# verses

text:
Ruꞌu Pablo jiin ñani yo Sóstenes, ka kanxiaꞌu ri nuu taka roꞌo ja kanchuku ñuu Corinto. Ja ni nakaji Yandios ruꞌu ja kuu ri apóstol nuu Cristo Jesús, ya ndiso jniñu ñaꞌnu nuu Yandios, ti ni jaꞌa ya jniñu nuu ri ja na kuu ri apóstol nuu ya. 


text:
Ti chaa ri tutu jaꞌa nuu ra naa ra ja ka kuu ra yɨvɨ kandixia, ja ka ndututu nuu ñuu Corinto. Ka yɨꞌɨ ndaꞌa Cristo Jesús suni siaꞌan ja ka yɨꞌɨ taka ga yɨvɨ kandixia nuu taka ga ñuu. Ndɨnduu ra ka ndakuniꞌin ra sɨvɨ ya ja ka chiñuꞌun ra maa ya, chi maa ya kuu maa Jitoꞌyo. Ni nakaji Yandios maa ra naa ra ja ka yɨꞌɨ ra jiin Jitoꞌyo Jesús, ya kuu Cristo, chi ni nakana ya ja koo ndoo koo ii ra nuu ya naa ra. 


text:
Ti maa Tata yo Yandios jiin Jitoꞌyo Cristo Jesús, na kundaꞌu ini ya ti na chindee ya roꞌo naa ra, ja na kukuee kunchuku ra nava kuni maa ya. 


text:
<pb/>Nɨnɨ nakuantaꞌu ri nuu Yandios ja ni kundaꞌu ini ya roꞌo sɨkɨ ja ni ka kandixia ndaa ra jnuꞌun Cristo Jesús na ni ka jinisoꞌo ra, chi maa ya ni chindee ja ni nakuaꞌa ya inijnuni ja na chaku vaꞌa ini ra jnuꞌun ya. Yukan kuu ja nakuantaꞌu ri nuu Yandios ja kuu maa ra naa ra ja vaꞌa ni ka jantaꞌu ra jnuꞌun ya. 


text:
Ti sɨkɨ ja ka yɨꞌɨ ra nuu ndaꞌa maa Cristo Jesús, ti niꞌin ra taka ja nandɨꞌɨ ra nuu Yandios nu na chuꞌun ini chuꞌun añu ra nuu ichi ya. Ja siaꞌan kuu ja vijna ti ja ka iyo tuꞌva inijnuni ra ja na kaꞌan ndaa kuɨtɨ ra jnuꞌun Cristo Jesús. 


text:
Yukan ni jaꞌa ya inijnuni ra naa ra nasa kojnuni kuanukuachi ra nuu ya ja kuu nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Ti tu kumani nuu ra ni ɨɨn ja nandɨꞌɨ nu na kundatu kuee ra undi na jaa maa kɨvɨ kaꞌnu, ja ndenda maa Jitoꞌyo Cristo Jesús. 


text:
Ti maa ya kuu ja chindee nava na kundee ra siuku ndaa ra naa ra undi na jaa kɨvɨ nakuaka ya roꞌo, ti nava siaꞌan tu koo kuachi sɨkɨ ra kɨvɨ na nchaa maa Jitoꞌyo Cristo Jesús. 


text:
Ti jandaa ndixia kuu chi siuku ndaa Yandios taka ja ni chisojnuꞌun ya, chi maa ya ni nakaji roꞌo naa ra ja ɨɨn ni na kuu ra jiin seꞌe ya Cristo Jesús, ya kuu Jitoꞌyo. Xndaku Pablo ja tu kondoꞌo sɨɨn sɨɨn ini yɨvɨ 


text:
<pb/>Ñani, vijna ti na kachi ri ɨɨn jnuꞌun nuu ra, sɨkɨ ja ɨɨn ni ka kuu yo, chi ka kandixia yo jnuꞌun Jitoꞌyo Cristo Jesús, ya ndiso jniñu ñaꞌnu. Kandaꞌu ri jiin ra naa ra ja ɨɨn nuu na koo ini ra jiin ɨɨn ni inijnuni. Koto kondoꞌo sɨɨn sɨɨn ini ra, ja sava ra kaꞌan ɨɨn jnuꞌun ti uu ga ra kaꞌan ɨnga jnuꞌun. 


