaka sarékéta, nani déka jémba sarékéta déka wamben hundika hulukitame. 


text:
Hanja nana atéfék prisna néma du dé ané héfambu rendéka Satan déka mawuliré dé hurukwexé. Satan nana mawuliré hurukwexéndéka maki, Satan atéfék nak maki nak maki yambumbu dé déka mawuliré dé hurukwexé. Hurukwexéndéka dé Jisas haraki saraki joo nawulak huruhambandé. Jisas nana séfi maki hura dé xékélaki. Nana mawuli hambuk yingafwe. Xékélakita Satan nana mawuli hurukwexéndét, dé nanika saréfa natandé. 


text:
Wungi saréfa natendékaka sarékéta nani roohafi yata God wali bulétame. Naniré yikafre hurukwa God néma duna jambémbu dé re. Haraki joo nanika yandét, nani God rendénré ye dé wali bulémbet, dé nanika saréfa naata naniré yikafre hurutandé.<pb/>


text:
Hanja akwi némbuli akwi God dé nana nyéndékmbu rekwa duré dé waséke, di nak nak atéfék prisna néma du rendate. God diré dé wungi waséke, di Godna makambu nana hafwa hérae Godna jémba yandate. Di angi jémba ya. Di hwemben jondu hérae Godka hweta di hwemben hamwi hérae xiyae Godka hwe, God hurumben haraki saraki sémbut yakwanyindéte. 


text:
Wun atéfék prisna néma du nani maki du rendéka déka mawuli akwi hambuk téhambandé. Téhafi yandéka dé Godka xékélakihafi yakwa du takwa, Godka yindaka yambu yatakandé du takwaré akwi nakélak huruta dé dika saréfa nae. 


text:
Déka mawuli hambuk téhafi yandéka dé akwi dé hafu God déka hurundén haraki saraki sémbut yakwanyindéte dé hamwi xiyae Godka hwe, nak du takwaka hamwi xiyae Godka hwendéka maki. 


text:
<pb/>Du nak dé hafu prisna néma duna yikafre jémba yanjoka wahambandé. God hanja Aronré wasékendén maki dé diré wasékendéka di wun jémba ya. 


text:
<pb/>Krais akwi dé atéfék prisna néma du dé. Dé hafu déka ximbu harékéta wungi renjoka wahambandé. God déré waséketa dé angi wa:<pb/>“Méni wuna nyan méni. Ané nukwa wuni ména yafa wuni xaku.” 


text:
<pb/>Wandén maki dé wambula wa. Hayindén nak hundimbu dé angi wa:<pb/>“Méni pris méni re, wungi re wungi re.<pb/>Melkisedek hanja rendén maki méni némafwi pris méni re.”<pb/>Wungi wandéka wun hundi dé re déka nyingambu. 


text:
<pb/>Hanja Jisas ané héfana séfi hérae rendén nukwa dé God wali buléta hambukmbu gérandéka déka damambu ménengu gayandéka dé wungi Godré wakwexéké, God déré yikafre hurundéte. Wun nukwa God hafu dé hali hurundé, Jisasré yikafre hurundét dé hiyahafi rendéte. Jisas wungi Godré wata God mawuli yandéka maki hurunjoka mawuli yandénka dé God Jisasna hundi xéka dé déré yikafre huru. 


text:
Jisas dé Godna nyan reta wun jooka sarékéhafi yata dé Godna hundi jémba xéké. Xéka dé némafwi xak héraata némafwi hangéli héra. Wungi héraata dé Godna hundi xékéta wandén maki hurundéka sémbutka wundé xékélakindé. 


text:
Jisas wungi Godna hundi xékétaka wandén maki hurundénka God dé déré wa, “Ména jémba jémba male méni ya. Yataka méni wamét, ména hundi xékéta wamén maki hurukwa du takwa jémba retandi, wungi re wungi re.” 


text:
God wungi wata dé déré waséke, dé Melkisedek rendén maki, atéfék prisna néma du rendéte. Nani yikama nyangwal maki yamba rekéme 


text:
<pb/>Nani wun jooka séfélak hundi wanjoka nani mawuli ye. Wun hundi wambet, yingi maki nae guni wun hundika bari xékélakitanguni? Guna mawuli jémba téhafi yandéka guni wun hundika xékélakinjoka guni hurufatiké. 


text:
Guni séfélak héki hwari reta Jisas Kraisna hundi guni xéké. Guni némbuli du takwaré Godna hundika wakwengut, wu sékérékétandé. Guni diré wakwenjoka guni hurufatiké. Némbuli guni jémba rengute du nawulak guniré wambula wakwetandi, Godka guniré tale wamben hundika. Guni yikama nyangwal maki reta guni hambuk hénoo sanjoka guni hurufatikéta guni munya male sanjoka guni mawuli ye. 


text:
Munya male sakwa du takwa di yikama nyangwal maki reta di Kraisna hundi jémba xékéhafi yata di jémba sarékéhafi yata di yikafre sémbut hurundate wakwemben hundika xékélakihambandi. 


text:
Kraisna hundi jémba xékékwa du takwa di wunde du takwa maki yingafwe. Di néma du takwa hambuk hénoo sandaka maki, di Kraiska wakwendan hambuk hundi xéka wun hundika sarékéta di jémba xékélaki. Méta joo yikafre joo dé? Méta joo haraki joo dé? Wungi xékélakita di yikafre sémbut huruta jémba re.<pb/>


text:
Wun jooka sarékéta nani Kraiska tale wakwemben hundi wambula wahafi yata guniré Jisas Kraisna nawulak hundi akwi watame, guna mawuli hambuk yata némafwi du takwa maki téndéte. Tale wamben hundika guni xékélaki. Guni hanja haraki saraki sémbut huruta guni hiyandé du takwa guni re. Guni hurungun haraki saraki sémbut yatakataka guni huli mawuli hérae Godka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” guni nae. 


text:
Nanguka nani guré husandambeka sémbut nawulakéka akwi, du takwana anéngambambu tamba hurumbeka sémbutka akwi, hiyandé du takwa ramétendakaka akwi, God némafwi kot xékéta du takwa hurundan sémbutka wungi re wungi re hasa hwetendékaka akwi nani guniré wakwembeka guni xéké. Xékéngunka nani wun hundi wambula wahafi yambet, 


text:
Du takwa nawulak Godna hundi tale jémba xékéndaka wun hundi deka mawulimbu dé laré. Laréndéka di God hwendén joo hérandaka Godna Hamwinya deka mawulimbu dé té. Di Godna hundi jémba xékéta di wa, “Wun hundi yikafre dé.” Wungi wata di Godna hukémbu xakutekwa hambuk jémbaka di xékélaki. Xékélakita hukémbu wunde du takwa di Godka hélék yata déka hu hwe. Di wungi huruta di Godna Nyanré wambula xiyae mimbu hateka, deka hurundan sémbutmbu. Wungi hurundaka nawulak du takwa Godna Nyanka di haraki hundi wa. Godna hundi tale jémba xéka hukémbu déka hu hwendé du takwaré hundi wanjoka hurufatikétame, di hurundan haraki saraki sémbut wambula yatakataka Godka yindate. Hurufatikétembekaka sarékéta nani tale wamben hundi wambula yamba wakéme. 


text:
<pb/>Ané sataku hundi mé xéké. Séfélak nukwa wali dé giya héfambu. Giyandéka hulingu héfambu dé naande yi. Wun héfambu du takwa jémba yata yawi hurundat, mawuli yandaka hénoo jémba xalendét, God wun héfaka watandé, “Wun héfa yikafre dé.” 


text:
Wun héfambu rami yoo haraki wara male xalendét, du takwa wun héfaka watandi, “Wun héfa haraki dé. Nani wumbu jémba yamba yakéme.” Wungi wata di wun héfaka haraki hundi wanjoka sarékétandi. Hukémbu wun héfaré yambu tutandi. 


text:
<pb/>Némafwimbu mawuli yambeka du takwa, wun haraki héfaka hundi wata nani gunika sarékéhambame. Wun hundi wata nani nak du takwaka saréké. Nani xékélaki. God guniré Satanéna tambambu hérandéka guni déka yikafre jémba yata hukémbu guni dé wali jémba retanguni. 


text:
Nani xékélaki, God dé du takwa hurundan maki dé diré hasa hwe. Wungi maki dé yangun atéfék jémbaka akwi déka némafwimbu mawuli yangukaka akwi yike yamba yakéndé. Guni déka némafwimbu mawuli yangukaka guni angi wakwe. Guni hanja akwi némbuli akwi Godna du takwaré guni yikafre huru. God guni wungi hurungukaka yike yamba yakéndé. 


text:
Guni nak nak wungi male hambuk jémba yata yikafre mawuli yangute nani mawuli ye. Guni wungi huruta Jisas guniré hura yitendékaka jémba haxéngut, hukétéfi nukwa xakundét, guni haxénguka yikafre jondu hératanguni. 


text:
<pb/>Guni wungi huruta wendé nahafi yata Godna jémba yatanguni. Wungi yata guni God wasékérékéndén jondu héraakwa du takwa hurundaka maki hurutanguni. Wunde du takwa di Godka jémba sarékéta wasékérékéndén jondu héranjoka haxéta di yikafre mawuli yata jémba re. Guni di hurundaka maki hurungute nani mawuli ye. Godna hundi mwi hundi yatandé 


text:
<pb/>Hanja God hundi nak dé wasékéréké Abrahamka. God atéfék néma duré sarékéngwandéndénka dé déka hafu ximbu wun hundi wasékéréké. 


text:
<pb/>Du di hundi wasékérékénjoka di néma duna ximbu wasékéréké. Wun néma duna hambuk deka hambukré sarékéngwandéndénka sarékéta di wun néma duna ximbu wasékéréké. Nawulak du takwa wandaka hundi mwi hundi yatendékaka xékélakindate, di wun néma duna ximbu wasékéréké. Wungi wandaka di wun hundika wa, “Wu mwi hundi dé.” Wungi wataka di wun hundi xéké. Wun hundika wambula yamba warukéndi. 


text:
Du hundi wasékérékéndaka maki God hanja dé déka hafu ximbu wasékéréké. Dé wandén maki male hurutandé. Déka wasékérékéndén hundi yamba yatakakéndé. Wun jooka wakwenjoka némafwimbu mawuli yata God dé déka hafu ximbu wun hundi wasékéréké, déka wasékérékéndén jondu hératekwa du takwaka. 


text:
<pb/>Wungi wata dé God hundi yétékéka wun hundi wasékéréké. God wun hundi yamba yawulekékéndé. Dé déka wasékérékéndén hundika akwi déka ximbu wandén hundika akwi yéna yamba yakéndé. God dé wungi wa, nani haraki jooka yaange ye God wali walémbambu rekwa du takwa wun hundi xékémbet, nana mawuli yikafre yata jémba male téndéte. Nani God wandén hundi hulukita naniré yikafre hurutendékaka haxéta nani wungi Godka yi. 


text:
<pb/>Nani God naniré yikafre hurutendékaka haxémbeka sémbut dé nana mawuliré yikafre huru, yoombu lékindan ain gunjambé yikafre téndéka maki. Du di wun lékindan ain guré yaki, wule gunjambé yitaka yatakahafi yata jémba téléte. Jémba téléka maki, nani God naniré yikafre hurutendékaka jémba haxémbet, nana mawuli hambuk yata jémba tétandé. Wun yikafre mawuli tempelmbu hatekandan séményi nukwa wur nafwe wun hafwaré wulayi. 


text:
Jisas dé wun hafwaré tale wulayi, nani déka hukémbu yimbete. Jisas dé atéfék prisna néma du xaakwa dé wun hafwaré tale wulayi, naniré yikafre hurunjoka. Melkisedek hanja rendén maki dé Jisas atéfék prisna néma du dé re, wungi re wungi re.<pb/>


text:
Wun du Melkisedek dé Salemémbu rekwa du takwana néma du reta dé anwarmbu rekwa Godna jémba yata dé déka pris dé re. Hanja Abraham ware nawulak néma duré xiyataka getéfaré wambula yindéka dé Melkisedek déré yambumbu xe déré hundi dé wa, God déré yikafre hurundéte. 


text:
Wandéka dé Abraham xiyandén néma duna jondu mune dé tamba yétina també nak Melkisedekéka hwe. Nani Melkisedekna xika sarékéta nani déka sémbutka nani xékélaki. Déka xina mo hundi angi dé: Yikafre sémbut male hurukwa néma du dé. Déka nak xi, Salemna néma du, wun xina mo hundi angi dé: Nakélak huru mawulina néma du dé. 


text:
Déka yafa ayiwa rehambambér. Nani déka mandékana xika xékélakihambame. Nani dé xakundén nukwaka akwi, hiyandén nukwaka akwi xékélakihambame. Dé Godna nyan rendéka maki dé pris re, atéfék nukwambu. 


text:
<pb/>Wun duka mé saréké. Hanja nana mandéka Abraham néma du reta dé déka mamambu hérandén jondu mune tamba yétina natafa també Melkisedekéka hwe. Hwendén jondu yikafre jondu male dé. Hwendénka nani xékélaki. Melkisedek akwi néma du reta dé Abrahamré sarékéngwandé. 


text:
Melkisedek hérandén maki, Livaina mandéka akwi di prisna jémba yata di du takwambu di tamba yétina natafa també héra, Moses wandén hambuk hundimbu wandén maki. Wungi héraata di deka nyama bandimbu wungi héra, di akwi Abrahamna mandéka rendakaka. 


text:
Melkisedek dé Livaina mandékambu xakuhafi yata dé God wasékérékéndén hundi hura rendé du Abrahamémbu tamba yétina natafa també hérae dé Abrahamré hundi wa, God déré yikafre hurundéte. 


text:
<pb/>Atéfék du takwa di ané jooka xékélaki. Néma du male di baka duré hundi wa, God diré yikafre hurundéte. Baka du néma duré wungi wahambandi. Wun jooka sarékéta nani xékélaki. Melkisedek néma du reta Abrahamré dé sarékéngwandé. 


text:
<pb/>Némbuli nani Godka hwembeka també nani hiyatekwa priska hwe. Melkisedek di maki yingafwe. Nani Godna nyingaré xe nani xékélaki. Melkisedek némbuli akwi dé hiyahafi re. 


text:
Mé saréké. Hanja Abraham Melkisedekré xéndén nukwa Livai xakuhafi yata dé déka mandéka Abrahamna séfimbu dé re. Rendéka Abraham Melkisedekéka hwendéka Livai akwi dé natafa també Melkisedekéka hwe. Hweta dé hukémbu també hérandén du Livai dé tale wun també Melkisedekéka hwe. Huli du yae dé hanja rendén prisna hafwa héra 


text:
<pb/>Mé saréké. Hanja Israelna du takwa di Moses wandén hambuk hundi héra. Wun hundi dé Livaina du prisna jémba yandakaka dé wa. Di wun prisna jémba yandaka atéfék du takwa Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa rendat, métaka we dé God nak duré wa, dé huli pris xakundéte? Wu yingafwe. Livaina du di prisna jémba yata du takwa hurundan haraki sémbut yakwanyinjoka hurufatikéndaka dé God nak duré wa, dé prisna jémba yandéte, Melkisedek hanja yandén maki. Wun du dé Aron hanja rendén maki rehafi yandéka God déré dé wa, dé némafwi pris rendéte. 


text:
<pb/>God nak hémna du yae tale rendé prisna hafwa hérandéte wanjoka dé tale nyo hambuk hundi hérekita dé huli hambuk hundi watandé. 


text:
Nani wun huli priska wata nani Livaina hémémbu xakundé duka wahambame. Dé nak hémémbu dé xaku. Hanja déka hémémbu rekwa du di prisna jémba yahambandi. 


text:
Ané hundi di hwiya hafwambu re. Nana Néma Du dé Judana hémémbu dé xaku. Hanja Moses hundi nawulak wahambandé, Judana hémémbu rekwa du prisna jémba yandate. Jisas Melkisedek yandén maki dé prisna jémba ya 


text:
<pb/>Ané hundi akwi hwiya hafwambu rendéka atéfék du takwa di xékélaki. Du nak xaakwa dé Melkisedek hanja rendén maki pris rendét, God dé huli hambuk hundi wa. 


text:
Hanja God Mosesré dé hambuk hundi wandéka Israelna du takwa xékéndaka di Livaina du prisna jémba ya. God Jisas Livaina hémémbu xakuhafi yandékaka sarékéhafi yata dé déré waséke, dé prisna jémba yandéte. God Jisasré hambuk hwendéka dé wungi re wungi re retandé. Retendékaka sarékéta God déré dé waséke, dé prisna jémba yandéte. 


text:
Wun jooka ané hundi Godna nyingambu dé re:<pb/>Méni Pris retaméni wungi re wungi re, Melkisedek rendén maki. 


text:
<pb/>Krais wungi rendénka dé God Mosesré hanja wandén hambuk hundi dé yataka. Wun hambuk hundi du takwaré yikafre hurunjoka hurufatikéndénka sarékéta dé wun hundi yataka. 


text:
Nani xékélaki. Du takwa di Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa renjoka mawuli yata wun hambuk hundi xékéta di wandén maki hurufatikétandi. God wun hundi yatakataka dé huli hundi wa, nani huli mawuli hérae dé wali retembekaka haxémbete. Wun huli hundi yikafre male dé. Dé hanja wandén hundiré sarékéngwandé. Nani wun huli hundi xékéta God wali retembeka nukwaka haxéta nani Godka ye dé wali bulétame. 


text:
Hanja dé déka ximbu wahambandé, Livaina du prisna jémba yandate. God déka ximbu dé Jisasré hundi wasékérékéndéka du nak déka hundi angi dé hayi Godna nyingambu:<pb/>“Néma Du God déka ximbu dé ané hundi wasékéréké,<pb/>‘Méni pris retaméni, wungi re wungi re.’<pb/>Wungi wata dé nak mawuli yamba hérakéndé.” 


text:
<pb/>Nani God Jisasré wungi wandénka sarékéta nani xékélaki. Jisas pris retandé, wungi re wungi re. Wungi rendékaka sarékéta nani xékélaki, God huli hundimbu wasékérékéndén maki male hurutandé. Wun huli hundi dé Mosesré hanja wandén hambuk hundiré dé sarékéngwandé. 


text:
<pb/>Ané jooka akwi mé saréké. Hanja rendé pris hiyandaka nak du deka hafwa hérae prisna jémba di ya. Yandaka séfélak du di prisna jémba ya. 


text:
Krais di maki yingafwe. Dé wungi re wungi re retandé. Dé prisna jémba yandéka nak du déka hafwa yamba hérakéndé. 


text:
Krais wungi re wungi re reta dé Godré wakwexéké, dé Kraiska jémba sarékéta Godka yinjoka mawuli yakwa du takwaré yikafre hurundéte. Dé wungi reta dé wunde du takwaré Satanéna tambambu hali hérandé, di God wali jémba rendate, wungi re wungi re. Néma Du Jisas prisna jémba yata naniré dé yikafre huru 


text:
<pb/>Jisas dé atéfék prisna néma du dé. Dé hafu naniré yikafre hali hurundé. Wu mwi hundi dé. Dé God mawuli yandéka makimbu male dé huru. Dé yikafre sémbut male dé huru. Dé haraki sémbut nawulak huruhambandé. Dé haraki saraki sémbut hurukwa du takwaka afakémbu téta dé Godna getéfaré wara néma du dé re. 


text:
Hanja rendé prisna néma du di atéfék nukwa hamwi xiyae Godka hwe. Tale God hurundan haraki saraki sémbut yakwanyindéte, di déka hamwi xiyae hwe. Hwendat, God nak du takwa hurundan haraki saraki sémbut yakwanyindéte, di hamwi nawulak akwi xiyae Godka hwe. Jisas di maki yingafwe. Dé natafa nukwambu dé hafuré Godka dé hwe, God atéfék du takwa hurundan haraki saraki sémbut yakwanyindéte. Wu yak. Déka séfiré Godka wambula yamba hwekéndé. 


text:
Moses wandén hambuk hundi dé hambuk yahafi yakwa duré dé waséke, di atéfék prisna néma du rendate. Hukémbu dé God huli hundi dé wasékéréké. God déka ximbu wasékérékéndén hundi dé déka nyanré waséke, dé atéfék prisna néma du rendéte. Déka nyan dé yikafre sémbut huruta wungi re wungi re rekwa du dé.<pb/>


text:
Wawun hundina mo hundi angi dé: Krais dé atéfék prisna néma du dé re. Dé hambuk hérae Godna getéfaré wara dé némafwi hambuk yakwa God rendéka jambéna yika tamba sakumbu reta dé néma du re. 


text:
Reta dé Godna ximbu harékéndaka gembu dé prisna jémba ya. Dé Godna nukwa wurmbu tondén yikafre gembu wun jémba ya. Néma Du God dé wun ge to, ané héfana du yingafwe. 


text:
<pb/>God dé wa, héfambu rekwa prisna néma du di atéfék du takwaré yikafre hurundate. Diré yikafre huruta hura yandan jondu di hwe Godka. Hurundan haraki saraki sémbut yakwanyindéte, di hamwi xiyae Godka hwe. Hwendan maki, nana néma du Jisas prisna jémba yata dé akwi Godka dé hwe. 


text:
Krais dé héfambu male reta dé prisna jémba yamba yakéndé. Héfambu prisna jémba yata Godka hwekwa du di re, Moses wandén hambuk hundimbu wandén maki. 


text:
Wunde du di anwarmbu tékwa gena haki maki gembu di jémba ya. Hanja Moses dé Godna ximbu harékéndaka ge tonjoka hurundéka dé God déré angi wa, “Mé xé. Méni némbumbu reméka méniré wakwewuka xémén makimbu male wun jondumbu totaméni.” Wungi dé wa. 


text:
Krais ané héfana pris maki yingafwe. God dé Kraiska huli hundi wasékéréké, naniré yikafre hurutendékaka. Wun huli hundi dé tale wandén hambuk hundiré dé sarékéngwandé. God wun huli hundi wasékérékéndéka dé Krais nyéndékmbu dé té, nani God wali natafa mawuli hérae dé wali jémba rembete. Wungi téndéka déka yikafre jémba ané héfana prisna jémbaré dé sarékéngwandé. God hukémbu wandén hundi tale wandén hundiré dé sarékéngwandé 


text:
<pb/>Mé saréké. Tale wandén hambuk hundi yikafre male rendét, God huli hundi wanjoka yamba sarékékéndé. 


text:
Nani xékélaki. God wun hundi du takwaré yikafre huruhafi yandénka dé angi wa:<pb/>“Néma Du God dé wa, ‘Mé xé. Hukémbu nukwa nawulak xakutandi.<pb/>Wun nukwambu wuni huli hundi wasékérékétawuni, Israelna du takwa, Judana du takwaré akwi.<pb/> 


text:
Wun huli hundi dé deka mandékanguré hanja wasékérékéwun hundi maki yingafwe.<pb/>Hanja deka mandékangu Isipmbu rendaka wuni deka tambambu hura Isip yatakataka yi.<pb/>Hura yiwuka di wasékérékéwun hundi xékéhafi yandaka wuni dika hu hwe.<pb/> 


text:
Huli hundi angi wasékérékétawuni, Israelna du takwaré:<pb/>Hukémbu wun nukwa xakundat, wuni wuna hambuk hundi deka mawuli sarékémbu takatawuni.<pb/>Takata wuni wun hambuk hundi deka mawulimbu hayitawuni.<pb/>Hayita wuni deka néma du God retawuni.<pb/>Rewut di wuna du takwa retandi.<pb/> 


text:
Reta di atéfék wunika xékélakitandi.<pb/>Néma du takwa, nyangwal akwi wunika xékélakitandi.<pb/>Xékélakita di nak nakéka yamba wakwekéndi, wunika.<pb/>Wunika xékélakindanka du déka bandiré angi yamba wakéndi, ‘Nana Néma Du Godka mé xékélaki.’ Wungi yamba wakéndi.<pb/> 


text:
Wuni dika saréfa naata hurundan haraki saraki sémbut yakwanyitawuni.<pb/>Wuni di hurundan haraki saraki sémbutka wambula yamba sarékékéwuni.’<pb/>Wungi dé Néma Du God wa.” 


text:
<pb/>God wun hundika dé angi wa, “Huli hundi wasékérékétawuni.” Wungi wandéka nani xékélaki. Déka tale wandén hambuk hundina jémba bu hényi. Wungi hényindéka wun hundi dé nyo yandéka God wun hundiré bari hérekitandé.<pb/>


text:
Hanja, God tale wasékérékéndén hundimbu dé du takwaré wa, déka ximbu harékétendakaka. Déka ximbu harékétendaka ge totendakaka akwi dé diré wa. 


text:
Wandéka di nukwa wurmbu ge nak di to. Wun gena nyéndékmbu di séményi nukwa wur hateka, wun gembu hafwa yéték rembéte. Wun gena makambu tékwa hafwa dé lam nak akwi jambé nak té. Wun jambémbu di Godka hwendan bret taka. Gena makambu tékwa hafwaka di wa, “Godna yikafre hafwa dé.” 


text:
Wun hatekandan némafwi nukwa wurna angé sakumbu tékwa hafwaka di wa, “Godna yikafre hafwana yikafre male hafwa dé.” Wungi di wa. 


text:
Wun hafwambu dé yikafre yama xaakwa joona gol motumbu yandan jambé nak té. Gol motumbu tondan bokis nak akwi dé wun hafwambu té. Wun bokiska di wa, “Godna mwi hundi hwandéka bokis dé.” Wun bokis ekombu dé gol motumbu yatakandan aki nak re. Wun akimbu hénoo nawulak dé re. Wun hénooka di wa “mana dé.” Hanja Aronéna séto bangimbu dé saal waré. Déka séto bangi akwi dé wun bokismbu re. Motu yéték akwi wun bokismbu bér hwae. Godna hambuk hundi dé wun motu yétékmbu re. 


text:
Gol motumbu yatakandan Godna ensel maki yéték bér wun bokis takumbu re. Bérka yék di God rendén jambéré samétéfi. God rendén jambéka di wa, “Godna saréfana rendéka jambé dé.” Némbuli wuni wun gembu rekwa jonduka séfélak hundi yamba wakéwuni. 


text:
<pb/>Wun jondu Godna gembu wungi rendéka di pris atéfék nukwa di gena makambu tékwa hafwaré wulaaye di Godna jémba yata déka ximbu haréké. 


text:
Atéfék prisna néma du male dé gena angé sakumbu tékwa hafwaré wulayi. Dé atéfék héki hwari natafa nukwa male dé wun hafwaré wulayi. Dé baka wulayihambandé. Dé nyéki hérae hura dé wulayi. Wulaaye dé wun nyéki Godka hwe, God déka hurundén haraki sémbut akwi Israelna du takwana xékélakihafi yata hurundan haraki sémbut akwi yakwanyindéte. 


