# verses

text:
Wszytkich tedy rodzajów od Abrahama aż do Dawida rodzajów czternaście; a od Dawida aż do zaprowadzenia Babilońskiego rodzajów czternaście, a od zaprowadzenia Babilońskiego aż do Christusa rodzajów czternaście.


text:
A Jezusa Christusa narodzenie tak było: Gdy bowiem poślubiona była matka jego Marya Józefowi, pierwej niźli się oni zeszli, naleziona jest brzemienną z Ducha świętego.


text:
A Józef mąż jej, sprawiedliwym będąc, i niechcąc jej na pohańbienie podać, chciał ją potajemnie opuścić.


text:
A gdy on to  pomyślał, oto Anioł Pański we śnie ukazał się jemu, mówiąc: Józefie synu Dawidów! nie bój się przyjąć Maryey żony twej; abowiem, co się w niej narodziło, z ducha jest świętego.


text:
Oto ona Panna będzie brzemienna, i urodzi syna, i nazową imię jego Emmanuelem, co jest przełożone: z nami Bóg.


text:
A gdy się Jezus narodził w Bethleem Judskim, we dni Heroda Króla; oto Mędrcy od Wschodnich stron przyszli do Jerozolimy,


text:
Mówiący: gdzież jest on narodzony Król Żydowski? abowiemeśmy widzieli jego gwiazdę na wschodzie słońca i przyszliśmy pokłonić się jemu.


text:
I zgromadziwszy wszytkie przedniejsze Ofiarowniki i uczone w Piśmie z ludu, wywiadował się od nich gdzieby się Christus narodził.


text:
I ty Bethleem ziemio Judska, żadną miarą namniejsze nie jesteś między wodzami Judskimi, abowiem z ciebie wynidzie wódz, który paść będzie on lud mój Izrael.


text:
Tedy Herod potajemnie wezwawszy onych Mędrców, pilnie się wywiadował od nich, czasu onej okazanej gwiazdy.


text:
I posławszy je do Bethleem, rzekł: Poszedszy, pilnie się badajcie o onym dzieciątku, a gdy najdziecie, opowiedzcie mi, abym i ja przyszedszy pokłonił się jemu.


text:
A oni usłyszawszy Króla, poszli; a oto ona gwiazda którą widzieli na wschodzie słońca, szła przed nimi, aż przyszedszy stanęła nad miejscem gdzie było ono dzieciątko.


text:
A przyszedszy w dom naleźli ono dzieciątko z Maryą matką jego, i upadszy pokłonili się jemu, i otworzywszy skarby swoje, przynieśli mu dary: złoto i kadzidło i mirrhę.


text:
A gdy oni ustąpili, oto Anioł Pański ukazuje się we śnie Józefowi, mówiąc: Wstawszy weźmi dzieciątko i matkę jego, i uciecz do Eiptu, i bądź tam ażbychci powiedział. Będzie bowiem Herod szukał dzieciątka zatracić je.


text:
I był tam aż do skończenia Herodowego, aby się wypełniło co powiedziano od Pana przez Proroka mówiącego: Z Eiptu wyzwałem syna mojego.


text:
Tedy Herod ujźrzawszy, że naigranym był od Mędrców, zapalił się barzo, i posławszy wygładził wszytkie dziatki które były w Bethleem, i po wszytkich granicach jego, ode dwu lat i niżej, wedle czasu którego się był pilnie wywiedział od Mędrców.


text:
Głos słyszan był w Ramie, lament, i płacz, i narzekanie mnogie, Rachel płacząca dziatek swych, i niechciała być pocieszona; iż ich niemasz.


text:
Wstawszy, weźmi dzieciątko i matkę jego, a idź do ziemie Izraelskiey, umarli bowiem którzy szukali dusze onego dziecięcia.


text:
A usłyszawszy, iż Archelaus króluje w Judskiey ziemi miasto Heroda ojca swojego, bał się tam odejść, lecz obwieszczony będąc we śnie, ustąpił w strony Galileyskie.


text:
I przyszedszy tam, wprowadził się do miasta nazwanego Nadzareth, aby się wypełniło co powiedziano przez Proroki: Iż Nadzareyczykiem nazwan będzie.


text:
Ten bowiem jest on opowiedziany od Ezaiasza Proroka, mówiącego: Głos wołającego na puszczy: Gotujcie drogę Pańską, proste czyńcie ścieszki jego.


text:
A sam Jan miał odzienie swoje z włosów Wielbłądowych, i pas skórzany około biodry swojej; a pokarm jego były szarańcze i miód polny.


text:
A ujźrzawszy wiele z Faryzeuszów i Sadukieuszów przychodzących do ponurzenia swego, rzekł im: Spłodzenia żmijów! któż wam pokazał, uciekać od przyszłego gniewu?


text:
I nie chciejcie mówić sami w sobie: Ojca mamy Abrahama; mówię bowiem wam, iż może Bóg z tych kamieni wzbudzić dzieci Abrahamowi.


text:
A już i siekiera u korzenia drzew położona jest; Wszelkie tedy drzewo nie czyniące owocu dobrego, wycięte bywa i w ogień wrzucone.


text:
Jać ponurzam was w wodzie na pokajanie, a za mną przychodzący, silniejszy nad mię jest; którego nie jestem godzien obuwia nosić; on was ponurzy w duchu świętym i ogniu.


text:
Którego łopata w ręku jego, i przeczyści bojowisko swoje, i zgromadzi pszenicę swoję do zchowania, a plewę spali ogniem nieugaszonym.


text:
A odpowiedając Jezus, rzekł do niego: Zaniechaj teraz; abowiem tak nam jest przystojna wypełnić wszytkę sprawiedliwość; tedy go zaniechał.


text:
A będąc ponurzonym Jezus, wystąpił wnet z wody; A oto się otworzyły jemu niebiosa, i widział ducha Bożego, sstępującego jako gołębicę, i przychodzącego nań.


text:
I przystąpiwszy do niego on kuszący, rzekł: Jeśli syn jesteś Boży, rzecz, aby ty kamienie chlebem się sstały.


text:
A on odpowiedając rzekł: Napisano jest: Nie w chlebie samym tylko żyć będzie człowiek, ale we wszelkim słowie wychodzącym przez usta Boże.


text:
I mówi mu: Jeśli syn jesteś Boży, zrzuć się sam na dół; abowiem napisano jest: Iż Aniołom swym przykaże o tobie, i na ręku nosić cię będą, byś kiedy nie obraził o kamień nogi swej.


text:
Tedy mu mówi Jezus: Idź mi na zad szatanie! abowiem napisano jest: Panu Bogu twemu pokłonisz się, i jemu samemu tylko służyć będziesz.


text:
A opuściwszy Nadzaret, przyszedszy wprowadził się do Kapernaum, które jest nad morzem, w granicach Zabulońskich i Neftalimskich.


text:
Lud siedzący w ciemności, widział światłość wielką, i siedzącym w krainie i w cieniu śmierci światłość im wzeszła.


text:
Od tąd począł Jezus obwoływać, i mówić: Kajcie się, abowiem się przybliżyło ono królestwo niebieskie.


text:
A przechadzając się Jezus nad morzem Galileyskim, ujźrzał dwu bratu: Symona nazwanego Piotrem, i Andrzeja brata jego, zarzucające sieć w morze; byli bowiem rybitwi.


text:
A postąpiwszy z tamtąd, ujźrzał drugich dwu bratu, Jakuba syna Zebedeowego, i Jana brata jego w łodzi z Zebedeem Ojcem ich, oprawiające sieci swoje, i wezwał ich.


text:
I obchodził wszytkę Galileą Jezus, ucząc w zgromadzeniach ich, i obwoływając ono wesołe poselstwo królestwa, i uzdrawiając wszelaką chorobę, i wszelaką niemoc w ludu.


text:
I poszedł słuch o nim na wszytkę Syryą; i przynieśli mu wszytkie źle się mające, rozmaitymi chorobami i dręczeniem zięte, i opętane, i lunatyki, i powietrzem ruszone; i uzdrowił je.


text:
I szło za nim tłumów wiele, od Galileiey i dziesiąciu miast, i Jerozolimów, i ziemie Judskiey, i z za Jordania.


text:
Szczęśliwi jesteście kiedy wam urągać będą i prześladować, i mówić wszelakie złe słowo przeciwko wam kłamając, dla mnie.


text:
Weselcie się i radujcie, iż zapłata wasza mnoga na niebiesiech. Tak bowiem prześladowali Proroki którzy i przed wami byli.


text:
Wy jesteście sól ziemie; a jeśli sól smak straci, czymże zasolona będzie? do niczego mocy nie ma więcej, jedno aby była wyrzucona precz, i podeptana od ludzi.


text:
Ani zapalają świece, i kładą jej pod korzec, ale na świecznik, i świeci wszytkim którzy są w onym domu.


text:
Tak niech świeci światłość wasza przed ludźmi, aby widzieli wasze dobre uczynki, i sławiliby onego Ojca waszego który jest na niebiesiech.


text:
Nie rozumiejcie żebym przyszedł rozwiązać Zakon, abo Proroki. Nie przyszedłem rozwiązać ale dopełnić.


text:
Amen bowiem mówię wam: Ażby przeminęło niebo i ziemia, jota jedno abo jedna kreska nie przeminie od zakonu, ażby się wszytkie rzeczy sstały.


text:
Ktoby tedy rozwiązał jedno z tych przykazań namniejszych, i uczyłby tak ludzi, namniejszym nazywan będzie w onym królestwie niebieskim. A ktoby czynił i uczył, ten wielkim nazywan będzie w onym królestwie niebieskim.


text:
Abowiem mówię wam: Iż jeśliby nie obfitowała sprawiedliwość wasza więcej niż uczonych w piśmie i Faryzeuszów, nie wnidziecie do onego królestwa niebieskiego.


text:
Słyszeliście, iż powiedziano starodawnym: Nie będziesz zabijał; a ktoby zabił, winien będzie sądowi.


text:
A ja mówię wam, iż każdy gniewający się na brata swego [daremnie] winien będzie sądowi. A ktoby rzekł bratu swemu: Raka! winien będzie siedzącej radzie. A ktoby rzekł: Głupi! winien będzie wrzucenia w Gehennę ognia.


text:
Zaniechaj tam daru twego przed ołtarzem, a idź, pierwej pojednaj się z bratem swoim, a tedy przyszedszy, ofiaruj dar twój.


text:
Bądź dobrowolnym sprzeciwnikowi twemu rychło, pókiś jest w drodze z nim; by cię snadź nie podał sprzeciwnik Sędziemu, a Sędzia by cię podał słudze, i byłbyś do ciemnice wrzucony.


text:
A ja powiedam wam, iż każdy patrzący na niewiastę ku pożądaniu jej, już ją zcudzołożył w sercu swym.


text:
A jeśli oko twoje prawe zgarsza cię, wyłup je, i rzuć od siebie; abowiem pożyteczno jest tobie, aby zginął jeden z członków twoich, a nie całe ciało twoje wrzucone było w Gehennę.


text:
I jeśli prawa twoja ręka zgarsza cię, odetni ją, i rzuć od siebie; abowiem pożyteczno jest tobie, aby zginął jeden z członków twoich, a nie całe ciało twoje wrzucone było w Gehennę.


text:
A ja powiedam wam: Iż ktoby opuścił żonę swoję oprócz przyczyny wszeteczeństwa, czyni, żeby ona cudzołożyła, a ktoby opuszczoną pojął, cudzołoży.


text:
Zasię słyszeliście iż powiedziano starodawnym: Nie będziesz krzywo przysięgał, a oddasz Panu przysięgi twoje.


text:
Ani na ziemię, iż podnóżkiem jest nóg jego; ani na Jerozolimę, iż miastem jest onego wielkiego Króla;


text:
A ja powiedam wam, żebyście się nie sprzeciwiali złemu; ale kto cię kolwiek uderzy w prawy twój policzek, obróć mu i drugi.


text:
Słyszeliście, iż powiedziano: Będziesz miłował bliźniego twego, a nienawidzieć będziesz nieprzyjaciela twego.


text:
A ja powiedam wam: Miłujcie nieprzyjacioły wasze; błogosławcie przeklinające was; dobrze czyńcie nienawidzącym was, i módlcie się za draźniącymi was, i prześladującymi was.


text:
Abyście się stali synmi onego ojca waszego, który jest na niebiesiech; iż słońcu swemu daje wschodzić na złe i dobre; i spuszcza deszcz na sprawiedliwe i na niesprawiedliwe.


text:
Strzeżcie abyście sprawiedliwości waszej nie czynili przed ludźmi, aby się wam przypatrowano od nich; bo inaczej zapłaty nie macie u onego Ojca waszego, który jest na niebiesiech.


text:
Gdybyś tedy czynił jałmużnę, nie będziesz trąbił przed sobą, jako obłudnicy czynią w zgromadzeniach i po przecznicach, aby byli sławieni od ludzi; Amen powiedam wam: Już mają zapłatę swoję.


text:
A gdybyś się modlił, nie będziesz jako obłudnicy; iż miłują w zgromadzeniach i na rogach ulic stojąc modlić się, aby się okazali ludziom; Amen powiedam wam: Iż już mają zapłatę swoję.


text:
Lecz ty gdybyś się modlił, wnidź do komory swej, i zawarszy drzwi swoje, módl się onemu Ojcu swemu, który jest w skrytości; a on Ociec twój patrzący w skrytości, odda tobie na jawi.


text:
A modląc się, nie będziecie próżnomówni, jako pogani; mniemają bowiem, iż w wielomówności swojej wysłuchani będą.


text:
Nie przypodobywajcie się tedy im; wie bowiem on Ociec wasz, których rzeczy potrzebę macie pierwej niżbyście go wy prosili.


text:
I nie w wódź nas w pokuszenie, ale wyrwi nas od onego złego; iż twoje jest królestwo, i moc, i chwała na wieki, Amen.


text:
A kiedy pościcie nie bądźcie jako obłudnicy ponurymi; niszczą bowiem twarzy swoje, aby się okazali ludziom poszczącymi. Amen powiedam wam iż już mają zapłatę swoję.


text:
Abyś  się nie okazał ludziom iż pościsz, ale onemu Ojcu twojemu który jest w skrytości; a on Ociec twój patrzący w skrytości, odda tobie na jawi.


text:
Lecz skarbcie sobie skarby w niebie, gdzie ani mól, ani rdza niszczy, i gdzie złodzieje nie wykopują, i nie kradną.


text:
A jeśliby oko twoje złe było, całe ciało twoje ciemne będzie. Jeśli tedy światłość która jest w tobie, ciemnością jest, ciemność jako wielka będzie?


text:
Żaden nie może dwiema panom służyć; abowiem abo jednego będzie nienawidział, a drugiego będzie miłował; abo jednego trzymać się będzie, a drugiem pogardzi. Nie możecie Bogu służyć i Mammonowi.


text:
Dlatego mówię wam: Nie pieczołujcie się o duszę waszę, cobyście jedli i cobyście pili; ani o ciało wasze czymbyście się odziewali. Zali dusza nie więcej jest niż pokarm? i ciało niż odzienie?


text:
Pojrzycie na ptaki niebieskie, iż nie sieją, ani żną, ani zgromadzają do zchowania, a on Ociec wasz niebieski żywi je. Zali wy nie daleko przewyższacie je?


text:
A jeśliż trawę polną która dziś jest, a jutro w piec wrzucona bywa, Bóg tak przyobłoczy, zaż nie daleko więcej, was, małowierni?


text:
Nie pieczołujcie się tedy, mówiąc: Co będziemy jeść, abo co będziemy pić, abo czym przyodziani będziemy?


text:
Bo wszytkich tych rzeczy Pogani domagają się; wie bowiem on Ociec wasz niebieski że potrzebujecie tych rzeczy wszytkich;


text:
Lecz szukajcie naprzód onego królestwa Bożego, i onej sprawiedliwości jego, a te rzeczy wszytkie będą wam przyłożone.


text:
Nie pieczołujcie się tedy na jutro, abowiem jutro pieczołować się będzie o swe rzeczy; Dosyć dniowi jest złość jego.


text:
Obłudniku! wyrzuć pierwej tram z oka twego, a tedy przejźrzysz, abyś wyrzucił drzazgę z oka brata twego.


text:
Nie dawajcie świętego psom, ani rzucajcie pereł waszych przed wieprze; by snadź nie podeptały ich nogami swemi, i obróciwszy się rozszarpali was.


text:
Jeśli tedy wy, złymi będąc, umiecie datki dobre dawać dzieciom waszym, jakoż więcej on Ociec wasz który jest na niebiesiech, da dobre datki proszącym go?


text:
Wszytko tedy cobyściekolwiek chcieli aby czynili wam ludzie, tak i wy czyńcie im; tak bowiem jest Zakon i Prorocy.


text:
Wchodźcie przez ciasną branę; iż szyroka jest brana, i przestrona droga która zaprowadza na stracenie, i wiele ich jest którzy wchodzą przez nię.


text:
Iż ciasna jest brana, i ścisła droga która zaprowadza do onego żywota; i mało ich jest którzy ją najdują.


text:
A strzeżcie się od fałszywych Proroków, którzy przychodzą do was w odzieniach owczych, a wewnątrz są wilki drapieżnymi.


text:
Nie każdy mówiący mi: Panie, Panie! wnidzie do onego królestwa niebieskiego, ale czyniący wolą Ojca mego który jest na niebiesiech.


text:
Wiele ich rzecze mi w on dzień: Panie, Panie! Izaliśmy twym imieniem nie prorokowali? i twym imieniem czartów nie wyrzucali? i twym imieniem mocy wiele nie czynili?


text:
Wszelki tedy którykolwiek słucha tych moich mów, i czyni je, przypodobam go mężowi rostropnemu, który zbudował dom swój na opoce;


text:
I sstąpił deszcz, i przyszły rzeki, i wiały wiatry, i przypadły na on dom; a nie upadł. Bo był ugruntowany na opoce.


text:
A wszelki słyszący te moje mowy, i nie czyniący ich, przypodoban będzie mężowi głupiemu, który zbudował dom swój na piasku.


text:
I sstąpił deszcz, i przyszły rzeki, i wiały wiatry, i otrąciły się o on dom; i upadł, i był upadek jego wielki.


text:
A wyciągnąwszy rękę dotknął się go Jezus, mówiąc: Chcę, bądź oczyścion! i wnet oczyściony był jego trąd.


text:
I mówi mu Jezus: Bacz, abyś nikomu nie powiedał; ale idź, okaż się Ofiarownikowi, i ofiaruj dar, który rozrządził Moyzesz na świadectwo im.


text:
A odpowiedziawszy Setnik, rzekł: Panie! nie jestem godny abyś pod mój dach wszedł; ale tylko rzecz słowem, a będzie uleczony sługa mój.


text:
Bo i ja człowiek jestem pod zwierzchnością, mający pod sobą Żołnierze; i mówię temu: Idź! i idzie; a drugiemu: Przydź sam! i przychodzi; a słudze mojemu: Czyń to! i czyni.


text:
A usłyszawszy Jezus, dziwował się, i rzekł, onym którzy szli za nim: Amen powiedam wam: Anim w Izraelu takowej nalazł wiary.


text:
A powiedam wam, Iż wiele ich od wschodnich i zachodnich stron przyjdzie, i usiędą z Abrahamem, i Izaakiem, i Jakóbem w onym królestwie niebieskim.


text:
A synowie królestwa będą wyrzuceni do ciemności onej zewnętrzniejszej; tam będzie on płacz, i ono zgrzytanie zębów.


text:
I rzekł Jezus Setnikowi: Idź, a jakoś uwierzył, niechci się sstanie; i uleczony był sługa jego w onę godzinę.


text:
A gdy się wieczór stał, przyprowadzili mu opętanych wiele; i wyrzucił duchy słowem, i wszytki źle się mające uzdrowił.


text:
Aby się wypełniło co było rzeczono przez Ezaiasza Proroka mówiącego: On niemocy nasze przyjął, i choroby nosił.


text:
I mówi mu Jezus: Liszki jamy mają, i ptacy niebiescy gniazda; a Syn człowieczy nie ma gdzieby głowę skłonił.


text:
I mówi im: Przecz bojaźliwi jesteście, mało wierni? tedy wstawszy, zfukał wiatry i morze, i sstało się uciszenie wielkie.


text:
A gdy on przyszedł na drugą stronę, do krainy Gergesenów, zabieżeli mu dwa opętani, z grobów wychodzący, okrutni barzo, tak iż nie mógł żaden przeminąć przez drogę oną.


text:
A oto krzyczeli, mówiąc: Cóż tobie do nas, Jezusie Synu Boży? przyszedłeś tu przed czasem dręczyć nas?


text:
I rzekł im: Idźcie; a oni wyszedszy odeszli w ono stado wieprzów. A oto zapędziło się wszytko ono stado wieprzów z przykra w morze, i pomarli w wodach.


text:
A oto przynieśli mu Paraliżem zarażonego na łożu leżącego, i ujźrzawszy Jezus wiarę ich, rzekł Paraliżem zarażonemu: Tusz sobie dobrze synu! odpuszczone są tobie grzechy twoje.


text:
A iżbyście wiedzieli, iż zwierzchność ma Syn człowieczy, na ziemi odpuszczać grzechy, tedy mówi Paraliżem zarażonemu: Wstawszy weźmi twe łoże, i idź do domu twojego.


text:
A odchodząc Jezus z tamtąd, ujźrzał człowieka siedzącego na cle, Mattheuszem nazwanego, i mówi mu: Pódź za mną! a wstawszy, poszedł za nim.


text:
I sstało się gdy on siedział w domu, a oto wiele Celników i grzeszników przyszedszy wespół usiedli z Jezusem i z uczniami jego.


text:
A ujźrzawszy Faryzeuszowie, rzekli uczniom jego: Przecz z Celnikami i grzesznikami je Nauczyciel wasz?


text:
A szedszy nauczcie się co jest: Miłosierdzia chcę, a nie ofiary. Bom nie przyszedł wzywać sprawiedliwych, ale grzeszników ku pokajaniu.


text:
Tedy przystąpili do niego uczniowie Janowi, mówiąc: Dlaczego my i Faryzeuszowie pościmy wiele? a uczniowie twoi nie poszczą?


text:
I rzekł im Jezus: Zali mogą synowie łożnice małżeńskiej żałować, póki z nimi jest Oblubieniec? ale przyjdą dni, gdy odjęty będzie od nich Oblubieniec, a tedy pościć będą.


text:
A żaden nie wpuszcza płatu sukna niewyprawnego w starą szatę, abowiem ono wypełnienie jej ujmuje od szaty, i gorsze się rozdarcie sstawa.


text:
Ani leją wina młodego w naczynia stare; Bo inaczej rozdzierają się naczynia, i wino się wylewa, i naczynia giną; ale leją młode wino w naczynia nowe, i oboje społem bywają zachowane.


text:
To gdy im on mówił, oto Książę przyszedszy pokłoniło się jemu, mówiąc: Iż córka moja dopiero dokończyła; ale przyszedszy włóż rękę twoję na nię, a żyć będzie.


text:
A Jezus obróciwszy się, i ujźrzawszy ją, rzekł: Tusz sobie dobrze, córko! wiara twoja zachowała cię; i zachowana jest ona niewiasta od onej godziny.


text:
A gdy z onąd Jezus przechodził, szli za nim dwa ślepi, krzycząc i mówiąc: Zmiłuj się nad nami Synu Dawidów!


text:
A gdy przyszedł do domu, przystąpili do niego oni ślepi, i mówi im Jezus: Wierzycie, iż mogę to uczynić? Mówią mu: Tak Panie!


text:
A gdy był wyrzucony czart, przemówił on niemy; i dziwowały się one tłumy, mówiąc: Nigdziej się nie okazało tak w Izraelu.


text:
I obchodził Jezus miasta wszytkie i miasteczka, ucząc w zgromadzeniach ich, i obwoływając wesołe poselstwo onego królestwa, i uzdrawiając wszelką chorobę, i wszelką niemoc w ludu.


text:
A ujźrzawszy ony tłumy, rozlitował się nad nimi, iż były rozpuszczone i rozmiotane, jako owce, nie mające Pasterza.


text:
A przyzwawszy onych dwanaście uczniów swoich, dał im zwierzchność przeciwko duchom nieczystym, tak iżby je wyrzucali, i uzdrawiali wszelaką chorobę, i wszelaką niemoc.


text:
A onych dwunaście Apostołów imiona są ty: Pierwszy Symon, nazwany Piotrem, i Andrzey brat jego; Jakub syn Zebedeów, i Jan brat jego.


text:
Filip i Bartłomiey; Thomasz i Mattheusz on celnik, Jakub syn Alfeuszów, i Lebeusz przezwany Thadeuszem;


text:
Tych dwunaście posłał Jezus, roskazawszy im, mówiąc: Na drogę Poganów nie odchodźcie, i do miasta Samarytanów nie wchodźcie.


text:
Niemocne uzdrawiajcie, trędowate oczyściajcie, umarłe wzbudzajcie, czarty wyrzucajcie; darmoście wzięli, darmo dawajcie.


text:
Ani taistry na drogę, ani dwu sukien, ani obuwia, ani laski; godzien bowiem jest robotnik pokarmu swego.


text:
A do któregobyście kolwiek miasta abo miasteczka weszli, badajcie się kto godzien jest w nim; i tam trwajcie, ażbyście wyszli.


text:
A jeśliby był on dom godny, niech przyjdzie pokój wasz nań; a jeśliby nie był godny, pokój wasz niech się do was wróci.


text:
I ktobykolwiek nie przyjął was, aniby słuchał mów waszych, wychodząc z domu, abo z miasta onego, otrzęśniciesz proch nóg waszych.


text:
Oto, ja posyłam was, jako owce w pojśrzód wilków; bądźcież tedy rostropnymi jako wężowie, a prostymi jako gołębie.


text:
A strzeżcie się od ludzi; abowiem wydadzą was do zasiędzienia Rad, i w zgromadzeniach swoich biczować was będą;


text:
A kiedy was wydadzą, nie pieczołujcie się, jako, abo cobyście mówili; bo będzie wam dano w onejże godzinie cobyście mówili.


text:
A wyda brat brata na śmierć, i Ociec dziecię; i powstaną dzieci przeciw rodzicom, i śmiercią je zgładzą.


text:
I będziecie nienawidzeni od wszytkich dla imienia mego; A ktoby wytrwał do końca ten zbawion będzie.


text:
A kiedy was prześladować będą w mieście tym, uciekajcie do drugiego. Amen bowiem powiedam wam: Nie skończycie miast Izraelskich, ażby przyszedł Syn człowieczy.


text:
Dosyć uczniowi, żeby się sstał jako Nauczyciel jego; i słudze jako Pan jego. Jeśli domowego Gospodarza Beelzebulem nazwali, jako daleko więcej domowniki jego?


text:
Nie bójcież się tedy ich; abowiem nie jest nic zatajonego coby się objawić nie miało, i skrytego czegoby poznać nie miano.


text:
I nie bójcie się onych, którzy zabijają ciało, a dusze nie mogą zabić; ale bójcie się raczej onego, który może duszę i ciało zatracić w Gehennie.


text:
Zali dwu wróblików za pieniążek nie przedają? a jeden z nich nie upadnie na ziemię, prócz onego Ojca waszego.


text:
Wszelki tedy, którybykolwiek mię wyznał przed ludźmi, wyznam i ja onego przed Ojcem moim który jest na niebiesiech;


text:
A którybykolwiek zaprzał się mnie przed ludźmi, zaprzę się go i ja przed Ojcem moim który jest na niebiesiech.


text:
Bom przyszedł rozdwoić człowieka przeciwko Ojcu jego, a córkę przeciwko Matce jej, i niewiastkę przeciwko Świekrze jej.


text:
Kto miłuje Ojca abo matkę nad mię, nie jest mnie godzien; i kto miłuje syna abo córkę nad mię, nie jest mnie godzien.


text:
Kto przyjmuje Proroka na imię Proroka, zapłatę Proroka weźmie; a kto przyjmuje sprawiedliwego na imię sprawiedliwego, zapłatę sprawiedliwego weźmie.


text:
I ktokolwiekby napoił jednego z małych tych kubkiem zimnej wody tylko, na imię ucznia, Amen, powiedam wam nie straci zapłaty swojej.


text:
I sstało się gdy przestał Jezus rozrządzać dwiemanaściom uczniom swoim, odszedł z onąd, aby uczył i obwoływał w miastach ich.


text:
Ślepi przeglądają, i chromi chodzą, trędowaci bywają oczyścieni, i głuszy słyszą, umarli wzbudzeni bywają, i ubogim wesołe poselstwo opowiedane bywa.


text:
A gdy oni szli, począł Jezus mówić onym tłumom o Janie: Czemuście wyszli na puszczą, przypatrować się trzcinieli zatrząśnionej od wiatru?


text:
Ale coście wyszli widzieć? człowieka w miękkie szaty obleczonego? Oto, którzy miękkie szaty noszą, w domiech Królewskich są.


text:
Ten bowiem jest o którym napisano: Oto ja posyłam posła swego przed obliczem twoim, który zgotuje drogę twoję przed tobą.


text:
Amen powiedam wam: Nie jest wzbudzony między narodzonymi z niewiast, więtszy nad Jana Ponurzyciela; Lecz który jest mniejszy w Królestwie niebieskim, więtszy jest niźli on.


text:
A od dni Jana Ponurzyciela aż do tąd, Królestwu niebieskiemu gwałt się dzieje, i gwałtownicy porywają je.


text:
A komuż przypodobam rodzaj ten? Podobny jest dziatkom na rynkoch siedzącym, i przywoływającym towarzyszów swych,


text:
Przyszedł Syn człowieczy jedząc i pijąc; i mówią: Oto człowiek obżerca i pijanica, Celników przyjaciel i grzeszników; i usprawiedliwiona jest mądrość od dziatek jej.


text:
Biada tobie Chorazynie! biada tobie Bethsaido! iż gdyby się były w Tyrze i w Sydonie sstały one mocy, które się sstały w was, dawnożby się w worze i popiele kajały były.


text:
I ty Kapernaum! któreś wywyższone było aż do nieba, aż do piekła strącone będziesz; iż gdyby się były w Sodomach sstały one mocy, które się sstały w tobie, trwałyby były aż do dzisiejszego dnia.


text:
W on czas odpowiedziawszy Jezus, rzekł: Dziękuję tobie Ojcze, Panie nieba i ziemie! żeś zakrył ty rzeczy od mądrych i rozumnych, a objawiłeś je niemowniątkom.


text:
Wszytki rzeczy dane mi są od Ojca mego; i nie poznawa nikt Syna, jedno Ociec; ani Ojca kto poznawa jedno Syn, i komuby chciał Syn objawić.


text:
Weźmicie jarzmo moje na się, i uczcie się odemnie, żem cichy jest i uniżony sercem, a najdziecie uspokojenie duszam waszym;


text:
W on czas szedł Jezus w Szabaty przez zboża; a uczniowie jego łaknęli i poczęli rwać kłosie, i jeść.


text:
A ujźrzawszy Faryzeuszowie, rzekli mu: Oto, uczniowie twoi czynią, czego się nie godzi czynić w Szabat.


text:
Jako wszedł do domu Bożego, i chleby pokładźienia jadł, których się nie godziło jemu jeść, ani onym którzy z nim byli, jedno Ofiarownikom samym tylko?


text:
A oto, człowiek tam był mający rękę uschłą; i pytali go mówiąc: Godzili się w Szabaty uzdrawiać? aby go oskarżyli.


text:
A on rzekł im: Który będzie z was człowiek, któryby miał owcę jednę i jeśliby wpadła ona w Szabat w dół, zali nie uchwyci jej i wyniesie?


text:
Tedy mówi onemu człowiekowi: Wyciągni rękę twoję, i wyciągnął; i przywrócona mu jest zdrowa jako i druga.


text:
Oto sługa mój któregom obrał; on miły mój, w którym się upodobało duszy mojej. Położę Ducha mojego na nim, i sąd Poganom opowie.


text:
Tedy mu przywiedzion był opętany, ślepy i niemy; i uzdrowił go, tak iż on ślepy i niemy, i mówił i patrzał.


text:
A wiedząc Jezus pomyślania ich, rzekł im: Wszelkie Królestwo rozdzielone przeciwko sobie, bywa spustoszone; i wszelkie miasto abo dom rozdzielony przeciwko sobie, nie ostoi się.


text:
I jeśli szatan szatana wyrzuca, przeciwko sobie jest rozdzielon; Jako tedy ostoi się królestwo jego?


text:
A jeśliż ja w Beelzebulu wyrzucam czarty, synowie waszy w kim wyrzucają? dlatego oni waszymi będą Sędziami.


text:
Abo jako może kto wniść do domu onego który śilen jest, i naczynia jego rozchwycić, jeśliby pierwej nie związał onego który śilen jest, a tedy dom jego rozchwyci.


text:
Dlatego powiedam wam: Wszelki grzech i bluźnierstwo będzie odpuszczone ludziom; a Ducha bluźnienie nie będzie odpuszczone ludziom.


text:
I ktoby rzekł słowo przeciwko Synowi człowieczemu, odpuszczono mu będzie; a ktoby mówił przeciwko Duchowi świętemu, nie będzie mu odpuszczono ani w teraźniejszym wieku, ani w przyszłym.


text:
Abo czyńcie drzewo dobre i owoc jego dobry; abo czyńcie drzewo zbótwiałe, i owoc jego zbótwiały; z owocu bowiem drzewo bywa poznane.


text:
Spłodzenia żmijów! jako możecie dobre rzeczy mówić złymi będąc? Abowiem z obfitości serca, usta mówią.


text:
Dobry człowiek z dobrego skarbu serca wywodzi rzeczy dobre; a zły człowiek ze złego skarbu wyrzuca złe.


text:
Tedy odpowiedzieli niektórzy z nauczonych w Piśmie i z Faryzeuszów, mówiąc: Nauczycielu, chcemy od ciebie znamię widzieć.


text:
A on odpowiedziawszy, rzekł im: Rodzaj zły i cudzołożny znamienia się domaga, a znamię nie będzie mu dano, jedno znamię Jonasza Proroka.


text:
Jako bowiem był Jonasz w brzuchu Wieloryba trzy dni i trzy nocy, tak będzie Syn człowieczy w sercu ziemie trzy dni, i trzy nocy.


text:
Mężowie Niniwitscy powstaną na sądzie z narodem tym, i osądzą go; iż się kajali na obwoływanie Jonaszowe; a oto więcej tu niż Jonasz.


text:
Królowa z Południa wzbudzona będzie na sądzie z narodem tym, i osądzi go; iż przyszła z krajów ziemie, słuchać mądrości Salomonowey; a oto więcej tu niż Salomon.


text:
A gdyby nieczysty duch wyszedł od człowieka, przechadza się po bezwodnych miejscach szukając odpoczynienia, a nie najduje;


text:
Tedy mówi: Wrócę się do domu mego skądem wyszedł. I przyszedszy najduje próżnujący, umieciony, i ochędożony.


text:
Tedy idzie, i bierze z sobą siedmi drugich duchów gorszych niż sam, i wszedszy, mieszkają tam, i sstawają się ostatnie rzeczy człowieka onego gorsze pierwszych. Tak będzie i rodzajowi temu złemu.


text:
A on odpowiedziawszy, rzekł, onemu który mu to powiedział: Któraż jest matka moja, i którzy są bracia moi?


text:
Abowiem ktobykolwiek uczynił wolą Ojca mojego który jest na Niebiesiech, ten bratem moim, i siostrą, i matką jest.


text:
I zgromadziło się do niego tłumów wiele, tak iż on w łódź wszedszy siedział; a wszytek on tłum na brzegu stał.


text:
A drugie padły na miejsca opoczyste, gdzie nie miały ziemie wiele; i wnet wzeszły, dlatego że nie miały głębokości ziemie;


text:
A on odpowiedziawszy, rzekł im: Iż wam dano jest wiedzieć tajemnice onego Królestwa niebieskiego, a onym nie jest dano.


text:
Abowiem ktokolwiek ma, dano będzie jemu, i obfitować będzie; a ktokolwiek nie ma, i to co ma, odjęto będzie od niego.


text:
I wypełnia się nad nimi Proroctwo Ezaiaszowe, mówiące: Słuchem usłyszycie, a nie zrozumiecie; i patrząc patrzyć będziecie, a nie ujźrzycie.


text:
Zatyło bowiem serce ludu tego, i uszyma cięszko słuchali, i oczy swe zamrużali; by kiedy nie ujźrzeli oczyma, i uszyma usłyszeli, i sercem wyrozumieli, i nawrócili się, a uzdrowiłbym je.


text:
Amen bowiem powiedam wam: Iż wiele Proroków i sprawiedliwych, żądali widzieć te rzeczy na które patrzycie, a nie widzieli; i słyszeć te rzeczy które słyszycie, a nie słyszeli.


text:
Gdy ktokolwiek słyszy mowę onego królestwa a nie rozumie, przychodzi on zły i porywa ono co wsiano w sercu jego. Ten jest on przy drodze siany.


text:
A on na opoczystych miejscach posiany, ten jest on który słyszy mowę, i wnet z weselem przyjmuje ją.


text:
A nie ma korzenia w sobie, ale doczesny jest; a gdy się sstanie ucisk, abo prześladowanie dla mowy, wnet się gorszy.


text:
A on między ciernia wsiany, ten jest on który słyszy mowę, a pieczołowanie wieku tego, i omamienie bogactw zadusza onę mowę i bez owocną sstawa się.


text:
A on na ziemię wsiany dobrą, ten jest on który słyszy mowę i rozumie, któryć owoc przynosi; i czyni, tenci sto, a ten sześćdziesiąt, a ten trzydzieści.


text:
Drugą przypowieść przełożył im, mówiąc: Podobne jest ono Królestwo niebieskie człowiekowi siejącemu dobre nasienie na roli swej.


text:
A przystąpiwszy słudzy onego domowego Gospodarza, rzekli mu: Panie, izaliś nie dobre nasienie wsiał na twojej roli? Skąd tedy ma kąkole?


text:
A on rzekł im: Nieprzyjaciel człowiek to uczynił, a słudzy rzekli mu: Chceszże tedy odszedszy pozbieramy je?


text:
Dopuśćcie społu obojgu róść, aż do żniwa; a czasu żniwa rzekę żeńcom: Pozbierajcie pierwej kąkole, i zwiążcie je w snopki ku spaleniu ich; a pszenicę zgromadźcie do zchowania mego.


text:
Inszą przypowieść przełożył im mówiąc: Podobne jest ono Królestwo niebieskie ziarnu gorczycznemu, które wziąwszy człowiek, wsiał na roli swej.


text:
Które mniejszeć jest ze wszego nasienia; a kiedyby urosło, więtsze ze wszech jarzyn jest; i sstawa się drzewem; tak iż przychodzą ptacy niebiescy i gnieżdżą się na gałązkach jego.


text:
Inszą przypowieść powiedział im: Podobne jest ono Królestwo niebieskie kwasowi, który wziąwszy niewiasta, zakryła we trzy miary mąki, aż wszytko zakwaśniało.


text:
Aby się wypełniło co jest rzeczono przez Proroka mówiącego: Otworzę w przypowieściach usta moje; opowiem rzeczy skryte od założenia świata.


text:
Tedy opuściwszy ony tłumy przyszedł do domu Jezus; i przystąpili do niego uczniowie jego, mówiąc: Rozpowiedz nam przypowieść kąkolów onej rolej.


text:
A oną rolą jest świat; a ono dobre nasienie, ci są Synowie onego Królestwa;  a one kąkole, są synowie onego złego.


text:
A on nieprzyjaciel który ich nasiał, jest dyabeł; a ono żniwo dokonanie wieku jest; a oni żeńcy Aniołowie są;


text:
Pośle Syn człowieczy Anioły swe, i zbiorą z Królestwa jego wszytkie zgorszenia, i one którzy czynią nieprawość.


text:
Tedy sprawiedliwi rozjaśnią się jako słońce, w onym Królestwie Ojca swego; kto ma uszy ku słuchaniu, niechaj słucha.


text:
Zasię podobne jest ono Królestwo niebieskie skarbowi skrytemu w roli; który nalazszy człowiek skrył, a od wesela dla niego, odchodzi, i wszytkie rzeczy którekolwiek ma, przedaje, a kupuje rolą onę.


text:
Który nalazszy jednę wielce kosztowną perłę, odszedszy poprzedał wszytki rzeczy, którekolwiek miał, i kupił ją.


text:
Zasię podobne jest ono Królestwo niebieskie niewodowi zarzuconemu w morze, i z wszelkiego rodzaju zgromadzającemu.


text:
Który, gdy był napełnion, wyciągnąwszy na brzeg, i usiadszy zebrali dobre w naczynia, a zbótwiałe precz wyrzucili.


text:
A on im mówi: Dlatego każdy uczony w Piśmie uczyniony uczniem do onego Królestwa niebieskiego, podobny jest człowiekowi domowemu Gospodarzowi, który z skarbu swego wyjmuje nowe i stare rzeczy.


text:
I przyszedszy do Ojczyzny swej, nauczał je w zgromadzeniu ich; tak że się oni zdumiewali, i mówili: Skąd temu mądrość ta, i one mocy?


text:
Izaż ten nie jest on syn cieśle? Izaż matki jego nie zowią Marya? a bracia jego, Jakub, i Jozes, i Symon, i Judas?


text:
I gorszyli się na nim, a Jezus rzekł im: Nie jest Prorok beze czci, jedno w Ojczyźnie swojej, i w domu swoim.


text:
I rzekł sługom swym: Ten jest Jan Ponurzyciel; on wstał z martwych, i dlatego one mocy skutecznie się pokazują w nim.


text:
Abowiem ten Herod pojmawszy Jana, związał go, i wsadził do ciemnice dla Herodyady żony Filipa brata swego.


text:
A gdy dzień obchodzono narodzenia Herodowego, tańcowała córka Herodyady w pojśrzodku ich; i podobała się Herodowi.


text:
A usłyszawszy Jezus, ustąpił z onąd w łodzi na puste miejsce z osobna; a usłyszawszy tłumy szły za nim pieszo z miast.


text:
A gdy był wieczór, przystąpili do niego uczniowie jego, mówiąc: Puste jest miejsce to, i godzina już przeminęła; rozpuść tłumy, aby odszedszy do miasteczek kupili sobie pokarmów.


text:
I roskazawszy żeby one tłumy usiadły na trawie, i wziąwszy ono pięcioro chlebów, i ony dwie rybie, pojźrzawszy w niebo błogosławił; i złamawszy dał uczniom one chleby, a uczniowie onym tłumom.


text:
I wnet przymusił Jezus ucznie swe wstąpić w łódź i uprzedzić się na drugą stronę, ażby rozpuścił ony tłumy.


text:
A rozpuściwszy ony tłumy, wstąpił na górę z osobna modlić się. A gdy był wieczór, sam tylko tam był.


text:
I ujźrzawszy go uczniowie po morzu chodzącego, zatrwożyli się, mówiąc: Iż widzenie jest! i od bojaźni krzyknęli.


text:
I poznawszy go mężowie miejsca onego; posłali na całą okolicę onę; i przyniesli mu wszytki źle się mające.


text:
Abowiem Bóg przykazał, mówiąc: Czci Ojca twego i matkę; a ktoby złorzeczył Ojcu abo Matce, śmiercią niech dokończy.


text:
A wy mówicie: Ktobykolwiek rzekł Ojcu; abo matce: Darem, który jest ze mnie, wspomożony będziesz; i nie  będzie czcił Ojca swego abo matki swej.


text:
Nie to co wchodzi w usta, pospolitym czyni człowieka; ale co wychodzi z ust, to pospolitym czyni człowieka.


text:
Tedy przystąpiwszy uczniowie jego, rzekli mu: Wiesz że Faryzeuszowie usłyszawszy onę mowę, zgorszyli się?


text:
A on odpowiedając rzekł: Wszelki szczep którego nie szczepił Ociec mój niebieski, wykorzeniony będzie.


text:
Zaniechajcie ich; wodzowie są ślepi ślepych; a ślepy ślepego jeśliby drogą prowadził, obadwa w dół wpadną.


text:
Jeszczeż nie rozumiecie, iż wszytko co wchodzi w usta, do brzucha ustępuje, i do wychodu bywa wyrzucono?


text:
Z serca bowiem wychodzą rozmyślania złe, mordy, cudzołóstwa, wszeteczeństwa, kradziestwa, fałszywe świadectwa, bluźnierstwa.


text:
Ty są, które pospolitym czynią człowieka; ale jeść nie umytymi rękami, nie czyni pospolitym człowieka.


text:
A oto niewiasta Chananeyska od onych granic wyszedszy, krzyczała mówiąc mu: Zmiłuj się nade mną Panie, Synu Dawidów! córka moja srodze opętana jest.


text:
A on nie odpowiedział jej słowa. I przystąpiwszy uczniowie jego prosili go mówiąc: Opuść ją; iż krzyczy za nami.


text:
Tedy odpowiedziawszy Jezus rzekł jej: O niewiasto! wielka jest wiara twoja; niech ci się sstanie jako chcesz. I uleczona jest córka jej od godziny onej.


text:
I przystąpiło do niego tłumów wiele, mając z sobą chrome, ślepe, nieme, ułomne, i drugich wiele; i porzucali je u nóg Jezusowych; i uzdrowił je.


text:
Tak, że się tłumy dziwowały, widząc nieme mówiące, ułomne zdrowe, chrome chodzące, i ślepe patrzące; i sławili Boga Izraelskiego.


text:
A Jezus przyzwawszy uczniów swych, rzekł: Zięty jestem litością nad tym ludem; iż już trzy dni trwają przy mnie, i nie mają coby jedli; a rozpuścić poszczących niechcę, żeby snadź nie ustali w drodze.


text:
I mówią mu uczniowie jego: Skądże nam dostanie na pustyni chlebów tak wiele, żebyśmy nasycili tłum tak wielki?


text:
I wziąwszy one siedm chlebów, i one rybki, podziękowawszy łamał, i dał uczniom swym; a uczniowie onemu tłumowi;


text:
A rano: Dziś będzie niepogoda; abowiem czerwieni chmurające się niebo. Obłudnicy! obliczeć nieba umiecie rozsądzić; a znamion czasów nie możecie?


text:
Rodzaj zły i cudzołożny, znamienia się domaga; a znamię nie będzie mu dano, jedno znamię Jonasza Proroka. I zostawiwszy je odszedł.


text:
Jeszczeż nie rozumiecie, ani pamiętacie onego pięciorga chlebów, onych piąci tysięcy, i ileście koszów wzięli?


text:
Jakoż nie rozumiecie, żem nie o chlebie powiedział wam, abyście się strzegli od kwasu Faryzeuszów i Sadukieuszów?


text:
Tedy porozumieli, że nie rzekł aby się strzegli od kwasu chlebowego, ale od nauki Faryzeuszów i Sadukieuszów.


text:
A przyszedszy Jezus w strony Cezarei Filipowej, pytał uczniów swych, mówiąc: Kim mię powiedają ludzie być, Syna człowieczego?


text:
A oni rzekli: Jednić Janem Ponurzycielem, a inszy Eliaszem, a drudzy Jeremiaszem, abo jednym z onych Proroków.


text:
A odpowiedziawszy Jezus, rzekł mu: Szczęśliwy jesteś Symonie Baryona! iż ciało i krew nie objawiło tobie, ale Ociec mój, który jest na niebiesiech.


text:
A ja też tobie mówię, iż ty jesteś opoką; i na tej opoce zbuduję mój Zbór; a brany piekła nie będą mu silne.


text:
I dam tobie klucze onego Królestwa niebieskiego; i cokolwiekbyś związał na ziemi, będzie związano na Niebiesiech; a cokolwiekbyś rozwiązał na ziemi, będzie rozwiązano na Niebiesiech.


text:
Od tąd począł Jezus okazować uczniom swym, iż mu trzeba odeść do Jerozolimy, i wiele cierpieć od starszych, i przedniejszych Ofiarowników, i uczonych w Piśmie, i być zabitym, a trzeciego dnia wzbudzonym być.


text:
I wziąwszy go ku sobie Piotr, począł go fukać, mówiąc: Zlituj się nad sobą Panie! nie będzie to tobie.


text:
A on obróciwszy się, rzekł Piotrowi: Idź mi na zad Szatanie! zgorszeniem mi jesteś; iż nie rozumiesz rzeczy które są Boże, ale które są ludzkie.


text:
Tedy Jezus rzekł uczniom swym: Jeśli kto chce za mną przyść, niechaj zaprzy samego siebie, i weźmie krzyż swój, i za mną idzie.


text:
Co bowiem pomoże człowiekowi, jeśliby świat wszytek zyskał, a na duszyby swej uszkodzony był? abo co da człowiek za odmianę za duszę swą?


text:
Abowiem ma Syn człowieczy przyść w sławie Ojca swego z Anioły swymi, a tedy odda każdemu według sprawy jego.


text:
Amen powiedam wam: Są niektórzy z tych, co tu stoją, którzy nie ukuszą śmierci, ażby ujźrzeli Syna człowieczego przychodzącego w Królestwie swym.


text:
A po sześci dniach bierze Jezus Piotra, i Jakuba, i Jana brata jego, i wprowadza je na górę wysoką zosobna.


text:
I przekształtowany był przed nimi; i rozjaśniało oblicze jego jako słońce; a szaty jego stały się białe jako światłość.


text:
A odpowiedziawszy Piotr rzekł Jezusowi: Panie, dobrze jest nam tu być; jeśli chcesz, uczynimy tu trzy Przybytki: tobie jeden, i Moyzeszowi jeden, i jeden Eliaszowi.


text:
Gdy jeszcze on mówił, oto, obłok jasny zaćmił je; a oto głos z obłoku mówiący: Ten jest on Syn mój miły, w którym się mnie upodobało; jego słuchajcie.


text:
A gdy zstępowali oni z góry, przykazał im Jezus, mówiąc: Nikomu nie powiedajcie tego widzenia, ażby Syn człowieczy z martwych wstał.


text:
I pytali go uczniowie jego, mówiąc: Cóż tedy uczeni w Piśmie powiedają, iż Eliaszowi trzeba przyść pierwej?


text:
A mówię wam iż Eliasz już przyszedł, a nie poznali go; ale uczynili nad nim cokolwiek chcieli; tak i Syn człowieczy ma cierpieć od nich.


text:
Panie zmiłuj się nad moim Synem, abowiem lunatykiem jest i źle się ma; bo częstokroć wpada w ogień, i częstokroć w wodę;


text:
A odpowiedziawszy Jezus, rzekł: O rodzaju niewierny, i przewrotny, dokądże wżdy będę z wami? dokądże wżdy znaszać będę was? przywiedźcie mi go tu.


text:
A Jezus rzekł im: Dla niedowiarstwa waszego; Amen bowiem powiedam wam: Byście mieli wiarę jako ziarno gorczyczne, rzeczecie górze tej, przejdzi sstąd ondzie, i przejdzie; i nic nie możnego wam nie będzie.


text:
A gdy oni przyszli do Kapernaum, przystąpili do Piotra, ci którzy biorą dań; i rzekli: Wasz Nauczyciel nie płacisz dani?


text:
Rzekł: Tak. A gdy wszedł w dom, uprzedził go Jezus mówiąc: Co się tobie zda Symonie? Królowie ziemscy od których biorą cła, abo czyńsz? od synów swych, czyli od cudzych?


text:
Ale, abyśmy ich nie zgorszyli, szedszy do morza, wrzuć wędę, i wstępującą naprzód rybę weźmi, i otworzywszy gębę jej, najdziesz Stater; on wziąwszy, daj im za mię, i za się.


text:
W onę godzinę przystąpili uczniowie do Jezusa, mówiąc: Ktoli więtszym jest w onym Królestwie niebieskim?


text:
I rzekł: Amen powiedam wam: Jeślibyście się nie nawrócili, i nie sstali się jako dziateczki, nie wnidziecie do onego Królestwa niebieskiego.


text:
Ktobykolwiek tedy uniżył samego siebie jako dzieciątko to, ten jest on więtszy w onym Królestwie niebieskim.


text:
A ktokolwiekby zgorszył jednego z małych tych, którzy wierzą w mnie, pożyteczno mu jest aby zawieszono kamień młyna osłowego u szyje jego, i zatopiony był w głębokości morskiej.


text:
Biada światu od zgorszenia; abowiem konieczna potrzeba jest, żeby przyszły zgorszenia. Wszakże biada człowiekowi onemu przez którego zgorszenie przychodzi.


text:
A jeśli ręka twoja, abo noga twoja zgarsza cię, odetni je, i rzuć od siebie; dobrze tobie jest wniść do onego żywota ułomnym abo chromym, niźli dwie ręce abo dwie nodze mającym, być wrzuconym w on ogień wieczny.


text:
A jeśli oko twoje zgarsza cię, wyłup je, i rzuć od siebie. Dobrze tobie jest jednookim do onego żywota wniść, niźli dwie oczy mającym, być wrzuconym do Gehenny ognia.


text:
Baczcież abyście nie wzgardzali jednego z małych tych; abowiem mówię wam, iż Aniołowie ich na niebiesiech zawsze patrzają na oblicze Ojca mego który jest na niebiesiech.


text:
Co się wam zda? Gdyby było u którego człowieka sto owiec, a zabłądziłaby jedna z nich; azaż opuściwszy dziewięćdziesiąt dziewięć na górach, poszedszy nie szuka onej błądzącej?


text:
A jeśli mu się przyda naleść ją, amen powiedam wam: Że się weseli z niej więcej, niż z onych dziewiącidziesiąt dziewiąci które nie błądziły.


text:
Tak nie jest wolą przed onym Ojcem waszym, który jest na Niebiesiech żeby zginął jeden z małych tych.


text:
A jeśliby zgrzeszył przeciw tobie brat twój, idź, a przekonaj go między tobą i onym samym tylko; jeśliby cię usłuchał, zyskałeś brata swego.


text:
A jeśliby nie usłuchał, weźmi z sobą jeszcze jednego abo dwu; aby w uściech dwu świadków abo trzech stanęło wszelkie słowo.


text:
A jeśliby ich nie usłuchał, powiedz Zborowi; a jeśliby i Zboru nie usłuchał, niech tobie będzie jako Poganin i Celnik.


text:
Amen powiedam wam: Cobyściekolwiek związali na ziemi, będzie związano w niebie; a cobyściekolwiek rozwiązali na ziemi, będzie rozwiązano na niebie.


text:
Zasię powiedam wam, iż jeśliby się dwa z was zezwolili na ziemi, o wszelką sprawę, o którąby prosili, sstanie się im od Ojca mego który jest na niebiesiech.


text:
Tedy do niego Piotr przystąpiwszy rzekł: Panie, ilekroć zgrzeszy brat mój przeciwko mnie, i odpuszczę mu? aż do siedmikroć?


text:
Dlatego przypodobane jest ono Królestwo niebieskie człowiekowi Królowi, który chciał znieść rachunek z sługami swymi.


text:
A gdy nie miał on skąd oddać, kazał go Pan jego zaprzedać, i żonę jego, i dzieci, i wszytkie rzeczy które miał; i oddać.


text:
Upadszy tedy on sługa, pokłonił się mu, mówiąc: Panie, użyj cierpliwości nademną, a wszytko tobie oddam.


text:
A wyszedszy sługa on, nalazł jednego z spólnych sług swoich, który mu był winien sto groszy; i popadszy go, dusił mówiąc: Oddaj mi, coś winien.


text:
Upadszy tedy on spólny sługa jego, do nóg jego, prosił go mówiąc: Użyj cierpliwości nademną, a wszytko oddam tobie.


text:
A ujźrzawszy spólni słudzy jego, co się działo; zasmucili się srodze; i szedszy oznajmili Panu swemu, wszytko co się działo.


text:
Tedy przyzwawszy go Pan jego, mówi mu: Sługo zły, wszytek dług on odpuściłemci, ponieważeś mię prosił.


text:
Tak i Ociec mój niebieski uczyni wam, jeśli nie odpuścicie każdy bratu swemu z serc waszych upadków ich.


text:
I sstało się, gdy dokończył Jezus mów tych, ruszył się z Galileiey, i przyszedł do granic Judskich za Jordan.


text:
I przystąpili do niego Faryzeuszowie kusząc go, i mówiąc mu: Godzili się człowiekowi opuścić żonę swą, dla każdej przyczyny?


text:
A on odpowiedziawszy rzekł im: Nie czytaliście, iż ten który uczynił od początku, mężczyznę i niewiastę uczynił je?


text:
I rzekł: Dlatego opuści człowiek Ojca i Matkę, a przyłączy się ku żenie swej; i będą oni dwa w jedno ciało.


text:
Rzekł im: Iż Moyzesz prze zatwardziałość serca waszego pozwolił wam opuścić żony wasze; lecz od początku nie było tak.


text:
A mówię wam, iż ktobykolwiek opuścił żonę swą, oprócz dla wszeteczeństwa, a pojąłby inszą, cudzołoży; a ktoby opuszczoną pojął, cudzołoży.


text:
Są bowiem rzezańcy, którzy się z żywota matki narodzili tak; i są rzezańcy, którzy są urzezani od ludzi; i są rzezańcy, którzy samych siebie urzezali dla onego Królestwa niebieskiego. Kto to może pojąć, niechaj pojmuje.


text:
A Jezus rzekł: Zaniechajcie dziatek, ani ich hamujcie przychodzić do mnie; abowiem takowych jest ono Królestwo niebieskie.


text:
A oto jeden przystąpiwszy, rzekł mu: Nauczycielu dobry, co dobrego mam czynić, abym miał żywot wieczny?


text:
A on rzekł jemu: Przecz mię zowiesz dobrym? żaden nie jest dobry, tylko jeden, Bóg. A jeśli chcesz wniść do onego żywota, chowajże przykazania.


text:
Mówi mu: Które? a Jezus rzekł: Ono: Nie będziesz zabijał, nie będziesz cudzołożył, nie będziesz kradł, nie będziesz fałszywie świadczył.


text:
Rzekł mu Jezus: Jeśli chcesz doskonałym być, idź, przedaj swe majętności, a daj ubogim; a będziesz miał skarb w niebie; a przydź, chodź za mną.


text:
A Jezus rzekł uczniom swym: Amen mówię wam: Iż trudno bogaty wnidzie do onego Królestwa niebieskiego.


text:
A zasię mówię wam, łatwiej jest wielbłądowi przez dziurę igielną prześć, niż bogatemu do onego Królestwa Bożego wniść.


text:
Tedy odpowiedziawszy Piotr, rzekł mu: Otośmy my opuścili wszytkie rzeczy, i poszliśmy za tobą; cóż tedy będzie nam?


text:
A Jezus rzekł im: Amen mówię wam: Iż wy którzyście poszli za mną, w ono odrodzenie, kiedy usiędzie Syn człowieczy na stolcu chwały swej, będziecie siedzieć i wy na dwunaście stolcach, sądząc dwanaście pokolenia Izraelskie.


text:
I wszelki który opuścił domy, abo bracią, abo siostry, abo Ojca, abo Matkę, abo żonę, abo dzieci, abo rolę dla imienia mego, tyle stokroć weźmie, i żywot wieczny odziedziczy.


text:
Abowiem podobne jest ono Królestwo niebieskie człowiekowi domowemu Gospodarzowi, który wyszedł zaraz z poranku najmować robotniki o winnice swej.


text:
A około jedennastej godziny wyszedszy, nalazł drugie stojące, próżnujące, i mówi im: Przeczżeście tu stali cały dzień próżnujący?


text:
Mówią mu: Iż żaden nas nie najął; mówi im: Idźcie i wy do winnice, a coby było sprawiedliwego, weźmiecie.


text:
A gdy był wieczór, mówi Pan winnice, sprawcy swemu: Zawołaj robotników i oddaj im zapłatę, począwszy od ostatnich, aż do pierwszych.


text:
Mówiąc: Iż ci ostateczni jednę godzinę robili, a równymiś je nam uczynił, którzyśmy dźwigali ciężar dnia i upalenie.


text:
A on odpowiedziawszy, rzekł, jednemu z nich: Towarzyszu nie krzywdzę cię; a zaś nie z grosza zmówił ze mną?


text:
Tak będą ostatni pierwszymi; a pierwszy ostatnimi. Abowiem wiele jest wezwanych, ale mało wybranych.


text:
Oto wstępujemy do Jerozolimy, a Syn człowieczy będzie wydan przedniejszym Ofiarownikom, i uczonym w Piśmie, i osądzą go na śmierć.


text:
Tedy przystąpiła do niego matka synów Zebedeuszowych, z syny swymi kłaniając się, i prosząc nieco od niego.


text:
A on jej rzekł: Czego chcesz? mówi mu: Rzecz aby siedzieli ci dwa synowie moi, jeden po prawicy twojej, a drugi po lewicy, w onym Królestwie twym.


text:
A Jezus odpowiedziawszy rzekł: niewiecie czego prosicie. Możecieli pić kubek który ja mam pić? i ponurzeniem którym się ja ponurzam, ponurzonymi być? mówią mu: Możemy.


text:
I mówi im: Kubekci mój pić będziecie, i ponurzeniem, którym się ja ponurzam, ponurzeni będziecie; lecz siedzieć po prawicy mej, i po lewicy mej, nie jest moja dać, ale którym jest nagotowano od Ojca mego.


text:
A Jezus przyzwawszy ich, rzekł: Wiecie iż Książęta narodów panują nad nimi, i którzy wielcy są, używają zwierzchności nad nimi.


text:
Lecz nie tak będzie między wami; ale ktoby chciał między wami wielkim się sstać, niech będzie waszym sługą.


text:
A oto dwa ślepi siedzący przy drodze, usłyszawszy iż Jezus przechodzi, krzyczeli mówiąc: Zmiłuj się nad nami Panie, Synu Dawidów!


text:
A on tłum fukał je aby milczeli; a oni więcej krzyczeli, mówiąc: Zmiłuj się nad nami Panie, Synu Dawidów!


text:
A gdy się przybliżali do Jerozolimy, i przyszli do Bethfage do góry oliwnej, tedy Jezus posłał dwu uczniów,


text:
Mówiąc im: Idźcie do miasteczka które jest przeciwko wam; a wnetże najdziecie Oślicę uwiązaną, i Oślę z nią; odwiązawszy, przywiedźcie mi.