text:
Siaꞌan xndaku ri, ñani naa ra, chi siaꞌan ni niꞌin ri jnuꞌun ja ni ka kachi yɨvɨ vekoꞌo veꞌe Cloé, ja ka yeyɨꞌɨ jnaꞌan ra nanu ina 


text:
sɨkɨ ja sɨɨn sɨɨn ka kaꞌan ra: “Ruꞌu chi jiin Pablo yɨꞌɨ ri.” “Ti ruꞌu yɨꞌɨ jiin Apolos.” Uu ga ka kaꞌan: “Ruꞌu yɨꞌɨ jiin Pedro.” “Ti ruꞌu yɨꞌɨ jiin Cristo.” 


text:
Ti ja siaꞌan ka kaꞌan ra ¿xi ka ndoꞌo ini ra ja ni taji Yandios tɨjnɨ yɨvɨ kii nama yoꞌo nu? ¿Xi ruꞌu Pablo, xi ni jiꞌi ri nuu ndaꞌa cruz ja kuu maa ra naa ra nu? ¿Xi Pablo, ni skuanducha roꞌo nu? 


text:
Ko na kutaꞌu ri nuu Yandios ja ansu tendɨꞌɨ ra ni skuanducha ri, chi nɨnɨ Crispo jiin Gayo, yukan ni. 


text:
Chi ñuꞌun ini ri ja ni skuanducha ri Estéfanas jiin yɨvɨ kanchuku veꞌe da. Ti jini ri ja yukan ni kuu yɨvɨ ni skuanducha ri jani ini ri. 


text:
Siaꞌan ni kuu yɨvɨ ni skuanducha ri, chi tu ni nakaji Cristo ruꞌu ja kin saꞌa ri jniñu yukan. Suꞌva ni kana ya ruꞌu ja na kachi ndaa ri jnuꞌun ya nuu yɨvɨ naa i. Ko tu kaꞌan ri jnuꞌun ndichi ja xndaku ri nava tu chaku ini ra. Chi nu siaꞌan ti va tu kujnuni vaꞌa ini ra na ra jnuꞌun un ja ni jiꞌi Cristo nuu ndaꞌa cruz. Jiin Cristo ni xnaꞌan Yandios maa jniñu ñaꞌnu ya 


text:
<pb/>Sɨkɨ jnuꞌun ja ni jiꞌi Cristo nuu ndaꞌa cruz ja ni nama ya yɨvɨ, ti jnuꞌun xndoñaꞌan kuu un ja kuu nuu taka yɨvɨ ka iyo kuachi, ja ni ka jnaꞌnu ndatu i. Ko ja kuu maa yo, chi suꞌva jnuꞌun Yandios kuu, chi ni kachi ya ja jnuꞌun un kundiso jniñu ñaꞌnu. 


text:
Chi siaꞌan yoso nuu tutu ii Yandios:<pb/>Tu kuantaꞌu kuɨtɨ ri jnuꞌun ka kaꞌan chaa tuꞌva xaan un.<pb/>Ni tu kuantaꞌu ri inijnuni chaa ndichi xini un.<pb/>Chi suꞌva saꞌa ri ja na kɨꞌvɨ inijnuni da. Kachi nuu tutu un. 


text:
<pb/>¿Nusa ti nau kuu chaa tuꞌva xaan nu? ¿Ti nau kuu chaa ndichi xini un nu? ¿Xi nau kuu chaa nanduku vii ndaa vii nene taka jnuꞌun yɨvɨ tuꞌva nusa? Ti taka jnuꞌun chaa tuꞌva ka iyo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ni kachi Yandios ja tu niꞌin jniñu kuɨtɨ. 