text:
Wun prisna néma du wungi hurundénka Godna Hamwinya dé naniré angi wakwe. Wun nukwa wurmbu tondan ge téndén nukwambu God dé déka yikafre male hafwaré wulayindaka yambuka wafukahafi ya. 


text:
<pb/>Nani wun geka sarékéta, nani amba nukwa rekwa du takwa nani xékélaki. Hanja wun gembu du takwa di nawulak jondu akwi nawulak hamwi akwi Godka hwe, déka ximbu harékénjoka. Hwendan jondu deka mawuli yakwanyinjoka hurufatikéndaka wunde du takwana mawuli yikafre yahambandé. 


text:
Hanja Moses wunde du takwaka séfélak hambuk hundi dé wa, deka séfi yikafre yandéte. Hénoo hulingu sandate, gu yakéndate, wungi dé diré hambuk hundi wa. Wandéka God deka mawuli yikafre yandéte dé huli hundi wandét, di wun hambuk hundi yatakatandi. Wungi nani xékélaki. Krais hiyandéka déka nyéki dé bleké 


text:
<pb/>God huli hundi wandéka Krais dé xaku. Xaakwa dé yikafre xakutekwa jonduka dé atéfék prisna néma du re. Reta dé nukwa wurmbu tondén geré wulayi. Wun ge dé hanja rendén nukwa wurmbu tondan geré sarékéngwanda dé yikafre male dé. Du di wun ge tohambandi. Wun ge ané héfana ge yingafwe. 


text:
Krais wun geré wulayita dé meme bali bulmakau balina nyéki hura wulayihambandé. Dé déka hafu nyéki hura dé Godna yikafre male hafwaré wulayi. Natafa nukwambu dé wungi wulayindéka God dé nani atéfék hurumben haraki saraki sémbut yakwanyita naniré hérae Kraisna tambambu dé taka. Takandénka nani dé wali jémba retame, wungi re wungi re. 


text:
<pb/>Hanja du nak dé Moses wandén hambuk hundimbu wandén maki huruhafi yataka dé priska yi, di déka séfiré yikafre hurundéte. Yindéka pris dé meme bali bulmakau balina nyéki héra, yambu yaférondé nyami bulmakau balina bo akwi hérae dé wun duna séfimbu yaxéréké. Yaxérékéta dé wun duna séfi yakwanyindéka dé Godna makambu wun duna séfi dé wambula yikafre ya. 


text:
Wun nyéki akwi bo akwi duna séfi male yakwanyi. Kraisna nyéki dé hanja hwendan nyéki maki yingafwe. Godna wungi re wungi re rekwa Hamwinya dé Kraiska hambuk hwendéka Krais dé hafuré dé Godka hwe. Krais haraki sémbut nawulak huruhafi yata dé wungi Godka hwe. Hanja nani hiyandé du takwana sémbutmbu rembeka dé Kraisna nyéki nana mawuliré yakwanyi, nana mawuli wambula yikafre yandét, nani wungi re wungi re rekwa Godna jémba male yambete. Kraisna nyéki blekéndéka nani xékélaki, Godna huli hundi mwi hundi dé 


text:
<pb/>Krais wungi hurundénka dé Krais Godna huli mwi hundi hérae dé déka du takwaré hura yi, di wun hundi xékéndate. Hanja du takwa di God tale wandén mwi hundina ekombu reta haraki saraki sémbut huruta di Godna makambu haraki saraki sémbut hurukwa du takwa re. Rendaka Krais Jisas hurundan haraki sémbut hérekinjoka dé hiya. Hiyae hérekindéka di God wasékendén du takwa di Godna huli mwi hundi jémba xéka di God hanja wasékérékéndén yikafre jondu hératandi. Wun jondu wungi re wungi re retandi. 


text:
Angi nani huru. Du nak hukémbu hiyatendékaka sarékéta, hambuk hundi angi dé wa, “Hukémbu wuni hiyawut, di wuna jondu mune hwetandi. Wuna jondu hératekwa duna xi némbuli hayitaka hukémbu hiyawut, di wungi wuna jondu hératandi. Wu mwi hundi dé.” Wungi wataka dé nyingambu wun duna xi hayi. Dé hiyahafi rendét, deka xi nyingambu hayindén du di déka jondu yamba hérakéndi. Hukémbu wun du hiyandét deka xi nyingambu hayindén du di déka jondu hératandi. 


text:
<pb/>Wungi maki God hanja déka hambuk hundi Judana du takwaré hwenjoka dé nyéki wali wun hambuk hundi hwe. 


text:
Tale Moses dé God wandén atéfék hambuk hundi déka atéfék du takwaré wataka dé God wandén maki dé meme bali bulmakau balina nyéki hérae dé hulingu wali yikama batamba wali sipsip balina yuwimbu xélindan waka yoo hérae nyékimbu husandataka dé Godna hambuk hundi hayindén nyingaré akwi, atéfék du takwaré akwi dé yaxéréké. 


text:
Yaxérékéta dé wa, “Ané Godna mwi hundina nyéki dé. God dé wun hundi guniré hambukmbu wa, guni wun hundi xékéta wandén maki hurungute.” 


text:
Wungi wataka dé nukwa wurmbu tondan Godna ximbu harékéndaka ge akwi, wun gembu rekwa atéfék Godna ximbu harékéndaka jondu akwi dé nyéki yaxéréké. 


text:
God ané hundi Mosesré wandéka dé Israelna du takwaré wa. God angi dé wa, “Wuni nyékiré xéta watawuni, ‘Némbuli wun jondu yikafre dé ya.’ Wungi watawuni.” God wungi watendékaka sarékéta di séfélak jondumbu nyéki yaxéréké. Du takwaré yikafre hurundéte nyéki blekéndat, God wunde du takwa hurundan haraki saraki sémbut yakwanyitandé. Yakwanyitaka hurundan haraki saraki sémbutka wambula yamba sarékékéndé. Dika nyéki blekéhafi yandat, God wunde du takwa hurundan haraki saraki sémbut yakwanyihafi yata, hurundan haraki saraki sémbutka yike yamba yakéndé. Krais hurundan haraki saraki sémbutka dé déka séfi déka nyéki Godka hwe 


text:
<pb/>Ané héfambu tékwa ge akwi, wun gembu rekwa jondu akwi di Godna getéfambu rekwa jonduna haki maki male di re. Wungi reta wun jondu Godna makambu yikafre jondu xakundate di tale wun jondu ané héfana nyékimbu di yakwanyi. Ané héfana nyéki dé anwarmbu tékwa ge yamba yakwanyikéndé. Yikafre male nyéki dé wun jondu hali yakwanyindé. 


text:
Krais dé duna tambambu tondan Godna yikafre male hafwaré wulayihambandé. Krais wulayindén hafwa dé anwarmbu tékwa gena haki maki yingafwe. Dé Godna getéfaré wara dé Godna yikafre male hafwaré wulaaye dé Godna makambu té. Téta dé nanika Godré wakwexéké. 


text:
Hanja atéfék héki hwari atéfék prisna néma du dé nyéki hérae hura dé Godna yikafre male hafwaré wulayi. Wun nyéki déka hafu nyéki yingafwe. Krais wungi huruhambandé. Dé dé hafuré séfélak nukwambu Godka hwenjoka dé Godna yikafre male hafwaré wulayihambandé. 


text:
Dé séfélak nukwambu dé hafuré Godka hwenjoka dé ané héfa huratakandén nukwa akwi némbuli akwi dé séfélak nukwambu némafwi hangéli hérae hiyatandé. Wungi huruhambandé. Dé natafa nukwambu, God wasékendén hukétéfi nukwambu dé du takwana makambu téta hiyae dé dé hafuré Godka hwe. Hweta dé hurumben haraki saraki sémbut wundé hérekindé. 


text:
<pb/>Hanja God dé wa, atéfék du takwa natafa nukwambu male nak nak hiyandate. Hiyandat, hukémbu God némafwi kot xékékwa néma du reta diré deka hurundan sémbutka watandé. 


text:
Wungi maki Krais akwi dé natafa nukwambu male dé hiya. Séfélak du takwa hurundan haraki saraki sémbut yakwanyinjoka dé hiya. Hukémbu dé wambula yatandé. Wambula yae dé du takwa hurundan haraki saraki sémbut yakwanyinjoka wambula yamba hiyakéndé. Wambula yae dé déka mawuli yata haxékwa du takwaré hérae hura yitandé, Godna getéfaré.<pb/>


text:
Moses wandén hambuk hundi dé hukémbu xakutekwa yikafre jonduna haki maki dé. Dé wun jondu maki yingafwe. Wungi rendéka du takwa wun hambuk hundi xékéta di Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa renjoka atéfék héki hwari di wambula wambula hamwi xiyae Godka hwe. Hweta Godna ximbu harékékwa du takwa di Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa wungi re wungi re renjoka di hurufatiké. 


text:
Wunde du takwa hwendan hamwi deka mawuliré yikafre hurusékendét, di Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa rendat, pris wungi Godka wambula yamba hwekéndi. Wun hwendan hamwi deka mawuliré yakwanyindét, wunde Godna ximbu harékékwa du takwa di hurundan haraki saraki sémbut wambula yamba sarékékéndi, deka mawuli jémba téndékaka. 


text:
Sarékéta di xékélaki. Hwendan meme bali bulmakau balina nyéki hurundan haraki saraki sémbutré yamba yakwanyikéndé. 


text:
<pb/>Wungi maki Jisas Krais ané héfaré gayata dé angi wa:<pb/>“Di hamwi hénoo ménika hwendamboka hélék méni ye.<pb/>Hélék yata méni wunika héfambu rekwa duna séfi méni hwe.<pb/> 


text:
Di bulmakau bali xiyae wun bulmakauna hamwi atéfék yambu yaférondé hamwi ménika hweta nawulak hamwi akwi ménika hwe, méni deka hurundan sémbut yakwanyiméte. Hwendaka méni hwendan hamwika hélék ye.<pb/> 


text:
Hélék yata wuni méniré wa, ‘God, mé xé. Wuni wundé yawu, méni mawuli yaméka maki hurunjoka.’<pb/>Hanja di wunika ména nyingambu hayi.” 


text:
<pb/>Dé wungi wata tale dé angi wa, “Di hamwi hénoo ménika hwendamboka hélék méni ye. Di bulmakau bali xiyae wun bulmakauna hamwi atéfék yambu yaférondé hamwi ménika hweta nawulak hamwi akwi ménika hwe, méni deka hurundan sémbut yakwanyiméte. Hwendaka méni hwendan hamwika hélék méni ya.” Wungi dé wa. (Du takwa di Moses wandén hambuk hundi xékéta di wungi Godka hwe.) 


text:
Jisas wungi wataka dé Godré wa, “Mé xé. Wuni wundé yawu, méni mawuli yaméka maki yanjoka.” Wungi wata dé God tale wandén mwi hundi hérekita dé hukémbu God wandén mwi hundi maki huru. 


text:
<pb/>God mawuli yandéka maki dé Jisas Krais déka séfiré Godka hweta dé hiya. Natafa nukwa male dé hiya. Hiyandéka God hurumben haraki saraki sémbut yakwanyindéka nani yikafre du takwa nani re, Godna makambu. Krais déka séfi Godka hwetaka dé hurundan haraki saraki sémbut yakwanyi 


text:
<pb/>Atéfék nukwa atéfék pris di Godka hwendaka jambémbu téta Godna jémba ya. Yata di wambula wambula meme bali bulmakau bali xiyae Godka hwe. Hwendaka jondu dé du takwa hurundan haraki saraki sémbutré yakwanyinjoka dé hurufatiké. 


text:
Jisas Krais hurundan maki huruhambandé. Dé atéfék héki hwarimbu hurundan haraki saraki sémbut yakwanyinjoka dé natafa nukwa dé hafuré Godka hwe. Hwetaka dé Godna yika tamba sakumbu dé re. 


text:
Rendén nukwa némbuli akwi dé God déka mamaré sarékéngwandéndét Krais déka man deka maakmbu takatendéka nukwaka dé haxé. 


text:
Dé natafa joo Godka hweta dé déka du takwa hurundan haraki saraki sémbut wundé yakwanyindé, di Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa rendate, wungi re wungi re. 


text:
Néma Du God angi dé wa: “Hukémbu wun nukwa xakundét, wuni wuna hambuk hundi deka mawuli sarékémbu takatawuni.<pb/>Takata wuni wun hambuk hundi deka mawulimbu hayitawuni.” 


text:
<pb/>Wungi wataka dé angi wa,<pb/>“Wuni di hurundan haraki saraki sémbutka wambula yamba sarékékéwuni.” 


text:
<pb/>Wungi wandéka nani wun hundika sarékéta nani xékélaki. God du takwa hurundan haraki saraki sémbut yakwanyita wun sémbutka wambula sarékéhafi yandét, du takwa Godka wambula yamba hwekéndi, dé deka hurundan sémbut wambula yakwanyindéte. Nani Godka jémba saréka déka yitame 


text:
<pb/>Wuna nyama bandi, mé xéké. Jisas nanika hiyandéka déka nyéki blekéndénka, nani Godna yikafre male hafwaré yitame. Roohafi yikafre mawuli yata, déka yikafre male hafwaré yitame. 


text:
Nani huli yambumbu Godka yitame. Wun huli yambu wungi re wungi re retandé. Yamba hiyakéndé. Krais hafu dé wun yambu huru, Godna gembu hatekandén séményi nukwa wurmbu. Wun nukwa wur déka séfi dé. 


text:
Rendékaka sarékéta, nani Godka yitame. Nani mawuli yéték hérahafi yata Kraiska jémba male sarékéta déka yitame. Krais déka nyéki dé nana haraki mawuliré yaxérékéndéka nana mawuli huli dé té. Dé yikafre hulingumbu dé nana séfiré yakwanyi. 


text:
<pb/>Hanja God dé wa, naniré yikafre hurutendékaka. Dé wandén maki male hurutandé. Nani déka hundika jémba sarékéta naniré yikafre hurutendékaka haxéta nani jémba sarékémbekaka du takwaré hundi we. Nani wamben hundi hulukitame. 


text:
Wun hundika hulukita nani nani wali tékwa du takwaré yikafre hurunjoka sarékétame, di akwi nani nak nakéka némafwimbu mawuli yata yikafre jémba yandate. 


text:
Nani Jisasna hundi xékékwa du takwa wali hérangwandémbeka sémbut yamba yatakakéme, nawulak du takwa yatakandaka maki. Hérangwanda reta nani nak nakré yikafre hundi watame, nana mawuli jémba tendéte. Nani Jisas Krais wambula yatendéka nukwa bari xakutendékaka sarékéta nani wambula wambula natafambu hérangwanda retame. Nani Godna nyanka hu yamba hwekéme 


text:
<pb/>Nani Kraisna mwi hundi xéka wun hundika hu hweta nani mawuli yambeka maki haraki saraki sémbutmbu téta, méta joo nani Godka hwekéme, dé nana haraki sémbut yakwanyindéte? Wu yingafwe. Nani Kraisna hundika hu hweta God hurumben haraki sémbut yamba yakwanyikéndé. 


text:
Yakwanyihafi yata dé hurumben haraki saraki sémbut hasa hwetandé. Hasa hwetendékaka sarékéta nani némafwimbu rootame. Hukémbu God kot xékékwa néma du reta hurumben haraki saraki sémbut naniré hasa hweta wandét, nani haraki hafwaré yitame. Wun hafwambu némafwi ya yanéta déka mamaré tusandatandé. 


text:
Hanja du nak Moses wandén hambuk hundika hu hweta haraki saraki sémbut hurundéka du yéték hufuk déré xétaka kot xékékwa néma duré hundi wandaka dé deka hundi xékéta dé wa, di wun duré xiyandate. Wun duka saréfa nahafi yata dé kot xékékwa néma du dé wa, di wun duré xiyandate. 


text:
Di Moses wandén hundika hu hwendé duré wungi hurundanka, God déka nyanka hu hwendé du takwaré méta yatandé? Dé diré wun haraki saraki sémbut hambukmbu hasa hwetandé. Wunde du takwa di Godna nyanka haraki hundi wata hu hweta di déka nyékika di wa, “Wu haraki joo dé.” Wungi wata xékélakihambandi. Wun nyéki dé Godna mwi hundina nyéki dé. Wun nyéki dé diré yikafre huru, di Godna du takwa rendate. Di wungi huruta di nanika saréfa naakwa Hamwinyaka akwi di haraki hundi wa. Wungi hurukwa du takwaré God hambukmbu haraki hasa hwetandé. 


text:
Nani wun hasa hwetekwa Godka nani xékélaki. God hanja dé wa, “Wuni hafu hurundan haraki saraki sémbut hasa hwetawuni. Wu wuna jémba dé.” Wungi wataka dé wambula wa, “Néma Du God dé déka du takwaka kot xékékwa néma du reta hurundan sémbutka watandé.” Wungi dé wa. 


text:
God wungi re wungi re retandé. Reta déka hu hwekwa du takwaré wun haraki saraki sémbut hambukmbu hasa hwetandé. Hasa hwetendékaka némafwimbu rootandi. Nani hambuk yata Godka jémba sarékétame 


text:
<pb/>Guni Kraiska hu hwehafi yata hanja rengun nukwaka wambula mé saréké. Wun nukwa guni tale Kraisna yikafre hundi xéka huli mawuli guni héra. Héranguka déka mama guniré haraki huru, guni némafwi hangéli héraata Kraiska hu hwengute. Héraata guni déka hu hwehambanguni. 


text:
Hu hwehafi yanguka nak nukwa guna mama hambuk yata wandaka guni atéfék du takwana makambu ténguka di guniré haraki hundi wata xiya. Nak nukwa di nawulak du takwaré wungi hurundaka guni wunde du takwa wali téta diré guni yikafre huru. 


text:
Jisas Kraisna hundika hélék yakwa du déka hundi xékéndé du takwaré séndé gembu takandaka guni dika saréfa naata diré yikafre huru. Kraisna hundi xékéhafi yakwa du gunika hambuk yata guna jondu baka hérandaka guna mawuli xak yahafi yandéka guni yikafre mawuli ya. Guni xékélaki. Hukémbu guni yikafre male wungi re wungi re rekwa jondu hératanguni. Wungi xékélakinguka di guna jondu hérandaka guna mawuli haraki yahambandé. 


text:
Wungi retengukaka sarékéta guni yamba rookénguni. Guni Godna hundi jémba xékéngut, God hukémbu guniré yikafre male hurutandé. Wu yikafre joo dé. 


text:
Guni wendé nahafi yata hambuk yata God mawuli yandén maki hurutanguni. Guni wungi hurungut, God wasékérékéndén maki guniré yikafre hurutandé.<pb/> 


text:
Yikafre sémbut hurukwa wuna du takwa di wunika jémba sarékéta wuna hundika ‘Mwi hundi dé’ naata di jémba retandi, wungi re wungi re.<pb/>Di wunika hu hwendat, wuna mawuli dika yikafre yamba yakéndé.” 


text:
<pb/>Nani Godka hu hweta haraki hafwaré yikwa du takwa maki yingafwe. God wali yamba resékekéndi. Nani Godka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” naata nani dé wali jémba retame, wungi re wungi re.<pb/>


text:
Angi huruta nani Godka jémba saréké. Nani haxémbeka jooka nani angi saréké, “Wun joo xakutandé. Wu mwi hundi dé.” Wungi sarékéta nani xéhafi yamben jonduka angi wa, “God wun jonduka wandéka nani xékélaki, déka hundi mwi hundi dé.” 


text:
Hanja rendé du nawulak Godka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” nandaka dé God wa, “Wunde du di yikafre sémbut hurukwa du di.” Wungi dé wa. 


text:
Nani wungi Godka jémba sarékéta nani xékélaki. Hanja God déka hundimbu wata dé ané héfa akwi nyirmbu tékwa héfa akwi dé hurataka. Wungi huratakandéka xémbeka jondu dé xaku, xéhafi yamben jondumbu. Abel, Enok, Noa 


text:
<pb/>Hanja Abel Godka jémba sarékéta déka God hwendén joo dé Keinéna Godka hwendén jooré dé sarékéngwandé. Abel wungi hwendéka God déka dé wa, “Dé yikafre joo dé hwe. Dé yikafre sémbut hurukwa du dé.” Wungi dé wa. Némbuli Abel rehambandé. Hanjambu dé hiya. Némbuli nani Godka jémba sarékéndénka sarékéta, déka hundi nanika dé wa. 


text:
<pb/>Hanja Enok, dé akwi Godka jémba sarékéta, déka hundika dé “Mwi hundi dé” na. Nandéka God dé déré déka getéfaré hura wari, dé hiyahafi yandéte. God déré déka getéfaré hura warindéka di di déka hwakéfatiké. Tale Enok God mawuli yandén maki hurundéka God déka dé angi wa, “Déka wuna mawuli yikafre dé ye.” Wungi wataka déré dé hura wari. 


text:
Du nak Godka jémba sarékéhafi yandét, God wun duka yikafre mawuli yamba yakéndé. Du nak God wali renjoka mawuli yata dé déka mawulimbu angi watandé, “God dé re. Wuni déka xékélakita dé wali renjoka mawuli yawut, dé wuniré yikafre hurutandé. Wu mwi hundi dé.” Wungi wata dé God wali retandé. 


text:
<pb/>Hanja Noa dé Godka jémba sarékéta déka hundika dé “Mwi hundi dé” na. Noa xéhafi yandén haraki jondu bari yatendékaka dé God Noaré wa. Wandéka déka hundi jémba xékéta wandén maki huruta dé gunjambé nak dé to, dé déka takwa nyangwal wali jémba rendate. Dé wungi Godka jémba sarékéta dé nak du takwa haraki saraki sémbut hurundanka dé wakwe. Noa wungi Godka jémba sarékéndéka God déka dé wa, “Noa dé yikafre sémbut hurukwa du dé.” Abraham 


text:
<pb/>Hanja Abraham, dé akwi Godka jémba sarékéta déka hundika dé “Mwi hundi dé” na. God Abrahamré wasékendéka dé Godna hundi jémba xékéta dé God déka hwetendéka héfaré héranjoka dé déka getéfa yatakataka dé yi. Yita dé yitendéka yambuka xékélakihambandé. 


text:
Godna hundi jémba xékéta dé baka yi. Ye Godka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” naata dé God wasékérékéndén héfambu yitaka yataka. Nak héfambu yandé du maki yitaka yatakata dé némafwi ge tohambandé. Meme bali séfimbu hundafanéndan ge dé to. Totaka wun ge hura yita dé wun héfambu yitaka yataka, déka nyan Aisak, déka gwal Jekop wali. Wumbére duré akwi wun héfa hwenjoka God bér dé wasékéréké. 


text:
Abraham meme bali séfimbu tondén geka sarékéhafi yata dé Godna yikafre getéfaré wulayinjoka dé haxé. Wun getéfa wungi té wungi té tétandé. God hafu dé wun getéfa tonjoka sarékéta dé wun getéfa to. 


text:
<pb/>Sara akwi lé Godka jémba sarékéta déka hundika lé “Mwi hundi dé” na. Lé gwalefa ye nyan hérahafi yaléka dé God léré wa, “Nyéni nyan hératanyéni. Wu mwi hundi dé.” Wungi wandéka lé wa, “God wandén maki hurutandé. Wu mwi hundi dé.” Wungi waléka God léka hambuk hwendéka lé nyan héra. 


text:
Héraléka Abraham gwalefa ye hiyawata reta dé wun nyanéna yafa xaku. Xakundéka hukémbu déka mandéka séfélak di re, nyirmbu tékwa hunkwari séfélak téndaka maki. Du gu tufwambu rekwa awemré handékénéfatikéndaka maki, du nak Abrahamna mandékanguré handékénénjoka dé hurufatikétandé. 


text:
<pb/>Wunde du takwa Godka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” naata re di hiya. Di ané héfambu rendan nukwa di God wasékérékéndén jondu hérahafi ye di deka mawulimbu di God yikafre hurutendéka jonduré xe di wun jonduka yikafre mawuli ya. Wun jondu afakémbu téndéka di wun jondu héranjoka haxéta di yikafre mawuli ya. Mawuli yata di wa, “Némbuli rembeka héfa nana héfa yingafwe. Nani ané héfambu reta nani nak téfambu yae re yikwa du takwa maki nani re. Nani hukémbu nak téfaré yitame.” Wungi wataka Godka jémba saréka di hiya. 


text:
Di wungi huruhambandi. Di ané héfambu tékwa getéfaré sarékéngwandéndé getéfaka di saréké. Di Godna getéfaka di némafwimbu mawuli ya. Mawuli yandaka God deka getéfa dé hurataka. Huratakandéka nak du takwa Godka di wa, “God dé deka néma du God dé.” Wungi wandaka God wun hundika yikafre mawuli dé ya. 


text:
<pb/>Hanja Abraham Godka jémba sarékéta déka hundika “mwi hundi dé” nandéka God déré hurukwexéndéka dé Abraham déka nyan Aisakré Godka dé hwe. Wungi huruta dé wasékérékéndén hundi héraakwa du dé déka natafa male nyanré Godka hwe. 


text:
Wun nyanka tale dé God Abrahamré angi wa, “Ména nyan Aisakmbu male ména séfélak mandékangu xakutandi.” 


text:
God wungi wataka hukémbu Abrahamré dé wa, dé Aisakré Godka hwendéte. Wandéka Abraham dé angi saréké, “Wuni Godka hwenjoka Aisakré xiyawut, dé hiyandét, God déré wambula husaramétandé.” Wungi sarékéta dé Aisakré xiyanjoka hurundéka God déré dé wa, dé xiyahafi yata Aisakré wambula hérandéte. God wungi wandén, wu sataku hundi maki dé. Tale Aisak hiyandén du maki hwandéka God wandéka Abraham Aisakré dé wambula héra. Aisak, Jekop, Josep 


text:
<pb/>Aisak Godka jémba sarékéta dé Godré wa, God déka nyan yéték Jekop bér Isoré yikafre hurundéte. Dé wungi wata dé hukémbu xakutekwa jonduka dé wa. 


text:
<pb/>Jekop akwi Godka jémba sarékéta dé hiyawata hwaata dé déka gwal yétékré wa, “God béniré yikafre hurutandé.” Jekop déka séto bangi hérae Godna ximbu harékéta dé wun hundi wa, Josepna nyan yétékré. 