text:
Powiedzcie córce Syońskiey: Oto, Król twój idzie tobie cichy, a siedzący na Oślicy, i na Oślęciu Synie pod jarzmem będącej.


text:
A barzo wielki tłum słali swoje szaty na drodze; a drudzy rąbali gałąski z drzew, i słali na drodze.


text:
A tłumy wprzód idące, i pozad idące, krzyczały, mówiąc: Hosanna onemu Synowi Dawidowemu; błogosławiony który przychodzi w imię Pańskie, Hosanna któryś jest na najwyższych miejscach.


text:
I wszedł Jezus do Kościoła Bożego, i wyrzucił wszytki przedawające i kupujące w Kościele; a stoły onych którzy pieniądzmi handlują, poprzewracał, i stolice przedawających gołębie.


text:
I mówi im: Napisano jest: Dom mój, dom modlitwy nazwan będzie; a wyście go uczynili jaskinią zbójców.


text:
A ujźrzawszy przedniejszy Ofiarownicy i uczeni w Piśmie dziwy które uczynił, i dzieci krzyczące w Kościele, i mówiące Hosanna Synowi Dawidowemu, frasowali się,


text:
I rzekli mu: Słyszysz co ci mówią? a Jezus im mówi: Tak. Nigdyście nie czytali, iż z ust niemowiątek i ssących sposobiłeś chwałę?


text:
A ujźrzawszy figę jednę na drodze, przyszedł do niej, i nie nalazł nic na niej, jedno liście tylko. I mówi jej: Niech się więcej z ciebie owoc nie rodzi na wieki, i uschła natychmiast ona figa.


text:
A odpowiedziawszy Jezus rzekł im: Amen powiedam wam: Jeślibyście mieli wiarę, a nie wątpilibyście, nie tylko to co się sstało tej fidze uczynicie, ale gdybyście górze tej rzekli, podnieś się, a rzuć się w morze, sstanie się.


text:
A gdy przyszedł on do Kościoła, przystąpili do niego gdy uczył przedniejszy Ofiarownicy i starszy ludu, mówiąc: Jaką zwierzchnością te rzeczy czynisz? a ktoć dał zwierzchność tę?


text:
A Jezus odpowiedając rzekł im: Spytam i ja was o słowo jedno; które jeśli mi powiecie, i ja wam powiem jaką zwierzchnością te rzeczy czynię;


text:
Ponurzenie Janowe skąd było? z nieba, czy z ludzi? a oni rozmyślali u siebie samych, mówiąc: Jeśli powiemy, z nieba; rzecze nam, czemużeście tedy nie uwierzyli jemu?


text:
A odpowiedając Jezusowi, rzekli: Niewiemy. Rzekł im też on: Ani ja wam powiedam jaką zwierzchnością te rzeczy czynię.


text:
A co się wam zda? Człowiek niektóry miał dwu synu; i przystąpiwszy do pierwszego, rzekł: Synu idź, dziś rób, na winnicy mej.


text:
Któryż z tych dwu uczynił wolą Ojcowską? Mówią mu: Pierwszy. Mówi im Jezus: Amen mówię wam: Iż Celnicy i wszetecznice uprzedzają was do onego Królestwa Bożego.


text:
Przyszedł bowiem do was Jan drogą sprawiedliwości, a nie uwierzyliście mu; a Celnicy i wszetecznice uwierzyli mu; a wy ujźrzawszy nie byliście żalem potym zięci, abyście mu uwierzyli.


text:
Inszej przypowieści słuchajcie: Człowiek niektóry był domowy Gospodarz, który nasadził winnicę, i płot około niej postawił, i wkopał w niej prasę, i zbudował wieżę; i najął ją rolnikom, i odjechał.


text:
A rolnicy ujźrzawszy Syna, rzekli między sobą: Ten jest dziedzic, pódźcie zabijmy go, a otrzymamy dziedzictwo jego.


text:
Mówi im Jezus: Nigdyście nie czytali w piśmiech: Kamień który odrzucili budujący, ten się sstał głową węgłową; od Pana się sstała ta sprawa, i dziwna jest w oczach naszych.


text:
Dlatego mówię wam, iż będzie odjęte od was ono Królestwo Boże, i będzie dane narodowi czyniącemu owoce jego.


text:
Zasię posłał insze sługi, mówiąc: Powiedzcie wezwanym, otom obiad mój nagotował, cielce moje, i karmne rzeczy pobite są, i wszytko gotowo; pódźcie na wesela.


text:
A usłyszawszy Król on, rozgniewał się; i wyprawiwszy wojska swe, stracił morderze ony, i miasto ich spalił.


text:
I wyszedszy słudzy oni na drogi, zgromadzili wszytkie ile ich naleźli, i złe i dobre; i napełnione było wesele siedzącymi.


text:
Tedy rzekł Król sługom: Związawszy jego nogi i ręce, weźmicie go, i wyrzućcie, do ciemności onej zewnętrzniejszej; tam będzie on płacz i ono zgrzytanie zębów.


text:
I posyłają mu ucznie swe z Herodyany, mówiąc: Nauczycielu, wiemy iż prawdziwy jesteś, i drogi Bożej w prawdzie uczysz, a niedbasz ni na kogo; abowiem nie patrzasz na osobę ludzką.


text:
Mówią mu: Cesarski. Tedy mówi im: Oddawajcież tedy rzeczy które są Cesarskie, Cesarzowi; a one które są Boże, Bogu.


text:
Mówiąc: Nauczycielu, Moyzesz rzekł, jeśliby kto umarł, nie mając dziatek, pojmie brat jego z powinności żonę jego, i wzbudzi nasienie bratu swemu.


text:
A było u nas braciej siedm; a pierwszy ożeniwszy się dokonał; a nie mając nasienia, zostawił żonę swoję bratu swemu.


text:
Jam jest on Bóg Abrahamów, i on Bóg Izaaków, i on Bóg Jakobów; nie jest Bóg Bogiem umarłych, ale żywiących.


text:
A Jezus rzekł mu: Będziesz miłował Pana Boga twego z całego serca twego, i z całej dusze twej, i z całego zmysłu twego.


text:
Rzekł Pan Panu memu: Siedź po prawicy mojej, ażbych położył nieprzyjacioły twoje podnóżkiem nóg twoich.


text:
Wszytko tedy coby wam rzekli żebyście zachowywali, zachowywajcie i czyńcie; ale wedle uczynków ich nie czyńcie. Abowiem mówią, a nie czynią.


text:
Bo wiążą brzemiona cięszkie i trudne ku noszeniu, i kładą na ramiona ludzkie; a palcem swym niechcą ich ruszyć.


text:
A wszytkie uczynki swe czynią aby się im przypatrowano od ludzi; i rozszerzają bramy swe, i wielkie czynią kraje szat swoich.


text:
A wy nie nazywajcie się Rabbi; abowiem jeden jest nauczyciel wasz Christus; a wszyscy wy bracia jesteście.


text:
I nie nazywajcie kogo ojcem swoim na ziemi; abowiem jeden jest Ociec wasz który jest na niebiesiech.


text:
A ktoby kolwiek wywyższał samego siebie, będzie uniżon; a ktoby uniżał samego siebie, będzie wywyższon.


text:
A biada wam uczeni w piśmie i Faryzeuszowie obłudnicy, iż zamykacie królestwo niebieskie przed ludźmi; Abowiem wy nie wchodzicie, ani wchodzącym dopuszczacie wniść.


text:
Biada wam uczeni w piśmie i Faryzeuszowie obłudnicy, iż wyjadacie domy wdów, a to pod pokrywką, iż długo się modlicie, dlatego weźmiecie obfitszy sąd.


text:
Biada wam uczeni w piśmie i Faryzeuszowie obłudnicy, iż obchodzicie morze i ziemię, abyście uczynili jednego przychodnia do wiary; a gdy się sstanie, czynicie go synem Gehenny dwakroć więcej niż wy jesteście.


text:
Biada wam wodzowie ślepi, którzy mówicie: Ktoby przysiągł na Kościół, nic to nie jest; a ktoby przysiągł na złoto Kościelne, winien jest.


text:
A ktoby przysiągł na ołtarz, nic to nie jest; a ktoby przysiągł na dar, który jest na nim, winien jest.


text:
Biada wam uczeni w Piśmie, i Faryzeuszowie, obłudnicy, iż dawacie dziesięcinę z miętki, i kopru, i kminu, a opuszczacie cięższe rzeczy Zakonne, sąd i miłosierdzie, i wiarę; ty rzeczy potrzeba było czynić, a onych nie opuszczać.


text:
Biada wam uczeni w Piśmie, i Faryzeuszowie obłudnicy, iż oczyściacie to co jest z wierzchu kubka i misy, a wewnątrz pełne są zdrapiestwa i niepowścięgliwości.


text:
Faryzeuszu ślepy, oczyść pierwej co jest wewnątrz kubka i misy, aby się sstało i ono co jest zewnątrz, czystym.


text:
Biada wam uczeni w piśmie i Faryzeuszowie obłudnicy, iż jesteście podobni grobom potynkowanym, które zwierzchu wżdy okazują się być kształtne, a wewnątrz pełne są kości umarłych, i wszelakiej nieczystości.


text:
Także i wy z wierzchu wżdy okazujecie się ludziom sprawiedliwi, a wewnątrz pełni jesteście obłudy i nieprawości.


text:
Biada wam uczeni w piśmie i Faryzeuszowie obłudnicy, iż budujecie groby Proroków, i ochędażacie pamiątki sprawiedliwych;


text:
Dlatego oto ja posyłam do was Proroki, i mędrce, i uczone w Piśmie; a z nich niektóre zabijecie, i ukrzyżujecie, i z nich niektóre ubiczujecie w zgromadzeniach waszych, i będziecie prześladować od miasta do miasta.


text:
Aby przyszła na was wszytka krew sprawiedliwa, rozlana na ziemi, ode krwie Abla sprawiedliwego, aż do krwie Zacharyasza syna Barachiaszowego, któregoście zabili między Kościołem i ołtarzem.


text:
Jeruzalem, Jeruzalem, które zabijasz Proroki, i kamienujesz one którzy posłani są do ciebie, ilekroć chciałem zgromadzić dzieci twe, jakim sposobem kokosz kurczęta zgromadza pod skrzydła swoje, a nie chcieliście?


text:
Abowiem mówię wam: Nie ujźrzycie mnie od tąd, aż gdy rzeczecie: Błogosławiony który idzie w imię Pańskie.


text:
A wyszedszy Jezus, poszedł do Kościoła; i przystąpili uczniowie jego, aby mu ukazali budowania Kościelne.


text:
A Jezus im rzekł: Nie widzicież tego wszytkiego? Amen mówię wam: Nie będzie zostawion tu kamień na kamieniu, któryby nie był rozwalon.


text:
A gdy on siedział na górze oliwnej, przystąpili do niego uczniowie z osobna mówiąc: Powiedz nam kiedy te rzeczy będą? i co za znamię onego twego przyszcia i dokonania wieku?


text:
A będziecie słyszeć wojny, i wieści o wojnach; patrzciesz abyście się nie trwożyli. Abowiem muszą się wszytkie te rzeczy sstać; ale jeszcze nie jest koniec.


text:
Abowiem powstanie naród przeciw narodowi, i Królestwo przeciw Królestwu; i będą mory i głody, i trzęsienia ziemie miejscami.


text:
Tedy podadzą was w ucisk, i zabiją was; i będziecie nienawidzeni od wszech narodów dla imienia mego.


text:
I będzie obwoływana ta Ewanielia onego Królestwa po wszytkiej mieszkanej ziemi, na świadectwo wszytkim narodom; a tedy przyjdzie on koniec.


text:
Gdy tedy ujźrzycie onę obrzydłość spustoszenia, powiedzianą przez Daniela Proroka, stojącą na miejscu świętym; (kto to czyta niechaj rozumie.)


text:
I gdyby nie były skrócone dni ony, nie byłoby zachowane żadne ciało; lecz dla wybranych skrócone będą dni one.


text:
Abowiem powstaną fałszywi Christusowie, i fałszywi Prorocy, i dadzą znamiona wielkie i cuda; tak iżby zwiedli (by możno) i wybrane.


text:
Jako bowiem błyskawica wychodzi od wschodnich stron, i okazuje się aż na zachodnich; tak będzie i przyszcie Syna człowieczego.


text:
A wnetże po ucisku dni onych, słońce zaćmi się; I księżyc nie da jasności swej, i gwiazdy upadną z nieba, i mocy niebieskie zatrząsną się.


text:
A tedy się okaże znamię Syna człowieczego na niebie; tedy będą kwilić wszytkie pokolenia ziemie, i oglądają Syna człowieczego przychodzącego na obłokach Niebieskich z mocą i sławą wielką.


text:
I pośle Anioły swe z trąbą głosu wielkiego, i zgromadzą wybrane jego ze czterech wiatrów, od krajów niebios, aż do krajów ich.


text:
A od figi uczcie się podobieństwa; kiedy już gałąź jej jędrna będzie, i liścia wypuszcza, znacie iż blisko jest lato.


text:
Jako bowiem we dni ony przed Potopem, jedli, i pili, i ożeniali się, i za mąż dawali, aż do dnia, którego wszedł Noe do Korabia.


text:
A ono wiedzcie, że gdyby domowy gospodarz wiedział której straży złodziej przychodzi, czułby wżdy, aniby dopuścił podkopać domu swego.


text:
Któryż tedy jest on wierny sługa i rostropny którego postanowił Pan jego nad czeladzią swą, aby im dał pokarm w czas?


text:
Tedy przypodobane będzie ono Królestwo niebieskie dziesiąci pannom, które wziąwszy kagańce swe wyszły przeciw oblubieńcowi.


text:
A odpowiedziały rostropne, mówiąc: By snadź mało nie było nam i wam; ale raczej idźcie do przedających, i kupcie sobie.


text:
A gdy odchodzą one kupować, przyszedł oblubieniec; a one gotowe, weszły z nim na wesela; i zamknione są drzwi.


text:
I temuć, dał pięć talentów; a owemu dwa, a onemu jeden; każdemu według własnej możności; i odjechał wnet.


text:
A przystąpiwszy on który pięć talentów wziął, przyniósł drugie pięć talentów, mówiąc: Panie pięć talentoweś mi oddałeś, otom, drugie pięć talentów zyskał imi.


text:
A rzekł mu Pan jego: Dobrze sługo dobry i wierny; nad małem byłeś wierny, na wielem cię postanowię; wnidź do onego wesela Pana twego.


text:
A przystąpiwszy on który dwa talenty wziął, rzekł: Panie dwa talentyś mi oddałeś; otom, drugie dwa talenty zyskał imi.


text:
Rzekł mu Pan jego: Dobrze sługo dobry i wierny; nad małem byłeś wierny, na wielem cię postanowię; wnidź do onego wesela Pana twego.


text:
A przystąpiwszy i on który jeden talent wziął, rzekł: Panie, znałem cię iż twardy jesteś człowiek, który żniesz gdzieś nie siał, i zgromadzasz skądeś nie rozproszył.


text:
A odpowiedziawszy Pan jego, rzekł mu: Zły sługo i gnuśny, wiedziałeś iż żnę gdziem nie siał, i zgromadzam skądem nie rozproszył.


text:
Potrzeba tedy było tobie włożyć śrebro moje do onych którzy pieniądzami handlują; a przyszedszy ja, odebrał bym wżdy był moje z lichwą.


text:
Abowiem mającemu wszelkiemu, będzie dano, i obfitować będzie; a od niemającego, i to co ma, będzie odjęto od niego.


text:
A niepożytecznego sługę wyrzućcie do ciemności onej zewnętrzniejszej; tam będzie on płacz, i ono zgrzytanie zębów.


text:
A kiedy przyjdzie Syn człowieczy w sławie swej, i wszyscy święci Aniołowie z nim, tedy siędzie na stolicy sławy swej.


text:
I będą zgromadzone przedeń wszytkie narody, i odłączy je, jedny od drugich, jako Pasterz odłącza owce od kozłów.


text:
Tedy rzecze Król onym którzy będą po prawicy jego: Pódźcie błogosławieni Ojca mego, odziedziczcie ono zgotowane wam Królestwo od założenia świata.


text:
Abowiem łaknąłem, a daliście mi jeść; pragnąłem a napoiliście mię; gościemem był, a przygarnęliście mię.


text:
Nagim był, a przyodzialiście mię; chorowałem, a doglądaliście mię; w ciemnicy byłem, a przyszliście do mnie.


text:
Tedy odpowiedzą mu sprawiedliwi, mówiąc: Panie, kiedyżeśmy cię widzieli łaknącego, a nakarmiliśmy? abo pragnącego, a napoiliśmy?


text:
I odpowiedziawszy Król rzecze im: Amen mówię wam: Ileście uczynili jednemu z tych braciej mojej namniejszych, mnieście uczynili;


text:
Tedy rzecze i onym po lewicy: Idźcie ode mnie przeklęci do ognia wiecznego, zgotowanemu dyabłu i aniołom jego.


text:
Gościemem był, a nie przygarnęliście mię; nagim, a nie przyodzialiście mię; chorym, i w ciemnicy, a nie doglądaliście mię.


text:
Tedy odpowiedzą mu i oni, mówiąc: Panie, kiedyżeśmy cię widzieli łaknącego, abo pragnącego, abo gościem, abo nagim, abo chorym, abo w ciemnicy, a nie służyliśmy tobie?


text:
Tedy odpowie im, mówiąc: Amen mówię wam: Ileście nie uczynili jednemu z tych namniejszych, i mnieście nie uczynili.


text:
Tedy się zgromadzili Przedniejszy Ofiarownicy i uczeni w Piśmie, i starszy z ludu do dworu Przedniejszego Ofiarownika nazwanego Kaiafaszem.


text:
Przystąpiła do niego niewiasta słojek mając maści barzo kosztownej, i wylała ją na głowę jego gdy siedział.


text:
A poznawszy Jezus rzekł im: Przecz przykrości zadawacie niewieście? bo uczynek dobry sprawiła ku mnie.


text:
Amen mówię wam: Gdziebykolwiek obwoływana była Ewanielia ta po wszytkim świecie, i to co uczyniła ta, będzie powiedano na pamiątkę jej.


text:
A pierwszego dnia Przaśników, przystąpili uczniowie do Jezusa mówiąc mu: Gdzie chcesz abyśmyć zgotowali jeść Paschę?


text:
A on rzekł: Idźcie do miasta, do niektórego [Gospodarza], i rzeczcie mu: Nauczyciel mówi: Czas mój blisko jest, u ciebie czynię Paschę z uczniami mymi.


text:
Synci człowieczy idzie jako napisano o nim; lecz biada człowiekowi onemu, przez którego Syn człowieczy wydany bywa; dobrze było jemu, jeśliby się był nie narodził człowiek on.


text:
A gdy oni jedli, wziąwszy Jezus chleb, i błogosławiwszy złamał, i dawał uczniom; i rzekł: Bierzcie, jedzcie; to jest ono ciało moje.


text:
To bowiem jest krew moja, ona nowego Przymierza, ona która się za wielu wylewa na odpuszczenie grzechów.


text:
A mówię wam, iż nie będę pił od tąd z tego rodzaju winnej macice, aż do dnia onego, gdy go będę pił z wami nowy w  onym Królestwie Ojca mego.


text:
Tedy mówi im Jezus: Wszyscy wy zgorszycie się na mnie nocy tej. Abowiem napisano jest: Uderzę Pasterza, a rozproszą się owce trzody.


text:
A odpowiedziawszy Piotr, rzekł jemu: Choćby się wszyscy zgorszyli na tobie, ja się nigdy nie zgorszę.


text:
Mówi mu Piotr: Chociażby mi potrzeba z tobą umrzeć, nie zaprzę się ciebie. Także i wszyscy uczniowie rzekli.


text:
Tedy przychodzi z nimi Jezus do folwarku nazwanego Gethsemane; i mówi uczniom: Siedźcie tu, aż odszedszy, będę się modlił tam.


text:
I postąpiwszy trochę, padł na oblicze swe, modląc się i mówiąc: Ojcze mój, jeśli można, niech przeminie odemnie kubek ten; wszakże nie jako ja chcę, ale jako ty.


text:
I przychodzi do uczniów, i najduje je śpiące, i mówi Piotrowi: Takżeście nie mogli jednej godziny czuć ze mną?


text:
Zasię powtóre odszedszy modlił się, mówiąc: Ojcze mój, jeśli nie może ten kubek przeminąć odemnie, żebych go nie pił, niech się sstanie wola twa.


text:
Tedy przychodzi do uczniów swych, i mówi im: Śpicie nawet, i odpoczywajcie; oto, przybliżyła się godzina, i Syn człowieczy wydan bywa w ręce grzeszników.


text:
A gdy on jeszcze mówił, oto, Judasz jeden ze dwunaście przyszedł, i z nim mnogi tłum, z mieczmi, i z kijmi, od Przedniejszych Ofiarowników i starszych ludu.


text:
A Jezus rzekł mu: Towarzyszu! na co tu jesteś? Tedy przystąpiwszy, wrzucili ręce na Jezusa, i pojmali go.


text:
A oto, jeden z onych, którzy byli z Jezusem, wyciągnąwszy rękę, dobył miecza swego; i uderzywszy sługę Przedniejszego Ofiarownika, uciął mu ucho.


text:
Tedy mówi mu Jezus: Obróć swój miecz na miejsce jego; wszyscy bowiem, którzy miecz biorą od miecza poginą.


text:
Abo mniemasz abym nie mógł teraz prosić Ojca mego, a wystawiłby mi więcej niż dwanaście wojsk Aniołów?


text:
W onę godzinę mówił Jezus tłumom: Jako na zbójcę wyszliście z mieczmi, i z kijmi pojmać mię; Na każdym dzień u was siedział ucząc w Kościele, a nie pojmaliście mię.


text:
A to wszytko się sstało, aby się wypełniły Pisma Prorockie. Tedy uczniowie wszyscy opuściwszy go, uciekli.


text:
A oni, pojmawszy Jezusa, odwiedli do Kaiafasza Przedniejszego Ofiarownika, gdzie się byli uczeni w Piśmie i starszy zgromadzili.


text:
A Piotr szedł za nim z daleka, aż do dworu Przedniejszego Ofiarownika; a wszedszy tam, siedział z sługami, aby widział koniec.


text:
A Przedniejszy Ofiarownicy i starszy, i siedząca Rada wszytka, szukali fałszywego świadectwa przeciwko Jezusowi, aby go śmiercią zgładzili;


text:
A nie naleźli. I gdy wiele fałszywych świadków przystąpiło, nie naleźli. A na ostatek wystąpiwszy dwa fałszywi świadkowie,


text:
A Jezus milczał. A odpowiedziawszy Przedniejszy Ofiarownik, rzekł mu: Poprzysięgam cię przez onego Boga żywiącego, abyś nam powiedział, jeśli ty jesteś on Christus on syn Boży?


text:
Mówi mu Jezus: Tyś rzekł. Wszakże mówię wam: Od tąd oglądacie syna człowieczego siedzącego po prawicy mocy Bożej, i przychodzącego w obłokach niebieskich.


text:
Tedy Przedniejszy Ofiarownik rozdarł szaty swoje, mówiąc: Iż zbluźnił! Cóż jeszcze potrzebę mamy świadków? oto teraz słyszeliście bluźnierstwo jego.


text:
A Piotr siedział na dworcu we dworze, i przystąpiła do niego jedna dziewka, mówiąc: I tyś był z Jezusem onym Galileyskim.


text:
A gdy on wyszedł do wrót, ujźrzała go druga; i mówi onym którzy tam byli: I ten był z Jezusem onym Nadzaretskim.


text:
A mało co potym przystąpiwszy tam stojący, rzekli Piotrowi: Prawdziwie i ty z nich jesteś; bo i mowa twoja jawnym cię czyni.


text:
I wspomniał Piotr na ono słowo Jezusowe, który mu był powiedział: Iż pierwej niż kur zapoje, trzykroć się mnie zaprzysz; A wyszedszy na dwór płakał gorzko.


text:
A gdy rano było, spólną radę wzięli wszyscy przedniejszy Ofiarownicy, i starszy ludu przeciwko Jezusowi, aby go śmiercią zgładzili.


text:
Tedy ujźrzawszy Judasz który go wydał, iż był osądzony, żalem zięty wrócił trzydzieści śrebrników przedniejszym Ofiarownikom, i starszym,


text:
A przedniejszy Ofiarownicy wziąwszy ony śrebrniki, rzekli: Nie godzi się ich wrzucić do korbony; ponieważ zapłata krwie jest.


text:
Tedy się wypełniło co było powiedziano przez Jeremiasza Proroka mówiącego: I wzięli trzydzieści śrebrników, szacunk oszacowanego, którego oszacowano od synów Izraelskich.


text:
A Jezus stał przed Starostą; i pytał go Starosta, mówiąc: Tyś jest on Król Żydowski? A Jezus rzekł jemu: Ty mówisz.


text:
Gdy się tedy zgromadzili oni, rzekł im Piłat: Którego chcecie wypuszczę wam? Barabbasza, czyli Jezusa nazwanego Christusem?


text:
A gdy siedział on na stolicy sądowej, posłała do niego żona jego, mówiąc: Nie miej żadnej sprawy z onym sprawiedliwym; abowiem wiele rzeczy mię potkały dziś we śnie dla niego.


text:
A Przedniejszy Ofiarownicy i starszy namówili tłumy, aby prosili o Barabbasza, a Jezusa aby stracili.


text:
A odpowiedziawszy Starosta, rzekł im: Którego chcecie, abym wam z tych dwu wypuścił? a oni rzekli: Barabbasza.


text:
Mówi tedy im Piłat: Cóż tedy uczynię Jezusowi nazwanemu Christusem? Rzekli mu wszyscy: Niech będzie ukrzyżowan.


text:
A Starosta rzekł: Cóż bowiem złego uczynił? a oni obficie krzyczeli, mówiąc: Niech będzie ukrzyżowan!


text:
A ujźrzawszy Piłat, iż nic nie pomaga, ale więtszy się rozruch sstawa, wziąwszy wodę, umył ręce przed onym tłumem, mówiąc: Niewinny jestem ode krwie sprawiedliwego tego; wy oglądacie.


text:
I uplótszy koronę z ciernia, włożyli na głowę jego, i trzcinę w prawicę jego, i skłoniwszy kolana przed nim, nagrawali go, mówiąc: Bądź pozdrowiony Królu Żydowski!


text:
A gdy się z niego naigrali, zwlekli go z onego płaszcza, i oblekli go w szaty jego; i odwiedli go, aby ukrzyżowali.


text:
A wychodząc, naleźli człowieka Cyreneyczyka imieniem Symona; tego gwałtem przymusili, aby niósł on krzyż jego.


text:
A ukrzyżowawszy go, rozdzielili szaty jego, rzucali los; aby się wypełniło, co powiedziano od Proroka: Rozdzielili szaty moje sobie, i o suknią moję los rzucili.


text:
A mówiąc: Ty, co rozwalasz Kościół, a we trzech dniach budujesz, zachowaj sam siebie. Jeśli syn jesteś Boży, zstąp z krzyża.


text:
Insze zachowywał, sam siebie zachować nie może. Jeśli Król Izraelski jest, niech zstąpi teraz z krzyża, a uwierzymy mu.


text:
A około dziewiątej godziny, zawołał Jezus głosem wielkim, mówiąc: Eli! Eli! lamasabachthani? to jest, Boże mój! Boże mój! czemuś mię opuścił?


text:
A wnet bieżawszy jeden z nich, i wziąwszy gębkę, i napełniwszy octem, i włożywszy na trzcinę, napoił go.


text:
A oto, zasłona Kościelna rozerwała się na dwoję, od wierzchu, aż do dołu; i zadrzżała ziemia, a skały się rozrywały.


text:
A Setnik i ci co z nim strzegli Jezusa, ujźrzawszy drzżenie ziemie i co się działo, bali się srodze, mówiąc: Prawdziwie Bożym Synem był ten.


text:
A było tam niewiast wiele z daleka przypatrujących się, które szły były za Jezusem od Galileiey posługując mu.


text:
A gdy wieczór był, przyszedł człowiek bogaty z Arymathyey, imieniem Józef, który i sam uczniem się sstał Jezusowi.


text:
I położył je w nowym swoim grobie, który był wykował w opoce; a przywaliwszy kamień wielki do drzwi grobowych, odszedł.


text:
A nazajutrz, który jest dzień po przygotowaniu, zgromadzili się Przedniejszy Ofiarownicy, i Faryzeuszowie do Piłata,


text:
Mówiąc: Panie, wspomnieliśmy iż on zwodziciel powiedział, jeszcze żywąc: Po trzech dniach wzbudzon będę.


text:
Roskaż tedy aby obwarowano grób, aż do trzeciego dnia; by snać przyszedszy uczniowie jego nocą, nie ukradli go, i powiedzieli ludowi: Wzbudzon jest z martwych; i będzie ostateczny błąd, gorszy pierwszego.


text:
A późno w Szabaty, gdy się rozświecało na dzień pierwszy Szabatów, szła Marya Magdalena, i druga Marya, oglądać grób;


text:
A oto, trzęsienie się sstało wielkie. Abowiem Anioł Pański zstąpiwszy z nieba, a przystąpiwszy odwalił kamień ode drzwi, i siedział na nim.


text:
A odpowiedziawszy Anioł, rzekł niewiastam: Nie bójcie się wy; bo wiem iż Jezusa ukrzyżowanego szukacie.


text:
Niemasz go tu; abowiem wzbudzony jest, jako powiedział; chodźcie, oglądajcie miejsce, gdzie leżał Pan.


text:
A prędko szedszy, powiedzcie uczniom jego, iż wzbudzon jest od umarłych; a oto, uprzedza was do Galileiey; tam go oglądacie. Oto, powiedziałem wam.


text:
A wyszedszy prędko od grobu, z bojaźnią i weselem  wielkim bieżały oznajmić uczniom jego. A gdy szły opowiedać uczniom jego,


text:
A oto Jezus potkał się z nimi, mówiąc: Bądźcie pozdrowione. A ony przystąpiwszy uchwyciły się jego nóg, i pokłoniły się mu.


text:
Tedy mówi im Jezus: Nie bójcie się; idźcie, oznajmicie braciej mej, aby odeszli do Galileiey, a tam mię oglądają.


text:
A gdy ony szły, oto niektórzy z strażej przyszedszy do miasta, oznajmili Przedniejszym Ofiarownikom wszytkie rzeczy które się sstały.


text:
A oni, wziąwszy śrebrniki, uczynili jako byli nauczeni. I rozgłosiła się mowa ta między Żydy aż do dzisiejszego dnia.


text:
Szedszy tedy czyńcie uczniami wszytkie narody, ponurzajcie je, na imię onego ojca, i onego syna, i onego ducha świętego;


text:
Ucząc je chować wszytkich rzeczy którekolwiekem wam przykazał; a oto, ja z wami jestem po wszytki dni, aż do skończenia wieku, Amen.


text:
Jako napisano w Prorocech: Oto ja posyłam posła mego przed obliczem twoim, który zgotuje drogę twą przed tobą.


text:
I wychodziła do niego wszytka kraina Judska, i Jerozolimczycy; i byli ponurzani wszyscy w rzece Jordanie od niego, wyznawając grzechy swe.


text:
A był Jan przyodziany włosami wielbłądowymi i pasem skórzanym około biódr swych; a jadał szarańczę i miód polny.


text:
I obwoływał, mówiąc: Przychodzi silniejszy niźli ja za mną, któremu nie jestem godny nachyliwszy się rozwiązać rzemyka u obuwia jego.


text:
I sstało się w ony dni, przyszedł Jezus od Nadzareth Galileyskiego, i ponurzony jest od Jana w Jordanie.


text:
I był tam na puszczy dni czterdzieści, kuszony od szatana; a był z źwierzęty, a aniołowie służyli mu.


text:
A potym, gdy wydany był Jan, przyszedł Jezus do Galileiey, obwoływając Wesołe poselstwo onego królestwa Bożego,


text:
I mówiąc: Iż się wypełnił czas; i przybliżyło się ono królestwo Boże; Kajcie się i wierzcie Ewanieliey.


text:
A przechadzając się nad morzem Galileyskim, ujźrzał Symona i Andrzeia, brata jego, rzucające sieć w morze; (bo byli rybitwi.)


text:
A postąpiwszy ztamtąd maluczko, ujźrzał Jakuba onego Zebedeuszowego, i Jana brata jego, i onych w łodzi sposabiających sieci.


text:
I zdumiewali się nad nauką jego. Abowiem był uczący je jako mający zwierzchność, a nie jako Uczeni w Piśmie.


text:
Mówiąc: Ach! cóż ty z nami masz Jezusie Nadzaretski? przyszedłeś, zatracił nas? znam cię, ktoś jest, on święty Boży.


text:
I zdumieli się wszyscy, tak iż się sprzeczali między sobą mówiąc: Cóż to jest? cóż za nauka nowa ta, iż z zwierzchnością i duchom nieczystym rozrządza, a są mu posłuszni?


text:
I uzdrowił wielu źle się mających od rozlicznych chorób. I wyrzucił czartów wiele, i nie dopuszczał powiedać czartom, że znali go Christusem być.


text:
I przychodzi do niego trędowaty, prosząc go, i skłaniając kolana przed nim, i mówiąc mu: Iż jeślibyś chciał, możesz mię oczyścić.


text:
I mówi mu: Bacz, abyś nikomu nie powiedał, ale idź, samego siebie ukaż Ofiarnikowi, i ofiaruj za oczyścienie twe te rzeczy, które rozrządził Moyzesz, na świadectwo im.


text:
A on wyszedszy, począł obwoływać wiele, i rozgłaszać onę mowę, tak iż już potym on nie mógł jawnie do miasta wniść; ale na stronie na miejscach pustych był, i przychodzili do niego zewsząd.


text:
A wnet zgromadziło się wiele ich; tak iż się już zmieścić nie mogli, ani przede drzwiami; i powiedał im słowo Boże.


text:
A nie mogąc się przybliżyć do niego dla tłumu, odkryli połap, tam gdzie był; i przekopawszy, spuścili łóżko, na którym Paraliżem zarażony leżał.


text:
I wnet poznawszy Jezus Duchem swym, iż tak rozmyślali w sobie, rzekł im: Czemu te rzeczy rozmyślacie w sercach waszych?


text:
Cóż jest łatwiejszego, rzec Paraliżem zarażonemu: Odpuszczone są tobie grzechy, abo rzec: Wstań, a weźmi twoje łóżko, i chodź?


text:
A iżbyście wiedzieli, iż zwierzchność ma Syn człowieczy odpuszczać na ziemi grzechy, (mówi paraliżem zarażonemu:)


text:
A wstał wnet, i wziąwszy łóżko wyszedł przed wszytkimi, tak iż się wszyscy zapamiętywali, i sławili Boga mówiąc: Iżeśmy nigdy tak nie widali.


text:
A przemijając Jezus ujźrzał Lewiego, syna Alfeuszowego siedzącego na cle, i mówi mu: Pódź za mną! i wstawszy szedł za nim.


text:
I sstało się, gdy on siedział w domu jego, i wiele celników i grzeszników wespółek siedzieli z Jezusem i z uczniami jego; Było bowiem wiele ich, i chodzili za nim.


text:
A ujźrzawszy go uczeni w Piśmie, i Faryzeuszowie siedzącego z celniki i grzeszniki, mówili uczniom jego: Co jest iż z celniki, i z grzeszniki je i pije?


text:
A usłyszawszy Jezus, mówi im: Zdrowi niemają potrzeby lekarza, ale źle się mający. Nie przyszedłem wzywać sprawiedliwych, ale grzeszników ku pokajaniu.


text:
A byli uczniowie Janowi i Faryzejscy poszczącymi, i przychodzą i mówią mu: Czemu uczniowie Janowi i Faryzejscy poszczą, a twoi uczniowie nie poszczą?


text:
I rzekł im Jezus: Zali mogą synowie łożnice małżeńskiej, póki Oblubieniec jest z nimi, pościć? jako długo z sobą Oblubieńca mają, nie mogą pościć.


text:
A żaden płatu sukna niewyprawionego nie przyszywa do szaty wiotchej, inaczej ujmuje wypełnienie jego ono nowe od starej szaty, i gorsze rozdarcie bywa.


text:
I żaden nie leje wina nowego w stare naczynia; inaczej, rozdziera naczynia nowe wino, i wino się rozlewa, i naczynia giną; ale wino nowe w naczynia nowe wlewane być ma.


text:
I sstało się, że on przechodził w Szabaty przez zboża, i poczęli uczniowie jego, drogą idąc rwać kłosy.


text:
A on im mówi: Zaście nigdy nie czytali, co uczynił Dawid, gdy potrzebę miał, i łaknął sam i ci, którzy z nim byli?


text:
Jako wszedł do domu Bożego za Abiathara Przedniejszego Ofiarownika, i chleby jadł pokładzienia, których się nie godzi jeść, jedno Ofiarownikom, a dawał i onym którzy z nim byli?


text:
I mówi im: Godzili się w Szabaty dobrze czynić, abo źle czynić? duszę zachować, abo zabić? A oni milczeli.


text:
I pojźrzawszy po nich zgniewem, zasmuconym będąc, nad strętwieniem serca ich, mówi człowiekowi: Wyciągni rękę twą! i wyciągnął; i przywrócona jest ręka jego zdrowa jako druga.


text:
A wyszedszy Faryzeuszowie, wnet z Herodyany spólną radę uczynili przeciwko jemu, jakoby go stracili.


text:
A Jezus ustąpił z uczniami swymi nad morze; a wielkie mnóstwo z Galileiey szło za nim, i z Judskiey ziemie,


text:
I z Jerozolimy i z Idumeiey i zza Jordania; i tych wielkie mnóstwo którzy około Tyru i Sydonu, usłyszawszy te rzeczy które czynił, przyszło do niego.


text:
A duchowie nieczyści gdy go upatrzyli, upadali przed nim, i krzyczeli, mówiąc: Żeś ty jest on Syn Boży!


text:
A Jakuba onego Zebedeuszowego, i Jana brata Jakubowego, i włożył na nie imiona Boanerges, co jest: synowie gromu;


text:
I Andrzeia, i Filippa, i Bartłomieia, i Mattheusza, i Thomasza, i Jakuba onego Alfeuszowego i Taddeusza, i Symona Kananitczyka.


text:
A uczeni w Piśmie, którzy z Jerozolimów byli zstąpili, mówili: Iż Beelzewula ma, a iż w Książęciu czartów wyrzuca czarty.


text:
Żaden nie może naczynia tego który śilen jest, wszedszy w dom jego, rozchwycić, jeśliby pierwej onego, który śilen jest nie związał; a tedy dom jego rozchwyci.


text:
Amen mówię wam, że odpuszczone będą wszytki zgrzeszenia synom ludzkim, i bluźnierstwa, którymikolwiekby bluźnili;


text:
Lecz ktobykolwiek bluźnił przeciw duchowi świętemu, nie ma odpuszczenia na wieki, ale winien jest wiecznego sądu.


text:
A siedział tłum około niego; a opowiedziano mu: Oto matka twoja, i bracia twoi na dworze, szukają cię.


text:
I zasię począł uczyć nad morzem; i zgromadził się do niego tłum mnogi, tak iż on wstąpiwszy w łódź, siedział na morzu; a wszytek tłum przy morzu na ziemi był.


text:
A drugie padło na miejsce opoczyste, gdzie nie miało ziemie wiele; i wnet wzeszło, przeto iż nie miało głębokości ziemie;


text:
A drugie padło na ziemię dobrą; i dało owoc wstępujący, i rostący; i przyniosło jedno trzydzieści, a jedno sześćdziesiąt, a jedno zasię sto.


text:
I mówił im: Wam dano jest poznać tajemnicę onego Królestwa Bożego; A onym, którzy na stronie są, wszytkie się rzeczy stawają w przypowieściach.


text:
Aby patrząc patrzali, a nie widzieli; i słysząc słyszeli, a nie zrozumieli; by się kiedy nie nawrócili, i byłyby odpuszczone im zgrzeszenia.


text:
A ci są oni podle drogi, gdzie siana bywa mowa; a gdy usłyszą, wnet przychodzi szatan, a wybiera mowę sianą w serca ich.


text:
A ci są także oni, na opoczyste miejsca wsiani, którzy gdy usłyszą mowę, wnet z weselem przyjmują ją;


text:
A nie mają korzenia w sobie, ale do czasu są; potym, gdy się sstanie ucisk, abo prześladowanie dla mowy, wnet się gorszą.


text:
A pieczołowania wieku tego, i omamienie bogactwa, i o innych rzeczach pożądliwości wchodzące zagłuszają mowę, i bez owocu się sstawa.


text:
A ci są oni na ziemię dobrą posiani, którzy słuchają mowy, i przyjmują; i przynoszą owoc, jedno trzydzieści, a jedno sześćdziesiąt, a jedno sto.


text:
I mówił im: Izali świeca przychodzi, aby ją pod korzec kładziono, abo pod łoże? Zaż nie dlatego aby była na świecznik włożona?


text:
Abowiem niemasz nic skrytego, coby się nie miało objawić; ani się sstało zakryto, ale iżby na jawią wyszło.


text:
I mówił im: Patrzcie czego słuchacie! Którą miarą mierzycie, mierzono będzie wam, i przyłożono wam będzie, którzy słuchacie.


text:
Jako ziarnu gorczycznemu; które kiedy siane bywa do ziemie, mniejsze ze wszytkich nasion jest, które są na ziemi;


text:
A gdy bywa siane, wstępuje, i stawa się nad wszytkie jarzyny więtsze; i czyni gałęzie wielkie, tak iż mogą pod cieniem jego ptacy niebiescy gniazda czynić.


text:
A on był na styrze na wezgłówku śpiąc; i budzą go i mówią mu: Nauczycielu! nie dbasz ty o to iż giniemy?


text:
A wstawszy sfukał wiatr, i rzekł morzu: Milcz, zamilknij! i uciszył się wiatr, i sstało się uciszenie wielkie.


text:
I bali się bojaźnią wielką, i mówili jeden do drugiego: Któż wżdy ten jest, że i wiatr i morze są posłuszne jemu?


text:
Przeto iż on często był pętami i łańcuchy wiązan i zerwane były od niego łańcuchy, i pęta pokruszone; i żaden go niemógł okrócić.


text:
A krzyknąwszy głosem wielkim, rzekł: Co tobie do mnie Jezusie, synu onego Boga najwyższego? Poprzysięgam cię na Boga abyś mię nie dręczył.


text:
I pozwolił im wnet Jezus. A wyszedszy oni duchowie nieczyści, weszli w one wieprze. I zapędziło się ono stado z przykra w morze, bo było ich około dwu tysiącu i zadusili się w morzu.


text:
A pasący one wieprze uciekli, i opowiedzieli to do miasta i o wsi; i wyszli widzieć co to jest co się sstało.


text:
I przychodząc do Jezusa, i przypatrują się onemu opętanemu siedzącemu i obleczonemu, i rozumnemu; który miał wojsko czartów; i bali się.


text:
Lecz Jezus nie dopuścił mu, ale mówi mu: Idź do domu twego do swych, a opowiedz im jakoć wielkie rzeczy Pan uczynił, a iż się nad tobą zmiłował.


text:
I odszedł, i począł obwoływać w Dziesiąciu miast jak wielkie rzeczy z nim uczynił Jezus; i wszyscy się dziwowali.


text:
A gdy się przeprawił Jezus w łodzi zasię na drugą stronę, zgromadził się tłum mnogi do niego; a on był nad morzem.


text:
A oto przychodzi jeden z przedniejszych ze zgromadzenia imieniem Jair, i ujźrzawszy go, pada do nóg jego,


text:
I prosił go wielce, mówiąc: Iż córka moja już dokonywa, abyś przyszedszy włożył na nię ręce, żeby była zachowana, i będzie żyła.


text:
I wiele ucierpiawszy od wiela lekarzów, a nałożywszy na to wszytko swoje; a żanej pomocy nie odnióższy, ale więcej do gorszego przyszedszy.


text:
A wnet poznawszy Jezus w sobie onę moc z niego wyszła, obróciwszy się w tłumie mówił: Kto się dotknął moich szat?


text:
A niewiasta bojąc się, i drżąc, wiedząc co się sstało nad nią, przyszła i upadła przed nim, i powiedziała mu wszytkę prawdę.


text:
Gdy jeszcze on mówił, przychodzą od Przedniejszego ze zgromadzenia, mówiąc: Iż córka twoja umarła; cóż jeszcze trudzisz Nauczyciela?


text:
A Jezus wnet usłyszawszy onę mowę którą powiedano, rzekł Przedniejszemu ze zgromadzenia: Nie bój się, tylko wierz!


text:
I przychodzi w dom onego Przedniejszego ze zgromadzenia, i przypatruje się zgiełkowi, płaczące i kwilące wielce.


text:
I śmiali się z niego, a on wyrzuciwszy wszytki, bierze Ojca onej dzieweczki i matkę, i ony którzy przy nim byli, i wchodzi tam, gdzie dzieweczka leżała.


text:
A ująwszy za rękę dzieweczkę, rzekł jej: Talitha Kumi! co jest przełożono: Panienko, tobie mówię, wstań!


text:
I wnet wstała Panienka, i chodziła; była bowiem we dwunaście leciech; i zapamiętywali się zapamiętywaniem wielkim.


text:
A gdy był Szabat, począł w zgromadzeniu uczyć; a wiele ich słuchając zdumiewali się, mówiąc: Skądże temu te rzeczy? i co za mądrość, która dana jest jemu, iż i mocy takie przez ręce jego się dzieją?


text:
Izali ten nie jest on cieśla, on syn Maryey, a brat Jakubów, i Jozego, i Judasów, i Symonów? A zaż nie masz sióstr jego tu u nas? i gorszyli się na nim.


text:
A Jezus im mówił: Iż nie jest Prorok bez czci, jedno w Ojczyźnie swej, i między krewnymi, i w domu swym.


text:
I przyzywa onych dwunaście, i począł je posyłać dwa a dwa; i dał im zwierzchność przeciwko duchom nieczystym.


text:
I roskazał im, aby nic nie brali na drogę, jedno laskę tylko, ani taistry, ani chleba, ani pieniędzy do trzosu.


text:
A którzyby kolwiek nie przyjęli was, ani was słuchali, wyszedszy z tamtąd, otrzęście proch on pod nogami waszymi, na świadectwo im; Amen mówię wam: Znośniej będzie Sodomam, abo Gomoram w dzień sądu, niż miastu onemu.


text:
I usłyszał Król Herod (jawne bowiem było imię jego) i mówił, iż Jan on który ponurzał wzbudzony jest, i dlatego skutecznie się pokazują one mocy w nim.


text:
Abowiem sam Herod posławszy pojmał był Jana, i związał go w ciemnicy, dla Herodyady żony Filippa brata swego, iż ją był pojął.


text:
Abowiem Herod bał się Jana, wiedząc go być mężem sprawiedliwym i świętym, i przestrzegał się go; a słuchając go, wiele czynił, i rad go słuchał.


text:
A gdy był dzień sposobny, gdy Herod, w dzień narodzenia swego wieczerzą uczynił przedniejszym panom swym, i Rotmistrzom, i pierwszym z Galileiey;


text:
A gdy weszła córka onej Herodyady, i tańcowała, i spodobała się Herodowi i społu siedzącym, rzekł Król Panience: Proś mię o cobyś chciała, a dam tobie.


text:
A wszedszy wnetże z pilnością do Króla, prosiła mówiąc: Chcę abyś mi dał zarazem na misie głowę Jana Ponurzyciela.


text:
A zgromadzają się Apostołowie do Jezusa, i opowiedzieli mu wszytkie rzeczy, i które czynili, i których uczyli;


text:
I rzekł im: Pódźcie wy sami z osobna na puste miejsce, a odpoczyńcie trochę; Było bowiem wiele przychadzających, i odchadzających, i ani ku jedzeniu czasu sposobnego nie mieli.


text:
I widziały je odchodzące ony tłumy; i poznało go wiele ich; i pieszo ze wszytkich miast zbieżeli się tam, i uprzedzili je, i przyszli do niego.


text:
A wyszedszy ujźrzał Jezus mnogi tłum, i rozlitował się nad nimi, iż byli jako owce nie mające Pasterza, i począł uczyć je wiela rzeczy.


text:
A gdy już czas nie mały był, przystąpiwszy do niego uczniowie jego, mówią, iż puste jest miejsce, a już czas nie mały;


text:
Rozpuść je, aby odszedszy do okolicznych wsi i miasteczek kupili sobie chlebów; bo coby jedli, nie mają.


text:
A on odpowiedziawszy, rzekł im: Dajcie im wy jeść. I mówią mu: Odszedszy kupimy za dwieście groszy chlebów, a dajmy im jeść.


text:
A on mówi im: Ile chlebów macie? idźcie, a obejźrzycie. A dowiedziawszy się, mówią: Pięcioro, i dwie rybie.


text:
A wziąwszy ono pięcioro chleba i ony dwie rybie, pojźrzawszy w niebo, błogosławił, i połamał chleby, i dawał uczniom swym, aby kładli przed nie; i dwie rybie podzielił wszytkim.


text:
A wnet przymusił ucznie swe, żeby wstąpili w łódź, a uprzedzili go na drugą stronę do Bethsaidy, ażby rozpuścił on tłum.


text:
I ujźrzał je udręczone w onym przeprawieniu (abowiem był wiatr sprzeciwny im.) A około czwartej straży nocnej przychodzi do nich, chodząc po morzu; i chciał je minąć.


text:
Abowiem wszyscy go widzieli, i zatrwożyli się; a wnet mówił z nimi, i mówi im: Tuszcie sobie dobrze; ja jestem, nie bójcie się.


text:
I wstąpił do nich w łódź; i uciszył się wiatr. A barzo się obficie sami w sobie zapamiętawali i dziwowali.


text:
I gdziekolwiek jedno wszedł do miasteczek, abo miast, abo wsi, po rynkach kładli niemocne, i prosili go aby się aby kraju szat jego dotknęli; I ile się kolwiek ich dotknęli go, zachowani byli.


text:
I zgromadzają się do niego Faryzeuszowie, i niektórzy z uczonych w piśmie co przyszli z Jerozolimów.


text:
I ujźrzawszy niektóre z uczniów jego, pospolitymi rękoma, to jest nie umytymi jedzące chleby, ganili je.


text:
Abowiem Faryzeuszowie i wszyscy żydowie, jeśliby często nie umywali rąk, nie jedzą, trzymając ustawę starszych;


text:
I z rynku przyszedszy jeśliby się nie umyli, nie jedzą; i innych rzeczy wiele jest, które przyjęli ku trzymaniu, jako to umywanie kubków, i krużyków, i naczynia miedzianego, i łożek.


text:
Potym pytają go Faryzeuszowie i uczeni w piśmie: Przecz uczniowie twoi nie chodzą wedle podania starszych, ale nie umytymi rękoma jedzą chleb?


text:
A on odpowiedziawszy, rzekł im: Iż dobrze prorokował Ezaiasz o was obłudnikach; jako jest napisano: Ten lud wargami mię czci, a serce ich daleko jest odemnie.


text:
Abowiem opuściwszy przykazanie Boże, trzymacie podanie ludzkie, umywania krużyków, i kubków; i innych podobnych takich rzeczy wiele czynicie.


text:
Abowiem Moyzesz rzekł: Czci ojca twego i matkę twoję; a ktoby złorzeczył ojcu abo matce, śmiercią niech dokończy.


text:
A wy mówicie: Jeśliby rzekł człowiek Ojcu abo Matce: Korban (co jest dar;) którykolwiek będzie ze mnie, wspomożony będziesz nim.


text:
Niemasz nic zwierzchu człowieka, co wchodzi weń, coby go mogło pospolitym uczynić; lecz rzeczy pochodzące z niego, ony są, które pospolitym czynią człowieka.


text:
I mówi im: Także i wy bezrozumni jesteście? nie rozumieciesz, iż wszytko co z wierzchu wchodzi w człowieka, nie może go pospolitym uczynić?


text:
Iż nie wchodzi do jego serca, ale do brzucha; i do wychodu wychodzi, przeczyśczając wszytkie pokarmy.


text:
A ztamtąd wstawszy odszedł na pogranicza Tyru i Sydonu; i wszedszy w dom, niechciał, aby o nim kto wiedział; lecz nie mógł się zataić.


text:
Abowiem usłyszawszy niewiasta o nim, której córeczka miała ducha nieczystego, przyszedszy upadła u nóg jego,


text:
A Jezus rzekł jej: Dopuść się pierwej nasycić dzieciam; bo nie dobra jest brać chleb dzieciam, i miotać szczeniętom.


text:
A zasię wyszedszy z granic Tyru, i Sydonu, przyszedł do morza Galileyskiego, przez pojśrzodek granic Dziesiąciu miast.


text:
I nazbyt obficie się zdumiewali, mówiąc: Dobrze wszytko uczynił; czyni że i głuszy słyszą, i niemowni mówią.


text:
W one dni, gdy barzo mnogi tłum był, a nie mieli coby jedli, przyzwawszy Jezus uczniów swych, mówi im:


text:
A jeśli je rozpuszczę poszczące do domu ich, ustaną na drodze; abowiem niektórzy z nich z daleka przyszli.


text:
I roskazał tłumowi usieść na ziemi; a wziąwszy one siedmioro chlebów, podziękowawszy, złamał, i dawał uczniom swym, aby przed nie kładli; i położyli onemu tłumowi.


text:
I wyszli Faryzeuszowie, i poczęli się z nim zprzeczać, szukając od niego znamienia z nieba, kusząc go.


text:
A westchnąwszy w duchu swym, mówi: Przecz rodzaj ten znamienia się domaga? Amen mówię wam, jeśli dano będzie narodowi temu znamię.


text:
A poznawszy Jezus, mówi im: Cóż rozmyślacie iż chlebów nie macie? jeszczeż nie baczycie, ani rozumiecie? jeszczeż strętwione macie serce wasze?


text:
Gdym ono pięcioro chlebów łamał na pięć tysięcy ludzi, wieleście koszów odnieśli pełnych ułomków? mówią mu: Dwanaście.


text:
A gdy ono siedmioro na cztery tysiące, wieleście koszów pełnych ułomków odnieśli? a oni rzekli: Siedm.


text:
A ująwszy rękę ślepego, odwiódł go precz za miasteczko; A plunąwszy na oczy jego, włożywszy nań ręce, pytał go, jeśliby co widział.


text:
Potym zasię położył ręce na oczy jego, i uczynił, że przejźrzał; i przywrócon jest, i widział jaśnie wszytki.


text:
I wyszedł Jezus i uczniowie jego do miasteczek Cezarey Filippowey; a w drodze pytał uczniów swych, mówiąc im: Kim mię powiedają ludzie być?


text:
I począł nauczać je, iż potrzeba Synowi człowieczy wiele cierpieć, i odrzuconym być od starszych, i Przedniejszych Ofiarowników i uczonych w Piśmie, i zabitym być, a po trzech dnioch powstać.


text:
A on obróciwszy się, a ujźrzawszy ucznie swe zfukał Piotra mówiąc: Idź mi nazad szatanie, iż nie rozumiesz rzeczy które są Boże, ale które są ludzkie.


text:
A przyzwawszy tłumu z uczniami swymi, rzekł im: Ktokolwiek chce za mną przyść, niech zaprzy samego siebie, i weźmie krzyż swój, i niech idzie za mną.


text:
Abowiem ktokolwiekby chciał duszę swą zachować, straci ją; a ktokolwiekby stracił duszę swą dla mnie, i Ewanieliey, ten zbawi ją.


text:
Abowiem ktobykolwiek sromał się mnie, i moich mów, między rodzajem tym cudzołożnym i grzesznym, i Syn człowieczy sromać się go będzie, gdy przyjdzie w sławie Ojca swego, z Anioły świętymi.


text:
I mówił im: Amen mówię wam, iż są niektórzy z tych co tu stoją, którzy nie ukuszą śmierci, ażby ujźrzeli ono Królestwo Boże które przyszło w mocy.


text:
A po sześci dniach bierze Jezus Piotra i Jakuba, i Jana, i wprowadza je na górę wysoką zosobna samy tylko, i przekształtowany jest przed nimi.


text:
A szaty jego sstały się łśniące, białe barzo jako śnieg, jak ich blecharz na ziemi nie może wybielić.


text:
A odpowiedziawszy Piotr, mówi Jezusowi: Rabbi dobrze jest nam tu być; i uczynimy trzy Przybytki, tobie jeden, a Moyzeszowi jeden, a Eliaszowi jeden.


text:
I sstał się obłok zacimiający je; i przyszedł głos z onego obłoku mówiący: Ten jest on Syn mój miły, onego słuchajcie.


text:
A gdy oni zstępowali z góry, roskazał im, aby nikomu nie powiedali tych rzeczy które widzieli, jedno gdy Syn człowieczy z martwychwstanie.


text:
A on odpowiedziawszy, rzekł im: Eliaszci przyszedszy pierwej przywróci wszytko. A jako jest napisano o Synu człowieczym, potrzeba aby wiele ucierpiał, i nizacz poczytanym był.


text:
I przyszedszy do uczniów, ujźrzał tłum mnogi około nich, i uczone w Piśmie, zprzeczające się z nimi.


text:
A odpowiedziawszy jeden z onego tłumu, rzekł: Nauczycielu przywiodłem syna mego do ciebie który ma ducha niemownego.


text:
A gdzie go kolwiek napadnie, rozdziera go, i ślini się, i zgrzyta zębami swymi, i schnie. I mówiłem uczniom twym, aby go wyrzucili, a nie mogli.


text:
A on odpowiedziawszy mu mówi: O rodzaju niewierny, dokądże u was będę? dokądże was znaszać będę? przywiedźcie go do mnie.


text:
I przywiedli go do niego; A ujźrzawszy go, wnet go duch podrapał; i upadszy na ziemię przewracał się śliniąc się.


text:
I często go i do ognia i do wód miotał, aby go stracił, ale jeśli co możesz, ratuj nas, rozlitowawszy się nad nami.


text:
A ujźrzawszy Jezus iż się zbiega tłum, zfukał onego ducha nieczystego, mówiąc mu: Duchu niemowny i głuchy, ja tobie roskazuję wynidź z niego, a więcej nie wchodź weń.


text:
A krzyknąwszy i wielce podrapawszy go, wyszedł; i sstał się on człek jako umarły, tak że ich wiele mówiło iż umarł.


text:
Abowiem nauczał ucznie swe, i mówił im, iż Syn człowieczy wydany bywa w ręce ludzkie, i zabiją go; a zabitym będąc, trzeciego dnia wstanie.


text:
A usiadszy zawołał onych dwunaście i mówi im: Jeśli kto chce pierwszym być, będzie ze wszech ostatecznym i wszytkich sługą.


text:
Ktobykolwiek jedno z takowych dziateczek przyjął w imię moje, mnie przyjmuje; a ktobykolwiek mnie przyjął, nie mnie przyjmuje, ale onego który mię posłał.


text:
I odpowiedział mu Jan mówiąc: Nauczycielu widzieliśmy niektórego imieniem twoim wyrzucającego czarty, który nie chodzi za nami, i zahamowaliśmy go, iż nie chodzi za nami.


text:
A Jezus rzekł: Nie hamujcie go. Abowiem żaden nie jest któryby czynił moc przez imię moje, a mógłby mi prędko złorzeczyć.


text:
Abowiem ktobykolwiek napoił was kubkiem wody w imię moje, iż Christusowi jesteście, amen mówię wam, nie straci zapłaty swej.


text:
A ktobykolwiek zgorszył jednego z onych małych wierzących w mię, dobrze jest mu, iżby był włożon kamień młyński około szyje jego, i byłby wrzucon w morze.


text:
A jeśliby zgarszała cię ręka twa, odetni ją; dobrze jest tobie ułomnym do onego żywota wniść, niż dwie ręce mając odejść do Gehenny w ogień on nieugaszony,


text:
A jeśliby noga twa zgarszała cię, odetni ją; dobrze jest tobie wniść do onego żywota chromym, niż dwie nodze mając być wrzuconym do Gehenny w ogień on nieugaszony,


text:
A jeśliby oko twoje zgarszało cię, wyrzuć je; dobrze tobie jest jednookim wniść do onego królestwa Bożego niż dwie oczy mając, wrzuconym być do Gehenny ognia.


text:
Dobrać sól; ale jeśli sól nie słona się sstanie, czymże ją naprawicie? Miejcież w sobie sól, i uspokójcie się między sobą.


text:
I stamtąd wstawszy, przychodzi w granice Judskie po onej stronie Jordanu; i zchodzą się zaś tłumy do niego; i, jako był zwykł, zaś je uczył.


text:
A ujźrzawszy Jezus, frasował się, i rzekł im: Dopuśćcie dziatkam przychodzić do mnie, a nie hamujcie ich; abowiem takowych jest ono królestwo Boże.


text:
Amen mówię wam: Ktobykolwiek nie przyjął onego Królestwa Bożego jako dzieciątko, nie wnidzie do niego.


text:
A gdy wychodził on w drogę, przybieżawszy jeden, a padszy mu do kolan pytał go: Nauczycielu dobry, co uczynię, abych żywot wieczny odziedziczył?


text:
Przykazania umiesz: Nie będziesz cudzołożył, nie będziesz zabijał, nie będziesz kradł, nie będziesz fałszywie świadczył, nie będziesz szkodził nikogo, czci Ojca twego, i Matkę.


text:
A Jezus pojźrzawszy nań, umiłował go, i rzekł mu: Jednegoć nie dostawa; idź, co masz przedaj, a daj ubogim; a będziesz miał skarb w niebie; a przyszedszy, chodź za mną, wziąwszy na się krzyż.


text:
A pojźrzawszy tam i sam Jezus, mówi uczniom swym: Jako trudno ci którzy pieniądze mają, do onego Królestwa Bożego wnidą.


text:
A uczniowie się zdumieli nad oną mową jego; A Jezus zasię odpowiedziawszy mówi im: Dziatki, jako trudno jest tym którzy udufali w pieniądzach, do onego Królestwa Bożego wniść.


text:
A pojźrzawszy Jezus na nie, mówi: U ludzi nie możno, ale nie u Boga; abowiem wszytkie rzeczy możne są u Boga.