text:
Chi jandaa ndixia kuu ja ndichi xaan ga maa jnuꞌun Yandios, ti ansu inijnuni taka yɨvɨ ndichi xini iyo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Ja yukan ni kachi Yandios ja tu kuajniñu kuɨtɨ jnuꞌun un nasa nakuni ndaa i nau kuu maa ya jiin tendɨꞌɨ jniñu saꞌa ya. Chi suꞌva ni ndoꞌo ini ya ja taji ya chaa kikoyo ja na kaꞌan da jnuꞌun vaꞌa sɨkɨ Cristo Jesús. Ti taka yɨvɨ na kandixia jnuꞌun un ni kachi ya ja nama ya i nuu kuachi, vasu ka jani ini yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa ja mani jnuꞌun xndoñaꞌan kuu. 


text:
Ti siaꞌan kundixia chi yɨvɨ hebreo, mani ka kuni i ja na saꞌa Yandios kuaꞌa jniñu ñaꞌnu nava na kandixia i ja maa ya kuu Yandios kuñaꞌnu xaan. Ti yɨvɨ griego ka jitu ndiꞌi ini i nasa kundichi xaan ga xini i. 


text:
Ko ruꞌu Pablo, na kachi ndaa ri ja ni jiꞌi ndixia Cristo nuu ndaꞌa cruz ja ni nama ya yɨvɨ. Ko yɨvɨ hebreo tu kukanuu i ja skexiko jnuꞌun un. Ti suni yɨvɨ taka ga nación ka ndoꞌo ndevaꞌa ini i ja tu nijniñu kuɨtɨ jnuꞌun un. 


text:
Ko taka yɨvɨ ni nakaji ya ni ka kandixia ndaa i Cristo Jesús, vasu yɨvɨ hebreo xi yɨvɨ griego, ka nakuni ndaa i ja jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Yandios jiin Cristo. Ni xnaꞌan ya ja kuñaꞌnu xaan ya, ti iyo jnuꞌun ndichi xaan ga ini ya. 


text:
Vasu ka kaꞌan yɨvɨ ja tu ni jniñu kuɨtɨ jnuꞌun Yandios, ko tuꞌva ti ndichi xaan ga kuu jnuꞌun maa ya, ansu inijnuni taka yɨvɨ tuꞌva ja ka iyo nuu ñuyɨvɨ. Suni ka jani ini yɨvɨ ja kukuiꞌya ini Yandios ja ni jiꞌi seꞌe ya Jesús nuu ndaꞌa cruz. Vasu ansu siaꞌan kuu, chi jiin jniñu un ni stuu Yandios nuu yo ja kuñaꞌnu xaan ya, ansu ja ka ndoꞌo ini yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa ja ka kuñaꞌnu xaan i. 


text:
<pb/>Ñani, kani ini naa ra sɨkɨ nasa ni kunchuku ra na ti kandixia ga ra Jesús, chi ka jini vaꞌa ra ja tu ni iyo kuaꞌa yɨvɨ tuꞌva jiin ra, ni tu ni iyo kuaꞌa yɨvɨ kuñaꞌnu ja taꞌu jniñu, ti ni tu ni iyo yɨvɨ ja ni kuu seꞌe yɨvɨ ka kuñaꞌnu ga. 


text:
Ko ja na kukanuu yɨvɨ tuꞌva un jiin yɨvɨ ka kuñaꞌnu, ni nakaji Yandios roꞌo ja ka ndoꞌo ini yɨvɨ un ja tu tuꞌva kuɨtɨ ra jiin ja tu kuajniñu kuɨtɨ roꞌo naa ra, chi ka ndoꞌo ini i ja kuiꞌya xaan kanda ra. 


text:
Ko suꞌva ni nakaji ya yɨvɨ kuiꞌya ja tu kuanjniñu kuɨtɨ, yɨvɨ ja ni ka skexiko chaa ka ndoꞌo vixi ini ja tuꞌva i xi ja kuñaꞌnu i nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Ko ni nakaji Yandios roꞌo naa ra, ti ni stuu ya ja kuu saꞌa ra naa ra taka jniñu kuni ya, ti siaꞌan na kukanuu yɨvɨ ka ndoꞌo vixi ini ja ka kuñaꞌnu i. 