text:
<pb/>Josep akwi Isipmbu reta Godka jémba sarékéta hiyanjoka hwaata dé wa, “God dé wa, guni Israelna du takwa ané héfa yatakataka guna héfaré yitengukaka. Wandén maki yitanguni. Wu mwi hundi dé.” Wungi wataka dé diré wa, di déka fusa hérae hura ye di deka héfambu réméndate. Moses 


text:
<pb/>Hanja Mosesna yafa ayiwa bér Godka jémba sarékémbéka lé Mosesna ayiwa déré héraléka bér Mosesré xe di wa, “Dé yikafre nyan dé.” Wungi we di Godka jémba sarékéta Ferona hambuk hundika roohafi yata bér déré bafu hufuk fakumbéka dé re. 


text:
Rendéka hukémbu Ferona takwanya Mosesré xe lé déré hura yi. Hura yiléka hukémbu dé némafwi ye Godka jémba sarékéta dé wa, “Wuni Ferona takwanyana nyan yingafwe. Wungi wakénguni.” 


text:
Wungi we dé Israelna du takwa wali renjoka dé mawuli ya. Wun nukwa Isipna du di Israelna du takwaré haraki hurundaka di xak wali rendaka Moses di wali renjoka dé mawuli ya. Dé haraki saraki sémbut huruta yikafre mawuli yanjoka hélék dé ya. Dé dé xékélaki, wun haraki saraki sémbutna yikafre mawuli bari hényitandé. 


text:
Hélék yata dé God hukémbu hwetendéka jooka sarékéta dé wa, “Wuni néma du reta Isipna yikafre jondu hérawut, wu baka joo dé. Wuni God wasékendén du Kraiska hangéli hérawut, hukémbu God wuniré yikafre hurundét, wu némafwi joo dé.” Wungi dé wa. 


text:
Moses Godka jémba sarékéta dé Isip yatakataka dé yi. Isipna néma du mawuli witendékaka roohafi yata dé yi. Dé du takwa xéhafi yandaka Godré déka mawulimbu xéta dé wungi yi. 


text:
Moses wungi Godka jémba sarékéta dé God wandén maki dé Pasovana nukwa hura dé nyéki deka gena fétémbu xalétaka, wun maka dunya xiyasandatekwa ensel deka maka dunyaré xiyandémboka. Séfélak Israelna du takwa di Godka jémba saréké 


text:
<pb/>Israelna du takwa di Godka jémba sarékéndaka wun néma xéri déka xi Waka Néma Xéri dé nyéndékmbu tutélaméndéka héfa nyéndékmbu téndéka di wun héfambu jémba yi, néma xérina angé téfaré. Yindaka Isipna du di yindan maki yindaka dé hulingu diré yakitéfindéka hulingu se di hiya. 


text:
<pb/>Hukémbu Israelna du takwa di Godka jémba sarékéta di God wandén maki huruta di Jerikoré wulayihafi yata gindan némafwi séndé hafwa sakumbu di hwarangu take jémélé yi. Nukwa angé tamba yétiyéti angé tamba hufuk hwarangu take jémélé yi. Wungi yindaka wun getéfana séndé xakrindéka di Israel Jerikoré wulayi. 


text:
Jerikona yambumbu tékwa takwa hési léka xi Rahap, lé Godka jémba sarékéléka Israelna du yéték wun getéfaka xékélakinjoka nakélak faakwa yambéka lé bérré yikafre huru. Hura lé hukémbu lé Jerikombu reta Godna hundi xékéhafi yakwa du takwa wali hiyahambalé. 


text:
<pb/>Méta hundi akwi watawuni? Wuni atéfék wungi Godka jémba sarékéndé du takwaka wanjoka mawuli yata wun némafwi hundi wafatikétawuni. Wunde du nawulak di Gideon, Barak, Samson, Jepta, Devit, Samuel, Godna profet akwi di. 


text:
Di Godka jémba sarékéta di angi huru. Nawulak di séfélak néma du wali ware diré sarékéngwanda di wun néma duna héfaré héra. Nawulak di Israelna du takwaka néma du reta di yikafre sémbut male huru. Nawulak di God wasékérékéndén jondu héra. Nawulak di layionéna hundi hutémé. 


text:
Nawulak deka mama diré yambu tunjoka hurundaka wun ya diré yanéhambandé. Nawulak deka mama diré yarmbu xiyanjoka hurundaka di jémba re. Nawulak hambuk yahafi yandaka God dika hambuk hwendéka di némafwi hambuk héraata wareta, di nak téfana xi warekwa duré xiyandaka di yaange yi. 


text:
Takwa nawulak Godka jémba sarékéndaka hiyandé nyangwal hiyandé du di wambula ramé. Nawulak di deka mamana tambambu rendaka deka mama diré di wa, di Godka hu hwetaka jémba yindate. Wandaka di wa, “Yingafwe. Nani Godka hu yamba hwekéme.” Wungi wata deka mawulimbu di wa, “Di naniré xiyandat, nani hiyae nani raama God wali wungi re wungi re jémba retame.” Wungi wataka Godka hu hwenjoka hélék yandaka deka mama diré haraki hurundaka di némafwi hangéli hérae di hiya. 


text:
Nawulak deka mama dika haraki hundi wata di deka hungalina séfiré rami yoombu di xiya. Nawulak akwi deka mama diré senmbu gitaka di séndé gembu taka. 


text:
Nawulakré motumbu di xiya. Nawulak deka séfiré nyéndékmbu rékindaka di hiya. Nawulakré di hurukwexé. Nawulakré xi ware yarmbu di xiyandaka di hiya. Nawulak deka mama diré haraki hurundaka di hangéli héraata, nukwa wur hafi sipsip bali, meme balina séfi gita, jambangwe du takwa di re. 


text:
Di wungi reta di deka mamaka yaange yinjoka di yitaka yatakata di du rehafi hafwambu akwi, némbumbu akwi, motu wekwambu akwi héfana wekwambu akwi di re. Di yikafre sémbut hurukwa du takwa rendaka ané héfana du takwa di haraki saraki sémbut huruta di Godna makambu di wali yamba rekéndi. 


text:
<pb/>Wunde du takwa atéfék Godka jémba sarékéta Godna hundika “Mwi hundi dé” nandaka God dika dé wa, “Wunde du takwa wunika jémba sarékéta di wuna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa di re.” Wungi wandéka wun nukwa di God wasékérékéndén yikafre jondu hérahambandi. 


text:
Di wun yikafre jonduka haxéta nani wali nak maki yikafre jondu hérandate God dé mawuli ya. God nanika yikafre male jondu hwenjoka dé wungi huru. Di hafu wun jondu hérandate God hélék dé ya. Di nani wali God wasékérékéndén jondu hérae Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa wungi re wungi re rendate dé God mawuli ya.<pb/>


text:
Wunde séfélak du takwa di nani wali hérangwanda téta di Godka jémba sarékéndanka di naniré wa. Wungi maki nani dika sarékéta di hurundan maki hurutame. Nani naniré xak hwekwa jondu hérekitaka haraki saraki sémbut yamba hurukéme. Wun haraki sémbut nana mawuliré dé bari haraki huru. Nani haraki sémbut huruhafi yata wendé nahafi yata God nanika hwendén jémba hambukmbu yatame, yikafre joo héranjoka fétékérékwa du hambukmbu fétékéréndaka maki. 


text:
Nani wungi hurunjoka nani Jisasré male xétame. Dé tale Godka jémba sarékéta wandén maki huruta God wali rendéka maki, nani akwi Godka jémba sarékéta God wali retame. Hanja Jisas God wali yikafre mawuli yatendékaka sarékéta dé hangéli hérae dé wun hangélika wendé nahafi yata dé mimbu hiya. Du nawulak Jisaska haraki hundi wata déré xiyae mimbu hatekandaka Jisas wun jooka roohafi ye dé hiya. Hiyae raama dé Néma Du God rendén jambéna yika tamba sakumbu dé re. God nana mawuliré huréhalékénjoka dé xak hwe 


text:
<pb/>Nani Jisaska sarékétame. Hanja Jisas ané héfambu rendéka di haraki saraki sémbut hurundé du déka mawuli wita déré di haraki huru. Hurundaka dé wendé nahafi yata dé Godka hu hwehambandé. Du guniré haraki hurundat, guni Jisas hurundénka mé saréké. Sarékéta guni wendé nahafi yata yikafre mawuli yata déka jémba jémba yatanguni. 


text:
Guni haraki saraki sémbutka hu hwenjoka guni weséka jémba ya. Jémba yanguka nawulak du guna sémbutka hélék yata di guna nyéki blekéndéte, di guniré xiyahafi ye. 


text:
Hundi nak Godna nyingambu dé re, guni wendé nahafi yata yikafre jémba yangute. Guni wun hundika yike guni ye. Dé gunika “wuna dunya” naata dé angi wa:<pb/>“Wuna nyan, mé xéké.<pb/>Néma Du hurumén haraki saraki sémbut méniré hasa hwendét, méni jémba sarékétaméni.<pb/>Ména mawuli jémba téndéte méniré xiyandét, méni wungi xiyandénka yikafre mawuli yataméni.<pb/> 


text:
Néma Du némafwimbu mawuli yandéka du takwaré dé xiya, di hurundan haraki saraki sémbut wambula hurundamboka.<pb/>Dé ménika ‘Wuna nyan dé’ naata dé méniré xiyatandé, méni yikafre sémbut huruméte. 


text:
<pb/>Mé xéké. Atéfék yafa deka nyangwalré xiyaata diré di wakwe, di yikafre sémbut hurundate. Wungi maki God gunika “Wuna nyangwal di” naata guniré xiyandéka guni nawulak xak wali guni re. Guni yikafre sémbut hurungute dé wungi huru. 


text:
God déka atéfék nyangwalré dé wungi wakwe. Dé guniré xiyahafi yandét, guni déka nyangwal yingafwe. Guni nak yafambu guni xaku. 


text:
Ané jooka akwi mé saréké. Ané héfambu rekwa nana yafambri naniré wakwenjoka naniré xiyandaka nani dika hu hwehambame. Nani deka hundi jémba xéké. Nani dika wungi huruta méta yatame, nana hamwinyana yafaka? Nani déka hu hwehafi yata déka hundi jémba male xékétame. Wungi huruta nani jémba retame, wungi re wungi re. 


text:
<pb/>Ané héfambu rekwa yafambri mawuli yandaka maki huruta di nawulak héki hwari naniré wakwenjoka naniré di xiya. Nana yafa God naniré wakwenjoka naniré dé xiya, nani dé rendéka maki yikafre sémbut male huruta jémba rembete. 


text:
Di naniré wakwenjoka naniré xiyandaka nani hangéli nani héra. Hangéli hérambeka nukwambu nani hélék yata yikafre mawuli yahambame. Di wungi wakwendanka hukémbu nani yikafre sémbut hurunjoka xékélakita yikafre sémbut huruta nani nakélak biya mawuli wali re. Nani hambuk yatame 


text:
<pb/>Wun jooka sarékéta guni yikafre mawuli yatanguni. Guna tamba hambuk yahafi yandét, guni wun tambaré yikafre hurutanguni, dé hambuk yandéte. Guna hwatiman wendé naata généndét, guni wun hwatimanré yikafre hurutanguni, dé hambuk yata jémba téndéte. 


text:
Guni wungi huruta Godka jémba yita guni yikafre yambu hurutanguni. Guni wun yambumbu yingut, man haraki yandé du takwa guna hukémbu yindat, deka man wambula haraki yahafi yata yikafre yatandé, di akwi jémba yindate. 


text:
<pb/>Guni atéfék du takwa wali nakélak huru mawuli héranjoka guni hambuk jémba yatanguni. Guni Néma Du Godna du takwa reta yikafre sémbut male hurunjoka akwi hambuk jémba yatanguni. Yikafre sémbut male huruhafi yakwa du takwa di Godré yamba xékéndi. 


text:
Guna be du nak God naniré yikafre hurundékaka hu hwendémboka xékélaki natanguni. Guna du nak Godka hu hweta haraki mawuli xékéta dé guna mawuliré akwi haraki hurutandé. Dé wungi hurundét séfélak du takwa Godka hu hwetandi. Wun du wungi hurundémboka, guni xékélaki natanguni. 


text:
Guni wungi xékélaki nangut, séfélak takwa wali hwaakwa du akwi séfélak du wali hwaakwa takwa akwi Godna hundi xékéhafi yakwa du takwa akwi guna nyéndékmbu yamba rekéndi. Wunde du takwa di hanja rendé du Iso maki di. Hanja dé maka du nyan reta dé hénoo héranjoka dé maka du nyan hératendéka yikafre hundi déka bandika hwe. 


text:
Guni xékélaki. Iso wungi hura hukémbu dé tale hurundén sémbutka hélék yata wun hundi wambula héranjoka mawuli yata wungi wata dé géra. Gérandéka déka yafa dé angi wa, “Yingafwe. Wuni wun hundi wundé wawu, ména bandika.” Wungi wandéka dé wun hundi wambula héranjoka dé hurufatiké. Nani Saion némburé nani yi 


text:
<pb/>Guni ané héfambu tékwa némburé yihambanguni, Israel hanja yindan maki. Hanja di wun némburé ye di xé, némbumbu némafwi ya yanéndéka géli buwi akwi halékinga akwi téndéka némafwi mur yandéka. 


text:
Di wun jonduré xe di xéké, fuli maki joo hambukmbu wandéka God hundi nawulak hambukmbu wandéka. Wungi xéka di Mosesré wa, “Nani wun hundi wambula xékéhafi yambete, Godré wataméni.” 


text:
Tale God dé diré angi wa, “Du nak sipsip bali nak bulmakau bali nak ané némburé xalendét, guni déré motumbu naake xiyangut hiyandé.” Wun hundi xékéta roota di Mosesré wungi wa. 


text:
Wungi wandaka Moses akwi wun hambuk jonduré xe dé wa, “Wuni némafwimbu roowuka wuna séfi dé géné.” Wungi dé wa. 


text:
<pb/>Guni wun némburé yihafi yata guni Saion némburé warita guni wungi té tékwa Godna getéfaré guni yi. Wun getéfa anwarmbu tékwa Jerusalem dé. Guni séfélak séfélak ensel téndakaré akwi guni yi. Di wumbu hérangwanda reta Godka yikafre mawuli yata déka ximbu haréké. 


text:
Godna hundi tale xékéndé du akwi di wumbu re. Hanja God deka xi dé hayi, déka getéfambu rekwa nyingambu. Guni Godka akwi guni yi. Dé némafwi kot xékékwa néma du reta atéfék du takwa hurundan sémbutka hundi watandé. Guni hanja reta yikafre sémbut hurundé du takwaka akwi guni yi. Hanja di hiyandaka deka hamwinya Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa di re, wungi re wungi re. 


text:
Guni Jisaska akwi guni yi. Jisas dé Godna nyéndé nana nyéndémbu téta dé Godna huli hundi naniré wa. Wungi yita guni Jisas blekéndén nyékika akwi guni yi. Jisasna nyéki dé Abelna nyéki maki yingafwe. Hanja Abelna nyéki Godka dé wa, “Wuniré xiyandé duré mé hasa xiya.” Kraisna nyéki dé nanika yikafre hundi wata dé hurumben haraki sémbut yakwanyi. Nani xékélaki natame 


text:
<pb/>Guni xékélaki natanguni. God guniré andé wandi. Guni déka hu yamba hwekénguni. Hanja ané héfambu rendé du Moses dé Israelna du takwaré hambuk hundimbu wa, di haraki sémbut hurundamboka. Wandéka di déka hundika hu hwendaka God hurundan haraki saraki sémbut dé diré hasa hwe. Némbuli Godna getéfambu rekwa du dé naniré hambukmbu wa, nani haraki sémbut hurumbemboka. God ané héfambu rendé duna hundi hu hwendanka diré wungi hasa hwetaka naniré yingi maki yatandé, nani Godna getéfambu rekwa duna hundika hu hwembet? Wu naniré hambukmbu hasa hwetandé. 


text:
Hanja God déka hambuk hundi Israelna du takwaré wandéka dé héfa géné. Némbuli God dé wa, “Natafa nukwambu wambula wawut, héfa génétandé. Héfa male yingafwe. Nyir akwi génétandé.” 


text:
God angi wata “Natafa nukwambu wambula.” Wungi wata dé hambuk yahafi yakwa jonduré hérekitendékaka dé wa. Dé wambula wandét, héfa nyir akwi généndét, God huratakandén atéfék jondu hérekitandé. Hérekindét Godna getéfa généhafi yata jémba tétandé, wungi té wungi té. 


text:
<pb/>God néma du reta nanika jémba hatitendéka hafwa yamba génékéndé. Wun jooka sarékéta nani Godka diména natame. Naata nani God mawuli yandéka maki jémba yatame. Nani déka ximbu harékéta déka rootame. 


text:
Nana God dé jondu tusandakwa némafwi ya maki dé. Tusandandékaka sarékéta, nani déka roota déka ximbu harékétame.<pb/>


text:
Hanja yangun maki némbuli guni Jisas Kraisna hundi xékékwa du takwa guni nak nakéka némafwimbu mawuli yatanguni. 


text:
Nak téfambu yandé du takwa guna geré yandat, guni diré yikafre hurutanguni. Hanja du takwa nawulak akwi di wun yikafre sémbut huruta di nak téfambu yandé du takwaré yikafre huru. Hurundaka Godna ensel nawulak yandaka di dika xékélakihafi yata diré akwi di yikafre huru. 


text:
<pb/>Guni Kraisna hundi xékéta séndé gembu rekwa du takwaka yike yakénguni. Di wali séndé gembu rekwa du takwa di dika sarékéta saréfa na. Saréfa nandaka maki guni akwi dika sarékéta dika saréfa natanguni. Nawulak du di Jisas Kraisna hundi xékékwa du takwaré haraki hurundaka di hangéli héra. Hangéli héraakwa du takwaka akwi yike yakénguni. Di akwi Kraisna séfimbu rendakaka sarékéta guni dika saréfa natanguni. 


text:
<pb/>Guni takwa hérangut, wu yikafre dé. Guni du, guna takwa wali jémba retanguni. Guni takwa, guna du wali jémba retanguni. Guni nak du wali hési takwa wali yamba hwakénguni. Guni xékélaki. Du di nak duna takwa wali hwandat, takwa di hési takwana du wali hwandat, God hurundan haraki saraki sémbut diré hasa hwetandé. 


text:
<pb/>Guni yéwa héranjoka némafwimbu mawuli yamba yakénguni. Guni hura rengun jonduka angi sarékétanguni, “Yak. Wuni wun jondu hura reta wuni jémba re.” God hafu dé gunika angi wa, “Wuni guniré yamba yatakakéwuni. Wuni gunika hu yamba hwekéwuni.” 


text:
Nani wun hundika sarékéta roohafi yata angi watame:<pb/>“Néma Du God wuniré dé yikafre huru.<pb/>Wuni yamba rookéwuni.<pb/>Yingi maki ye héfambu rekwa du wuniré haraki hurukéndi?<pb/>Wungi watame. Nana néma duna hundi xékétame 


text:
<pb/>Guna néma duka wambula mé saréké. Hanja di gunika hatita guniré di Godna hundi wa. Guni yandan yikafre jémbaka sarékéta guni di Jisas Kraiska jémba sarékéndan maki, guni Kraiska jémba sarékétanguni. 


text:
<pb/>Jisas Krais wungi male dé re. Nalika akwi némbuli akwi séri akwi dé wungi male retandé, wungi re wungi re. 


text:
Wungi rendékaka sarékéta guniré wuni we. Du nawulak guniré nak maki nak maki huli hundi wandat, di guniré hura yindamboka guni deka hundi yamba xékékénguni. Wunde du di di hénoo nawulakéka yakér, deka mawuli hambuk téndéte. Du deka mawuli hambuk téndéte hénooka yakérndat, wu haraki dé. Wungi yakérta deka mawuliré yikafre hurunjoka di hurufatiké. God guna mawuli hambuk téndéte guniré yikafre hurundét, wu yikafre dé. 


text:
<pb/>Nani hamwi xiyae Godka hamwi hwembeka jambé nani hura re. Nukwa wurmbu tondan Godna gembu jémba yakwa pris di wun jambémbu hwaakwa hamwi yamba sakéndi. 


text:
Atéfék prisna néma du, God du takwa hurundan haraki saraki sémbut yakwanyindéte, dé meme bali bulmakau bali xiyae deka nyéki hérae hura wulayi, Godna yikafre male hafwaré. Xiyandén hamwi hérae getéfa yatakataka hafwambu di yambu tu. 


text:
Wungi hurundaka maki, dé Jisas huru. Dé déka hafu nyékimbu du takwa hurundan haraki saraki sémbut yakwanyinjoka dé getéfa yatakataka hafwambu hambuk hangéli hérae dé hiya. 


text:
Jisas hurundénka sarékéta nani nana getéfana du yatakataka Jisaska yitame. Di hanja Jisaska haraki hundi wandan maki nanika akwi haraki hundi wandat, nani yikafre mawuli yata Jisaska yitame. 


text:
Nani ané héfambu reta nani wungi re wungi re rekwa getéfambu rehambame. Nani wun hukémbu xakutekwa getéfaré yinjoka mawuli yata wun getéfaka nani haxéta re. Wungi maki nani Jisaska yitame. 


text:
<pb/>Nani meme bali bulmakau bali xiyae Godka yamba hwekéme. Ané joo Godka hwetame. Nani Jisas Kraiska jémba sarékéta atéfék nukwambu déka yikafre mawuli yata Godna ximbu harékétame. Wungi harékéta nani nana hundimbu Godka diména natame. 


text:
Ané sémbut akwi Godka hwetanguni. Guni du takwaré yikafre huruta guni jambangwe du takwaka jondu nawulak hwetanguni. Wungi hurungut, God hwengun sémbutka yikafre mawuli yatandé. 


text:
<pb/>Hukémbu guna hatikwa néma du di gunika hatindakaka Kraiska watandi. Di wun jooka sarékéta di gunika jémba hati, guna mawuli jémba téndéte. Wungi maki guni deka hundi xékéta wandan maki hurutanguni. Wungi hurungut, di yikafre mawuli yata guniré yikafre hurutandi. Wungi huruhafi yangut, di xak héraata, guniré yikafre hurunjoka hurufatikétandi. God naniré yikafre hurundéte déré watanguni 


text:
<pb/>God naniré yikafre hurundéte guni déré watanguni. Nani xékélaki. Nani haraki sémbut huruhafi yambeka nana mawuli jémba dé té. Téndéka nani atéfék nukwambu yikafre sémbut male hurunjoka nani mawuli ye. 


text:
<pb/>Hanja God dé hundi wasékéréké, naniré yikafre hurunjoka. Wun wasékérékéndén hundi wungi re wungi re retandé. Wungi wasékérékétaka dé Jisasré wandéka gaye naniré yikafre hurunjoka hiyandéka déka nyéki dé bleké. Hukémbu God wandéka dé Jisas raama dé nana Néma Du re. Sipsip balika hatikwa du deka sipsip balika jémba hatindaka maki, nana Néma Du Jisas dé nani déka du takwaka dé jémba hati. Wuni wun nakélak huru mawuli hwekwa Godré wuni wakwexéké, 


text:
dé gunika atéfék yikafre jondu hwendét guni déka mawuli yandéka jémba yangute. Wuni déré wakwexéké, dé Jisas Kraisna hambukmbu guna mawulimbu jémba yata dé atéfék mawuli yandéka joo hurundéte. Wungi wuni Godré wakwexéké. Nani Jisas Kraisna ximbu harékétame, wungi re wungi re. Wu mwi hundi dé. Dika dé dinguna nae 


text:
<pb/>Wuna nyama bandi, guniré wuni we. Gunika nyingambu hayiwun hundi yalefu hundi male dé. Guni wun hundi xékéta yikafre mawuli yata wawun maki hurutanguni. 


text:
<pb/>Guni ané jooka xékélakingute wuni mawuli ye. Nana bandi Timoti dé séndé ge yatakataka némbuli dé hafwambu dé re. Dé wunika bari yandét, ani yituku gunika yataani. 


text:
<pb/>Wuni guna néma duka akwi atéfék wumbu reta Kraisna hundi xékékwa du takwaka wuni dinguna nae. Italimbu reta Kraisna hundi xékékwa du takwa di gunika dinguna nae. 


text:
Wuni Jems ané nyinga wuni hayi. Wuni God bér nana Néma Du Jisas Kraisna jémba yakwa du wuni. Guni Israelna du takwa reta guna motéfa yatakataka ye nak nak héfambu rekwa du takwa, gunika wuni dinguna nae. Xak nanika yandét nani yikafre mawuli yatame 


text:
<pb/>Wuna nyamangu bandingu, guniré wuni we. Nak maki nak maki xak gunika yandét, guni yikafre mawuli male yatanguni. 


text:
Guni xékélaki. Wun xak guniré hurukwexéndét, guni Jisas Kraiska jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” nangut, guna mawuli hambuk yata jémba tétandé. Wungi xékélakita yikafre mawuli yatanguni. 


text:
Guni wungi hambuk yata jémba téngut, guna mawuli jémba tétandé. Jémba téndét, guni atéfék yikafre sémbut huruta jémba retanguni. Guni yikafre sémbut nakéka yamba fatikékénguni. 


text:
<pb/>Guna du nak yikafre xékélelakika fatikéndét, dé Godré wakwexékétandé, dé déka wun xékélelaki hwendéte. Du takwa wungi Godré wakwexékéndat, God diré haraki hundi wahafi yata di atéfékéka séfélak xékélelaki hwetandé. 


text:
Guni Godré wakwexékénjoka huruta, guni Godka jémba sarékéta guna mawulimbu angi watanguni, “God wamben maki naniré yikafre hurutandé. Wu mwi hundi dé.” Wungi watanguni. Mé xéké. Némafwi mur yandét, néma xérimbu tékwa hulingu raama yitaka yatakatandé. Yitaka yatakandéka maki, du nawulak wungi Godka jémba sarékéhafi yandat, deka mawuli jémba téhafi yata baka yitaka yatakatandé. 


text:
Wungi maki du di Godré wakwexékéndat, God dika yamba hwekéndé. Di wun yikafre joo Godmbu héranjoka yamba sarékékéndi. 


text:
Di mawuli yéték wali reta jémba téhafi yandaka God deka hundi yamba xékékéndé. Jambangwe du akwi xérénjuwi mama du akwi yikafre mawuli yatandi 


text:
<pb/>Jisas Kraisna hundi xékékwa jambangwe du baka du reta di Godna makambu néma du rendakaka sarékéta di yikafre mawuli yatandi. 