text:
A Jezus odpowiedziawszy, rzekł: Amen mówię wam, żaden nie jest któryby opuścił dom, abo bracią, abo siostry, abo Ojca, abo matkę, abo żonę, abo dzieci, abo role, dla mnie i dla Ewanieliey,


text:
Żeby nie miał wziąć stokroć więcej, teraz w tym czasie, domów, i braciej, i sióstr, i matek, i dzieci, i ról, z prześladowaniem, a w wieku onym przychodzącym żywot wieczny.


text:
A byli w drodze wstępując do Jerozolimy; a szedł Jezus przed nimi; i zdumiewali się; a idąc za nim, bali się. I wziąwszy zasię z sobą onych dwanaście, począł im powiedać te rzeczy które nań przyść miały,


text:
Iż oto wstępujemy do Jerozolimy, a Syn człowieczy będzie wydan Przedniejszym Ofiarownikom i uczonym w Piśmie, i osądzą go na śmierć, i wydadzą go Poganom;


text:
I przychodzą do niego Jakub, i Jan, synowie Zebedeuszowi, mówiąc: Nauczycielu, chcemy, abyś to, ocz prosić będziem, uczynił nam.


text:
A oni rzekli mu: Daj nam abychmy jeden po prawicy twej, a jeden po lewicy twej siedzieli w chwale twej.


text:
A Jezus rzekł im: Niewiecie, ocz prosicie. Możecieli pić kubek który ja piję, i ponurzeniem którym się ja ponurzam ponurzonymi być?


text:
A oni mu rzekli: Możemy. A Jezus im rzekł: Kubekci, który ja piję, pić będziecie; i ponurzeniem, którym się ja ponurzam, ponurzeni będziecie;


text:
A Jezus przyzwawszy ich, mówi im: Wiecie iż ci, którzy się zdadzą przodować w narodziech, panują nad nimi; a wielcy między nimi, zwierzchność używają nad nimi.


text:
Lecz nie tak będzie między wami; ale ktobykolwiek chciał być wielkim między wami, będzie waszym sługą;


text:
Abowiem i Syn człowieczy, nie przyszedł aby mu służono, ale żeby służył, i dał duszę swą okupem za wielu.


text:
I przychodzą do Jerycha; a gdy wychadzał on z Jerycha, i uczniowie jego, i tłum niemały, syn Tymeuszów Bartymeusz ślepy siedział podle drogi żebrząc.


text:
A usłyszawszy, że Jezus Nadzaretski jest, począł krzyczeć i mówiąc: Synu Dawidów Jezusie, zmiłuj się nade mną!


text:
I wiele ich sfukało nań, aby milczał; a on daleko więcej krzyczał: Synu Dawidów, zmiłuj się nademną!


text:
A stanąwszy Jezus, rzekł, aby go zawołano; i wołają onego ślepego mówiąc mu: Tusz sobie dobrze; wstań woła cię.


text:
I odpowiedziawszy mówi mu Jezus: Czego chcesz, abychci uczynił? a on ślepy rzekł mu: Nauczycielu, abym przejźrzał.


text:
A gdy się przybliżali do Jeruzalem, do Betfage, i do Bethaniey, do góry Oliwnej, posyła dwu z uczniów swych,


text:
I mówi im: Idźcie do miasteczka które jest przeciwko wam; a wnet wchodząc do niego, najdziecie oślę uwiązane, na którym żaden z ludzi nie siedział; odwiązawszy je, przywiedźcie.


text:
I odeszli, i naleźli oślę uwiązane u forty, na dworze, gdzie się dwie drodze zchadzały; i odwięzują je.


text:
A wprzód idący, i nazad idący, krzyczeli, mówiąc: Hosanna, błogosławiony który przychodzi w imię Pańskie!


text:
Błogosławione przychodzące Królestwo w imię Pańskie, Ojca naszego Dawida! Hosanna na najwyższych miejscach!


text:
I wszedł do Jerozolimy Jezus i do Kościoła, a obejźrzawszy wszytko, gdy wieczorna już była godzina, wyszedł do Bethaniey, z onymi dwiemanaście.


text:
A ujźrzawszy figę z daleka, mającą liście, przyszedł, owaby nalazł co na niej; a przyszedszy do niej, nic nie nalazł, jedno liście; bo nie był czas figam.


text:
A odpowiedziawszy Jezus, rzekł jej: Niech więcej z ciebie na wieki nikt owocu nie je; i słyszeli to uczniowie jego.


text:
I przyszli do Jerozolimy; a wszedszy Jezus do kościoła, począł wyrzucać przedające i kupujące w kościele; i stoły onych co pieniądzmi handlują, i stołki przedawających gołębie zprzewracał.


text:
I nauczał, mówiąc im: Izaż nie napisano: Że dom mój, dom modlitwy będzie nazwan wszytkim narodom? a wy uczyniliście go jaskinią zbójców.


text:
I słyszeli to uczeni w piśmie i przedniejszy Ofiarownicy, i szukali jakoby go stracili; abowiem się go bali, iż wszystek tłum zdumiewał się nad nauką jego.


text:
Amen bowiem mówię wam: Iż ktoby rzekł górze tej: Podnieś się, a wrzuć się w morze; i nie wątpiłby w sercu swym, leczby uwierzył że co mówi sstanie się, sstanie się mu coby rzekł.


text:
Dlatego mówię wam: Wszytkie rzeczy o którekolwiek modląc się prosicie, wierzcie że weźmiecie, a sstanie się wam.


text:
A gdy sstaniecie modląc się, odpuśćcie jeśli macie co przeciw komu; aby i on Ociec wasz który jest na niebiesiech odpuścił wam upadki wasze.


text:
I przychodzą zasię do Jerozolimy; a gdy się on w Kościele przechadzał, przystąpili do niego Przedniejszy Ofiarownicy i uczeni w Piśmie, i starszy,


text:
I mówią mu: Którą zwierzchnością te rzeczy czynisz? a ktoć zwierzchność tę dał, abyś te rzeczy czynił?


text:
A Jezus odpowiedziawszy rzekł im: Spytam was i ja o jedno słowo, a odpowiedzcie mi, a powiem wam, którą zwierzchnością te rzeczy czynię.


text:
Ale jeśli rzeczemy, z ludzi; bali się ludu. Abowiem wszyscy mieli Jana za to iż prawdziwie Prorokiem był.


text:
A odpowiedziawszy, mówili Jezusowi: Niewiemy. A Jezus odpowiedziawszy mówi im: Ani ja wam powiem, którą zwierzchnością te rzeczy czynię.


text:
I począł im w przypowieściach mówić: Winnicę nasadził człowiek, i postawił wokoło płot, i wkopał kadź pod prasę, i zbudował wieżę, i najął ją rolnikom, i odjechał.


text:
I zasię posłał do nich drugiego sługę, i onego kamionowawszy ranili w głowę, i odesłali nieuczczonego.


text:
Jeszcze tedy jednego syna mając miłego swego, posłał i onego do nich ostatecznego, mówiąc: Że się zawstydzą syna mego.


text:
A oni oracze rzekli między sobą: Iż ten jest dziedzic; pódźcież zabijmy go, a nasze będzie dziedzictwo.


text:
I szukali go pojmać, ale się bali tłumu; Bo poznali, iż przeciw nim tę przypowieść powiedział, i opuściwszy go, odeszli.


text:
A oni przyszedszy, mówią mu: Nauczycielu! wiemy iż prawdziwy jesteś, a nie dbasz na nikogo; abowiem nie patrzasz na osobę ludzką, ale w prawdzie drogi Bożej uczysz; Godzili się czyńsz dać Cesarzowi, abo nie? Damy, abo nie damy?


text:
A odpowiedziawszy Jezus, rzekł im: Oddajcież rzeczy które są Cesarskie, Cesarzowi; a które Boże, Bogu. I dziwowali się temu.


text:
Nauczycielu! Moyzesz napisał nam, iż jeśliby czyj brat umarł, i pozostawiłby żonę a dziatek by nie zostawił, aby wziął brat jego żonę jego, i wzbudził nasienie bratu swemu.


text:
Abowiem kiedy z martwych wstaną, ani się żenią, ani za mąż wydają; ale są jako Aniołowie oni na niebiesiech.


text:
A o umarłych iż wzbudzeni bywają nie czytaliście w księgach Moyzeszowych, w głogu, jako jemu mówił Bóg mówiąc: Jam on Bóg Abrahamów, i on Bóg Izaaków, i on Bóg Jakubów?


text:
A przystąpiwszy jeden z nauczonych w Piśmie, przysłuchawający się im zprzeczającym się, wiedząc że dobrze im odpowiedział, spytał go: Które jest pierwsze ze wszech przykazanie?


text:
A Jezus odpowiedział mu: Iż pierwsze ze wszytkich roskazań jest: Słuchaj Izraelu! Pan Bóg nasz, Pan jeden jest.


text:
A miłować będziesz Pana Boga twego, z całego serca twego, i z całej dusze twej, i z całego umysłu twego, i z całej siły twej. To jest pierwsze roskazanie.


text:
A wtóre podobne temu to: Miłował będziesz bliźniego twego jako samego siebie; Więtszego nad ty innego roskazania niemasz.


text:
I rzekł mu uczony w Piśmie: Dobrze, Nauczycielu, w prawdzieś powiedział; iż jeden jest Bóg, a nie masz innego, prócz niego;


text:
I miłować go z całego serca, i z całego zmysłu, i z całej dusze, i z całej siły; i miłować bliźniego jako samego siebie, więcej jest nad wszytkie one całopalenia i one ofiary.


text:
A Jezus ujźrzawszy iż rostropnie odpowiedział, rzekł mu: Nie daleko jesteś od onego Królestwa Bożego; i żaden nie śmiał więcej go pytać.


text:
A odpowiedziawszy Jezus, mówił, nauczając w Kościele: Jakoż mówią uczeni w Piśmie, iż Christus, synem jest Dawidowym?


text:
Sam bowiem Dawid powiedział w Duchu świętym: Rzekł Pan Panu memu, siądź po prawicy mojej, ażbym położył nieprzyjacioły twe, podnóżkiem nóg twych.


text:
I mówił im w nauce swej: Strzeżcie się uczonych w Piśmie, którzy chcą w długich szatach chodzić, i pozdrawiania na rynkach.


text:
A usiadszy Jezus przeciw skarbnicy, przypatrował się jako tłum wrzuca pieniądze do skarbnice; a wiele bogaczów wrzucali wiele.


text:
A przyzwawszy uczniów swych, rzekł im: Amen mówię wam, iż wdowa ta uboga więcej wrzuciła, niż wszyscy którzy wrzucili do skarbnice.


text:
Abowiem wszyscy z tego co im zbywa wrzucili; a ta z niedostatku swego wszytko co miała wrzuciła, wszytkę żywność swoję.


text:
A gdy wychodził on z kościoła, mówi mu jeden z uczniów jego: Nauczycielu oto jakowe to kamienie, i jakowe budowania?


text:
A Jezus odpowiedziawszy rzekł mu: Widzisz te wielkie budowania? Nie będzie zostawiony kamień na kamieniu, który by nie był rozwalon.


text:
A gdy siedział on na górze Oliwnej przeciw Kościołowi, pytali go z osobna, Piotr, i Jakub, i Jan, i Andrzey:


text:
A gdy usłyszycie wojny, i słuchy o wojnach, nie trwożcież sobą; Bo się to musi stać; ale jeszcze nie koniec.


text:
Abowiem powstanie naród przeciw narodowi, i Królestwo przeciw Królestwu, i będą trzęsienia ziemie miejscami, i będą głody i trwogi; początki boleści te rzeczy są.


text:
A patrzcie wy samych siebie; bo podadzą was do rad siedzących i w zgromadzeniach bici będziecie, i przed Starostami, i przed Królmi postawieni będziecie dla mnie, na świadectwo im.


text:
A gdy wodzić będą was wydawając, nie pieczołujcie się przed tym cobyście mówili, ani się starajcie; ale cokolwiekby było dano wam onej godziny, to mówcie; Abowiem nie jesteście wy którzy mówicie, ale duch on święty.


text:
A wyda brat brata na śmierć; i ociec dziecię; i powstaną dzieci przeciw rodzicom, i śmiercią zgładzą je.


text:
I będziecie znienawidzeni od wszytkich dla imienia mego; Lecz ktoby wytrwał do końca, ten będzie zbawion.


text:
A gdy ujźrzycie obrzydłość spustoszenia, która opowiedziana była od Daniela Proroka, stojącą gdzie nie trzeba, (kto czyta niech rozumie), tedy ci co w Judejskiey ziemi będą, niech uciekają na góry.


text:
Abowiem będą dni ony uciskiem, jaki nie był taki od początku stworzenia które stworzył Bóg, aż do tąd, ani będzie.


text:
A jeśliby Pan nie ukrócił onych dni, nie byłoby zachowane żadne ciało; Ale dla wybranych które wybrał, ukrócił dni onych.


text:
Bo powstaną fałszywi Christusowie, i fałszywi Prorocy; i dadzą znamiona i cuda ku zwiedzeniu, by można i wybranych.


text:
A tedy pośle anioły swe, i zgromadzi wszytki swe wybrane od czterech wiatrów, od kraju ziemie aż do kraju nieba.


text:
A od figi uczcie się przypowieści: Kiedy już gałąska jej jędrną będzie, i wypuszcza liścia, poznawacie iż blisko lato jest.


text:
Jako człowiek odjeżdżając precz zostawiwszy dom swój, i dawszy sługom swym zwierzchność, i każdemu robotę jego, i wrotnemu przykazał aby czuł.


text:
Czujcież tedy, (bo niewiecie kiedy Pan onego domu przychodzi, zwieczorali, abo w pułnocy, abo gdy kurzy poją, abo z poranku.)


text:
A była Pascha i Przaśniki po dwu dni. I szukali przedniejszy Ofiarownicy i uczeni w piśmie, jakoby go zdradą pojmawszy zabili.


text:
A gdy on był w Betaniey w domu Symona trędowatego, gdy on siedział, przyszła niewiasta mając alabastr maści Szpikanardowej wielce drogiej, i stłukszy alabastr wylała na jego głowę.


text:
Mogła bowiem ona być przedana więcej niż za trzy sta groszy, i rozdana ubogim; i rzewnili się przeciwko niej.


text:
Zawżdy bowiem ubogie macie z sobą, i kiedykolwiek zachcecie możecie im dobrze czynić; a mnie nie zawżdy macie.


text:
Amen mówię wam: Gdziekolwiekby obwoływana była Ewanielia ta po wszytkim świecie, i to co uczyniła ta powiedano będzie na pamiątkę jej.


text:
A Judasz on Iszkaryot jeden z onych dwunaście, odszedł do przedniejszych Ofiarowników, aby go im wydał.


text:
A oni usłyszawszy uweselili się; i obiecali mu dać pieniądze. I szukał jakoby go sposobnego czasu wydał.


text:
A pierwszego dnia Przaśników, gdy Paschę rzezali, mówią mu uczniowie jego: Gdzie chcesz, abyśmy szedszy nagotowali żebyś jadł Paschę?


text:
I posyła dwu z uczniów swych i mówi im: Idźcie do miasta; a zabieży wam człowiek, gliniany dzban wody niosący; idźcież za nim.


text:
A gdziekolwiek wnidzie, powiedzcie domowemu gospodarzowi, iż nauczyciel mówi: Gdzie jest złożenie kędybym Paschę z uczniami mymi jadł?


text:
Synci człowieczy idzie, jako jest napisano o nim: lecz biada człowiekowi onemu, przez którego Syn człowieczy wydany bywa; Dobrze było mu, by się był nie narodził człowiek on.


text:
A gdy oni jedli, wziąwszy Jezus chleb, błogosławiwszy złamał, i dawał im, i rzekł: Bierzcie, jedzcie; to jest ono ciało moje.


text:
Amen powiedam wam, iż więcej nie będę pił z rodzaju winnej macice, aż do dnia onego gdy go pić będę nowy w onym Królestwie Bożym.


text:
I mówi im Jezus: Iż wszyscy się zgorszycie na mnie nocy tej; iż napisano jest: Uderzę Pasterza, a rozproszą się owce.


text:
I mówi mu Jezus: Amen mówię tobie, iż dziś nocy tej pierwej niż dwakroć kur zapoje, trzykroć się mnie zaprzysz;


text:
A on obficie mówił więcej: By mi potrzeba umrzeć z tobą, nie zaprzę się ciebie; A także i wszyscy mówili.


text:
I przychodzą do folwarku, które imię Gethsemane; i mówi uczniom swym: Siedźcie tu, póki się modlić będę.


text:
I postąpiwszy mało, padł na ziemię; i modlił się, żeby, jeśliby można była, przeminęła od niego ona godzina.


text:
I mówił: Abba Ojcze, wszytko możno tobie, przenieś ten kubek ode mnie; ale nie to, co ja chcę, ale co ty.


text:
A wróciwszy się, nalazł je zasię śpiące; bo były oczy ich obciążone, ani wiedzieli, coby mu odpowiedzieć.


text:
I przychodzi po trzecie, a mówi im: Śpiciesz nawet, i odpoczywajcie! Dosyćci! przyszła godzina; oto, wydaje się Syn człowieczy w ręce grzeszników.


text:
I wnetże póki jeszcze to mówił, przychodzi Judasz, który był jeden z onych dwunaście; i z nim tłum mnogi, z mieczmi, i z kijmi, od Przedniejszych Ofiarowników, i uczonych w Piśmie i starszych.


text:
A dał był on który go wydał hasło im, mówiąc: Którego pocałuję, on jest; imajciesz go, i wiedźcie warownie.


text:
A jeden niektóry z onych co stali, dobywszy miecza, uderzył sługę Przedniejszego Ofiarownika, i uciął mu ucho.


text:
A jeden niektóry młodzieniec szedł za nim, przyodziany prześcieradłem na nagie ciało; i imają go młodzieńcy.


text:
I odwiedli Jezusa do Przedniejszego Ofiarownika; a zchodzą się do niego wszyscy Przedniejszy Ofiarownicy i starszy, i uczeni w Piśmie.


text:
A Piotr z daleka szedł za nim, aż w dwór Przedniejszego Ofiarownika; i społu siedział z sługami, i grzejąc się u ognia.


text:
A Przedniejszy Ofiarownicy, i wszytka siedząca Rada, szukali przeciw Jezusowi świadectwa, aby go śmiercią zgładzili; a nie naleźli.


text:
Żeśmy my go słyszeli mówiącego: Iż ja rozwalę Kościół ten rękami uczyniony, a przez trzy dni inny nie ręką uczyniony zbuduję.


text:
A powstawszy Przedniejszy Ofiarownik w pojśrzodek, spytał Jezusa mówiąc: Nie odpowiedasz nic? co ci przeciw tobie świadczą?


text:
A on milczał, i nic nie odpowiedał. Zasię Przedniejszy Ofiarownik pytał go, i mówi mu: Tyżeś jest Christus, Syn onego błogosławionego?


text:
A Jezus rzekł: Jam jest; i oglądacie Syna człowieczego, siedzącego na prawicy mocy Bożej, i przychodzącego z obłoki niebieskimi.


text:
I poczęli niektórzy plwać nań, i zakrywać oblicze jego, i policzkować go, i mówić mu: Prorokujże! A słudzy palcatami go bili.


text:
A on się zaprzał, mówiąc: Niewiem, ani rozumiem co ty mówisz. I wyszedł precz do przysionka, a kur zapiał.


text:
A on się zasię zaprzał; A potym zasię mało ci co tam stali, mówili Piotrowi: Prawdziwie z nich jesteś; boś i Galileyczyk jest, i mowa twa podobna jest.


text:
A powtóre kur zapiał. I wspomniał Piotr na słowo, które mu rzekł Jezus: że pierwej niż kur zapoje dwakroć, zaprzysz się mnie trzykroć; a wyszedszy z onąd płakał.


text:
A wnet z poranku spólną radę uczyniwszy Przedniejszy Ofiarownicy z starszymi i uczonymi w Piśmie, i wszytka siedząca Rada, związawszy Jezusa odwiedli, i podali Piłatowi;


text:
I był niektóry nazwany Barabbaszem, z rozruch czyniącymi związany, którzy w rozruchu mężobójstwo popełnili byli.


text:
A Piłat odpowiedziawszy, zasię rzekł im: Cóż tedy chcecie uczynię onemu którego zowiecie Królem Żydowskim?


text:
A Piłat chcąc tłumowi dosyć uczynić, puścił im Barabbasza, a podał Jezusa ubiczowawszy aby był ukrzyżowan.


text:
A gdy się naigrali z niego, zwlekli go z purpury, i przyodziali go w szaty własne; i wywiedli go aby go ukrzyżowali.


text:
I gwałtem przymusili przemijającego niektórego Symona Cyreneyczyka (idącego z rolej ojca Alexandrowego i Rufiego) aby niósł krzyż jego.


text:
A mimo chodzący bluźnili go, kiwając głowami swymi, i mówiąc: Ehej który rozwalasz kościół, a we trzech dnioch budujesz;


text:
Także i przedniejszy Ofiarownicy naigrawając, jedni do drugich z uczonymi w piśmie mówili: Inne zachowywał, a samego siebie zachować nie może.


text:
Christus on Król Izraelski niech zstąpi teraz z krzyża, abyśmy widzieli i uwierzyli. Ci też co z nim byli ukrzyżowani, urągali mu.


text:
A godziny dziewiątej zawołał Jezus głosem wielkim, mówiąc: Eloi! Eloi! lamma sabachthani? co jest przełożone: Boże mój! Boże mój! czemuś mię opuścił?


text:
A bieżawszy jeden i napełniwszy gębkę octem, i włożywszy na trzcinę napoił go, mówiąc: Niechajcie; patrzajmy jeśli przyjdzie Eliasz zdejmować go.


text:
A ujźrzawszy Setnik który stał przeciwko niemu, iż tak krzyknąwszy wytchnął, rzekł: Prawdziwie człowiek ten synem był Bożym.


text:
Były też i niewiasty z daleka przypatrując się, między którymi była Marya Magdalena, i Marya Jakuba małego, i Jozego matka, i Salome.


text:
Które też gdy były w Galileiey, chodziły za nim i służyły mu; i innych wiele, które były wstąpiły z nim do Jerozolimy.


text:
Przyszedł Józef on z Arymatyey, uczciwy Senator, który też sam był oczekawający onego królestwa Bożego, i ośmieliwszy się wszedł do Piłata, i prosił o ciało Jezusowe.


text:
A on kupiwszy prześcieradło, i ziąwszy go, uwinął w prześcieradło; i położył go w grobie który był wyciosan z opoki; i zatoczył kamień do drzwi grobowych.


text:
A gdy minął Szabat, Marya Magdalena, i Marya Jakubowa, i Salome nakupiły wonnych rzeczy, aby przyszedszy namazały go.


text:
A wszedszy w grób, ujźrzały młodzieńca siedzącego po prawej stronie, przyodzianego w długą szatę białą; i zdumiały się.


text:
A on mówi im: Nie zdumiewajcie się; Jezusa szukacie Nadzarethskiego, onego ukrzyżowanego; wzbudzon jest, nie masz go tu; oto miejsce, gdzie go było położono.


text:
Ale idźcie, powiedzcie uczniom jego, i Piotrowi, iż was uprzedza do Galileiey; tam go oglądacie, jako wam powiedział.


text:
A wyszedszy prędko uciekły od grobu: abowiem zięło je drzżenie, i zapamiętanie; i nikomu nic nie powiedały; bo się bały.


text:
A wstawszy Jezus rano pierwszego dnia Szabatu, ukazał się naprzód Maryey Magdalenie, z którejbył wyrzucił siedm czartów.


text:
Naostatek onym społu siedzącym jedennaście objawił się, i urągał niedowiarstwu ich, i zatwardzeniu serca; iż onym, którzy się przypatrowali jemu wzbudzonemu, nie uwierzyli.


text:
A znamiona za onymi którzy uwierzą ty pójdą: W imię moje czarty wyrzucać będą; języki mówić będą nowymi;


text:
Węże będą brać, i choćby śmiertelnego co pili, nie zaszkodzi im; na niemocne ręce położą, i dobrze się mieć będą.


text:
A oni wyszedszy obwoływali wszędy, gdy Pan spólnie sprawował, i mowę utwierdzał przez pozad idące znamiona, Amen.


text:
Ponieważ mnodzy się podjęli, porządnie spisać powieść o onych zupełnie upewnionych między nami sprawach.


text:
Zdało się i mnie, którym doszedł z samego początku wszytkich rzeczy pilnie, porządnie tobie wypisać wielce możny Theofile.


text:
Był za dni Heroda Króla Judskiey ziemie, Ofiarownik niektóry imieniem Zacharyasz, z przemiany Abiey; a żona jego była z córek Aaronowych, i imię jej Elżbieta.


text:
A byli sprawiedliwi oboje przed Bogiem, chodzący we wszytkich Przykazaniach, i usprawiedliwieniach Pańskich nienaganieni.


text:
A nie mieli dziecięcia, przeto iż Elżbieta była niepłodna, i oboje podeszłymi byli we dniach swoich.


text:
Według zwyczaju urzędu Ofiarowniczego, przypadł nań los, żeby kadził wszedszy do Kościoła Pańskiego.


text:
I rzekł do niego Anioł: Nie bój się, Zacharyaszu! Przeto iż jest wysłuchana prośba twoja, i żona twoja Elżbieta urodzi syna tobie, i nazowiesz imię jego Jan.


text:
Abowiem będzie wielkim przed Panem, a wina, i Sekaru nie będzie pił; i duchem świętym napełnion będzie, jeszcze z żywota matki swej.


text:
A on wprzód pójdzie przed nim w duchu i w mocy Eliaszowej, aby obrócił serca Ojców ku dziatkam, a nieposłuszne ku rostropności sprawiedliwych; iżby gotował Panu lud przygotowany.


text:
I rzekł Zacharyasz do Anioła: Po czym poznam to? bom ja jest stary, i żona moja podeszła we dniach swych.


text:
A odpowiedziawszy Anioł rzekł mu: Jam jest Gabryel, który stawam przed Bogiem; i posłan jestem, abych mówił do ciebie, a iżbychci opowiedział te rzeczy.


text:
A oto, będziesz milczącym, i nie mogącym mówić, aż do dnia którego się sstaną te rzeczy, dlatego żeś nie uwierzył słowom moim, które się wypełnią czasu swego.


text:
A wyszedszy nie mógł mówić do nich; i poznali że widzenie widział w Kościele; a on kiwał na nie; i trwał niemym.


text:
A miesiąca szóstego, posłan jest on Anioł Gabryel od Boga, do miasta Galileyskiego któremu imię Nadzaret,


text:
A wszedszy Anioł do niej, rzekł: Bądź pozdrowiona, łaską uraczona; Pan z tobą; błogosławionaś ty między niewiastami.


text:
A odpowiedziawszy Anioł, rzekł jej: Duch święty nadejdzie na cię, i moc Najwyższego zaćmi tobie; Przetoż i ono co się narodzi z ciebie święte, będzie nazwano Synem Bożym.


text:
A oto, Elżbieta krewna twoja, i ona poczęła Syna w starości swej; a ten miesiąc szósty jest, onej którą nazwano niepłodną.


text:
I rzekła Marya: Oto służebnica Pańska; niechaj mi się sstanie wedle słowa twego. I odszedł od niej Anioł.


text:
I sstało się jako usłyszała Elżbieta pozdrowienie Maryey, skoczył płód w żywocie jej; i napełniona jest ducha świętego Elżbieta.


text:
I zawołała głosem wielkim, i rzekła: Błogosławionaś ty między niewiastami, i błogosławiony owoc żywota twego!


text:
Abowiem oto, jako się sstał głos pozdrowienia twego do uszu moich, skoczył płód w radości w żywocie moim;


text:
Iż wejźrzał na podłość służebnicy swej. Abowiem oto od tąd za szczęśliwą mię poczytać będą wszytkie rodzaje.


text:
I usłyszeli około mieszkający, i krewni jej, iż wielmożnie użył Pan miłosierdzia swego z nią; i weselili się z nią.


text:
I sstało się dnia ósmego, przyszli obrzezować dzieciątko; i nazywali je imieniem ojca jego, Zacharyaszem.


text:
I przypadła na wszytkie bojaźń mieszkające około ich. I po wszytkiej górnej krainie Judskiey roznaszano wszytkie słowa te.


text:
A kładli je wszyscy którzy słyszeli, do serca swego, mówiąc: Cóż wżdy dzieciątko to będzie? i ręka Pańska była z nim.


text:
A ty dzieciątko Prorokiem Najwyższego będziesz nazwane; Bo wprzód pójdziesz przed obliczem Pańskim, gotować drogi jego.


text:
A ono dzieciątko rosło, i było umocnione Duchem; i było na Pustyniach, aż do dnia okazania jego przed Izraelem.


text:
A wstąpił i Józef od Galileiey, z miasta Nadzaret, do Judskiey ziemie, do miasta Dawidowego, które zowią Bethleem, dlatego iż był on z domu i powinowactwa Dawidowego.


text:
I urodziła Syna swego pierworodnego, i uwinęła go w pieluszki, i położyła go w żłobie; dlatego iż nie mieli miejsca w gospodzie.


text:
A oto Anioł Pański stanął nad nimi, a chwała Pańska zewsząd oświeciła je; i bali się bojaźnią wielką.


text:
I rzekł im Anioł: Nie bójcie się; Bo oto opowiedam wam wesele wielkie, które będzie wszytkiemu ludowi:


text:
I sstało się, gdy odeszli od nich do Nieba oni Aniołowie, a ludzie oni Pasterze mówili jedni do drugich: Przydźmy wżdy aż do Bethleem, i oglądajmy rzecz tę która się sstała, którą nam Pan oznajmił.


text:
A wszyscy którzy to słyszeli, dziwowali się onym rzeczom które im powiedziane były od onych Pasterzów.


text:
I wrócili się oni Pasterze, sławiąc i chwaląc Boga, ze wszytkich rzeczy które słyszeli i widzieli, jako powiedano było im.


text:
A gdy się wypełniło ośm dni, iżby obrzezano dzieciątko, i nazwano jest imię jego Jezus, które było nazwano od Anioła pierwej niż się poczęło ono w żywocie.


text:
Gdy się wypełniły dni oczyściania ich, wedle Zakonu Moyzeszowego, przynieśli go do Jerozolimy, aby go stawili Panu,


text:
(Jako napisano w Zakonie Pańskim: że wszelki mężczyzna otwierający żywot, świętym Panu nazwan będzie.)


text:
A iżby oddali ofiarę, wedle onego, co jest powiedziano w Zakonie Pańskim, parę śinogarlic, abo dwoje gołąbiąt.


text:
A oto był człowiek w Jeruzalem, któremu imię Symeon; a człowiek ten był sprawiedliwy i bogobojny, oczekawając pociechy Izraelskiey; i Duch święty był na nim.


text:
I był mu obwieszczono przez Ducha świętego, że nie miał widzieć śmierci, ażby pierwej oglądał onego Christusa Pańskiego.


text:
I przyszedł w duchu do Kościoła; a gdy wnosili rodzicy dzieciątko Jezusa, aby uczynili wedle zwyczaju Zakonnego za nie.


text:
I błogosławił im Symeon, i rzekł do Maryey matki jego: Oto ten położon jest na upadek i na powstanie wielu ich w Izraelu, i na znak, przeciw któremu mówić będą.


text:
Była też Anna Prorokini, córka Fanuelowa, z pokolenia Aser; ta była podeszła w wielu dni, która żyła siedm lat z mężem od panieństwa swego;


text:
A ta była wdową około ośmidziesiąt i czterech lat, która nie odchadzała od kościoła, w pościech i modlitwach służąc Bogu w nocy i we dnie.


text:
I ta onejże godziny nadszedszy dziękowała Panu, i mówiła o nim, wszytkim którzy oczekiwali odkupienia w Jeruzalem.


text:
A gdy wykonali wszytkie rzeczy wedle zakonu Pańskiego, wrócili się do Galileiey do miasta swego Nadzaretu.


text:
A skończywszy dni, gdy się nawracali oni, zetrwało Jezus dziecię w Jeruzalem; a tego niewiedział Józef i matka jego.


text:
A rozumiejąc żeby on w towarzystwie był, uszli dzień drogi; i szukali go między krewnymi i znajomymi.


text:
I sstało się, po trzech dniach naleźli go w kościele, siedzącego w pojśrzodku nauczycielów, i słuchającego i pytającego ich.


text:
A ujźrzawszy go, zdumiewali się; i rzekła ku niemu matka jego: Synu! przeczżeś nam uczynił tak? oto Ociec twój i ja bolejąc szukaliśmy cię.


text:
I rzekł do nich: Cóż iżeście mię szukali? Zażeście niewiedzieli iż w tym co jest Ojca mego, potrzeba być mnie?


text:
I sstąpił z nimi i przyszedł do Nadzaretu; a był im poddany. A matka jego zachowywała wszytkie słowa te w sercu swym.


text:
A roku piętnastego za panowania Tyberyusza Cesarza, gdy Starostą Poncyus Piłat był Judskim, a tetrarchą Galileyskim Herod, a Filip brat jego tetrarchą Itureyskim, i Trachonitskiey krainy, a Lizaniasz Abileńskim tetrarchą,


text:
Za przedniejszych Ofiarowników Annasza i Kaiafasza, sstało się słowo Boże do Jana Zacharyaszowego syna, na puszczy.


text:
I przyszedł do wszytkiej okolice Jordanu, obwoływając ponurzenie pokajania na odpuszczenie grzechów;


text:
Jako jest napisano w księgach mów Ezaiasza Proroka, mówiącego: Głos wołającego na puszczy, gotujcie drogę Pańską, proste czyńcie ścieszki jego.


text:
Każda dolina będzie napełniona, i każda góra i pagórek zniżon będzie; i będą krzywe rzeczy prostymi, a chropowate drogami równymi.


text:
Mówił tedy przychodzącym tłumom, żeby ponurzone były od niego: Spłodzenia żmijów! któż pokazał wam żebyście uciekali przed przyszłym gniewem?


text:
Czyńcie tedy owoce godne pokajania; a nie poczynajcie mówić sami u siebie: Ojca mamy Abrahama. Abowiem mówię wam, iż może Bóg z kamieni tych wzbudzić dzieci Abrahamowi.


text:
A już i siekiera u korzenia drzew położona jest; wszelkie tedy drzewo nie czyniące owocu dobrego, bywa wycięte, i w ogień wrzucone.


text:
A odpowiedziawszy mówi im: Kto ma dwie sukni, niech udzieli onemu co nie ma; a kto ma pokarmy, niech także uczyni.


text:
A pytali go i Żołnierze, mówiąc: A my co czynić będziemy? i rzekł do nich: Żadnego nie tłuczcie, ani podchodźcie; i przestawajcie na żołdziech waszych.


text:
A gdy oczekiwał lud, i rozmyślali wszyscy w sercach swych o Janie, by snadź on nie był onym Christusem,


text:
Odpowiedział Jan, wszytkim mówiąc: Jać wodą ponurzam was; lecz przychodzi silniejszy nad mię, którego nie jest godny rozwiązać rzemyka obuwia jego. On was ponurzy w duchu świętym i ogniu.


text:
Którego łopata w ręku jego, i przeczyści bojowisko swe; i zgromadzi pszenicę do zchowania swego, a plewę spali ogniem nieugaszonym.


text:
A Herod tetrarcha będąc przekonany od niego, dla Herodyady żony brata jego Filipa, i dla wszytkich złych rzeczy które czynił Herod,


text:
A sstało się, gdy był ponurzan wszytek lud, i Jezus ponurzony był, i modlił się, że się otworzyło niebo.


text:
A zstąpił duch święty własnym kształtem jako gołąb nań; i głos z nieba stał się, mówiący: Ty jesteś on Syn mój miły, w tobie mi się upodobało.


text:
Przez dni czterdzieści kuszonym będąc od dyabła, a nie jadł nic we dni ony; a gdy się skończyły ony, potym łaknął.


text:
A odpowiedział mu Jezus, mówiąc: Napisano jest: Iż nie z chleba samego tylko żyć będzie człowiek ale wszelkiego słowa Bożego.


text:
A wwiódszy go dyabeł na górę wysoką, ukazał mu wszytkie Królestwa mieszkanej ziemie, w punkcie czasu.


text:
I rzekł mu dyabeł: Tobie dam zwierzchność tę wszytkę, i sławę ich; iż mi jest podana, a komukolwiek bych chciał, dawam ją.


text:
A odpowiedając mu rzekł Jezus: Idź mi na zad, szatanie! Abowiem napisano jest: Pokłonisz się Panu Bogu twemu, i jemu samemu tylko służyć będziesz.


text:
I wiódł go do Jeruzalem, i postawił go na szczyt Kościelny, i rzekł mu: Jeśli jesteś Syn Boży, rzuć się sam sstąd na dół.


text:
I przyszedł do Nadzarethu gdzie był wychowan; i wszedł według zwyczaju swego, w dzień szabatów do zgromadzenia; i wstał czytać.


text:
Duch pański nademną; dlatego iż mię pomazał; opowiedać wesołe poselstwo ubogim posłał mię, leczyć skruszone na sercu, obwoływać pojmańcom wypuszczenie, i ślepym przejźrzenie, wypuścić zranione na wolność;


text:
A zamknąwszy księgi, oddawszy je słudze, siadł; a wszytkich w zgromadzeniu oczy pilnie były patrzające nań.


text:
A wszyscy poświadczali mu, i dziwowali się nad onymi mowami wdzięcznymi, które pochodziły z ust jego, i mówili: Zali ten nie jest on syn Józefów?


text:
I rzekł do nich: Pewnie zadacie mi przypowieść tę: Lekarzu uzdrów samego siebie! Jakeśmy wielkie rzeczy słyszeli które się sstały w Kapernaum, uczyń i tu w ojczyźnie swojej.


text:
A w prawdzie mówię wam: Wiele wdów było za dni Eliaszowych w Izraelu, gdy było zamknione niebo do trzech lat i sześci miesięcy, że był głód wielki po wszytkiej ziemi;


text:
I wiele trędowatych było za Elizeusza Proroka w Izraelu; a żaden z nich nie był oczyściony, jedno Neeman Syriyczyk.


text:
A powstawszy, wyrzucili go precz z miasta; i wwiedli go aż na wierzch góry na której miasto ich zbudowane było, aby go zrzucili.


text:
Mówiąc: Ach! Co ty z nami masz Jezusie Nadzaretski? Przyszedłeś zatracić nas? znam cię, ktoś jest: On święty Boży.


text:
I zfukał go Jezus, mówiąc: Zamilknij, i wynidź z niego. A porzuciwszy go czart w pojśrzodek wyszedł od niego, nic mu nie zaszkodziwszy.


text:
I przpadło zdumienie na wszytki; i rozmawiali jedni z drugimi, mówiąc: Cóż za mowa ta, iż z zwierzchnością i mocą roskazuje nieczystym duchom, i wychodzą?


text:
A powstawszy z zgromadzenia, wszedł w dom Symonów; a Świekra Symonowa zięta była gorączką wielką; i prosili go za nią.


text:
A gdy zachodziło słońce, wszyscy którzykolwiek mieli niemocne chorobami rozlicznymi, przywodzili je do niego; a on na każdego z nich ręce włożywszy, uzdrawiał je.


text:
A wychodzili i czartowie z wielu ich krzycząc i mówiąc: Żeś ty jest Christus on syn Boży. Lecz fukając na nie nie dopuszczał im mówić, iż wiedzieli, że on jest onym Christusem.


text:
A gdy był dzień, wyszedszy poszedł na puste miejsce, a tłumy szukały go, i przyszły aż do niego; i zatrzymawały go aby nie odchodził od nich.


text:
A on rzekł do nich: Iż i innym miastam opowiedać mi potrzeba ono królestwo Boże; iż na to posłany jestem.


text:
A wstąpiwszy w jednę z onych łodzi, która była Symonowa, prosił go aby od ziemie odwiódł maluczko; a siadszy uczył z łodzi one tłumy.


text:
A odpowiedziawszy Symon, rzekł mu: Mistrzu, przez całą noc pracowawszy, niceśmy nie pojmali, Ale na słowo twe zapuszczę sieć.


text:
I skinęli na towarzysze którzy byli w drugiej łodzi, aby przyszedszy spólnie z nimi brali je; i przyszli, i napełnili obie łodzi, tak iż się pogrążały.


text:
A ujźrzawszy Symon Piotr, przypadł do kolan Jezusowych mówiąc: Wynidź odemnie; iż człowiek grzeszny jestem, Panie.


text:
Także też i Jakuba i Jana syny Zebedeuszowe którzy byli towarzysze Symonowi. I rzekł do Symona Jezus: Nie bój się; od tąd ludzi będziesz żywołowiący.


text:
I sstało się gdy on był w jednym mieście, a oto mąż pełny trędu; i ujźrzawszy Jezusa, padszy na oblicze, prosił go mówiąc: Panie, jeślibyś chciał, możesz mię oczyścić.


text:
A on roskazał mu żeby nikomu nie powiedał: ale rzekł: Odszedszy, okaż się Ofiarnikowi, i ofiaruj za oczyścienie twoje, jako rozrządził Moyzesz na świadectwo im.


text:
I rozchadzała się tym więcej mowa o nim; i zbiegało się tłumów wiele słuchać, i żeby uzdrowieni byli od niego od niemocy swych.


text:
I sstało się jednego dnia, i on nauczał; a Faryzeuszowie siedzieli tamże i Zakonni Nauczyciele, którzy byli przyszli z każdego miasteczka Galileyskiego i Judskiego i z Jeruzalem; i moc Pańska była ku uzdrowieniu ich.


text:
A oto mężowie noszący na łóżku człowieka który był zarażony Paraliżem, i szukali kędyby go wnieść, i położyć przed nim; a gdy nie nalazszy którędyby go wnieśli, dla tłumu,


text:
I poczęli rozmyślać uczeni w Piśmie i Faryzeuszowie, mówiąc: Któż jest ten co mówi bluźnierzstwa? któż może odpuścić grzechy jedno sam tylko Bóg?


text:
A poznawszy Jezus one rozmyślania ich, odpowiedziawszy rzekł do nich: Cóż rozmyślacie w sercach waszych?


text:
A iżbyście wiedzieli, iż zwierzchność ma Syn człowieczy na ziemi odpuszczać grzechy, (rzekł ruszonemu Paraliżem) Tobie mówię: Wstań; a wziąwszy łóżko twoje, idź do domu twego.


text:
I zapamiętanie zięło wszytkie, i chwalili Boga; i napełnieni byli bojaźni, mówiąc: Żeśmy dziś widzieli niedomniemane rzeczy.


text:
A potym wyszedł i przypatrował sią Celnikowi imieniem Lewiemu, siedzącemu na cle, i rzekł mu: Pódź za mną.


text:
I uczynił mu Lewi ucztę wielką w domu swym; a był tłum Celników mnogi, i innych którzy z nim siedzieli.


text:
I szemrali, ich uczeni w Piśmie i Faryzeuszowie, przeciw uczniom jego, mówiąc: Przecz z Celniki i z grzeszniki jadacie i pijacie?


text:
A oni rzekli do niego: Przeczże uczniowie Janowi poszczą często, i modlitwy czynią, także i Faryzajscy, a twoi jedzą i piją?


text:
A on rzekł do nich: Nie możecie uczynić żeby synowie łożnice małżeńskiej, póki Oblubieniec z nimi jest, pościli?


text:
A mówił też przypowieść do nich: Iż żaden płatu szaty nowej nie przyszywa do szaty wiotchej; inaczej i ono się nowe drze, i z starym nie zgadza się płat z nowego.


text:
I żaden nie nalewa wina nowego w naczynia stare; inaczej, rozdziera nowe wino one naczynia, i samo wyleje się, i naczynia giną;


text:
A sstało się w Szabat wtóropierwszy, że się on przechadzał przez zboża; a rwali uczniowie jego kłosy, i jedli, wyminając rękoma.


text:
A odpowiedziawszy rzekł do nich Jezus: I tegoście nie czytali co uczynił Dawid, gdy łaknął sam i ci którzy z nim byli?


text:
Jako wszedł do domu Bożego, i chleby pokładzienia wziął, i jadł, a dał też onym, którzy z nim byli; których nie godzi się jadać jedno samym tylko Ofiarownikom?


text:
A sstało się w drugi Szabat, że wszedł do zgromadzenia i uczył; a był tam człowiek, i ręka jego prawa była uschła.


text:
A podstrzegali go uczeni w Piśmie i Faryzeuszowie, jeśliby w Szabat uzdrawiał, aby naleźli oskarżenie przeciw niemu.


text:
A on wiedział rozmyślania ich; i rzekł człowiekowi uschłą mającemu rękę: Wstań a stań w pojśrzodku; a on powstawszy stanął.


text:
Rzekł tedy Jezus do nich: Spytam was co się godzi się w Szabaty, dobrzeli czynić, czyli źle czynić? duszę zachować, czyli zatracić?


text:
I pojźrzawszy po wszytkich onych, rzekł onemu człowiekowi: Wyciągni rękę swą! a on uczynił tak; i przywrócona jest ręka jego zdrowa jako druga.


text:
A zstąpiwszy z nimi stanął na miejscu równym; i tłum uczniów jego, i mnóstwo wielkie ludu ze wszytkiej Judskiey ziemie, z Jeruzalem, i z kraju pomorskiego Tyru i Sydonu, którzy przyszli aby go słuchali i byli uleczeni od chorób swych.


text:
A on podnióższy oczy swoje na ucznie swe, mówił: Szczęśliwi ubodzy, iż wasze jest ono królestwo Boże.


text:
Szczęśliwi którzy łakniecie teraz; iż będziecie nasyceni. Szczęśliwi którzy płaczecie teraz; iż się śmiać będziecie.


text:
Szczęśliwi będziecie, gdy nienawidzieć was będą ludzie, i gdy wyłączą, i będą wam urągać, i wyrzucać będą imię wasze jako złe, dla Syna człowieczego.


text:
Weselcie się onego dnia i wyskakujcie, oto bowiem zapłata wasza jest mnoga w niebie; Bo także czynili Prorokom Ojcowie ich.


text:
Biada wam, którzyście napełnieni! iż łaknąć będziecie. Biada wam, którzy się śmiejecie teraz! iż żałować i płakać będziecie.


text:
Biada wam, gdy dobrorzeczyć wam będą wszyscy ludzie! bo także czynili fałszywym Prorokom Ojcowie ich.


text:
A jeśli miłujecie one którzy was miłują, co wam za łaska jest? Abowiem i grzesznicy miłują one, co ich miłują.


text:
A jeśli dobrze czynicie onym którzy wam dobrze czynią, co wam jest za łaska? abowiemci i grzesznicy toż czynią.


text:
A jeślibyście pożyczali onym od których się nadziewacie odebrać, co wam jest za łaska? abowiem i grzesznicy grzesznikom pożyczają, aby równo odebrali.


text:
Owszem miłujcie nieprzyjacioły wasze, i czyńcie dobrze, i pożyczajcie, nic się stąd nie nadziewając; a będzie zapłata wasza mnoga, i będziecie Syny onego Najwyższego; iż on dobrotliwy jest nad niewdzięcznymi i złymi.


text:
I nie sądźcie, a nie będziecie sądzeni; nie potępiajcie, a nie będziecie potępieni. Wypuszczajcie, a będziecie wypuszczeni.


text:
Dajcie, a będzie wam dano; miarę dobrą, natłoczoną, i potrzęsioną, i opływającą dadzą na łono wasze. Tąż bowiem miarą którą mierzycie, odmierzono wam będzie.


text:
Abo jako możesz rzec bratu swemu: Bracie! dopuść wyrzucę drzazgę która jest w oku twym; sam onego który jest w oku twym tramu nie uważając? Obłudniku wyrzuć wprzód tram z oka twego, a tedy przejźrzysz abyś wyrzucił drzazgę która jest w oku brata twego.


text:
Każde bowiem drzewo z własnego owocu poznane bywa; Bo z ciernia nie zbierają fig, ani z głogu zbierają winnej jagody.


text:
Człowiek dobry z dobrego skarbu serca swego wynosi dobre; a zły człowiek ze złego skarbu serca swego wynosi złe. Abowiem z obfitości serca mówią usta jego.


text:
Podobny jest człowiekowi budującemu dom, który wykopał i wybrał głęboko, i założył grunt na opoce. A gdy się powódź sstała, otrąciła się rzeka o dom on, a nie mogła nim zatrząsnąć; bo był ugruntowany na opoce.


text:
A ten który usłyszał a nie czynił, podobien jest człowiekowi który zbudował dom na ziemi bez gruntu; o który otrąciła się rzeka; i wnet upadł, i sstało się rozerwanie domu onego wielkie.


text:
A usłyszawszy o Jezusie, posłał do niego starsze Żydowskie, prosząc go aby przyszedszy zachował onego sługę jego.


text:
A Jezus szedł z nimi. A gdy już on nie daleko był od domu, posłał do niego on Setnik przyjacioły, mówiąc mu: Panie, nie trudź się; bo nie jestem godny, abyś pod mój dach wszedł.


text:
Dlatego nie miałem samego siebie za godnego którybym do ciebie przyść miał; ale rzecz słowem, a będzie uzdrowiony sługa mój.


text:
Bo i ja człowiek jestem pod zwierzchnością postanowiony, mając pod sobą żołnierze, i mówię mu: Idź, a idzie; a drugiemu: Przydź, i przychodzi; a słudze memu: Uczyń to, i czyni.


text:
A usłyszawszy to Jezus, dziwował się mu; i obróciwszy się, idącemu za sobą tłumowi, rzekł: Mówię wam, anim w Izraelu tak wielkiej wiary znalazł.


text:
I sstało się dnia drugiego szedł do miasta nazwanego Nain; a szło z nim uczniów jego nie mało, i tłum mnogi.


text:
A jako się przybliżył ku branie miejskiej, a oto wynoszony był umarły, syn jednorodny u matki swej, a ta była wdową; a tłum z onego miasta nie mały z nią.


text:
A zięła bojaźń wszytki, i sławili Boga mówiąc: Że Prorok wielki wzbudzon jest między nami, a iż nawiedził Bóg lud swój.


text:
I opowiedzieli Janowi uczniowie jego o wszytkich tych rzeczach. A przyzwawszy dwu niektórych z uczniów swych Jan,


text:
A przyszedszy do niego oni mężowie, rzekli: Jan Ponurzyciel posłał nas do ciebie, mówiąc: Ty jesteś on który miał przyść, abo inszego czekamy?


text:
A w onejże godzinie uzdrowił wiele ich od chorób, i biczów, i od duchów złych; i ślepych wiele darował wzrokiem.


text:
A odpowiedziawszy Jezus, rzekł im: Szedszy oznajmicie Janowi, te rzeczy któreście widzieli i słyszeli; iż ślepi przeglądają, chromi chodzą, trędowaci oczyścieni bywają, głuszy słyszą; umarli bywają wzbudzeni, ubogim wesołe poselstwo opowiedane bywa.


text:
A gdy odeszli oni posłowie Janowi, począł mówić o Janie tłumom: Czemużeście wyszli na puszczą przypatrować się? trzcinieli od wiatru zatrzęsionej?


text:
Ale cożeście wyszli widzieć? człowieka w miękkie szaty obleczonego? oto oni w odzieniu ozdobnym, i w zbytku będący, na dworzech Królewskich są.


text:
Ten jest o którym napisano: Oto ja posyłam posła mego przed obliczem twoim, który przygotuje drogę twoję przed tobą.


text:
Mówię bowiem wam: Więtszy między narodzonymi z niewiast, Prorok nad Jana Ponurzyciela żaden nie jest; Lecz który mniejszy jest w onym Królestwie Bożem, więtszy niż on jest on.


text:
A Faryzeuszowie i Zakonni Nauczycielowie onę radę Bożą odrzucili przeciw samym sobie, nie będąc ponurzeni od niego.


text:
Podobni są dzieciom na rynku siedzącym, i przywoływającym jednym drugich, i mówiącym: Piskaliśmy wam, a nie tańcowaliście; lamentowaliśmy wam, a nie płakaliście.


text:
Przyszedł Syn człowieczy jedząc i pijąc; a mówicie: Oto człowiek obżerca i pijanica, przyjaciel Celników i grzeszników.


text:
A oto niewiasta w mieście która była grzeszna, dowiedziawszy się iż siedzi w domu Faryzeuszowym, przynióższy alabastr maści;


text:
I stanąwszy u nóg jego z tyłu płacząc poczęła pokrapiać nogi jego łzami, i włosami głowy swej ucierała, i całowała nogi jego, i mazała maścią.


text:
A ujźrzawszy Faryzeusz który go wezwał, rzekł sam w sobie, mówiąc: Ten by był Prorokiem, znałby wżdy, która i jaka jest niewiasta która się go dotyka; iż grzesznica jest.


text:
A odpowiedziawszy Jezus, rzekł do niego: Symonie mam ci co powiedzieć. A on rzekł: Nauczycielu powiedz.


text:
A gdy nie mieli oni czym oddać, obiema podarował; który tedy z nich, powiedz, więcej go miłować będzie?


text:
A odpowiedziawszy Symon, rzekł: Wyrozumiewam, iż on któremu więcej podarował. A on mu rzekł: Prawieś osądził.


text:
A obróciwszy się do niewiasty, Symonowi rzekł: Widzisz tę niewiastę? Wszedłem do twego domu, wody na nogi moje nie dałeś; a ta łzami pokropiła moje nogi, i włosami głowy swej utarła.


text:
Dla czego, mówię tobie, odpuszczone są grzechów jej wiele; iż umiłowała wiele; a komu mało odpuszczono bywa, mało miłuje.


text:
I sstało się potym, a on się przechadzał po mieściech i miasteczkach, obwoływając i przepowiedając królestwo Boże; i oni dwanaście z nim.


text:
I niewiasty niektóre, które były uzdrowione od duchów złych i od niemocy, jako Marya nazwana Magdaleną, od której czartów siedm wyszło było,


text:
I Johanna żona Chuzego sprawce Herodowego; i Zuzanna i innych wiele, które służyły jemu z majętności swych.


text:
Wyszedł siewca siać nasienie swoje; a gdy on siał, jednoć padło podle drogi i podeptane jest, i ptacy niebiescy wyjedli je.


text:
A drugie padło na ziemię dobrą, a wszedszy uczyniło owoc stokrotny. Te rzeczy mówiąc wołał: Kto ma uszy ku słuchaniu, niech słucha!


text:
A on rzekł: Wam dano znać tajemnicę onego królestwa Bożego; a innym w przypowieściach, aby patrząc nie patrzali, i słysząc nie rozumieli.


text:
A oni podle drogi, są oni którzy słuchają; za tym przychodzi dyabeł, i wyjmuje mowę z serca ich, aby uwierzywszy nie byli zbawieni.


text:
A oni na opokę, są oni kiedy usłyszą z weselem przyjmują mowę; a ci korzenia nie mają, którzy do czasu wierzą, a czasu pokuszenia odstępują.


text:
A które między ciernie padło, ci są oni którzy słyszeli; a od pieczołowania, i od bogactw, i od roskoszy żywota, odchodząc, bywają zaduszeni, i nie przynoszą owocu.


text:
A które na ziemię dobrą, ci są oni, którzy w sercu dobrym i uprzejmym usłyszawszy onę mowę zatrzymawają, i owoc przynoszą w cierpliwości.


text:
A żaden świecę zapaliwszy, nie nakrywa jej naczyniem, abo pod łoże kładzie, ale na świeczniku stawia, aby ci którzy wchodzą widzieli światłość.


text:
Nie masz bowiem nic skrytego coby jawno nie miało być; ani zakrytego czegoby poznać nie miano, i coby na jawią nie wyszło.


text:
Patrzcie tedy jako słuchacie: abowiem ktobykolwiek miał, będzie mu dano; a ktoby nie miał, i to co mniema żeby miał, będzie odjęto od niego.


text:
I opowiedziano mu od niektórych mówiących: Matka twa i bracia twoi stoją na dworze chcąc cię widzieć.


text:
A on odpowiedziawszy rzekł do nich: Matka moja i bracia moi ci są którzy mowy Bożej słuchają i czynią ją.


text:
I sstało się jednego dnia, a on wstąpił w łódź, i uczniowie jego; i rzekł do nich: Przeprawmy się na drugą stronę jeziora. I odwieźli się.


text:
A gdy płynęli, usnął; i zstąpiła nawałność wiatru na jezioro, i napełnieni byli, i byli w niebeśpieczeństwie.


text:
A przystąpiwszy obudzili go, mówiąc: Mistrzu, mistrzu, giniemy! A on wstawszy sfukał wiatr i wał wodny; i przestały, i było uciszenie.


text:
I rzekł im: Gdzież jest wiara wasza? a bojąc się dziwowali się, mówiąc jedni do drugich: Kto wżdy ten jest, że i wiatrom roskazuje i wodam, i posłuszne są jemu?


text:
A gdy wyszedł on na ziemię, zabieżał mu mąż niektóry z onego miasta który miał czarty od czasów niemałych, i w szatę nie obłóczył się, i w domu nie mieszkawał, ale w grobiech.


text:
A ujźrzawszy Jezusa, i zakrzyknąwszy, przypadł do niego, i głosem wielkim rzekł: Cóż ty ze mną masz Jezusie Synu onego Boga najwyższego? proszę cię nie dręcz mię.


text:
Abowiem roskazował onemu duchowi nieczystemu, aby wyszedł od onego człowieka. Bo od wiela czasów porywał go; i związany bywał łańcuchami i pętami strzeżony, i przerywając zwiąski, zapędzony bywał od czarta na pustynię.


text:
A było tam stado wieprzów wiela pasących się na górze; i prosili go, aby im dopuścił w nie wniść. I dopuścił im.


text:
A gdy wyszli czartowie od onego człowieka, weszli w one wieprze; i zapędziło się ono stado z przykra w jezioro; i zadusiło się.


text:
I wyszli widzieć co się było sstało; i przyszli do Jezusa, i naleźli siedzącego onego człowieka od którego czartowie wyszli, obleczonego i rostropnie sobie poczynającego, u nóg Jezusowych; i bali się.


text:
I prosiło go wszytko mnóstwo onej okolice Gadareńczyków aby odszedł od nich; abowiem bojaźnią wielką zięci byli; a on wstąpiwszy w łódź, wrócił się.


text:
Wróć się do domu twego, a opowiedaj jakoć wielkie rzeczy uczynił Bóg. I odszedł po wszytkim onym mieście obwoływając, jak wielkie rzeczy uczynił mu Jezus.


text:
A oto przyszedł mąż któremu imię Jair, a ten przedniejszym ze zgromadzenia był; a padszy do nóg Jezusowych prosił go aby wszedł w dom jego;


text:
Iż córkę jednorodzoną miał, jakoby we dwanaście lat, i ta mierała. A gdy on szedł, tłumy go ściskały.


text:
A niewiasta cierpiąca płynienie krwie od lat dwunaście, która na lekarze nałożywszy wszytkę żywność, nie mogła być od żadnego uleczona,


text:
I rzekł Jezus: Kto jest co się mnie dotknął? a gdy przeli wszyscy, rzekł Piotr i oni którzy z nim byli: Mistrzu tłumy cię tłoczą i ściskają, a mówisz: Kto jest co się mnie dotknął?


text:
A ujźrzawszy ona niewiasta że się nie zataiła, drżąc przyszła, i przypadszy do niego, dla której się go przyczyny tknęła, opowiedziała mu przed wszytkim onym ludem, i jako uzdrowiona była natychmiast.


text:
Gdy jeszcze on mówił, przychodzi niektóry od Przedniejszego ze zgromadzenia, mówiąc mu: Iż umarła córka twoja, nie trudź Nauczyciela.


text:
A wszedszy w dom, nie dopuścił wniść nikomu jedno Piotrowi Jakubowi i Janowi, i Ojcu dzieweczki i matce.


text:
A zwoławszy Jezus dwanaście uczniów swych, dał im moc i zwierzchność przeciw wszytkim czartom, i choroby leczyć;


text:
I rzekł do nich: Nie bierzcie nic na drogę, ani lasek, ani taistry, ani chleba, ani srebra; ani miejcie po dwu sukien.


text:
I którzybykolwiek nie przyjęli was, wychodząc z miasta onego, i proch z nóg waszych otrząśnicie, na świadectwo przeciw nim.


text:
A usłyszał Herod Tetrarcha one rzeczy które się działy prze zeń, wszytkie; i wątpił, dlatego że mówiono od niektórych iż Jan wzbudzony był od umarłych.


text:
I rzekł Herod: Janam ja ściął; a któż jest ten o którym ja słyszę takowe rzeczy? i szukał widzieć go.


text:
A zwróciwszy się Apostołowie, opowiedzieli mu cokolwiek czynili. A wziąwszy je z sobą, wstąpił zosobna na miejsce puste miasta nazwanego Bethsaida.


text:
A tłumy dowiedziawszy się, szły za nim, i przyjąwszy je mówił im o onym Królestwie Bożym, i one którzy potrzebę mieli uleczenia, uzdrawiał.


text:
A dzień się począł skłaniać ku wieczoru; i przystąpiwszy oni dwanaście, rzekli mu: Rozpuść ten tłum, aby odszedszy do okolicznych miasteczek i wsi, gospód dostali i naleźli pożywienie, iż tu na pustym miejscu jesteśmy.


text:
I rzekł do nich: Dajcie im wy jeść. A oni rzekli: Nie mamy więcej tylko pięcioro chleba i dwie rybie, chybabyśmy szedszy kupili na wszytek ten lud pokarmów.


text:
Było bowiem jakoby mężów pięć tysięcy; I rzekł do uczniów swych: Posadźcie je w każdym zasiedzeniu po piącidziesiąt.


text:
A wziąwszy ono pięcioro chleba i dwie rybie, pojźrzawszy w niebo, błogosławił im; i połamał, i dawał uczniom, aby kładli tłumowi.


text:
I sstało się gdy się on modlił z osobna, byli z nim uczniowie jego; i spytał ich mówiąc: Kim mię powiedają tłumy być?


text:
A oni odpowiedziawszy rzekli: Janem Ponurzycielem; a drudzy Eliaszem; a drudzy iż Prorok niektóry z onych starodawnych powstał.


text:
Rzekąc: Iż potrzeba Synowi człowieczemu wiele cierpieć, i odrzuconym być od starszych i Przedniejszych Ofiarowników i uczonych w Piśmie, i być zabitym, a trzeciego dnia wzbudzonym.