text:
Siaꞌan ni saꞌa Yandios nava ni ɨɨn yɨvɨ tu kondoꞌo vixi ini jiin inijnuni ja kuñaꞌnu i nuu Yandios. 


text:
<pb/>Ja kuu maa ra naa ra ni saꞌa Yandios ja ɨɨn ni ga ni ka nduu ra jiin Cristo Jesús, chi ni ka kandixia ra ya. Ja yukan ni ka niꞌin ra inijnuni ndichi ga, chi ni ka jini ndaa ra ja ni jiꞌi ya jaꞌa yo. Ti siaꞌan na na niꞌin taꞌu yo nuu ya, ti tukaa jnaꞌnu ndatu yo jiin kuachi yo, chi ni saꞌa ya ja na ndundoo yo, ti na koo ii yo nuu ya. Chi ni chunaa ya kuachi yo ja ni jiꞌi Jesús ja kuu maa yo. 


text:
Ti siaꞌan na koo nava yoso nuu tutu ii: “Nu ɨɨn yɨvɨ kuni ndoꞌo vixi ini, ti vaꞌa ga na kondoꞌo vixi ini i jiin maa jnuꞌun ja ni saꞌa Jitoꞌyo jaꞌa yo”, kachi. Xndaku Pablo ja ni jiꞌi Cristo<pb/>


text:
Ñani, ti ruꞌu, na ni jaa ri nuu kanchuku ra ñuu Corinto, kaji xaan ni xndaku ri jnuꞌun Yandios nuu ra sɨkɨ jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Cristo, ko tu ni kaꞌan ri mani jnuꞌun ndichi ja tu chaku ini ra. 


text:
Ti ɨɨn jinu ni ni chundee ini ri ja tu nau ɨnga jnuꞌun ndakuniꞌin ri ja xndaku ri nuu ra, chi ɨɨn jiña ni maa jnuꞌun Cristo Jesús ja ni jiꞌi ya nuu ndaꞌa cruz ja ni nama ya yoꞌo. 


text:
Ti na ni jaa ri nuu kanchuku ra, tu kuɨtɨ jnuꞌun ndee ini ri iyo ja kundee ri jiin jniñu ni jaꞌa ya, ti yuꞌu ri kejaꞌa ri jiin jniñu un ja nanu nɨꞌɨn ri. 


text:
Ti na ni kaꞌan ri jnuꞌun un nuu ra naa ra, ni tu ni ndoꞌo vixi ini ri ja kaꞌan ri mani jnuꞌun ndichi nava ka kaꞌan yɨvɨ naa i. Chi suꞌva jiin maa jniñu ñaꞌnu Espíritu Yandios ni xndaku ri nuu ra. 


text:
Siaꞌan ni xndaku ri nava na kandixia ra maa jniñu ñaꞌnu Yandios, ansu ja kandixia ra jnuꞌun ndichi ka kaꞌan yɨvɨ ja tu ka jantaꞌu i jnuꞌun Yandios. Ndaku niꞌin Pablo nasa kuu Espíritu Yandios 


text:
<pb/>Ti ruꞌu Pablo, ja xndaku ri jnuꞌun sɨkɨ Cristo Jesús, jandaa ndixia kuu ja ndichi xaan jnuꞌun un. Ti yɨvɨ ni ka kandixia jnuꞌun un ka kuu ndichi ndixia i, ti ansu yɨvɨ ka kuñaꞌnu ja tu ka jantaꞌu jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo Jesús. Ti yɨvɨ un vaꞌa ga na naa i. 


text:
Ti jnuꞌun ja kaꞌan ri kuu maa jnuꞌun Yandios ja ndichi ga, ja undi na janaꞌan vijna tu jaꞌi ndenda nuu yɨvɨ ñuyɨvɨ, chi siaꞌan ni kachi Yandios ja na kasɨ inijnuni i nava tu chaku ini i. Chi undi na ti xnukoo ga ya ñuyɨvɨ, ni chuꞌun ini ya sɨkɨ yoꞌo nava na kandixia yo, ti na niꞌin yo jnuꞌun ndichi un nava na nduñaꞌnu yo ja ketaꞌu yo vijna, ti kuchaku yo ja kuu saa ni. Siaꞌan ni kachi Yandios ja kuu yoꞌo naa yo. 