text:
Wungi maki xérénjuwi mama du di baka du rendakaka sarékéta yikafre mawuli yatandi. Mawe bari réka yandéka maki di akwi bari hiyatandi. 


text:
Némafwi nukwa xale xéndéka séfi ya xérékékwa mur akwi yandéka dé mawe bari réka yata héfambu xakri. Xakre héfambu reta blaréta dé yikafre yahambandé. Yahafi yata dé bari hiya. Mawe bari réka yandaka maki, xérénjuwi mama du deka jémbaka sarékéta jémba yata bari hiyatandi. God nanika haraki saraki mawuli hwehambandé 


text:
<pb/>Mawuliré hurukwexékwa joo guna du nakéka yandét, wun du haraki sémbut huruhafi yata hambuk yata jémba téndét, God wasékérékéndén yikafre joo wun duka hwetandé. Hanja God dé angi wasékéréké, “Wunika némafwimbu mawuli yakwa du takwaka huli mawuli hwetawuni. Hwewut di jémba retandi, wungi re wungi re.” Hwetendékaka sarékéta wun du yikafre mawuli yatandé. 


text:
<pb/>Haraki joo nak yaata guna du haraki saraki sémbut hurundéte déré hurukwexéndét, dé angi yamba wakéndé, “God dé wuniré hurukwexé, wuni haraki saraki sémbut huruwute.” Wungi yamba wakéndé. God haraki saraki sémbut hurunjoka mawuli yamba yakéndé. Dé hafu dé du takwa haraki saraki sémbut hurundate diré yamba hurukwexékéndé. 


text:
Wu yingafwe. Du takwa haraki saraki sémbut hurunjoka mawuli yandat, deka hafu mawuli dé diré témbéré, di haraki saraki sémbut hurundate. Wungi témbéréta dé diré hurukwexé. 


text:
Tale deka haraki mawuli dé ayiwana biyakombu tékwa nyan maki re hukémbu dé haraki saraki sémbut dé xaku. Wun haraki saraki sémbut dé némafwi du maki xakundét, di hiyae fakutandi. 


text:
<pb/>Wuna mawuli yawuka nyamangu bandingu, guniré wuni we. Du nawulak gunika yae guniré yéna yanjoka hundi wata, guni deka hundi yamba xékékénguni. 


text:
Atéfék yikafre hwendén jondu atéfék guniré yikafre hurukwa jondu dé Godna getéfambu gaya. Nana yafa God dé wun jondu hwendéka di nanika gaya. Hanja God dé atéfék hanyikwa jonduré hurataka. Dé akwi haanye wungi male dé té. Haki séményi foo tékwa maki téhafindé. Dé wungi téndékandé. 


text:
God déka mawuli sarékémbu dé wandéka nani Jisas Kraiska mwi hundi jémba xékéta nani déka hémémbu xaku. Xaakwa nani God huratakandén jonduka maka nyan maki re. Godna hundi jémba xékéta nani God wandéka maki hurutame 


text:
<pb/>Wuna némafwimbu mawuli yawuka nyamangu bandingu, ané hundika yike yamba yakénguni. Guni nak du takwana hundi bari xékétanguni. Xékéta diré nakélak watanguni. Dika bari mawuli wikénguni. 


text:
Wun jooka sarékéta guni atéfék haraki saraki mawuli wunde séfélak séfélak haraki saraki sémbutka akwi hu hweta guna ximbu harékéhafi yata guni guna mawulimbu God sendén hundi jémba xékétanguni. Sendén hundi guna mawuliré yikafre hali hurundé, guni God wali jémba rengute. 


text:
<pb/>Guni wun hundi baka xékékénguni. Wun hundi xékéta wandén maki hurutanguni. Guni wun hundi xékéta wandén maki huruhafi yata guni guni hafuré guni yéna ya. 


text:
Du nak dé Godna hundi xékéta wandén maki huruhafi yata dé ané du maki dé. Wun du dé gukanyimbu xéta déka saawiré dé xé. 


text:
God wandén maki hurukwa du takwa di wun du maki yingafwe. Di Godna yikafre hambuk hundiré xe wandén maki di huru. God du takwa jémba rendate dé wun yikafre hundi wa. Di yoombu gindan du takwa maki rendate wahambandé. Du takwa di wun yikafre hundi yatakahafi yata wun hundika yike yahafi yata wandén maki male hurundat, God diré yikafre hurutandé, deka atéfék jémba yikafre yandéte. 


text:
<pb/>Guni nawulak angi guni wa, “Nani Godna ximbu nani haréké. Godna du takwa nani re.” Guni wungi wata guna tékalimbu nak du takwaré haraki hundi wata haraki hundi buléta guni guna mawuliré yéna guni ye. Yéna yata guni Godna ximbu baka guni haréké. 


text:
Guni nana yafa Godna ximbu harékéta déka makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa renjoka mawuli yata angi hurutanguni. Yafa ayiwa hiyandat nyangwal hafu reta xak wali rendat, guni diré yikafre hurutanguni. Du hiyandat deka takwa baka reta xak wali rendat, guni diré yikafre hurutanguni. Huruta guni ané héfana haraki sémbut huruhafi yata yikafre sémbut male hurutanguni. Wungi huruta guni nana yafa Godna makambu déka du takwa retanguni.<pb/>


text:
Wuna nyamangu bandingu, guni nana Néma Du Jisas Kraisna hundi xéka déka jémba saréké. Dé nukwa hanyikwa maki dé hanyi. Guni déka jémba sarékéta guni nak du rendékaka yamba sarékékénguni. Guni néma duka akwi baka duka akwi natafa mawuli yatanguni. 


text:
Dika wuni angi wa. Guni Godna ximbu harékénjoka hérangwanda rengut, xérénjuwi mama du bér jambangwe du bér gunika yambét, guni méta guni ya? Du nak yikafre nukwa wur sandataka dé gol motumbu yatakandan joo déka tambambu sandandéka jambangwe du gélingérémbandé nukwa wur nakindéka guni méta guni ya? 


text:
Guni yikafre nukwa wur sandandé duka tale sarékéta guni déré wa, “Néma du, méni ané yikafre jambémbu sé naande re.” Wungi wataka guni jambangwe duré wa, “Méni anémbu té. Ténjoka hélék yata méni héfambu baka retaméni.” 


text:
Guni wungi wata guni bérka sandambéka jonduka male guni saréké. Néma duka yikafre mawuli yata, baka duka nak mawuli yata, guni guna haraki saraki mawuli guni xéké. Xékéta guni yikafre sémbut huruhambanguni. 


text:
<pb/>Némafwimbu mawuli yawuka nyamangu bandingu, mé xéké. Hanja God dé wasékéréké, déka némafwimbu mawuli yandéka du takwa hukémbu déka getéfaré warindate. Wasékérékétaka dé ané héfambu reta jambangwe du takwaka mawuli yata diré dé waséke, di déka hundi jémba male xékéta déka getéfaré warindat, dé dika jémba hatinjoka. 


text:
God wungi wasékendéka guni nak maki sémbut guni huru. Guni jambangwe duka hu hweta guni xérénjuwi mama duré yikafre huru. Wun xérénjuwi mama du di guniré haraki huruta di hafu di guniré hura yi, kot xékékwa néma duka. 


text:
Di Kraisna yikafre xika di haraki hundi wa. Wun ximbu God dé guniré waséke, guni déka du takwa rengute. Di wungi wandanka métaka we guni deka ximbu haréké? 


text:
<pb/>Ané némafwi hambuk hundi Godna nyingambu dé re, “Guni guni hafuka némafwimbu mawuli yanguka maki guni guna nyémayikaka némafwimbu mawuli yatanguni.” Guni wun hundi xékéta wandén maki hurungut, wu yikafre dé. 


text:
Guni wungi huruhafi yata xérénjuwi mama duka nak mawuli yata jambangwe duka nak mawuli yata guni haraki saraki sémbut guni huru. Wungi hurungut, God déka hambuk hundika sarékéta gunika watandé, “Di haraki saraki sémbut hurukwa du di.” Wungi watandé. 


text:
<pb/>Guni xékélaki. Du nawulak Godna atéfék hambuk hundi jémba xékénjoka mawuli yata, wun hundi nawulak xékéta, natafa yikama hundi male xékéhafi yata di Godna makambu atéfék hambuk hundika hu hwekwa du maki di re. 


text:
Hanja God dé wa, “Guni nak duna takwa wali yamba hwakénguni.” Wungi wataka ané hundi akwi dé wa, “Guni duré yamba xiyakénguni.” Wungi dé wa. Guni nak duna takwa wali hwahafi ye, duré xiyaata guni wungi huruta Godna hambuk hundika hu hweta guni Godna makambu haraki saraki sémbut hurukwa du guni re. 


text:
<pb/>Hukémbu God dé naniré lukukwa hambuk hundika sarékéta dé némafwi kot xékékwa néma du reta hurumben sémbutka hundi watandé. Watendékaka sarékéta guni yikafre hundi male wata yikafre sémbut male hurutanguni. 


text:
God kot xékékwa néma du retendéka nukwa dé nak du takwaka saréfa nahafi yakwa du takwaka saréfa nahafi yata diré hambukmbu hasa hwetandé. Du takwaka saréfa nandaka sémbut dé du takwaré hasa hwendaka sémbutré dé sarékéngwandétandé. Nani Godka jémba sarékéta yikafre sémbut hurutame 


text:
<pb/>Wuna nyamangu bandingu, mé xéké. Guni angi wangut, “Nani Godka nani jémba saréké. Déka hundi wu mwi hundi dé.” Guni wungi wataka yikafre sémbut huruhafi yangut, yingi maki nae God guniré yikafre hurutandé, guni dé wali jémba rengute? Wungi yingafwe. 


text:
guna du nak angi wandét, “Guni yikafre mawuli yata jémba re yitanguni. Guni nukwa wur nakitaka séfélak hénoo sata jémba retanguni.” Guni wungi wata nukwa wur akwi hénoo akwi hwehafi yangut, yingi maki nae di jémba retandi? Wungi yingafwe. Jémba yamba rekéndi. 


text:
Wun jooka sarékéta guni xékélaki. Du takwa Godka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” naata di yikafre sémbut huruhafi yata di God wali yamba rekéndi. Di fakutandi. 


text:
<pb/>Wafewana guni nawulak nak hundi wata angi watanguni? “Du nawulak Godna hundika ‘Mwi hundi dé’ naata di Godna du di. Nawulak du di yikafre sémbut huruta du takwaré yikafre huruta di akwi Godna du di.” Guni wungi wangut, wuni guniré angi watawuni, “Guni yikafre sémbut huruhafi yata, nak du takwaré yikafre huruhafi yangut, yingi maki gunika xékélakitawuni? Guni Godka jémba guni saréké, o yingafwe? Wuni yikafre sémbut huruta nak du takwaré yikafre huruwuka guni wunika guni xékélaki. Wuni Godka wuni jémba saréké.” 


text:
<pb/>Guni mé saréké. Guni guni wa, “God natafa male dé. God yéték yingafwe.” Wungi wangut, wu yikafre dé. Atéfék haraki hamwinya akwi di wungi wa. Wata di Godka roota di géné. 


text:
Guni wangété du maki guni wa. Wafewana, guni jémba xékélakinjoka guni mawuli ye wana, yingafwe wana? Mé xéké. Guni Godka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” naata guni Krais wandéka maki huruhafi yangut, yingi maki nae God guniré yikafre hurutandé? Wungi yingafwe. Guniré yikafre yamba hurukéndé. 


text:
<pb/>Nana mandéka Abrahamka mé saréké. Hanja méta jémba yata dé Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du dé re? Dé God wandén maki dé déka nyan Aisakré Godka hwenjoka dé déka nyan motu jambémbu dé taka. 


text:
Mé saréké. Tale Abraham dé Godka jémba sarékéta dé déka hundika “Mwi hundi dé” na. Hukémbu dé Godna hundi xéka dé God wandén maki yikafre joo huru. Dé wungi Godka jémba sarékéta yikafre joo huruta dé Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du re. 


text:
Abraham wungi hurundéka dé ané Godna nyingambu rekwa hundi mwi hundi dé ya. Wun hundi angi dé wa: “Abraham Godka jémba sarékéta, déka hundika ‘Mwi hundi dé’ nandéka God dé déka ‘Yikafre sémbut hurukwa du dé’ dé na.” Wungi dé wa. God dé Abrahamka wungi nataka dé Abrahamka angi wa, “Wuna nyayika dé.” Wungi dé wa. 


text:
Wun hundi xékéta némbuli guni xékélaki. Du takwa Godka jémba sarékéta, déka hundika “Mwi hundi dé” naata, yikafre sémbut huruta, di Godna makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa retandi. Di yikafre sémbut huruhafi yata déka hundika “Mwi hundi dé” naata male di déka makambu yikafre sémbut hurukwa du takwa yamba rekéndi. 


text:
<pb/>Rahapka mé saréké. Hanja lé yambumbu tékwa takwa reta lé Godna du Josua wandéka yandé du yétékré yikafre hura lé bérka nak yambu wakweléka bér mamaka faakwa bér jémba yi. Rahap wungi huruta yikafre joo wungi huruléka dé God léka wa, “Lé yikafre sémbut hurukwa takwa lé.” 


text:
Nani xékélaki. Duna séfi male rendét, déka hamwinya déka séfimbu téhafi yandét, wun du bu hiya. Wungi maki, du nak dé Godka jémba sarékéta dé yikafre jondu huruhafi yandét déka Godka sarékéndéka mawuli dé hiyandé du maki dé re.<pb/>


text:
Wuna nyamangu bandingu, guni mé xéké. Hukémbu God némafwi kot xékékwa néma du reta, atéfék du takwa yandan jémbaré xéta deka jémbaka watandé. God du takwaré Godka wakwendé duna jémbaré xéséfwa xéta deka jémbaka hambukmbu watandé. Wungi watendékaka sarékéta guni nawulak male Godna jémbaka wakwekwa du retanguni. Séfélak yingafwe. 


text:
Guni xékélaki. Nani atéfék séfélak yambumbu nani haraki sémbut huru. Du nak dé wandén hundimbu haraki sémbut huruhafi yata dé yikafre male du dé. Dé yikafre sémbut hurunjoka dé déka atéfék séfika jémba hali hatindé. 


text:
<pb/>Némafwi horska mé saréké. Nani némafwi horsna hundimbu nani yikama ain taka, dé mawuli yambeka maki yindéte. Takataka wun yikama ainmbu yoo gi. Giya nani wun yoo hura nak sakuré témbérémbet, wun horsna hundi wun sakuré yitandé. Yindét, déka atéfék séfi déka hundina hukémbu yita mawuli yamben sakuré yitandé. 


text:
<pb/>Gunjambéka akwi mé saréké. Gunjambé wu némafwi joo lé. Lé némafwi murmbu hambuk hérae lé néma xérimbu jémba lé yi. Wungi yiléka dé gunjambé hurukwa du dé gunjambéna stia hurundéka lé gunjambé lé mawuli yandéka hafwaré lé yi. Wun stia yikama joo male dé. 


text:
<pb/>Némbuli nana tékalika mé saréké. Dé nana séfimbu téta yikama joo male dé té. Téta dé yamben jémba harékéta séfélak hundi wata dé némafwi jémba ya. Guni xékélaki. Tale ya yikama male yanéta te hukémbu némafwi ye dé némafwi afakaré yanétandé. 


text:
Nana tékali dé ya maki dé. Atéfék haraki saraki sémbut dé nana tékalimbu té. Téndéka nana tékali dé nana séfimbu téta dé nana séfiré haraki huru, nani Godna makambu haraki sémbut hurukwa du takwa rembete. Dé ya maki téta dé hurumbeka sémbut dé yané. Wun ya haraki hafwambu rekwa du Satan hafu dé xéréké. 


text:
<pb/>Ané hundika akwi mé saréké. Du di afakambu rekwa bali, wasa, afwi, hambwe, néma xérimbu tékwa xéri hamwi akwi hérae, dika jémba hatita dé deka néma du re. 


text:
Du takwa di deka tékalika jémba hatita tékalika néma du takwa renjoka di hurufatiké. Wun tékali dé haraki saraki sémbut hurunjoka male dé mawuli ya. Duré xiyandaka hunyi dé tékalimbu sukweka té. 


text:
Nak nukwa nani nana tékalimbu nana yafa Néma Du Godna ximbu nani haréké. Nak nukwa nani nana tékalimbu nani du takwaka haraki hundi wa. Hanja God diré dé hurataka, di dé maki rendate. Di dé maki rendaka nani dika haraki hundi wa. 


text:
Wungi hurumbeka Godna ximbu harékékwa hundi akwi haraki hundi akwi dé natafa hundimbu male dé xaku. Wuna nyama bandi, nani wungi yamba hurukéme. 


text:
<pb/>Mé saréké. Natafa wekwambu yikafre hulingu akwi haraki hulingu akwi xakutandé, o yingafwe? Wu yingafwe. 


text:
Wuna nyamangu bandingu, mé saréké. Wafewana hambingal mi dé wana sék xakétandé, o yingafwe? Wu yingafwe. Bangwi nak dé hambingalna sék xakétandé, o yingafwe? Wu yingafwe. Wungi maki yikafre hulingu dé hunyi gumbu xakuhambandé. God dé yikafre mawuli hwe 


text:
<pb/>Guna nyéndékmbu héndé dé jémba sarékéta xékélelakikwa du re? Dé déka yikafre xékélaki wakwenjoka dé yikafre sémbut huruta nakélak male retandé. Dé wungi huruta déka ximbu harékéhafi yandét, guni déka yikafre mawulika xékélakitanguni. 


text:
Yikafre joo nak duka yandét, guni wun duka haraki mawuli xékéta, guni hafu yikafre jondu héranjoka mawuli yata guni angi wakénguni, “Wuni hafu xékélelakikwa du wuni.” Guni wungi wata, guni mwi hundi wahambanguni. Guni yénataka hundi male watanguni. 


text:
Wun xékélelaki dé Godna getéfambu gayakwa xékélelaki yingafwe. Wun xékélelaki dé ané héfambu akwi nana séfimbu akwi haraki hamwinyambu akwi dé xaku. 


text:
Nak duka haraki mawuli xékéta di hafu yikafre jondu héranjoka mawuli yakwa du takwa di waruta hafu hafu reta di jémba rehambandi. Di atéfék haraki saraki sémbutmbu di té. 


text:
<pb/>Godna getéfambu gayakwa xékélelaki héraakwa du takwa di yikafre sémbut male di huru. Huruta angi akwi di huru. Di nak du takwa wali di nakélak huru mawuli héraata diré nakélak huruta deka hundi xékéta di di wali hundi bulé. Di du takwaka saréfa naata dika di yikafre jémba male ya. Di mawuli yéték xékéhafi yata natafa hundi male di wa. Di yénataka hundi wahafi yata mwi hundi di wa. Wungi di huru. 


text:
Huruta di du takwa wali nakélak biya mawuli héraata jémba rendate di nakélak biya mawuli wali jémba ya. Deka jémba sék maki dé. Hukémbu wun sék takélaka wara dé yikafre male sémbut xaké.<pb/>


text:
Guni mé saréké. Métaka guni waru wareta guni re? Nak maki nak maki haraki saraki mawuli guna mawulimbu téndéka guni jondu héranjoka mawuli yata guni waru wareta guni re. 


text:
Guni jondu nawulak mawuli yata wun jondu huruhafi yata nak duna jondu héranjoka guni déré xiyanguka dé hiya. Guni nak duna jonduka mawuli yata wun jondu héranjoka hurufatikéta guni waru wareta re. Guni mawuli yanguka jondu Godré wakwexékéhafi yata guni wun jondu hérahafi ye. 


text:
Guni guna haraki mawuli xékéta guni mawuli yanguka maki male hurunjoka guni jondu nawulakéka Godré wakwexéké. Wungi wakwexékéngunka, guni wun jondu hérahafi ye. 


text:
<pb/>Guni nak du wali hwaakwa takwa maki guni. Guni guna néma du yatakataka nak duka guni yi. Ané héfana jonduka némafwimbu mawuli yakwa du takwa di Godka hélék ye. Wunka guni xékélaki, o yingafwe? Guni ané héfana jondu wali renjoka némafwimbu mawuli yata guni Godna mama retanguni. 


text:
Godna nyingambu ané hundi dé re: God déka Hamwinya male nana mawulimbu téndéte dé God némafwimbu mawuli ye. Wungi wandéka wafewana, guni déka hundika “Wu baka hundi dé” guni na o yingafwe? 


text:
Wun hundika sarékéta anéka akwi mé saréké. God guniré yikafre hurunjoka dé némafwimbu mawuli ye. Mawuli yandékaka ané hundi Godna nyingambu dé re, “God deka hafu ximbu harékékwa du takwaka dé hélék ye. God deka ximbu harékéhafi yakwa du takwaré dé yikafre huru.” 


text:
<pb/>Wun hundika sarékéta guni guna ximbu harékéhafi yata Godna ximbu harékéta wandéka maki hurutanguni. Huruta guni Satanka hu hwengut, dé guniré yatakataka yaange yitandé. 


text:
Guni Godka jémba sarékéta déka yikafre yambumbu déka yingut, dé gunika sarékéta guni wali tétandé. Guni haraki saraki sémbut hurukwa du takwa, guni guna tamba mé yakwanyi, guni haraki saraki sémbut wambula huruhafi yanjoka. Guni mawuli yéték xékékwa du takwa, guni guna mawuliré mé huréhaléké, guni Godka male sarékénjoka. 


text:
Mawuli sawuli yahafi yata guni hurungun haraki saraki sémbutka mé saréké. Sarékéta hélék yata guni gératanguni. Hanja guna sémbutka guni mawuli yata guni wangi. Némbuli hurungun sémbutka mawulimbu xak héraata gératanguni. 


text:
Géraata guni Godna makambu guna xi husandangut, God guniré harékétandé. God dé hafu némafwi kot xékékwa néma du retandé 


text:
<pb/>Guni wuna nyamangu bandingu, guni guna du takwaka haraki hundi wakénguni, diré haraki hurunjoka. Guna du takwa di Godna hambuk hundika sarékéta di God wandén maki hurunjoka di huru. Hurundaka guni dika haraki hundi wata Godna hambuk hundika akwi haraki hundi wa. Wata guni angi wa, “Guni wungi hurungute dé God wungi wahambandé.” Wungi wata guni God déka hambuk hundimbu wandén maki guni huruhambwe. Guni wungi wata guni wun hambuk hundika guni kot xékékwa néma du maki guni re. 


text:
Wun hambuk hundi hwekwa du dé natafa male dé. Wun hambuk hundika kot xékékwa néma du akwi dé natafa male dé. Dé hafu wandét, du takwa huli mawuli hérae jémba retandi. Dé hafu wandét, du takwa fakutandi. Wunka sarékéta métaka guni kot xékékwa néma du maki reta guna nyémayikaka haraki hundi we? Nana ximbu yamba harékékéme 


text:
<pb/>Guna du takwa nawulak di angi wa: “Séri nani wun getéfaré bari yitame. Ye natafa héki hwari wumbu retame. Reta jémba yata séfélak yéwa hératame.” Wungi wandaka némbuli guniré wuni we. 


text:
Mé xéké. Séri yatenguka jooka guni xékélakihambanguni. Guni retanguni, o bari hiyatanguni? Ané héfambu reta yikama buwi nukwa xéndéka bari télama yikwa maki nani akwi bari hényitame. 


text:
Guni wun jooka sarékéta angi watanguni, “Nana Néma Du mawuli yandét, nani wungi reta wun jémba yatame.” 


text:
Némbuli guni wungi wahafi yata, guni hurutenguka jonduka wata guni guna ximbu guni haréké. Wungi huruta guni haraki saraki sémbut huru. 


text:
Guni jémba mé saréké. Du takwa nawulak yikafre sémbut hurunjoka xékélakita di wun yikafre sémbut huruhambandi. Di xékélakindan yikafre sémbut huruhafi yata wungi di haraki saraki sémbut huru.<pb/>


text:
Némbuli guni xérénjuwi mama du takwaré watawuni. Gunika xakutendaka xakéngali sarékéngut, guna mawulimbu némafwi xak xakutandé. Xakundét guni géraata hambukmbu wanjitanguni. 


text:
Guni séfélak jondu yéwa akwi takanguka di haraki ya. Hukétéfi nukwa yandét, atéfék du takwa guna haraki yandé jondu yéwaré xéta xékélakitandi. Guni yikafre sémbut huruhambanguni. Wungi xékélakindat, God wandét, guna haraki yandé jondu yéwa guna séfiré ya yanétandé. Guni ande hukétéfi nukwambu méni wunde jondu taka. 


text:
Guni yéna yata guna jémba yakwa du hénoo sengun héfambu jémba yandaka guni dika yéwa hwehambanguni. Guni deka yéwa hura renguka di hambukmbu wanji. Wanjindaka nana Néma Du God atéfék néma duré sarékéngwanda reta dé deka hundi xéké. 


text:
Guni ané héfambu reta guni séfélak yikafre jondu yéwa akwi hunduwe guni mawuli sawuli ya. Du takwa séfélak hénoo balika hwendaka bali mwiwulé téta, diré xiyatendaka nukwaka yike di ye. Sarékéhafi yandaka maki, guni séfélak hénoo sataka séfélak jondu hura reta, guni God guniré hasa hwetendéka nukwaka yike guni ye. 


text:
Guni yikafre sémbut hurukwa du takwaré baka haraki hundi wata guni diré xiyanguka di hiya. Guni diré xiyanjoka hurundaka di guniré hasa xiyanjoka di huruhambandi. Nani nana mawulimbu hambuk yata haxétame 


text:
<pb/>Wuna nyamangu bandingu, guniré wuni we. Xak nawulak gunika yandét, guni guna mawulimbu hambuk yata Néma Du Jisas Krais wambula yatendéka nukwaka haxéta jémba retanguni. Guni hénoo sekwa duka mé saréké. Yikafre mawuli yata dé wali giyatendékaka di haxé. Yikafre mawuli yata dé yikafre hénoo xaletendékaka di haxé. 


text:
Guni dé hurundéka maki yikafre mawuli yata guni Néma Du wambula yatendékaka haxétanguni. Dé wambula yatendéka nukwa walémba dé. Wunka sarékéta guna mawulimbu hambuk yata guni yatendékaka haxétanguni. 


text:
<pb/>Wuna nyamangu bandingu, guni nak nakéka haraki hundi wakénguni, hurungun jooka. Guni diré haraki hundi wangut, nana Néma Du Jisas Krais kot xékékwa néma du reta wangun hundika watandé. Dé némafwi kot xékékwa néma du reta wun jémba yanjoka bari wambula yatandé. 