text:
I mówił do wszytkich: Jeśli kto chce za mną przyść, niech zaprzy samego siebie, i weźmie krzyż swój na każdy dzień, i niech idzie za mną.


text:
Abowiem ktobykolwiek chciał duszę swą zachować, straci ją; a ktobykolwiek stracił duszę swą dla mnie, ten zachowa ją.


text:
Bo cóż sobie pomoże człowiek zyskawszy świat cały, a siebie samego straciwszy, abo szkodę podjąwszy?


text:
Abowiem ktokolwiekby się sromał mnie i moich mów, za tego się Syn człowieczy sromać będzie, kiedy przyjdzie w chwale swej i Ojcowskiej, i świętych Aniołów.


text:
A mówię wam prawdziwie: Są niektórzy z tych co tu stoją, którzy nie ukuszą śmierci, ażby ujźrzeli ono Królestwo Boże.


text:
I sstało się po mowach tych jakoby w ośm dni, i wziąwszy Piotra i Jana, i Jakuba, wstąpił na górę modlić się.


text:
A Piotr i oni co byli z nim, ociążeni byli snem; a ocuciwszy się, ujźrzeli chwałę jego, i onych dwu mężów stojących z nim.


text:
I sstało się, gdy odstąpili oni od niego, rzekł Piotr do Jezusa: Mistrzu, dobrze jest nam tu być; i uczynimy Przybytki trzy, jeden tobie, i jeden Moyzeszowi, i jeden Eliaszowi; niewiedząc co mówił.


text:
A gdy się sstał on głos, nalezion jest sam tylko Jezus; a oni umilknęli, i nikomu nic nie powiedali w one dni, tych rzeczy które widzieli.


text:
A oto mąż z onego tłumu zawołał, mówiąc: Nauczycielu! proszę cię, wejźrzy na syna mego, iż jednorodzony jest u mnie.


text:
A oto duch bierze go, i natychmiast krzyczy i drapie go z uślinieniem, i zaledwie odstępuje od niego, utłukszy go.


text:
A odpowiedziawszy Jezus rzekł: O rodzaju niewierny i przewrotny! dokądże wżdy będę u was i cierpieć będę was? Przywiedź tu syna twego.


text:
A gdy on jeszcze przystępował, rozdzierał go czart, i podrapał; A zfukał Jezus onego ducha nieczystego, i uleczył dziecię; i oddał je ojcu jego.


text:
I zdumieli się wszyscy nad wielmożnością Bożą. A gdy się wszyscy dziwowali wszytkim rzeczam które czynił Jezus, rzekł do uczniów swych:


text:
Lecz oni nie zrozumieli słowa tego, i zakryte było przed nimi, że się nie poczuli w nim; i bali się pytać go o słowo to.


text:
I rzekł im: Ktobykolwiek przyjął to dzieciątko w imię moje, mnie przyjmuje; A ktobykolwiek mię przyjął, przyjmuje onego który mię posłał. Abowiem który mniejszym między wszytkimi wami jest, ten będzie wielkim.


text:
A odpowiedziawszy Jan, rzekł: Mistrzu widzieliśmy niektórego w imieniu twym wyrzucającego czarty, i pohamowaliśmy go, iż nie idzie za tobą znami.


text:
I sstało się gdy się wypełniały dni wzięcia jego ku górze, a on oblicze swe zmocnił aby szedł do Jeruzalem.


text:
I posłał posły przed obliczem swym; A szedszy, weszli do miasteczka Samarytańskiego, aby mu nagotowali gospodę.


text:
A ujźrzawszy uczniowie jego Jakub i Jan, rzekli: Panie chcesz, rzeczemy aby ogień zstąpił z nieba i pożarł je, jako i Eliasz uczynił?


text:
Abowiem syn człowieczy nie przyszedł dusz ludzkich tracić, ale zbawić. I szli do drugiego miasteczka.


text:
I przydało się gdy szli oni, w drodze rzekł niektóry do niego: Pójdę za tobą, gdziebyś jedno poszedł, Panie!


text:
I rzekł mu Jezus : Liszki jamy mają, i ptacy niebiescy gniazda; a syn człowieczy nie ma gdzieby głowę skłonił.


text:
I rzekł do drugiego: Pódź za mną! A on rzekł: Panie! dopuść mi abych odszedszy pierwej pogrzebał ojca mego.


text:
I rzekł do niego Jezus: Żaden przyłożywszy rękę swą do pługu, a patrzący na rzeczy które są pozad, sposobny nie jest do onego królestwa Bożego.


text:
A potym naznaczył Pan i drugich siedmdziesiąt, i rozesłał je po dwu przed obliczem swoim do każdego miasta i miejsca, kędy miał sam przyść.


text:
Mówił tedy do nich: Żniwoć mnogie, lecz robotników mało; prościesz tedy pana żniwa, aby wytrącił robotniki na żniwo swe;


text:
A w tymże domu trwajcie jedząc i pijąc, to co u nich jest. Godzien bowiem robotnik zapłaty swej jest. Nie przechadzajcie się z domu do domu.


text:
I uzdrawiajcie one którzyby w nim byli niemocne, i mówcie im: Przybliżyło się do was ono królestwo Boże.


text:
I proch, który do nas przylnął z miasta waszego, ocieramy wam; wszakże to wiedzcie że się przybliżyło do was ono królestwo Boże.


text:
Biada tobie Chorazynie! biada tobie, Bethsaido! iż gdyby w Tyrze i Sydonie sstały się one mocy, które się działy w was, dawnoby się w worze i w popiele siedząc kajali byli.


text:
Kto was słucha, mnie słucha; a kto was odrzuca, mnie odrzuca; a kto mnie odrzuca, odrzuca onego który mnie posłał.


text:
Oto, daję wam zwierzchność żebyście deptali po wężach i niedźwiadkach, i nad wszytką mocą onego nieprzyjaciela, a nic was nie uszkodzi.


text:
Wszakoż się z tego nie weselcie, iż się oni duchowie wam poddają; Lecz raczej weselcie się, że imiona wasze napisane są na Niebiesiech.


text:
W onejże godzinie rozradował się w duchu Jezus, i rzekł: Dziękuję tobie Ojcze, Panie Nieba i ziemie, iżeś zakrył te rzeczy od mądrych i rozumnych, a objawiłeś je niemowiątkom; Zaiste Ojcze, że się tak sstało upodobanie przed tobą;


text:
Wszytkie rzeczy mi podane są od Ojca mego, a żaden nie poznawa kto jest Syn, jedno Ociec, i kto jest Ociec, jedno Syn, i komukolwiek będzie chciał Syn objawić.


text:
Bo powiedam wam, iż wiele Proroków i Królów chcieli widzieć na co wy patrzacie, a nie widzieli; i słyszeć co wy słyszycie, ale nie słyszeli.


text:
A oto zakonny niektóry Nauczyciel, powstał kusząc go, i mówiąc: Nauczycielu, co uczyniwszy żywot wieczny odziedziczę?


text:
A on odpowiedziawszy rzekł: Miłować będziesz Pana Boga twego z całego serca twego, i z całej dusze twej, i z całej siły twej, i z całego zmysłu twego; A bliźniego twego jako samego siebie.


text:
A przyjąwszy to Jezus rzekł: Człowiek niektóry zstępował z Jeruzalem do Jerycha, i między zbójce wpadł; którzy i zewlókszy go i razy zadawszy, odeszli, opuściwszy na poły umarłym będącego.


text:
I przystąpiwszy zawiązał rany jego, nalewając oliwy i wina; i wsadziwszy go na własne bydlę wprowadził go do gospody, i starał się oń.


text:
A nazajutrz wyszedszy, wyjąwszy dwa grosza dał gospodarzowi, i rzekł mu: Staraj się oń, a cokolwiek nad to wyłożysz, ja gdy się wrócę oddam tobie.


text:
I sstało się gdy szli oni, a on wszedł do miasteczka niektórego; a niewiasta niektóra imieniem Marta przyjęła go do domu swego.


text:
A Marta roztargniona była około wiela posługowania; a stanąwszy, rzekła: Panie niedbasz ty, iż siostra moja mnie samę tylko opuściła żebym posługowała? rzecz tedy jej aby mi wzajem pomagała.


text:
I sstało się gdy był on na niektórym miejscu modląc się, gdy przestał, rzekł niektóry z uczniów jego do niego: Panie, naucz nas modlić się, jako i Jan nauczył ucznie swe.


text:
I rzekł im: Kiedy się modlicie, mówcie: Ojcze nasz któryś na niebiesiech, niech się święci imię twoje; niech przyjdzie ono Królestwo twoje; niech się sstanie ona wola twoja, jako w niebie, tak i na ziemi.


text:
I odpuść nam grzechy nasze; bo i my odpuszczamy każdemu winowajcy naszemu. I nie wwódź nas w pokuszenie, ale wyrwi nas od onego złego.


text:
I rzekł do nich: Któż z was mieć będzie przyjaciela, i pójdzie do niego o pułnocy, i rzecze mu: Przyjacielu, pożycz mi trojga chlebów?


text:
A on wewnątrz odpowiedziawszy rzekłby: Nie zadawaj mi prace; już drzwi zamkniono, a dziatki moje ze mną na łożu są; nie mogę wstawszy dać ci.


text:
Mówię wam: Chociażby nie dał mu wstawszy, dlatego iż jest jego przyjacielem, wszakże dla niewstydliwości jego wstawszy da mu ile potrzebuje.


text:
A którego z was Ojca prosić będzie syn o chleb, zali kamień poda jemu? A jeśli o rybę, izali miasto ryby węża poda jemu?


text:
Jeśli tedy wy złymi będąc, umiecie dobre datki dawać dzieciam waszym, jako daleko więcej Ociec on z nieba da ducha świętego proszącym go?


text:
I był wyrzucający czarta, a on był niemy; i sstało się gdy czart wyszedł, przemówił niemy; i dziwowały się ony tłumy.


text:
A on wiedząc myślenia ich, rzekł im: Każde Królestwo rozdzielone przeciwko sobie, spustoszone bywa, i dom przeciw domowi upada.


text:
A jeśli i szatan rozdzielony przeciw sobie jest, jako się ostoi królestwo jego? iż mówicie, że ja w Beelzebulu wyrzucam czarty.


text:
A jeśliż ja w Beelzebulu wyrzucam czarty, synowie waszy w kim wyrzycają? dlatego sędźmi waszymi oni będą.


text:
A gdyby silniejszy niźli on nadszedszy zwyciężył go, zupełną zbroję jego odejmuje w której ufał, i łupy jego rozdawa.


text:
Kiedy nieczysty duch wychodzi od człowieka, przechadza się po miejscach bezwodnych, szukając odpoczynku; a nie najdując, mówi: Wrócę się do domu mego, skądem wyszedł.


text:
Tedy idzie i bierze siedm innych duchów gorszych nad się; a wszedszy mieszkają tam, i bywają rzeczy ostatnie człowieka onego gorsze niż pierwsze.


text:
A sstało się gdy mówił on te rzeczy, podnióższy niektóra niewiasta głos z tłumu, rzekła mu: Szczęśliwy żywot który cię nosił, i piersi któreś sał!


text:
A gdy się tłumów nazgromadzało, począł mówić: Rodzaj ten jest zły; domaga się znamienia, a znamię nie będzie dane jemu, jedno ono znamię Jonasza Proroka.


text:
Królowa z południa, powstanie na sądzie z mężmi rodzaju tego, i osądzi je; iż przyszła z krajów ziemie słuchać mądrości Salomonowey; a oto więcej niż Salomon tu jest.


text:
Mężowie Niniwitscy powstaną na sądzie z rodzajem tym, i osądzą go; iż się pokajali na obwoływanie Jonaszowe; a oto więcej niż Jonasz tu jest.


text:
A żaden świece zapaliwszy, w skrytości nie kładzie, ani pod korzec, ale na świecznik, aby wchodzący na światło patrzali.


text:
Świecą ciała, jest oko; gdyby tedy oko twe proste było, całe też ciało twe świetne jest; A jeśliby złe było, i ciało twe ciemne będzie.


text:
Jeśli tedy ciało twe całe świetne jest, nie mając jakiej cząstki ciemnej, będzie świetne całe, jako kiedy świeca blaskiem swoim oświeca cię.


text:
A rzekł Pan do niego: Teraz wy, Faryzeuszowie to co jest z wierzchu kubka i misy oczyściacie, lecz co jest wewnątrz waszego pełno jest drapiestwa i złości.


text:
Ale biada wam Faryzeuszom, iż dawacie dziesięcinę z miętki i z ruty, i z każdej jarzyny, a omijacie sąd, i miłość Bożą: ty rzeczy trzeba było czynić, a onych nie opuszczać.


text:
Biada wam Faryzeuszowie, iż miłujecie pierwsze zasiadanie w zgromadzeniach, i pozdrawiania na rynkach.


text:
Biada wam uczeni w Piśmie i Faryzeuszowie obłudnicy, iż jesteście jako groby nieznaczne, a ludzie przechadzający się po wierzchu ich niewiedzą.


text:
A odpowiedziawszy niektóry z zakonnych Nauczycielów mówił mu: Nauczycielu, to mówiąc, i nas hańbisz.


text:
A on rzekł: I wam zakonnym Nauczycielom biada, iż ociążacie ludzi brzemiony trudnymi ku noszeniu, a sami się jednym z palców swych nie dotykacie onych brzemion.


text:
Świadczycie tedy i zezwalacie na uczynki ojców waszych; iż oni pozabijali je, a wy budujecie ich groby;


text:
Dlatego też mądrość Boża rzekła: Poślę do nich Proroki i Apostoły, i z nich niektóre zabiją i prześladować będą.


text:
Od krwie Abelowey aż do krwie Zacharyasza straconego między ołtarzem i domem. Zaiste mówię wam, szukana będzie od rodzaju tego.


text:
Biada wam zakonnym Nauczycielom, iżeście odjęli klucz znajomości; samiżeście nie weszli, a wchodzących hamowaliście.


text:
A gdy mówił on te rzeczy do nich, poczęli uczeni w piśmie i Faryzeuszowie srodze nań nacierać, i przywodzić do mówienia o wielu rzeczach;


text:
W tym, gdy się społu nagromadzało wiele tysięcy tłumu, tak iż podeptawali jedni drugie, począł mówić do uczniów swych: Naprzód strzeżcie się od kwasu Faryzajskiego, który jest obłuda.


text:
Przetoż cobyście w ciemności mówili, na światłości słyszano będzie; a coście w ucho mówili w komorach, będzie obwoływano na dachach.


text:
A mówię wam przyjaciołom moim: Nie bójcie się onych którzy zabijają ciało, a potym nie mają coby więcej mieli czynić.


text:
Lecz okażę wam kogo się bać macie: Bójcie się onego który gdy zabije, zwierzchność ma wrzucić do Gehenny; Zaiste mówię wam tego się bójcie.


text:
Izali piąci wróblików nie przedają za pieniąszki dwa? a jeden z nich nie jest zapamiętany przed Bogiem.


text:
Ale i włosy głowy waszej wszytki policzone są; nie bójcie się tedy; wiele wróblików przewyższacie wy.


text:
A mówię wam: Wszelki któryby mię wyznał przed ludźmi, i syn człowieczy wyzna go przed anioły Bożymi.


text:
I każdemu któryby rzekł słowo przeciw synowi człowieczemu, odpuszczono będzie jemu; A onemu coby przeciw duchowi świętemu bluźnił, nie będzie odpuszczono.


text:
A kiedy będą wodzić was przed zgromadzenia i przełożone i zwierzchności, nie pieczołujcie się, jako abo cobyście za obronę przynieść, abo cobyście mówić mieli;


text:
A rzekł do nich: Baczcież i strzeżcie się łakomstwa; iż nie w tym że zbywa komu z majętności jego, żywot jego jest.


text:
I rzekł: To uczynię: zniosę moje zchowania a więtsze pobuduję; a zgromadzę tam wszytki urodzaje moje i dobra moje;


text:
I rzekę duszy mojej: Duszo masz wiele dóbr leżących na lat wiele, odpoczywaj, jedz, pij, rozweselaj się.


text:
I rzekł mu Bóg: Bezrozumny, tejże nocy dusze twej upominać się będą od ciebie, a rzeczy któreś nagotował, komuż będą?


text:
I rzekł do uczniów swych: Dlatego wam powiedam, nie pieczołujcie się o duszę waszę, cobyście jedli; ani o ciało czymbyście się przyodziali.


text:
Uważajcie Kruki, iż nie sieją ani żną; którzy nie mają komory, ani zchowania, a Bóg karmi je; jako daleko wy przewyższacie ptaki?


text:
Uważajcie kwiatki jako rostą; nie pracują, ani przędą, a powiedam wam: Ani Salomon we wszytkiej sławie swej był przyodzianym, jako jeden z tych.


text:
A jeśliż trawę która na polu dziś jest, a jutro w piec wrzucona bywa, Bóg tak przyodziewa, jako daleko więcej was, mało wierni?


text:
Abowiem tych rzeczy wszytkich narodowie tego świata domagają się. Lecz on wasz Ociec wie że potrzebujecie tych rzeczy.


text:
Przedajcie majętności wasze, a dajcie jałmużnę; Czyńcie sobie mieszki które nie wiotszeją, skarb nie ustawający w Niebiesiech; gdzie się złodziej nie przybliża, ani mól psuje.


text:
I wy podobni bądźcie ludziom oczekawającym Pana swego, kiedyby się wrócił z wesela, iż gdyby przyszedł i zakołatał, wnetby mu otworzono.


text:
Szczęśliwi słudzy oni, które przyszedszy Pan znajdzie czujące. Amen mówię wam, iż się przepasze i posadzi je, a przemijając będzie im służył.


text:
A jeśliby przyszedł o wtórej straży, i o trzeciejby straży przyszedł, i nalazłby tak, szczęśliwi są słudzy oni.


text:
A to wiedzcie, iż gdyby wiedział domowy Gospodarz, której godziny złodziej przychodzi, czułby wżdy, i nie dopuściłby podkopać domu swego.


text:
A Pan rzekł: Któryż wżdy jest wierny i rostropny szafarz, którego postanowi Pan nad czeladzią swoją, aby dał im w czas obrok wymierzony?


text:
Lecz jeśliby rzekł sługa on w sercu swym: Zwłacza Pan mój przyść; i począłby bić sługi i służebnice, a jeść i pić i opijać się.


text:
Przyjdzie Pan sługi onego w dzień który nie oczekawa, i w godzinę której nie wie; i odłączy go, i część jego z niewierniki położy.


text:
A on sługa który wiedział wolą Pana swego, i nie  przygotował się, ani czynił wedle jego wolej, bit będzie wielą plag.


text:
A który nie wiedział, a czynił rzeczy godne plag, bit będzie małą plag; a każdemu któremu dano wiele, wiele szukać będą od niego: a któremu odłożono wiele, tym obficiej będą chcieć od niego.


text:
Abowiem będzie ich od tąd pięć w domu jednym rozdzielonych, trzej przeciwko dwiema, a dwa przeciwko trzem.


text:
Oddzieli się Ociec przeciwko synowi, a syn przeciwko Ojcu; Matka przeciwko córce, córka przeciw matce; Świekra przeciw niewiastce swej, a niewiastka przeciw świekrze swej.


text:
A mówił i onym tłumom: Kiedy widzicie obłok wschodzący od zachodu, wnet mówicie: Deszcz przychodzi; i bywa tak.


text:
Gdy tedy idziesz z przeciwnikiem twym do przełożonego, w drodze czyń staranie, jakobyś uwolnionym był od niego; by snadź nie pociągnął cię do Sędziego, a Sędzia by cię podał ceklarzowi, a ceklarz wrzuciłby cię do ciemnice.


text:
A przyszli niektórzy na on czas oznajmując mu o Galileyczykach, których krew Piłat pomieszał z ofiarami ich.


text:
I odpowiedziawszy Jezus, rzekł im: Mniemacie że Galileyczycy ci grzesznikami nad wszytkie Galileyczyki byli, iż takowe rzeczy ich potkały?


text:
Abo onych ośmnaście, na które upadła wieża w Syloa, i pobiła je, mniemacie żeby ci winowajcami byli nad wszytkie ludzi mieszkające w Jeruzalem?


text:
A mówił tę przypowieść: Figę miał niektóry w winnicy swej wsadzoną, i przyszedszy owocu szukając na niej, i nie nalazł.


text:
I rzekł do winiarza: Oto trzy lata przychodzę szukając owocu na fidze tej, i nie najduję; wytnisz ją; przecz i ziemię zastępuje?


text:
A oto niewiasta była, ducha mająca niemocy od lat ośmnaście; i była skurczona, i nie mogła się roskurczyć żadną miarą.


text:
A odpowiedziawszy przedniejszy z zgromadzenia, frasując się iż w szabat Jezus uzdrowił, mówił onemu tłumowi: Sześć dni jest w które trzeba robić; w ty tedy przychodząc leczcie się, a nie w dzień szabatu.


text:
Odpowiedział mu tedy Pan, i rzekł: Obłudniku, a zaż każdy z was w szabat nie odwięzuje wołu swego, abo osła od żłobu, i odwiódszy napawa?


text:
A tej, która córką Abrahamową jest, którą związał szatan oto ośmnaście lat, zali nie potrzeba było rozwięzać od zwiąski tej w dzień szabatu?


text:
A gdy to mówił on, sromali się wszyscy przeciwnicy jego: i wszytek tłum weselił się ze wszytkich sławnych spraw które się działy od niego.


text:
Podobne jest ziarnu gorczycznemu, które wziąwszy człowiek wrzucił do ogroda swego; i urosło, i sstało się w drzewo wielkie, a ptacy niebiescy gniazda czynili na gałązkach jego.


text:
Podobne jest kwasowi, który wziąwszy niewiasta zakryła we trzy miary mąki, aż się zakwasiło wszytko.


text:
Usiłujcie wniść przez ciasną branę; Iż wiele ich, mówię wam, szukać będą aby weszli, a nie będą mogli;


text:
Od tąd gdy wstanie domowy Gospodarz, i zamknie drzwi, i poczniecie na dworze stać, i kołatać we drzwi mówiąc: Panie, Panie otwórz nam; a odpowiedziawszy rzecze wam: Nie znam was skąd jesteście.


text:
I rzecze: Mówię wam, nie znam was skąd jesteście; odstąpcie odemnie wszyscy robotnicy niesprawiedliwości.


text:
Tam będzie on płacz i ono zgrzytanie zębów, kiedy ujźrzycie Abrahama i Izaaka i Jakóba, i wszytki Proroki w onym Królestwie Bożym, a siebie wyrzuconych precz.


text:
I przyjdą od wschodnich i zachodnich stron, i od pułnocy i południa; i usiędą w onym Królestwie Bożym.


text:
W onże dzień przystąpili niektórzy Faryzeuszowie mówiąc mu: Wynidź, a idź stąd; iż Herod chce cię zabić.


text:
I rzekł im: Szedszy rzeczcie lisowi temu: Oto wyrzucam czarty, i uzdrawiania wykonywam dziś i jutro, a trzeciego dnia koniec mam.


text:
Wszakże potrzeba mi dziś i jutro i po jutrze chodzić: iż nie przydawa się Prorokowi zginąć oprócz Jeruzalem.


text:
Jeruzalem! Jeruzalem! które zabijasz Proroki, i kamienujesz one którzy są posłani do ciebie; ilekrociem chciał zgromadzić dziatki twe, jakim sposobem kokosz zgromadza swoje kurczątka pod skrzydła, a niechcieliście.


text:
Otoż zostaje wam dom wasz pusty. Amen mówię wam, że mię nie ujźrzycie, aż przyjdzie czas kiedy rzeczecie: Błogosławiony przychodzący w imię Pańskie.


text:
I sstało się gdy przyszedł on do domu niektórego z Książąt Faryzajskich w Szabat jeść chleba, a oni podstrzegali go.


text:
A odpowiedziawszy Jezus rzekł do Zakonnych Nauczycielów i Faryzeuszów mówiąc: Jeśli się godzi w Szabat uzdrawiać?


text:
A odpowiedziawszy rzekł do nich: Którego z was osieł abo wół w studnią wpadnie, a on nie wyciągnie go wnet w dzień Szabatu?


text:
Kiedy będziesz od kogo wezwan na wesela, nie siadajże na pierwszym miejscu, by snadź zacniejszy nad cię nie był wezwan od niego;


text:
A przyszedszy on, który ciebie i onego wezwał, rzekłciby: Daj temu miejsce; a tedybyś począł z sromotą poślednie miejsce trzymać;


text:
Ale kiedy będziesz wezwan, szedszy usiądź na poślednim miejscu; aby gdy przyjdzie on, który cię wezwał, rzekłby tobie: Przyjacielu posiądź się wyższej. Tedy będzie tobie sława przed siedzącymi z tobą.


text:
A mówił i onemu który był go wezwał: Gdy sprawujesz obiad abo wieczerzą, nie wzywaj przyjaciół twych, ani braciej twej, ani krewnych twych, ani sąsiad bogatych; by kiedy i oni cię wzajem nie wezwali, i sstałoćby się oddanie.


text:
A szczęśliwy będziesz; iż nie mają skąd oddać tobie; abowiem będzie oddano tobie w ono powstanie sprawiedliwych.


text:
A usłyszawszy niektóry z społu siedzących te rzeczy, rzekł jemu: Szczęśliwy który je chleb w onym królestwie Bożym.


text:
I posłał sługę swego godziny wieczerzej, rzec wezwanym: Pódźciesz, iż już gotowe są wszytkie rzeczy.


text:
I poczęli się jednostajnie wymawiać wszyscy. Pierwszy rzekł mu: Rolam kupił, i mam potrzebę wyniść i oglądać ją, proszę cię, miej mię za wymówionego.


text:
A drugi rzekł: Jarzm wołów kupiłem pięć, i idę doświadczać ich: proszę cię, miej mię za wymówionego.


text:
A zwróciwszy się sługa on opowiedział Panu swemu te rzeczy. Tedy rozgniewawszy się on domowy gospodarz rzekł słudze swemu: Wynidź rychło na ulice i na przecznice miejskie, a ubogie i ułomne i chrome i ślepe przywiedź tu.


text:
Jeśli kto przychodzi do mnie, a nie nienawidzi ojca swego, i matki, i żony, i dzieci, i braciej, i sióstr, a jeszcze i dusze swej, nie może moim być uczniem.


text:
Bo któż z was, chcąc wieżę budować, zaż nie pierwej usiadszy rachuje nakładu, jeśliż ma to co do dokończenia należy?


text:
By snadź, gdyby on założył fundament, a nie mógłby dokończyć, wszyscy przypatrujący się nie poczęli naigrawać z niego,


text:
Abo który Król jadąc na wojnę potykać się z drugim Królem, a zaż nie siadszy pierwej radzi się, jeśliż mocen jest z dziesiącią tysięcy zabieżeć onemu, który z dwiemadziesty tysięcy idzie przeciw niemu?


text:
Także tedy każdy z was, który się nie pożegna ze wszytkimi majętnościami swymi, nie może moim być uczniem.


text:
Ani do ziemie, ani do gnoju się przygodzi; precz wyrzucają ją. Kto ma uszy ku słuchaniu, niechaj słucha.


text:
Który człowiek z was mając sto owiec, a zgubiwszy jednę z nich, nie opuszcza onych dziewiącidziesiąt i dziewiąci na puszczy, i idzie za oną co zginęła, ażby ją nalazł?


text:
A przyszedszy do domu, wzywa przyjaciół i sąsiad, mówiąc im: Weselcie się ze mną, abowiem nalazłem owcę moję która była zginęła.


text:
Mówię wam, że tak wesele będzie w niebie nad jednym grzesznikiem kającym się, więcej niż nad dziewięćdziesiąt dziewiącią sprawiedliwych, którzy potrzeby nie mają pokajania.


text:
Abo która niewiasta dragm mająca dziesięć, jeśliby straciła dragmę jedną, zali nie zapala świece, i umiata domu, i szuka pilnie, ażby znalazła?


text:
A znalaższy wzywa przyjaciółek i sąsiadek, mówiąc: Weselcie się ze mną, abowiemem nalazła dragmę którąm była zgubiła.


text:
I rzekł młodszy z nich Ojcu: Ojcze! daj mi na mię przypadający dział majętności. I rozdzielił im żywność.


text:
A po niewielu dni zgromadziwszy wszytko on młodszy syn, odjechał w krainę daleką; i tam rozproszył majętność swą, żywiąc rozpustnie.


text:
I wstawszy szedł do Ojca swego; a gdy jeszcze on daleko był, ujźrzał go Ociec jego, i rozlitował się; i przybieżawszy przypadł do szyje jego i pocałował go.


text:
I rzekł mu syn: Ojcze, zgrzeszyłem przeciw niebu i przed tobą, i więcej nie jestem godzien zwanym być synem twoim.


text:
A rzekł Ociec do sług swoich: Wynieście onę długą szatę przedniejszą i obleczcie go, i dajcie pierścień na rękę jego, i obuwie na nogi.


text:
A był syn jego starszy na roli; a gdy przychodząc przybliżył się ku domu, usłyszał śpiewanie i tańce;


text:
A on mu rzekł: Brat twój przyszedł; i zarznął Ociec twój onego cielca utuczonego; iż go zdrowego dostał.


text:
A on odpowiedziawszy rzekł Ojcu: Oto tak wiele lat służę tobie, a nigdym przykazania twego nie przestąpił; a mnieś nigdy nie dał kozła, żebym się z przyjacioły mymi rozweselił.


text:
A gdy syn twój ten, który pojadł wszytkę twoję żywność z wszetecznicami, przyszedł, zarznąłeś mu onego cielca utuczonego.


text:
Lecz rozweselić się i wesołym być potrzeba było, iż brat twój ten umarły był, a ożył; i zgineły był, a nalazł się.


text:
A mówił też i do uczniów swych: Człowiek niektóry był bogaty, który miał szafarza; a ten odniesion był do niego, jako rozpraszający majętności jego.


text:
A zawoławszy go, rzekł mu: Cóż to słyszę o tobie? Oddaj liczbę szafarstwa twego; abowiem już nie będziesz więcej mógł szafować.


text:
I rzekł sam w sobie on szafarz: Co uczynię, iż Pan mój odejmuje szafarstwo odemnie? Kopać nie mogę, żebrać się sromam.


text:
Potym drugiemu rzekł: A ty wieleś winien? a on rzekł: Sto korcy pszenice. I mówi mu: Weźmi twoje pismo, a napisz ośmdziesiąt.


text:
I pochwalił Pan onego szafarza niesprawiedliwości, iż rostropnie uczynił. Iż synowie wieku tego rostropniejszy nad syny światłości w rodzaju swoim są.


text:
I ja wam mówię: Czyńcie sobie przyjacioły z mamonu niesprawiedliwości; aby, gdy opuszczeni będziecie, przyjęli was do onych wiecznych Przybytków.


text:
Kto wierny w namniejszym, i w wielu wierny jest; a kto w namniejszym niesprawiedliwy, i w wielu niesprawiedliwy jest.


text:
Żaden sługa nie może dwiema panom służyć; bo abo jednego nienawidzieć będzie, a drugiego miłować będzie; abo jednego trzymać się będzie, a drugim pogardzi; nie możecie Bogu służyć i Mamonowi.


text:
I rzekł im: Wy jesteście, którzy usprawiedliwiacie sami siebie przed ludźmi; lecz Bóg zna serca wasze; iż to co u ludzi jest wysokiego, obrzydłością przed Bogiem jest.


text:
Zakon i Prorocy aż do Jana; odtąd ono Królestwo Boże opowiedane bywa, i każdy przeciwko jemu gwałt czyni.


text:
Każdy co opuszcza żonę swą a pojmuje drugą, cudzołoży; a każdy co od męża opuszczoną pojmie, cudzołoży.


text:
A człowiek niektóry był bogaty, a obłóczył się w purpurę i w subtylne płótno, rozweselając się na każdy dzień świetnie.


text:
Żądając też być nasycon z odrobin spadających z stołu onego bogatego; ale i psi przychodząc lizali wrzody jego.


text:
I sstało się że umarł on ubogi; i odniesiono go od Aniołów na łono Abrahamowe; umarł też i on bogaty, i pogrzebion jest.


text:
A w piekle podnióższy oczu swych, będąc w dręczeniach, ujźrzał Abrahama z daleka, a Łazarza na łonie jego.


text:
A on zawoławszy rzekł: Ojcze Abrahamie zmiłuj się nade mną, i pośli Łazarza aby omoczył koniec palca swego wodą, i ochłodził język mój; iż boleję w płomieniu tym.


text:
I rzekł Abraham: Synu, rospomni żeś ty odebrał dobra twe za żywota twego, a Łazarz także złe; a teraz onci pocieszony bywa, a ty bolejesz.


text:
A nad wszytko to między nami i wami otchłań wielka utwierdzona jest, aby oni którzyby chcieli przestąpić ztąd do was, nie mogli, ani oni ztamtąd do nas przebyć.


text:
I rzekł do uczniów: Niepodobna jest żeby nie miały przyść zgorszenia; lecz biada onemu przez ktogo przychodzą!


text:
Pożyteczno jemu, gdyby młyna osłowego kamień włożony około szyje jego, i wrzuconyby był w morze, niźliby miał zgorszyć jednego z małych tych.


text:
Strzeżcie samych siebie. A jeśliby zgrzeszył przeciw tobie brat twój, zfukaj go; a jeśliby się kajał, odpuść mu.


text:
A jeśliby siedmkroć na dzień zgrzeszył przeciw tobie, i siedmkroć przez dzień nawrócił się ku tobie, mówiąc: Kaję się; odpuścisz mu.


text:
A Pan rzekł: Jeślibyście mieli wiarę jako ziarno gorczyczne, mówilibyście Sykaminowi temu: Wykorzeń się, a wsadź się w morzu, i usłuchałby was.


text:
I któż z was jest coby niewolnika miał orzącego abo pasącego, który, gdyby się z rolej wrócił, rzecze mu wnet: Przystąpiwszy usiądź.


text:
Ale zaż nie rzecze mu: Nagotuj cobych wieczerzał, i przepasawszy się służ mi, aż się najem i napiję; a potym jeść i pić będziesz ty?


text:
Także i wy gdybyście uczynili wszytkie rzeczy które wam są rozrządzone, mówcie: Iż niewolnicy nieużyteczni jesteśmy; bo cośmy byli winni uczynić, uczyniliśmy.


text:
A gdy wchodził on do niektórego miasteczka, zabieżeli mu dziesięć mężów trędowatych, którzy stanęli z daleka;


text:
A ujźrzawszy rzekł im: Szedszy okażcie się Ofiarownikom. I sstało się gdy szli oni, oczyścieni byli.


text:
A będąc spytany od Faryzeuszów, kiedyby miało przyść ono królestwo Boże, odpowiedział im, i rzekł: Nie przychodzi ono królestwo Boże z postrzeżeniem.


text:
A rzekł do uczniów: Przyjdą dni, gdy będziecie żądali jeden ze dni Syna człowieczego widzieć; a nie oglądacie.


text:
Jako bowiem błyskawica błyskając się od jednej strony pod niebem na drugą która jest pod niebem świeci: tak będzie i syn człowieczy w dzień swój.


text:
Jedli, pili, żenili się, i za mąż wydawali, aż do dnia którego wszedł Noe do Korabia; i przyszedł potop, i wytracił wszytkie.


text:
Onego to dnia kto będzie na dachu, a naczynia jego w domu, niech nie sstępuje brać ich; a kto na roli, także niech się nie wraca do tych rzeczy które są po zad.


text:
Mówiąc: Sędzia niektóry był w niektórym mieście, który się Boga nie bał, i człowieka się nie wstydał.


text:
I niechciał do czasu; a potym mówił sam w sobie: Aczci się i Boga nie boję, i człowieka się nie wstydam;


text:
Wszakoż dlatego iż mi zadaje pracą wdowa ta, oswobodzę ją; aby na koniec przychodząc nie dokuczała mi.


text:
A Bóg, zali nie uczyni oswobodzenia wybranych swych wołających do niego we dnie i w nocy? i długo cierpliwym będzie z strony ich?


text:
Mówię wam, że uczyni oswobodzenie ich w rychle; wszakoż Syn człowieczy przyszedszy a za znajdzie wiarę na ziemi?


text:
A rzekł do niektórych, co dufali samym sobie, że byli sprawiedliwymi, a nizacz poczytali drugich, przypowieść tę:


text:
Faryzeusz stanąwszy, sam u siebie tak się modlił: Boże, dziękuję tobie, żem nie jest jako inni ludzie, drapieżce, niesprawiedliwi, cudzołożni; abo też jako ten Celnik.


text:
A Celnik z daleka stanąwszy, niechciał ani oczu w niebo podnieść; ale bił się w piersi swe, mówiąc: Boże! bądź miłościw mnie grzesznikowi.


text:
Mówię wam, zstąpił ten usprawiedliwionym do domu swego więcej niźli on; iż wszelki, kto się wywyższa, będzie uniżon; a kto się uniża, będzie wywyższon.


text:
A Jezus przyzwawszy ich, rzekł: Dopuśćcie dziateczkam przyść do mnie, i nie hamujcie ich; abowiem takowych jest ono Królestwo Boże.


text:
Amen mówię wam: Ktobykolwiek nie przyjął onego królestwa Bożego jako dzieciątko, nie wnidzie do niego.


text:
Przykazania umiesz: Nie będziesz cudzołożył, nie będziesz zabijał, nie będziesz kradł, nie będziesz fałszywie świadczył; czci ojca twego i matkę twoję.


text:
A usłyszawszy to Jezus, rzekł mu: Jeszczeć jednego nie dostawa; wszytko co masz poprzedaj, i rozdaj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie; a przydź chodź za mną.


text:
A ujźrzawszy go Jezus że się nader smutnym sstał, rzekł: Jakoż trudno oni, co pieniądze mają, wnidą do onego Królestwa Bożego!


text:
Łacwiej bowiem jest wielbłądowi przez ucho igielne wniść, niż bogatemu do onego królestwa Bożego wniść.


text:
A on rzekł im: Amen mówię wam, iż żadnego nie masz, któryby opuścił dom, abo rodzice, abo bracią, abo żonę, abo dzieci, dla onego królestwa Bożego,


text:
A wziąwszy z sobą onych dwunaście, rzekł do nich: Oto wstępujemy do Jerozolimy, a skończą się wszytkie rzeczy które napisane są przez Proroki o Synu człowieczym.


text:
A wprzód idący fukali go aby milczał; A on daleko więcej krzyczał: Synu Dawidów, zmiłuj się nademną!


text:
A gdy przyszedł ku onemu miejscu, pojźrzawszy wzgórę Jezus ujźrzał go, i rzekł do niego: Zacheuszu, pośpieszywszy się zstąp, abowiem dziś w domu twym potrzeba mi zetrwać.


text:
A stanąwszy Zacheusz, rzekł do Pana: Oto połowicę majętności moich, Panie, dawam ubogim; i jeśliżem kogo w czym podszedł, oddawam czworako.


text:
I rzekł do niego Jezus: Iż się dzisia zbawienie domowi temu sstało, przetoż i on Synem Abrahamowym jest.


text:
A gdy słuchali oni tych rzeczy, dokładając powiedział przypowieść, dlatego że blisko był Jeruzalem, a iż mniemali oni, że się natychmiast miało ono królestwo Boże okazać.


text:
Rzekł tedy: Człowiek niektóry rodu zacnego, jechał w krainę daleką, wziąć sobie Królestwo, i wrócić się.


text:
A mieszczanie jego nienawidzieli go, i posłali poselstwo za nim, mówiąc: Niechcemy aby ten królował nad nami.


text:
I sstało się, gdy się wrócił on wziąwszy Królestwo, i roskazał wołać do siebie onych sług, którym był dał śrebro; aby się dowiedział, coby który przez kupią zyskał.


text:
I rzekł mu: Dobrze dobry sługo, iżeś w namniejszym wiernym był, bądź mający zwierzchność nad dziesiącią miast.


text:
Bom się ciebie bał, że człowiek srogi jesteś; bierzesz czegoś nie położył, i żniesz czegoś nie siał.


text:
A mówi mu: Z ust twych sądzę cię, zły sługo; wiedziałeś, że ja człowiek srogi jestem, biorąc czegom nie położył, i żnąc czegom nie siał;


text:
I rzekł onym którzy tuż stali: Weźmicie od niego grzywnę, a dajcie onemu który dziesięć grzywien ma.


text:
Abowiem powiedam wam: Iż wszelkiemu mającemu, będzie dano; a od onego, który nie ma, i to co ma, odjęto będzie od niego.


text:
Wszakże nieprzyjaciół moich onych, którzy niechcieli abych królował nad nimi, przywiedźcie tu, i pomordujcie przedemną.


text:
I sstało się, gdy się przybliżył do Bethfagi i Betaniey, do góry nazwanej Oliwną, posłał dwu z uczniów swych,


text:
Rzekąc: Idźcie do miasteczka które jest przeciw wam; w którym wchodząc najdziecie oślę uwiązane, na którym żaden z ludzi nigdy nie siedział; odwiązawszy je przywiedźcie.


text:
A gdy się przybliżał już ku sstąpieniu z góry Oliwnej, poczęło wszytko mnóstwo uczniów weseląc się chwalić Boga głosem wielkim, ze wszytkich, które widzieli, mocy,


text:
Mówiąc: Błogosławiony przychodzący Król w imię pańskie; pokój na niebie i chwała na nawyższych miejscach.


text:
Mówiąc: Iż gdybyś poznało i ty, a zwłaszcza w dzień twój ten, co jest ku pokojowi twemu; lecz teraz zakryto od oczu twych.


text:
Iż przyjdą dni na cię, i obtoczą cię nieprzyjaciele twoi wałem, i obstąpią cię, i ścisną cię zewsząd;


text:
I zrównają cię z ziemią, i dziatki twe w tobie; i nie zostawią w tobie kamienia na kamieniu; dlatego iżeś nie poznało czasu onego nawiedzenia twego.


text:
I był uczący na każdy dzień w Kościele; a przedniejszy Ofiarownicy, i uczeni w Piśmie, szukali go stracić, i przedniejszy z ludu;


text:
I sstało się jednego dnia z onych, gdy on uczył lud w Kościele, i opowiedał Ewanielią, nadeszli przedniejszy Ofiarownicy i uczeni w Piśmie z starszymi,


text:
I rzekli do niego, mówiąc: Powiedz nam, którą zwierzchnością te rzeczy czynisz, abo kto jest, któryć dał zwierzchność tę?


text:
A oni rozbierali między sobą, mówiąc: Iż jeśli powiemy z nieba, rzecze: Przeczżeście tedy nie wierzyli jemu?


text:
A jeśliż powiemy, z ludzi; wszytek lud ukamionuje nas, abowiem upewniony jest, iż Jan Prorokiem był.


text:
I począł do ludu mówić przypowieść tę: Człowiek niektóry sadził winnicę, i najął ją rolnikom; i odjechał na czasy niemałe.


text:
A na czas posłał do rolników sługę, aby mu z owoców onej winnice dali; a rolnicy ubiwszy go odesłali czczego;


text:
A rzekł Pan onej winnice: Co uczynię? poślę Syna mego onego miłego; podobno tego ujźrzawszy zawstydzą się.


text:
A ujźrzawszy go rolnicy, rozmawiali między sobą, mówiąc: Ten jest dziedzic; pódźcież, zabijmy go, aby nasze było dziedzictwo.


text:
A on pojźrzawszy na nie, rzekł: Cóż tedy jest to co napisano: Kamień który odrzucili budujący, ten się sstał głową węgłową?


text:
I szukali Przedniejszy Ofiarownicy i uczeni w Piśmie wrzucić nań ręce onej godziny; ale się bali ludu. Abowiem poznali iż przeciw nim przypowieść tę rzekł.


text:
A podstrzegając posłali czyhające nań, zmyślające, że sami sprawiedliwymi byli; aby podchwycili jego mowę, ku temu żeby go wydać przełożeństwu i zwierzchności Starościnej.


text:
I spytali go, mówiąc: Nauczycielu, wiemy że prosto mówisz i uczysz, ani przyjmujesz osoby; ale w prawdzie drogi Bożej nauczasz.


text:
A przystąpiwszy niektórzy z Sadukieuszów (którzy się sprzeciwiają, iż powstania nie masz,) spytali go,


text:
Mówiąc: Nauczycielu, Moyzesz napisał nam: Jeśliby czyj brat umarł mając żonę, a tenby bez dziatek umarł, aby pojął brat jego onę żonę, i wzbudził nasienie bratu swemu.


text:
Lecz którzy za godne będą poczytani, aby wieku onego dostąpili, i onego powstania od umarłych, ani się żenią, ani za mąż wydawają;


text:
Abowiem ani umrzeć więcej mogą; bowiem równi Aniołom są; i Synmi są Bożymi, onego powstania synmi będąc.


text:
A iż wzbudzeni bywają umarli, i Moyzesz oznajmił u głogu, gdy zowie Pana Bogiem Abrahamowym, i Bogiem Izaakowym, i Bogiem Jakóbowym.


text:
Strzeżcie się uczonych w Piśmie, którzy radzi chodzą w długich szatach, i miłują pozdrawiania na rynkoch, i pierwsze stolice w zgromadzeniach, i pierwsze zasiadania na wieczerzach;


text:
Abowiem wszyscy ci, z tego co im zbywa, wrzucili do darów Bożych; a ta z niedostatku swego wszytkę żywność, którą miała, wrzuciła.


text:
Te rzeczy którym się przypatrujecie; przyjdą dni w które nie będzie zostawion kamień na kamieniu, któryby nie był rozwalon.


text:
I spytali go, mówiąc: Nauczycielu, kiedyż wżdy te rzeczy będą? i co za znamię, gdy się mają te rzeczy dziać?


text:
A on rzekł: Baczcie żebyście nie byli zwiedzieni; Bo wiele ich przyjdzie w imieniu moim, mówiąc: Iż ja jestem; i czas się przybliżył; nie chodźcież tedy za nimi.


text:
A gdy usłyszycie wojny i powstawania, nie strachajcie się; abowiem potrzeba aby się te rzeczy stały wprzód; ale nie wnet koniec.


text:
I trzęsienia ziemie wielkie miejscami, i głody, i powietrza będą, strachy też i znamiona z nieba wielkie będą.


text:
A przed tymi rzeczami wszytkimi rzucą na was ręce swe, i będą prześladować, podawając do zgromadzenia i do ciemnic, wiedzione przed Króle i przed Starosty, dla imienia mego.


text:
Abowiem ja dam wam usta i mądrość, której nie będą mogli odeprzeć, ani się zprzeciwić wszyscy przeciwnicy waszy.


text:
A będziecie wydani i od rodziców i braciej i krewnych i przyjaciół; i śmiercią zgładzą niektóre z was.


text:
A gdy ujźrzycie obtoczone od wojsk Jeruzalem, tedy wiedzcie, że się przybliżyło ono spustoszenie jego.


text:
Tedy ci co są w Judskiey ziemi, niech uciekają na góry; i którzy są w pojśrzód jego, niech ustąpią; a którzy są na polach, niechaj nie wchodzą do niego.


text:
A biada brzemiennym i piersiami karmiącym w one dni. Abowiem będzie ścisk wielki  na ziemi, i gniew w ludu tym.


text:
I polegną ostrzem miecza, i zapędzą je w niewolą do wszytkich narodów; a Jeruzalem deptane będzie od Poganów, aż się wypełnią czasy Poganów.


text:
I będą znamiona na słońcu i księżycu i gwiazdach; a na ziemi uciśnienie narodów z rospaczej, gdy szum wypuści morze i nawałność.


text:
Gdy dusze pozbywać będą ludzie od bojaźni i oczekawania rzeczy przychodzących na świat; abowiem mocy niebieskie zatrzęsione będą.


text:
A gdy się poczną te rzeczy dziać, poglądajcie, a podnoście głowy wasze, iż się przybliża ono odkupienie wasze.


text:
Także i wy, gdy ujźrzycie, iż się te rzeczy dzieją, poznawajcie, że blisko jest ono  Królestwo Boże.


text:
A strzeżcie samych siebie, aby kiedy nie były obciążone wasze serca obżarstwem i opilstwem i pieczołowaniem tego żywota, a z nagłaby na was przyszedł dzień on.


text:
Czujcie tedy, na każdy czas modląc się, abyście byli, za godne poczytani, żebyście mogli uciec od tych rzeczy wszytkich, które się mają sstać, i żebyście stanęli przed Synem człowieczym.


text:
A on rzekł im: Oto, gdy wnidziecie do miasta będziecie, zabieży wam człowiek dzban zduński wody niosąc; idźcież za nim do domu, w który wnidzie;


text:
A powiedzcie domowemu Gospodarzowi onego domu: Mówi tobie Nauczyciel: Gdzie jest złożenie, kędybym Paschę z uczniami mymi jadł?


text:
Mówię bowiem wam, że już więcej nie będę jeść z niej, aż gdyby się wypełniło w onym Królestwie Bożym.


text:
A wziąwszy chleb, podziękowawszy złamał; i dawał im, mówiąc: To jest ono ciało moje, które się za was dawa; to czyńcie na moje przypominanie.


text:
Także i kubek, gdy odwieczerzał, mówiąc: Ten kubek jest on nowy Testament we krwi mojej, która się za was wylewa.


text:
A Synci człowieczy idzie według onego co postanowiono; wszakoż biada człowiekowi onemu, przez którego wydany bywa.


text:
A on im rzekł: Królowie narodów panują nad nimi; i którzy nad nimi zwierzchności używają, dobrodziejmi nazwani bywają.


text:
Lecz wy nie tak: ale który jest więtszy między wami, niech będzie jako młodszy; a przełożony, jako służący.


text:
Kto bowiem więtszy, siedzącyli, czy służący? zali nie siedzący? A jam jest w pojśrzodku was jako służący.


text:
Abyście jedli i pili u stołu mego w onym Królestwie mym, i siedzieli na stolicach, sądząc dwojenaście pokolenia Izraelskie.


text:
Alem ja prosił za tobą, aby nie ustała wiara twoja; a ty niekiedy nawróciwszy się, potwierdzaj bracią twą.


text:
A on rzekł: Powiedamci Pietrze, nie zapoje dziś kur pierwej, aż się trzykroć zaprzysz, że mię nie znasz.


text:
I rzekł im: Kiedym posyłał was bez mieszka, i tajstry, i obuwia, zali wam czego nie dostawało? A oni rzekli: Nic.


text:
Rzekł tedy im: Ale teraz, kto ma mieszek, niechże go weźmie, także i tajstry; a kto nie ma, niech przeda szatę swoję, a kupi miecz.


text:
Mówię bowiem wam, iż jeszcze to co napisano potrzeba, aby się wypełniło we mnie, ono: I między bezprawniki policzon jest; bo to co o mnie napisano, koniec ma.


text:
Mówiąc: Ojcze, jeśli chcesz przenieść ode mnie kubek ten; wszakże nie wola moja, ale twoja niech się sstanie.


text:
A gdy jeszcze on mówił, oto tłum i on nazwany Judaszem, jeden z onych dwunaście, szedł przed nimi, i przybliżył się ku Jezusowi, aby go pocałował.


text:
I rzekł Jezus do onych, którzy przyszli przeciwko niemu, przedniejszych Ofiarowników i Kościelnych Rotmistrzów, i starszych: Jako przeciwko zbójcy wyszliście z mieczmi i z kijmi?


text:
Gdym na każdy dzień bywał z wami w Kościele, nie wyciągnęliście rąk przeciwko mnie; ale ta wasza jest godzina i ona zwierzchność ciemności.


text:
A mało potym drugi ujźrzawszy go, rzekł: I ty z onych jesteś. A Piotr rzekł: Człowiecze! nie jestem.


text:
A gdy wyszło jakoby z godzinę jednę, któryś inszy twierdził, mówiąc: W prawdzie i ten z nim był; bo i Galileyczyk jest.


text:
A obróciwszy się Pan pojźrzał na Piotra; i wspomniał Piotr na mowę Pańską, jako mu rzekł: Iż przedtym niż kur zapoje, zaprzysz się mnie trzykroć.


text:
A gdy był dzień, zgromadzili się starszy z ludu, także przedniejszy Ofiarownicy i uczeni w Piśmie, i przywiedli go przed siedzącą Radę swoję.


text:
Mówiąc: Jeśli ty jesteś on Christus? powiedz nam. I rzekł im: Jeślibym wam powiedział, nie uwierzycie;


text:
I poczęli skarżyć nań, mówiąc: Tego znaleźliśmy odwracającego naród, i zabraniającego Cesarzowi dani dawać, mówiącego że on sam Christusem Królem jest.


text:
A Piłat rzekł do przedniejszych Ofiarowników i do tłumów: Żadnej nie najduję przyczyny w człowieku tym.


text:
A oni się zmacniali, mówiąc: Iż poduszcza lud, ucząc po wszytkiej Judskiey ziemi, począwszy od Galileiey aż do tąd.


text:
I poznawszy, iż z zwierzchności Herodowey jest, odesłał go do Heroda, gdyż był i on w Jerozolimiech w one dni.


text:
A Herod ujźrzawszy Jezusa, uweselił się barzo; Bo chciał zdawna widzieć go, dlatego iż słychał wiele o nim; i nadziewał się, że miał jakie znamię widzieć od niego uczynione.


text:
Ale nizacz go poczytawszy Herod z Żołnierstwem swym, i naigrawszy się z niego, przyodziawszy go w szatę świetną, odesłał go Piłatowi.


text:
I sstali się przyjacioły i Piłat i Herod w onże dzień między sobą; bo przedtym w nieprzyjaźni byli między sobą.


text:
Rzekł do nich: Przywiedliście mi człowieka tego jakoby odwracającego lud; a oto, ja przed wami rozsądziwszy, żadnej nie nalazłem w człowieku tym winy, w czym się nań skarżycie.


text:
A on potrzecie rzekł do nich: Cóż bowiem złego uczynił ten? żadnejem przyczyny śmierci nie nalazł w nim; skarawszy tedy go wypuszczę.


text:
A oni nalegali głosy wielkimi, żądając, aby był ukrzyżowan; i zmocniły się głosy ich i przedniejszych Ofiarowników.


text:
I wypuścił im onego, który był dla rostyrku i mordu wrzucon do ciemnice, którego żądali; a Jezusa podał wolej ich.


text:
I gdy go wiedli, uchwyciwszy Symona niektórego Cyreneyczyka, przychodzącego z rolej, włożyli nań krzyż, aby niósł za Jezusem.


text:
A obróciwszy się do nich Jezus, rzekł: Córki Jerozolimskie nie płaczcie nademną, ale samy nad sobą płaczcie, i nad dziećmi waszymi.


text:
Iż oto przychodzą dni, w których będą mówić: Szczęśliwe niepłodne, i żywoty które nie rodziły, i piersi które nie karmiły.


text:
A gdy odeszli na miejsce nazwane łysiną, tam ukrzyżowali go, i one złoczyńce; jednegoć po prawicy, a drugiego po lewicy.


text:
I stał lud przypatrując się. A szydzili i Przełożeni z nimi, mówiąc: Inne zachowywał, niechże zachowa samego siebie, jeśliże ten jest Christus on Boży wybrany.


text:
A był i napis napisany nad nim literami Greckimi i Rzymskimi i Hebreyskimi: Ten jest on Król Żydowski.


text:
A jeden z onych zawieszonych złoczyńców bluźnił go, mówiąc: Jeśliżeś ty jest on Christus, zachowaj samego siebie i nas.


text:
A my wżdy sprawiedliwie; bo karania godne tych rzeczy któreśmy czynili odnosimy; ale ten nic nieprzystojnego nie uczynił.


text:
I zawoławszy głosem wielkim Jezus, rzekł: Ojcze! w ręce twe poruczam ducha mojego. A te słowa rzekszy wytchnął.


text:
I wszytkie one, które się spólnie zeszły były, tłumy, na dziwowisko to, przypatrując się rzeczom które się działy, bijąc się w piersi wracali się.


text:
A stali wszyscy znajomi jego z daleka, i niewiasty, które były społu przyszły za nim od Galileiey, patrząc na te rzeczy.


text:
(Ten nie był zezwalający na radę i na sprawę ich) z Arymatyey miasta Judskiego; który oczekawał i sam onego Królestwa Bożego.


text:
I ziąwszy je uwinął je w prześcieradło, a położył je w grobie w wykowanym, gdzie nie był jeszcze nigdy żaden położony.


text:
Szły też za nim i niewiasty, które były przyszły z nim z Galileiey, przypatrowały się grobowi, i jako było położone ciało jego.


text:
A wróciwszy się nagotowały wonnych rzeczy i maści; ale wżdy w Szabat uspokoiły się wedle roskazania.


text:
A pierwszego dnia Szabatów, rano barzo szły do grobu, niosąc one które były nagotowały rzeczy wonne, i niektóre z nimi.


text:
I sstało się, gdy wątpiły ony o tym, a oto, dwa mężowie stanęli przy nich w szatach połyskających się.


text:
A gdy przestraszone były ony, i schyliły oblicze ku ziemi, rzekli do nich: Przecz szukacie żywiącego między umarłymi?


text:
Mówiąc: Iż potrzeba aby Syn człowieczy był wydan w ręce ludzi grzesznych, i żeby był ukrzyżowan; a trzeciego dnia powstał.


text:
A były ona Marya Magdalena, i Johanna, i Marya Jakubowa, i inne z nimi, które mówiły do Apostołów te rzeczy.


text:
A Piotr wstawszy bieżał do grobu; a schyliwszy się, widzi chusty leżące same tylko; i odszedł sam u siebie dziwując się onemu co się sstało.


text:
A oto, dwa z nich szli w onże dzień do miasteczka, które było na stajań sześćidziesiąt od Jeruzalem, którego imię Emmaus.


text:
I sstało się gdy rozmawiali oni i sprzeczali się, i sam Jezus przybliżywszy się szedł pospołu z nimi;


text:
A odpowiedziawszy jeden któremu było imię Kleopas, rzekł do niego: Tyżeś sam tylko przychodniem w Jeruzalem, i nie poznałeś tych rzeczy które się sstały w nim we dni te?


text:
I rzekł im: Które? A oni mu rzekli: One o Jezusie onym Nadzaretskim, który był mąż Prorok, możny w uczynku i w mowie przed Bogiem i wszytkim ludem;


text:
A myśmy się nadziewali, iż on jest, który miał odkupić Izraela; ale i wszytkim tym rzeczom trzeci ten dzień wychodzi dziś, jako się te rzeczy sstały.


text:
I nie nalaższy ciała jego, przyszły mówiąc, iż i widzenie Aniołów widziały, którzy powiedają iż on żywie.


text:
I odeszli byli niektórzy z onych co są z nami do grobu, i znaleźli tak jako i niewiasty powiedały; a onego nie widzieli.


text:
A on rzekł do nich: O bezrozumni, i leniwi sercem ku wierzeniu wszytkim rzeczom które powiedzieli Prorocy.


text:
A począwszy od Moyzesza i od wszytkich Proroków, wykładał im we wszytkich Piśmiech te rzeczy które o nim napisane były.


text:
I przymusili go, mówiąc: Zetrwaj z nami, bo się ku wieczoru ma, i nachylił się dzień. I wszedł aby zetrwał z nimi.


text:
I mówili między sobą: Izali serce nasze pałające nie było w nas, gdy mówił nam w drodze, i gdy otwierał nam pisma?


text:
A wstawszy onejże godziny, wrócili się do Jeruzalem, i naleźli zgromadzonych  jedennaście, i one którzy z nimi byli,


text:
Obaczcie ręce moje i nogi moje; iż on ja jestem; dotykajcie się mnie i obaczcie; iż duch ciała i kości nie ma, jako mnie widzicie mającego.


text:
I rzekł im: Te mowy są którem mówił do was, jeszcze będąc z wami, iż potrzeba aby się wypełniły wszytkie rzeczy które są napisane w Zakonie Moyzeszowym i w Prorocech, i w Psalmiech, o mnie.


text:
I aby było obwoływane w imię jego pokajanie i odpuszczenie grzechów po wszytkich narodziech, począwszy od Jeruzalem.


text:
A oto, ja posyłam obietnicę Ojca mego na was; a wy siedźcie w mieście Jeruzalem, ażbyście byli przyodziani mocą z wysokości.


text:
A ona mowa ciałem była; i mieszkała między nami, i przypatrowaliśmy się chwale jej, chwale jako jednorodzonego od Ojca, pełna łaski i prawdy.


text:
Jan świadczy o nim, i krzyczał mówiąc: Ten był o któregom powiedał, który za mną przychodząc, przedemną się sstał; iż pierwszym niż ja był!


text:
A to jest świadectwo Janowe, gdy posyłali Żydowie z Jerozolimow Ofiarowniki i Lewity, aby go spytali: Ty ktoś jest?


text:
I spytali go: Cóż tedy? Heliasz jesteś ty? i mówi: Nie jestem. Prorokiem jesteś ty? i odpowiedział: Nie.


text:
I pytali go, i rzekli mu: Czemuż tedy ponurzasz, jeśliżeś ty nie jest on Christus, ani Heliasz, ani Prorok?


text:
On jest za mną przychodzący, który się przedemną sstał; którego ja nie jestem godzien, żebym rozwiązał jego rzemyk u obuwia.


text:
Nazajutrz widzi Jan Jezusa przychodzącego do siebie, i mówi: Oto on baranek Boży, który znosi grzech świata.


text:
Ten jest o którymem ja powiedał: Za mną przychodzi mąż, który przedemną sstał się; iż pierwszym niż ja był.


text:
I świadczył Jan, mówiąc: Iżem się przypatrzył duchowi sstępującemu jako gołąb z nieba, i zetrwał nad nim.


text:
A ja nie znałem go; ale on który mię posłał ponurzać w wodzie, on mi rzekł: Na któregobyś ujźrzał ducha sstępującego, i trwającego na nim, ten jest on który ponurza w duchum świętym.


text:
A obróciwszy się Jezus, i przypatrzywszy się im za sobą idącym, mówi im: Czego szukacie? A oni rzekli mu: Rabbi (co się nazywa wyłożone: Nauczycielu) gdzie mieszkasz?


text:
Mówi im: Pódźcie a oglądajcie. Przyszli i widzieli gdzie mieszka; a przy nim zmieszkali dzień on; a godzina była jakoby dziesiąta.