text:
Ti jnuꞌun ndichi Yandios ja kaꞌan sɨkɨ Cristo, ni ɨɨn chaa ka kuñaꞌnu ja ka taꞌu jniñu nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, tu chaku kuɨtɨ ini da, chi nu ni chaku ini yɨvɨ un jnuꞌun ya, ti va tu kaꞌni kuɨtɨ da naa da maa Jitoꞌyo ja kuu ya nuu ndaꞌa cruz niku, ja kuñaꞌnu xaan ga ya. 


text:
Chi suꞌva ni siuku ya nava yoso nuu tutu ii Yandios:<pb/>Taka ja ni satuꞌva ya ja kuu yɨvɨ mani jiin ya.<pb/>Ɨɨn jnuꞌun ja jankɨvɨ ni jini kuɨtɨ i ja iyo.<pb/>Ti ni tu ni ka jinisoꞌo i ja iyo, chi ni ɨɨn ja ni kii kani jnuꞌun nuu i. Kachi tutu. 


text:
<pb/>Ti siaꞌan kuu ndixia chi ni xnaꞌan Yandios yoꞌo maa jnuꞌun ndichi ndixia ja kuu sɨkɨ Cristo. Ti jiin jniñu ñaꞌnu maa Espíritu Santo ya, ni xnaꞌan ya nuu yo, chi maa Espíritu Santo kuu ja jini vaꞌa ndɨꞌɨ kuɨtɨ, vasu undi inijnuni maa Yandios. 


text:
Ti siaꞌan kuu ndixia chi ni ɨɨn yɨvɨ tu jini nasa ndoꞌo ini ɨnga yɨvɨ, chi maa ɨɨn ni inijnuni i jini nasa ka ndoꞌo ini i. Ti suni siaꞌan kuu jiin Yandios, chi tu ni ɨɨn yɨvɨ ja jini nasa kuu ya, so nɨnɨ mani maa Espíritu kuu ja jini vaꞌa. 


text:
Ti yoꞌo ja ka kandixia Cristo, ni ka niꞌin yo Espíritu ja vaji nuu maa Yandios, ti jiin Espíritu Yandios ni niꞌin yo inijnuni maa Yandios, ti tu ndoꞌo ini yo nanu ka ndoꞌo inijnuni yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa. Vijna ti chaku vaꞌa ini yo taka taꞌu ni jaꞌa ya nuu yo, nava na kundee yo jiin jniñu ya. 


text:
Ti ruꞌu Pablo kaꞌan ri maa jnuꞌun ni xnaꞌan Espíritu Santo nuu ri, ansu xndaku ri jnuꞌun ja ni kutuꞌva ri nuu yɨvɨ ñuyɨvɨ, chi maa Espíritu Yandios ni xnaꞌan ruꞌu nasa kaꞌan ndaa ri maa jnuꞌun ya nuu yɨvɨ ni nakaji ya. 


text:
<pb/>Ko yɨvɨ tu chaku ini nasa kuu maa Espíritu Yandios, tu jantaꞌu i maa jnuꞌun ya, chi ka kaꞌan i ja jnuꞌun ndevaꞌa kuu. Ja yukan tu chaku ini i, chi tu jaꞌa i jnuꞌun ja kuncha Espíritu Santo, jiin ja ni chaku vaꞌa ini i. 


text:
Ti yɨvɨ ja ni niꞌin Espíritu Santo, ti chaku ndaa ndixia ini jnuni i nau kuu ja iyo vaꞌa ti nau kuu ja tu iyo vaꞌa. Ko yɨvɨ tu kancha jiin Espíritu Santo tu iyo ndaa inijnuni i ja kaꞌan i nau ja iyo vaꞌa ti nau ja tu. 