text:
<pb/>Wuna nyamangu bandingu, guni Godna profetka mé saréké. Hanja Néma Duna ximbu hundi wandaka nawulak du di diré haraki huru. Haraki hurundaka di hangéli héraata deka mawulimbu hambuk yata Godka haxéta di jémba re. Guni dika sarékéta, hurundan maki hurutanguni. 


text:
Nani xékélaki. Xak wali reta yikafre mawuli yandé duka nani angi wa, “God dika dé yikafre mawuli ya.” Guni Jopna hundi wundé xékéngu. Hanja séfélak xak démbu xakundéka dé Jop déka mawulimbu hambuk yata Godka jémba sarékéta dé jémba re. Dé wungi rendéka God déka yikafre mawuli yata hukémbu God dé déka séfélak yikafre jondu hwe. God wungi hurundénka nani xékélaki. Nana Néma Du God dé déka du takwaka saréfa naata dé diré yikafre hurunjoka dé mawuli ye. Nani deka ximbu yamba wakéme 


text:
<pb/>Wuna nyamangu bandingu, ané néma hundi mé xéké. Guni hundi wasékérékénjoka mawuli yata, nak du guna hundi mwi hundi yatendékaka xékélakindate, guni angi watanguni, “Wuna hundi mwi hundi dé.” Wungi male watanguni. Guni angi yamba wakénguni, “Godna getéfana ximbu wuni we.” Angi wakénguni, “Ané héfana ximbu wuni we.” Nak maki nak maki jonduna ximbu yamba wakénguni. Guni “Xéxé” naata guni “Xéxé” male watanguni. Guni “Yingafwe” naata guni “Yingafwe” male watanguni. Guni wungi wangut, God némafwi kot xékékwa néma du retendéka nukwa haraki hundi guniré yamba wakéndé. Di Godka jémba sarékéta déré wakwexékéndat, dé diré yikafre hurutandé 


text:
<pb/>Wafewana guna du nawulak xak wali di re? Di Godré watandi, dé diré yikafre hurundéte. Wafewana, guna du nawulak yikafre mawuli di ye? Di Godka gwar huta Godna ximbu harékétandi. 


text:
<pb/>Wafewana, guna du nawulak bar di hiyae? Di Jisas Kraisna hundi xékékwa du takwaka hatikwa néma duré watandi. Wandat, di yae nana Néma Duna ximbu wata di wun duna séfimbu wel blekéta Godré watandi, déré huréhalékéndéte. 


text:
Wunde néma du di God wun bar hiyaakwa duré yikafre hurutendékaka jémba sarékéndat, God wun bar hiyaakwa duré huréhalékétandé. Huréhalékéndét, dé wambula yikafre yatandé. Di wungi wandat, wun du haraki saraki sémbut hanja hura bar hiyandét, God wun haraki saraki sémbut yakwanyita wun duna haraki saraki mawuli huréhalékétandé. 


text:
<pb/>God wungi hurutendékaka sarékéta wuni guniré we. Guni hurungun haraki saraki sémbutka hélék yata wun sémbutka nak nakré watanguni. Wangut di Godré watandi, dé hurungun haraki saraki sémbut yakwanyita guniré huréhalékéndéte. Yikafre sémbut hurukwa du dé Godré wandét, God déka hundi xéka némafwi jémba yatandé. 


text:
<pb/>Guni Elaijaka mé saréké. Dé nani maki dé du male du dé. Dé Godré dé wa, wali giyahafi yandéte. Wandéka héki hwari hufuk bafu gwongofu nukwa male dé xé. Wali giyahambandé. 


text:
Giyahafi yandéka wali giyandéte dé wambula Godré wa. Wandéka némafwi wali giyandéka dé héfambu hénoo wambula xale. Di Godna hundi yatakandamboka diré yikafre hurutame 


text:
<pb/>Wuna nyamangu bandingu, mé xéké. Guna du nak God wandén mwi hundi yatakataka, nak yambumbu yindét, guni déka bari ye déré yikafre hurutanguni, dé Godna hundi wambula xékéta Godna yikafre yambumbu wambula yindéte. 


text:
Wungi hurungut, wun du haraki saraki mawuli yatakataka, Godna hundi wambula xékéta, Godna yikafre yambumbu wambula yita dé God wali jémba retandé, wungi re wungi re. Yamba fakukéndé. Hurundét God wun du hurundén séfélak haraki saraki sémbut yakwanyitandé. Guni wungi xékélakingute wuni mawuli ye. Wuna hundi yak.<pb/>


text:
Rendéka God wandéka dé hafu dé nyir héfa atéfék jonduré hurataka. Nak joo hafu xakuhambandé. Atéfék jonduré Hundi male dé hurataka. 


text:
Dé huli mawuli hwekwa du dé. Wun huli mawuli dé ya hanyindéka maki du takwana mawulimbu dé hanyi, di Godka jémba xékélakindate. 


text:
Dé du takwaré wun hanyikwa yaka hundi wanjoka dé ya. Du takwa wun hanyikwa ya maki duka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” nandate dé Jon wun hundi wa. 


text:
Dé wun xéréka hanyikwa ya maki duka dé du takwaré hundi wanjoka ya. Dé wumba hanyikwa ya maki du yingafwe. 


text:
<pb/>Wun hanyikwa ya dé natafa male dé. Dé atéfék du takwana mawulimbu hanyinjoka dé ané héfaré gaya, di Godka jémba xékélakindate. 


text:
Tale wun hundi dé ané héfaré hurataka. Huratakataka dé ané héfaré gayandéka di ané héfambu rekwa du takwa déka xékélakihambandi. 


text:
<pb/>Nawulak di déka hundi jémba xéké. Xékéta di wa, “Dé nana néma du dé.” Wungi wandaka dé wandéka di Godna nyangwal di xaku. Déka xina hambukéka jémba sarékékwa du takwa di Godna nyangwal di xaku. 


text:
Deka ayiwa yafa dika mawuli yandaka ayiwa diré hérandaka di Godna nyangwal xaku, wana héfambu rekwa du nak wandéka di Godna nyangwal xaku wana? Wungi yingafwe. God hafu wandéka di déka nyangwal di xaku. 


text:
<pb/>Hundi du xaakwa dé nana héfaré gaya. Gaye dé nani wali re. Reta naniré yikafre huruta dé mwi hundi male wa. Wandéka déré xéta nani wa, “God dé déré déka hambuk hwe. Hwetaka wandéka dé gaya. Dé hafu dé Godna nyan dé. Du nak dé hurundén maki yamba hurukéndé.” Wungi nani wa. 


text:
Jon wun du yandéka xéta dé wa, “Déré mé xé. Hanja ané duka wuni guniré wa, ‘Wuna hukémbu yatekwa du dé néma du dé. Wuni baka du wuni tale ya. Wuniré ayiwa hérahafi yaléka hanja wun du dé re.’ Wungi wuni déka we.” Jon wungi dé wa. 


text:
<pb/>Godna saréfana Hundimbu dé sukweka té. Téndéka dé Hundi naniré yikafre huru. Hura dé naniré wambula yikafre huru. 


text:
Hanja God wandéka dé Moses Godna hambuk hundi dé du takwaré wa. Hukémbu Godna saréfana Godna mwi hundi Jisas Kraismbu dé xaku. 


text:
Du nak Godré xéhafi yata déka jémba xékélakihambandé. Déka natafa male nyan Jisas dé wali re xétaka dé déka jémba xékélaki. Xékélake gaye dé naniré yikafre hundi wakwe, déka yafa Godka. Wakwendéka nani Godka jémba xékélaki. Guré husandakwa du Jon dé hundi wa 


text:
<pb/>Jon téndéka di Judana néma du di pris nawulak Livaina duré nawulak wungi wandaka di Jerusalemémbu yae di Jonka wakwexéké, “Méni héndé?” 


text:
Wungi wakwexékéndaka dé Jon wa, “Wuni God wasékendén du Krais yingafwe.” Wungi wata mwi hundi dé wa. Hundi fakuhambandé. 


text:
Wandéka di déré wambula wakwexéké, “Méni héndé méni? Méni elaija wana héndé wana?” Wungi wakwexékéndaka dé Jon wa, “Yinga! Wuni elaija yingafwe.” Wungi wandéka di wambula wa, “Méni nani haxéta témbeka profet méni?” Wungi wakwexékéndaka dé Jon wa, “Yingafwe.” 


text:
Wungi wandéka di déré wambula wakwexéké, “Méni héndé? Du nawulak di naniré wandaka nani ya. Nani wambula ye diré yingi wakéme? Méni hafuka yingi méni we?” 


text:
Wungi wakwexékéndaka dé Jon wa, “Wuni du rehafi hafwambu téta hundi wakwa du wuni. Wuni du rehafi hafwambu téta angi wuni we, ‘Néma Du yatendéka yambu hurutanguni.’ Hanja profet Aisaia wun hundi Godna nyingambu hayindéka némbuli wuni yae wuni wun hundika we.” Jon dé wungi wa. 


text:
Yae di Jonéna hundi xékétaka di déré wakwexéké, “Du takwa deka haraki saraki mawuli yatakandaka méni Godna ximbu diré guré husanda. Métaka méni wungi huru? Méni elaija yingafwe. Méni God wasékendén du Krais yingafwe. Méni haxéta témbeka profet yingafwe. Méni baka du méni, métaka méni Godna ximbu diré guré husanda?” 


text:
Wungi wakwexékéndaka dé Jon wa, “Wuni Godna ximbu wuni diré guré husande. Ané yikama jémba male dé. Néma du nak guni wali dé re. Guni déka xékélakihambanguni. 


text:
Dé wuna hukémbu yatandé. Yae dé hambuk jémba yatandé. Dé néma du dé. Wuni baka du wuni, yingi maki nae déka jémba yatawuni? Wuni déka manmbu sandandéka suna yoo yingi nae lukukéwuni?” Wungi dé wa. 


text:
<pb/>Betanimbu reta dé Jon wun hundi bulé. Wun getéfa jordan xéri angé sakumbu dé té. Wumbu reta dé Godna ximbu du takwaré guré husanda. Jisas dé Godna sipsip balina nyan maki dé 


text:
<pb/>Nukwa nak yindéka Jon téta dé xé, Jisas dé rendén hafwambu yandéka. Yandéka Jon déré xe dé wa, “Guni atéfék ané duré mé xé. Dé Godna sipsip balina nyan dé. Dé ané héfambu rekwa du takwana haraki saraki sémbut hérekinjoka hiyatandé. 


text:
Hanja wun duka guniré angi wuni wa, ‘Wuna hukémbu yatekwa du dé néma du dé. Wuni baka du wuni tale ya. Wuniré ayiwa hérahafi yaléka hanja wun du dé re.’ Wungi wuni wa. 


text:
Hanja déka xékélakihambawuni. Némbuli male déka wuni xékélaki. Déka guniré hundi wata wuni Godna ximbu guniré guré husanda. Guni israel ané duka xékélakingute wuni wungi huru.” 


text:
Jon xéndén jooka wata dé Jisaska angi wa, “Godna hamwinya nyamwe afwi maki dé Godna getéfambu gaye dé wun dumbu té. 


text:
Tale wuni wun duka xékélakihambawuni. Xékélakihafi yawuka God wuniré dé angi wa, ‘Wuna Hamwinya gaye du nak wali téndét xe xékélakitaméni. Wun du wandét wuna Hamwinya du takwana mawulimbu wulayitandé.’ 


text:
Wandén maki wundé xéwu. Xe wuni xékélaki, dé Godna nyan dé. Wuni xékélake wuni guniré hundi we.” Wungi dé Jon wa. Jisas dé du nawulakéka wa, di dé wali yindate 


text:
Yimbéka Jisas waleka dé xé, déka hukémbu yimbéka. Xe dé bérka wa, “Métaka béni hwaké?” Wungi wakwexékéndéka bér wa, “Rabai, yén gembu méni re?” (Wun hundi Rabai nana hundimbu angi di wa, “Godna hundika wakwekwa du.”) 


text:
Wungi wambéka dé wa, “Mé yae xétambéni.” Wungi wandéka ye bér xé, dé rendéka ge téndéka. Xétaka wun nukwa bér dé wali re. Gérambu yandéka bér yihambambér. 


text:
<pb/>Bér Jonéna hundi xékétaka bér Jisasna hukémbu yi. Du nak déka xi Andru dé Saimonéna bandi dé. Saimonéna nak xi Pita dé. 


text:
Andru Jisasré yatakataka bari ye dé Saimonka hwaka xe dé wa, “Ani Mesaiaré wundé xéna.” Wungi dé wa. Wun xi Mesaia nana hundimbu angi dé: God wasékendén du Krais. 


text:
<pb/>Wataka dé Andru Saimonré hura yi Jisaska. Hura yindéka Jisas Saimonré xe dé wa, “Méni Jonéna nyan Saimon méni. Hukémbu ménika angi watame, Sifas.” Wungi dé Jisas wa. Wun xi, Sifas, Grikna hundimbu angi dé, Pita. Nana hundimbu angi dé, Motu. Jisas dé Filip bér Natanielré wa, bér dé wali yimbéte 


text:
<pb/>Nak nukwa dé Jisas Galiliré yinjoka dé saréké. Saréka ye Filipré xe dé wa, “Méni wuni wali mé ya.” 


text:
Wungi wandéka dé Filip ye dé Natanielka hwaké. Hwaka xe dé déré wa, “Hanja nana mandéka Moses Godna profet nawulak akwi di du nakéka Godna nyingambu hayi. Wun duré wundé xékwa. Wun du Nasaretna du Jisas dé. Dé josepna nyan dé.” 


text:
Wungi wandéka dé Nataniel déré wa, “Nasaret haraki getéfa dé. Yingi maki nae yikafre du Nasaretmbu xaletandé?” Wungi wandéka dé Filip wa, “Méni mé yae xé.” Wungi wandéka dé yi. 


text:
<pb/>Nataniel yandéka Jisas xéta dé déka angi wa, “Mé xé. israelna yikafre du nak andé yae. Yénataka hundi wahafindé.” 


text:
Wungi wandéka dé Nataniel wa, “Yingi maki ye méni wunika xékélaki?” Wungi wakwexékéndéka dé Jisas déré wa, “Filip ménika wahafi yandéka méni wun hambingal mi mombu afakémbu reméka wuni xe ménika wundé xékélakiwu.” 


text:
Wungi wandéka dé Nataniel wa, “Wakwekwe du, méni Godna nyan méni. Méni nani israelna néma du méni.” 


text:
Wungi wandéka dé wa, “Méniré wun mi mombu reméka xéwunka wuni we. Wawuka némbuli wunika méni jémba saréké. Hukémbu xéteméka joo yae némbuli xéméka jooré sarékéngwandétandé.” 


text:
Wungi wataka dé déré wa, “Mwi hundimbu wuni guniré we. Hukémbu guni xétanguni, Godna getéfa nafwindét déka ensel wari gayandat wuni Duna Nyanka.” Wungi dé Jisas wa.<pb/>


text:
Nukwa yéték yindéka dé du nak takwa héra Kanambu. Wun getéfa Galilimbu dé té. Jisasna ayiwa takwa hérandéka xénjoka lé wumbu re. 


text:
Yae rendaka hukémbu dé wain hulingu wungi hényi. Hényindéka lé Jisasna ayiwa déré wa, “Di wain hulingu yingafwe.” 


text:
Wungi waléka dé Jisas wa, “Wuna ayiwa, métaka we nyéni wun jooka wuniré wa. Wuna jémba yatewuka nukwa wayika yakéndé.” 


text:
Wungi wandéka lé Jisasna ayiwa jémba yakwa duré wa, “Guniré hundi wandét, guni déka hundi xékéta guni wandén maki hurutanguni.” Wungi lé diré wa. 


text:
<pb/>Judana du deka hambuk hundi xékéta di man tamba jémba yakwanyi. Wun gembu rekwa du wungi man tamba yakwanyindate di motumbu bérandan aki gwongofu wungi di té. Wun aki némafwi di (100 lita maki di). 


text:
<pb/>Jisas dé jémba yakwa duré wa, “Wun akimbu hulingu mé guni wukasanda.” Wungi wandéka di hulingu wukasandandaka dé sukweka té. 


text:
Sukwekéndéka dé diré wa, “Nawulak mé tuwa hura yi, hénooka hatikwa duka.” Wungi wandéka di tuwa hura yi. 


text:
Hura yindaka dé hénooka hatikwa du dé wun hulingu sakwexé. Wun hulingu dé wain hulingu xaku. Sakwexe wun wain hulinguka xékélakihafi yandéka di jémba yakwa du di xékélaki, wun wain hulinguka. 


text:
Xékélakihafi yata dé hénooka hatikwa du dé takwa hérandé duré wandéka yandéka dé déré wa, “Atéfék du yikafre wain hulingu di tale hwe. Hwendaka du séfélak wain hulingu sandaka hukémbu di haraki wain hulingu hwe. Méni yikafre wain hulingu fakutaka tale haraki wain hulingu méni hwe. Hukémbu yikafre wain hulingu hweméka nani jémba sa. Wun yikafre wain hulingu dé.” Wungi dé wa. 


text:
<pb/>Wun nukwa dé Jisas tale hanja xéhafi yandan hambuk jémba dé ya. Kanambu dé wun hambuk jémba ya. God déka hambuk hwendéka wun hambukmbu jémba yandéka déka du di xé. Xe di déka xékélakita di déka du déka jémba sarékéta di wa, “Wun du Godna nyan dé. Wu mwi hundi dé.” Wungi di wa. 


text:
<pb/>Wun hénoo sataka dé Jisas, déka ayiwa, déka bandingu, déka du, wungi di yi kaperneamré. Ye nukwa nawulak di wun getéfambu re. Godna tempelmbu du nawulak jémba yandaka dé Jisas diré héreki 


text:
Ye dé tempelré wulaaye dé Jisas xé, du nawulak jémba yandaka. Di yéwa héraata di sipsip bali bulmakau bali afwi hwe, di pris xiyae Godka hwendate. Du nawulak di nak téfana yéwa héraata di wun getéfana yéwa dika hwe. 


text:
<pb/>Di wungi hurundaka dé Jisas xé. Xétaka hélék yata dé yikama yoo nawulak hérae dé hambuk yoombu léki. Lékitaka hura téta dé wumbu rendé du, sipsip bali, bulmakau bali, atéfékré dé héreki. Hérekita dé yéwa hérandan jambé yanguréka yakita wun yéwa blekéndéka dé xakri. 


text:
Xakrindéka dé afwi hura téndé duré wa, “Wun afwi sa hura yi. Guni wuna yafana ge jondu hérandaka ge maki hurukénguni.” Wungi dé Jisas wa. 


text:
<pb/>Jisas wungi hurundéka di déka du ané Godna nyingambu rekwa hundika di saréké: “God, wuni ména geka wuni némafwimbu mawuli ye. Yawuka wuna mawulimbu ya maki dé yané. Yanéndéka ména ge jémba téndéte hambuk jémba wuni ya.” Wun hundika di saréké. 


text:
<pb/>Jisas wungi hurundéka di Judana néma du wun jooré xe di wa, “God ménika hambuk hwendéka méni wungi huru, o yingi maki dé? Méta hanja xéhafi yamben hambuk jémba yamét xe ména hambukéka xékélakitame.” 


text:
Wungi wandaka dé Jisas diré wa, “Guni ané yikafre geré glaréngut nukwa hufuk yindét wuni wambula totawuni.” 


text:
Wungi wandéka di wa, “Séfélak (46) héki hwari di ané tempel to. Yinga maki ye nukwa hufukmbu wambula totaméni?” Wungi di néma du wa Jisasré. 


text:
Wataka hukémbu hiyandéka nukwa hufuk yindéka God wandéka dé wambula ramé. Raméndéka di déka du wun nukwa wandén hundika wambula saréké. Sarékéta di Godna nyingambu hanja hayindan hundi akwi Jisas wandén hundika akwi sarékéta di wa, “Wu mwi hundi dé.” Wungi di wa. Jisas atéfék du takwana mawulika dé xékélaki 


text:
<pb/>Wun Pasovana nukwa Jisas Jerusalemémbu dé re. Reta hanja xéhafi yandan hambuk jémba yandéka di séfélak du takwa di xé. Xe di wa, “Dé Godna nyan dé.” 


text:
Wungi wandaka dé Jisas deka mawulika dé xékélaki. Deka hundi baka hundi dé. Déka jémba sarékéhambandi. Wungi xékélake dé dé hafuka diré wafuke wahambandé. 


text:
Dé atéfék du takwana mawulika dé xékélaki. Du nak déré wakwehambandé, deka mawulika. Dé hafu dé deka mawulika xékélaki.<pb/>


text:
Nak gan wun du Jisaska ye dé déré wa, “Wakwekwa du, God méniré wandéka méni ya, déka hundika naniré wakwenjoka. Nani wundé xékélakikwa. Baka du méni yamén maki hanja xéhafi yamben hambuk jémba yamba yakéndé. God méni wali téndéka méni wun hambuk jémba ya.” 


text:
<pb/>Dé wungi wandéka dé Jisas déré wa, “Mwi hundi wuni méniré we. Du takwa huli wambula xakuhafi yandat, dé God néma du reta diré jémba yamba hatikéndé. Hatihafi yandét, di Godna du takwa yamba rekéndi.” 


text:
Wungi wandéka dé wakwexéké, “Du takwa gwalefa ye yingi maki ye di huli wambula xakutandi? Wafewana, di yikama nyangwal maki re ayiwana biyakombu wulayindat ayiwa wambula hératalé, o yingi maki dé?” 


text:
<pb/>Dé wungi wandéka dé wa, “Mwi hundi wuni méniré we. Du takwa Godna hémémbu xakunjoka mawuli yata tale di hulingumbu akwi Godna Hamwinyambu akwi huli xakutandi. Wungi huruhafi ye di Godna hémémbu yamba xakukéndi. 


text:
Wungi wataka dé wambula wa, “Ménika wuni we, guni huli du takwa xakungute. Wun hundi xéka waréngénékéméni. 


text:
Mur séta mawuli yandékangalambu dé yi. Yindéka méni déka hamré male méni xéké. Xékéta méni xékélakihambaméni. Yimbu dé ya? Yingiré yitandé? Murka xékélakihafi yaméka maki, méni Godna Hamwinya yandéka jémbaka yamba xékélakikéméni. Godna Hamwinya deka mawulimbu wulayindét di huli du takwa retendakaka yamba xékélakikéméni.” 


text:
<pb/>Nikodemus wungi wandéka dé wa, “Méni Judana wakwekwa du méni. Métaka méni wun jooka xékélakihafi ye? 


text:
Mwi hundi wuni méniré we. Nani xékélakimben jooka nani ménika we. Xémben jooka akwi nani hundi we. Wambeka guni nana hundi xékénjoka hélék guni ye. 


text:
Wuni ané héfana jonduka ménika wawuka méni wun jonduka jémba xékéhambaméni. Wuni Godna getéfana jonduka ménika wawut, yingi maki ye méni wun hundi xékétaméni? 


text:
Du natafa male dé Godna getéfaré wari. Tale Duna Nyan Godna getéfambu re dé ané héfaré gaya. Gayandéka ané héfana du nak Godna getéfaré warihambandé. 


text:
<pb/>“Hanja nana mandékangu du rehafi hafwambu yitaka yatakandaka dé Moses bras ainmbu nandan hambwe nak mimbu haréka dé hateka, di xéta yikafre yandate. Harékéndén maki, di Duna Nyanré wungi harékétandi. 


text:
Harékéndat di wuniré xéta wunika jémba sarékéta wuna hundika ‘Mwi hundi dé’ nae di huli mawuli hérae God wali wungi re wungi re jémba retandi.” Wungi dé Jisas wa. 


text:
<pb/>God ané héfambu rekwa du takwaka némafwimbu mawuli yata dé déka natafa male dunyaré wandéka dé gaya. God wungi dé wa, du takwa déka nyanka jémba sarékéta huli mawuli hérae dé wali jémba rendate, wungi re wungi re. Yamba hiyakéndi. 


text:
God déka nyanré wandéka dé ané héfaré gaya, du takwa hurundan haraki saraki sémbut hérekinjoka. Hurundan haraki saraki sémbut diré hasa hwendéte, God wahambandé. 


text:
Déka nyanka jémba sarékékwa du takwaré God watandé, “Guni yikafre du takwa guni. Jémba retanguni.” Wataka dé déka nyanka jémba sarékéhafi yakwa du takwaré watandé, “Guni haraki saraki sémbut hurukwa du takwa guni. Wuna nyanka jémba sarékéhafi yanguka wuni hurungun haraki saraki sémbut hasa hwetawuni.” God wungi watandé. 


text:
<pb/>Jisas yikafre ya maki hanyinjoka dé ané héfaré ya. Yandéka di du takwa haraki saraki sémbut huruta di halékingambu renjoka di mawuli ya. Wun yaka hélék yandat, God diré haraki hundi watandé. 


text:
Haraki saraki sémbut hurukwa du takwa wun yaka hélék yata larékwa hafwaré yamba yikéndi. Ya xérékéta hanyindét, di nawulak du deka hurundan haraki saraki sémbut xéndamboka hélék yata, di larékwa hafwaré yamba yikéndi. 


text:
Mwi hundi xékékwa du takwa wunde du takwa maki yingafwe. God dika hambuk hwendéka di yikafre jémba ye. Yata di larékwa hafwaré yindaka di nawulak du hurundan yikafre jémbaré xé. Xéndaka God dika hambuk hwendéka di xékélaki. Jisaska dé guré husandakwa du Jon hundi wa 


text:
<pb/>Hukémbu Jisas déka du wali di Judiaré yi. Ye wun héfambu reta di Godna ximbu diré guré husanda. 


text:
Jon akwi dé Ainonmbu téta dé du takwaré guré husanda, séfélak xéri rekwambu. Wun getéfa Salim wali walémbambu dé té. Wun hafwambu séfélak du takwa yandaka dé Godna ximbu diré guré husanda. 


text:
Warutaka Jonéna du déka ye di déré wa, “Wakwekwa du, hanja du nak méni wali jordan xéri angé sakumbu dé té. Hanja déka jémbaka méni naniré wa. Wun du yae téta Godna ximbu dé du takwaré guré husandandéka di atéfék du takwa naniré yatakataka di déka yi. Di atéfék déka male yindamboka hélék me ye.” 


text:
Wungi wandaka dé Jon diré wa, “God du nakéka nak jémba hwehafi yandét, wun du wun jémba yamba yakéndé. 