text:
Najduje ten pierwszy brata własnego Symona, i mówi mu: Naleźliśmy Mesjasza, co jest wyłożone, Christus, to jest, Pomazaniec.


text:
I przywiódł go do Jezusa. A pojźrzawszy nań Jezus, rzekł: Tyś jest Symon, syn Jony; Ty nazwan będziesz Kephas, co się wykłada Opoka.


text:
Najduje Filip Nathanaela, i mówi mu: O którym pisał Moyzesz w Zakonie i Prorocy, naleźliśmy, Jezusa syna Józefowego onego z Nadzaretu.


text:
Ujźrzał Jezus Nathanaela przychodzącego do siebie, i mówi o nim: Oto prawdziwie Izraelczyk, w którym zdrady niemasz.


text:
Mówi mu Nathanael: Skądże mię znasz? Odpowiedział Jezus i rzekł mu: Pierwej niż cię Filip wołał, gdyś był pod figą, widziałem cię.


text:
Odpowiedział Jezus i rzekł mu: Iżem powiedział tobie: Widziałem cię pod figą, wierzysz? więtsze rzeczy nad te oglądasz.


text:
I mówi mu: Amen amen mówię wam: Od tąd oglądacie niebo otwarte, i anioły Boże wstępujące i zstępujące na Syna człowieczego.


text:
A było tam wodnego naczynia kamiennego sześć, postawionego według oczyściania Żydowskiego, biorąc każde w się wiadra dwie, abo trzy.


text:
A gdy skosztował przedniejszy Sprawca wody onej, która się winem sstała, a niewiedział, skądby było; lecz słudzy wiedzieli którzy czerpali wodę, woła Oblubieńca on przedniejszy Sprawca,


text:
I mówi mu: Każdy człowiek pierwej dobre wino stawia, a gdy sobie podpiją, tedy podlejsze; tyś zachował dobre wino aż do tąd.


text:
Ten uczynił początek znamion Jezus w Kanie Galileyskiey, i objawił chwałę swą; i uwierzyli weń uczniowie jego.


text:
Potym zstąpił do Kapernaum, on i matka jego, i bracia jego, i uczniowie jego; i  tam zetrwali nie wiele dni.


text:
I uczyniwszy bicz z powrozów, wszytki wyrzucił z Kościoła i owce i woły: a onych co pieniądzmi handlowali rozsypał monetę, i stoły poprzewracał;


text:
A onym co gołębie przedawali rzekł: Znieście te rzeczy ztąd; nie czyńcie domu Ojca mego, domem kupiectwa.


text:
Rzekli tedy Żydowie: Czterdzieści i sześć lat budowano Kościół ten, a ty we trzech dnioch wystawisz go?


text:
Gdy tedy wzbudzony był z martwych, wspomnieli uczniowie jego, iż im to powiedział; i uwierzyli Pismu i mowie, którą wyrzekł Jezus.


text:
A gdy był w Jerozolimiech w Paschę w święto, wiele ich uwierzyło w imię jego, przypatrując się jego znamieniom które czynił.


text:
Ten przyszedł do Jezusa w nocy, i rzekł mu: Rabbi, wiemy, żeś od Boga przyszedł Nauczycielem; Żaden bowiem tych znamion nie może czynić które ty czynisz, jeśliby nie był Bóg z nim.


text:
Odpowiedział Jezus i rzekł mu: Amen amen mówię tobie, jeśliby się kto nie narodził z nowu, nie może widzieć onego Królestwa Bożego.


text:
Mówi do niego Nykodem: Jakoż się może człowiek narodzić starym będąc? izali może w żywot matki swej powtóre wniść, i narodzić się?


text:
Odpowiedział Jezus: Amen, amen mówię tobie, jeśliby się kto nie narodził z wody i z ducha, nie może wniść do onego Królestwa Bożego.


text:
Duch kędy chce wieje; i głos jego słyszysz, ale nie wiesz skąd przychodzi, i dokąd idzie; także jest każdy który się narodził z onego ducha.


text:
Amen amen mówię tobie, iż co wiemy mówimy, i cośmy widzieli świadczymy; a świadectwa naszego nie przyjmujecie.


text:
Jeślim rzeczy ziemskie powiedał wam, a nie wierzycie, jakoż, jeślibych opowiedał wam niebieskie, wierzyć będziecie?


text:
Tak bowiem umiłował Bóg świat, że Syna swego jednorodzonego dał, aby wszelki, kto wierzy weń, nie zginął, ale miał żywot wieczny.


text:
Kto wierzy weń, nie bywa sądzony; a kto nie wierzy, już osądzony jest; iż nie uwierzył w imię jednorodzonego Syna Bożego.


text:
A ten jest sąd, iż światłość przyszła na świat, a umiłowali ludzie więcej ciemność niż światłość; bo były złe ich uczynki.


text:
Wszelki bowiem który złe rzeczy czyni, nienawidzi światłości; ani idzie do światłości, żeby nie były przekonane uczynki jego.


text:
Lecz kto czyni prawdę, przychodzi do światłości, aby się objawiły jego uczynki, iż w Bogu są sprawione.


text:
A był i Jan ponurzając w Enon blisko Salim; iż wiele wód było tam; i przychodzili, i byli ponurzani.


text:
I przyszli do Jana i rzekli mu: Rabbi, który był z tobą za Jordanem, o którymeś ty świadczył, oto ten ponurza, a wszyscy idą do niego.


text:
Kto ma Oblubienicę, Oblubieńcem jest; a przyjaciel Oblubieńców, który stoi i słyszy go, weseli się weselem dla głosu Oblubieńcowego; to tedy wesele moje wypełnione jest.


text:
Kto z wysoka przychodzi, nad wszytkimi jest; kto jest z ziemie, z ziemie jest, i z ziemie mówi. Kto z nieba przychodzi, nade wszytki jest.


text:
Kto wierzy w Syna, ma żywot wieczny; a kto nie jest posłuszny Synowi, nie ogląda onego żywota, ale gniew Boży trwa nad nim.


text:
Przychodzi tedy do miasta Samaryey, nazwanego Sychar, blisko folwarku który  dał Jakób Józefowi synowi swemu.


text:
A był tam stok Jakobów. Jezus tedy będąc spracowany z drogi, siedział tak nad onym stokiem; A godzina była jakoby szósta.


text:
Mówi mu tedy ona niewiasta Samarytańska: Jakoż ty Żydem będąc, odemnie pić prosisz, któram jest niewiastą Samarytańską? Bowiem nie obcują Żydowie z Samarytany.


text:
Odpowiedział Jezus, i rzekł jej: Byś wiedziała dar Boży, i kto jest, co mówi tobie: Daj mi pić; tybyś go prosiła, a on dałciby wodę żywiącą.


text:
Mówi mu ona niewiasta: Panie, ani czerpadła masz, i studnia jest głęboka; skądże tedy masz onę wodę żywiącą?


text:
Izażeś ty więtszy jest nad Ojca naszego Jakóba, który nam dał tę studnią, i sam z niej pił, i synowie jego, i bydła jego?


text:
Lecz ktoby pił z onej wody, którą ja dam jemu, nie upragnie na wieki; ale ona woda, którą ja dam jemu, sstanie się w nim stokiem wody wyskakującej ku żywotowi wiecznemu.


text:
Mówi do niego ona niewiasta: Panie, daj mi tej wody, abych nie pragnęła, anibych przychodziła tu czerpać.


text:
Odpowiedziała ona niewiasta, i rzekła: Nie mam męża. Mówi jej Jezus: Dobrześ powiedziała: Iż męża nie mam.


text:
Ojcowie naszy na górze tej kłaniali się Bogu; a wy mówicie, że w Jerozolimach jest miejsce, kędy potrzeba kłaniać się.


text:
Mówi jej Jezus: Niewiasto, wierz mi, iż przychodzi godzina, gdy ani na górze tej, ani w Jerozolimach kłaniać się będziecie onemu Ojcu.


text:
Wy się kłaniacie, co, gdzie ma być, niewiecie; My się kłaniamy, co, gdzie ma być, wiemy; iż zbawienie z Żydów jest.


text:
Ale przychodzi godzina i teraz jest, kiedy prawdziwi pokłoniciele, pokłonią się onemu Ojcu w duchu i prawdzie; Abowiem i Ociec takowych szuka, którzyby się kłaniali jemu.


text:
Mówi mu niewiasta: Wiem, że przydzie Mesjasz, (nazwany Christusem) kiedy przydzie on, oznajmi nam wszytkie rzeczy.


text:
A w tym przyszli uczniowie jego, i dziwowali się, że z niewiastą mówił; żaden przedsię nie rzekł: Ocz pytasz? abo: Co mówisz z nią?


text:
Pódźcie, obaczcie człowieka, który powiedział mi wszytko, comkolwiek czyniła; nie tenli jest on Christus?


text:
Mówi im Jezus: Mój pokarm jest, abych czynił wolą onego, który mię posłał, i dokończył jego uczynku.


text:
I zaż wy nie mówicie, iż jeszcze cztery są miesiące, a żniwo przyjdzie? Oto, mówię wam: Podnieście oczu waszych, i przypatrzcie się krainam, że białe są ku żniwu już.


text:
A on, co żnie, zapłatę bierze, i zgromadza owoc do żywota wiecznego; aby i on, który sieje, społu się weselił, i on, który żnie.


text:
A z miasta onego wiele uwierzyło weń Samarytanów, dla mowy onej niewiasty, która świadczyła: Iż powiedział mi wszytko, comkolwiek czyniła.


text:
A niewieście mówili: Iż już więcej nie dla twej powieści wierzymy; abowiemeśmy sami słyszeli, i wiemy że ten jest prawdziwie on zbawiciel świata Christus.


text:
Gdy tedy przyszedł do Galileiey, przyjęli go Galileyczycy, wszytkie rzeczy ujźrzawszy, które czynił w Jerozolimach w święto; Bo i sami przyszli byli  na święto.


text:
Przyszedł tedy Jezus zasię do Kany Galileyskiey, gdzie był uczynił wodę winem. I był niektóry Królewski sługa, którego syn niemógł w Kapernaum.


text:
Ten usłyszawszy, iż Jezus przyszedł z Judskiej ziemie do Galileiey, odszedł do niego, i prosił go, aby zstąpił, i uzdrowił jego syna; bo miał umrzeć.


text:
Mówi mu Jezus: Idź, syn twój żywie. I uwierzył człowiek onej mowie, którą mu powiedział Jezus; i poszedł;


text:
Wywiadował się tedy od nich godziny, w którąby się lepiej miał; i rzekli mu, iż wczora siódmej godziny opuściła go gorączka.


text:
Poznał tedy ociec, iż w onę godzinę, w którą mu rzekł Jezus: Iż syn twój żywie. I uwierzył sam i dom jego cały.


text:
A jest w Jerozolimach podle placu owczego sadzawka, przezwana po Hebreysku Bethezda, pięć przysionków mająca.


text:
W tych leżało mnóstwo wielkie niemocnych, ślepych, chromych, wyschłych, oczekawających onej wody wzruszenia.


text:
Abowiem Anioł wedle czasu zstępował w sadzawkę i wzruszał wodę; który tedy pierwszy wstąpił po wzruszeniu wody, sstawał się zdrowym, którąbykolwiek zięty był chorobą.


text:
Tego ujźrzawszy Jezus leżącego, i poznawszy że już długi czas miał chorobę, mówi mu: Chceszże zdrowym być?


text:
Odpowiedział mu on niemocny: Panie, człowieka nie mam, żeby, gdyby była wzruszona woda, wwalił mię do sadzawki; A nim przychodzę ja, inszy przedemną zstępuje.


text:
Potym najduje go Jezus w Kościele, i rzekł mu: Otoś się zdrowym sstał; więcej nie grzesz, aby się gorszego co tobie nie sstało.


text:
Dlatego tedy tym więcej szukali go Żydowie zabić, nie tylko, iż nie tylko rozwięzował Szabat, ale też Ojcem własnym powiedał być Boga, równym samego siebie czyniąc Bogu.


text:
Odpowiedział tedy Jezus i rzekł im: Amen amen mówię wam, nie może Syn nic czynić sam od siebie, jeśliby nie widział Ojca czyniącego. Abowiem którebykolwiek rzeczy on czynił, te i Syn także czyni.


text:
Ociec bowiem miłuje Syna, i wszytkie rzeczy ukazuje jemu, które sam czyni; i więtsze nad te ukaże jemu uczynki, żebyście się wy dziwowali.


text:
Amen amen mówię wam: Iż kto mowy mojej słucha, a wierzy onemu, który mię posłał, ma żywot wieczny; i na sąd nie przychodzi, ale przeszedł z śmierci do onego żywota.


text:
Amen amen mówię wam: Iż przychodzi godzina, i teraz jest, kiedy umarli usłyszą głos Syna Bożego, i którzy usłuchają, żyć będą.


text:
Nie dziwujcież się temu; iż przychodzi godzina, w którą wszyscy, którzy są w grobiech, usłyszą głos jego.


text:
I wynidą oni, którzy dobre rzeczy czynić będą, na powstanie żywota; a którzy złe rzeczy czynić będą, na powstanie sądu.


text:
Nie mogę ja nic czynić sam od siebie; jako słyszę, sądzę, a sąd mój sprawiedliwy jest; iż nie szukam wolej mojej, ale wolej onego, który mię posłał, Ojca.


text:
A ja mam świadectwo więtsze niż Janowe; abowiem uczynki, które mi dał Ociec, abych skończył je, same te uczynki, które ja czynię, świadczą o mnie, iż Ociec mię posłał.


text:
A on, który mię posłał Ociec, samże świadczył o mnie. A głosu jego nie słyszeliście nigdy, aniście kształtu jego widzieli.


text:
Jam przyszedł w imieniu Ojca mego, a nie przyjmujecie mię: jeśliby inny przyszedł w imieniu własnym, onego przyjmiecie.


text:
Jakoż możecie wy wierzyć, chwałę jedni od drugich biorąc, a onej chwały, która od samego Boga jest, nie szukacie?


text:
Nie mniemajcie, żebych ja was oskarżać miał u Ojca; jest, który was oskarża, Moyzesz, w którymeście wy nadzieję położyli.


text:
Podnióższy tedy Jezus oczu, i przypatrzywszy się, iż mnogi tłum przychodzi do niego, mówi do Filipa: Skąd kupiemy chlebów, żeby jedli ci?


text:
Odpowiedział mu Filip: Za dwieście groszy chlebów nie dosyć będą im, żeby każdy z nich mało co wziął.


text:
Jest chłopię jedno tu, które ma pięcioro chlebów jęczmiennych, i dwie rybce; ale to cóż jest na tak wielu?


text:
A rzekł Jezus: Uczyńcie, żeby ludzie usiedli. A było trawy wiele na onym miejscu. Usiadło tedy mężów w liczbie jakoby pięć tysięcy.


text:
A wziął ony chleby Jezus, i podziękowawszy, rozdał uczniom, a uczniowie siedzącym; także i z rybek, ile chcieli.


text:
Zgromadzili tedy, i napełnili dwanaście koszów ułomków z onego pięciorga chlebów jęczmiennych, które zbywały onym, co jedli.


text:
Oni tedy ludzie, ujźrzawszy ono znamię, które uczynił Jezus, mówili: Iż ten jest prawdziwie on Prorok, który miał przyść na świat.


text:
Jezus tedy poznawszy, iż mieli przyść, i porwać go, aby go uczynili Królem, ustąpił zasię na górę on sam tylko.


text:
I wstąpiwszy w łódź, szli za morze do Kapernaum. A ciemność już była, i nie przyszedł do nich Jezus.


text:
Gdy tedy postąpili jakoby na stajań dwudziestu i piąci, abo na trzechdziesiąt, upatrują Jezusa chodzącego po morzu, i blisko łodzi będącego; i bali się.


text:
Nazajutrz on tłum, który stał za morzem, ujźrzawszy, że łódki drugiej nie było tam, tylko jedna ona, w którą byli wstąpili uczniowie jego, a iż nie wszedł był z uczniami swymi Jezus w onę łódkę, lecz sami tylko uczniowie jego odeszli.


text:
A drugie przyszły były łódki z Tyberyady, blisko miejsca, gdzie jedli chleb, gdy był dzięki uczynił Pan.


text:
Gdy tedy widział on tłum, iż Jezusa nie było tam, ani uczniów jego, wstąpili i sami w łodzie, i przyszli do Kapernaum szukając Jezusa.


text:
Odpowiedział im Jezus, i rzekł: Amen amen mówię wam, szukacie mię, nie iżeście widzieli znamiona, ale iżeście jedli z onych chlebów, i byliście nasyceni.


text:
Sprawujcież nie pokarm, który ginie, ale pokarm on trwający do żywota wiecznego, który Syn człowieczy wam da; Tego bowiem Ociec zapieczętował on Bóg.


text:
Odpowiedział Jezus, i rzekł im: Ten jest on uczynek Boży, abyście wierzyli w onego, którego on posłał.


text:
Rzekł tedy im Jezus: Amen amen mówię wam: Nie Moyzesz dał wam chleb z nieba; ale Ociec mój daje wam chleb z nieba on prawdziwy.


text:
I rzekł im Jezus: Jam jest on chleb żywota; kto przychodzi do mnie, łaknąć nie będzie; i kto wierzy w mię, pragnąć nie będzie nigdy.


text:
A ta jest wola onego, który mię posłał, Ojca, abym wszytko, co mi dał, nic nie stracił z niego, alebym wzbudził ono w on ostateczny dzień.


text:
A ta jest wola onego, który mię posłał, aby wszelki, który widzi Syna i wierzy weń, miał żywot wieczny; i wzbudzę go ja onego ostatecznego dnia.


text:
I mówili: Izaż ten nie jest Jezus, on syn Józefów, którego my znamy Ojca i matkę? Jakoż tedy mówi ten: Żem z nieba zstąpił?


text:
Żaden nie może przyść do mnie, jeśliby Ociec, który mię posłał, nie pociągnął go, a ja wzbudzę go onego ostatniego dnia.


text:
Jest napisano w Prorokach: I będą wszyscy wyuczeni od Boga. Wszelki tedy, który od Ojca słyszał i nauczył się, przychodzi do mnie.


text:
Jam jest chleb on żywiący, który z nieba zstąpił: jeśliby kto jadł z tego chleba, żyć będzie na wieki. A chleb on, który ja dam, ciało moje jest, które ja dam za żywot świata.


text:
Rzekł im tedy Jezus: Amen amen mówię wam: Jeślibyście nie jedli ciała Syna człowieczego, i nie pili jego krwie, nie macie żywota sami w sobie.


text:
Ten jest chleb on, który z nieba sstąpił; nie jako jedli ojcowie waszy Mannę, i pomarli. Kto je ten chleb, żyć będzie na wieki.


text:
Ale są z was niektórzy, co nie wierzą. Wiedział bowiem od początku Jezus, którzy byli, co nie wierzyli, i który jest on, co go miał wydać.


text:
I mówił: Dlatego powiedziałem wam: Iż żaden nie może przyść do mnie, jeśliby nie było dano jemu z Ojca mojego.


text:
I przechadzał się Jezus potym po Galileiey; Bo niechciał w Judskiej ziemi przechadzać się, iż go szukali Żydowie zabić.


text:
Rzekli tedy do niego bracia jego: Przejdź ztąd, a odejdź do Judskiej ziemie, żeby i uczniowie twoi przypatrzyli się uczynkom twoim, które czynisz.


text:
Abowiem żaden nic w skrytości nie czyni, a szuka sam na jawi być; Jeśli te rzeczy czynisz, objawże samego siebie światu.


text:
Wy wstąpcie na święto to; ja jeszcze nie wstępuję na święto to, iż czas mój jeszcze się nie wypełnił.


text:
I szemranie wielkie o nim było między tłumy; jednić mówili: Że dobry jest; drudzy mówili: Nie, ale zwodzi tłum.


text:
Jeśliby kto chciał wolą jego czynić, pozna o onej nauce, jeśli jest z Boga, abo jeśli ja od samego siebie mówię.


text:
Kto od samego siebie mówi, chwały własnej szuka; A kto szuka chwały onego, który go posłał, ten prawdziwy jest, a niesprawiedliwości w nim nie masz.


text:
Dlatego Moyzesz dał wam Obrzezanie, (nie iżby z Moyzesza było, ale z Ojców) a w szabat obrzezujecie człowieka.


text:
Jeśliż obrzezanie przyjmuje człowiek w szabat, żeby nie był rozwiązany Zakon Moyzeszów, na mię się gniewacie, żem całego człowieka zdrowego uczynił w szabat?


text:
A oto, jawnie mówi, a nic mu nie mówią; Zali prawdziwie poznali Książęta, iż ten jest prawdziwie on Christus?


text:
Krzyczał tedy w kościele ucząc Jezus, i mówiąc: I mnie znacie, i wiecie skąd jestem! A sam od siebie nie przyszedłem, ale jest prawdziwy, który mię posłał, którego wy nie znacie.


text:
A wiele ich z onego tłumu uwierzyli weń i mówili: Iż on Christus kiedy przydzie, a zaż więcej znamion uczyni nad te, które ten uczynił?


text:
Usłyszeli Faryzeuszowie tłum, który szemrał o nim te rzeczy; i posłali Faryzeuszowie i przedniejszy Ofiarownicy sługi, aby go pojmali.


text:
Mówili tedy Żydowie między sobą: Dokądże ten ma iść, że my go nie najdziemy? Czyli do rozproszenia Greków ma iść, i uczyć Greki?


text:
Cóż to jest za mowa, którą wyrzekł: Będziecie mię szukać, a nie najdziecie; i gdzie jestem ja, wy nie możecie przyść?


text:
A w on ostateczny dzień wielki święta, stanął Jezus, i krzyczał mówiąc: Jeśli kto pragnie, niech przyjdzie do mnie, i pije!


text:
(A to mówił o onym duchu, którego mieli wziąć wierzący weń; jeszcze bowiem nie był duch święty, iż Jezus jeszcze nie był uwielbion.)


text:
A zaż Pismo nie rzekło, iż z nasienia Dawidowego, a z Bethleem miasteczka, gdzie był Dawid, Christus przyjdzie?


text:
Przyszli tedy słudzy do przedniejszych Ofiarowników i Faryzeuszów; i rzekli im oni: Przecz nie przywiedliście go?


text:
Odpowiedzieli, i rzekli mu: Zaś i ty z Galileiey jesteś? Badajże się, i obacz, iż Prorok z Galileiey nie był wzbudzony.


text:
A wiodą uczeni w Piśmie i Faryzeuszowie do niego niewiastę na cudzołóstwie uchwyconą; i postawiwszy ją w pojśrzodku,


text:
A to mówili kusząc go, aby mieli skargę przeciw niemu. A Jezus ku dołu schyliwszy się, palcem pisał na ziemi.


text:
A gdy nalegali pytając go, podnióższy się, rzekł do nich: Który bez grzechu z was jest, pierwszy niech kamień na nię rzuci.


text:
A oni usłyszawszy, i od sumnienia przekonani będąc, wychodzili jeden za drugim, począwszy od starszych aż do ostatecznych; i zostawion jest sam tylko Jezus, a niewiasta w pośrzodku stojąca.


text:
A podnióższy się Jezus, i żadnego nie ujźrzawszy, oprócz niewiasty, rzekł jej: Niewiasto, gdzież są oni oskarżyciele twoi? Żaden cię nie osądził?


text:
Zasię tedy Jezus im mówił, rzekąc: Jam jest ona światłość świata; kto idzie za mną, nie będzie chodził w ciemności, ale będzie mieć światłość onego żywota.


text:
Odpowiedział Jezus, i rzekł im: Chociaż ja świadczę sam o sobie, prawdziwe jest świadectwo moje; iż wiem, skądem przyszedł, i dokąd idę; lecz wy niewiecie, skąd przychodzę, i dokąd idę.


text:
I choćbych też sądził ja, sąd mój prawdziwy jest; iż sam tylko nie jestem, ale ja, i on, który mię posłał, Ociec.


text:
Mówili mu tedy: Gdzież jest on Ociec twój? Odpowiedział Jezus: Ani mnie znacie, ani Ojca mego; byście mnie znali, wżdybyście i Ojca mego znali.


text:
Te słowa mówił Jezus w skarbnicy, ucząc w Kościele; a żaden nie pojmał go; iż jeszcze nie przyszła była godzina jego.


text:
Rzekł tedy zasię im Jezus: Ja idę, i będziecie mię szukać, a w grzechu waszym pomrzecie; gdzie ja idę, wy nie możecie przyść.


text:
I rzekł im: Wy z niska jesteście, ja z wysoka jestem; wy z świata tego jesteście, jam nie jest z świata tego.


text:
Powiedziałem tedy wam, iż pomrzecie w grzechach waszych. Jeśli bowiem nie uwierzycie, żem ja jest, pomrzecie w grzechach waszych.


text:
Wiele mam o was mówić, i sądzić; ale on, który mię posłał, prawdziwy jest; a ja, com słyszał od niego, to mówię na świecie.


text:
Rzekł tedy im Jezus: Gdy wywyższycie Syna człowieczego, tedy poznacie, żem ja jest, i od samego siebie nie uczynię nic, ale jako nauczył mię Ociec mój, to mówię.


text:
A on, który mię posłał, zemną jest; nie opuścił mię samego tylko Ociec; iż ja te rzeczy, które przyjemne jemu są, czynię zawżdy.


text:
Mówił tedy Jezus do onych, którzy uwierzyli jemu, Żydów: Jeśliż wy wytrwacie w mowie mojej, prawdziwie uczniami moimi jesteście.


text:
Odpowiedzieli mu: Nasienie Abrahamowe jesteśmy, a nikomuśmy zniewoleni nie byli nigdy; jakoż ty mówisz, iż wolnymi będziecie?


text:
Odpowiedział im Jezus: Amen amen, mówię wam: Iż wszelki, który czyni grzech, niewolnikiem jest grzechu.


text:
Odpowiedzieli, i rzekli mu: Ociec nasz Abraham jest. Mówi im Jezus: Byście syny Abrahamowymi byli, uczynki byście Abrahamowe czynili.


text:
A teraz szukacie mię zabić, człowieka, którym onę prawdę wam mówił, którąm słyszał od Boga; tegoby był Abraham nie uczynił.


text:
Wy czynicie uczynki Ojca waszego. Rzekli mu tedy: Myśmy się z wszeteczeństwa nie narodzili; jednego Ojca mamy Boga.


text:
Rzekł im tedy Jezus: By Bóg Ojcem waszym był, miłowali byście wżdy mię, abowiem ja z Boga wyszedł, i idę; bom nie od samego siebie przyszedł, ale on mię posłał.


text:
Wy z ojca dyabła jesteście, i pożądliwości ojca waszego chcecie czynić. On mężobójcą był od początku, i w prawdzie nie stanął; iż nie masz prawdy w nim. Kiedy mówi kłamstwo, z własnych rzeczy mówi, iż kłamcą jest, i ojcem jego.


text:
Odpowiedzieli tedy Żydowie, i rzekli mu: Nie dobrzeż my powiedamy, że Samarytanem jesteś ty, i czarta masz?


text:
Rzekli mu tedy Żydowie: Teraześmy poznali, że czarta masz. Abraham umarł, i Prorocy, a ty mówisz: Jeśliby kto onę mowę moję zachowywał, nie ukusi śmierci na wieki;


text:
Zaż ty więtszy jesteś nad Ojca naszego Abrahama, który umarł? i Prorocy pomarli; kim samego siebie ty czynisz?


text:
Odpowiedział Jezus: Jeśli ja sławię samego siebie, sława moja nic nie jest; jest Ociec mój, który sławi mię, którego wy powiedacie, iż Bogiem waszym jest.


text:
A nie poznaliście go; a ja znam go; i jeślibych rzekł, że nie znam go,  będę podobnym wam, kłamcą. Ale znam go, i mowę jego zachowywam.


text:
Porwali tedy kamienie, aby rzucili nań; a Jezus schronił się, i wyszedł z Kościoła, przeszedszy przez pojśrzodek ich; i przeszedł tak.


text:
I pytali go uczniowie jego, mówiąc: Rabbi, Kto zgrzeszył, ten, czy rodzicy jego, iżby się ślepym narodził?


text:
Mnie potrzeba sprawować uczynki onego, który mię posłał, dokąd dzień jest; przychodzi noc, kiedy żaden nie może sprawować.


text:
I rzekł mu: Idź, umyj się w sadzawce Syloam: (co się wykłada, posłany.) Odszedł tedy, i umył się, i przyszedł widząc.


text:
Sąsiedzi tedy, i którzy widali go pierwej, że był ślepy, mówili: Izali nie ten jest on, który siadał i żebrał?


text:
Odpowiedział on, i rzekł: Człowiek nazwany Jezus uczynił błoto, i pomazał moje oczy, i rzekł mi: Idź do sadzawki Syloam, a umyj się; a odszedszy i umywszy się, przejźrzałem.


text:
Zasię tedy pytali go i Faryzeuszowie, jako przejźrzał? A on rzekł im: Błota włożył na oczy moje, i umyłem się, i patrzam.


text:
Mówili tedy z Faryzeuszów niektórzy: Ten człowiek nie jest od Boga, iż Szabatu nie zachowuje. Drudzy mówili: Jakoż może człowiek grzesznik takowe znamiona czynić? I rozerwanie było między nimi.


text:
Mówią tedy zasię ślepemu: Ty co mówisz o nim, że otworzył twoje oczy? A on rzekł: Iż Prorokiem jest.


text:
Nie wierzyli tedy Żydowie o nim, żeby ślepym był, i przejźrzał, aż zawołali rodziców onego który przejźrzał.


text:
I pytali ich, mówiąc: Tenże jest syn wasz, którego wy powiedacie, iż się ślepym narodził? jakoż tedy teraz widzi?


text:
Lecz, jako teraz widzi, niewiemy; abo kto otworzył jego oczy, my niewiemy; on lata ma, onegoż pytajcie, on sam o sobie mówić będzie.


text:
To mówili rodzice jego, że się bali Żydów; abowiem już postanowili byli Żydowie, aby, jeśliby go kto wyznał Christusem, z zgromadzenia wyrzucony był.


text:
Zawołali tedy powtóre onego człowieka, który był ślepym, i rzekli mu: Daj chwałę Bogu; my wiemy, iż człowiek ten grzesznikiem jest.


text:
Odpowiedział tedy on, i rzekł: Jeśli grzesznik jest, niewiem; jedno wiem, iż ślepym będąc, teraz widzę.


text:
Odpowiedział im: Już powiedałem wam, a nie słyszeliście; Cóż zasię chcecie słyszeć? Zali i wy chcecie jego uczniami być?


text:
Odpowiedział on człowiek, i rzekł im: To bowiem dziwna jest, że wy niewiecie skąd jest, a otworzył moje oczy.


text:
A wiemy, iż grzeszników Bóg nie wysłuchawa; ale, jeśliby kto chwalcą Bożym był, i wolą jego czynił, tego wysłuchawa.


text:
Odpowiedzieli, i rzekli mu: W grzechach tyś jest narodzony wszytek, a ty uczysz nas? I precz wyrzucili go.


text:
I rzekł Jezus: Na sądem ja na świat ten przyszedł; aby ci, którzy nie widzą, widzieli, a którzy widzą, ślepymi się sstali.


text:
Rzekł im Jezus: Byście ślepymi byli, nie mielibyście grzechu; lecz teraz mówicie, iż widzimy; grzech tedy wasz trwa.


text:
Amen amen mówię wam: Kto nie wchodzi drzwiami do obory owczej, ale wstępuje inędy, on złodziej jest i zbójca.


text:
Temu odźwierny otwiera, i owce głosu jego słuchają, i własne owce nazywa podług imienia ich, i wywodzi je.


text:
Jam jest drzwiami; przez mię jeśliby kto wszedł, będzie zbawion; i wnidzie i wynidzie, i paszą znajdzie.


text:
Złodziej nie przychodzi jedno żeby kradł, i rzezał, i tracił; jam przyszedł, aby żywot miały, i obficie miały.


text:
Lecz najemnik, i który nie jest Pasterzem, którego nie są owce własne, widzi wilka przychodzącego, i opuszcza owce, i ucieka; a wilk porywa je, i rosprasza owce.


text:
I drugie owce mam, które nie są z obory tej; i one mnie potrzeba przywieść; i głos mój usłyszą, i sstanie się jedna owczarnia, jeden Pasterz.


text:
Żaden nie odejmuje jej odemnie; ale ja kładę ją od samego siebie; zwierzchność mam położyć ją, i zwierzchność mam zasię wziąć ją. To przykazanie wziąłem od Ojca mego.


text:
Obstąpili go tedy Żydowie, i mówili mu: Dokądże duszę naszę zawieszasz? Jeśliżeś ty jest on Christus, powiedz nam jawnie.


text:
Odpowiedział im Jezus: Powiedziałem wam, a nie wierzycie; uczynki, które ja czynię w imię Ojca mego, te świadczą o mnie.


text:
Odpowiedział im Jezus: Wiele dobrych uczynków ukazałem wam z Ojca mego; dla którego z nich uczynku kamienujecie mię?


text:
Odpowiedzieli mu Żydowie, mówiąc: Dla dobrego uczynku nie kamienujemy cię, ale dla bluźnierzstwa; I że ty człowiekiem będąc, czynisz samego siebie Bogiem.


text:
A jeśliż czynię, chociażbyście mnie nie wierzyli, uczynkom wierzcie; abyście poznali i wierzyli, że we mnie jest Ociec, a ja w nim.


text:
A wiele ich przychodziło do niego, i mówili: Iż Jan znamienia nie uczynił żadnego; ale wszytkie rzeczy którekolwiek powiedał Jan o tym, prawdziwe były.


text:
A była Marya, która pomazała Pana maścią, i utarła nogi jego włosami swymi, której brat Łazarz chorował;


text:
A usłyszawszy Jezus, rzekł: Ta choroba nie jest na śmierć, ale dla chwały Bożej; aby był rozsławion Syn Boży przez nię.


text:
Odpowiedział Jezus: Zali nie dwanaście godzin są dnia? jeśliby kto chodził we dnie, nie obraża się, iż światłość świata tego widzi.


text:
A to rzekszy, odeszła, i zawołała Maryey siostry swej potajemnie, mówiąc: Nauczyciel jest sam, i woła cię.


text:
A jeszcze nie przyszedł był Jezus do miasteczka; ale był na onym miejscu, gdzie zabieżała była jemu Marta.


text:
Żydowie tedy, którzy z nią byli w domu, i cieszyli ją, ujźrzawszy Maryą iż prętko wstała, i wyszła, szli za nią, mówiąc: Iż idzie do grobu, aby płakała tam.


text:
Marya tedy, gdy przyszła, kędy był Jezus, ujźrzawszy go, przypadła mu do nóg, mówiąc mu: Panie, byś był tu był, nie umarłby był mój brat.


text:
Jezus tedy, gdy ujźrzał ją płaczącą, i one, którzy przyszli z nią, Żydy płaczące, rozrzewnił się w duchu, i wzruszył się.


text:
A niektórzy z nich rzekli: Nie mógłże ten, który otworzył oczy ślepego, uczynić, żeby i ten nie umarł był?


text:
Jezus tedy zasię rozrzewniwszy się sam w sobie, przychodzi do grobu. A była jaskinia, i kamień położony na niej.


text:
Mówi Jezus: Podnieście kamień. Mówi mu siostra onego, który był umarł, Marta: Panie, jużci cuchnie; bo czwarty mu dzień jest.


text:
Podnieśli tedy kamień, gdzie był umarły położony. A Jezus podniósł oczy swoje wzgórę, i rzekł: Ojcze, dziękuję tobie, żeś wysłuchał mię.


text:
A jam wiedział, że zawżdy mię wysłuchawasz; alem to dla tłumu około stojącego rzekł, aby wierzyli iżeś ty mnie posłał.


text:
I wyszedł on umarły, mając związane chustkami nogi i ręce; a twarz jego ścierką była zawiniona. Mówi im Jezus: Rozwiążcie go, i dopuśćcie iść.


text:
Wiele ich tedy z Żydów, którzy byli przyszli do Maryey, i przypatrowali się temu, jak wielkie rzeczy uczynił Jezus, uwierzyli weń.


text:
Zgromadzili tedy przedniejszy Ofiarownicy i Faryzeuszowie Radę siedzącą, i mówili: Cóż czynimy? iż ten człowiek wiele znamion czyni.


text:
Jeśli zaniechamy go tak, wszyscy uwierzą weń; i przyjdą Rzymianie, i wezmą nam i miejsce to, i naród.


text:
A jeden niektóry z nich, Kaiafasz,  przedniejszym Ofiarownikiem będąc roku onego, rzekł im: Wy nie wiecie nic;


text:
Ani rozmyślawacie, iż jest pożyteczno nam, żeby jeden człowiek umarł za lud, a cały naród nie zginął.


text:
A tego sam z siebie nie mówił; ale przedniejszym Ofiarownikiem będąc roku onego, prorokował, iż miał Jezus umrzeć za on naród;


text:
Jezus tedy więcej się jawnie nie przechadzał między Żydy, ale odszedł ztamtąd do krainy, która jest blisko puszczej, do miasta Efraimem nazwanego; i tam się zabawił z uczniami swymi.


text:
A była blisko Pascha Żydowska; i wstąpiło wiele ich do Jerozolimy z onej krainy przed Paschą, aby się oczyścili.


text:
Szukali tedy Jezusa, i mówili jedni do drugich w Kościele stojąc: Co się wam zda? iż nie przyszedł na święto?


text:
A dali byli i przedniejszy Ofiarownicy i Faryzeuszowie przykazanie, aby, jeśliby kto wiedział, gdzieby był, oznajmił, żeby go pojmali.


text:
Jezus tedy sześć dni przed Paschą przyszedł do Betaniey, kędy był Łazarz, który był umarł, którego wzbudził od umarłych .


text:
Uczynili tedy jemu wieczerzą tamże, a Marta służyła; a Łazarz był jednym z onych, którzy społu siedzieli z nim.


text:
Marya tedy wziąwszy funt maści Szpikanardowej wielce drogiej, namazała nogi Jezusowe, i utarła włosami swymi nogi jego; a on dom napełniony był wonności onej maści.


text:
A mówił to, nie iżby o ubogie dbał, ale iż złodziejem był, i worek miał, a wrzucone pieniądze nosił.


text:
Poznał tedy tłum mnogi z Żydów iż tam jest; i przyszli nie dla Jezusa tylko, ale żeby też byli Łazarza ujźrzeli, którego wzbudził od umarłych.


text:
Nabrali gałązek Palmowych, i wyszli na przeciwko jemu, i krzyczeli: Hosanna! Błogosławiony, który idzie w imię Pańskie, Król Izraelski!


text:
A tych rzeczy nie rozumieli uczniowie jego z przodku; ale gdy był uwielbion Jezus, tedy wspomnieli, iż było o nim napisane, i te rzeczy uczynili jemu.


text:
Byli też niektórzy Grekowie z onych, którzy wstępowali do Jeruzalem, żeby się Bogu pokłonili w święto.


text:
Ci tedy przystąpili do Filipa, który był z Bethsaidy Galileyskiey, i prosili go, mówiąc: Panie, chcemy Jezusa widzieć.


text:
Amen amen mówię wam: Jeśliby ziarno pszeniczne padszy do ziemie nie obumarło, ono samo tylko zostawa; lecz jeśliby obumarło, mnogi owoc przynosi.


text:
Kto miłuje duszę swą, straci ją; a kto nienawidzi dusze swej na świecie tym, do wiecznego żywota ustrzeże jej.


text:
Jeśliby mnie służył kto, niechże za mną idzie; a gdziem jestem ja, tam i sługa mój będzie. A jeśliby kto mnie służył, uczci go Ociec.


text:
Teraz dusza moja zatrwożona jest; I cóż rzekę? Ojcze, wybaw mię z godziny tej. Alem dlatego przyszedł na godzinę tę.


text:
On tedy tłum, który stał i słyszał, mówił iż grzmienie się sstało. Drudzy mówili: Anioł do niego mówił.


text:
Odpowiedział mu on tłum: My słyszeliśmy z Zakonu, że Christus trwa na wieki; a jakoż ty mówisz: Potrzeba aby podwyższony był Syn człowieczy? któryż  jest ten Syn człowieczy?


text:
Rzekł tedy im Jezus: Jeszcze mały czas ona światłość z wami jest; Chodźcież,  póki onę światłość macie, żeby ciemność was nie ogarnęła; Bo kto chodzi w ciemności, niewie gdzie idzie.


text:
Póki onę światłość macie, wierzcież w światłość, abyście się synmi światłości sstali. To powiedział Jezus, i odszedszy, schronił się od nich.


text:
Aby się mowa Ezaiasza Proroka wypełniła, którą powiedział: Panie, któż uwierzył powieści naszej, i ramię Pańskie komu jest objawione?


text:
Strętfił ich oczy, i strętfił ich serce; aby nie widzieli oczyma, i wyrozumieli sercem, i nawrócili się, i uzdrowiłbych je.


text:
Wszakże jednak i z Książąt wiele ich uwierzyło weń; ale dla Faryzeuszów nie wyznawali, aby z zgromadzenia wyrzuceni nie byli.


text:
A jeśliby kto słyszał moje słowa, a nie uwierzyłby, ja go nie sądzę. Bom nie przyszedł, żebych sądził świat, ale żebych zbawił świat.


text:
Kto mię odrzuca, i nie przyjmuje słów moich, ma onego który go sądzi: Mowa, którąm mówił, ona osądzi go w on ostateczny dzień.


text:
Iżem ja z siebie samego nie mówił; ale on, który mię posłał, Ociec, sam mi przykazanie dał, co rzekę, i co mówić będę.


text:
I wiem, że przykazanie jego, żywot wieczny jest; co tedy mówię ja, jako mi powiedział Ociec, tak mówię.


text:
A przed świętem Paschy, wiedząc Jezus, iż przyszła jego godzina, aby przeszedł z świata tego do Ojca, umiłowawszy swoje własne, którzy byli na świecie, aż do końca umiłował je.


text:
A gdy było po wieczerzy, (gdy dyabeł już był wrzucił w serce Judasza Symonowego, Iskaryoty, żeby go wydał.)


text:
Potym leje wodę w miednicę, i począł umywać nogi uczniów, i ucierać prześcieradłem, którym był przepasany.


text:
Mówi mu Piotr: Nie będziesz umywał nóg moich na wieki. Odpowiedział mu Jezus: Jeśli cię nie umyję, nie masz części ze mną.


text:
Mówi mu Jezus: Kto jest opłokany, nie ma potrzeby jedno nogi umyć, ale jest czysty wszytek; i wy czystymi jesteście, ale nie wszyscy.


text:
Amen amen mówię wam: Nie jest sługa więtszy nad Pana swego, ani poseł więtszy nad onego, który go posłał.


text:
Nie o wszytkich was mówię; ja wiem, którem obrał; ale żeby się Pismo wypełniło: Który je zemną chleb, podniósł przeciwko mnie piętę swą.


text:
Amen amen mówię wam: Kto przyjmuje, gdybym kogo posłał, mnie przyjmuje; a kto mnie przyjmuje, przyjmuje onego, który mię posłał.


text:
Te słowa rzekszy Jezus, zatrwożył się w duchu, i świadczył, i rzekł: Amen amen mówię wam, że jeden z was wyda mię.


text:
Odpowieda Jezus: On jest, któremu ja omoczywszy sztuczkę podam. A rozmoczywszy sztuczkę, daje Judaszowi Symonowemu Iskaryotowi.


text:
Abowiem niektórzy mniemali, gdyż worek miał Judasz, iż mu mówi Jezus: Kup, czego potrzebę mamy na święto; abo ubogim żeby co dał.


text:
Dziatki, jeszcze mało z wami jestem; Będziecie mię szukać; i jakom rzekł Żydom: Iż gdzie idę ja, wy nie możecie przyść; i wam mówię teraz.


text:
Przykazanie nowe dawam wam, abyście miłowali jedni drugie; jakom umiłował was, abyście i wy miłowali jedni drugich.


text:
Mówi mu Symon Piotr: Panie, dokądże idziesz? Odpowiedział mu Jezus: Dokąd idę, nie możesz za mną teraz iść, lecz potym pójdziesz za mną.


text:
Odpowiedział mu Jezus: Duszę swą za mię położysz? Amen amen mówię tobie: Nie zapoje kur, aż się zaprzysz mnie trzykroć.


text:
A jeśli pójdę i zgotuję wam miejsce, zasię przyjdę, i wezmę was do siebie; iżbyście, gdzie jestem ja, i wy byli.


text:
Mówi mu Jezus: Ja jestem ona droga, i ona prawda, i on żywot; Żaden nie przychodzi do onego Ojca, jedno przez mię.


text:
Mówi mu Jezus: Tak długi czas z wami jestem, a nie poznałeś mię? Filipie, kto widział mnie, widział Ojca; a jakoż ty mówisz: Ukaż nam Ojca?


text:
Nie wierzysz iżem ja w Ojcu, a Ociec we mnie jest? Słów, które ja mówię wam, od samego siebie nie mówię; lecz Ociec, który we mnie mieszka, sam czyni one uczynki.


text:
Amen amen mówię wam: Kto wierzy w mię, uczynki, które ja czynię, i on czynić będzie, i więtsze nad te czynić będzie; Iż ja do Ojca mego idę.


text:
Onego ducha prawdy, którego świat nie może przyjąć; iż go nie widzi, ani go zna; lecz wy znacie go, iż u was trwa, i w was będzie.


text:
Jeszcze mało, a świat mię już więcej nie ogląda; lecz wy mnie oglądacie; iż ja żywę, i wy żyć będziecie.


text:
Kto ma przykazania moje, i zachowywa je, on jest, który mnie miłuje; A kto mnie miłuje, będzie umiłowany od Ojca mego; i ja umiłuję go, i okażę mu siebie samego.


text:
Mówi mu Judasz, nie on Iskaryot: Panie, co się stało, że nam masz okazać siebie samego, a nie światu?


text:
Odpowiedział Jezus, i rzekł mu: Jeśli kto miłuje mię, mowę moję zachowywać będzie; i Ociec mój umiłuje go, i do niego przyjdziemy, i mieszkanie u niego uczyniemy.


text:
Kto mnie nie miłuje, mów moich nie zachowywa; a mowa, którą słyszycie, nie jest moja, ale onego, który mię posłał, Ojca.


text:
Lecz Pocieszyciel, on duch święty, którego pośle Ociec w imię moje, on was nauczy wszytkich rzeczy, i przywiedzie wam na pamięć wszytkie rzeczy, którem wam powiedział.


text:
Pokój zostawuję wam, pokój on mój dawam wam; nie jako świat dawa, ja dawam wam; Niechże się nie trwoży wasze serce, ani się lęka.


text:
Słyszeliście, żem ja powiedział wam: Odchodzę, i przychodzę do was. Gdybyście mię miłowali, wżdybyście się weselili, żem powiedział: Idę do Ojca; iż Ociec mój więtszy nad mię jest.


text:
Ale iżby poznał świat, że miłuję Ojca, i jako przykazał mnie Ociec, tak czynię. Wstańcież, pódźmy sstąd.


text:
Wszelką latorośl we mnie nie przynoszącą owocu, odejmuje ją; a wszelką, która owoc przynosi, ochędaża ją, aby więtszy owoc przynosiła.


text:
Trwajciesz we mnie, a ja w was; jako latorośl nie może owocu przynieść sama od siebie, jeśliby nie trwała w winnej macicy; także ani wy, jeśli we mnie trwać nie będziecie.


text:
Jam jest winna macica, wyście latorośli. Kto trwa we mnie, a ja w nim, ten przynosi owocu wiele; Bo bezemnie nic nie możecie uczynić.


text:
Jeśliby kto nie trwał we mnie, wyrzucony jest precz jako latorośl, i usechł; i zgromadzają je, i do ognia miecą, i gorają.


text:
Jeśli wytrwacie we mnie, i słowa moje w was trwać będą, czegokolwiek zachcecie, prosić będziecie, i sstanie się wam.


text:
Jeśli przykazania moje zachowywać będziecie, trwać będziecie w onej miłości mojej; jakom ja roskazania Ojca mego zachowywał, i trwam w onej miłości jego.


text:
Już was dalej nie zowię sługami; gdyż sługa nie wie, co czyni jego Pan; lecz was nazwałem przyjacioły, iż wszytko, com słyszał od Ojca mego, oznajmiłem wam.


text:
Nie wyście mnie obrali, alem ja obrał was; i postanowiłem was, abyście wyszli, i owoc przynieśli, a owocby wasz trwał; iż oczkolwiekbyście prosili Ojca w imię moje, dałby wam.


text:
Byście z świata byli, wżdyćby świat swoje własne miłował; lecz iż z świata nie jesteście, ale ja wybrałem was z świata, dlatego nienawidzi was świat.


text:
Wspomnicie na mowę, którąm ja powiedział wam: Nie jest sługa więtszy niż Pan jego; jeśli mnie prześladowali, i was prześladować będą; jeśli mowę moję zachowywali, i waszę zachowywać będą.


text:
Bych był nie przyszedł, i nie mówił im, grzechu by nie mieli; lecz teraz wymówki nie mają grzechowi swemu.


text:
Bych był onych uczynków nie uczynił między nimi, których żaden inszy nie uczynił, grzechuby nie mieli; lecz teraz i widzieli, i nienawidzieli i mnie i Ojca mego.


text:
Lecz gdy przyjdzie on Pocieszyciel, którego ja wam poślę od Ojca, duch on prawdy, który od Ojca pochodzi, on świadczyć będzie o mnie.


text:
Z zgromadzenia wyrzucą was; Ale przychodzi godzina, że wszelki, któryby was zabijał, mniemać będzie, że posługę ofiaruje Bogu.


text:
Ale te rzeczy powiedziałem wam, abyście kiedy przyjdzie ona godzina, wspomnieli na nie, żem ja powiedział wam; A tychem wam z początku nie powiedał, iżem z wami był.


text:
Ale ja prawdę mówię wam, pożyteczno wam, abych ja odszedł. Abowiem jeślibych ja nie odszedł, on Pocieszyciel nie przyjdzie do was; a jeśli pójdę, poślę go do was.


text:
A przyszedszy on, przekonywać będzie świat z strony grzechu, i z strony sprawiedliwości, i z strony sądu.


text:
A kiedy przyjdzie on, duch prawdy, wprowadzi was we wszelką onę prawdę; Bo nie będzie mówił sam od siebie, ale cokolwiek usłyszy mówić będzie, i rzeczy, które mają być, opowie wam.


text:
Rzekli tedy niektórzy z uczniów jego jedni do drugich: Co jest to, co mówi nam: Mało, a nie ujźrzycie mię; i zasię mało, a oglądacie mię; A, iż ja idę do Ojca?


text:
Poznał tedy Jezus, że chcieli go pytać, i rzekł im: O tym się pytacie między sobą, żem rzekł: Mało, a nie ujźrzycie mię; i zasię mało, a oglądacie mię?


text:
Amen amen mówię wam: Iż płakać i lamentować będziecie wy, a świat się będzie weselić; a wy smęcić się będziecie, ale smutek wasz w wesele się sstanie.


text:
Niewiasta gdy rodzi, smętek ma, iż przyszła godzina jej; lecz gdy porodzi dzieciątko, już dalej nie pamięta ucisku dla wesela, iż się narodził człowiek na świat.


text:
I wy tedy smutekci teraz macie; lecz zasię oglądam was, a będzie się weseliło wasze serce, i wesela waszego żaden nie odejmie od was.


text:
A onego dnia nie będziecie mię pytać ni ocz. Amen amen mówię wam: Iż oczkolwiekbyście prosili Ojca w imię moje, da wam.


text:
Aż do tąd nie prosiliście ni ocz w imię moje; Prościesz, a weźmiecie, aby wesele wasze było napełnione.


text:
Te rzeczy przez przypowieści powiedziałem wam; ale przychodzi godzina, gdy już dalej nie przez przypowieści mówić będę wam, ale jawnie o Ojcu moim opowiem wam.


text:
Teraz wiemy, że wiesz wszytkie rzeczy, i nie masz potrzeby, żeby kto ciebie pytał; sstąd wierzymy żeś od Boga wyszedł.


text:
Oto, przychodzi godzina; i terazże przyszła, abyście się rozproszyli każdy do własnych rzeczy, a mnie samego tylko zostawicie; lecz nie jestem sam tylko, iż Ociec zemną jest.


text:
Te rzeczy powiedziałem wam, abyście we mnie pokój mieli; na świecie ucisk mieć będziecie; ale tuszcie sobie dobrze, jam zwyciężył świat.


text:
To powiedział Jezus, i podniósł oczy swoje w Niebo, i rzekł: Ojcze, przyszła godzina, uwielbi Syna twego, aby i Syn twój uwielbił ciebie.


text:
A ten jest on żywot wieczny, aby poznali ciebie, onego samego tylko prawdziwego Boga, i któregoś posłał Jezusa Christusa.


text:
A teraz uwielb mię ty Ojcze! u siebie samego, oną chwałą, którąm miał, pierwej niż świat był, u ciebie.


text:
Objawiłem twoje imię ludziam, któreś mi dał z świata. Twoi byli, i mnieś je dał, a mowę twoję zachowali.


text:
Abowiem słowa, któreś mi dał, dałem im; a oni przyjęli, i poznali prawdziwie, żem od ciebie wyszedł, i uwierzyli, żeś ty mnie posłał.


text:
A więcej nie jestem na świecie, a ci na świecie są, a ja do ciebie przychodzę. Ojcze święty, zachowaj je w imię twoje, któreś mi dał, aby byli jedno, jako my.


text:
Gdym był z nimi na świecie, ja zachowywałem je w imię twoje, któreś mi dał, strzegłem, i żaden z nich nie zginął, jedno on syn zginienia, żeby się Pismo wypełniło.


text:
Aby wszyscy jedno byli, jako ty Ojcze we mnie, a ja w tobie, aby i oni w nas jedno byli; iżby uwierzył świat, żeś ty mnie posłał.


text:
Ja w nich, a ty we mnie, aby byli doskonałemi uczynieni w jedno, a iżby poznał świat, żeś ty mnie posłał, i umiłowałeś je, jakoś mnie umiłował.


text:
Ojcze, one któreś mi dał, chcę aby gdzie jestem ja, i oni byli ze mną; aby oglądali onę chwałę moję, którąś mi dał; iżeś mię umiłował przed założeniem świata.


text:
To rzekszy Jezus, wyszedł z uczniami swymi za potok Kedron, gdzie był ogród, do którego wszedł on i uczniowie jego.


text:
A wiedział też Judasz, który go wydawał, ono miejsce; iż się często zgromadzał Jezus tam z uczniami swymi.


text:
Judasz tedy wziąwszy rotę, i od przedniejszych Ofiarowników i Faryzeuszów sługi, przychodzi tam z laterniami, i kagańcami, i zbrojami.


text:
Odpowiedzieli mu: Jezusa onego Nadzarethskiego. Mówi im Jezus: Jam jest. A stał też Judasz, który go wydawał, z nimi.


text:
Symon tedy Piotr, mając miecz, wyciągnął go; i uderzył przedniejszego Ofiarownika sługę, i uciął mu ucho prawe; a było imię onemu słudze Malchus.


text:
Rzekł tedy Jezus Piotrowi: Włóż miecz twój w poszwy; Kubek, który mi dał Ociec, izali go pić nie będę?


text:
I odwiedli go do Annasza naprzód; Bo był świekier Kaiafaszów, który był przedniejszym Ofiarownikiem roku onego.


text:
A szedł za Jezusem Symon Piotr, i drugi uczeń. A uczeń on był znajomy przedniejszemu Ofiarownikowi, i wszedł społu z Jezusem do dworu przedniejszego Ofiarownika.


text:
A Piotr stał u drzwi na dworze; wyszedł tedy on uczeń drugi, który był znajomy przedniejszemu Ofiarownikowi, i rzekł odźwiernej, i wprowadził Piotra.


text:
Mówi tedy dziewka odźwierna Piotrowi: Zali i ty z uczniów nie jesteś człowieka tego? Mówi on: Nie jestem.


text:
I stali niewolnicy i słudzy z węgla ogień uczyniwszy, iż zimno było; i grzali się; a był z nimi i Piotr, stojąc i grzejąc się.


text:
Odpowiedział mu Jezus: Jam jawnie mawiał światu; jam zawsze uczył w zgromadzeniu i w Kościele, gdzie się zewsząd Żydowie schadzają; a w skrytości  nie mówiłem nic.


text:
A gdy to mówił, jeden z sług tamże stojąc, dał policzek Jezusowi, mówiąc: Także odpowiedasz przedniejszemu Ofiarownikowi?


text:
A był Symon Piotr stojąc i grzejąc się; rzekli mu tedy: Abo i ty z uczniów jego jesteś? Zaprzał się on, i rzekł: Nie jestem.


text:
Mówi jeden z sług przedniejszego Ofiarownika, powinowatym będąc onego, któremu był uciął Piotr ucho: Zażem ja ciebie nie widział w ogrodzie z nim?


text:
Wiodą tedy Jezusa od Kaiafasza na ratusz; a było rano; a sami nie weszli na ratusz, aby się nie splugawili, ale iżby jedli Paschę.


text:
Rzekł tedy im Piłat: Weźmicież go wy, i wedle Zakonu waszego sądźcie go. Rzekli tedy jemu Żydowie: Nam się nie godzi zabijać nikogo.


text:
Odpowiedział Piłat: Azażem ja Żyd jest? naród twój i przedniejszy Ofiarownicy podali cię mnie; Cóżeś uczynił?


text:
Odpowiedział Jezus: Królestwo moje nie jest z świata tego; Gdyby z świata tego było Królestwo moje, wżdyćby słudzy moi wojowali, żebych nie był wydan Żydom; lecz teraz Królestwo moje nie jest z tąd.


text:
Rzekł tedy jemu Piłat: To tedy Królem jesteś ty? Odpowiedział Jezus: Ty mówisz iż Królem jestem ja. Jam się na to narodził, i na tom przyszedł na świat, abych świadczył o onej prawdzie. Wszelki, który jest z onej prawdy, słucha mego głosu.


text:
Mówi mu Piłat: Cóż jest prawda? A to rzekszy, zasię wyszedł do Żydów, i mówi im: Ja żadnej winy nie najduję w nim.


text:
A jest zwyczaj u was, abym wam jednego wypuścił na Paschę; chcecież tedy wypuszczę wam onego Króla Żydowskiego?


text:
Wyszedł tedy zasię na dwór Piłat, i mówi im: Oto, wiodę wam go na dwór, abyście poznali, że w nim żadnej winy nie najduję.


text:
Wyszedł tedy Jezus na dwór, niosąc cierniową koronę, i purpurową szatę. I mówi im Piłat: Oto on człowiek.


text:
Gdy go tedy ujźrzeli przedniejszy Ofiarownicy i słudzy, krzyczeli, mówiąc: Ukrzyżuj, ukrzyżuj! Mówi im Piłat: Weźmicież go wy, i ukrzyżujcie; Bo ja nie najduję w nim przyczyny.


text:
Odpowiedzieli mu Żydowie: My Zakon mamy, i wedle Zakonu naszego powinien umrzeć, iż samego siebie Synem Bożym czynił.


text:
Mówi tedy jemu Piłat: Ze mną nie mówisz? niewiesz, iż zwierzchność mam ukrzyżować cię, i zwierzchność mam wypuścić cię?


text:
Odpowiedział Jezus: Nie miałbyś zwierzchności żadnej przeciw mnie, być było nie dano z wysoka; dlatego który mię wydaje tobie, więtszy grzech ma.


text:
Od tąd szukał Piłat wypuścić go; lecz Żydowie krzyknęli, mówiąc: Jeślibyś tego wypuścił, nie jesteś przyjacielem Cesarskim; Wszelki co się Królem czyni, sprzeciwia się Cesarzowi.


text:
Piłat tedy usłyszawszy tę mowę, wywiódł na dwór Jezusa; i siadł na stolicy na miejscu nazwanym Lithostroton, a po Hebraysku Gabbatha.


text:
A oni krzyczeli: Zgładź, zgładź, ukrzyżuj go! Mówi im Piłat: Króla waszego ukrzyżuję? Odpowiedzieli przedniejszy Ofiarownicy: Nie mamy Króla, jedno Cesarza.


text:
A napisał też tytuł Piłat, i postawił nad krzyżem. A było napisano: Jezus Nadzarethski on Król Żydowski.


text:
Ten tedy tytuł wiele czytało Żydów; iż blisko było ono miejsce miasta, gdzie był ukrzyżowan Jezus. A było napisano po Hebraysku, po Grecku, i po Rzymsku.


text:
Mówili tedy Piłatowi przedniejszy Ofiarownicy Żydowscy: Nie pisz, Król Żydowski; ale iż on powiedał: Król jestem Żydowski.


text:
Żołnierze tedy, gdy ukrzyżowali Jezusa, wzięli szaty jego, (i uczynili cztery części, każdemu żołnierzowi część,) i suknią; a była ta suknia nie szyta, ale od wierzchu dziana wszytka.


text:
Rzekli tedy jedni do drugich: Nie rozdzierajmy jej, ale losujmy o nię, czyja będzie. Iżby się Pismo wypełniło, które mówi: Podzielili szaty moje sobie, a o odzienie me rzucili los. Onić tedy Żołnierze te rzeczy uczynili.


text:
A stały podle krzyża Jezusowego matka jego, i siostra matki jego, Marya Klopaszowa, i Marya Magdalena.


text:
Jezus tedy ujźrzawszy matkę i ucznia tuż stojącego, którego miłował, mówi matce swej: Niewiasto, oto Syn twój!


text:
Naczynie tedy postawione było octu pełne; a oni napełniwszy gębkę octem, i hizopem obłożywszy, podali do jego ust.


text:
Żydowie tedy, aby nie zostały na krzyżu ciała w szabat, ponieważ Przygotowanie było; abowiem był wielki dzień onego Szabatu;  prosili Piłata aby połamano im goleni, i zięto.


text:
A ten który widział świadczył, i prawdziwe jest świadectwo jego; i on wie iż prawdziwe rzeczy mówi, abyście wy wierzyli.


text:
A potym prosił Piłata Józef z Arymatyey, (będąc uczniem Jezusowym, lecz skrytym dla bojaźni żydowskiej) iżby zdjął ciało Jezusowe; i pozwolił Piłat. Przyszedł tedy i zdjął ciało Jezusowe.