text:
Chi siaꞌan kachi nuu tutu ii: “Yandios kuu Yandios, ti tundo jini kuɨtɨ nasa ndoꞌo ini maa Jitoꞌyo. Ni tu ni ɨɨn ja xndaku nuu ya. Yukan kuu ja tundo iyo kuɨtɨ.” Kachi tutu. Ti vasu siaꞌan kuu, ko yoꞌo naa yo ja ni ka niꞌin yo Espíritu Santo, chaku ini yo nasa ndoꞌo ini inijnuni Cristo. Xndaku Pablo ja ɨɨn nuu na kava ini yɨvɨ ka kandixia<pb/>


text:
Ti na kachi ri nuu ra naa ra ñani ja undi nuu, tu ni xndaku ri nanu xndaku yo nuu yɨvɨ ja jika i jiin Espíritu Santo, chi ja ni ka jantaꞌu i ya. Chi suꞌva ni xndaku ri nava kaꞌan ri jiin yɨvɨ ja ka ñukuu ini nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Ti siaꞌan ni kunchuku ra nava suchi kuachi ja changa ga kunisoꞌo i jnuꞌun Cristo. 


text:
Na ni xndaku ri jnuꞌun Yandios nuu ra, tu ni nduku ri jnuꞌun yɨɨ ja tu chaku ini ra, chi ka kuu ra nava suchi lulu ja nɨ yaxin ga. Chi ka kuu ra nava suchi ti kuaꞌnu ga ja kuu kaji i staa. Ti nava suchi kuachi un ka kuu ra undi vijna. 


text:
Siaꞌan ka kuu ra chi changa ga kondoꞌo ndaa ini ra, chi tu ka iyo ɨɨn nuu ini ra. Suꞌva ka kuu kuasun ini jnaꞌan ra. Yukan saꞌa ja tukaa ga ka iyo mani ini ra. Ka kanaa ra ti ka sasɨɨn jnaꞌan ra. Ja siaꞌan ka saꞌa ra ti ka kuu ra nava yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa, chi kuaꞌan ra jiin nava ka ndoꞌo ini maa ra. 


text:
Ja ka kaꞌan ra: “Ruꞌu yɨꞌɨ jiin Pablo.” Ti uu ga ra kaꞌan: “Ruꞌu ka yɨꞌɨ jiin Apolos.” Nu siaꞌan ka ndoꞌo ini ra, ¿ansu ɨɨn ni ka kuu ra jiin yɨvɨ niꞌin ini un ja kiꞌin yɨ nava kuni maa i nu? 


text:
<pb/>¿Nusa ti nau ja kuu ruꞌu Pablo xi nau ja kuu Apolos? Ti ja ka jini ra ja suni chaa junukuachi nuu Yandios ka kuu ri. Ja yukan jajniñu ya ruꞌu ja na xndaku ri jnuꞌun ya sɨkɨ Cristo Jesús. Chi ɨɨn ɨɨn ri ka junukuachi savaꞌni ga jniñu ni tatu Jitoꞌyo nuu ri. 


text:
Nanu ja ruꞌu ni xndee ɨɨn ndɨkɨn lulu ja ni kaꞌan ri jnuꞌun Yandios sɨkɨ Jesús. Ti Apolos ni kuu chaa ja ni chiꞌi da nducha nuu ndɨkɨn lulu un, chi ja ni xndaku ndaa da maa jnuꞌun ya nuu ra naa ra. Ti nanu saꞌa Yandios ja jaꞌnu ndɨkɨn lulu un, suni siaꞌan ni saꞌa ya jiin ra naa ra ja ni ka kandixia ndaa ra jnuꞌun ya. Ti kuan kuixia inijnuni ra jiin jnuꞌun ya. 


text:
Nusa ti tundo kuu kuɨtɨ chaa ka saꞌa jniñu. Ni chaa xndee ndɨkɨn lulu un jiin chaa ni chiꞌi nducha un, chi maa ɨɨn ni Yandios kuu ja saꞌa taka jniñu un. Yukan kuu ja kuan kutuꞌva ri jiin jniñu ri, ti suni Apolos. 


text:
Chi jandaa na kachi ri ja ɨɨn ni ka kuu chaa ka saꞌa jniñu un vasu ɨɨn da ni xndee ti ɨnga ni chiꞌi nducha, ti maa Yandios chaꞌu ya nuu ɨɨn ɨɨn da nasa kuu maa jniñu ni ka saꞌa da. 