text:
Guni hafu wuna hundi xéka wawun hundika guni wa. Tale wuni angi wa, ‘Wuni God wasékendén du Krais yingafwe. God wandéka wuni wun duna yambu hurunjoka wuni tale ya. Dé wuna hukémbu yatandé.’ Wungi wata wuni wun jémba ye, atéfék du takwa wun duna hundi xékéndate. 


text:
Du nak takwa hési héranjoka mawuli yandét déka nyayika téta xéndét wun du wule takwa hérandét dé wali mawuli sawuli yatandé. Wuni wun takwa héraakwa duna nyayika maki wuni. Séfélak du takwa Jisaska yita déka hundi xékéndaka wuni xéta yikafre mawuli yata mawuli sawuli wuni ye. 


text:
<pb/>Anwarmbu re gayandé du dé atéfék du takwana néma du dé. Ané héfambu rekwa du héfana jonduka male di xékélaki. Anwarmbu gayandé du atéfék jonduka xékélakita dé diré sarékéngwandé. 


text:
Dé xéndén jonduka akwi xékéndén hundika akwi dé diré wa. Wandéka di déka hundi xékénjoka hélék di ya. 


text:
God wandéka yandé du dé Godna hundi wa. God déka Hamwinya atéfék dé hwe, wun duka. Hwendéka dé Godna hundi wa. 


text:
Yafa God déka nyanka dé némafwimbu mawuli ye. Némafwimbu mawuli yata dé déka atéfék jondu hwe, dé wun jonduka jémba hatindéte. 


text:
Godna nyanka jémba sarékékwa du takwa huli mawuli hérae wungi re wungi re jémba retandi. Déka hundi xékéhafi yakwa du takwa huli mawuli yamba hérakéndi. Godna mawuli wi dimbu dé té, wungi té wungi té.<pb/>


text:
Wun nukwa du nawulak di wa, “Séfélak du takwa di Jisasna hundi jémba xéké. Xékéndaka dé Jisas Godna ximbu diré guré husanda. Wungi hurundéka déka jémba guré husandakwa du Jonéna jémbaré dé sarékéngwandé.” Wungi wata xékélakihambandi. Jisasna du male di Godna ximbu du takwaré guré husanda. Jisas diré guré husandahambandé. Jisasna jémbaka wungi wandaka di Farisi wun hundi xékéta buléndaka dé Jisas xéké. 


text:
Ye dé samariana getéfa nakmbu xaku. Wun getéfana xi Sikar dé. Hanja Judana mandéka Jekop dé déka nyan josepka hafwa nak dé hwe. Sikar wun hafwa walémbambu dé té. 


text:
Wun hafwambu Jekopna hutungu dé re. Jisas afakémbu yae wun hutungumbu xakundéka resétonjoka dé wun hutungumbu re, nukwa dawimbu téndéka. 


text:
Jisas wumbu rendéka di déka du getéfaré yi, hénoo nawulak héranjoka. Yindaka rendéka lé samariana takwa hési gu tunjoka ya. Yaléka dé Jisas léré wa, “Hulingu nawulak mé hura yanyét, sawu.” 


text:
Wungi wandéka lé samariana takwa déré wa, “Méni Judana du méni. Wuni samariana takwa wuni. Yingi maki ye hulingu hwewut sanjoka méni we?” Wungi lé wa, Juda samaria wali yitaka yatakahafi di. 


text:
Waléka dé Jisas wa, “Tale wuni nyénika angi wa, ‘Hulingu nawulak mé hura yanyét, sawu.’ Wungi wawuka nyéni God hwendén yikafre jooka xékélakita wunika akwi xékélake, nyéni wunika nak maki hulinguka wakwexékétanyéni. Nyéni wun hulingu sataka nyéni jémba retanyéni.” 


text:
<pb/>Dé wungi wandéka lé déka hundika xékélakihafi yata lé wa, “Néma du, méni gu tuteméka aki yingafwe. Ané wekwambu hulingu andélambu dé té. Waméka hulingu yimbu héra hwetaméni? 


text:
Nana mandéka Jekop dé nanika ané hutungu hwe. Déka nyangwal akwi, déka sipsip bali akwi, déka bulmakau bali akwi, dé akwi di ané hulingumbu sa. Méni Jekopré sarékéngwandé wana?” 


text:
Di hwetewuka hulingu sataka di hukémbu hulinguka wambula yamba hiyakéndi. Yingafwe. Hwetewuka hulingu deka mawulimbu huli hutungungala xakutandé. Xakuta blekéndét, di huli mawuli hérae jémba retandi, wungi re wungi re.” 


text:
Wungi wandéka lé déré wa, “Yika du, némbuli wunika wun hulingu mé hwe. Wunika hwemét hukémbu wuni wambula hulinguka yamba hiyakéwuni. Wambula yae ané wekwambu hulingu yamba tukéwuni.” 


text:
Hanja du natamba wali nyéni re. Némbuli hura tényéka du nyéna du yingafwe. Nyéna hundi wu mwi hundi dé.” 


text:
Wuna mandékangu ané némbumbu wara di Godna ximbu haréké. Guni Juda guni wa, ‘Godna ximbu harékémbeka hafwa Jerusalemémbu dé té.’ Wungi wangut, yingi Godna ximbu harékékéme?” 


text:
<pb/>Lé wungi waléka dé léré wa, “Nyéni wuna hundiré jémba mé xéké. Nukwa nak yandét, guni Godna ximbu harékénjoka guni ané némbumbu akwi, Jerusalemémbu akwi renjoka yamba sarékékénguni. 


text:
Guni samaria Godka jémba xékélakihafi yata, guni déka ximbu haréké. Nani Juda Godka xékélakita nani déka ximbu haréké. Du takwana haraki saraki mawuli hérekitekwa du dé Judana hémémbu dé xaku. 


text:
Nukwa nak xakundét Godna ximbu harékékwa du takwa angi hurutandi. Di nana yafa Godka mwi hundi wata deka hamwinyambu déka ximbu harékétandi. Wunde du takwa déka ximbu harékéndate dé mawuli ye. Déka ximbu harékétendaka nukwa andé yae. 


text:
God dé hamwinya dé. Dé séfi yingafwe. Du takwa Godna ximbu harékénjoka mawuli yata di mwi hundi naata deka hamwinyambu déka ximbu harékétandi.” Wungi dé wa. 


text:
<pb/>Wandéka lé wa, “God wasékendén du Mesaia déka nak xi Krais yatandé, naniré yikafre hurunjoka. Wungi wuni xékélaki. Dé yae atéfék hundika naniré wakwetandé.” 


text:
<pb/>Jisas wungi wandéka di déka du hénoo hérae hura di wambula ya. Yae takwa wali buléta téndéka xétaka di saréké waréké. Sarékéta wahambandi, “Méta héranjoka nyéni mawuli ye? Métaka méni lé wali hundi bulé?” Wungi wahambandi. 


text:
Wahafi yandaka lé wule takwa hulingu tuléka aki yatakataka lé getéfaré wambula yi. Ye lé du takwa nawulakré wa, “Mé yae guni xé, du nakré. Hanja wuniré xéhambandé. Dé hanja huruwun atéfék jonduka dé wuniré wa. Dé God wasékendén du Krais wana?” 


text:
<pb/>Di wungi wandaka dé diré wa, “Wuna hénoo angi dé. Wunika wandéka yawun duna hundi xékétawuni. Xékéta wunika hwendén jémba yaséketawuni. Wun jémba wuna hénoo dé. 


text:
Guni hénoo setaka angi guni wa, ‘Hénoo hératembeka bafu yétiyéti dé re.’ Wanguka wuni guniré we: Némbuli male hératanguni. Mé guni xé. Yawina hénoo mwi dé té. 


text:
Némbuli male hénoo séngwaakwa du di jémba yata yéwa hérae. Di wunde du takwaré séngwandat, wunde du takwa jémba retandi wungi re wungi re. Séngwandat, God deka yikafre jémbaka hasa hwendét, tale hénoo sendé du wali hénoo séngwaakwa du wali mawuli sawuli yatandi. 


text:
Hanja ané hundi du nak dé wa, ‘Du nak dé hénoo se. Sendéka nak du dé wun hénoo héra.’ Wandéka némbuli wun hundi mwi hundi dé ya. 


text:
Wuni guniré wuni wa, guni jémba yahafi yangun hénoo hérangute. Hanja du nawulak di wun hénoo sendaka némbuli guni di wali jémba yatanguni.” Wungi dé Jisas diré wa. 


text:
<br/>samariana takwa lé wun getéfambu rekwa du takwaré wa, “Wun du hanja huruwun atéfék jonduka dé wuniré wa.” Wungi waléka di séfélak samariana du takwa di Jisaska jémba saréké. 


text:
Sarékéta Jisaska yae di déré wakwexéké, dé di wali rendéte. Wungi wakwexékéndaka dé di wali nukwa yéték dé re. 


text:
Sarékéta di wule takwaré wa, “Tale nyéna hundi nani xéké. Xékétaka nani Jisaska jémba saréké. Sarékéta hukémbu nani Jisasna hundi xéké. Déka hundi xékétaka némbuli nani xékélaki. Dé ané héfambu rekwa du takwaré satanéna tambambu hératekwa du dé. Wu mwi hundi dé.” Wungi di samariana du takwa wa. Jisas wandéka dé néma duna nyan yikafre ya 


text:
Jisas Samariambu nukwa yéték re nak nukwa dé wa, “Godna profet nak rendét déka motéfana du takwa déka di wa, ‘Dé nani maki du dé. Dé néma du yingafwe. Wu baka du dé.’ Wungi wandaka di nak téfana du takwa déka di wa, ‘Wu néma du dé.’ Wungi di wa.” Jisas wungi wataka dé wun getéfa yatakataka dé déka motéfa Galiliré yi. 


text:
Hanja Pasovana hénoo hura sa nukwa di Galilina du takwa nawulak Jerusalemré yi. Ye di xé Jisas hanja xéhafi yandan hambuk jémba yandéka. Xétaka deka héfaré wambula ye re di xé, Jisas deka getéfaré yandéka. Xéta di déka mawuli yata mawuli sawuli ya. Yata di déka hundi xéké. 


text:
Dé Galilimbu ye dé Kanambu xaku. Hanja Jisas wun getéfambu reta wandéka hulingu dé wain hulingu xaku. Jisas Judia yatakataka Galiliré ye Kanambu xaakwa rendéka dé néma du nak xéké. Wun néma duna nyan bar hiyaata dé kaperneamémbu hwa. Hwandéka dé néma du Jisaska ya. Yae déré dé wa, “Némbuli male wuna nyan hiyatandé. Méni wuni wali yae wuna nyanré yikafre hurumét, dé yikafre yandé.” 


text:
Wungi wandéka dé Jisas wa, “Guni hanja xéhafi yangun hambuk jémba yawuka xéta guni wunika jémba saréké, o yingi maki dé?” 


text:
Wungi wandéka dé Jisas wa, “Méni sa yi. Ména nyan yikafre yatandé.” Wungi wandéka dé Jisasna hundi jémba xékétaka dé yi. 


text:
Wungi wandaka dé diré wakwexéké, “Méta nukwa dé yikafre ya?” Wakwexékéndéka di wa, “Nalika nukwa dawimbu téndéka déka bar wungi hényi.” 


text:
Wungi wandaka dé yafa xékélaki. Nalika Jisas dé wali hundi buléndén nukwa dé déka nyan yikafre ya. Wungi xékélakita dé déka hém wali atéfék di Jisaska jémba sarékéta déka hundika di “Mwi hundi dé” na. 


text:
<pb/>Jisas tale Judia yatakataka Galiliré ye wandéka dé wun nyan yikafre ya. Wungi yata dé Jisas hanja xéhafi yandan hambuk jémba yambu yéték dé ya.<pb/>


text:
<pb/>Jerusalemna motumbu gindan séndémbu yambu nak dé té. Wun yambuna xi angi dé, sipsip balina yambu dé. Wun yambu tékwambu dé xandan gu nak dé re. Wun xandan gu Hibruna hundimbu angi di wa, Betesda. Wun gumbu hasafwi ge natamba dé té. 


text:
<pb/>Séfélak du takwa di wun gembu re. Dama hiyandé du takwa, man haraki yandé du takwa, hambuk yahafi du takwa, wungi di re. [Wun gu gungan yandét xénjoka di re. 


text:
Hanja nak nukwa nak nukwa Godna ensel nak gaye dé wun hulingumbu nandindéka dé gu gungan ya. Gu gungan yandéka xétaka dé guré tale nandindé du dé yikafre ya.] 


text:
Dé wun hasafwi gembu hwandéka Jisas déré xe dé xékélaki, séfélak héki hwari wumbu hwandéka. Wungi xékélake dé Jisas déré wakwexéké, “Méni yikafre yanjoka méni mawuli ye?” 


text:
Wungi wakwexékéndéka dé séfimali haraki yandé du wa, “Néma du, yingi maki yatawuni? Gu gungan yandéka wuniré hérae guré husandatekwa du yingafwe. Wuni hafu nandinjoka yiwuka nak du wuniré tenangéra dé tale nandi.” 


text:
Wun du yindéka di Judana néma du yikafre yandé duré wa, “Baka hwa nukwa dé. Méni baka hwa nukwambu ména be hura yamba yikéméni.” 


text:
Wungi wandaka dé diré wa, “Du nak wandéka yikafre yawuka dé wuniré wa, ‘Ména be hérae hura yitaméni.’ Wungi wandéka wuni hérae hura yi.” 


text:
<pb/>Hukémbu dé Jisas déré tempelmbu xé. Xe dé wa, “Mé xéké. Némbuli méni wundé yikafre yamé. Haraki saraki sémbut wambula yamba hurukéméni. Wuna hundi xékéhafi yamét némafwi xakéngali ménika yatandé.” 


text:
<pb/>Dé wungi wandéka xékétaka di baka hwa nukwambu wungi hurundénka di tale Jisasré haraki hundi wata di haraki hurunjoka saréké. 


text:
Wungi wandaka dé Jisas diré wa, “Wuna yafa atéfék nukwa dé jémba ye. Yandéka wuni akwi wuni jémba ye.” 


text:
Wungi dé déka yafa Godka wata dé dé hafu God maki rendékaka dé wa. Wandéka xékétaka di Judana néma du déré xiyanjoka di mawuli ya, wun duré baka hwa nukwambu huréhalékéndénka akwi God maki rendékaka akwi. Godna nyan hundi wanjoka dé hambuk héra 


text:
<pb/>Di wungi hurundaka dé Jisas diré wa, “Mwi hundimbu wuni guniré we. Wuna yafa jémba yandéka, wuni déka nyan xe wun jémba wuni ye. Wuni hafu wuna mawuli yambu jémba nak yamba yakéwuni. Wuna yafa jémba yandéka maki wuni akwi yatawuni. 


text:
Wuna yafa wunika némafwimbu mawuli yata dé déka jémba wuniré wakwe. Hukémbu wunika wakwetendéka jémba némbuli yawuka jémbaré sarékéngwandétandé. Wuni wun huli jémba yawut guni xe waréngéna sarékétanguni, wun jémbaka. 


text:
Wuna yafa hiyandé du takwaré wandéka di raama jémba di re. Wandéka maki wuni mawuli yawuka du takwaka wawut, di hiyahafi jémba retandi. 


text:
Wuna yafa némafwi kot xékékwa néma du reta, du takwa hurundan sémbutka hundi yamba wakéndé. Wun jémba wunika wundé hwendé. Wuni némafwi kot xékékwa néma du reta hurundan sémbutka hundi watawuni. 


text:
Atéfék du takwa wuna yafana ximbu harékéndaka maki, wuna ximbu harékéndate dé wun jémba wunika hwe. Wuna ximbu harékéhafi yakwa du takwa di wunika wandéka yawun duna ximbu akwi harékéhambandi. 


text:
<pb/>“Mwi hundimbu wuni guniré we. Wuna hundi jémba xéka wuniré wandéka yawun duka jémba sarékékwa du takwa atéfék huli mawuli di hérae. Hérae wungi re wungi re God wali jémba retandi. Hukémbu wuni néma du reta deka hundi xékéta hurundan haraki saraki sémbutka hundi yamba wakéwuni. Haraki hafwaré yamba yikéndi. 


text:
Mwi hundimbu wuni guniré we. Hiyandé du takwa di Godna Nyanéna hundi xékétandi. Xékétaka di huli mawuli hérae jémba retandi. Wun nukwa némbuli andé yae. 


text:
Yafa God dé du takwaka hamwinya dé hwe, di ané héfambu rendate. Hwendén maki, dé déka nyanka dé hambuk hwe, dé akwi du takwaka huli hamwinya hwendéte. Hwendét, di huli mawuli hérae jémba retandi, wungi re wungi re. 


text:
Déka nyan dé Duna Nyan dé re. Rendénka God déka hambuk hwe, hukémbu dé kot xékékwa néma du reta, atéfék du takwa hurundan sémbutka hundi xékéta wandéte. 


text:
Wun jooka waréngénékénguni. Nak nukwa yandét, hiyandé du takwa réméndan hwandafumbu hwaata déka nyanéna hundi xékétandi. 


text:
Xékétaka ramétandi. Yikafre sémbut hurundé du takwa raama wungi re wungi re jémba retandi. Haraki saraki sémbut hurundé du takwa raméndat, God diré hurundan haraki saraki sémbut hasa hwetandé.” Wungi dé Jisas wa. Du nawulak di Jisasna jémbaka hundi wa 


text:
<pb/>Jisas wungi wataka dé Judana néma duré wambula wa, “Wuni nak joo wuna mawuli sarékémbu yamba hurukéwuni. Wuniré wandéka yawun duna hundi xéka wandén maki wuni du takwa hurundan sémbutka wuni hundi we. Wuna mawuli sarékémbu wahafi yata déka hundi male wawuka dé wawun hundi mwi hundi dé. 


text:
Wuni hafu wuna jémbaka hundi wawut, guni watanguni, ‘Déka hundi yénataka hundi dé.’ Wungi wata guni wunika jémba yamba sarékékénguni. 


text:
Du nak akwi dé wuna jémbaka hundi wa. Wandéka wuni xékélaki. Wuna jémbaka wandéka hundi wu mwi hundi dé. 


text:
Hanja guni nawulak duré wanguka di Jonka ye di wakwexéké. Wakwexékéndaka dé guniré mwi hundi wa wunika. 


text:
Wuni du wunika wandénka sarékéhambawuni. Sarékéhafi yawuka guni wuna hundika jémba xékéngut God guniré yikafre hurundéte wuni Jonka wa. 


text:
Hama ya yanéta hanyindéka di du jémba xé. Jon hama ya maki xéréka hanyindéka guni déka larékombu reta guni mawuli sawuli ya. 


text:
<pb/>“Jon wunika hundi wandéka wundé xékéngu. Wuna hambuk jémba déka hundiré dé sarékéngwandé. Wuna yafa yawute hwendén jémba andé yawi. Wuna jémba wunika dé wakwe. Nawulak du takwa wuna jémbaré xe di wa, ‘Déka yafa God wandéka dé ya. Wungi nani xékélaki.’ Wungi di wa. 


text:
Wuna yafa wuniré wandéka yawuka dé akwi dé wunika wa. Guni déka hundi rasi xékéhambanguni. Wu yingafwe. Guni déka saawi akwi xéhambanguni. 


text:
God wuniré wandéka wuni ya. Guni wunika jémba sarékéhafi yanguka déka hundi guna mawulimbu téhambwe. 


text:
Guni huli mawuli hérae jémba renjoka sarékéta, guni Godna nyingambu hayindan hundika hwaké. Wun hayindan hundi wunika dé wa. 


text:
Wuni wuna yafana ximbu wuni ya. Yawuka guni wuna hundi xékéhafi guni. Nak du yae déka hafu ximbu wandét, guni déka hundi xékétanguni. 


text:
Du takwa guna ximbu harékéndate guni mawuli ye. Natafa male God guna ximbu harékéndéte hélék guni ye. Wungi huruta wunika jémba sarékénjoka guni hurufatiké. 


text:
<pb/>“Guni angi sarékékénguni, ‘Jisas hurumben haraki saraki sémbutka Godré hundi watandé.’ Wungi sarékékénguni. Guni nana mandéka Moseska guni angi wa, ‘Nani Moses wandén hundi xékéta wandén maki hurungut, dé naniré yikafre hurutandé.’ Wungi wata guni ané hundi mé xéké. Moses hurungun haraki saraki sémbutka Godré watandé. 


text:
Hanja Moses dé hayi wunika. Guni wun hundi xékéhambanguni. Guni Moses hayindén hundi xékétaka guni wuna hundi xékétanguni. 


text:
Guni hayindén hundi xékéhafi yata yingi maki ye wuna hundi jémba xékétanguni? Wuna hundi jémba xékénjoka guni hurufatiké.” Wungi dé Jisas Judana néma duré wa.<pb/>


text:
Wun hundi wataka dé Jisas tukweseke angé sakuré yi. Wun tukwesekena xi Galili dé. Nak xi taiberius dé. 


text:
<pb/>Hanja séfélak du takwa di xé Jisas séfélak hambuk jémba yandéka. Yandéka di bar hiyaakwa du takwa yikafre ya. Xétaka di déka hukémbu yi. 


text:
Rendaka dé Jisas xé, séfélak du takwa déka yandaka. Xétaka dé Filipré wa, “Hénoo yimbu hérae wun du takwaka hwembet sakéndi?” 


text:
<pb/>Jisas wungi wandéka dé Filip déré wa, “Nani séfélak séfélak yéwa hwetaka bret nawulak hérambet, di wali yamba sékérékékéndé. Di nak nak du takwa nyangwal yalefu yalefu satandi.” 


text:
“Nyan nak andé té. Dé yikama bret natamba xéri hamwi yéték wungi dé hura té. Wun yikama bret wali yikama xéri hamwi wali séfélak du takwaré yingi maki hwetame?” 


text:
Wungi wandéka dé Jisas diré wa, “Wun du takwaré mé wa renda.” Wun hafwambu séfélak wara dé té. Wungi wandéka wandaka wara takumbu di re. Séfélak séfélak du takwa di wumbu re (5000 du maki di). 


text:
Rendaka dé Jisas wun bret hérae Godka diména nataka dé du takwaka mune hwendéka di sa. Bret munindén maki male dé xéri hamwi yéték akwi wungi muni. Mawuli yandan makimbu dé mune hwe. 


text:
Wungi wandéka di du takwa sandaka rendé bret wasara tamba atéfék ye man yéték wungi di hérae lakwa. 


text:
<pb/>Lakwandaka di du takwa Jisas yandén hambuk jémbaré xéta di wa, “Profet nak ané héfaré yatandé. Déka nani haxé. Haxémben du Jisas dé. Wu mwi hundi dé.” 


text:
Wungi wandaka dé Jisas xékélaki. Di déré huluke takandat dé deka néma du rendéte di mawuli ya. Wungi xékélakita wun getéfambu néma du renjoka hélék ye dé dé hafu némburé wambula wari. Jisas dé gu takumbu féta yi 


text:
Gérambu yandéka Jisasna du tukwesekeré nandi. Naande gunjambémbu wara di kaperneamré yinjoka mawuli ya. Mawuli yandaka Jisas dika yahambandé. Yahafi yandéka gan hunyindéka di yi. 


text:
Waréndéka gunjambé yiléte di gutuwa yi. Wungi gutuwa afakémbu di yi (6 kilomita maki). Ye di xé Jisas gu takumbu yandéka. Xéta di roo. 


text:
Wungi wandéka di yikafre mawuli ye di gunjambéré xalendéte di mawuli ya. Yandaka dé gunjambéré wari. Wara rendéka di gunjambémbu ye wun getéfambu bari hari xaku. Séfélak du takwa di Jisaska hwaké 


text:
<pb/>Xitélakéndéka di séfélak du takwa tukweseke angé sakumbu di té. Téta di hafu angi wa, “Nalika natafa gunjambé lé re. Reléka Jisasna du wun gunjambémbu wara di yi. Yindaka Jisas di wali yihambandé. Dé ané hafwambu dé re.” 


text:
Wungi wata di Jisaska hwaké. Hwakéfatikéndaka taiberiusmbu di gunjambé nawulak akwi ya. Yae di nalika reta bret sandan hafwambu di re. Nalika Jisas bret hérae Godré wataka dé dika hwe, wun hafwambu. 


text:
Jisas déka du akwi wun hafwambu rehafi yandaka di du takwa hwakéfatika, wun gunjambémbu wara di tukweseke angé sakuré yi, kaperneamré. Jisaska hwaka xénjoka di yi. Jisas Godna getéfambu gayandé bret maki dé 


text:
<pb/>Wunde du takwa ye xaakwa Jisasré xe di déré wakwexéké, “Wakwekwa du, méta nukwa méni angiré ya?” 


text:
Wungi wakwexékéndaka dé Jisas diré wa, “Mwi hundi wuni guniré we. Bret sanguka guna biya bu yata. Yatandéka guni wunika hwaké, bret nawulak akwi hwewute. Hambuk jémba yawuka xéngunka jémba sarékéhambanguni. 


text:
Guni jémba yata guni yama xe gérékéndé xaakwa hénooka yamba sarékékénguni. Guni jémba yata nak maki hénooka sarékétanguni. Wun hénoo wungi retandé. Guni wun hénoo sataka jémba retanguni, wungi re wungi re. Wun hénoo Duna Nyan dika hwetandé. Dé wungi hwendéte dé Yafa God hafu déré waséke.” 


text:
Wungi wandaka dé wa, “Godna jémba angi dé. Guni God wandéka yandé duka jémba sarékétanguni. Wungi saréka guni Godna jémba yatanguni.” 


text:
Hanja nana mandékangu du rehafi hafwambu yitaka yatakata di nak maki hénoo sa. Wun hénooka di wa, ‘Mana dé.’ Hanja rendé du di Godna nyingambu wun hénooka angi hayi: Dé du takwaka Godna getéfambu gayandé bret hwendéka di sa. Wungi di hayi.” 


text:
<pb/>Di wungi wandaka dé Jisas diré wa, “Mwi hundi wuni guniré we. Hanja Moses Godna getéfambu gayandé bret hwehambandé. Wuna yafa male dé Godna getéfambu yikafre male gayandé bret hwe. 


text:
God hwendén bret dé Godna getéfaré yatakataka dé ané héfaré gaya, du takwaré yikafre hurunjoka. Dé diré yikafre hurundét di jémba retandi, wungi re wungi re.” 


text:
Wungi wandéka di Jisasré wa, “Néma Du, nani wun yikafre bret héranjoka nani mawuli ye. Wungi té wungi té mé hwe naniré.” 