text:
A przyszedł i Nykodem, (który był przyszedł do Jezusa w nocy przedtym) niosąc umieszanie Mirrhy i Aloes, jakoby funtów sto.


text:
Wzięli tedy ciało Jezusowe, i uwinęli je w chusty z rzeczami wonnymi, jako zwyczaj jest Żydom pogrzebać.


text:
A był na onym miejscu, gdzie był ukrzyżowan, ogród, a w ogrodzie grób nowy, w którym jeszcze żaden położony nie był.


text:
A pierwszego dnia szabatów, Marya Magdalena przychodzi rano, gdy ciemność jeszcze była, do grobu; i widzi kamień odjęty od grobu.


text:
Bieży tedy i przychodzi do Symona Piotra, i do onego drugiego ucznia, którego miłował Jezus; i mówi im: Wzięto Pana z grobu, a niewiemy kędy go położono.


text:
I bieżeli oni dwa społu; a on drugi uczeń wprzód bieżał prędzej niż Piotr, i  przyszedł pierwszy do grobu;


text:
I ścierkę, która była na głowie jego, nie z chustami położoną, ale osobno zwinioną na jedno miejsce.


text:
I widzi dwu Aniołu w bieli siedzących, jednego u głowy, a drugiego u nóg,  gdzie było położono ciało Jezusowe.


text:
I mówią jej oni: Niewiasto, przecz płaczesz? Rzekła im: Iż wzięto Pana mego, a niewiem kędy go położono.


text:
Rzekł jej Jezus: Niewiasto, czemu płaczesz? kogo szukasz? Ona, mniemając, żeby ogrodnik był, mówi mu: Panie, jeśliś go ty wyniósł, powiedz mi, gdzieś go położył; a ja go wezmę.


text:
Mówi jej Jezus: Nie tykaj się mnie; abowiemem jeszcze nie wstąpił do Ojca mego; ale idź do braciej mojej, i powiedz im: Wstępuję do Ojca mojego, i Ojca waszego, i Boga mego, i Boga waszego.


text:
Gdy tedy był wieczór dnia onego pierwszego szabatów, a drzwi były zamknione, gdzie byli uczniowie zgromadzeni dla bojaźni Żydowskiej, przyszedł Jezus; i stanął w pojśrzodku, i mówi im: Pokój wam.


text:
Mówili mu tedy drudzy uczniowie: Widzieliśmy Pana. A on im rzekł: Jeśli nie ujźrzę w ręku jego znaku goździ, a nie włożę palca mego w znak goździ, i nie włożę ręki mojej w bok jego, nie uwierzę.


text:
A po dniach ośmi zasię byli wewnątrz uczniowie jego, i Thomasz z nimi. Przychodzi Jezus gdy drzwi zamknione były, i stanął w pojśrzodku, i rzekł: Pokój wam!


text:
Potym mówi Thomaszowi: Podaj palec twój ówdzie, a oglądaj ręce moje; A podaj rękę twą, i włóż ją w bok mój, a nie bądź niewiernym, ale wiernym.


text:
Wieleć tedy i innych znamion uczynił Jezus przed uczniami swymi, które nie są napisane w księgach tych.


text:
A te są napisane, abyście wierzyli, że Jezus jest Christusem onym Synem Bożym, i abyście wierząc, żywot mieli w imię jego.


text:
Byli społu Symon Piotr i Thomasz, nazwany Dydymus, i Nathanael który był od Kany Galileyskiej, i synowie Zebedeuszowi, i drudzy z uczniów jego dwa.


text:
Mówi im Symon Piotr: Idę ryb łowić. Mówią mu: Idziemy i my z tobą. Wyszli, i wstąpili w łódź wnet; a onej nocy nie pojmali nic.


text:
A on im rzekł: Zarzućcie po prawej stronie łodzi sieć, a najdziecie. Zarzucili tedy, i już dalej jej ciągnąć nie mogli przed mnóstwem ryb.


text:
Mówi tedy uczeń, on którego miłował Jezus, Piotrowi: Pan jest. Symon tedy Piotr, usłyszawszy iż Pan jest, odzieniem się przepasał (był bowiem nagi)  i rzucił się w morze.


text:
A drudzy uczniowie w łodzi przyszli (bo nie byli daleko od ziemie, ale jakoby na łokiet dwu set) ciągnąc sieć ryb.


text:
Wstąpił Symon Piotr, i wyciągnął sieć na ziemię, pełną ryb wielkich, sto piącidziesiąt trzech; a choć ich tak wiele było, nie podarła się sieć.


text:
Mówi im Jezus: Pódźcie, obiedwajcie. A żaden nie śmiał z uczniów badać się u niego: Ty ktoś jest? wiedząc iż Pan jest.


text:
Gdy tedy obiedwali, mówi Symonowi Piotrowi Jezus: Symonie Jonaszów, miłujesz mię więcej niźli ci? Mówi mu: Tak, Panie, ty wiesz, że cię miłuję. Mówi mu: Paś baranki moje.


text:
Mówi mu zasię powtóre: Symonie Jonaszów, miłujesz mię? Rzekł mu: Tak Panie; ty wiesz że cię miłuję. Mówi mu: Paś owce moje.


text:
Mówi po trzecie: Symonie Jonaszów, miłujesz mię? Zasmucił się Piotr, że mu rzekł trzeci kroć: Miłujesz mię? I rzekł mu: Panie, ty wszytkie rzeczy wiesz; ty znasz że cię miłuję. Mówi mu Jezus: Paś owce moje.


text:
Amen amen mówię tobie: Gdyś był młodszym, opasowałeś się sam, i chodziłeś kędyś chciał. Lecz kiedy się starzejesz, wyciągniesz ręce twe, a inny cię opasze, i powiedzie gdziebyś niechciał.


text:
A obróciwszy się Piotr widzi onego ucznia, którego miłował Jezus, pozad idącego, który się też był przykłonił przy wieczerzy na piersi jego, i rzekł: Panie, któryż jest on co cię wydaje?


text:
Wyszła tedy ona mowa między bracią, iż uczeń on nie umrze; A nie rzekł mu Jezus, iż nie umrze; ale: Jeślibym chciał, żeby on trwał aż przyjdę, co tobie do tego?


text:
Ten jest uczeń, który świadczy o tych rzeczach, i napisał te rzeczy; a wiemy, że prawdziwe jest świadectwo jego.


text:
A jest i innych wiele rzeczy, które czynił Jezus; które gdyby się spisały pojedynkiem, i sam, tuszę, świat nie ogarnąłby napisanych ksiąg, Amen.


text:
Aż do dnia, którego roskazawszy Apostołom przez ducha świętego, które był obrał, wzięty jest wzgórę.


text:
Którym też zstawił samego siebie żywym po ucierpieniu swoim w wielu pewnych znakach, przez dni czterdzieści widziany od nich, i mówiąc około Królestwa Bożego.


text:
A z nimi przebywając, roskazał im, aby od Jerozolimów nie odstąpili, ale oczekawali obietnice Ojcowej, którąście słyszeli odemnie.


text:
Onić tedy zszedszy się, pytali go, mówiąc: Panie, zali w czasie tym przywracasz ono Królestwo Izraelowi?


text:
A rzekł do nich: Nie wasza jest znać chwile abo czasy, które Ociec położył w swej własnej zwierzchności.


text:
Ale weźmiecie moc Ducha świętego, który przyjdzie na was; i będziecie mi świadki i w Jeruzalem, i we wszytkiej Judskiej ziemi, i Samaryey, i aż do ostatku ziemie.


text:
A gdy pilnie patrzali w niebo, gdy szedł on, a oto, mężowie dwa stanęli przy nich w odzieniu białym.


text:
Którzy też rzekli: Mężowie Galileyscy, przeczżeście stanęli poglądając w niebo? Ten Jezus, który wzięty jest od was do nieba, tak przyjdzie, którymeście się sposobem jemu przypatrowali idącemu do Nieba.


text:
Tedy się wrócili do Jeruzalem od góry nazwanej Oliwną, która jest blisko Jeruzalem, szabatnią mając drogę.


text:
A gdy weszli, wstąpili na salę, gdzie przemieszkawali i Piotr, i Jakub, i Jan, i Andrzey, Filip, i Thomasz, Bartłomiey, i Mattheusz, Jakub Alfeuszowy i Symon Zelotes, i Judas Jakubów;


text:
Ci wszyscy byli trwający jednostajnie w modlitwie i prośbie, z niewiastami, i Maryą matką Jezusową, i z bracią jego.


text:
A we dni one, powstawszy Piotr w pośrzodek uczniów, rzekł (a był tłum imion na tymże miejscu, jakoby sto dwadzieścia):


text:
Mężowie bracia, potrzeba było aby się wypełniło pismo to, które przedtym powiedział duch święty przez usta Dawidowe, o Judaszu, który się sstał wodzem onych którzy pojmali Jezusa.


text:
Onci tedy otrzymał rolą z zapłaty niesprawiedliwości; i zrzuciwszy się, rospukł się na poły; i wypłynęły wszytkie wnętrzności jego.


text:
I wiadomo się to sstało wszytkim mieszkającym w Jeruzalem, tak iż nazwano  rolą onę własnym językiem ich Akeldama, to jest, Rola krwie.


text:
Abowiem napisano w księgach Psalmów: Niechaj będzie mieszkanie jego puste, a niech nie będzie ktoby mieszkał w nim. I: Dozorstwo jego niech weźmie drugi.


text:
Potrzeba tedy z onych, którzy się z nami schadzali, mężów, po wszytek czas, jako z nami obcował Pan Jezus,


text:
Począwszy od ponurzania Janowego, aż do dnia, którego jest wzięt od nas, aby świadkiem powstania jego sstał się z nami jeden z tych.


text:
A modląc się rzekli: Ty Panie, który znasz serca wszytkich, okaż, któregobyś obrał z tych dwu jednego,


text:
Aby wziął cząstkę usługiwania tego i urzędu Apostolskiego, z którego przestąpił Judasz, aby odszedł na miejsce własne.


text:
I sstał się z prędka z nieba dźwięk, jakoby przypadającego wiania gwałtownego, i napełnił cały on dom, kędy byli siedzący.


text:
I napełnieni byli wszyscy Ducha świętego, i poczęli mówić innymi języki, jako on duch dawał im wymawiać.


text:
A byli w Jeruzalem mieszkający Żydowie, mężowie bogobojni, ze wszego narodu onych, którzy są pod niebem.


text:
A gdy się sstał głos ten, zeszło się mnóstwo ludzi, i pomieszało się, iż słyszał każdy z osobna własnym swym językiem mówiące je.


text:
I zapamiętywali się wszyscy, i dziwowali, mówiąc jedni do drugich: Izali oto wszyscy ci nie są, którzy mówią, Galileyczycy?


text:
My Parthowie, i Medowie, i Elamitowie, i którzy mieszkamy w Mezopotamiey, Judskiej ziemi też i w Kapadocyey, Poncie, i Azyiey,


text:
W Frygyey też i w Pamfiliey, Egiptcie, i w stronach Libiey onej, która jest podle Cyreny, i przychodniowie Rzymscy; Żydowie też i nowowiernicy,


text:
A stanąwszy Piotr z onymi jedennaścią, podniósł głos swój, i mówił do nich: Mężowie Judscy, i mieszkający w Jeruzalem wszyscy! to niech wam wiadomo będzie, i przyjmijcie do uszu słowa moje.


text:
I będzie w ostateczne dni, (mówi Bóg): Wyleję z ducha mego na wszelkie ciało; i prorokować będą synowie waszy i córki wasze, i młodzieńcy waszy widzenia oglądają, a starcom waszym sny się śnić będą.


text:
Słońce się obróci w ciemność, a księżyc w krew, przedtym niż przyjdzie on dzień Pański wielki i okazały.


text:
Mężowie Izraelscy, słuchajcie mów tych: Jezusa onego Nadzarethskiego, męża od Boga dowiedzionego u was mocami i cudami i znamiony, które czynił prze zeń Bóg w pojśrzodku was, jako i sami wiecie.


text:
Tego gdyście za postanowioną radą i przeznaniem Bożym wydanego wzięli, przez ręce bezprawników przybiwszy do krzyża zagładziliście.


text:
Którego Bóg wzbudził, rozwiązawszy boleści śmierci; dlatego, iż była nie można, aby był zatrzymany od niej.


text:
Dawid bowiem mówi o nim: Upatrowałem Pana przed sobą zawżdy, iż jest po prawicy mojej, abych nie był wzruszon.


text:
Dlategoż się rozweseliło serce moje, i rozradował się język mój; a jeszcze ciało moje odpoczynie w nadziei.


text:
Mężowie bracia! godzi się mówić beśpiecznie do was, o Patryarsze Dawidzie, iż i dokonał żywota, i pogrzebion jest, i grób jego jest między nami aż do dnia tego.


text:
Prorokiem tedy będąc, i wiedząc, że przysięgą przysiągł jemu Bóg, iż z owocu biodry jego, wedle ciała, wzbudzić miał Christusa, i posadzić na stolicy jego.


text:
Przeglądając powiedał o powstaniu Christusowym, iż nie była zostawiona dusza jego w piekle, ani ciało jego ujźrzało skażenia.


text:
Prawicą tedy Bożą będąc wywyższony, a obietnicę ducha świętego wziąwszy od onego Ojca, wylał to co teraz wy widzicie, i słyszycie.


text:
Zapewne tedy niechaj wie wszytek dom Izraelski, iż i Panem i Christusem go Bóg uczynił, tego to Jezusa, któregoście wy ukrzyżowali.


text:
A usłyszawszy, przerażeni są na sercu, i rzekli do Piotra i innych Apostołów: Cóż mamy czynić, mężowie bracia?


text:
A Piotr rzekł do nich: Kajcie się, i niech ponurzony będzie każdy z was w imię Jezusa Christusa, na odpuszczenie grzechów; i weźmiecie dar ducha świętego.


text:
Wam bowiem jest uczyniona ona obietnica, i dziatkom waszym, i wszytkim którzy daleko są, ile ich kolwiek przyzowie Pan Bóg nasz.


text:
Którzy tedy chętnie przyjęli mowę jego, ponurzeni są. I przystało dnia onego  ku nim dusz jakoby trzy tysiące.


text:
Co dzień też trwając jednostajnie w kościele, łamiąc też po domach chleb, przyjmowali pokarm w radości, i w prostocie serca;


text:
Chwaląc Boga, i mając łaskę u wszytkiego ludu. A Pan przydawał one, którzy mieli być zbawieni, co dzień zborowi.


text:
A niektóry mąż, chromy z żywota matki swej będąc, był noszon; którego kładziono co dzień u drzwi kościelnych, nazwanych Nadobnymi, aby prosił jałmużny od onych, którzy wchodzili do Kościoła.


text:
A rzekł Piotr: Srebra i złota nie mam ja; lecz co mam, to tobie dawam: W imię Jezusa Christusa onego Nadzarethskiego wstań a chodź.


text:
I poznali go iż on był, który dla jałmużny siadał u Nadobnej brany kościelnej; i napełnieni byli zdumienia i zapamiętania, z onego co się przydało jemu.


text:
A gdy się trzymał on, który był uzdrowiony, chromy Piotra i Jana, zbieżał się do nich wszytek lud do przysionka nazwanego Salomonowym, zdumiawszy się.


text:
A ujźrzawszy Piotr, odpowiedź uczynił do ludu: Mężowie Izraelscy! cóż się dziwujecie temu? abo na nas przecz pilnie patrzacie, jakobyśmy własną mocą, abo pobożnością uczynić mieli, żeby on chodził?


text:
On Bóg Abraamów, i Izaaków, i Jakóbów, on Bóg Ojców naszych, uwielbił  Syna swego Jezusa, któregoście wy wydali, i zaprzeliście się go przed obliczem Piłatowym, gdy on osądził wypuścić go.


text:
A przedniejszego wodza żywota zabiliście, którego Bóg wzbudził od umarłych; czego my świadkami jesteśmy.


text:
A przez wiarę w imię jego, tego którego widzicie i znacie, utwierdziło imię jego; a wiara, która prze zeń jest, dała mu całe zdrowie to przed wszytkimi wami.


text:
A Bóg, co wprzód opowiedział przez usta wszytkich Proroków swoich, iż cierpieć miał Christus jego, wypełnił tak.


text:
Kajcie się tedy, i nawróćcie, aby były zgładzone wasze grzechy; gdyby przyszły czasy ochłodzenia od obliczności Pańskiej.


text:
Któregoć potrzeba aby niebo przyjęło aż do czasów naprawienia wszytkich rzeczy, które opowiedział Bóg przez usta wszytkich świętych swoich Proroków, od wieku.


text:
Abowiemci Moyzesz do Ojców mówił: Iż Proroka wam wzbudzi Pan Bóg wasz z braciej waszej, jako mnie; onego słuchać będziecie, wedle wszytkich rzeczy, którebykolwiek mówił do was.


text:
Wyście są syny onych Proroków, i onego Przymierza, które postanowił Bóg z Ojcy naszymi, mówiąc do Abraama: I w nasieniu twoim błogosławione będą wszytkie powinowactwa ziemie.


text:
Wam naprzód Bóg wzbudziwszy Syna swego Jezusa, posłał go błogosławiącego wam; gdyby się odwrócił każdy z was od złości waszych.


text:
I Annasz przedniejszy Ofiarownik, i Kaiafasz, i Jan, i Alexander, i ilekolwiek ich było z rodu przedniejszych Ofiarowników.


text:
Jeśli my dziś sądzeni bywamy, dla dobrodziejstwa człowiekowi niemocnemu uczynionego, przez które ten zachowany jest;


text:
Niech wiadomo będzie wszytkim wam, i wszytkiemu ludowi Izraelskiemu, że przez imię Jezusa Christusa onego Nadzarethskiego, któregoście wy ukrzyżowali, którego Bóg wzbudził od umarłych, przez tego ten stanął tu przed wami zdrowym.


text:
I niemasz w innym żadnym zbawienia. Abowiem niemasz imienia innego pod niebem, danego między ludzi, przez któreby potrzeba zbawionymi być nam.


text:
A widząc onę Piotrowę beśpieczność i Janowę, i porozumiawszy iż ludźmi nieukami byli i prostakami, dziwowali się, i poznali je iż z Jezusem byli;


text:
Mówiąc: Co uczynimy ludziom tym? ponieważ jednak znaczne znamię sstało się przez nie, wszytkim mieszkającym w Jeruzalem jawne, a nie możemy zaprzeć;


text:
Ale, iżby się więcej nie rozszerzało między lud,  groźbą zagrozimy im, aby więcej nie mówili w imię to żadnemu człowiekowi.


text:
A Piotr i Jan odpowiedziawszy, do nich rzekli: Jeśli sprawiedliwa jest przed  Bogiem, was słuchać więcej niż Boga, rozsądźcie.


text:
A oni zagroziwszy wypuścili je, nic nie najdując jakoby je skarali, dla ludu; iż wszyscy chwalili Boga za ono, co się było sstało.


text:
A wypuszczeni będąc, przyszli do swych, i opowiedzieli cokolwiek do nich przedniejszy Ofiarownicy i Starszy mówili.


text:
A oni usłyszawszy, jednostajnie podnieśli głos ku Bogu, i mówili: Gospodarzu! ty Boże, któryś uczynił niebo i ziemię i morze, i wszytkie rzeczy które w nich są:


text:
Któryś przez usta Dawida sługi swego powiedział: Przeczże się zburzyły narody, i ludzie rozmyślali próżne rzeczy?


text:
Stanęli przy nich Królowie ziemie, i Książęta zgromadziły się w jedno, przeciw Panu, i przeciw Pomazańcowi jego.


text:
Abowiem się zgromadzili w prawdzie w mieście tym przeciw świętemu synowi twemu Jezusowi, któregoś pomazał, i Herod, i Poncyus Piłat z narody i z ludem Izraelskim.


text:
A przetoż teraz, Panie! wejźrzy na groźby ich, a daj sługom twoim, z  beśpiecznością wszelaką opowiedać onę mowę twoję.


text:
W wyciągnieniu ręki twojej ku uzdrawianiu, iżby i znamiona i cuda działy się przez imię świętego Syna twego Jezusa.


text:
A gdy się modlili oni, zatrząsnęło się miejsce na którym byli zgromadzeni; i napełnieni są wszyscy ducha świętego, i mówili onę mowę Bożą z beśpiecznością.


text:
A mnóstwa onych, którzy uwierzyli, było serce jedno, i dusza jedna; a żaden nic z majętności swych nie zwał własnym, ale było u nich wszytko spólne.


text:
A wielką mocą dawali świadectwo Apostołowie powstaniu pana Jezusowemu; i łaska wielka była nad wszytkimi nimi.


text:
Bo niedostatecznego żadnego nie było między nimi; abowiem ile ich kolwiek dzierżawcami folwarków i domów byli, przedawając przynosili zapłatę za ono co poprzedali;


text:
A Jozes przezwany Barnabaszem od Apostołów (co jest wyłożone: syn pocieszenia.) Lewita, z Cypru rodem,


text:
I umknął z zapłaty onej z wiadomością też żony swej; a przyniózszy część niektórą, przed nogi Apostolskie położył.


text:
I rzekł Piotr: Ananiaszu, przeczże napełnił szatan serce twe, iżbyś zmyślił ducha świętego, i umknął od zapłaty folwarku?


text:
Zali zostawiony nie tobie został, a przedany nie w twojejli zwierzchności był?  Cóż jest żeś włożył do serca swego sprawę tę? Nie skłamałeś ludziam, ale Bogu.


text:
A słysząc Ananiasz mowy te, padszy zdechł. I była bojaźń wielka na wszytki, którzy słyszeli te rzeczy.


text:
A odpowiedział jej Piotr: Powiedz mi, za tylkoliście on folwark przedali? A ona rzekła: Tak, za tylo.


text:
A Piotr rzekł do niej: Cóż to, żeście się zmówili kusić ducha Pańskiego? Oto, nogi onych, którzy pogrzebli męża twego, u drzwi są, i wyniosą cię.


text:
I padła natychmiast u nóg jego, i zdechła. A wszedszy młodzieńcy znaleźli ją umarłą, i wyniózszy pogrzebli podle męża jej.


text:
A przez ręce Apostolskie działo się znamion i cudów między ludem wiele; (a byli jednostajnie wszyscy w przysionku Salomonowym,


text:
Że i na ulice wynaszali niemocne, i kładli je na pościelach i łóżkach aby przychodzącego Piotra by i cień zaćmił którego z nich.


text:
A schodziło się i mnóstwo z okolicznych miast do Jeruzalem, niosąc niemocne, i utrapione od duchów nieczystych, którzy uzdrowieni byli wszyscy.


text:
A powstawszy przedniejszy Ofiarownik i wszyscy którzy z nim byli, która jest sekta Sadukeuszów, napełnieni byli gorliwością;


text:
A usłyszawszy to, weszli na świtaniu do Kościoła, i uczyli. A przyszedszy przedniejszy Ofiarownik i którzy z nim byli, zwołali siedzącą Radę i wszytki starsze synów Izraelskich; i posłali do więzienia, aby je przywiedziono.


text:
Mówiąc: Iżeśmyć ciemnicę znaleźli zamknioną ze wszytkim obwarowaniem, i stróże z dworu stojące przede drzwiami; lecz otworzywszy, wewnątrz żadnegośmy nie naleźli.


text:
A gdy usłyszeli mowy te i on Ofiarownik, i Rotmistrz Kościelny, i przedniejszy Ofiarownicy, wątpili o nich, coby wżdy to było.


text:
A przyszedszy niektóry opowiedział im, mówiąc: Iż oto, mężowie któreście podali do ciemnice, są w Kościele stojąc, i ucząc lud.


text:
Tedy odszedszy Rotmistrz z sługami, przywiódł je, wszakoż nie gwałtem; (bo się bali ludu, by nie byli ukamionowani.)


text:
Mówiąc: Zaliśmy roskazaniem nie roskazali wam, abyście nie uczyli w imię to? A oto, napełniliście Jeruzalem nauką waszą, i chcecie przywieść na nas krew człowieka tego.


text:
Tego Bóg przedniejszym wodzem i zbawicielem wywyższył prawicą swoją, aby dał pokajanie Izraelowi i odpuszczenie grzechów.


text:
I myśmy są jego świadkowie rzeczy tych; i też on duch święty, którego dał Bóg onym, którzy są posłuszni jemu.


text:
A wstawszy niektóry w siedzącej radzie Faryzeusz, imieniem Gamaliel, Zakonny Nauczyciel, ważny u wszego ludu, roskazał aby precz mało co Apostoły wywiedziono.


text:
I rzekł do nich: Mężowie Izraelscy, strzeżcie samych siebie, z strony ludzi tych, cobyście mieli czynić.


text:
Abowiem przed tymi dniami powstał był Theudas, powiedając być kim samego siebie; do którego przystała liczba mężów jakoby cztery sta; który zniesion jest, i wszyscy, którzykolwiek posłuszni jemu byli, rozwinęli się, i obrócili się wniwecz.


text:
Po nim powstał Judas Galileyczyk, we dni popisu, i uwiódł lud nie mały za sobą; i on zginął, i wszyscy, którzykolwiek posłuszni jemu byli, rozproszeni są.


text:
A teraz mówię wam: Odstąpcie od ludzi tych, i zaniechajcie ich; iż jeśli jest z ludzi rada ta, abo sprawa ta, rozwinie się;


text:
A jeśli z Boga jest, nie możecie zepsować jej, byście snadź z Bogiem walczącymi znalezieni nie byli.


text:
I usłuchali go; a wezwawszy Apostołów, ubiwszy zakazali, aby nie mówili w imię Jezusowe; i wypuścili je.


text:
Onić tedy szli weseląc się, od obliczności onej siedzącej Rady, że godni poczytani byli, iż za imię jego zelżeni byli.


text:
A we dni one, gdy się przymnażało uczniów, sstało się szemranie Greckich Żydów przeciw Hebreyczykom, iż były przeglądane w posługiwaniu powszednim wdowy ich.


text:
A wezwawszy oni dwanaście mnóstwa uczniów, rzekli: Nie słuszna jest, żebyśmy my opuściwszy mowę Bożą, służyli stołom.


text:
Upatrzcież tedy, bracia, mężów z was mających dobre świadectwo siedm, pełnych ducha świętego i mądrości, którebyśmy postanowili na potrzebę tę.


text:
I podobała się ona mowa przed onym wszytkim mnóstwem; I obrali Stefana, męża pełnego wiary i ducha świętego, i Filipa, i Prochora, i Nykanora, i Tymona, i Parmena, i Mikołaia, przychodnia do wiary Antyocheńczyka.


text:
A mowa Boża rosła; i pomnażała się liczba uczniów w Jeruzalem barzo; i mnogi tłum Ofiarowników posłuszny był wierze.


text:
I powstali niektórzy z zgromadzenia nazwanego Libertynów i Cyrenejczyków, i Alexandryanów, i onych którzy byli z Cylicyey, i z Azyey, sprzeczać się z Stefanem.


text:
Tedy poduszczyli męże powiedające: Iżeśmy słyszeli go mówiącego słowa bluźnierskie przeciw Moyzeszowi i Bogu.


text:
I społu wzruszyli lud, i starsze, i uczone w piśmie; i powstawszy społu porwali go, i przywiedli do siedzącej rady.


text:
Postawili też świadki fałszywe mówiące: Ten człowiek nie przestawa słów bluźnierskich mówić przeciw miejscu świętemu temu i zakonowi.


text:
Abowiemeśmy słyszeli go mówiącego: Iż Jezus on Nadzarethski ten zepsuje miejsce to, i odmieni obyczaje, które podał nam Moyzesz.


text:
A patrząc pilnie nań wszyscy, którzy siedzieli w onej siedzącej radzie, widzieli oblicze jego jako oblicze Anielskie.


text:
A on rzekł: Mężowie bracia i Ojcowie, słuchajcie! Bóg chwały pokazał się Ojcu naszemu Abrahamowi gdy był w Mezopotamiey, przedtym niż mieszkał on w Charran.


text:
I rzekł do niego: Wynidź z ziemie twej i z rodziny twojej, a idź do ziemie którąkolwiek tobie ukażę.


text:
Tedy wyszedszy z ziemie Kaldeyskiey, mieszkał w Charran. A z tamtąd gdy umarł Ociec jego, przeprowadził go do ziemie tej, w której wy teraz mieszkacie.


text:
I nie dał mu dziedzictwa w niej, ani na stopę nogi; a obiecał mu ją był dać ku dzierżeniu, i nasieniu jego po nim, gdy jeszcze on nie miał dziecięcia.


text:
A mówił mu tak Bóg: Iż będzie nasienie jego przychodniem w ziemi cudzej, i zniewolą je, i utrapią przez lat cztery sta.


text:
A naród któremuby służyli, sądzić będę ja, rzekł Bóg; A potym wynidą, i służyć mi będą na miejscu tym.


text:
I dał mu przymierze obrzezania; A tak Abraham zrodził Izaaka, i obrzezał go dnia ósmego, a Izaak Jakóba, a Jakób one dwanaście Patryarchów.


text:
I wyrwał go ze wszytkich ucisków jego, i dał mu łaskę i mądrość przed Faraonem Królem Egiptskim, i postanowił go przedniejszym sprawcą nad Egiptem, i wszytkim domem swym.


text:
I przyszedł głód na wszytkę ziemię Egiptską i Chananeyską, i ucisk wielki; i nie najdowali żywności Ojcowie naszy.


text:
A posławszy Józef, przyzwał Ojca swego Jakóba, i wszytkiej rodziny swej, w siedmdziesiąt i piąci duszach.


text:
I przeniesieni są do Sychem, i położeni są w grobie, który kupił Abraham za sumę pieniędzy u synów Emora syna Sychemowego.


text:
A gdy się przybliżył czas obietnice, którą był poprzysiągł Bóg Abrahamowi, rozrodził się on lud, i rozmnożył się w Egiptcie;


text:
Ten podchodząc naród nasz, utrapił Ojce nasze, tak iż musieli wymiatać dziatki swe, żeby się nie rozpładzały.


text:
W który czas narodził się Moyzesz, i był przyjemny Bogu; który wychowywany był trzy miesiące w domu Ojca swego.


text:
A gdy się wypełnił jemu czas czterdzieścia lat, wstąpiło na serce jego, aby nawiedził bracią swą, syny Izraelskie.


text:
A ujźrzawszy niektórego ukrzywdzonego, pomścił się, i uczynił oswobodzenie onemu utrapionemu, zabiwszy Egiptczyanina.


text:
A mniemał żeby rozumieli bracia jego, iż Bóg przez rękę jego daje im wybawienie. Lecz oni tego nie rozumieli.


text:
A nazajutrz pokazał się im wadzącym się, i wiódł je ku pokojowi, mówiąc: Mężowie, bracia jesteście wy; przeczże krzywdzicie jedni drugie?


text:
Lecz on, który krzywdził bliźniego, odrzucił go mówiąc: Kto cię postawił Książęciem i Sędzią nad nami?


text:
A gdy się spełniło lat czterdzieści, ukazał się mu na puszczy góry Syna Anioł Pański w płomieniu ogniowym głogu.


text:
A Moyzesz ujźrzawszy, zadziwił się onemu widzeniu; a gdy on przystępował, przypatrzyć się, sstał się głos Pański do niego:


text:
Jam on Bóg Ojców twoich, Bóg Abrahamów i Bóg Izaaków, i Bóg Jakóbów. A zadrzawszy Moyzesz, nie śmiał się przypatrować.


text:
Widząc widziałem utrapienie ludu mego, onego w Egiptcie, i wzdychanie ich usłyszałem, i zstąpiłem żebych je wyrwał; A teraz chodź, poślę cię do Egiptu.


text:
Tego Moyzesza którego się byli zaprzeli, mówiąc: Kto cię postanowił Książęciem i Sędzią? Tego Bóg Książęciem i Odkupicielem posłał, przez rękę Anioła który ukazał się mu w głogu.


text:
Ten wywiódł je uczyniwszy cuda i znamiona w ziemi Egiptskiey, i w czerwonym morzu, i na puszczy, lat czterdzieści.


text:
Ten jest on Moyzesz, który rzekł synom Izraelskim: Proroka wam wzbudzi Pan Bóg wasz z braciej waszej, jako mnie; onego słuchać będziecie.


text:
Ten jest który był w zgromadzeniu na puszczy z Aniołem, który z nim rozmawiał na onej górze Syna, i z Ojcy naszymi, który przyjął wyroki żywiące, aby je dał nam.


text:
Któremu nie chcieli posłuszni być Ojcowie naszy, ale odrzucali, i odwracali się sercami swymi do Egiptu;


text:
Mówiąc Aaronowi: Uczyń nam Bogi, którzyby szli przed nami. Abowiem Moyzeszowi onemu który wywiódł nas z ziemie Egiptskiey, niewiemy co się sstało jemu.


text:
I uczynili cielca we dni one, i przynieśli ofiarę bałwanowi, i rozweselili się w uczynkach rąk swych.


text:
A odwrócił się Bóg, i podał je na to, aby służyli wojskom niebieskim; jako napisano jest w księgach Prorockich: Zażeście mi zabite i inne ofiary ofiarowali przez lat czterdzieści na puszczy, domie Izraelski?


text:
I przyjęliście namiot Molochów, i gwiazdę Boga waszego Remfana, obrazy którycheście narobili, abyście się pokłonili im; i zaprowadzę was za Babilon.


text:
Aczkolwiek przybytek świadectwa był między Ojcami naszymi na puszczy, jako był rozrządził on który powiedział Moyzeszowi, aby go uczynił wedle wzoru który widział.


text:
Który też wziąwszy wprowadzili Ojcowie naszy z Jezusem w osiadłość Poganów, które wygnał Bóg od oblicza Ojców naszych, aż do dni Dawidowych.


text:
Niebo jest moją stolicą, a ziemia podnóżek nóg moich. Co za dom zbudujecie mi, mówi Pan; abo które jest miejsce odpoczynienia mego?


text:
Ludzie twardego karku, i nie obrzezani na sercu i uszach, wy się zawżdy Duchowi świętemu zastawujecie, jako Ojcowie waszy, także i wy.


text:
Którego z Proroków nie prześladowali Ojcowie waszy? i nie pozabijali onych, którzy przedtym powiedali o przyszciu onego Sprawiedliwego, któregoście się teraz wy zdrajcami i morderzmi sstali?


text:
A będąc pełen Ducha świętego, patrząc pilnie w niebo, widział chwałę Bożą, i Jezusa stojącego po prawicy Bożej,


text:
A wyrzuciwszy go z miasta, kamionowali; a świadkowie składali szaty swe u nóg młodzieńca nazwanego Saulem;


text:
A klęknąwszy na kolana, krzyknął głosem wielkim: Panie, nie przyczytaj im grzechu tego! A to rzekszy zasnął.


text:
A Saul zezwalał na zamordowanie jego. A sstało się onegoż dnia wielkie prześladowanie przeciw Zborowi, który był w Jerozolimach; i wszyscy rozproszyli się po krainach Judskich i Samaryiskich, oprócz Apostołów.


text:
A pilnowały tłumy jednostajnie onego, co mówiono było od Filipa, gdy słyszeli i widzieli znamiona, które czynił.


text:
Z wielu bowiem, którzy mieli duchy nieczyste, oni wołający głosem wielkim, wychadzali; a wiele Paraliżem ruszonych i chromych uzdrowieni byli.


text:
A mąż niektóry imieniem Symon, przedtym był w onym mieście bawiąc się czarnoksięstwem, i w zapamiętanie przywodząc naród Samaryiski, powiedając być kim samego siebie wielkim.


text:
A gdy uwierzyli Filipowi opowiedającemu one rzeczy, które ku Królestwu Bożemu, i imieniowi Pana Jezusa Christusa należały, ponurzeni byli i mężowie i niewiasty.


text:
A Symon też sam uwierzył, i będąc ponurzony, był trwający przy Filipie; a widząc mocy i znamiona wielkie, które się działy, zapamiętywał się.


text:
A usłyszawszy oni, którzy byli w Jerozolimach, Apostołowie, iż przyjęła Samarya mowę Bożą, posłali do nich Piotra i Jana.


text:
(Jeszcze bowiem na żadnego z nich nie przypadł był, lecz tylko ponurzeni byli na imię Pana Jezusowe.)


text:
A przypatrzywszy się Symon, że przez wkładanie rąk Apostolskich bywa dawan Duch święty, przyniósł im pieniądze,


text:
A Piotr rzekł do niego: Srebro twe z tobą niech będzie na zginienie, iżeś rozumiał, żeby dar Boży miał być za pieniądze otrzymany.


text:
A odpowiedziawszy Symon, rzekł: Módlcie się wy za mną do Pana, aby co nie przyszło na mię z tych rzeczy, któreście powiedzieli.


text:
Onić tedy oświadczywszy się, i opowiedziawszy mowę Pańską, wrócili się do Jeruzalem, i w wielu miasteczkach Samarytańskich Ewanielią opowiedali.


text:
A Anioł pański mówił do Filippa, mówiąc: Wstań, a idź ku południowi, na drogę która sstępuje od Jeruzalem ku Gazie; ta jest pusta.


text:
A wstawszy, szedł; a oto mąż Etyopczyk rzezaniec, pan możny Kandacey Królowej Etyopskiej, który był nad wszytkimi skarby jej, który przyjechał był, żeby się pokłonił w Jeruzalem Bogu.


text:
A przybiegszy Filip, usłyszał go czytającego Proroka Ezaiasza, i rzekł: Rozumieszże wżdy co czytasz?


text:
A on rzekł: A jakże mogę rozumieć, jeśli mię kto nie nawiedzie? I prosił Filipa, aby wstąpiwszy siadł z nim.


text:
A miejsce Pisma, które czytał, było to: Jako owca ku zabiciu wiedzion jest, i jako baranek, przed tym który go strzyże, bez głosu, tak nie otwarza ust swoich.


text:
W podłości jego, sąd jego podniesion jest; a rodzaj jego któż wyłoży? Iż się znosi z ziemie żywot jego.


text:
A odpowiedziawszy Rzezaniec Filipowi, rzekł: Proszę cię, o kim Prorok mówi to? Samli o sobie, czyli o kim innym?


text:
A gdy dalej jechali w drogę, przyszli nad niektórą wodę; i rzekł Rzezaniec: Oto woda, co hamuje mię żebych nie był ponurzon?


text:
I rzekł Filip: Jeśli wierzysz z całego serca, godzi się. A odpowiedziawszy, rzekł: Wierzę, iż synem Bożym jest Jezus Christus.


text:
A gdy wystąpili z wody, duch Pański porwał Filipa, i nie widział go więcej Rzezaniec; abowiem jechał drogą swą weseląc się.


text:
A Filip jest znalezion aż w Azocie; a przechadzając się opowiedał Ewanielią po wszytkich mieściech, aż przyszedł do Cezariey.


text:
A Saul jeszcze dychając groźbą i mordem przeciw uczniom Pańskim, przystąpiwszy do przedniejszego Ofiarownika,


text:
Prosił u niego listów do Damaszku do zgromadzenia, aby, jeśliby które znalazł tej drogi będące, i męże i niewiasty związane przywiódł do Jeruzalem.


text:
A gdy szedł, sstało się gdy się on przybliżał do Damaszku, i z prędka oświeciła go światłość z nieba.


text:
I rzekł: Ktoś jest, Panie? A Pan rzekł: Jam jest Jezus, którego ty prześladujesz. Trudno tobie przeciw ościeniowi wierzgać.


text:
A drzżąc i zdumiewając się, rzekł: Panie, co chcesz abych czynił? A Pan do niego: Wstań, a wnidź do miasta, i będzie tobie powiedziano coć potrzeba czynić.


text:
A mężowie, którzy byli w drodze z nim, stanęli zdumiawszy się, słysząc wżdy głos, lecz żadnego nie widząc.


text:
A wstał Saul z ziemie; a otworzywszy oczy swe, nikogo nie widział; a prowadząc go za ręce, wwiedli do Damaszku.


text:
A był niektóry uczeń w Damaszku, imieniem Ananiasz, i rzekł do niego Pan w widzeniu: Ananiaszu. A on rzekł: Otom ja, Panie.


text:
A Pan do niego: Wstawszy, idź na przecznicę, nazwaną Prostą, i szukaj w domu Judasowym Saula imieniem, Tarseńczyka; abowiem oto się modli.


text:
I odpowiedział Ananiasz: Panie, słyszałem od wiela ich o mężu tym, jako wiele złego czynił świętym twym w Jeruzalem.


text:
A rzekł do niego Pan: Idźże, abowiem naczyniem wybranym mnie jest ten, aby nosił imię moje przed Pogany, i Królmi, i syny Izraelskimi.


text:
A poszedł Ananiasz, i wszedł w dom; a włożywszy nań ręce, rzekł: Saulu bracie, Pan posłał mię (Jezus on, który się ukazał tobie w drodze którąś szedł,) abyś przejźrzał i był napełnion duchem świętym.


text:
I zapamiętywali się wszyscy którzy to słyszeli, i mówili: Izali nie ten jest, który bórzył w Jeruzalem one, którzy wzywają imienia tego; i tu był na to przyszedł, aby powiązawszy je wiódł do przedniejszych Ofiarowników?


text:
A Saul tym więcej zmacniał się, i trwożył Żydy mieszkające w Damaszku, znaszając dowody iż ten jest Christus.


text:
A gdy przyszedł Saul do Jeruzalem, kusił się przyłączyć do uczniów; i wszyscy bali się go, nie wierząc żeby był uczniem.


text:
A Barnabasz wziąwszy go, przywiódł do Apostołów, i wyłożył im jako w drodze widział Pana, a iż mówił do niego; i jako w Damaszku beśpiecznie poczynał w imię Jezusowe.


text:
A beśpiecznie sobie poczynając w imię Pana Jezusowe, i mówił, i zprzeczał się z Greckimi Żydami; A oni przedsię brali zagładzić go.


text:
Oneć tedy Zbory po wszytkiej Judskiej ziemi, i Galileiey i Samaryey, miały pokój, budując się, i chodząc w bojaźni Pańskiej, i w pociesze ducha świętego rozmnażały się.


text:
I sstało się, gdy się Piotr przechadzał po wszytkich Zborzech, że przyszedł też do świętych mieszkających w Liddzie.


text:
I nalazł tam człeka niektórego Eneasza imieniem, od lat ośmi leżącego na łożu, który był Paraliżem ruszony,


text:
A w Joppie niektóra była uczenniczka imieniem Tabitha, co przełożywszy, zowie się Sarnką; Ta była pełna dobrych uczynków, i jałmużn, które czyniła.


text:
A iż blisko była Lidda Joppen, uczniowie usłyszawszy, że Piotr jest w niej, posłali dwu mężów do niego, prosząc aby się nie lenił przyść aż do nich;


text:
A wstawszy Piotr, szedł z nimi; którego, gdy przyszedł, wprowadzili na Salę; a staneły przy nim wszytki wdowy płacząc, i ukazując suknie i szaty, które robiła, gdy z nimi była, Sarnka.


text:
A wyrzuciwszy precz wszytkie Piotr, poklęknąwszy na kolana modlił się; i obróciwszy się do ciała rzekł: Tabitho, wstań. A ona otworzyła oczy swe, i ujźrzawszy Piotra, usiadła.


text:
Pobożny, i bojący się Boga, ze wszytkim domem swym, i czyniąc jałmużny wielkie ludowi, i modląc się Bogu zawżdy,


text:
Widział jawnie w widzeniu, jakoby o godzinie dziewiątej na dzień, Anioła Bożego wchodzącego do siebie, i mówiącemu jemu: Korneli.


text:
A on pilnie patrząc nań, a przestraszony będąc, rzekł: Cóż jest Panie? i rzekł mu: Modlitwy twoje i jałmużny twoje wstąpiły na pamiątkę przed Bogiem.


text:
Ten ma gospodę u niektórego Symona Garbarza, który ma dom nad morzem; tenci powie coć potrzeba czynić.


text:
A gdy odszedł Anioł który mówił Korneliuszowi, zawoławszy dwu z domowników swych, i Żołnierza pobożnego z onych, którzy przy nim ustawicznie byli.


text:
A nazajutrz gdy w drodze byli oni, i gdy się do miasta przybliżali, wstąpił Piotr na dach modlić się, około godziny szóstej.


text:
I widzi niebo otworzone, i zstępujące nań naczynie niejakie jakoby prześcieradło wielkie, za cztery końce uwiązane, i spuszczone ku ziemi.


text:
A gdy sam w sobie wątpił Piotr, coby to było za widzenie, które widział, a oto, mężowie którzy posłani byli od Korneliusza, pytający się o domu Symonowym, stanęli u wrót.


text:
A zstąpiwszy Piotr do onych mężów, którzy posłani byli od Korneliusza do niego, rzekł: Oto, jam jest którego szukacie; Co za przyczyna dla którejeście przyszli?


text:
A oni rzekli: Korneliusz Setnik, mąż sprawiedliwy i bojący się Boga, i mając świadectwo od wszego narodu Żydowskiego, obwieszczony jest od Anioła świętego, aby cię wezwał w dom swój, i słuchał słów od ciebie.


text:
Wezwawszy ich tedy w dom, przyjął na gospodę. A nazajutrz Piotr wyszedł z nimi, i niektórzy z braciej z Joppen szli z nim.


text:
A nazajutrz weszli do Cezareiey. A Korneliusz czekał ich, wezwawszy krewnych swych, i powinnych przyjaciół.


text:
I rzekł do nich: Wy wiecie, jako się nie godzi mężowi Żydowinowi przyłączać się abo przystępować do cudzoziemca; Lecz mnie Bóg ukazał, żebych żadnego pospolitym abo nieczystym nie nazywał człowieka.


text:
A Korneliusz rzekł: Od czwartego dnia aż do tej godziny, byłem poszczącym, a o dziewiątej godzinie modliłem się w domu moim; a oto, mąż stanął przedemną w odzieniu jasnym;


text:
Pośli tedy do Joppen, a przyzów Symona którego nazywają Piotrem; ten ma gospodę w domu Symona Garbarza nad morzem; który przyszedszy mówić tobie będzie.


text:
Zaraz tedy posłałem do ciebie; tyś też dobrze uczynił przyszedszy. Teraz tedy wszyscy my przed Bogiem tu jesteśmy, abyśmy słuchali wszytkiego tego, co rozrządzono jest tobie od Boga.


text:
Mowę którą posłał synom Izraelskim, opowiedając pokój przez Jezusa Christusa, ten jest wszytkich Panem;


text:
Wy wiecie rzecz która się sstała po wszytkiej Judskiej ziemi, począwszy od Galileiey, po Ponurzaniu które obwoływał Jan,


text:
Jezusa onego z Nadzaretu, jako go pomazał Bóg duchem świętym i mocą; który przechodził czyniąc dobrze, i uzdrawiając wszytkie opanowane od dyabła; abowiem Bóg był z nim.


text:
A my jesteśmy świadkami wszytkiego co czynił, i w krainie Judskiej i w Jeruzalem; którego zagładzili, zawiesiwszy na drzewie.


text:
Nie wszytkiemu ludowi, ale świadkom, przedtym postanowionym od Boga, nam, którzyśmy społu jedli i społu pili z nim, potym gdy był wzbudzon od umarłych.


text:
I roskazał nam abyśmy obwoływali ludowi, i oświadczali iż on jest on postanowiony od Boga Sędzia żywiących i umarłych.


text:
Temu wszyscy Prorocy świadectwo wydają, iż odpuszczenie grzechów weźmie przez imię jego wszelki wierzący weń.


text:
I zapamiętawali się oni, którzy byli z obrzeski, wierni, ile ich przyszło z Piotrem, iż też na Pogany dar świętego Ducha był wylany.


text:
Jam był w mieście Joppen modląc się; i widziałem w zapamiętaniu widzenie, zstępujące naczynie niejakie jakoby prześcieradło wielkie, za cztery końce uwiązane z nieba, i przyszło aż do mnie.


text:
W które pilnie patrząc uważałem; i widziałem czworonogie ziemskie źwierzęta, i bestyje, i gadziny, i ptastwa niebieskie.


text:
A rzekł mi duch abych szedł z nimi, nic nie wątpiąc. Szli też ze mną i ci sześć bracia, i weszliśmy w dom onego męża.


text:
I opowiedział nam jako widział Anioła w domu swym, który stanął i mówił jemu: Poślij do Joppen męże, a przyzów Symona nazwanego Piotrem;


text:
I przypomniałem słowo Pańskie jako mówił: Janci ponurzał wodą, a wy będziecie ponurzeni w Duchu świętym.


text:
Jeśli tedy równy dar dał im Bóg jako i nam, wierzącym w Pana Jezusa Christusa, a ja cóżem zacz był, żebym był mógł hamować Boga?


text:
A usłyszawszy to uciszyli się, i chwalili Boga, mówiąc: Toć tedy i Poganom  Bóg pokajanie dał ku żywotowi.


text:
Onić tedy, którzy byli rozproszeni od onego ucisku, który się sstał z strony Stefana, przeszli aż do Fenicyey, i Cypru, i Antyochiey, żadnemu nie powiedając onej mowy Bożej jedno tylko Żydom.


text:
A byli niektórzy z nich mężowie Cypryiczycy i Cyreneyczycy, którzy wszedszy do Antyochiey, mówili do Greckich Żydów, opowiedając Pana Jezusa.


text:
I słyszana była ona mowa w uszach Zboru onego który był w Jeruzalem o nich; i wysłali Barnabasza aby przyszedł aż do Anthyochiey.


text:
Który przyszedszy, i ujźrzawszy łaskę Bożą, uweselił się, i napominał wszytkich aby w przedsięwzięciu serca trwali przy Panu.


text:
I sstało się że się oni rok cały zgromadzali do Zboru, i nauczali tłum niemały; i nazwani byli napierwej w Antyochiey uczniowie, Christyanmi.


text:
A powstawszy jeden z nich imieniem Agabus, znamionował przez Ducha, iż głód wielki miał być po wszytkim świecie, który się też sstał za Klaudyusza Cesarza.


text:
A z uczniów jako przemógł który, postanowili każdy z nich na usługowanie posłać mieszkającej w Judskiej ziemi braciej.


text:
Którego też pojmawszy wrzucił do ciemnice, oddawszy pod czwórę straż, gdzie było w każdej po czterech Żołnierzach, aby go strzegli, chcąc po Paszce wywieść go ludowi.


text:
A gdy go miał wywieść Herod, nocy onejże Piotr usnął był między dwiema Żołnierzami, związany łańcuchami dwiema; a stróże przed drzwiami strzegli ciemnice.


text:
A oto, Anioł Pański stanął tuż, a jasność się oświeciła w gmachu; a trąciwszy w bok Piotrów, obudził go, mówiąc: Wstań rychło. I opadły jego łańcuchy z ręku.


text:
I rzekł Anioł do niego: Opasz się, a podwiąż obuwie twoje. A uczynił tak. I mówi mu: Przyoblecz się szatą swoją, a idź za mną.


text:
I wyszedszy szedł za nim, a niewiedział żeby prawdą było ono co się działo przez Anioła; lecz mniemał żeby widzenie widział.


text:
A gdy przeszli pierwszą straż i wtórą, przyszli do brany żelaznej, która wiedzie do miasta, która się sama przez się otworzyła im; a wyszedszy poszli przecznicą jedną; a wnet odstąpił Anioł od niego.


text:
A Piotr przyszedszy k sobie, rzekł: Teraz znam prawdziwie iż posłał Pan Anioła swego, i wyjął mię z ręki Herodowej, i ze wszytkiego oczekawania ludu Żydowskiego.


text:
A obaczywszy się, przyszedł do domu Maryey, matki Janowej, którego nazywano Markiem, gdzie było nie mało zgromadzonych i modlących się.


text:
A poznawszy głos Piotrów, przed weselem nie otworzyła wrót, lecz wbieżawszy oznajmiła iż stoi Piotr przed wroty.


text:
A oni do niej rzekli: Szalejesz. Lecz ona twierdziła iż się tak rzecz ma. A oni mówli: Poseł to jego jest.


text:
A kinąwszy na nie ręką aby umilknęli, wyłożył im jako Pan go wywiódł z ciemnice. I rzekł: Opowiedzcie Jakubowi i braciej te rzeczy. A wyszedszy szedł na inne miejsce.


text:
A gdy się go Herod domagał, a nie nalazł, dawszy na próbę stróże, kazał je wywieść. A zstąpiwszy z Judskiej ziemie do Cesariey, tamże mieszkał.


text:
A Herod myślił o wojnie przeciw Tyryiczykom i Sydończykom; lecz oni zgodnie przyszli do niego, i namówiwszy Blasta Podkomorzego Królewskiego, prosili o pokój; dlatego iż się żywiła ich kraina z królewskiej;


text:
A naznaczonego dnia, Herod oblókszy się w odzienie Królewskie, i siadszy na stolicy, uczynił rzecz do nich.


text:
A natychmiast potrącił go Anioł Pański, dlatego że nie dał chwały Bogu; a będąc stoczony od robactwa, zdechł.


text:
A Barnabasz i Saul wrócili się z Jeruzalem, wypełniwszy usługowanie, wziąwszy z sobą i Jana przezwanego Markiem.


text:
A byli niektórzy w Antyochiey we Zborze który tam był, Prorocy i Nauczyciele, i Barnabasz i Symeon nazwany Nigrem, i Lucyusz Cyreneyczyk, i Manaen, który był społu wychowan z Herodem Tetrarchą, i Saul.


text:
A gdy służyli oni Panu, i pościli, rzekł Duch święty: Odłączcież mi i Barnabasza i Saula ku onej sprawie do którejem ich przyzwał.


text:
A gdy byli w Salaminie, opowiedali mowę Bożą w zgromadzeniach Żydowskich; a mieli i Jana usługującego.


text:
A przeszedszy wysep aż do Pafu, naleźli niektórego czarnoksiężnika fałszywego Proroka Żyda, któremu imię było Bariesus,


text:
Który był z Starostą Sergiuszem Pawłem mężem rostropnym. Ten przyzwawszy Barnabasza i Saula, domagał się słuchać onej mowy Bożej.


text:
Lecz sprzeciwiał się im Elimas Czarnoksiężnik, (abowiem tak się wykłada imię jego), szukając jakoby odwrócić Starostę od wiary.


text:
Rzekł: O pełny wszelkiej zdrady i wszelkiej przewrotności, synu dyabelski, nieprzyjacielu wszelkiej sprawiedliwości, nie przestanieszże podwracać dróg Pańskich prostych?


text:
A teraz oto ręka Pańska przeciw tobie: i będziesz ślepym, nie widząc słońca aż do czasu. A natychmiast przypadła nań mgła i ciemność, i obchodząc szukał którzyby go wodzili za rękę.


text:
A puściwszy się z Pafu oni co z Pawłem byli, przyszli do Pergi Pamfileyskiey. A Jan odstąpiwszy od nich, wrócił się do Jerozolimy.


text:
A oni przeszedszy z Pergi, przyszli do Antyochiey Pizydeyskiey, a wszedszy do zgromadzenia w dzień Szabatów, usiedli.


text:
A po czytaniu Zakonu i Proroków, posłali Przedniejszy zgromadzenia do nich, mówiąc: Mężowie bracia, jeśli macie mowę u siebie napominania do ludu, mówcie.


text:
A powstawszy Paweł, i skinąwszy ręką, rzekł: Mężowie Izraelscy, i którzy się boicie Boga, słuchajcie:


text:
Bóg ludu tego Izraelskiego obrał Ojce nasze, i lud wywyższył gdy przemieszkawali w ziemi Egiptskiey, i ramieniem wysokim wywiódł je z niej.


text:
A od tąd żądali o Króla, i dał im Bóg Saula syna Kisowego, męża z pokolenia Beniaminowego, lat czterdzieści;


text:
A odstawiwszy go, wzbudził im Dawida za Króla; o którym też rzekł świadectwo dawszy: Znalazłem Dawida onego syna Jessego, męża wedle serca mego, który uczyni wszytkie chcenia moje.


text:
A gdy wypełnił Jan bieg swój, mówił: Kim mię mniemacie być, nie jestem ja. Ale oto przychodzi za mną, którego nie jestem godzien obuwia nóg rozwiązać.


text:
Mężowie bracia, synowie narodu Abrahamowego, i którzy między wami boją się Boga, wamci ona mowa zbawienia tego jest posłana.


text:
Abowiem mieszkający w Jeruzalem, i Książęta ich, tego nie poznawszy, i głosów Prorockich które przez każdy Szabat bywają czytane, osądziwszy go, wypełnili je.


text:
Który widziany był przez dni wiele, od onych którzy społu sstąpili z nim z Galileiey do Jeruzalem, którzy są świadki jego u ludu.


text:
Iż tę Bóg wypełnił dziatkam ich nam, wzbudziwszy Jezusa; jako też w Psalmie wtórym jest napisano: Syn mój jesteś ty, ja dziś urodziłem cię.


text:
A iż go wzbudził od umarłych, aby się więcej nie wrócił do skażenia, tak powiedział: Że dam wam one święte Dawidowe wierne obietnice.


text:
Albowiemci Dawid w własnym wieku usłużywszy radzie Bożej, zasnął, i przyłożon jest do Ojców swych, i widział skażenie;


text:
Wiadomo tedy niech będzie wam, mężowie bracia, iż się przez tego wam odpuszczenie grzechów opowieda.


text:
I od wszytkich rzeczy, od którycheście nie mogli być w Zakonie Moyzeszowym usprawiedliwieni, w tym każdy wierzący usprawiedliwiony bywa.


text:
Obaczcie wy wzgardziciele, i zadziwujcie się, i zniszczejcie; Iż uczynek ja sprawuję za dni waszych, uczynek któremu nie uwierzycie, gdyby kto wyłożył wam.


text:
A gdy wyszli z zgromadzenia Żydowskiego, prosili Pogani aby w drugi Szabat mówiono do nich tyż słowa.


text:
A gdy rozpuszczono zgromadzenie, poszło wiele z Żydów i z nabożnych przychodniów do wiary za Pawłem i Barnabaszem; którzy mówiąc do nich, namawiali ich, aby trwali w onej łasce Bożej.


text:
A ujźrzawszy Żydowie one tłumy, napełnieni są gorliwości, i sprzeciwiali się onemu co Paweł mówił, sprzeciwiając się i bluźniąc.


text:
A beśpiecznie sobie począwszy Paweł i Barnabasz, rzekli: Wamci było potrzeba naprzód aby opowiedziano onę mowę Bożą; Lecz ponieważ odrzucacie ją, i niegodnymi sądzicie samych siebie onego wiecznego żywota, oto, obracamy się do Poganów.


text:
Tak bowiem roskazał nam Pan, mówiąc: Położyłem cię na światłość Poganom, abyś był ku zbawieniu aż do ostatku ziemie.


text:
A słysząc Poganie weselili się, i sławili onę mowę Pańską; i uwierzyli ile ich było zrządzonych ku żywotowi wiecznemu.


text:
A Żydowie poduszczali nabożne niewiasty, i uczciwe, i przedniejsze onego miasta; i wzbudzili prześladowanie na Pawła i Barnabasza, i wyrzucili je z granic swych.


text:
A sstało się w Ikonium, że społu weszli oni do zgromadzenia Żydowskiego, i mówili, tak że uwierzyło i Żydów i Greków wielkie mnóstwo.


text:
Nie małyć tedy czas strawili beśpiecznie sobie poczynając w Panu, który świadczał o onej mowie łaski swej, i dawał to że się znamiona i cuda działy przez ręce ich.


text:
A niektóry mąż w Listrzech niemocny na nogi siedział, chromy z żywota matki swej będąc, który nigdy nie chodził.


text:
Ten słuchał Pawła mówiącego; który pilnie patrząc nań, i ujźrzawszy że wiarę ma iż mógł być zachowan.


text:
A tłumy ujźrzawszy co uczynił Paweł, podnieśli głos swój po Likaońsku mówiąc: Bogowie przypodobawszy się ludziom zstąpili do nas.


text:
A Ofiarownik Jowiszów który był przed miastem ich, cielce i wieńce do wrót przyniózszy, z tłumami ludzi chciał ofiarować.


text:
A usłyszawszy Apostołowie Barnabasz i Paweł, rozdarszy szaty swoje, wbieżeli między on tłum, krzycząc,


text:
I mówiąc: Mężowie! przecz to czynicie? i my także przypadkom poddani jesteśmy, jako i wy, ludzie, opowiedając wam abyście się od tych próżnych rzeczy nawrócili do Boga żywiącego, który uczynił niebo, i ziemię, i morze, i wszytkie rzeczy które w nich są;


text:
Aczkolwiek nie oświadczonym samego siebie nie zaniechał, dobrze czyniąc, z nieba nam dżdże dawając, i czasy urodzajne, napełniając pokarmem i radością serca nasze.


text:
I nadeszli z Antyochiey i z Ikonium Żydowie, i namówiwszy tłumy, i ukamionowawszy Pawła wywlekli z miasta, mniemając żeby umarł.


text:
Lecz gdy go obstąpili uczniowie, wstawszy wszedł do miasta; a nazajutrz wyszedł z Barnabaszem do Derben.


text:
A gdy opowiedali Ewanielią miastu onemu, i uczniów uczynili nie mało, wrócili się do Listry, i do Ikonium, i do Antyochiey;


text:
Utwierdzając dusze uczniów, napominając aby trwali w onej wierze, i że przez wiele ucisków trzeba nam wniść do onego Królestwa Bożego.


text:
A postanowiwszy im Starsze po Zborzech, modliwszy się z postami, oddali je Panu w którego uwierzyli byli.


text:
A z tamtąd odpłynęli do Antyochiey, skąd byli oddani łasce Bożej ku onemu uczynkowi, który wypełnili.


text:
A przyszedszy i zgromadziwszy zbór, opowiedzieli jako wielkie rzeczy uczynił Bóg z nimi, a iż otworzył Poganom drzwi wiary.


text:
A niektórzy zstąpiwszy z Judskiej ziemie nauczali bracią, iż jeśli się nie obrzeżecie obyczajem Moyzeszowym, nie możecie być zbawieni.


text:
Gdy się tedy sstał rozruch i sprzeczanie niemałe Pawła i Barnabasza przeciwko nim, postanowili aby wstąpił Paweł i Barnabasz i niektórzy inszy z nich do Apostołów, i do Starszych do Jeruzalem, z strony pytania tego.


text:
Onić tedy będąc posłani od Zboru, przeszli przez Fenikę i Samaryą, przekładając nawrócenie Poganów; i uczynili wesele wielkie wszytkiej braciej.


text:
A gdy przyszli do Jeruzalem, przyjęci byli od Zboru, i Apostołów, i Starszych, i opowiedzieli jako wielkie rzeczy Bóg uczynił z nimi.


text:
I powstali niektórzy z sekty Faryzeuszów, którzy byli uwierzyli, mówiąc: Iż potrzeba obrzezać je, i roskazać żeby zachowywali Zakon Moyzeszów.


text:
A gdy wielkie sprzeczanie było, powstawszy Piotr rzekł do nich: Mężowie bracia, wy wiecie, że od dni starodawnych Bóg mię między wami obrał, aby przez usta moje słyszeli Pogani onę mowę Ewanieliey, i wierzyli.


text:
Teraz tedy przecz kusicie Boga, kładąc jarzmo na szyję uczniów, którego ani Ojcowie naszy, ani my nie mogliśmy znosić?


text:
Ale przez onę łaskę Pana Jezusa Christusa wierzymy iż zbawieni będziem, którym sposobem i oni uczniowie.


text:
I umilknęło wszytko mnóstwo, a słuchali Barnabasza i Pawła przekładających, jako wielkie uczynił Bóg znamiona i cuda między Pogany przez nie.


text:
Potym się wrócę i znowu zbuduję Przybytek Dawidów upadły, a rozwalone strony jego znowu zbuduję, i wyprostuję go,


text:
Aby wżdy szukali oni pozostali z ludzi Pana, i wszyscy narodowie, nad którymi wzywano imienia mojego nad nimi; mówi Pan, który czyni te rzeczy wszytkie.


text:
Ale posłać list do nich, aby się wstrzymawali od splugawienia bałwanów, i od wszeteczeństwa, i od dawionego, i od krwie.


text:
Abowiem Moyzesz od rodzajów starodawnych w każdym mieście one, którzy go obwoływają, ma, gdy w zgromadzeniach na każdy Szabat czytany bywa.


text:
Tedy się zdało Apostołom i starszym, z całym onym Zborem, wybrane męże z nich, posłać do Antyochiey z Pawłem i z Barnabaszem: Judasa przezwanego Barsabaszem, i Sylę, męże przodujące między bracią;


text:
Napisawszy przez rękę ich te słowa: Apostołowie i starszy, i bracia, onym którzy są w Antyochiey i w Syryey, i w Cylicyey, braciej którzy są z Poganów, zdrowia życzymy.


text:
Ponieważeśmy słyszeli, iż niektórzy z nas wyszedszy zatrwożyli was mowami, wątląc dusze wasze, mówiąc, żebyście się obrzezali, i zachowywali Zakon, którymeśmy tego nie roskazowali.


text:
Zdało się nam będącym jednostajnie zgromadzonym wybrane męże posłać do was z miłymi naszymi Barnabaszem i z Pawłem.


text:
Abowiem zdało się świętemu Duchowi i nam, abyśmy nic więcej nie kładli na was ciężaru, oprócz potrzebnych tych:


text:
Abyście się wstrzymawali od rzeczy bałwanom ofiarowanych, i od krwie, i od dawionego, i od wszeteczeństwa; od których rzeczy jeśli zachowywać będziecie sami siebie, dobrze uczynicie. Miejcie się dobrze.


text:
A Paweł i Barnabasz zamieszkali w Antyochiey, nauczając i przepowiedając z innych wielem onę mowę Pańską.


text:
A po kilku dni, rzekł Paweł do Barnabasza: Wróciwszy się wżdy nawiedźmy bracią naszę po wszytkich mieściech, w którycheśmy opowiedali onę mowę Pańską, jakoli się mają.


text:
A Paweł miał za słuszną, onego który odstał od nich z Pamfiliey, i nie chodził z nimi na onę sprawę, nie brać z sobą tego.


text:
Sstało się tedy między nimi obostrzenie, tak iż odstąpił jeden od drugiego; a Barnabasz wziąwszy z sobą Marka, wiózł się do Cypru;


text:
A przyszedł do Derben i do Listry; a oto uczeń niektóry był tam imieniem Tymotheusz, syn niewiasty niektórej Żydówki wiernej, a Ojca Greka.


text:
Tego chciał Paweł aby z nim wyszedł; i wziąwszy obrzezał go dla Żydów, którzy byli na miejscach onych; Znali bowiem wszyscy Ojca jego, że Grekiem był.


text:
A gdy przechadzali miasta, podawali im ku strzeżeniu ustawy, które były uchwalone od Apostołów i Starszych, którzy byli w Jeruzalem.


text:
A przeszedszy Frygią, i Galaticką krainę, pohamowani są od ducha świętego, aby nie mówili onej mowy Bożej w Azyey.


text:
I widzenie w nocy pokazało się Pawłowi: mąż niektóry był Macedończyk stojący, prosząc go, i mówiąc: Przeprawiwszy się do Macedoniey, ratuj nas.


text:
A gdy ono widzenie ujźrzał, wnet staraliśmy się jakobyśmy wyszli do Macedoniey, spólnie się znaszając, iż powoływał nas Pan ku opowiedaniu Ewanieliey im.


text:
A z tamtąd do Filippos, które jest pierwsze w stronie Macedońskiey miasto, cudzoziemcy osadzone; i zmieszkaliśmy w tymże mieście dni kilka.


text:
A w dzień Szabatni wyszliśmy z miasta podle rzeki, gdzie zwykła modlitwa bywać; i usiadszy mówiliśmy do onych, które się były zeszły, niewiast.


text:
A niektóra niewiasta, imieniem Lidya, która szarłat przedawała, z miasta Thyatyrskiego, bojąca się Boga, słuchała; której Pan otworzył serce, aby pilnowała tego, co mówiono było od Pawła.


text:
A gdy była ponurzona, i dom jej, prosiła mówiąc: Jeśliście osądzili mię wierną Panu być, wszedszy do domu mego, mieszkajcie; i przymusiła nas.


text:
I sstało się gdyśmy szli na modlitwę, iż dziewka niektóra co miała ducha wieszczego, zabieżała nam, która urobek wielki czyniła Panom swym, wróżąc.


text:
Ta chodząc za Pawłem i za nami, krzyczała mówiąc: Ci ludzie, sługami Boga onego najwyższego są, którzy opowiedają nam drogę zbawienia.


text:
A to czyniła przez wiele dni; lecz Paweł zprzykrzywszy sobie, i obróciwszy się, onemu duchowi rzekł: Roskazujęć w imię Jezusa Christusa, abyś wyszedł od niej. I wyszedł onejże godziny.


text:
A ujźrzawszy Panowie jej, iż uszła nadzieja urobku ich, pojmawszy Pawła i Sylę, wlekli je na rynek do Książąt.


text:
A wiele zadawszy im plag, wrzucili do ciemnice, roskazawszy stróżowi ciemnice, aby warownie strzegł ich.


text:
I z prętka trzęsienie sstało się wielkie, tak że się zatrząsnęły fundamenty więzienia; i otworzyły się natychmiast drzwi wszytki, i wszytkich zwiąski odpadły.


text:
A ocuciwszy się stróż ciemnice, i ujźrzawszy otworzone drzwi u ciemnice, dobywszy miecza miał się sam zabić, rozumiejąc iż pouciekali więźniowie.


text:
I wziąwszy je onejże godziny w nocy, omył z onych razów; i ponurzony był sam, i jego domownicy wszyscy natychmiast.


text:
A zaprowadziwszy je do domu swego, nagotował im stół, i radował się ze wszytkim domem, iż był uwierzył Bogu.


text:
I opowiedział stróż ciemnice słowa te Pawłowi, iż posłali Przełożeni, abyście byli wypuszczeni: teraz tedy wyszedszy, idźcie w pokoju.


text:
A Paweł rzekł ku nim: Ubiwszy nas jawnie, nie przesądzonych, którzy ludzie Rzymianie jesteśmy, wrzucili do ciemnice; a teraz potajemnie nas wyrzucają? Nic z tego. Ale przyszedszy sami niech nas wyprowadzą.


text:
Otwierając i przekładając, że Christusowi potrzeba było cierpieć, i powstać z martwych, a iż ten jest onym Christusem, Jezus którego ja opowiedam wam.


text:
I niektórzy z nich dali się namówić, i ztowarzyszyli się z Pawłem i Sylą, i nabożnych Greków wielkie mnóstwo, i niewiast przedniejszych nie mało.


text:
A ruszeni gorliwością oni, którzy się namówić nie dali, Żydowie, i wziąwszy do siebie z biegunów niektóre męże złe, i tłum uczyniwszy, wzburzyli miasto; i obstąpiwszy dom Jazonów, szukali ich aby je wywiedli przed pospólstwo.


text:
A nie nalazszy ich, wywlekli Jazona i niektórą bracią do Przełożonych miasta, wołając: Iż oni którzy podwrócili świat, ci też tu są;


text:
Które przyjął Jazon; a ci wszyscy przeciw ustawom Cesarskim czynią, Króla powiedając inszego być, Jezusa.


text:
A bracia wnet w nocy wysłali i Pawła i Sylę do Berei; którzy przyszedszy, do zgromadzenia Żydowskiego poszli.


text:
A ci byli szlachetniejszy nad ony co w Tessalonice, którzy przyjęli onę mowę ze wszytką ochotą, na każdy dzień rozsądzając Pisma, jeśliby się miały te rzeczy tak.


text:
A gdy się dowiedzieli oni co byli z Tessaloniki Żydowie, że i w Berei opowiedana jest od Pawła ona mowa Boża, przyszli też tam, zatrząsając tłumy.


text:
A oni co odprowadzali Pawła, odwiedli go aż do Athen; a wziąwszy przykazanie do Syle i Tymotheusza, żeby co najrychlej przyszli do niego, odeszli.


text:
A gdy w Atheniech oczekawał ich Paweł, obostrzał się Duch jego w nim, gdy widział poddane bałwochwalstwu miasto.


text:
Rozmawiałci tedy w zgromadzeniu z Żydy i z ludźmi nabożnymi, i w rynku na każdy dzień, z kim się trafiło.


text:
A niektórzy z Epikurów i z Stoików Filozofów spierali się z nim; a niektórzy mówili: Cóż wżdy chce plotkarz ten mówić? A drudzy: Obcych bogów zda się opowiedaczem być; iż Jezusa i powstanie im opowiedał.


text:
I wziąwszy go, do Areopagu wiedli, mówiąc: Możemyli wiedzieć co zacz jest nowa ta, którą ty opowiadasz, nauka?


text:
(A Athenieńczycy wszyscy, i przychodniowie goście, na czym inszym nie trawili czasu, jedno mówiąc i słuchając co nowego.)


text:
A stanąwszy Paweł w pojśrzód Areopagu, rzekł: Mężowie Athenieńscy, na wszem jakoby przynabożniejszymi was widzę;


text:
Abowiem przechadzając się i przypatrując się nabożeństwam waszym, nalazłem też ołtarz, na którym było napisano: Nieznajomemu Bogu. Którego tedy nie znając go nabożnie chwalicie, tego ja opowiedam wam.


text:
Bóg on który uczynił świat, i wszytkie rzeczy które na nim, ten nieba i ziemie Panem będąc, nie w ręką uczynionych Kościelech mieszka;


text:
Ani od rąk ludzkich usługowano mu bywa jakoby potrzebującemu czego, sam dając wszytkim żywot i oddech i wszytko.


text:
I uczynił z jednego krwie wszytek naród ludzki, aby mieszkali po wszytkim obliczu ziemie, postanowiwszy przedtym rozrządzone czasy, i postanowienia granic mieszkania ich,


text:
Aby szukali Pana, owaby snadź namacali go i naleźli; chociażci koniecznie nie daleko od każdego z nas będącego.


text:
W nim bowiem żywiemy, i ruchamy się, i jesteśmy; Jako i niektórzy z waszych Poetów powiedali: Jego bowiem i naród jesteśmy.


text:
Narodem tedy będąc Bożym, nie mamy rozumieć, żeby złotu, abo srebru, abo kamieniowi, ryciu misternemu, i wymyśleniu człowieczemu, ono bóstwo było podobne.


text:
Oneć tedy czasy onej niewiadomości przebaczywszy Bóg, teraz opowieda ludziam wszytkim wszędy, aby się kajali.


text:
Dlatego iż postanowił dzień, w którym ma sądzić świat w sprawiedliwości, przez męża którego postanowił, wiarę swoję wystawiwszy wszytkim, wzbudziwszy go od umarłych.


text:
A usłyszawszy o powstaniu umarłych, jedni szydzili, a drudzy mówili: Będziem cię słuchać zasię o tym.


text:
A niektórzy mężowie, przyłączywszy się do niego, uwierzyli; między którymi też Dyonizyus Areopagita, i niewiasta imieniem Damarys, i inni z nimi.


text:
I nalazszy niektórego Żyda imieniem Akillę, z Pontu rodem, który był świeżo przyszedł ze Włoch, i Pryskillę żonę jego (dlatego iż był rozrządził Klaudyus, aby ustąpili wszyscy Żydowie z Rzyma) przystąpił do nich.


text:
A gdy przyszli z Macedoniey i Sylas i Tymoteusz, ściśniony był duchem Paweł, oświadczając Żydom że onym Christusem jest Jezus.


text:
Lecz gdy się zastawiali oni i bluźnili, wytrząsnąwszy szaty rzekł do nich: Krew wasza na głowę waszę; czysty ja jestem, od tychmiast do Poganów pójdę.


text:
A odszedszy ztamtąd, przyszedł w dom niektórego imieniem Josta, który służył Bogu, którego dom był podle zgromadzenia.


text:
A Kryspus przedniejszy w zgromadzeniu uwierzył Panu ze wszytkim domem swym; i wiele Koryntczyków słuchając uwierzyło, i ponurzeni byli.


text:
Dlatego iżem ja jest z tobą, a żaden się nie targnie na cię, abyć miał co złego uczynić; przeto iż lud mam mnogi w mieście tym.


text:
A gdy Gallio był Starostą w Achaiey, powstali jednostajnie Żydowie przeciw Pawłowi, i przywiedli go przed stolicę.


text:
A gdy miał Paweł otworzyć usta, rzekł Gallio do Żydów: Gdyćby tedy było ukrzywdzenie jakie, abo uczynek złośliwy, o Żydowie, słusznie bychci znosił was.


text:
Lecz jeśli pytanie jest o mowie i imionach, i Zakonie waszym, wglądajcie w to sami; Sędzią bowiem ja tego niechcę być.


text:
A porwawszy wszyscy Grekowie Sostena przedniejszego z zgromadzenia, bili przed stolicą, a nic na to Gallio nie dbał.


text:
A Paweł gdy tam jeszcze zetrwał przez dni niemało, bracią pożegnawszy, popłynął do Syryey, a z nim Priskilla i Akillas, ogoliwszy głowę w Kenchreach: miał bowiem ślub.


text:
Ale pożegnał je, mówiąc: Potrzeba mi koniecznie święto które ma być, obchodzić w Jerozolimie; lecz się zasię wrócę do was, za Bożą wolą. I puścił się z Efezu.


text:
I zmieszkawszy czas niektóry, wyszedł, idąc porządkiem przez Galatską krainę, i przez Frygią, utwierdzając wszytkie ucznie.


text:
A Żyd niektóry Apollos imieniem, Alexandryiczyk rodem, mąż wymowny, przyszedł do Efezu, możnym będąc w Piśmiech.


text:
Ten był wyuczony w drodze Pańskiej; a pałając w Duchu, mówił i nauczał pilnie onych rzeczy które były o Panu, umiejąc tylko ponurzenie Janowe.


text:
Ten począł beśpiecznie mówić w zgromadzeniu. A usłyszawszy go Akillas i Priskilla, przyjęli go, i dostateczniej mu wyłożyli onę drogę Bożą.


text:
A gdy chciał prześć do Achaiey, napomniawszy go bracia, pisali uczniom aby go przyjęli; który gdy przyszedł, pomagał wiele onym którzy uwierzyli przez łaskę.


text:
A sstało się gdy Apollos był w Koryncie, iż Paweł obszedszy górne strony, przyszedł do Efezu; a nalazszy tam niektóre ucznie,


text:
Rzekł do nich: Zaliście ducha świętego wzięli, gdyście uwierzyli? A oni rzekli do niego: Owszemeśmy, jeśli duch święty jest, ani słychali.


text:
I rzekł Paweł: Janci ponurzał ponurzeniem pokajania, ludowi mówiąc, aby w onego który miał przyść po nim uwierzyli, to jest, w onego Christusa Jezusa.


text:
A gdy wkładał na nie Paweł ręce, przyszedł duch święty na nie, i mówili obcymi języki, i prorokowali.


text:
A wszedszy do zgromadzenia mówił beśpiecznie, przez trzy miesiące rozmawiając i namawiając na one rzeczy, które są o onym Królestwie Bożym.


text:
A gdy niektórzy byli zatwardzeni, i niechcieli być posłuszni, złorzecząc onę drogę przed mnóstwem, odstawszy od nich, odłączył ucznie, na każdy dzień rozmawiając w szkole Tyranna niektórego.


text:
A to się działo przez dwie lecie; tak że wszyscy, którzy mieszkali w Azyey, słuchali mowy Pana Jezusowej, i Żydowie, i Grekowie.


text:
Tak iż też na niemocne przynoszono od ciała jego chustki, abo przepaski, i odchodziły od nich choroby, i duchowie oni źli wychodzili od nich.


text:
A kusili się niektórzy z tułających się Żydów bawiących się zaklinaniem, mianować nad onymi, którzy mieli duchy złe, imię Pana Jezusowe, mówiąc: Poprzysięgamy was przez Jezusa, którego Paweł obwoływa.


text:
I wskoczywszy na nie on człowiek w którym był on duch zły, i opanowawszy je, śilen im był tak, iż nago i zranieni zuciekali z domu onego.


text:
A to sstało się wiadomo wszytkim i Żydom i Grekom, którzy mieszkali w Efezie; i przypadła bojaźń na wszytkie ony, i było wielmożnie rozsławione imię Pana Jezusowe.


text:
I nie mało z onych którzy się sprawami niepotrzebnymi parali, przyniózszy księgi spalili przed wszytkimi; A obrachowali cenę ich, i znaleźli śrebrników pięćdziesiąt tysięcy.


text:
A gdy się spełniły te rzeczy, postanowił Paweł w duchu, przeszedszy Macedonią i Achaią, iść do Jeruzalem, mówiąc: Iż potym gdy będę tam, potrzeba mi i Rzym widzieć.


text:
A posławszy do Macedoniey dwu z onych którzy służyli jemu, Tymotheusza i Erasta, sam pozostał na czas w Azyey.


text:
Abowiem Demetryus niektóry imieniem, złotnik, który robił Kościoły śrebrne Dyanie, czynił rzemieśnikom pożytek nie mały.


text:
Które zebrawszy, i inne którzy się taki rzeczami parali, robotniki, rzekł: Mężowie! wiecie, iż z tego zarobku majętność nasza jest.


text:
A widzicie i słyszycie, że nie tylko w Efezie, ale mało nie po wszytkiej Azyey Paweł ten namawiając odwrócił niemały tłum, mówiąc: Że nie są bogowie, którzy rękami bywają robieni.


text:
A nie tylko to nam jest niebeśpieczno, by przezeń ta cząstka w ostradanie nie przyszła, ale też i to aby onej wielkiej Boginiey Dyany Kościół nie był ni zacz poczytan, i przyszłaby też ku zniszczeniu wielmożność jej, którą cała Azya i świat nabożnie chwali.


text:
I napełniło się miasto wszytko zamieszania; i zapędzili się jednostajnie na rynek, społu porwawszy Gaiusa i Arystarcha Macedończyki, podróżne towarzysze Pawłowe.


text:
A niektórzy też z przedniejszych Azyiskich będąc mu przyjacielmi, posławszy do niego, prosili go aby się nie wychylał na on rynek.


text:
Inszyć tedy inszego cości krzyczeli; było bowiem zebranie zamieszane, a więcej ich nie wiedziało dla czego się zeszli byli.


text:
A z onego tłumu wywiedli Alexandra, gdy go popychali Żydowie. A Alexander skinąwszy ręką, chciał sprawę dać pospólstwu.


text:
A gdy poznali iż Żydem był, głos sstał się jeden od wszytkich, jakoby przez dwie godzinie krzyczących: Wielka Dyana Efeska!


text:
A uśmierzywszy Pisarz on tłum, rzekł: Mężowie Efescy, i któryż jest człowiek coby nie wiedział, iż Efeskie miasto chwalcą jest wielkiej Boginiey Dyany i obrazu który spadł od Jowisza?


text:
Gdyż się tedy nikt nie może temu sprzeciwić, słuszna jest abyście się uspokoili, i nic skwapliwie nie czynili.


text:
Jeślić tedy Demetryus, i oni którzy z nim są rzemieśnicy, do kogo przyczynę mają, wszak sądy bywają, i Starostowie są, niechże pozywają jedni drugich.


text:
Abowiem się obawiamy, abyśmy oskarżeni nie byli o rozruch dla dnia dzisiejszego, gdyż żadnej przyczyny niemasz, z którejbyśmy mogli dać sprawę zbieżenia tego.


text:
A gdy się uciszył on rozruch, wezwawszy Paweł uczniów i pożegnawszy je wyszedł, aby szedł do Macedoniey.


text:
A zmieszkawszy trzy miesiące, gdy się sstała nań zasadzka od Żydów, gdy się miał wieść do Syryey, zdało się mu nawrócić się przez Macedonią.


text:
A pomógł towarzystwa jemu aż do Azyey, Sopater Bereeński; A z Tessalończyków, Aristarchus i Sekundus i Gaius Derbeyczyk, i Tymotheusz;  A z Azyatscy Tychikus, i Trofimus.


text:
A my odpłynęliśmy po dnioch Przaśników od Filippos, i przyszliśmy do nich do Troady za pięć dni, gdzieśmy zmieszkali siedm dni.


text:
A w pierwszy dzień Szabatów, gdy się zgromadzili uczniowie ku łamaniu chleba, Paweł rozmawiał z nimi, mając wyniść nazajutrz, i przedłużył mowę aż do pułnocy.


text:
A siedząc niektóry młodzieniec imieniem Eutychus w oknie, będąc zięt snem głębokim, gdy rosprawował Paweł dłużej, zrażony od snu, spadł z trzeciego piętra na dół; i podniesion jest umarły.


text:
A zstąpiwszy Paweł, przypadł nań, i podjąwszy go, rzekł: Nie czyńcie zgiełku; bo dusza jego w nim jest.


text:
A wstąpiwszy, i złamawszy chleb, i skosztowawszy, i dosyć długo do nich mówiwszy aż do świtania; także wyszedł.


text:
A my wprzód szedszy do okrętu, puściliśmy się do Assonu, ztamtąd mając wziąć Pawła. Tak bowiem był rozrządził, mając sam pieszo iść.


text:
A ztamtąd odpłynąwszy, nazajutrz zbieżeliśmy przeciw Chiu; a drugiego dnia rzuciliśmy się ku Samu; a zetrwawszy w Trogilliu, nazajutrz przyszliśmy do Miletu.


text:
Abowiem postanowił był Paweł płynąć imo Efez, aby mu nie przyszło trawić czasu w Azyey. Bo się kwapił, jeśliby możno było jemu, aby na dzień Pięćdziesiątnice był w Jerozolimie.


text:
A gdy przyszli do niego, rzekł im: Wy wiecie, od pierwszego dnia od któregom wstąpił do Azyey, jakom z wami po wszytek czas był.


text:
Służąc Panu ze wszytkim uniżeniem, i wielą łez i pokuszenia, które przychadzały na mię z zdrad Żydowskich.


text:
Jakom się niczego nie schraniał onych rzeczy które by wam były pożyteczne, żebych nie miał opowiedać wam, i nauczyć was jawnie i po domiech;


text:
A teraz oto, ja związany Duchem, idę do Jeruzalem, onych rzeczy, które tam mnie potkać mają, nie wiedząc.


text:
Ale ni ocz nie dbam, ani jest mi dusza moja w wadze u mnie, bym tylko dokończył biegu mojego z weselem, i ono posługowanie którem wziął od Pana Jezusa, ku oświadczaniu Ewanieliey onej łaski Bożej.


text:
A teraz oto, ja wiem, że więcej nie oglądacie oblicza mojego wy wszyscy,  przez którem przeszedł obwoływając ono Królestwo Boże.


text:
Pilnujcie tedy samych siebie i wszytkiej trzody, nad którą was on duch święty przełożył dozorcami, abyście paśli Zbór Boży, którego nabył przez własną krew.


text:
Dlatego czujcie, pomniąc żem przez trzy lata w nocy i we dnie nie przestawał ze łzami napominać z was każdego.


text:
A teraz poruczam was, bracia, Bogu, i onej mowie łaski jego, który może przybudować, i dać wam dziedzictwo między poświęconymi wszytkimi.


text:
Wszytkom okazał wam, iż tak pracując potrzeba przyjmować niemocne, i pamiętać na one słowa Pana Jezusowe, że on mówił: Szczęśliwsza jest rzecz, dawać raczej niżeli brać.


text:
Będąc boleśni nawięcej z onej mowy którą powiedział, że więcej nie mieli oblicza jego oglądać; i odprowadzili go do okrętu.


text:
A sstało się gdyśmy jechali rozstawszy się z nimi, prostym pędem przyszliśmy do Koum; a nazajutrz do Rhodon, a ztamtąd do Patary;


text:
A gdy się nam ukazał Cypr, i zostawiwszy go po lewej stronie, płynęliśmy do Syryey, i przybiliśmy się do Tyru; abowiem tam miał okręt złożyć towar.


text:
A znalazszy ucznie, zmieszkaliśmy tam siedm dni; którzy Pawłowi mówili przez Ducha, aby nie wstępował do Jeruzalem.


text:
A gdyśmy zmieszkali ony dni, wyszedszy poszliśmy, a prowadzili nas wszyscy z żonami i z dziatkami, aż za miasto; a klęknąwszy na kolana nad brzegiem, modliliśmy się.


text:
A my płynienie odprawiwszy, z Tyru zabiegliśmy do Ptolemaidy; a przywitawszy się z bracią, zmieszkaliśmy dzień jeden u nich.


text:
A nazajutrz wyszedszy oni co przy Pawle byli, przyszli do Cezaryey; A wszedszy w dom Filipa Ewanielisty (który był z onych siedmi) zostaliśmy u niego.


text:
A gdyśmy tam mieszkali przez dni niemało, nadszedł niektóry z Judzkiej ziemie Prorok, imieniem Agabus.


text:
A przyszedszy do nas, i wziąwszy pas Pawłów, związawszy swoje ręce i nogi, rzekł: To mówi duch święty: Męża którego jest pas ten, tak zwiążą w Jeruzalem Żydowie, i podadzą w ręce Poganom.


text:
I odpowiedział Paweł: Co czynicie płacząc, i każąc moje serce? Abowiem ja nie tylko związanym być, ale i umrzeć w Jeruzalem gotów jestem, za imię Pana Jezusowe.


text:
A społu szli też niektórzy z uczniów z Cezaryiey z nami, prowadząc z sobą onego, u któregośmy gospodą stać mieli, Mnazona niektórego Cypryiczyka, starodawnego ucznia.


text:
Które przywitawszy, wyłożył im każdą rzecz zosobna z onych, które czynił Bóg między Pogany przez usługowanie jego.


text:
A oni usłyszawszy chwalili Pana; i rzekli mu: Widzisz bracie, jako wiele tysięcy jest Żydów, którzy uwierzyli; a wszyscy gorliwi są ku Zakonowi.


text:
A sprawieni są o tobie, iż odstąpienia uczysz od Moyzesza, onych, którzy są między Pogany, wszytkich Żydów, mówiąc, że nie mają obrzezywać dziatek, ani wedle zwyczajów chodzić.


text:
Tych przyjąwszy, oczyść się z nimi, i przyłóż się do ich kosztu, aby ogolili głowę; a iżby poznali wszyscy, że to w czym sprawieni są o tobie, nic nie jest, ale postępujesz i sam Zakonu przystrzegając.


text:
A o onych, którzy uwierzyli, Poganach, myśmy napisali, rozsądziwszy to, aby nic tego nie zachowywali oni, tylko aby się wystrzegali i onego co jest ofiarowano bałwanom, i krwie, i dawionego, i wszeteczeństwa.


text:
Tedy Paweł przyjąwszy one męże, nazajutrz z nimi oczyściwszy się wszedł do Kościoła, opowiedając wypełnienie dniów oczyścienia, aż ofiarowano za każdego z nich ofiarę.


text:
A gdy się miało siedm dni skończyć, oni z Azyey Żydowie, ujźrzawszy go w Kościele, wzburzyli wszytek tłum, i wrzucili ręce nań.


text:
Krzycząc: Mężowie Izraelscy, ratujcie! Tenci to jest on człowiek, który przeciw ludowi, i Zakonowi, i miejscu temu, wszytkich wszędy uczy, a jeszcze i Greki wprowadził do Kościoła, i pospolitym uczynił to święte miejsce.


text:
(Abowiem przedtym widzieli Trofima Efesczyka, w mieście z nim, którego mniemali żeby do Kościoła wwiódł Paweł.)


text:
I wzruszyło się miasto wszytko, i sstało się zbieżenie ludu; a porwawszy Pawła, wywlekli go z Kościoła; i wnet zamkniono drzwi.


text:
A gdy szukali jakoby go zabić, wstąpiła wieść do Rotmistrza nad rotą, że się zamieszało wszytko Jeruzalem.


text:
Który zarazem wziąwszy Żołnierze i Setniki, zbieżał do nich. A oni ujźrzawszy Rotmistrza i Żołnierze, przestali bić Pawła.


text:
A przybliżywszy się Rotmistrz porwał go i kazał związać łańcuchami dwiema; i wywiadywał się ktoby był, i coby uczynił.


text:
A jedni tak drudzy inaczej wołali między tłumem; A gdy się nic pewnego nie mógł dowiedzieć dla zgiełku, roskazał wieść go do obozu.


text:
A gdy miał być wprowadzony do obozu Paweł, mówi Rotmistrzowi: Godzili mi się rzec co do ciebie? A on rzekł: Po Grecku umiesz?


text:
A nie tyżeś jest on Egiptczyanin, który przed tymi dni wzruszyłeś burzkę, i wywiodłeś na puszczą cztery tysiące mężów zabijaków?


text:
A rzekł Paweł: Jaciem człowiek jest Żyd Tarseńczyk, nie z podlejszego miasta w Cylicyey mieszczanin; Lecz proszę cię, dopuść mi mówić do ludu.


text:
A gdy dopuścił on, Paweł stanąwszy na stopniach, kinął ręką na lud; a gdy się wielkie milczenie sstało, zawołał na nie Hebreyską mową mówiąc:


text:
Jaciem jest mąż Żyd, urodzony w Tarsie Cylicyiskim, lecz wychowany w mieście tym u nóg Gamalielowych, wyćwiczony z pilnością w Ojczystym Zakonie, gorliwym będąc ku Bogu, jako wszyscy wy jesteście dziś.


text:
Jako mi i przedniejszy Ofiarownik świadczy, i wszyscy Starszy; od których też listy wziąwszy do braciej, do Damaszkum jechał, abych przywiódł i one, którzy tam byli, powiązane do Jeruzalem, aby byli skarani.


text:
I przydało mi się idącemu i przybliżającemu się do Damaszku, o południu, że z prętka z nieba zabłysnęła się światłość nie mała około mnie.


text:
A jam odpowiedział: Ktoś jest, Panie? I rzekł do mnie: Jam jest Jezus on Nadzaretski, którego ty prześladujesz.


text:
A oni, którzy ze mną byli, onejć się światłości przypatrzyli, i przestraszeni byli, ale głosu nie słyszeli mówiącego mi.


text:
I rzekłem: Cóż uczynię, Panie? A Pan rzekł do mnie: Wstawszy idź do Damaszku; a tam tobie powiedziano będzie o wszytkim, co rozrządzono tobie czynić.


text:
A gdym nie widział przed chwałą światłości onej, będąc wiedzion za rękę od onych co byli ze mną, przyszedłem do Damaszku.


text:
A Ananiasz niektóry, mąż pobożny wedle Zakonu, mając świadectwo od wszytkich tam mieszkających Żydów,


text:
Przyszedszy do mnie, i przystąpiwszy się rzekł mi: Saulu bracie, przejźrzy. A ja onejże godziny przejźrzałem nań.


text:
A on rzekł: Bóg onych Ojców naszych przygotował cię abyś poznał wolą jego, a iżbyś oglądał onego Sprawiedliwego, i słyszał głosu z ust jego.


text:
I widziałem go mówiącego mnie: Spiesz się; a wynidź rychło z Jeruzalem; abowiem nie przyjmą twego świadectwa o mnie.


text:
A jam rzekł: Panie, oni wiedzą żeciem ja wsadzał do więzienia, i bijałem po zgromadzeniach wierzące w cię.


text:
I gdy wylewano krew Stefana onego świadka twego, jam też stał tudziesz, i zezwalałem na zgładzenie jego, i strzegłem szat onych, którzy go zgładzili.


text:
A słuchali go aż do tej mowy; i podnieśli głos swój mówiąc: Zgładź z ziemie tego człowieka; bo nie jest słuszna aby żył.


text:
Kazał go Rotmistrz wieść do obozu, rzekszy aby biczmi wypytano go, żeby się dowiedział, dla którejby przyczyny tak wołano nań.


text:
A gdy go ściągniono rzemieńmi, rzekł do tuż stojącego Setnika Paweł: Zali człowieka Rzymianina i nieosądzonego godzi się wam biczować?


text:
A usłyszawszy Setnik, przystąpiwszy opowiedział Rotmistrzowi mówiąc: Bacz co masz czynić; bo człowiek ten Rzymianin jest.


text:
I odpowiedział Rotmistrz: Jam za wielką sumę to prawo miasta tego otrzymał. A Paweł rzekł: A jam się i urodził.


text:
A wnetże odstąpili od niego oni, którzy go mieli wypytawać; A Rotmistrz też bał się, dowiedziawszy się że Rzymianinem był, a iż go był związał.


text:
A nazajutrz chcąc wiedzieć pewnie, o coby był oskarżony od Żydów, rozwiązał go z onych związek, a roskazał przyść przedniejszym Ofiarownikom, i wszytkiej siedzącej radzie ich; a wywiódszy Pawła, postawił przed nimi.


text:
A patrząc pilnie Paweł na onę siedzącą radę, rzekł: Mężowie bracia, ja ze wszytkiego sumnienia dobrego służyłem Bogu aż do tego dnia.


text:
Tedy Paweł do niego rzekł: Ubić cię ma Bóg ściano potynkowana! A ty siedzisz sądząc mię wedle Zakonu, a przeciw Zakonowi roskazujesz mię bić?


text:
A rzekł Paweł: Nie wiedziałem, bracia, żeby był przedniejszym Ofiarownikem; Bo napisano jest: Książęciu ludu twego złorzeczyć nie będziesz.


text:
A poznawszy Paweł, że ich jedna część jest Sadukieuszów a druga Faryzeuszów, krzyknął w onej siedzącej radzie: Mężowie bracia! ja Faryzeusz jestem, syn Faryzeuszów: o nadzieję i powstanie umarłych mnie tu sądzą.


text:
Abowiem ci Sadukieuszowie mówią, iż nie masz powstania, ani Anioła, ani Ducha; A Faryzeuszowie wyznawają to oboje.


text:
I sstał się krzyk wielki; A powstawszy uczeni w Piśmie z strony Faryzeuszów, wadzili się, mówiąc: Nic złego nie najdujemy w człowieku tym; A jeśli Duch mówił mu, abo Anioł, nie walczmyż z Bogiem.


text:
A gdy wielki był rozruch, obawiając się Rotmistrz aby nie był rozszarpan Paweł od nich, roskazał Żołnierzom zstąpić i porwać go z pojśrzód ich, i odwieść do obozu.


text:
A nadchodzącej nocy stanąwszy przy nim Pan, rzekł: Tusz sobie dobrze Pawle; jakoś bowiem świadczył o mnie w Jeruzalem, takżeć potrzeba i w Rzymie świadczyć.


text:
A gdy był dzień, uczyniwszy niektórzy z Żydów spiknienie zaklęli się mówiąc: Że niemieli ani jeść ani pić, ażby zabili Pawła.


text:
Którzy przystąpiwszy do przedniejszych Ofiarowników i do Starszych, rzekli: Przeklęctwemeśmy się przeklęli, że nic ukusić nie mamy, ażbyśmy zabili Pawła.


text:
Teraz tedy wy dajcie znać Rotmistrzowi z radą siedzącą, aby jutro go wywiódł do was, jakobyście mieli rozeznać dostateczniej sprawy jego; a my pierwej niż się przybliży on, gotowi jesteśmy zagładzić go.


text:
A usłyszawszy syn siostry Pawłowey to nasadzenie, przyszedszy, i wszedszy do obozu opowiedział Pawłowi.


text:
A przyzwawszy Paweł jednego z Setników, rzekł: Młodzieńca tego doprowadź do Rotmistrza, ma bowiem coś opowiedzieć jemu.


text:
Onci tedy wziąwszy go przywiódł do Rotmistrza, i rzekł: Więzień Paweł, przyzwawszy mię prosił, abych tego młodzieńca doprowadził do ciebie, któryć ma coś powiedzieć.


text:
A wziąwszy go za rękę Rotmistrz, i ustąpiwszy z osobna, wywiadował się: Co jest, co mi masz opowiedzieć?


text:
I rzekł: Iż Żydowie postanowili prosić cię, abyś jutro przed siedzącą radę wywiódł Pawła, jakoby się mieli co dostateczniejszego wywiedzieć o nim.


text:
Ty tedy nie daj się namawiać im; Bo się nasadziło nań z nich, mężów więcej niż czterdzieści, którzy się zaklęli, iż nie mają ani jeść, ani pić, ażby go zagładzili; i teraz gotowi są, czekając od ciebie przyobiecania.


text:
Onci tedy Rotmistrz odprawił onego młodzieńca, roskazawszy mu: Abyś przed żadnym nie powiedał, iżeś o tym dał znać do mnie.


text:
I przyzwawszy dwu niektórych z Setników, rzekł: Nagotujcie żołnierzów dwieście, aby szli aż do Cezaryey; i jezdnych siedmdziesiąt, i strzelców dwieście, od trzeciej godziny w noc;


text:
Męża tego który był pojmany od Żydów, i miał być zabit od nich, nadszedszy z hufcem odjąłem go, dowiedziawszy się iż Rzymianin jest.


text:
Któregom nalazł oskarżonego o gadki Zakonu ich, lecz żadnego godnego śmierci abo więzienia występku nie mającego.


text:
A iż oznajmiono mi o zasadce, która przeciw temu mężowi miała być od Żydów, zarazem wyprawiłem go do ciebie; opowiedziawszy też oskarżycielom, aby mówili to, coby przeciw niemu mieli, przed tobą. Miej się dobrze.


text:
Onić tedy Żołnierze według onego co im było rozrządzono, wziąwszy Pawła, prowadzili nocą do Antypatrydy.


text:
Słuchać cię będę, rzekł, kiedy oskarżyciele twoi przybędą. I roskazał go na ratuszu Herodowym strzedz.


text:
A po piąci dniach zstąpił przedniejszy Ofiarownik Ananiasz z Starszymi i z Rzecznikiem Tertulem niektórym, którzy się okazali Staroście przeciw Pawłowi.


text:
Wiela pokoju dostawszy przez cię, i dzielnych spraw które się sstały narodowi temu przez twoję rostropność, i zawżdy i wszędy przyjmujemy, wielmożny Felixie, z wszelakim dziękowaniem.


text:
Nalazszy bowiem człowieka tego zaraźliwego i wzruszającego rozruch między wszytkimi Żydy po wszytkim świecie, i hersta onych Nadzarethczyków sekty.


text:
Który się też Kościół kusił splugawić; któregośmy też pojmali, i wedle naszego Zakonu chcieliśmy osądzić.


text:
Roskazawszy też oskarżycielom jego przyść do ciebie; od którego będziesz mógł sam rozsądziwszy, o wszytkim tym rozeznać, ocz my skarżymy nań.


text:
A odpowiedział Paweł, gdy kinął nań Starosta aby mówił: Wiedząc że od wielu lat jesteś Sędzią narodu tego, tym ochotniej o tych rzeczach które do mnie należą dam sprawę.


text:
Gdyż możesz ty poznać, iż więcej niemasz dni jedno dwanaście, jakom wstąpił abym się pokłonił w Jeruzalem.


text:
I ani w Kościele naleźli mię skim rozmawiającego, abo rozruch czyniącego między tłumem, ani w zgromadzeniach, ani po mieście.


text:
A wyznawam to przed tobą, że według onej drogi którą zowią sektą, tak służę Ojczystemu Bogu, wierząc wszytkim rzeczom w Zakonie i w Prorocech napisanym;


text:
Nadzieję mając ku Bogu, której i sami ci czekają, że powstanie ma być umarłych i sprawiedliwych, i niesprawiedliwych.


text:
W których sprawach znaleźli mię oczyścionego w Kościele (nie z tłumem, ani z rozruchem) niektórzy z Azyey Żydowie;


text:
Abo sami ci niechaj powiedzą, jeśli jakie znaleźli we mnie ukrzywdzenie, gdym stał przed oną ich radą siedzącą.


text:
Oprócz jednego tego głosu, którymem krzyknął stojąc między nimi, iż o powstaniu umarłych ja sądzony bywam dziś od was.


text:
A usłyszawszy to Felix odłożył im, dostatecznie chcąc się wywiadować około onej drogi, rzekszy: Kiedy Lisyasz Rotmistrz zstąpi rozeznam sprawy wasze.


text:
I roskazał Setnikowi strzedz Pawła, a iżby miał folgę, i aby żadnemu nie bronił z własnych jego służyć mu, abo przystępować do niego.


text:
A po kilku dni przyjechawszy Felix z Drusyllą żoną swą, która była Żydówką, przyzwał Pawła i słuchał go o onej w Christusa wierze.


text:
A gdy rozmawiał o sprawiedliwości i powścięgliwości, i o sądzie który ma być, przestraszony będąc Felix odpowiedział: Już teraz odejdź; a czasu dostawszy wzowę cię.


text:
Przytym się też spodziewał, iż pieniądze miały być dane jemu od Pawła, żeby go wypuścił; i dlatego częściej go wzywając, rozmawiał z nim.


text:
A gdy się dwie lecie spełniły, wziął Namiestnika Felix Porcyusa Festa; a chcąc rzecz wdzięczną uczynić Żydom Felix, zostawił Pawła związanego.


text:
Żądając łaski przeciw jemu aby przyzwał go do Jeruzalem; zasadkę czyniąc, aby go zagładzili na drodze.


text:
Którzy tedy mogą z was, rzekł, niechże z nami zstąpiwszy; jeśli co jest nieprzystojnego w człowieku tym, skarżą nań.


text:
A zmieszkawszy między nimi dni nie więcej dziesiąci, zstąpiwszy do Cezaryey, nazajutrz siadszy na stolicy, kazał Pawła przywieść.


text:
A gdy przyszedł on, obstąpili go oni, którzy z Jerozolimów zstąpili byli, Żydowie, wiele i cięszkiego obwinienia przynosząc przeciw Pawłowi, których nie mogli pokazać.


text:
Gdyż sprawę dawał on, że ani przeciwko Zakonowi Żydowskiemu, ani przeciw Kościołowi, ani przeciw Cesarzowi nic nie zgrzeszył.


text:
Lecz Festus Żydom chcąc rzecz wdzięczną uczynić, odpowiedziawszy Pawłowi, rzekł: Chcesz do Jeruzalem wstąpiwszy tam w tych rzeczach sądzony być przedemną?


text:
A rzekł Paweł: Przed stolicą Cesarską stoję, gdzie potrzeba abym sądzony był: Żydówem ni w czym nie ukrzywdził, jako i ty lepiej wiesz.


text:
Bo jeślim ukrzywdził, i godnego śmierci uczynił co, nie zbraniam się umrzeć; A jeśliż niczego niemasz onych rzeczy, w których ci oskarżają mię, żaden mię nie może im darować; Do Cesarza się odwoływam.


text:
A gdy wiele dni przemieszkali tam, Festus Królowi przełożył sprawy Pawłowe, mówiąc: Mąż niektóry zostawion jest od Felixa więźniem;


text:
O którego, gdym był w Jerozolimie, okazali mi się przedniejszy Ofiarownicy i Starszy Żydowscy, żądając przeciw jemu skazania.


text:
Którymem odpowiedział: Że nie jest zwyczaj Rzymianom darować którego człowieka na stracenie, pierwej niżby oskarżony przeciw sobie miał oskarżyciele, i  placby ku odpowiedzi wziął z strony obwinienia.


text:
Gdy się tedy zeszli tu, odwłoki żadnej nie uczyniwszy, nazajutrz usiadszy na stolicy, kazałem przywieść tego męża.


text:
Przeciw któremu stanąwszy oskarżyciele, żadnej winy nie przynieśli z onych, którychem się domniemawał ja.


text:
Lecz gadki jakieś o własnym nabożeństwie mieli przeciw niemu, i o niejakim Jezusie który umarł, o którym twierdził Paweł iż żywie.


text:
A wątpiąc ja o sporze około tych rzeczy, mówiłem jeśliby chciał iść do Jeruzalem, a tam sądzonym być o te rzeczy.


text:
A gdy się Paweł odwoływał, aby zachowan był do Augustowego rozeznania, roskazałem go chować, aż go poślę do Cesarza.


text:
A Agryppa do Festa rzekł: Chciałbym i sam tego człowieka słuchać. A on:  Jutro, powieda, usłyszysz go.


text:
Nazajutrz tedy gdy przyszedł Agryppa i Bernice z wielką okazałością, i weszli na miejsce ku słuchaniu zgotowane i z Rotmistrzami, i mężami którzy zacnemi byli z onego miasta; a gdy roskazał Festus, przywiedzion jest Paweł.


text:
I rzekł Festus: Agryppo Królu, i wszyscy, którzy jesteście z nami, mężowie, widzicie tego, o którego wszytko mnóstwo Żydów nalegało mię w Jerozolimach, i tu, wołając, że nie potrzeba aby on żył więcej.


text:
A ja porozumiawszy, że nic godnego śmierci nie uczynił, a iż on sam odwoływał się do Augusta, osądziłem posłać go.


text:
O którym, pewnego co pisać panu nie mam. Przetoż przywiodłem go do was, a nawięcej do ciebie, Królu Agryppo, abych rozsądek uczyniwszy, miał co pisać.


text:
We wszytkim w czym mię winują Żydowie, Królu Agryppo, rozumiem się być szczęśliwym, iż mam sprawę dać przed tobą dziś;


text:
Tym więcej żeś świadom wszytkich, które są między Żydy, i zwyczajów i gadek. Przetoż proszę cię, żebyś mię cierpliwie słuchał.


text:
O żywocie tedy moim, którym w swej młodości od początku wiódł między narodem moim w Jerozolimach, wiedzą wszyscy Żydowie;


text:
Będąc świadomi mię z początku, (by chcieli świadczyć) iż według nadostateczniejszej sekty naszego nabożeństwa, żyłem Faryzeuszem;


text:
Do której dwojenaście pokolenie nasze, ustawicznie we dnie i w nocy służąc Bogu, spodziewa się przyść; Dla której nadzieje oskarżonym jest, Królu Agryppo, od Żydów.


text:
I jaciem rozumiał u siebie, że przeciw imieniowi Jezusa onego Nadzarethskiego potrzeba było wiele przeciwnych rzeczy czynić.


text:
Com i czynił w Jerozolimach; i wiele świętych ja w ciemnicach zamykałem, od przedniejszych Ofiarowników zwierzchność wziąwszy; a gdy zgładzeni bywali, dawałem swój głos na to.


text:
I po wszytkich zgromadzeniach częstokroć męcząc je, przymuszałem aby bluźnili; a nazbyt szalenie postępując z nimi, prześladowałem aż i do postronnych miast.


text:
W południe, będąc w drodze, widziałem, Królu, z nieba, nad jasność słoneczną, oświecającą mię światłość, i one którzy ze mną szli.


text:
A gdyśmy wszyscy przypadli na ziemię, usłyszałem głos mówiący do mnie, i mówiący Hebrejską mową: Saulu! Saulu! przecz mię prześladujesz? trudno tobie przeciw ościeniowi wierzgać.


text:
Ale powstań, a stań na nogi twe; abowiemem ci się dlatego pokazał, abych cię przygotował sługą i świadkiem, i tego coś widział, i w czym ci się okażę;


text:
Abyś otworzył oczy ich, i nawrócił z ciemności do światłości, i z zwierzchności szatańskiej do Boga, aby wzięli odpuszczenie grzechów, i dział między poświęconymi, wiarą która jest w mię.


text:
Ale onym, którzy są w Damaszku naprzód, i w Jerozolimiech, i po wszytkiej krainie Judskiej, i Poganom, opowiedałem aby się pokajali, i nawrócili do Boga, godne pokajania uczynki czyniąc.


text:
Ratunku tedy dostawszy od Boga, aż do dnia tego zostałem, świadcząc i małemu i wielkiemu; nic nie mówiąc prócz tego, co i Prorocy opowiedzieli że miało być, i Moyzesz;


text:
A to iż miał cierpieć on Christus, iż pierwszy z powstania umarłych, światłość miał opowiedać ludowi temu i Poganom.


text:
Gdy tedy tak sprawę dał, Festus wielkim głosem rzekł: Szalejesz Pawle! wiele cię pisma ku szaleństwu przywodzi.


text:
Wie bowiem o tym Król, przed którym też beśpiecznie sobie poczynając mówię; abowiem, żeby tajno było co z tych rzeczy u niego, nie rozumiem; bo się też to nie w kącie działo.


text:
A Paweł rzekł: Życzyłbym od Boga, aby i w male i w wielu nie tylko ty, ale i wszyscy którzy słuchają mię dziś, stali się takowymi jakim ja też jest, oprócz związek tych.


text:
A ustąpiwszy rozmawiali z sobą, mówiąc: Iż nic śmierci godnego abo więzienia nie czyni człowiek ten.


text:
A gdy uradzono żebyśmy się wieźli do Włoch, oddano i Pawła i niektóre inne więźnie Setnikowi, imieniem Juliuszowi, z roty Augustowey.


text:
A wstąpiwszy w okręt Adramiteński, mając się wieść podle Aziyskich miejsc, puściliśmy się; a był z nami Arystarchus Macedończyk Thessaloniceński.


text:
I dnia drugiego przypłynęliśmy do Sydonu. A ludzkie się Julius przeciw Pawłowi zachowywając, pozwolił mu, aby do przyjaciół szedszy, opatrzenia dostał.


text:
A przez niemało dni leniwo płynąc, i zaledwie się przeprawiwszy do Knidu, iż nie dopuszczał nam wiatr, podpłynęliśmy pod Kretę podle Salmonu.


text:
A ledwie przeminąwszy ją, przyszliśmy na miejsce niektóre, nazwane Piękne przystania, które blisko było miasta Lasea.


text:
A gdy niemały czas wyszedł, a było już niebeśpieczne płynienie, przeto iż też post już był przeminął, napominał je Paweł,


text:
Mówiąc im: Mężowie, upatruję, że z ukrzywdzeniem i z wielką szkodą, nie tylko ładunku i okrętu, ale też dusz naszych będzie to płynienie.


text:
A gdy niesposobny port był ku przezimowaniu, wiele ich dodawało rady puścić się i ztamtąd, owaby jakożkolwiek mogli dobiegszy ku Fenice przezimować, u portu Kretskiego, który patrzy ku Południowi i ku Zachodu.


text:
A gdy wionął wiatr południowy, mniemając aby się im wedle myśli zdarzyło, puściwszy Asson płynęli mimo Kretę.


text:
A gdy był porwan okręt, i nie mógł prosto bieżeć pod on wiatr, podawszy się mu, byliśmy niesieni od niego.


text:
Którą wściągnąwszy, ratunku używali, podpasując okręt; a bojąc się żeby w Syrtyn nie wpadli, spuściwszy naczynie, tak niesieni byli.


text:
A gdy ani słońce, ani gwiazdy nie ukazały się przez wiele dni, a niepogoda niemała nalegała, naostatek odjęta była wszytka nadzieja, żebyśmy zachowani byli.


text:
A gdy wielkie przemorzenie było, tedy stanąwszy Paweł w pojśrzód nich, rzekł: Potrzeba było, o mężowie, usłuchawszy mię, nie odjeżdżać z Krety, i zyskać ukrzywdzenie to i szkodę.


text:
A teraz napominam was, abyście byli dobrej myśli; strata bowiem dusze żadnego nie będzie z was, oprócz okrętu.


text:
Mówiąc: Nie bój się, Pawle, potrzeba abyś przed Cesarzem stanął; a oto, darował cię Bóg wszytkimi, którzy płyną z tobą.


text:
Przetoż bądźcie dobrej myśli, mężowie; abowiem wierzę Bogu że tak będzie, jakim sposobem powiedziano mnie.


text:
A gdy czternasta noc była, gdyśmy byli niesieni tam i sam po morzu Adryatyckim, około pułnocy zdało się żeglarzom, iż była blisko nich niektóra kraina.


text:
A zarzuciwszy sznur z ołowem, naleźli głębiej sążon dwadzieścia; a maluczko postąpiwszy, i zasię zarzuciwszy ołów, naleźli sążon piętnaście.


text:
A bojąc się aby na ostre miejsca nie napadli, z styru rzuciwszy kotwic cztery, żądali aby dzień był.


text:
A gdy żeglarze szukali jakoby uciec z okrętu, i wypuszczali barkę na morze,  rzkomo od przodku chcąc kotwice wyciągnąć;


text:
A w tym gdy począł dzień nastawać, napominał Paweł wszytki aby wzięli pokarm, mówiąc: Czternastego dzisia dnia oczekawając, przemorzonymi trwacie,  nic nie biorąc pokarmu.


text:
Przeto napominam was abyście wzięli pokarm; abowiem to ku zachowaniu waszemu jest; żadnego bowiem z was włos z głowy nie spadnie.


text:
A gdy dzień był, ziemie nie poznali; a odnogę niektórą obaczyli mającą brzeg, do której uradzili, jeśliby mogli przypędzić okręt.


text:
A kotwice wyciągnąwszy, puścili się na morze; zaraz uwolniwszy zawiasy na których biega styrowe wiosło; i podnióższy żagiel na wiatr, mieli się do brzegu.


text:
A przypadszy na miejsce dwoistego morza, otrącili okręt; a przodekci zawięznąwszy został nie ruszając się; a zad rozbijał się od gwałtu nawałności.


text:
Lecz Setnik chcąc zachować Pawła, pohamował ich od tego uradzenia, i roskazał, aby oni którzyby mogli pływać, wyskoczywszy naprzód na ziemię wychodzili;


text:
A drudzy jedni na deszczkach, a inszy na czymkolwiek z okrętu. I tak stało się że wszyscy zachowani byli na ziemię.


text:
A oni grubi ludzie okazowali nam nie pospolitą ludzkość; abowiem zapaliwszy stos drew, przyjęli nas wszytkich, dla dżdża przynaglającego, i dla zimna.


text:
A gdy zbierał Paweł różdżek winnych mnóstwo, i kładł na on stos, żmija z ciepła wyszedszy, uchwyciła się ręki jego.


text:
A gdy ujźrzeli oni grubi ludzie onę wiszącą bestyą u ręki jego, mówili jedni do drugich: Koniecznie zbójcą jest człowiek ten; któremu zachowanemu z morza pomsta żyć nie dopuściła.


text:
A oni czekali że miał opuchnąć, abo upaść nagle umarłym. A gdy długo oni czekali, i widzieli iż się mu nic przeciwego nie sstało, odmieniwszy się, powiedali Bogiem go być.


text:
A tamże przy onym miejscu był folwarki przedniejszego wyspu onego, imieniem Popliusa, który przyjąwszy nas, trzy dni przyjacielskie gospodą podejmował;


text:
A sstało się że Ociec Popliusów gorączkami i biegunką zięty leżał; do którego Paweł wszedszy, i modliwszy się, włożywszy ręce nań, uzdrowił go.


text:
Gdy się to tedy sstało, tedy i drudzy którzy mieli niemocy na wyspie onej, przystępowali, i uzdrowieni byli.


text:
A po trzech miesiącach jechaliśmy w okręcie, który zimował na onej wyspie, Alexandryjskim, na którym był herb Dioskurów.


text:
Stąd przeprawując się mimo, przyszliśmy do Rhegium; a po jednym dniu, gdy przyszedł wiatr południowy, wtórego dnia przyszliśmy do Potyolów.


text:
Gdzie znalazszy bracią, uproszeni byliśmy żeśmy u nich zetrwali przez siedm dni. A takżeśmy do Rzymu szli.


text:
A ztamtąd bracia usłyszawszy o nas, wyszli przeciwko nam aż do Appiusowego rynku, i Trzech karczem. Które gdy ujźrzał Paweł, dzięki uczyniwszy Bogu, wziął śmiałość.


text:
A gdyśmy przyszli do Rzyma, Setnik oddał więźnie Hetmanowi wojska; a Pawłowi dozwolono mieszkać osobno, z onym który go strzegł, Żołnierzem.


text:
A sstało się po trzech dnioch, zezwał Paweł one którzy byli z Żydów przedniejszy; a gdy się zeszli, mówił do nich: Mężowie bracia, ja nic przeciwnego nie uczyniwszy ludowi, abo zwyczajom ojczystym, związany z Jerozolimów, podany jestem w ręce Rzymianom.


text:
Lecz gdy temu na odpór byli Żydowie, przymuszony jestem odwoływać się do Cesarza; nie jakobych naród mój miał ocz oskarżyć.


text:
Dla tej tedy przyczyny wezwałem was, abych się z wami ujźrzał i rozmówił; abowiem dla nadzieje Izraelskiey łańcuchem tym obłożony jestem.


text:
A oni do niego rzekli: My aniśmy listów o tobie wzięli z Judskiej ziemie, ani przyszedszy kto z braciej opowiedział abo mówił co o tobie złego.


text:
Wszakożbyśmy radzi od ciebie słyszeli co rozumiesz. Abowiem o sekcie tej znajomo jest nam, iż jej wszędy są na odpór.


text:
A naznaczywszy mu dzień, przyszło ich do niego na gospodę wiele; którym wykładał, oświadczając się, ono Królestwo Boże, namawiając je też na te rzeczy, które są o Jezusie, i z Zakonu Moyzeszowego i z Proroków, od poranku aż do wieczora.


text:
A niezgodni będąc między sobą, odchodzili, gdy rzekł Paweł słowo jedno: Iż dobrze Duch święty powiedział przez Ezaiasza Proroka do Ojców naszych,


text:
Mówiąc: Idź do ludu tego, a powiedz: Słuchem usłyszycie, a nie zrozumiecie; a patrząc patrzyć będziecie, a nie ujźrzycie;


text:
Zatyło bowiem serce ludu tego; a uszyma cięszko słuchali i oczy swe zamrużali; aby snadź nie widzieli oczyma, a uszyma nie słyszeli, i sercem nie zrozumieli, i nie nawrócili się, i uzdrowiłbym je.


text:
I mieszkał Paweł przez całe dwie lecie w własnym najmie; a przyjmował wszytkie, którzy przychodzili do niego.


text:
Obwoływając ono Królestwo Boże, i ucząc onych rzeczy, które są o Panu Jezusie Christusie, z wszelką beśpiecznością, bez pohamowania.


text:
Postanowionym Synem Bożym w mocy, wedle Ducha świątobliwości, z powstania od umarłych, o Jezusie Christusie Panu naszym.


text:
Przez którego wzięliśmy łaskę i urząd Apostolski, ku posłuszeństwu wiary między wszytkimi Pogany, za imię jego.


text:
Wszytkim będącym w Rzymie, miłym Bogu, wezwanym świętym: Łaska wam i pokój od Boga Ojca naszego, i Pana Jezusa Christusa.


text:
Najprzódci dziękuję Bogu mojemu przez Jezusa Christusa za wszytkich was, iż wiara wasza bywa opowiedana po wszytkim świecie.


text:
Świadkiem bowiem moim jest Bóg, któremu ja służę w duchu moim w Ewanieliey Syna jego, iż bez przestanku wzmiankę o was czynię.


text:
Zawsze w modlitwach moich prosząc, jeśliby mi się wżdy kiedy droga zdarzyła za wolą Bożą, żebym mógł przyść do was.


text:
A niechcę abyście nie wiedzieli bracia, iżem często postanawiał przyść do was, (ale jestem zahamowany aż do tąd) abych owoc jaki miał i między wami, jako i między inszymi Pogany.


text:
Abowiem nie sromam się Ewanieliey Christusowey; Mocą bowiem Bożą jest ku zbawieniu każdemu wierzącemu, i Żydowi naprzód, i Grekowi.


text:
Bo sprawiedliwość Boża w niej bywa objawiona która jest z wiary w wiarę; jako jest napisano: A sprawiedliwy z wiary, żyć będzie.


text:
Bo objawiony bywa gniew Boży z nieba przeciwko wszelakiej niepobożności i niesprawiedliwości ludzi onych, którzy onę prawdę zatrzymawają w niesprawiedliwości.


text:
One bowiem rzeczy jego, niewidziane od stworzenia świata, z onych uczynków wyrozumiane, widziane bywają, i ona wieczna jego moc i bóstwo; ku temu aby byli oni bez wymówki.


text:
Dlatego iż poznawszy Boga, jako Boga nie chwalili, abo jemu dziękowali; ale próżnymi się sstali w rozmyślaniach swych, i zaćmione było nierozumne ich serce.


text:
I odmienili chwałę onego nieskazitelnego Boga, w podobieństwie obrazu skazitelnego człowieka, i ptaków, i czworonogich źwierząt, i czołgających się gadzin.


text:
Którzy odmienili onę prawdę Bożą w kłamstwo, i nabożnie chwalili i służyli stworzeniu, mimo onego który stworzył, który jest błogosławiony na wieki, Amen.