text:
<pb/>Di wungi wandaka dé Jisas diré wa, “Wuni hafu wuni huli mawuli hwekwa bret wuni. Guni wunika yae guni hénooka wambula yamba hiyakénguni. Guni wunika jémba sarékéta guni hulinguka wambula yamba hiyakénguni. 


text:
Wuna yafa séfélak du takwa wunika dé hwe. Wunde du takwa atéfék wuna hundi xékéta wunika yatandi. Yandat nakré yamba hérekikéwuni. 


text:
Wuni Godna getéfambu re wuni ané héfaré gaya. Wuna mawuli sarékémbu jémba yanjoka gayahambawuni. Wuna yafa wandéka wuni gaya, dé mawuli yandén jémba yanjoka. 


text:
Wuna yafa wandéka wuni gayawuka déka mawuli ya angi dé. God wunika hwendén du takwa atéfék wunika yatandi. Nak yamba fakukéndé. Hukétéfi yatekwa nukwa wuni diré husaramétawuni. Wungi dé God mawuli ya. 


text:
Wuna yafana mawuli ya angi dé. Godna nyanré xe wunika jémba sarékéta wuna hundika ‘Mwi hundi dé’ naakwa atéfék du takwa huli mawuli hérae wungi re wungi re jémba retandi. Wun hukétéfi nukwa wuni hafu wuni wunde du takwaré husaramétawuni. Wungika dé wuna yafa mawuli ye.” 


text:
<pb/>Jisas wungi wandéka di Judana néma du wun hundi xékéta di hélék ya. Jisas dé wa, “Wuni hafu Godna getéfambu gayandé bret wuni.” 


text:
Wungi wandéka xékéta hélék di ya. Hélék yata di wa, “Godna getéfambu gayahambandé. Dé josepna nyan dé. Déka xi Jisas dé. Déka yafa ayiwaka nani xékélaki. Dé nana getéfambu rekwa du dé. Dé we, ‘Godna getéfambu wuni gaya.’ Métaka dé wungi wa? Dé yéna dé ye.” Wungi di wa. 


text:
Du takwa deka mawuli yambu wunika yamba yakéndi. Tale God wasékendét di wunika yatandi. Hukétéfi nukwambu wuni diré husaramétawuni. 


text:
Hanja Godna profet déka nyingambu di angi hayi: God atéfék du takwaré déka jémbaka wakwetandé. Wungi di hayi. Du takwa Godna hundi xékéta déka jémbaka xékélake, wunde du takwa atéfék wunika yatandi. 


text:
<pb/>“Mwi hundi wuni guniré we. Wunika yae jémba sarékéta wuna hundika ‘Mwi hundi dé’ naakwa du takwa di huli mawuli hérae di jémba retandi, wungi re wungi re. 


text:
Wuni hafu wuni wungi re Godna getéfambu gayandé bret wuni. Wuni du takwa huli mawuli hérandate wuni gaya. Du takwa wun bret sataka di jémba retandi, wungi re wungi re. Di jémba rendate hwetewuka bret wu wuna séfi dé.” 


text:
<pb/>Judana néma du wun hundi xékétaka di hafu waruta di wa, “Ané yingina hundi dé? Yingi maki ye wun du déka séfi nanika hwendét satame?” 


text:
<pb/>Di wungi wandaka dé Jisas diré wa, “Mwi hundi wuni guniré we. Guni Duna Nyanéna séfi wali déka nyéki wali sahafi ye, guni hiyandé du takwa maki retanguni. 


text:
Du takwa wuna séfi wali wuna nyéki wali sataka di huli mawuli hérae jémba retandi, wungi re wungi re. Hukémbu hiyandat hukétéfi nukwambu wuni diré husaramétawuni. 


text:
Wuna séfi wali wuna nyéki wali sakwa du takwa di wuni wali retandi. Rendat wuni deka mawulimbu tétawuni. 


text:
Wuna wungi re Yafa God wandéka wuni gaya. Gayawuka déka hambuk hwendéka wuni jémba re. Rewuka maki, wuna séfi sakwa du takwaka wuna hambuk hwewut, di jémba retandi, wungi re wungi re. 


text:
Godna getéfambu gayandé bret dé mandékangu hanja sandan bret maki yingafwe. Di wun bret se di hiya. Du takwa Godna getéfambu gayandé bret sataka di jémba retandi, wungi re wungi re.” 


text:
<pb/>Wungi dé Jisas wa, Godna hundi buléndaka gembu. Wungi wata dé kaperneamémbu dé du takwaré wakwe. Jisas hundi dé wa wungi re wungi re retendakaka 


text:
<pb/>Jisasna du séfélak déka hundi xékéta di wa, “Jisas wandéka hundi wu xak hundi dé. Héndé xékéte, déka hundi?” 


text:
Wungi wandaka dé Jisas deka mawuli xékélakita dé wakwexéké, “Wuna hundi guna mawuliré haraki dé huru wana? 


text:
Godna Hamwinya hafu huli mawuli hwendét, du takwa huli mawuli hérae di jémba retandi, wungi re wungi re. Taku séfina joo guniré yikafre yamba hurukéndé. Gunika wawun hundi wu Hamwinyana hundi dé, huli mawuli hwetekwa hundi dé. 


text:
Guni wali tékwa du nawulak wuna hundika jémba xékéhambandi.” Wungi dé Jisas wa. Déka jémba sarékéhafi yakwa duka dé xékélaki. Déré mama duka hwetekwa duka akwi dé xékélaki. Xékélakita dé wungi wa. 


text:
Wungi wataka dé angi wa, “Tale wuni guniré wa, ‘Du takwa deka mawuli yambu wunika yamba yakéndi. Tale God wasékendét di wunika yatandi.’ Guni nawulak wunika jémba sarékéhafi yanguka wuni tale wungi wa.” 


text:
Yihafi yandaka di déka du tamba atéfék ye man yéték di wumbu té. Téndaka dé Jisas diré wa, “Guni yingi maki dé? Guni akwi wuniré yatakataka yitanguni, o yingafwe?” 


text:
Wungi wakwexékéndéka dé Saimon Pita wa, “Néma Du, méniré yatakataka héndéka yikéme? Méni hafu méni naniré yikafre hundi wa, nani huli mawuli hérae jémba rembete. 


text:
Wungi wandéka dé Jisas diré wa, “Wuni hafu wuni tamba atéfék ye man yéték du guniré wuni waséke. Wasékewuka guna be nak satanéna du dé.” 


text:
Wungi wandén dé Saimon Iskariotna nyan Judaska dé wa. Judas dé déka du nak dé. Hukémbu dé Jisasré déka mama duka hwetandé. Judas wungi hurutendékaka dé Jisas wa.<pb/>


text:
Judana néma du Judiambu reta di Jisasré xiyanjoka di huru. Wungi hurundaka deka héfambu yihambandé. Yihafi ye dé Galilimbu yitaka yatakata dé déka jémba ya. 


text:
Judana némafwi hénoo sa nukwa nak walémba dé. Wun nukwa Judana du takwa di deka ge yatakataka yikafre mawuli yata Jerusalemré ye boro yakitaka di re. 


text:
<pb/>Wun nukwa di Jisasna bandingu déré angi wa, “Ané héfa yatakataka méni Judiaré yitaméni. Wun héfaré yimét di ména hundi xékénjoka mawuli yata wumbu rekwa du takwa di yateméka jémba xétandi. 


text:
Méni du takwana makambu néma du renjoka mawuli yata, méni ye faakwa jémba yamba yakéméni. Méni wun jémba yawu nae sé ye hwiya hafwambu téta jémba yamét bu du takwa atéfék xénda.” 


text:
<pb/>Wandaka dé Jisas diré wa, “Atéfék nukwa guni Judiaré yinjoka mawuli yata yitanguni. Wuni yitewuka nukwa wayika yakéndé. 


text:
Ané héfana du takwa gunika yamba mama wakéndi. Wuni dika wuni wa, ‘Guni haraki saraki sémbut guni huru.’ Wungi wawukaka di wunika mama we. 


text:
Guni hafu wun némafwi hénoo sa nukwaka sa guni yi. Wuni yamba yikéwuni. Wuni yitewuka nukwa wayika xakukéndé.” 


text:
<pb/>Jisasna bandingu némafwi hénoo sa nukwaka xénjoka Jerusalemré yindaka hukémbu dé Jisas yi. Jisas faakwa yindéka du takwa nawulak déré xéhambandi. Dé duna makambu yihambandé. 


text:
Wungi wandaka di du takwa di hafu buléta di angi wa. Nawulak di wa, “Dé yikafre du dé.” Wungi wandaka nawulak di wa, “Yingafwe. Dé du takwaka yéna yakwa du dé.” 


text:
Wakwendéka di Judana néma du saréké warékéta di wa, “Wun du dé xékélelakikwa du wandaka maki dé wa. Yingi maki ye dé wungi wa? Nana du déré wakwehambandi.” 


text:
Wungi wandaka dé Jisas diré wa, “Guniré wakwewuka hundi wuna hundi yingafwe. Wakwewun hundi wuniré wandéka yawun du Godna hundi dé. 


text:
Guni déka hundi xéka wandén maki hurunjoka mawuli ye wakwewun hundika jémba xékélakitanguni. Wuna mawuli sarékémbu wuni wakwe wana, Godna hundi wuni wakwe wana? Wungi xékélakitanguni. 


text:
Nawulak du deka ximbu harékéndate mawuli yata di du nawulakéka deka mawuli sarékémbu hundi wa. Wuni wungi wahambawuni. Wuna yafa God wandéka wuni ya. Nawulak du Godna ximbu harékéndate mawuli yata wuni God mawuli yandéka maki wuni hundi we. Guni wuna hundi xékéta xékélakitanguni. Mwi hundi male wuni we. Haraki sémbut nawulak wunimbu téhambwe. 


text:
<pb/>“Hanja Moses dé gunika hambuk hundi hwe. Hwendéka guni wun hambuk hundi xékéhambanguni. Métaka guni wuniré xiyanjoka huru?” 


text:
Wungi wandaka dé Jisas wa, “Baka hwa nukwa hambuk jémba nak yawuka guni waréngéna guni saré waréké. 


text:
Hanja Moses dé dunyana séfi sékéngute dé gunika wakwe. Wakwendéka xéka guni baka hwa nukwambu dunyana séfi séké. Wun jooka Moses tale wakwehambandé. Nana mandékangu di wun jooka tale wakwe. 


text:
Guni Mosesna hundi jémba xéka guni baka hwa nukwambu dunyana séfi séké. Wungi sékéta métaka guni wunika biya mawuli wi, baka hwa nukwambu duré huréhalékéwuka. 


text:
Guni taku damambu xénguka jooka wakénguni. Guni yikafre sémbutka sarékéta guni huruwun jooka wa.” Wungi dé Jisas wa. Nawulak di wa, “Jisas héndé?” 


text:
Dé atéfék duna makambu téta dé hundi wa. Wandéka néma du déré hundi nak wahambandi. Dé God wasékendén du Kraiska di xékélaki wana? 


text:
Nani wun duna motéfaka nani xékélaki. Naniré yikafre hurundéte God wasékendén du Krais xakundét, nani déka motéfaka yamba xékélakikéme.” Wungi di wa. 


text:
<pb/>Wandaka dé Jisas tempelmbu téta dé du takwaré hundi wa. Wata dé wa, “Guni wunika xékélakita wuna yawun téfaka guni xékélaki. Wuna mawuli yambu yahambawuni. Wuna yafa wandéka wuni ya. Déka sémbut yikafre dé. Guni déka xékélakihambanguni. 


text:
<pb/>Wungi wandéka di déré huluke hura yinjoka di huru. Hura déré hulukihambandi. Métaka we? Déka hiyatendéka nukwa wayika yakéndé. 


text:
Hurundaka séfélak du takwa déka jémba sarékéta di wa, “God wasékendén du Krais hanja xéhafi yamben hambuk jémba yandét, ané du yandéka jémbaré yamba sarékéngwandékéndé. Ané du God wasékendén du Krais dé. Wungi nani xékélaki.” Wungi di wa. Gélindu nawulakré wandaka di Jisasré hurunjoka yi 


text:
<pb/>Jisaska wun hundi buléndaka di Farisi xéké. Xékétaka di prisna néma du wali gélinduré wandaka di yi, Jisasré huluke séndé gembu takanjoka. 


text:
Wungi wandéka di Judana néma du di hafu buléta di wa, “Dé yingiré yindét nani déka hwakéfatikétame? Grikna héfambu rekwa Judana du takwaka ye Grikna du takwaré déka jémbaka wakwetandé wana? 


text:
Dé angi dé wa, ‘Guni wunika hwaka hwakéfatikétanguni. Guni wuni rewuka hafwaré yamba yakénguni.’ Ané hundina mo hundi yingi dé?” Wungi di di hafu wa. Jisas huli mawuli hwekwa hulinguka dé wa 


text:
<pb/>Némafwi hénoo sa nukwana hukétéfi nukwa yandéka di séfélak du takwa re. Rendaka dé Jisas téta hambukmbu wa, “Guni hulinguka hiyae wunika mé yae hulingu sa. 


text:
Guni wunika jémba sarékéngut guna mawulimbu huli mawuli hwekwa hulingu xaakwa sukweka blekétandé. Wun jooka hanja di hayi, Godna nyingambu.” Wungi dé Jisas wa. 


text:
Dé wungi wandén dé Godna Hamwinya déka jémba sarékékwa du takwana mawulimbu wulaaye tétendékaka dé Jisas wa. Jisas wungi wandén nukwa dé Godna getéfaré wambula yihafi yandéka Godna Hamwinya gayahambandé. Du takwa watémbéra di hafu hafu re 


text:
Wungi wandaka nawulak di wa, “Yinga. Dé God wasékendén du Krais dé.” Wungi wandaka nawulak di wa, “Yinga. Wun du Galilimbu dé ya. God wasékendén du Krais Galilimbu yamba yakéndé. 


text:
Hanja Godna nyingambu déka angi di hayi: God wasékendén du Krais Devitna hémémbu xakutandé. Dé hanja Devit rendén getéfa Betlehemémbu xakutandé. Wungi di hayi.” Wungi di wa. 


text:
Reta di nawulak Jisasré hura séndé gembu takanjoka di mawuli ya. Mawuli yata déré huruhambandi. Judana néma du Jisaska sarékéhambandi 


text:
<pb/>Wungi hurundaka di gélindu di Farisi, prisna néma duka wambula yi. Yindaka di diré wakwexéké, “Métaka we guni déré hura yahafi ye?” 


text:
Nana hambuk hundika xékélakihafi du takwa male di déka hundi xéké. Hukémbu God wandét di haraki hafwaré yitandi.” Wungi di Farisi wa. 


text:
“Nana hambuk hundi xékéta angi nani huru. Duna hundi xékéta hurundén haraki saraki sémbutka akwi xékétaka néma du watandé, ‘Wu haraki sémbut hurukwa du dé. Hurundén haraki sémbut déré hasa hwetame.’ Wungi watandé. Tale dé wun duna hundi xékétandé. Xékétaka déré haraki hundi watandé. Déré baka haraki hundi yamba wakéndé. Wun du wandén maki, nani Jisaska baka haraki hundi yamba wakéme. Tale déka hundi xékétame.” 


text:
Wungi wandéka di déré haraki hundi wata di wa, “Méni akwi Galilina méni? Godna nyingambu mé jémba xe xékélakitaméni. Godna profet Galilimbu yamba xakukéndé.” Wungi di wa. 


text:
Wara re ganémbambu dé naande ye tempelré wambula yi. Yindéka di atéfék du takwa déka ya. Yandaka re dé diré Godka wakwe. 


text:
Wakwendéka di xékélelakikwa du akwi Farisi akwi di takwa hésiré hura ya. Wule takwa lé nak du wali haraki sémbut huruléka di xé. Hura yae di wandaka lé nyéndékmbu té. 


text:
Téléka di Jisaska angi wa, “Wakwekwa du, ale takwa lé nak du wali haraki sémbut huruta hwaléka me xé. 


text:
Hanja Moses Godna nyingambu wungi hurukwa takwaka dé angi hayi, ‘Wungi hurukwa takwaré motumbu naake xiyatanguni. Xiyangut hiyatalé.’ Wungi dé Moses hayi. Méni yingi méni we, wule takwaka?” 


text:
Di Jisaska hurukwexénjoka di wungi wa. Tale di hafu di angi wa, “Nani Jisaska wun jooka wakwexékémbet dé naniré haraki hundi hasa wandét, nani déré duna makambu takatame.” Di Jisaska wungi wandaka dé Jisas wandé dae dé déka sékétambambu héfambu hayi. 


text:
<pb/>Hayindéka wumbu téta wambula wakwexékéndaka Jisas raama dé diré wa, “Ambu tékwa du nak hanja haraki saraki sémbut huruhafi ye mé tale naki motu léka.” 


text:
Wungi hayita rendéka déka hundi xékétaka di nak nak wun hafwa yatakataka di yi. Gwalefa du tale yindaka di wayikana du deka hukémbu yi. Yindaka dé Jisas hafu rendéka lé wule takwa wumbu té. 


text:
<pb/>Jisas raama téta dé wule takwaré wa, “Nyénawa, wunde du yindu? Nyénika haraki hundi watekwa du ambu téhambwe, yingafwe?” 


text:
Wungi wandéka lé wa, “Néma du, wunika haraki hundi watekwa du nak yingafwe.” Wungi waléka dé wa, “Wuni akwi haraki hundi nyénika yamba wakéwuni. Nyéni sé ye wambula haraki sémbut hurukényéni.” Wungi wandéka lé wungi yi. Jisas ané héfambu hanyikwa ya maki dé 


text:
<pb/>Jisas tempelmbu téta dé du takwaka wambula wa, “Wuni hafu wuni ané héfambu hanyikwa ya wuni. Du wuna hukémbu ye halékingambu yamba yikéndé. Yingafwe. Dé hanyikwa huli mawuli hératandé.” 


text:
Wungi wandaka dé Jisas wa, “Wuni hafu wunika wawuka wuna hundi mwi hundi male dé. Métaka we? Wuni yawun hafwaka akwi yitewuka hafwaka akwi wuni xékélaki. Guni yawun hafwaka akwi yitewuka hafwaka akwi xékélakihambanguni. 


text:
Guni taku séfimbu huruwuka jooka xétaka guni haraki hundi we. Némbuli wuni du takwana hurundan sémbutka haraki hundi wahambwe. 


text:
Wuni hafu jémba yahambawuni. Wunika wandéka yawun yafa dé wuni wali jémba dé ya. Yanaka wuni du takwana hurundan sémbutka wata wuni mwi hundi male watawuni. 


text:
Guna hambuk hundimbu angi dé hayi: Du yéték natafa hundi male wambét, wumbére duna hundi wu mwi hundi dé. 


text:
Wuni hafu wuna sémbutka wuni we. Wuna yafa wuniré wandéka yawuka dé akwi wuna sémbutka dé we. Ana hundi nata maki dé.” 


text:
<pb/>Dé wungi wandéka di wa, “Ména yafa yimbu dé re?” Wungi wandaka dé wa, “Guni wunika akwi wuna yafaka akwi xékélakihambanguni. Guni wunika xékélake wu wuna yafaka akwi xékélakitanguni.” 


text:
<pb/>Jisas wun hundi dé diré wa tempelmbu. Yéwa takandaka hafwambu téta dé diré wun hundi wa. Wandéka di déré huluke hura yihambandi, dé hiyatendéka nukwa wayika yakéndé. Jisas diré dé wa, “Guni yitewuka getéfaré yamba yikénguni” 


text:
<pb/>Jisas diré dé wambula wa, “Wuni yitawuni. Yiwut guni wunika hwakéfatikétanguni. Hwakéfatika hiyangut hurungun haraki saraki sémbut wungi tétandé. Guni yitewuka getéfaré yamba yikénguni.” 


text:
Wungi wandéka di Judana néma du wa, “Métaka dé angi we, nani dé yitendéka getéfaré yamba yikéme. Dé dé hafuré xiyae hiyanjoka dé wungi wa, o yingi maki dé?” 


text:
<pb/>Di wungi wandaka dé wa, “Guni andélana guni. Wuni anwarna wuni. Guni ané héfana du guni. Wuni ané héfana du yingafwe. 


text:
Guni wungi renguka wuni gunika angi wuni we, ‘Guni hiyangut hurungun haraki saraki sémbut wungi tétandé.’ Wuni hafu wuni wungi té. Guni wunika jémba sarékéhafi ye hiyangut, hurungun haraki saraki sémbut wungi tétandé.” 


text:
Wungi wandéka di wa, “Méni héndé?” Di wungi wakwexékéndaka dé Jisas wa, “Hanja wuni guniré wundé wawu. 


text:
Wuni guna hurungun sémbutka séfélak hundi hali wawu. Wunika wandéka yawun duna hundi male watawuni. Déka hundi mwi hundi dé. Déka hundi xékéta wuni ané héfambu rekwa du takwaka we.” 


text:
<pb/>Xékélakihafi yandaka dé Jisas wa, “Hukémbu Duna Nyanré harékétaka guni wunika xékélakitanguni. Wuni hafu wuni wungi té. Wuna mawuli sarékémbu joo nak yahambawuni. Wuna yafa wun jonduka wuniré wakwendéka wuni wakwendén jonduka male wuni we. Wungi akwi xékélakitanguni. 


text:
Wuna yafa wunika wandéka yawuka dé wuni wali dé té. Wuni déka mawuli yandékangalambu male huruwuka dé wuniré yatakahambandé. Wuni hafu rehambawuni.” 


text:
Wungi wandéka di séfélak du takwa déka jémba sarékéta déka hundika “Mwi hundi dé” di na. Mwi hundi xékéta jémba retandi 


text:
<pb/>Wungi sarékéndaka dé Jisas wun jémba sarékékwa Judana du takwaka wa, “Guni wuna hundi xékéta wawun maki huruta guni wuna du takwa guni. Wu mwi hundi dé. 


text:
Wuna du reta guni mwi hundika xékélakitanguni. Xékélakita guni nak duka baka jémba yakwa du maki yamba rekénguni. Guni jémba retanguni.” 


text:
Wungi wandéka di déré wa, “Nani Abrahamna mandéka me. Hanja nani nak duka baka jémba yahambame. Nani jémba me re. Méni angi méni we, ‘Guni nak duka baka jémba yakwa du maki yamba rekénguni. Guni jémba retanguni.’ Métaka méni wungi we?” 


text:
<pb/>Di wungi wandaka dé Jisas wa, “Mwi hundi wuni guniré we. Du takwa di haraki saraki sémbut huru. Wungi huruta di haraki saraki sémbutna ekombu reta di wun sémbutna jémba yakwa du di re. 


text:
Wunde jémba yakwa du takwa di yafana gembu wungi re wungi re rehafindi. Déka nyan male wungi re wungi re dé re, déka gembu. 


text:
Wuni xékélaki. Guni Abrahamna mandéka guni. Wungi renguka wuna hundi guna mawulimbu téhambwe. Téhafi yandéka guni wuniré xiyanjoka guni huru. 


text:
Wuni wuna yafa wali reta xéwun jonduka wuni guniré we. Wawuka guni guna yafana hundi male guni xéké.” Wungi dé Jisas wa. 


text:
<pb/>Jisas wungi wandéka di wa, “Nana yafa Abraham dé.” Wungi wandaka dé Jisas wa, “Guni Abrahamna mandéka guni. Wu mwi hundi dé. Métaka guni hurundén sémbut huruhafi ye? 


text:
God wunika mwi hundi wandéka xéka wuni gunika wun hundi wa. Wawuka némbuli wuniré xiyanjoka guni huru. Abraham wungi huruhambandé. 


text:
Guni guna yafa hurundén maki male guni huru.” Dé wungi wandéka di wa, “Nana ayiwa yambumbu te naniré hérahambalé. Nana yafa natafa male dé God dé.” 


text:
Wungi wandaka dé Jisas wa, “Wuni God wali re wuni gaya. Wuna mawuli sarékémbu gayahambawuni. God wandéka wuni gaya. God guna yafa xe, guni wunika némafwimbu mawuli yatanguni. 


text:
Guni satanéna nyangwal guni. Wungi reta guni guna yafana mawuli yandéka makimbu guni jémba ye. Hanja akwi némbuli akwi dé du takwaré xiyandéka di hiya. Wungi yata mwi hundi xékéhambandé. Dé yénataka hundi male dé wa. Yénataka hundi wu déka hundi dé. Dé yénataka hundina yafa dé. 


text:
Guni déka nyangwal renguka wuni mwi hundi male wawuka guni wuna hundika hélék yata wuna hundika jémba sarékéhambanguni. 


text:
Wuni haraki saraki sémbut huruhambawuni. Huruwun haraki saraki sémbutka guna du nak wunika haraki hundi wanjoka dé hurufatiké. Wuni mwi hundi wawuka métaka guni wuna hundi xékéhafi ye? 


text:
Godna nyangwal atéfék di déka hundi xéké. Guni Godna nyangwal yingafwe. Wungi reta guni déka hundi jémba xékéhambanguni.” Wungi dé Jisas wa. Hanja Abraham rehafi yandéka Jisas dé re 


text:
<pb/>Wandéka di Judana néma du Jisasré haraki hundi wata di wa, “Nani angi wa, ‘Méni samariana du méni. Haraki hamwinya ména mawulimbu dé té.’ Némbuli nani xékélaki wambeka hundi wu mwi hundi dé.” 


text:
Wungi wandaka dé Jisas wa, “Wunimbu haraki hamwinya téhambwe. Wuni wuna yafana ximbu harékéwuka guni wuna ximbu harékéhambanguni. 


text:
Wuni wuna ximbu harékénjoka hélék wuni ye. Nak dé wuna ximbu harékénjoka dé wuna sémbutka xéta watandé. 


text:
<pb/>Dé wungi wandéka di néma du wa, “Ména mawulimbu haraki hamwinya dé té. Némbuli wungi nani xékélaki. Abraham wundé hiyandé. Hiyandéka Godna profet akwi wundé hiyanda. Hiyandaka méni angi méni we, ‘Wuna hundi jémba xékékwa du takwa yamba hiyakéndi.’ Métaka méni wungi we? 


text:
Nana mandéka Abraham wundé hiyandé. Méni déré méni sarékéngwandé, o yingi maki dé? Godna profet akwi wundé hiyanda. Méni héndé? Ménika yingi méni we?” 


text:
<pb/>Di wungi wandaka dé Jisas wa, “Wuni wuna ximbu hafu harékéwut, wuna xi wu baka joo dé. Wuna yafa hafu wuna ximbu harékéndéka guni déka angi wa, ‘Dé nana God dé.’ 


text:
Wungi wata guni déka xékélakihambanguni. Wuni déka wuni xékélaki. Wuni angi wawut, ‘Wuni déka yike wuni ye.’ Wungi wata wuni guni maki yéna yakwa du wuni. Wuni déka xékélakita wuni wandén maki huru. 


text:
Guna mandéka Abraham jémba yatewuka nukwaka xékélakita dé mawuli sawuli ya. Yata xéndéka déka mawuli yikafre dé ya.” 


text:
Wungi wandéka di mawuli wiya di motu héra, dé hiyandéte déré xiyanjoka. Hérandaka dé Jisas faakwa ye tempel yatakataka dé gwande yi.<pb/>


text:
Wungi xéndéka Jisasna du déré wakwexéké, “Wakwekwa du, héndé haraki sémbut hurukwa lé déka ayiwa dama hiyae rendéka héra? Wun du haraki sémbut dé huru, o déka yafa ayiwa bér haraki saraki sémbut huru?” 


text:
Wungi wandaka dé Jisas wa, “Wun du akwi déka yafa ayiwa akwi haraki sémbut huruhambandi, dé wungi rendéte. Guni déré God yatendéka hambuk jémba xéngute dé déka dama hiya. 


text:
Némbuli nukwa dé. Nani God hwendén jémba yatame. Dé wandéka wuni ya. Gan hunyindét nak du déka jémba yamba yakéme. 


text:
Takataka dé déré wa, “Sé ye Siloam hutungumbu yaké.” (Siloamna mo hundi angi dé: Wandaka dé yi.) Wungi wandéka ye dé wun hutungumbu yaké. Yakéndéka déka dama yikafre yandéka jémba xe dé wambula ya. 


text:
<pb/>Wun du wambula yandéka déka nyémayika akwi déré hanja xéndé du takwa akwi déré xe di wa, “Ané du hanja yambumbu reta yéwa hwendate wandé du wana?” 


text:
Wungi wandaka di nawulak wa, “Xéxé, dé wun du dé.” Nawulak di wa, “Yinga. Dé maki du dé.” Wungi wandaka dé wun du wa, “Xéxé. Ané wuni wuni.” 


text:
Wungi wakwexékéndaka dé wa, “Du nak déka xi Jisas dé héfa hérae simbar séxataka dé wuna damambu taka. Takataka dé wuniré wa, ‘Sé ye Siloam hutungumbu yaké.’ Wungi wandéka ye wuni hutungumbu yakéwuka dé wuna dama yikafre yandéka wuni jémba xé.” 


text:
Wungi wandéka di déré wa, “Wun du yindu?” Wungi wakwexékéndaka dé wa, “Wafewana. Yike wuni ye.” Wungi dé wa. 


text:
Hura yindaka Farisi di déré wambula wakwexéké, “Ména dama yingi maki ye dé yikafre ya?” Wungi wakwexékéndaka dé wa, “Héfa hérae simbar séxataka wandéka yakéwuka dé wuna dama yikafre ya.” 


text:
Wungi wandéka di Farisi nawulak wa, “Wun du baka hwa nukwambu jémba yata dé nana hambuk hundi xékéhambandé. Xékéhafi yandéka nani xékélaki. God déré wandéka yahambandé.” Wungi wandaka di nawulak wa, “Haraki sémbut hurukwa du dé yikafre jémba yamba yakéndé.” Wungi wataka di watémbéra di hafu hafu re. 


text:
<pb/>Wungi reta di dama hiyandé duré wambula wa, “Ména damaré yikafre hurundé duka yingi méni we?” Wungi wakwexékéndaka dé wa, “Dé Godna profet nak dé.” Wungi dé wa. 


text:
<pb/>Hanja wun duna dama dé hiya. Némbuli déka dama yikafre dé ya. Yandéka di Judana néma du wun jooka “Mwi hundi dé” nahambandi. Nahafi yata di dama hiyandé duna yafa ayiwaka hundi taka. 


text:
Takandaka yambéka di bérré wakwexéké, “Ané béna nyan dé, o yingafwe? Ayiwa héraléka dé dama hiya. Béni wungi béni wa, o yingafwe? Yingi maki ye dé dama xé?” 


text:
Wungi wandaka bér angi wa, “Ani ani xékélaki. Dé ana nyan dé. Dé dama hiyae re dé xaku, ayiwana biyambu. Wunka ani xékélaki. 


text:
Némbuli dama lae xéndéka ani yike ani ye. Méta yandéka wana déka dama landé. Héndé hurukwa wana landé. Wunka yike ani ye. Déré mé guni wakwexéké. Dé néma du dé. Dé hafu watandé.” 


text:
Judana néma du bérré haraki hundi wandamboka bér wungi wa. Tale néma du di angi wa, “Du nak ‘Jisas God wasékendén du Krais dé’ nandét wambet wun du Godna hundi buléndaka ge yatakataka ye wambula yamba wulayikéndé.” Wungi di wa. 


text:
Di bérré wungi wandamboka bér wun duna yafa ayiwa roo. Roota bér wa, “Dé néma du dé. Déré mé guni wakwexéké.” 


text:
<pb/>Bér wungi wambéka di néma du wun duré wambula wa. Wandaka yandéka di déré wa, “Méni mwi hundi wata Godna ximbu harékétaméni. Nani nani xékélaki. Jisas dé haraki saraki sémbut hurukwa du dé.” 


text:
Wungi wandaka dé diré wa, “Wuni yike wuni ye. Dé yikafre du wana haraki du wana. Angi male wuni xékélaki. Hanja wuna dama dé hiya. Némbuli wuna dama yikafre yandéka wuni jémba xé.” 


text:
Wungi wakwexékéndaka dé wa, “Tale wundé wawu. Wawuka guni xékéhambanguni. Métaka guni wambula xékénjoka mawuli ya? Guni akwi déka du xakunjoka guni mawuli ye, o yingi maki dé?” 


text:
Nani angi nani xékélaki God Moses wali dé hundi bulé. Wun duka yike me ye. Yandén hafwaka akwi yike me ye.” 


text:
Wungi wandaka dé wa, “Yingi maki dé? Ané nak maki guni we. Dé wuna dama dé hula. Hulandéka dé yandén hafwaka yike guni ye. 


text:
Nani xékélaki. God haraki saraki sémbut hurukwa duna hundi xékéhafindé. Déka jémba sarékéta déka jémba yakwa duna hundi dé xéké. 


text:
Hanjambu yae némbuli du nak dama hiyae rendéka déka ayiwa héraléka du nak déka dama hulandéka xékéhambame. 


text:
Wungi wandéka di mawuli wita di wa, “Ména yafa ayiwa haraki saraki sémbut hura bér méniré héra. Hérambéka méni akwi haraki saraki sémbut hurukwa du méni. Wungi reta yingi maki ye méni naniré wakwetaméni.” Wungi wataka di wa, “Godna hundi buléndaka ge yatakataka gwande wambula yamba wulayikéméni.” Wungi wandaka dé yi. Di dama hiyandé du maki re 


text:
<pb/>Wun du yindéka Jisas xékétaka déka hwaka xe dé déré wa, “Méni Duna Nyanka jémba méni saréké, o yingafwe?” 


text:
Wungi wandéka dé wa, “Néma Du, wuni ménika andé sarékéwi.” Wungi wataka dé héfambu hwati se dé Jisasna ximbu haréké. 


text:
<pb/>Wungi hurundéka dé Jisas wa, “Wuni du takwana sémbutré xe wanjoka wuni ané héfaré gaya. Dama hiyandé du jémba xétandi. Jémba xékwa du dama hiyandé du xakutandi.” 


text:
Wungi wandéka di Farisi nawulak wumbu reta wun hundi xékéta di déré wa, “Yingi méni we? Nani akwi dama hiyandé du me, o yingafwe?” 


text:
Wungi wakwexékéndaka dé wa, “Guni dama hiyandé du reta guni guni haraki sémbut huruhafi yakwa du retanguni. Guni guni wa, ‘Nani jémba me xé.’ Wungi wanguka guna haraki sémbut wungi dé té.” Wungi dé Jisas Farisiré wa.<pb/>


text:
Jisas dé wa, “Mwi hundi wuni guniré we. Du nak sipsip bali tékwa hafwaré wulayinjoka mawuli ye, yambuka hélék ye, séndémbu wuréféka wulayindét, wun du sélé héraata jondu nyéngélékwa du dé. 


text:
Wun du wulayinjoka yandéka dé yambumbu tékwa du dé yambu nafwi. Nafwindéka wulayindéka di sipsip bali déka hundi xéké. Déka sipsip balina ximbu dé wa. Wataka tale yindéka di déka hundi xékéta di déka hukémbu yi. 


text:
<pb/>Xékélakihafi yandaka dé Jisas wambula wa, “Mwi hundi wuni guniré we. Wuni sipsip bali wulayindaka yambu wuni. 


text:
Du nawulak tale yandaka wuni deka hukémbu ya. Tale yandé du di sélé héraata jondu nyéngélékwa du di. Di yandaka sipsip bali deka hundi xékéhambandi. 


text:
Wuni hafu wuni yambu wuni. Du takwa wunimbu wulayindat God diré yikafre hurutandé. Di wulayita yikafre hénoo hérae satandi. 


text:
Sélé héraakwa du sélé héraata sipsip baliré xiyaata sipsip baliré haraki hurunjoka dé ya. Wuni diré yikafre huruta huli mawuli hwenjoka wuni ya. Hwewut huli mawuli dimbu sukwekéndét, di mawuli yata wungi re wungi re jémba retandi. 


text:
<pb/>“Wuni hafu wuni sipsip balika hatikwa yikafre du wuni. Sipsip balika hatikwa yikafre du dé déka sipsip baliré yikafre hurunjoka hurundét déka mama déré xiyandat dé hiyatandé. 


text:
Yéwaka jémba yakwa du dé sipsip balika hatikwa du yingafwe. Dé sipsip balina yafa yingafwe. Wungi rendéka haraki wasa yandat, dé sipsip bali yatakataka yaange yitandé. Yaange yindét haraki wasa sipsip baliré tinjoka nambwandat, di sipsip bali yaange yitandi. 


text:
“Wuni hafu wuni sipsip balika hatikwa yikafre du wuni. Wuna yafa wunika xékélakindéka wuni déka xékélakiwuka maki wuni wuna sipsip balika xékélakiwuka di wunika xékélaki. Wuna sipsip baliré yikafre hurunjoka huruwut, di wuna mama wuniré xiyandat hiyatawuni. 


text:
Wuna sipsip bali nawulak akwi di té, nak séndémbu. Wuni diré akwi hura yatawuni. Hurewut di wuna hundi xékétandi. Hurewut di tale téndé sipsip bali wali sékéré téndat bu natafa male du hati dé. 


text:
<pb/>“Wuni diré yikafre hurunjoka hiyae wuni wambula ramétawuni. Wungi yatewukaka wuna yafa dé wunika némafwimbu mawuli ya. 


text:
Wuni hélék yawut di wuniré yamba xiyakéndi. Wuni hafu yawundu nawut di wuniré xiyandat hiyatawuni. Wu wuna jémba dé. Wuni hambuk ye yawundu nawut wuniré xiyandat hiyae hambuk hérae wambula ramétawuni. Wun jémba yawute wuna yafa dé wuniré wa.” Wungi dé wa. 


text:
Reta di séfélak du wa, “Haraki hamwinya déka mawulimbu téndéka dé wangété ya. Guni déka hundi xékékénguni.” 


text:
<pb/>Di wungi wandaka di nawulak wa, “Yingafwe. Haraki hamwinya déka mawulimbu téndét wungina hundi yamba bulékéndé. Hanja dé wandéka dé dama hiyandé du jémba xé. Haraki hamwinya wandét dama hiyandé du wambula yamba xékéndé.” Wungi di wa. Judana néma du Jisaska hélék di ya 


text:
<pb/>Jerusalemémbu di némafwi hénoo sanjoka di ya. Wun hénoo sa nukwa di deka mandéka hanja tempel wambula tondanka di saréké. 


text:
Wun nukwa yifa yakwa nukwa dé. Wun nukwa tempelmbu dé Jisas yitaka yataka. Gena tafékambu dé yitaka yataka. Wun tafékaka di wa, Solomonéna taféka dé. 


text:
Wun tafékambu yitaka yatakandéka di Judana néma du yae hérangwanda téta di déré wa, “Méta nukwa méni naniré wamét nani ménika jémba xékélakitame? Méni God wasékendén du Krais xe naniré jémba mé wa.” Wungi di wa. 


text:
<pb/>Wandaka dé Jisas wa, “Wuni guniré wundé wawu. Wawuka guni jémba xékéhambanguni. Wuna yafa hambuk hwendéka wuni déka jémba ye. Guni yawuka jémbaré jémba xe wunika xékélakitanguni. 


text:
Wuna sipsip bali wuna hundi di xéké. Xékéndaka wuni dika xékélakita tale yiwuka di wuna hukémbu yi. 


text:
Yindaka wuni dika huli mawuli hwe, wungi re wungi re jémba rendate. Di yamba hiyakéndi. Wuna tambambu rendat du nak diré yamba hérakéndé. 


text:
Wuna yafa dé diré wunika hwe. Déka hambuk atéfék duna hambukré dé sarékéngwandé. Déka hambuk wungi téndét nak du wuna sipsip baliré yamba hérakéndé, wuna yafana tambambu. 


text:
Hurundaka dé Jisas diré wa, “Wuni wuna yafana séfélak yikafre jémba yawuka guni xé. Guni méta jémbaka sarékéta guni wuniré motumbu xiyanjoka huru?” 


text:
<pb/>Dé wungi wandéka di néma du wa, “Nani yikafre jémbaka sarékéta nani méniré motumbu xiyanjoka huruhambame. Méni Godka haraki hundi wata méni haraki saraki hundi bulé. Méni du male du méni. Méni baka du reta méni hafuka ‘Wuni God wuni’ naméka nani méniré motumbu xiyanjoka huru.” Wungi di wa. 


text:
<pb/>Wandaka dé wa, “Yingi maki dé? Guna hambuk hundimbu angi di hayi: ‘Wuni angi wuni we, Guni god guni.’ 


text:
God déka hundi xékéndé duka dé angi wa, ‘Guni god guni.’ Wungi wandéka wun hundi déka nyingambu rendéka dé déka hundi yamba yatakakéndé. 


text:
God dika wungi wandéka, wuni wun hundi male wawuka métaka guni wunika haraki hundi we? Wuna yafa dé wuniré wa, du takwaré yikafre huruwute. Wuniré wandéka wuni ané héfaré gaya. Gaye wuni wa, ‘Wuni Godna nyan wuni.’ Wungi wawuka guni wa, ‘Méni wun hundi wata méni Godka haraki hundi méni we.’ Métaka guni wungi we? 


text:
Wuni déka jémba yawut, guni wuna hundi xékénjoka hélék yata yawuka jémbaka mé jémba saréké. Guni wungi sarékéta xékélakitanguni. Wuna yafa wunimbu téndéka wuni akwi wuna yafambu wuni té.” 


text:
<pb/>Jisas wambula ye dé jordan xéri angé sakuré yi. Ye dé Jon diré guré husandandén hafwambu xaku. Xaakwa dé wun hafwambu re. 


text:
Rendéka di séfélak du takwa déka ya. Yae xétaka di hafu buléta di wa, “Jon hanja xéhafi yamben hambuk jémba huruhambandé. Huruhafi yata wun duka wata mwi hundi male dé wa.” 


text:
Wungi wataka di wumbu rekwa du takwa séfélak di déka jémba sarékéta di wa, “Jisas Godna nyan dé. Wu mwi hundi dé.”<pb/>


text:
Betanimbu rendé du nak, déka xi Lasarus, dé bar hiya. Betani Maria bér léka nyama Martana motéfa dé. 


text:
Wule takwa Maria lé hukémbu yikafre yama xaakwa hulingu blekékwa takwa lé. Hukémbu lé wun hulingu Néma Du Jisasna manmbu blekétalé. Blekétaka lé léka némbémbu létékétalé. Wule takwana hee Lasarus bar dé hiyae. 


text:
Bar hiyandéka dé Jisas afakémbu rendéka bér Lasarusna nyange yéték ané hundi wambéka ye di Jisaska wa: “Néma Du, némafwimbu mawuli yaméka du bar dé hiyae.” 


text:
Jisas wun hundi xékétaka dé wa, “Dé hiyandéte wun bar xakuhambandé. Du takwa Godna ximbu harékéta wuna ximbu akwi harékéndate dé wun bar xaku.” Wungi dé wa. 


text:
Wungi wandéka di déka du wa, “Néma du, némbule di méniré motumbu xiyanjoka huru. Hurundaka métaka méni wun hafwaré wambula yinjoka we?” 


text:
Wungi wandaka dé Jisas wa, “Ganémbambu take ye gérambumbu nukwa xéta laréta tékwandé. Du nukwambu ye ané héfana hanyikwa yana larékombu ye yamba xakrikéndé. 


text:
Wungi wataka dé diré wambula wa, “Nana nyayika Lasarus xéndi dé hwae. Wuni ye déré husaramétawuni.” 


text:
Tale Jisas Lasarus hwandénka wata dé Lasarus hiyandénka dé wa. Wungi wandéka di déka du Lasarus hiyandénka xékélakihambandi. Di angi saréké, “Dé baka xéndi dé hwae.” 


text:
Hiyandéka wuni dé wali rehambawuni. Guni wuna hambukéka xékélakingute wuni déka yihafi yawuka dé wuna mawuli yikafre ya. Némbuli déka yitame.” 


text:
Wungi wandéka déka du nak Tomas, déka nak xi Didimas dé Jisasna du nawulakré wa, “Nani akwi ye dé wali hiyatame.” Jisas wandét di wambula ramétandi 


text:
<pb/>Wungi wandéka di Jisas déka du wali yi. Ye xaakwa dé Jisas hundi xéké, Lasaruska. Lasarus nukwa yétiyéti dé réméndan wekwambu hwa. 


text:
Marta bér Mariana hee hiyandéka di séfélak du takwa Jerusalem yatakataka di Betaniré yi, bér wali reta bérka mawuliré yikafre hurunjoka. 


text:
<pb/>Jisas yambumbu yandéka lé Marta hundi xéké. Xékétaka Jisasré yambumbu xénjoka lé yi. Yiléka Maria gembu lé re. 


text:
Wungi wandéka lé Marta wa, “Wuni xékélaki. Hiyandé atéfék du takwa ramétendaka hukétéfi nukwambu ramétandé.” 


text:
Wungi waléka dé Jisas wa, “Wuni hafu hiyandé du takwaré husaraméta huli mawuli hwekwa du wuni. Du takwa wunika jémba saréka hiyandat, wuni wawut di wambula ramétandi. 


text:
Du takwa wunika jémba sarékéta huli mawuli hérae di yamba hiyakéndi. Di jémba retandi. Ané hundika ‘Mwi hundi dé’ nyéni nae, o yingafwe?” 


text:
Wungi wandéka lé wa, “Néma Du, wu mwi hundi dé. Méni God wasékendén du Krais méni. Méni Godna nyan méni. Méni haxémbeka du méni. Wu mwi hundi dé.” Wungi lé wa. Jisas dé géra 


text:
<pb/>Marta wungi wataka ye lé léka bandi Mariaré wa. Waléka yaléka hura ye hafwambu téta lé nakélak wa, “Wakwekwa du yae téta nyéniré xénjoka dé we.” 


text:
Wumbu téndéka lé Maria déré xénjoka yiléka di lé wali rendé du takwa xé. Tale wunde du takwa Mariana mawuli yikafre yandéte di Jerusalem yatakataka yae di lé wali re gembu. Lé raama hafwaré bari gwandiléka xe di wa, “Lasarusré réméndanmbu géranjoka lé gwandi.” Wungi wataka di léka hukémbu raama yi. 


text:
<pb/>Wungi ye lé Jisas téndénmbu xaakwa lé Maria Jisasré xé. Xétaka hwati se lé déré wa, “Néma Du, ambu remét wuna hee yamba hali hiyandé.” 


text:
Wungi wata géraléka dé Jisas xé. Jerusalemémbu yandé du takwa akwi lé wali yaata gérandaka dé xé. Xétaka saréfa nandéka déka mawulimbu némafwimbu xak dé ya. 


text:
Wungi wandaka di nawulak wa, “Hanja wandéka dé dama hiyandé du wambula xé. Dé Jisas wandét Lasarus yamba hiyakéndé wana? Métaka we dé déré huréhalékéhafi ye?” Wungi di nawulak wa. Jisas wandéka dé Lasarus wambula ramé 


text:
<pb/>Jisasna mawulimbu némafwi xak yandéka ye dé réméndan wekwambu xaku. Wun wekwa motu wekwa dé. Wun wekwana yambumbu di némafwi motu nak gétamétaka. 


text:
Jisas xaakwa dé wa, “Wun motu mé sérmené.” Wungi wandéka lé hiyandé duna nyange Marta lé déré angi wa, “Néma Du, hiyandéka nukwa yétiyéti bu yi. Nani motu rafwimbet haraki yama xatandé.” 


text:
Wungi waléka dé Jisas wa, “Tale nyéniré wundé wawu, ‘Wunika jémba saréka Godna hambuk xétanyéni.’ Wun hundika mé saréké.” 


text:
Wungi wandéka di motu sérmené. Sérmenéndaka Jisas nyirré yasawara xéta dé wa, “Wuna yafa, diména wuni nae, wuna hundi xékémékaka. 


text:
Wuni xékélaki. Atéfék nukwambu méni wuna hundi xékémékandé. Ambu tékwa du takwaka sarékéta wuni méniré we. Di ménika wawuka hundi xékéta watandi, ‘God wandéka dé Jisas gaya. Wu mwi hundi dé.’ Wungi wandate wuni mawuli ye.” 


text:
Wungi wandéka dé hiyandé du wambula raama gwande. Hanja nukwa wurmbu di déka man tamba giya giya taka. Déka saawi akwi nukwa wurmbu giya giya takandaka dé wungi hwa. Hwae raama gwandendéka dé Jisas wa, “Nukwa wur mé léfwingu yindé.” Wungi wandéka di léfwi. Néma du di hundi gi Jisasré xiyanjoka 


text:
<pb/>Mariaka yae lé wali rendé séfélak du takwa di xé Jisas wungi hurundéka. Xe di Jisas anwarmbu gayandénka di jémba saréké. 


text:
Saféndaka di prisna néma du akwi Farisi akwi wandaka atéfék Judana néma du yae di Jisaska angi wa, “Wun du hanja xéhafi yamben séfélak hambuk jémba dé ya. Méta yatame? 


text:
Nani déka jémbaka déré watéfihafi yambet dé téta wungi male hurundét atéfék du takwa déka ‘Nana néma du dé’ natandi. Nandat néma du reta Romna néma duna hafwa hérandét Romna du hélék yata yae tempelré haraki huruta nana du takwaré akwi xiyatandi.” Wungi di néma du wa. 


text:
<pb/>Wun héki hwari Kaiafas atéfék prisna néma du dé. Dé wunde néma duna hundi xékétaka dé diré wa, “Guni nawulak xékélakihambanguni. 


text:
Mé xéké. Wun du Jisas atéfék du takwana hafwa hérae hiyandét, wungi sékérékétandé. Dé hafu hiyandét, nani atéfék yamba hiyakéme.” 


text:
<pb/>Wun hundi wata, déka mawuli sarékémbu wahambandé. Dé wun héki hwari prisna néma du rendéka God déré wandéka dé wun hundi wa, Jisas hiyae Judana du takwaré yikafre hurutendékaka. 


text:
Jisas hiyae Judana du takwaré male yikafre yamba hurukéndé. Jisas atéfék getéfambu rekwa Godna nyangwalré hérae natafambu takanjoka dé hiya. 


text:
Hundi gindaka Jisas Jerusalemémbu rekwa duna makambu wambula yitaka yatakahambandé. Dé déka du wali Jerusalem yatakataka di Efraimré ye di wun getéfambu re. Wun getéfa du rehafi hafwa wali walémbambu dé té. 


text:
<pb/>Judana némafwi nukwa Pasova walémba maki yandéka di Judana du takwa séfélak Jerusalemré yi, di deka haraki saraki sémbut huréhaléka re wun nukwana hénoo jémba sanjoka. 


text:
Ye xaakwa di Jisaska hwaké. Hwakéfatika tempelmbu téta di di hafu buléta di wa, “Yingi guni saréké? Pasovana hénoo sanjoka yakéndé wana?” Wungi di wa. 


text:
<pb/>Hanja prisna néma du akwi Farisi akwi angi di wa, “Jisasré hura ye séndé gembu takatame.” Wungi wataka di wa, “Jisas rendéka hafwa du nak xékélakitaka yae naniré watandé.” Wungi di wa.<pb/>


text:
Nukwa gwongofu yindét Pasovana nukwa yatandé. Wun nukwa Jisas Betaniré dé yi. Betani Lasarusna getéfa dé. Hanja wumba du hiyandéka Jisas wandéka dé wambula ramé. 


text:
Lasarusna gembu di hénoo humbwi, Jisaska. Marta lé hénoo munita reléka dé Lasarus Jisas wali déka du wali jambémbu di re, hénoo sanjoka. 


text:
Rendaka lé Maria yikafre yama xaakwa hulingu lé hura yae lé Jisasna manmbu blekétaka lé léka makambu téndé séményi némbémbu létéké. Wungi huruléka wun hulinguna yama xae dé wun geré hunamé. 


text:
“Métaka lé wungi huru? Nani wun hulingu hwetaka némafwi yéwa hali hérakwa. Hérae jambangwe du takwaka hali hwekwa.” 


text:
Wungi wata dé jambangwe du takwaka sarékéhambandé. Dé sélé héraakwa du dé. Dé Jisasna duna yéwaka hatindékandé. Hatita dé déka jondu héranjoka dé wun yéwa hérandékandé. 


text:
<pb/>Dé wungi wandéka dé Jisas wa, “Léka haraki hundi wakéméni. Hukémbu hiyawut wekwambu rémétendakaka sarékéta lé wungi huru.” 


text:
Wataka dé wa, “Jambangwe du takwa guni wali wungi té retandi. Wuni guni wali wungi té yamba rekéwuni.” Wungi dé wa. Néma du di hundi gi Lasarusré xiyanjoka 


text:
<pb/>Jerusalemémbu rekwa séfélak du takwa di xéké, Jisas déka du wali Betanimbu rendaka. Xékétaka di déré xénjoka yi. Jisasré male xénjoka yihambandi. Lasarusré akwi xénjoka di yi. Lasarus hiyandéka Jisas wandéka dé wambula raméndénka di xékélaki. Wungi xékélake di déré xénjoka yi. 