text:
Dlatego podał je Bóg w namiętności nieuczciwości; abowiem i niewiasty ich odmieniły przyrodzone używanie w ono przeciw przyrodzeniu.


text:
Także i mężczyzny opuściwszy przyrodzone używanie niewiasty, zapalili się w chciwości swej jeden ku drugiemu, mężczyzny z mężczyznami sromotę popełniając, a odpłatę, której trzeba było, błędu swego, sami w sobie odnosząc.


text:
A jako się im nie podobało, żeby mieli znajomość Bożą, także poddał je Bóg w opaczny umysł, aby czynili co nie przystoi.


text:
Napełnione wszelakiej niesprawiedliwości, złości, wszeteczeństwa, przewrotności, łakomstwa; pełne zazdrości, morderstwa, swaru, zdrady, złych obyczajów;


text:
Zauszniki, obmówce, nienawidzące Boga, potwarce, pyszne, chełpliwe, wynalazce złych rzeczy, rodzicom nie posłuszne,


text:
Którzy prawo Boże poznawszy, iż którzy takowe rzeczy czynią, godni śmierci są, nie tylko je czynią, ale też zezwalają czyniącym.


text:
Przetoż bez wymówki jesteś, o człowiecze wszelki który sądzisz; abowiem dlatego, iż sądzisz drugiego, samego siebie posądzasz; Bo toż czynisz ty który sądzisz.


text:
I rozumieszże to, o człowiecze, który sądzisz te którzy takowe rzeczy działają, a czyniąc je, żebyś ty miał uciec przed onym sądem Bożym?


text:
Abo bogactwem onej dobrotliwości jego, i znaszania, i długocierpliwości pogardzasz, niewiedząc iż ona dobrotliwość Boża ku pokajaniu ciebie wiedzie?


text:
Lecz podług zatwardziałości twej, i nieupamiętałego serca, skarbisz sobie samemu gniew, na dzień gniewu i objawienia sprawiedliwego sądu Bożego;


text:
A onym którzy są z swaru, i nieposłusznym prawdzie, lecz posłusznym niesprawiedliwości, zapalczywość i gniew.


text:
Bo którzykolwiek bezzakonnie zgrzeszyli, bezzakonnie też poginą; a którzykolwiek w zakonie zgrzeszyli, przez zakon będą sądzeni.


text:
Bo gdyż poganie, którzy zakonu nie mają z przyrodzenia, co jest zakonu czynią, ci zakonu nie mając, sami sobie są zakonem;


text:
Którzy okazują uczynek zakonu napisany na sercach swych, gdy wespół świadczy ich sumnienie, i wespół między sobą myśli oskarżają, abo też wymawiają.)


text:
Ćwiczycielem bezrozumnych, nauczycielem niemowiątek, który masz wykształtowanie znajomości i prawdy w zakonie.


text:
Abowiemci obrzeska jest pożyteczna, jeślibyś zakon czynił; a jeślibyś przestępcą zakonu był, obrzeska twoja, nieobrzeską się stała.


text:
Jeśliby tedy nieobrzeska praw zakonnych strzegła, azaż nieobrzeska jego za obrzeskę nie będzie poczytana?


text:
I osądzi ona z przyrodzenia nieobrzeska zakon pełniąca, ciebie, który przez literę i obrzeskę jesteś przestępcą zakonu?


text:
Abowiem nie on, który jest na jawiu, Żydem jest; ani ona która jest na jawiu na ciele, obrzeska jest.


text:
Ale który jest w skrytości, on Żydem jest, i obrzeska serca, w duchu, nie w literze; którego chwała nie z ludzi, ale z Boga.


text:
Niech to nie będzie! A niech będzie Bóg prawdziwy, a wszelki człowiek kłamca; jako napisano jest: Abyś był usprawiedliwiony w mowach twoich, i zwyciężyłbyś gdy ty sądzisz.


text:
A jeśli niesprawiedliwość nasza Bożą sprawiedliwość zaleca, cóż rzeczemy? Azaż niesprawiedliwy Bóg który przywodzi gniew? (Wedle człowieka mówię.)


text:
Bo jeśli prawda Boża w moim kłamstwie obfitowała ku chwale jego, cóż jeszcze i ja jako grzesznik bywam osądzon?


text:
A nie raczej (jako bluźnieni bywamy, i jako powiedają niektórzy iż my mówimy) że czynić będziemy złe rzeczy iżby przyszły dobre? Których potępienie sprawiedliwe jest.


text:
Cóż tedy? mamyli co nad nie? żadnym sposobem; bośmy przedtym przyczyny pokazali, iż i Żydowie i Grekowie wszyscy pod grzechem są.


text:
Wszyscy się odchylili, społu sstali się niepożytecznymi; niemasz czyniącego dobrotliwości, niemasz aż do jednego.


text:
A wiemy, iż cokolwiek zakon mówi, onym którzy w zakonie są mówi; aby wszelkie usta były zatulone, i winienby został wszytek świat Bogu.


text:
Przeto iż z uczynków zakonu nie będzie usprawiedliwione żadne ciało przed nim; bo przez zakon poznanie grzechu.


text:
A sprawiedliwość Boża przez wiarę Jezusa Christusa, ku wszytkim i nad wszytkimi wierzącymi; nie masz bowiem różnice.


text:
Którego wprzód postanowił Bóg ubłagalnią przez wiarę, w jego krwi, ku okazaniu sprawiedliwości swej, przez odpuszczenie onych, które się przed tym sstały, grzechów.


text:
W znaszaniu Bożym, ku okazaniu sprawiedliwości jego w teraźniejszym czasie; aby był on sprawiedliwy, i usprawiedliwiający onego który jest z wiary Jezusowej.


text:
A nie robiącemu, lecz wierzącemu w onego który usprawiedliwia niepobożnego, poczytana bywa ona wiara jego ku sprawiedliwości.


text:
Jako też Dawid powieda że to jest szczęśliwość człowieka, któremu Bóg poczyta sprawiedliwość bez uczynków, mówiąc:


text:
Szczęśliwość tedy ta na obrzeskęli przychodzi, czyli też na nieobrzeskę? Mówimy bowiem, iż poczytana jest Abrahamowi wiara ku sprawiedliwości.


text:
Jakoż tedy jest poczytana? w obrzesce będącemu, czyli w nieobrzesce? Nie w obrzesce, ale w nieobrzesce.


text:
I znak wziął obrzeski pieczęć sprawiedliwości wiary onej, która była w nieobrzesce; ku temu, aby był on Ojcem wszytkich wierzących przez nieobrzeskę; ku temu aby poczytana była i onym sprawiedliwość;


text:
I ojcem obrzeski, nie onym którzy są z obrzeski tylko, ale też chodzącym stopami onej, która była w nieobrzesce, wiary Ojca naszego Abrahama.


text:
Abowiem nie przez zakon obietnica się sstała Abrahamowi, abo nasieniu jego, aby on dziedzicem był świata, ale przez sprawiedliwość wiary.


text:
A przeto z wiary jest dziedzictwo, aby było według łaski, żeby była warowna obietnica wszytkiemu nasieniu; nie onemu które jest z Zakonu tylko, ale i onemu które jest z wiary Abrahamowej, który jest ojcem nas wszytkich,


text:
(Jako jest napisano: Iż ojcem wiela narodów postanowiłem cię,) przed onym, któremu uwierzył, Bogiem, który żywymi czyni umarłe, i nazywa nie będące, jako będące.


text:
Który Abraham nad nadzieję w nadzieję uwierzył, iż miał zostać ojcem wiela narodów, podług onego co mu było rzeczono: Tak będzie ono nasienie twoje.


text:
A nie osłabiawszy wiarą, nie uważał swego ciała już zmartwiałego, mając około sta lat; ani obumartwienia żywota Sarzynego.


text:
Ale też dla nas, którym ma być poczytano, wierzącym w onego który wzbudził Jezusa Pana naszego z martwych;


text:
Przez któregośmy też przystęp otrzymali wiarą, ku łasce tej w której stoimy i chłubimy się w nadziei chwały Bożej.


text:
A nadzieja nie zawstydawa, iż ona miłość Boża jest wylana w sercach naszych przez ducha świętego, który jest dany nam.


text:
Lecz zaleca onę swoję miłość ku nam Bóg, że, gdyśmy jeszcze grzesznikami byli my, Christus za nas umarł.


text:
Daleko tedy więcej, usprawiedliwieni teraz będąc we krwi jego, zbawieni będziemy przezeń od onego gniewu.


text:
Bo jeśliże nieprzyjacielmi będąc, jesteśmy zjednani Bogu przez śmierć Syna jego; daleko więcej będąc zjednani, zbawieni będziemy przez żywot jego.


text:
A nie tylko to, ale się też chłubimy w Bogu przez Pana naszego Jezusa Christusa, przez któregośmy teraz ono zjednanie wzięli.


text:
Dlatego jako przez jednego człowieka grzech na świat wszedł, a przez grzech śmierć, i także na wszytki ludzi śmierć przeszła, dlatego iż wszyscy zgrzeszyli.


text:
Ale królowała śmierć od Adama aż do Moyzesza, i nad onymi którzy nie zgrzeszyli, na podobieństwo przestępstwa Adamowego, który jest wzorem onego przyszłego.


text:
Ale nie jako upadek, tak i darowanie. Jeśli bowiem jednego upadkiem wiele ich pomarło, daleko więcej ona łaska Boża, i on dar z łaski onej jednego człowieka Jezusa Christusa, na wiele ich opłynęła.


text:
A nie, jako (ono co przyszło) przez jednego który zgrzeszył, tak jest dar; Abowiem sądci z jednego upadku ku potępieniu; a darowanie z wiela upadków ku usprawiedliwieniu.


text:
Jeśli bowiem jednego upadkiem śmierć królowała przez jednego, daleko więcej oni którzy obfitość onej łaski i dar sprawiedliwości przyjmują, w żywocie królować będą przez jednego Jezusa Christusa.


text:
Przeto tedy jako przez jednego upadek na wszytkie ludzi przyszedł sąd ku potępieniu; także też przez jednego sprawiedliwość, na wszytkie ludzi przyszedł dar, ku usprawiedliwieniu żywota.


text:
Bo jako przez nieposłuszeństwo jednego człowieka grzesznikami postanowieni są wiele ich, także przez posłuszeństwo jednego sprawiedliwymi postanowieni będą wiele ich.


text:
Aby jako królował grzech przez śmierć; tak też aby ona łaska królowała przez sprawiedliwość ku żywotowi wiecznemu, przez Jezusa Christusa Pana naszego.


text:
Abo niewiecie iż którzykolwiek ponurzeni jesteśmy w Christusa Jezusa, w śmierć jego ponurzeni jesteśmy?


text:
Jesteśmy tedy pospołu pogrzebieni z nim przez ponurzenie w śmierć; aby jako wzbudzon jest Christus od umarłych, dla chwały Ojcowskiej, takżebyśmy też my w nowości żywota chodzili.


text:
Bo jeśliżeśmy się przyszczepionymi sstali w podobieństwo śmierci jego, tedy też w onego powstania podobieństwo przyszczepieni będziemy.


text:
To wiedząc, że on stary nasz człowiek pospołu jest ukrzyżowan, aby zniszczone było ciało grzechu, żebyśmy już więcej nie służyli grzechowi.


text:
Także i wy poczytajcie samych siebie umarłymi być grzechowi, a żywiącymi Bogu w Christusie Jezusie Panu naszym.


text:
Niechże tedy nie króluje grzech w śmiertelnym waszym ciele, ku temu żebyście usłuchać go mieli w pożądliwościach jego;


text:
Ani wystawujcie członków waszych zbrojami niesprawiedliwości grzechowi; ale wystawcie siebie samych Bogu jako z umarłych żywiącymi, i członki wasze zbrojami sprawiedliwości Bogu.


text:
Niewieciesz, iż komu się stawicie niewolnikami ku posłuszeństwu, niewolnikami jesteście, komu posłuszni jesteście; choć grzechu na śmierć, choć posłuszeństwa ku sprawiedliwości?


text:
A dzięka Bogu, że bywszy niewolnikami grzechu, usłuchaliście z serca, onego, pod który jesteście poddani, wzoru nauki.


text:
Ludzkiego coś mówię, dla słabości ciała waszego. Jakoście bowiem wystawiali członki wasze niewolnikami nieczystości i nieprawości, ku nieprawości; także teraz wystawiajcie członki wasze niewolnikami sprawiedliwości, ku poświęceniu.


text:
Któryżeście tedy owoc mieli na on czas onych rzeczy za które się teraz sromacie? bo koniec onych jest śmierć.


text:
A teraz będąc wolnymi uczynieni od grzechu, a zniewoleni Bogu, macie owoc wasz ku poświęceniu, a koniec, żywot wieczny.


text:
Abowiem zapłaty grzechowe śmierć; A darowanie Boże jest żywot wieczny, w Christusie Jezusie Panu naszym.


text:
Abo nie wiecie, bracia (bo z umiejącymi zakonu mówię), iż zakon panuje człowiekowi, do któregoby czasu żył?


text:
Abowiem mężatka niewiasta żywiącemu mężowi obowiązana jest Zakonem; a jeśliby umarł mąż, wolną uczyniona jest od zakonu mężowego.


text:
Przeto tedy póki żywie mąż, cudzołożnicąby była nazwana, jeśliby została żoną męża inszego; A jeśliby umarł mąż jej, wolna jest od zakonu; aby nie była cudzołożnicą, gdyby została żoną męża inszego.


text:
A także bracia moi, i wy jesteście umartwieni zakonowi przez ciało Christusowe; abyście się stali wy inszego, onego który z martwych wzbudzony jest, abyśmy owoc przynosili Bogu.


text:
Abowiem gdyśmy byli w ciele, namiętności grzechów, one przez zakon wzbudzane skutek pokazowały w członkach naszych, ku przynoszeniu owocu śmierci.


text:
A teraz jesteśmy wolnymi uczynieni od zakonu, gdyż umarł on w którymeśmy byli zatrzymani, tak, abyśmy służyli w nowości ducha, a nie w starości litery.


text:
Cóż tedy rzeczemy? Iż zakon jest grzechem? Niech to nie będzie! alem grzechu nie poznał jedno przez zakon; Bo bych też pożądliwości był nie poznał, by  zakon nie rzekł: Nie będziesz pożądał.


text:
Lecz pochob wziąwszy grzech, przez ono przykazanie sprawił skutecznie we mnie wszelaką pożądliwość; abowiem bez zakonu grzech jest martwy.


text:
To tedy dobre, izaż mi się sstało śmiercią? Niech to nie będzie! owszem grzech, aby się pokazał grzechem, przez ono dobre sprawił mi śmierć, żeby się sstał nader obficie grzesznym on grzech przez ono przykazanie.


text:
Wiem bowiem że nie mieszka we mnie, to jest, w ciele moim, dobre; Abowiem chcieć przyległo mi, ale sprawować to co jest dobrego, nie najduję.


text:
A jeśliż czego nie chcę, ja to czynię, już więcej nie ja sprawuję tego, ale on mieszkający we mnie grzech.


text:
Lecz widzę inszy zakon w członkach moich, walczący przeciw zakonowi umysłu mego, i który zniewala mię zakonowi grzechu, który jest w członkach moich.


text:
Dziękuję Bogu przez Jezusa Christusa Pana naszego.) Przetoż tedy sam ja umysłemci służę zakonowi Bożemu, a ciałem zakonowi grzechu.


text:
Żadnego tedy teraz potępienia niemasz onym, którzy w Christusie Jezusie, nie wedle ciała chodzą, ale wedle ducha.


text:
Abowiem zakon ducha onego żywota w Christusie Jezusie, wolnym uczynił mię od zakonu grzechu i śmierci.


text:
Bo co niemożnego było zakonowi, dlatego iż był niemocny dla ciała, Bóg sprawił posławszy Syna swego w podobieństwie ciała grzechu, i dla grzechu, zniszczył grzech w ciele.


text:
Aby ono usprawiedliwienie zakonu wypełniło się w nas, którzy nie wedle ciała chodzimy, ale wedle ducha.


text:
Abowiem oni którzy wedle ciała są, tym co jest cielesnego bawią się; a którzy wedle ducha, tym co duchownego.


text:
Przeto iż zabawka ciała nieprzyjaciółką jest przeciwko Bogu. Bo się zakonowi Bożemu nie poddaje; bo też nie może.


text:
Lecz wy nie jesteście w ciele, ale w duchu, ponieważ duch Boży mieszka w was. A jeśli kto ducha Christusowego nie ma, ten nie jest jego.


text:
Ale jeśli Christus w was jest, tedy ciało jest martwe dla grzechu, a duch jest żywot dla sprawiedliwości.


text:
A jeśli duch onego który wzbudził Jezusa z martwych mieszka w was, on który wzbudził Christusa z martwych, żywe uczyni i śmiertelne ciała wasze, dla onego ducha swojego który w was mieszka.


text:
Abowiem jeślibyście według ciała żyli, macie pomrzeć; A jeśli duchem sprawy ciała umartwicie, żyć będziecie.


text:
Boście nie wzięli ducha niewolstwa zasię ku bojaźni; aleście wzięli ducha przysposobienia synowstwa, w którym krzyczymy: Abba, Ojcze!


text:
A jeśli dziećmi, tedy i dziedzicmi; dziedzicmić Bożymi, a społu dziedzicmi z Christusem; jeśliże społu znim cierpimy, abyśmy też społu znim byli uwielbieni.


text:
Abowiem mam za to iż nie są godne cierpienia teraźniejszego czasu onej chwały, która się ma objawić przeciwko nam.


text:
Bo próżności ono stworzenie poddane jest, nie dobrowolnie, ale dla onego który je poddał, pod nadzieją,


text:
Iż i samo ono stworzenie będzie wolne uczynione z niewolstwa skażenia, na wolność chwały dziatek Bożych.


text:
A nie tylko ono stworzenie, ale i my sami którzy pierwasnki ducha mamy, i my mówię sami w sobie wzdychamy, przysposobienia synowstwa oczekawając, okupienia ciała naszego.


text:
Abowiem nadzieją jesteśmy zbawieni. A nadzieja widziana, nie jest nadzieją. Bo co widzi kto, przecz się i tego nadziewa?


text:
Także też i on duch wzajem  podpomaga mdłościam naszym. Abowiem o coby prosić, jakoby potrzeba, niewiemy; ale samże duch przyczynia się za nami wzdychaniami niewymowionymi.


text:
A wiemy że miłującym Boga, wszytkie rzeczy społu pomagają ku dobremu, onym, którzy podług postanowienia wezwani są.


text:
Abowiem które on przedtym poznał, te też przedtym postanowił, aby kształtem podobni byli obrazowi syna jego, żeby był on pierworodnym między wielem braciej.


text:
A których przedtym postanowił, tych też wezwał; a których wezwał, te też usprawiedliwił; a które usprawiedliwił, te też uwielbił.


text:
Który też onemu własnemu Synowi nie zfolgował, ale za nas wszytki wydał go, jakoż też z nim wszytkich rzeczy nam nie daruje?


text:
Kto jest coby potępił? Christus jest który umarł, a tym więcej który też jest wzbudzony; który też jest na prawicy Bożej; który się też przyczynia za nami.


text:
Któż nas odłączy od onej miłości Christusowey? ucisk? abo ściśnienie? abo prześladowanie? abo głód? abo nagość? abo niebeśpieczeństwo? abo miecz?


text:
Jako napisano jest: Iż dla ciebie zabijani bywamy cały dzień; poczytani jesteśmy jako owce na rześ zgotowane.


text:
Abowiem upewniony jestem, iż ani śmierć, ani żywot, ani aniołowie, ani przełożeństwa, ani mocy, ani teraźniejsze rzeczy, ani przyszłe,


text:
Ani wysokość, ani głębokość, ani które stworzenie insze będzie mogło nas odłączyć od onej miłości Bożej, która jest w Christusie Jezusie Panu naszym.


text:
Którzy są Izraelczycy, których jest przysposobienie synowstwa, i chwała, i przymierza, i zakonu danie, i służba Boża, i obietnice.


text:
Których Ojcowie, i z których Christus, wedle ciała; on będący nad wszytkimi Bóg błogosławiony na wieki. Amen.


text:
Abowiem gdy się jeszcze nie narodzili byli, ani uczynili co dobrego abo złego, aby według wybrania Boże postanowienie trwało, nie z uczynków, ale z onego który wzywa,


text:
Przetoż tedy nie należy na onym, któryby chciał, ani któryby bieżał, ale na Bogu któryby się zmiłowywa.


text:
Mówi bowiem Pismo Faraonowi: Żem na to samo wzbudził cię, abych okazał w tobie moc moję, a iżby opowiedziane było imię moje po wszytkiej ziemi.


text:
I owszem, o człowiecze, ty któżeś jest który odpowiedasz na przeciwko Bogu? Zali rzecze zlepek onemu który go zlepił: Przeczżeś mię uczynił tak?


text:
Zali nie ma zwierzchności garncarz nad gliną, z tegoż umieszania uczynić jedno ku uczciwości naczynie, a drugie ku zelżywości?


text:
A jeśli Bóg chcąc okazać gniew, i oznajmić możność swoję, zniósł w wielkiej długocierpliwości naczynia gniewu, sposobione na zginienie;


text:
A będzie na miejscu gdzie im powiedziano: Nie jesteście ludem moim wy, tam nazwani będą synmi Boga żywiącego.


text:
A Ezaiasz krzyczy nad Izraelem: By była liczba synów Izraelskich jako piasek morski, ostatek zachowan będzie.


text:
Abowiem rzecz skończając i skracając w sprawiedliwości, mówię iż rzecz ukróconą uczyni Pan na ziemi;


text:
I jako przedtym powiedział Ezaiasz: By był Pan zastępów nie zostawił nam nasienia, jako Sodoma stalibyśmy się byli, i jako Gomorra bylibyśmy przypodobani.


text:
Cóż tedy rzeczemy? To, iż Pogani którzy nie naśladowali sprawiedliwości, uchwycili sprawiedliwość, a sprawiedliwość onę która jest z wiary;


text:
Jako napisano jest: Oto ja kładę w Syonie kamień obrażenia, i skałę zgorszenia; A wszelki który wierzy weń, zasroman nie będzie.


text:
Bo nie znając onej Bożej sprawiedliwości, a szukając jakoby własną sprawiedliwość wystawili, onej sprawiedliwości Bożej nie są poddani.


text:
Abowiem Moyzesz opisuje sprawiedliwość onę która jest z zakonu, Iż któryby czynił je człowiek, żyć będzie w nich.


text:
A ona która jest z wiary sprawiedliwość, tak mówi: Nie mów w sercu twym: Któż wstąpi do nieba? To jest Christusa sprowadzić.


text:
Ale cóż mówi? Blisko ciebie słowo jest w ustach twych, i w sercu twym; to jest słowo wiary które obwoływamy.


text:
Iż jeślibyś wyznał usty twymi Panem być Jezusa, i uwierzyłbyś w sercu twoim że Bóg go wzbudził z martwych, zbawion będziesz.


text:
Abowiem niemasz różności i Żyda, i Greka. Bo tenże Pan wszytkich, bogaty na wszytki, którzy go wzywają.


text:
Jakoż tedy wzywać będą onego w którego nie uwierzyli? A jako uwierzą onemu, czego nie słyszeli? A jako usłyszą oprócz obwoływającego?


text:
Jakoż też będą obwoływać, jeśliby nie byli posłani? Jako napisano jest: Jako śliczne są nogi opowiedających pokój, opowiedających dobra.


text:
Ale mówię: Zali nie słyszeli? I owszem na wszytkę ziemię wyszedł głos ich, i na kraje świata słowa ich.


text:
Ale mówię: Zali nie poznał Izrael? Pierwszy Moyzesz mówi: Ja was ku zazdrości pobudzę przez nie naród, przez naród nie rozumny zagniewam was.


text:
A Ezaiasz ośmiela się i mówi: Jestem nalezion od onych którzy mię nie szukali, jawnym sstałem się onym, którzy się o mnie nie pytali.


text:
Mówię tedy: Izali odrzucił Bóg lud swój? Niech to nie będzie! Abowiem i ja Izraelczyk jestem, z nasienia Abrahamowego, z pokolenia Beniaminowego.


text:
Nie odrzucił Bóg ludu swego który przed tym poznał. A zaż niewiecie w dziejach Heliaszowych co mówi pismo? jako rzecz czyni do Boga przeciw Izraelowi, mówiąc:


text:
Panie! Proroki twoje pobili, i ołtarze twe podkopali; a jam zostawion sam tylko, i szukają dusze mojej.


text:
Ale cóż mu mówi obwieszczenie Boże? Zostawiłem sobie siedm tysięcy mężów, którzy nie skłonili kolana Baalowi.


text:
A jeśli z łaski, jużci nie z uczynków; Inaczej łaska, już nie jest łaską. A jeśli z uczynków, jużci nie jest łaska; Inaczej uczynek, już nie jest uczynkiem.


text:
Jako jest napisano: Dał im Bóg ducha uśpienia, oczy aby niewidzieli, i uszy aby nie słyszeli, aż do dnia dzisiejszego.


text:
Mówię tedy: Azaż się potknęli, aby padli? Niech to nie będzie! Ale ich upadkiem sstało się zbawienie Poganom, ku temu aby pobudził ku zazdrości je.


text:
A jeśli upadek ich jest bogactwem świata, a umniejszenie ich bogactwem poganów, jako daleko więcej napełnienie ich?


text:
Jeśli bowiem odrzucenie ich, jest zjednaniem świata, jakież będzie przyjęcie, jedno żywot z umarłych?


text:
A jeśli niektóre z gałązek wyłomione są, a ty leśną oliwą będąc jesteś wszczepiony w nie, i uczestnikiem korzenia i tłustości oliwnej sstałeś się,


text:
Jeśli bowiem Bóg onym wedle przyrodzenia gałązkam nie przepuścił, by snadź ani tobie nie przepuścił?


text:
Obacz tedy dobrotliwość i srogość Bożą; przeciwkoć onym którzy upadli, srogość, a przeciwko tobie dobrotliwość, jeślibyś trwał w dobrotliwości; inaczej i ty będziesz wycięt.


text:
Abowiem jeśliś ty z onej wedle przyrodzenia jesteś wycięty leśnej oliwy, a przeciw przyrodzeniu jesteś wszczepiony w dobrą oliwę, jako daleko więcej oni, którzy są według przyrodzenia, wszczepieni będą w własną oliwę?


text:
Bo nie chcę abyście nie wiedzieli, bracia, tajemnicy tej, (żebyście nie byli sami w sobie mądrymi) iż ztrętfienie po części Izraelowi sstało się, ażby napełnienie Poganów weszło.


text:
A tak wszytek Izrael będzie zbawion, jako napisano jest: Przyjdzie z Syonu on który wyrywa, i odwróci niezbożności od Jakóba.


text:
Bo jako niekiedy i wy byliście nie posłuszni Bogu, a teraz dostaliście miłosierdzia, za tych nieposłuszeństwem;


text:
O głębokości bogactwa i mądrości i umiejętności Bożej; jako są niewybadane sądy jego, i niedościgłe drogi jego.


text:
Proszę tedy was, bracia, przez one litości Boże, abyście wystawiali ciała wasze ofiarą żywiącą, świętą, przyjemną Bogu, onę rozumną służbę waszę.


text:
A nie przypodobywajcie się wiekowi temu; ale się przekształtujcie odnowieniem umysłu waszego, ku temu abyście doświadczali która jest wola Boża ona dobra, i przyjemna, i doskonała.


text:
Mówię bowiem przez onę łaskę która jest dana mnie, każdemu będącemu między wami, żeby nader nie rozumiał nad to co trzeba rozumieć; ale iżby rozumiał ku zdrowemu rozumieniu, jako każdemu Bóg udzielił miarę wiary.


text:
A mając darowania wedle łaski, która dana jest nam, różne: choć proroctwo, aby było wedle sznuru wiary;


text:
Choć napominający aby trwał w napominaniu; kto rozdawa, żeby w prostocie; kto przełożony jest, żeby w pilności; kto się zmiłuje, żeby z ochotą.


text:
Toż między sobą rozumiejąc. Nie rozumiejąc o wysokich rzeczach, ale się podłym przysposabiając. Nie bądźcież rozumnymi sami u siebie.


text:
Sami się nie mszcząc, moi mili; ale dajcie miejsce gniewowi; Bo napisano jest: Mnie pomsta; ja oddam, mówi Pan.


text:
Jeśli tedy łaknie nieprzyjaciel twój, nakarmi go; jeśli pragnie, napój go. Bo to czyniąc, węgle ogniste zgromadzisz na głowę jego.


text:
Każda dusza niechaj zwierzchnościam przełożonym będzie poddana. Bo niemasz zwierzchności jedno od Boga; A które są zwierzchności, od Boga rozrządzone są.


text:
A tak kto się zastawuje zwierzchności, onemu Bożemu rozrządzeniu sprzeciwia się; a którzy się sprzeciwiają, samym sobie sąd odniosą.


text:
Abowiem przełożoni nie są bojaźnią dobrym uczynkom, ale złym. A chcesz się nie bać zwierzchności? co jest dobrego czyń, a będziesz miał chwałę od niej.


text:
Abowiem Bożym sługą jest tobie ku dobremu. Ale jeślibyś co jest złego uczynił, bój się; Bo nie darmo miecz nosi. Abowiem Bożym sługą jest, mścicielem ku gniewu przeciw onemu, który złe czyni.


text:
Oddawajcie tedy wszytkim powinności; komu dań, dań; komu cło, cło; komu bojaźń, bojaźń; komu cześć, cześć.


text:
Nikomu nie bądźcie nic winni, jedno abyście miłowali jedni drugie; Bo kto miłuje drugiego, zakon wypełnił.


text:
Bo ono: Nie będziesz cudzołożył, nie będziesz zabijał, nie będziesz kradł, nie będziesz fałszywie świadczył, nie będziesz pożądał, i jeśli które insze jest przykazanie, w tej mowie w kupie się zamyka, w tym: Będziesz miłował bliźniego twego jako samego siebie.


text:
A to wiedząc on czas, iż już jest godzina abyśmy ze snu powstali; Abowiem teraz bliższe nam jest ono zbawienie, niż kiedyśmy uwierzyli.


text:
Noc przeminęła, a dzień się przybliżył. Odrzućmysz tedy uczynki ciemności, a odziejmy się w zbroję światłości.


text:
Jako we dnie przystojnie chodźmy, nie w biesiadach i pijaństwach, nie w łożach, i w rospustnościach, nie w swarze ani w zazdrości.


text:
Który je, niechaj onego, który nie je, nie poczyta nizacz; a który nie je, niechaj onego, który je, nie osądza. Abowiem Bóg go przyjął.


text:
Ty ktożeś jest który sądzisz cudzego domownika? własnemu Panu stoi abo upada. A stanie: Bo mocen jest Bóg postawić go.


text:
Tenci sądzi dzień ode dnia, a on sądzi każdy dzień za równo. Każdy w własnym wyrozumieniu niech będzie zupełnie upewnion.


text:
Kto się zabawia dniem, Panu się zabawia; a kto się nie zabawia dniem, Panu się nie zabawia. Kto je, Panu je; bo dziękuje Bogu. A kto nie je, Panu nie je, a dziękuje Bogu.


text:
Bo choć też żywiemy, Panu żywiemy; choć też umieramy, Panu umieramy. Choć tedy żywiemy, choć też umieramy, Pańscy jesteśmy.


text:
A ty przeczże sądzisz brata twego? abo też ty czemu nizacz poczytasz brata twego? Wszyscy bowiem stawieni będziemy przed oną stolicą Christusową?


text:
Bo jest napisano: Żywę ja, mówi Pan: iż mi się skłoni wszelkie kolano, i wszelki język dziękować będzie Bogu.


text:
Więcej tedy jedni drugich nie sądźmy; ale to sądźcie raczej, abyście nie położyli obrażenia bratu, abo zgorszenia.


text:
Wiem i upewniony jestem w Panu Jezusie, iż nie masz nic pospolitego przez się; jedno temu który rozumie co pospolitym być, onemu pospolitym jest.


text:
Lecz jeśli dla pokarmu brat twój bywa zasmucon, już więcej nie według miłości postępujesz. Pokarmem twoim onego nie zatracaj za którego Christus umarł.


text:
Abowiem nie jest ono królestwo Boże pokarm, ani picie, ale sprawiedliwość, i pokój, i wesele w duchu świętym.


text:
Dla pokarmu nie psuj uczynku Bożego. Wszytkieć rzeczy czyste; ale źle jest człowiekowi który z obrażeniem je.


text:
Dobra jest rzecz nie jeść mięsa, ani pić wina, ani żadnej rzeczy w której się brat twój obraża, abo pogarsza, abo jest słabym.


text:
Ty masz wiarę; u siebie samego miejże ją przed Bogiem. Szczęśliwy który nie sądzi samego siebie w tym czego doświadcza.


text:
A kto jest wątpliwy, jeśliby jadł, potępiony jest, iż nie je z wiary; A wszytko co nie jest z wiary, grzech jest.


text:
Abowiem i Christus nie sam sobie się spodobał, ale jako jest napisano: Urągania urągających tobie, przypadły na mię.


text:
Bo cokolwiek przedtym napisano, ku naszej nauce przedtym napisano; abyśmy przez cierpliwość i pociechę pism, nadzieję mieli.


text:
A Bóg cierpliwości i pociechy niech to da wam, abyście jednoż rozumieli między sobą, wedle Christusa Jezusa.


text:
A mówię, iż Jezus Christus sługą był obrzeski, dla prawdy Bożej, aby utwierdził obietnice Ojcom uczynione.


text:
A Pogani żeby za miłosierdzie chwalili Boga; jako napisano jest: Dlatego dziękować tobie będę między Pogany, i imieniowi twemu śpiewać będę.


text:
I zasię Ezaiasz mówi: Będzie on korzeń Jessego, i który powstanie panować nad Pogany, w nim Pogani ufać będą.


text:
A Bóg nadzieje niech napełni was wszelakiego wesela i pokoju w wierzeniu, abyście obfitowali w nadziei w mocy ducha świętego.


text:
A jestem upewnion, bracia moi, i ja sam o was, iż i wy pełni jesteście dobroci, napełnieni wszelakiej znajomości, którzy możecie jedni drugich napominać.


text:
A przyśmielszym pisałem wam, bracia, po części, jakoby przypominając wam przez onę łaskę, która mi jest dana od Boga.


text:
Ku temu abych był sługą Jezusa Christusa, między Pogany, świętobliwie sprawując onę Ewanielią Bożą, aby się sstała ofiara Poganów przyjemna, poświęcona w duchu świętym.


text:
Abowiem nie śmiałbym nic mówić, czegoby nie wykonał Christus przez mię, ku posłuszeństwu Poganów, mową i uczynkiem.


text:
W mocy znamion i cudów, w mocy ducha Bożego; tak iżem od Jeruzalem i około, aż do Słowaków napełnił Ewanielią Christusową.


text:
I także uprzejmie się staram przepowiedać Ewanielią, nie gdzieby był mianowan Christus, abych na cudzym fundamencie nie budował;


text:
Ale, jako jest napisano: Którym nie jest opowiedziano o nim, oglądają; A którzy nie słuchali, zrozumieją.


text:
Kiedy pójdę do Hiszpaniey, przyjdę do was: Bo się spodziewam, że tamtędy idąc oglądam was, i od was odprowadzon będę tamże, gdy się wami pierwej po części nasycę.


text:
Abowiem się upodobało Macedoniey i Achaiey, spólny skład niejaki uczynić na ubogie z świętych, którzy są w Jeruzalemie.


text:
Abowiem mówię podobało się im, i powinni im są. Bo jeśli w duchownych dobrach ich społkowali z nimi pogani, powinni są i w cielesnych usługować im.


text:
A proszę was, bracia, przez Pana naszego Jezusa Christusa, i przez miłość ducha, abyście zemną bojowali w modlitwach waszych za mną do Boga.


text:
Abych był wyrwan od onych którzy nieposłusznymi są w ziemi Judskiej, a iżby posługowanie moje, które mam wykonać w Jeruzalem, przyjemne było świętym;


text:
Abyście ją przyjęli w Panu, godnie świętym, i pomagali jej, w którejby was potrzebowała sprawie; abowiem i ona pomocniczką wielom była, i mnie samemu.


text:
Którzy za duszę moję swoje szyje podłożyli; którym nie ja sam tylko dziękuję, ale wszytkie Zbory Pogańskie;


text:
I on, który jest w domu ich, zbór. Pozdrówcie Epeneta miłego mojego, który jest pierwasnkiem Achaiey, do Christusa.


text:
Pozdrówcie Andronika i Juniasza przyrodne moje, i spółwięźnie ze mną; którzy są znacznymi między Apostoły, którzy też przedemną byli w Christusie.


text:
Pozdrówcie Herodyona onego przyrodnego mego. Pozdrówcie one którzy są z domu Narcysowego, którzy są w Panu.


text:
Pozdrówcie Tryfenę i Tryfozę, pracujące w Panu. Pozdrówcie Persydę miłą, która wiele pracowała w Panu.


text:
Pozdrówcie Filologa i Juliana, Nerego, i siostrę jego, i Olimpa, i one którzy z nimi są wszytkie święte.


text:
A proszę was bracia, abyście upatrowali one, którzy rozerwania i zgorszenia, imo naukę którejeście się nauczyli, czynią; i odchylajcie się od nich.


text:
Abowiem takowi Panu naszemu Jezusowi Christusowi nie służą, ale swemu brzuchowi; a przez łagodną mowę i pochlebną zwodzą serca ludzi próżnych złego.


text:
Bo wasze posłuszeństwo do wszytkich doszło. Weselę się tedy co się was dotycze; Lecz chcę abyście byli mądrymi na dobre, a prostymi na złe.


text:
A Bóg pokoju, zetrze szatana pod nogi wasze w rychle. Łaska Pana naszego Jezusa Christusa niech będzie z wami, Amen.


text:
Pozdrawia was Gajus gospodarz mój, i Zboru całego. Pozdrawia was Erastus szafarz miejski, i Quartus brat.


text:
A onemu który może was zmocnić według Ewanieliey mojej, i obwoływania Jezusa Christusa według objawienia tajemnice, od czasów wiecznych zamilczanej.


text:
A objawionej teraz, i przez pisma Prorockie, według rozrządzenia onego wiecznego Boga, ku posłuszeństwu wiary między wszytkimi pogany oznajmionej.


text:
Samemu mądremu Bogu, przez Jezusa Christusa chwała na wieki, Amen. [Do Rzymianów napisan jest z Koryntu, przez Febę służebnicę Kenchreeńskiego Zboru.]


text:
Zborowi Bożemu bedącemu w Koryntcie, poświęconym w Christusie Jezusie, wezwanym świętym, ze wszytkimi wzywającymi imienia Pana naszego Jezusa Christusa na wszelkim miejscu, i ich, i naszym.


text:
Tak iż wam nie zchodzi na żadnym darowaniu, oczekawającym objawienia  Pana naszego Jezusa Christusa.


text:
Wiernyć on Bóg, przez którego jesteście wezwani do społeczności syna jego  Pana naszego Jezusa Christusa.


text:
A proszę was, bracia, przez imię Pana naszego Jezusa Christusa, abyście toż mówili wszyscy, i iżby nie były między wami rozerwania, ale żebyście byli sposobieni w jednaki umysł i w jednakie zdanie.


text:
Rozdzielonyż jest Christus? Azaż Paweł ukrzyżowany jest za was? abo na imię Pawłowe ponurzeni jesteście?


text:
Bo nie posłał mię Christus ponurzać, ale Ewanielią przepowiedać; nie w mądrości mowy, aby się nie stał próżnym krzyż Christusów.


text:
Abowiem mowa o onym krzyżu, onymci którzy giną głupstwem jest; a nam którzy bywamy zachowani, mocą Bożą jest.


text:
Gdzież mądry? gdzież uczony w piśmie? gdzież badacz wieku tego? zali w głupstwo nie obrócił Bóg mądrości świata tego?


text:
Abowiem ponieważ w mądrości Bożej nie poznał świat przez mądrość Boga, upodobało się Bogu przez ono głupstwo obwoływania zbawić wierzące.


text:
Bo widzicie powołanie wasze, bracia, iż nie wiele mądrych wedle ciała, nie wiele możnych, nie wiele zacnie urodzonych.


text:
Ale głupie rzeczy świata wybrał Bóg, aby mądre zawstydził; a słabe świata wybrał Bóg, aby zawstydził mocne;


text:
A podło urodzone świata i nizacz poczytane wybrał Bóg, i one których niemasz, aby one, które są, zniszczył;


text:
Lecz z niego wy jesteście w Christusie Jezusie, który się sstał nam mądrością od Boga, i sprawiedliwością i poświęceniem i odkupieniem;


text:
I ja przyszedszy do was, bracia, przyszedłem nie z wyniosłością mowy abo mądrością, opowiedając wam ono świadectwo Boże.


text:
Abowiem nie osądziłem, żebym miał umieć co między wami jedno Jezusa Christusa, i tego ukrzyżowanego.


text:
A mowa moja i obwoływanie moje nie było w namownych ludzkiej mądrości mowach, ale w okazaniu ducha i mocy.


text:
A mądrość mówimy w doskonałych rzeczach; A mądrość nie wieku tego, ani Książąt wieku tego którzy niszczeją;


text:
Ale mówimy mądrość Bożą w tajemnicy, onę zakrytą, którą przedtym postanowił Bóg przed wieki ku chwale naszej.


text:
Której żaden z Książąt wieku tego nie poznał. Bo gdyby byli poznali, nigdyby byli Pana chwały nie ukrzyżowali.


text:
Ale przepowiedamy jako jest napisano: Których rzeczy oko nie widziało, i ucho nie słyszało, i w serce człowiecze nie wstąpiły, które nagotował Bóg onym którzy go miłują.


text:
A nam Bóg objawił przez ducha swojego. Duch bowiem wszytkich rzeczy się bada, i onych głębokości Bożych.


text:
Bo któż wie z ludzi te rzeczy które są człowiecze, jedno duch człowieczy który w nim jest? także i onych rzeczy które są Boże, nikt nie wie jedno duch Boży.


text:
A myśmy nie ducha świata wzięli; ale onego ducha który jest z Boga, abyśmy wiedzieli co od Boga darowano nam.


text:
Co też mówimy, nie w wyuczonych ludzkiej mądrości mowach, ale w wyuczonych od ducha świętego, duchownym duchowne przystosując.


text:
A duszny człowiek nie pojmuje rzeczy które są onego ducha Bożego; abowiem głupstwem jemu są, a nie może ich poznać, iż duchownie bywają rozsądzone.


text:
I ja bracia nie mogłem mówić wam jako duchownym, ale jako cielesnym, jako niemowiątkam w Christusie.


text:
Mlekiemem was napawał, a nie pokarmem; Boście jeszcze nie mogli znosić; ale jeszcze i teraz nie możecie.


text:
Bo jeszcze cieleśni jesteście. Abowiem gdyż między wami gorliwość i swar, i rosterki, azaż cieleśni nie jesteście, i według człowieka chodzicie?


text:
Wedle onej łaski Bożej, która jest dana mnie, jako mądry budownik gruntem założył; a drugi przybuduje; a każdy niech patrzy jako przybuduje.


text:
Każdego uczynek jawny będzie; Bo dzień oznajmi; Iż w ogniu objawiony bywa; a każdego uczynku jaki jest, ogień doświadczy.


text:
Żaden niech samego siebie nie oszukawa; Jeśli kto zda się mądrym być między wami w wieku tym, niech się głupim sstanie, aby się sstał mądrym.


text:
Abowiem mądrość świata tego, głupstwem u Boga jest; Bo napisano jest: Który pojmawa mądre w chytrości ich.


text:
Choć Paweł, choć Apollos, choć Kefas, choć świat, choć żywot, choć śmierć, choć teraźniejsze rzeczy, choć przyszłe; wszytkie wasze są;


text:
A mnie za namniejszą to jest żebych był od was sądzony, abo od ludzkiego dnia; ale i samego siebie nie sądzę.


text:
Abowiem nic na się niewiem; ale nie w tym jestem usprawiedliwion; lecz on który sądzi mię, Pan jest.


text:
A także przed czasem nic nie sądźcie, ażby przyszedł Pan; który też oświeci zakryte rzeczy ciemności, i objawi rady serc; a tedy chwała będzie każdemu od Boga.


text:
A te rzeczy, bracia, przeniosłem na samego siebie, i Apollosa dla was; abyście się w nas nauczyli, nad ono co jest napisano, nie rozumieć, Iżbyście się jeden za drugim nie nadymali przeciwko drugiemu.


text:
Kto bowiem ciebie rozsądza? a co masz czegobyś nie wziął? A jaśliżeś też wziął, przeczże się chłubisz jakobyś nie wziął?


text:
Już nasyceni jesteście, jużeście zbogacieli, bez nas królowaliście; a daj byście królowali, żebyśmy i my z wami królowali.


text:
Bo mniemam iż Bóg nas one Apostoły ostatnie ukazał jakoby na śmierć skazane, abowiem dziwowiskiem sstaliśmy się światu, i Aniołom, i ludziam.


text:
Myśmy głupi dla Christusa, a wyście rostropni w Christusie; myśmy niemocni, a wy mocni; wy sławnymi, a my beze czci.


text:
Abowiem choćbyście dziesięć tysięcy dzieciowodzów mieli w Christusie ale nie wiele Ojców. Bo w Christusie Jezusie przez Ewanielią jam was zrodził.


text:
Dlatego posłałem do was Tymotheusza, który jest syn mój miły i wierny w Panu, który wam przypomni drogi moje w Christusie, jako wszędy w każdym Zborze uczę.


text:
Zgoła słychać między wami wszeteczeństwo, a takie  wszeteczeństwo, które ani między Pogany mianowane, tak że żonę niektóry ojcowę ma.


text:
A wyście się nadęli, i raczej nie żałowaliście, aby był odjęt z pojśrzodku was który uczynek ten uczynił?


text:
Jać bowiem jako nie obecny ciałem, lecz obecny duchem, jużem osądził jako obecny, onego który tak to uczynił,


text:
(Gdy się w imię Pana naszego Jezusa Christusa zgromadzicie wy i z moim duchem, z mocą Pana naszego Jezusa Christusa)


text:
Wyczyśćciesz tedy on stary kwas, abyście byli nowym zadziałaniem, jako jesteście przaśnymi; abowiem ona Pascha nasza za nas ofiarowana jest, Christus.


text:
A także świećmy, nie w kwasie starym, ani w kwasie przewrotności i złości, ale w przaśnikach szczyrości i prawdy.


text:
A nie zgoła z wszetecznymi świata tego, abo z łakomcami, abo z drapieżcami, abo z bałwochwalcami; Inaczej, powinnibyście z świata wyniść.


text:
A teraz pisałem wam abyście się nie mieszali, jeśli który, bratem nazwany będąc, byłby wszetecznikiem abo łakomcą, abo bałwochwalcą, abo łającym, abo pijanicą, abo drapieżcą; żebyście z takowym ani jedli.


text:
Śmiesz który z was, sprawę mając z drugim, sądzić się przed niesprawiedliwymi, a nie przed świętymi?


text:
Abo nie wiecie iż święci świat będą sądzić? a jeśli przez was sądzony bywa świat, nie godniżeście sądów namniejszych?


text:
O rzeczyć tedy temu żywotowi służące jeśliżebyście sądy mieli, nizacz poczytanych we Zborze, tych wysądźcie.


text:
Ku zawstydzeniu wam mówię. Także niemasz między wami mądrego ani jednego, któryby mógł rozsądzić między bratem swym?


text:
Jużci tedy zgoła niedostatek w was jest, że sądy miewacie między sobą. Czemuż raczej krzywdy nie cierpicie? czemu raczej szkody nie podejmujecie?


text:
Abo nie wiecie iż niesprawiedliwi Królestwa Bożego nie odziedziczą? Nie błądźcie: ani wszetecznicy, ani bałwochwalcy, ani cudzołożnicy, ani pieszczotliwi, ani samcołożnicy,


text:
Ani złodzieje, ani łakomcy, ani pijanice, ani łający, ani drapieżce, Królestwa Bożego nie odziedziczą.


text:
I tymiście niektórzy byli; aleście omyci, aleście poświęceni, aleście usprawiedliwieni w imię Pana Jezusowo, i w duchu Boga naszego.


text:
Wszytkie rzeczy mi wolne, ale nie wszytkie pożyteczne; wszytkie mi wolne, ale ja nie będę zniewolon pod żadną.


text:
Pokarmy należą brzuchowi, a brzuch pokarmom; a Bóg i ten i ony zniszczy; a ciało nie należy wszeteczeństwu, ale Panu, a Pan ciału.


text:
Zaż nie wiecie iż ciała wasze członkami Christusowymi są? Wziąwszy tedy członki Christusowe, uczynięli wszetecznice członkami? Niech to nie będzie!


text:
Abo niewiecie, iż on który się przyłącza do wszetecznice, jednym ciałem jest? będą bowiem, mówi, dwa w ciało jedno.


text:
Uciekajcie przed wszeteczeństwem. Wszelkie zgrzeszenie któreby uczynił człowiek, krom ciała jest; lecz wszeteczeństwo płodzący, przeciwko własnemu ciału grzeszy.


text:
Abo nie wiecie iż ciało wasze, przybytkiem onego, który w was jest, ducha świętego jest, którego macie od Boga, a nie jesteście swoi?


text:
Wszakże dla warowania się wszeteczeństw, niech każdy własną żonę ma, a każda niech własnego męża ma.


text:
Nie oszukawajcie jeden drugiego, oprócz nieco wżdy z zezwolenia na czas, abyście wolniejszy byli na post i modlitwę; A zasię społu się zchodźcie, aby was nie kusił szatan, dla niepowścięgliwości waszej.


text:
Abowiem chciałbym aby wszyscy ludzie byli jakom i ja sam; ale każdy własne darowanie ma od Boga, jedenci tak, a drugi owak.


text:
A jeśli się nie wstrzymawają, niechże w małżeństwo wstąpią; Bo lepiej w małżeństwo wstąpić, niż upalenie cierpieć.


text:
A jeśliby się też odłączyła, niechajże trwa bez małżeństwa, abo się niech z mężem pojedna; a mąż żony niech nie opuszcza.


text:
A inszym ja mówię, nie Pan: Jeśli który brat żonę ma niewierną, a ona zezwala mieszkać z nim, niech jej nie opuszcza.


text:
Abowiem poświęcony jest mąż niewierny przez żonę, i poświęcona jest żona niewierna przez męża; inaczej, dziatki wasze nieczystymi są, a teraz świętymi są.


text:
A jeśli się niewierny odłącza, niechże się odłącza; nie jest zniewolon brat abo siostra w takowych rzeczach; a w pokoju wezwał nas Bóg.


text:
Ale jako każdemu udzielił Bóg, jako każdego wezwał Pan, tak niech postępuje; i także we Zborzech wszytkich rozrządzam.


text:
Obrzezanym kto wezwany jest? niechaj nie przywodzi nieobrzeski; W nieobrzesce kto wezwany jest? niechaj się nie obrzezuje.


text:
Abowiem on który w Panu jest wezwany niewolnikiem, wolnym Panu jest; także też który jest wolnym wezwany, niewolnikiem jest Christusowym.


text:
A o pannach roskazania Pańskiego nie mam; wszakoż zdanie daję, jako ten który z miłosierdzia dostał od Pana być wiernym.


text:
A jeslibyś się też ożenił, nie zgrzeszyłeś; i jeśliby szła za mąż panna, nie zgrzeszyła; wszakże ucisk w ciele mieć będą takowi; A ja wam folguję.


text:
A to mówię, bracia: Iż czas skrócony napotym jest; aby i oni którzy mają żony, jakoby nie mającymi byli;


text:
A którzy płaczą, jakoby nie płaczącymi, a którzy się weselą, jakoby się nie weselącymi; a którzy kupują, jakoby nie dzierżącymi.


text:
A chcę abyście wy bez pieczołowania byli. Bezżennik pieczołuje się o rzeczach Pańskich, jakoby się podobał Panu;


text:
Rozdzielone są i żona i panna; która nie szła za mąż, pieczołuje się o rzeczach Pańskich, aby była świętą, i ciałem i duchem; A która szła za mąż, pieczołuje się o rzeczach świeckich, jakoby się podobała mężowi.


text:
A to ku waszemu pożytkowi mówię; nie abym sidło na was wrzucił, ale ku uczciwemu waszemu i sposobnemu trzymaniu się Pana, bez roztargnienia.


text:
A jeśli kto rozumie, iżby sromota była pannie jego, jeśli już zaszła w lata, a tak musiało być; co chce niech czyni, nie grzeszy; niech w małżeństwo wstąpią.


text:
A kto trwa statecznym w sercu swym, nie mając potrzeby, a zwierzchność ma nad swą własną wolą, i to osądził w sercu swym, aby zachował swoję pannę, dobrze czyni.


text:
Żona związana jest Zakonem póki żywie mąż jej; a jeśliby zasnął mąż jej, wolna jest aby szła za kogo chce; tylko aby w Panu.


text:
Ale szczęśliwsza jest jeśliby tak trwała, wedle mego zdania; a zda mi się, że i ja ducha Bożego mam.


text:
A o rzeczach bałwanom ofiarowanych, wiemy, iż wszyscy umiejętność mamy. Umiejętność nadyma, a miłość buduje.


text:
O jedzeniu tedy rzeczy bałwanom ofiarowanych, wiemy iż nic nie jest bałwan na świecie, a iż żaden Bóg inszy nie jest, jedno jeden.


text:
Abowiem choć są które zowią Bogami, choć w niebie, choć na ziemi; (jakoż jest Bogów wiele, i Panów wiele.)


text:
Ale u nas jeden jest Bóg on Ociec, z którego one wszytkie rzeczy, a my ku niemu; i jeden pan Jezus Christus, przez którego one wszytkie rzeczy, a my przezeń.


text:
Ale nie we wszytkich jest ona umiejętność, ale niektórzy z sumnieniem bałwana aż do tąd, jako rzecz bałwanom ofiarowaną, jedzą; a sumnienie ich, mdłe będąc, pokalane bywa.


text:
A pokarm nas nie zaleca Bogu; bo choćbyśmy jedli, nic nam nie przybywa; choćbyśmy i nie jedli, nic nam nie ubywa.


text:
Abowiem jeśliby kto ujźrzał ciebie, który masz umiejętność, w bałwochwalni siedzącego, azaż sumnienie onego który niemocny jest nie będzie zbudowane ku jedzeniu rzeczy bałwanom ofiarowanych?


text:
A przeto jeśli pokarm zgarsza brata mego, nie będę jadł mięsa na wieki, abym brata mego nie zgorszył.


text:
Izali nie jestem Apostołem? izali nie jestem wolnym? izalim Jezusa Christusa Pana naszego nie widział? izali uczynkiem moim wy nie jesteście w Panu;


text:
Jeśli innym nie jestem Apostołem, ale wżdy wam jestem. Abowiem pieczęcią mego urzędu Apostolskiego wy jesteście w Panu.


text:
Izali nie mamy zwierzchności siostry żony wodzić z sobą, jako i drudzy Apostołowie, i bracia Pańscy, i Kefas?


text:
Kto wojuje własnym żołdem kiedy? któż sadzi winnicę, a z owocu jej nie je? Abo kto pasie trzodę, a z mleka onej trzody nie je?


text:
Abowiem w zakonie Moyzeszowym napisano jest: Nie zamkniesz gęby wołowi zboże wymłacającemu. Izali się o woły stara Bóg?


text:
Czyli dla nas koniecznie mówi? Abowiem dla nas jest napisano: Iż pod nadzieją ma, on który orze, orać, a który młóci, nadzieje swojej uczestnikiem ma być, pod nadzieją.


text:
Jeśli inszy onej zwierzchności nad wami używają, czemu nie raczej my? wszakżeśmy nie używali zwierzchności tej; ale wszytko znaszamy, abyśmy omieszkania którego nie dali Ewanieliey Christusowey.


text:
Azaż nie wiecie iż oni którzy rzeczy święte sprawują, z świętego jedzą? A którzy ołtarza pilnują, z ołtarza spólną cząstkę biorą.


text:
A jam żadnej nie używał z tych rzeczy. A nie pisałem tego aby się tak dziać miało we mnie. Bo dobrze mnie raczej umrzeć, niżby przechwalanie moje miał kto próżnym uczynić.


text:
Bo jeśli Ewanielią opowiedam, nie mam chłuby; bo potrzeba mię dolega. A biada mnie jest, jeślibym Ewanieliey nie opowiedał.


text:
Któraż tedy moja jest zapłata? Abym opowiedając Ewanielią bez nakładu wystawił Ewanielią Christusowę, ku temu żebych nie nazbyt używał zwierzchności mej w Ewanieliey.


text:
I sstałem się Żydom jako Żyd, abych Żydów pozyskał; Onym którzy pod zakonem są, jakobych był pod zakonem; abym one którzy pod zakonem są, pozyskał.


text:
Onym którzy są bez zakonu, jako bezzakonny, (nie będąc bezzakonnym Bogu, ale zakonnym Christusowi,) abym pozyskał bezzakonnych.


text:
Sstałem się niemocnym jako niemocny, abych niemocnych pozyskał. Wszytkim sstałem się wszytko, abych zgoła niektóre zbawił.


text:
Azaż niewiecie, iż oni którzy w zawód biegają, wszyscyć bieżą, lecz jeden bierze zakład? Także bieżcie abyście uchwycili.


text:
A wszelki bojujący na wszem się powściąga. Onić tedy, aby skazitelną koronę wzięli, a my nieskazitelną.


text:
Ale stosy zadaję mojemu ciału, i zniewalam je; bym snadź inszym obwoływając, sam się odrzuconym nie sstał.


text:
A niechcę abyście nie wiedzieli, bracia, iż Ojcowie naszy wszyscy pod obłokiem byli, i wszyscy przez morze przeszli.


text:
i wszyscy jednoż picie duchowne pili. Abowiem pili z duchownej, która za nimi szła, skały; A ona skała była Christus.


text:
A te rzeczy wzormi naszymi były, ku temu abyśmy my nie byli pożądającymi złych rzeczy, jako też oni pożądali.


text:
Ani bałwochwalcami sstawajcie się, jako niektórzy z nich, jako jest napisano: Siadł lud jeść, i pić, i wstali igrać.


text:
Ani się wszeteczeństwa dopuszczajmy, jako niektórzy z nich wszeteczeństwa się dopuszczali, i poległo ich jednego dnia, dwadzieścia i trzy tysięcy.


text:
A te wszytkie rzeczy jako wzory przydały się im, a napisane są dla napominania naszego, na które one końce wieków przyszły.


text:
Pokuszenie was nie zięło jedno ludzkie; ale wierny Bóg, który nie dopuści, abyście wy kuszeni byli, nad to co możecie; ale uczyni z pokuszeniem też wyście, abyście mogli wy znosić.


text:
Kubek błogosławieństwa który błogosławimy, izali społecznością krwie Christusowey nie jest? chleb który łamiemy, izali społecznością ciała Christusowego nie jest?


text:
Owszem to mówię, iż to co ofiarują Pogani, czartom ofiarują, a nie Bogu. A niechcę abyście wy ucześniki czartów byli.


text:
Nie możecie kubka Pańskiego pić, i kubka czartów; nie możecie stołu Pańskiego być ucześniki, i stołu czartów.


text:
A jeśli kto wzywa was z niewiernych, a chcecie iść, wszytko coby kładziono przed was, jedzcie, nic się nie pytając dla sumnienia.


text:
A jeśliby kto wam rzekł: To bałwanom jest ofiarowano, nie jedzciesz, dla onego który oznajmił, i dla sumnienia. Abowiem Pańska jest ziemia, i napełnienie jej.


text:
A dla sumnienia powiedam, nie twego, ale onego drugiego. Abowiem przecz wolność moja sądzona bywa od innego sumnienia?


text:
Jako się i ja wszytkim we wszytkich rzeczach podobam, nie szukając mego pożytku, ale onego, który wiela ich jest, aby byli zbawieni.


text:
A chcę abyście wiedzieli, iż każdego męża głową Christus jest; a głową niewiasty mąż; a głową Christusową, Bóg.


text:
A każda niewiasta modląca się abo prorokująca nie nakrytą głową, sromoci głowę swą; Boć to jedno jest a toż, jakoby ogolona była.


text:
Abowiem jeśli się nie przykrywa niewiasta, niechże się też strzyże; a jeśli szkarada rzecz jest niewieście strzydz się, abo golić, niechże się przykrywa.


text:
Abowiem mążci nie powinien zakrywać głowy, wyobrażeniem i chwałą Bożą będąc; a niewiasta chwałą mężową jest.


text:
Abowiem naprzódci gdy się zchodzicie wy do Zboru, słyszę iż rozerwania między wami bywają; i część niejaką wierzę.


text:
Abowiem potrzeba żeby też między wami Heretyctwa były, aby ci którzy są doświadczeni sstali się jawnymi między wami.


text:
Zali domów nie macie ku jedzeniu i piciu? abo Zborem Bożym gardzicie, i zawstydawacie one którzy nie mają? Cóż wam rzekę? pochwalęli was w tym? nie chwalę.


text:
A podziękowawszy złamał, i rzekł: Bierzcie, jedzcie; to moje jest ono ciało, które się za was łamie; to czyńcie na moje przypominanie.


text:
Także i kubek po wieczerzy, mówiąc: Ten kubek onym nowym Testamentem jest w mojej krwi; To czyńcie, ilekroćbyście z niego pili, na moje przypominanie.


text:
Abowiem ilekroćbyście jedli chleb ten, i kubekbyście ten pili, onę śmierć Pańską opowiedacie, ażby przyszedł.


text:
A tak ktoby jadł chleb ten, abo pił on kubek Pański niegodnie, winien będzie onego ciała i krwie Pańskiej.


text:
Abowiem który je i pije niegodnie, sąd sobie samemu je i pije, nie rozsądzając onego ciała Pańskiego.


text:
A jeśli kto łaknie, doma niechaj je, abyście się na sąd nie zchodzili. A drugie rzeczy gdy przyjdę, rozrządzę.


text:
Przetoż oznajmuję wam, iż żaden w duchu Bożym mówiąc, nie rzecze przeklęctwem być Jezusa; i żaden nie może rzec Jezusa Panem być, jedno w duchu świętym.