text:
Chi ruꞌu ka kuu ri chaa ka sajniñu ja kuu nuu maa Yandios. Ti roꞌo naa ra ka kuu ra nava un itu ja saꞌa ya ja jaꞌnu kuaꞌa. Ti suni ka kuu ra nanu ɨɨn veꞌe ja saꞌa Yandios. 


text:
<pb/>Chi ni kundaꞌu ini Yandios nuu ri, ti ja yukan ni jaꞌa ya jniñu ñaꞌnu ja na saꞌa ri jniñu nuu ra, naa ra nanu ɨɨn albañil tuꞌva xaan ja vaꞌa jini da chikuaꞌa da nasa kuꞌva kani da nama ɨɨn veꞌe. Chi vaꞌa ni satuꞌva ri jniñu un, ti sɨkɨ nama yukan na saꞌa uu ga da jniñu. Ti taka chaa na saꞌa jniñu un, na koto vaꞌa xaan da ja tu yuji da kendo kuiꞌya jniñu saꞌa da. 


text:
Ti Cristo kuu nanu yuu kaꞌnu xaan ja ndiso nama jikɨ veꞌe un. Ja yukan kuu ja tu iyo ni ɨɨn chaa kin sama jniñu un. Ɨɨn ni kuu ja tu kuu kin sama yo jnuꞌun Cristo Jesús jiin ɨnga jnuꞌun. 


text:
Ti chaa kin saꞌa veꞌe sɨkɨ nama un, kuu nanu chaa kin xndaku jnuꞌun Yandios nuu ra naa ra. Yukan kuni ndaa yo nu kukutu jniñu saꞌa da nanu kukutu taka ndajniñu vaꞌa ja kuu oro, plata, xi yuu vii xaan. Xi kuu nanu yujnu, xi nanu icha, xi nanu ndayoꞌo. 


text:
Siaꞌan kuu ja kanuu ja na kunukuachi vaꞌa chaa xnaꞌan jnuꞌun Yandios, chi jaa ɨɨn kɨvɨ kaꞌnu ga, ti yukan kuni ndijin yo naa nuu jniñu ni saꞌa da. Chi xndichi Yandios da nasa kuu jniñu ni ka saꞌa da, chi jiin ñuꞌun kii kɨvɨ un. Yukan na ti naa taka ndajniñu ja kayu, chi jiin maa ñuꞌun un kujnuni ini yo nasa kanda maa jniñu ni ka saꞌa ndɨ ɨɨn ndɨ ɨɨn da. 


text:
Ko nu jniñu ni saꞌa da ni ndɨꞌɨ ni kayu, yukan na ti ni xnaa da taꞌu da nuu Yandios. Vasu na nama ya maa da ti tu kiꞌin da nuu ñuꞌun, ko nanu ja ni jaꞌan da nuu ñuꞌun kuu ja tu ni kee vaꞌa jniñu ni saꞌa da. 


text:
<pb/>¿Ko vijna na kachi ri, xi tu chaku ini ra naa ra ja ka kuu ra nanu veꞌe ii maa Yandios, ti kancha Espíritu ya jiin ra xi nu? 


text:
Ti nu nau ja kuni xnaa veꞌe ii Yandios jiin jnuꞌun xndoñaꞌan ja xndaku da nuu yɨvɨ, ti maa Yandios na xnaa ya chaa un. Chi ndoo xaan kuu veꞌe ii Yandios. Ti siaꞌan ka kuu yo nanu maa veꞌe ii ya. 


text:
<pb/>Ti na kachi ri ja ni ɨɨn ra koto ma xndaꞌu ra maa ra ja kani vixi ini ra ja ndichi kaꞌan ra, chi yɨvɨ jani vixi ini jiin jnuꞌun maa da, ka kaꞌan da nanu ka kaꞌan yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa. Koto saꞌa ra siaꞌan, chi vaꞌa ga jiin maa jnuꞌun Yandios na ndundichi xini da, vasu na kachi yɨvɨ ja ni kuñaa xini ra. 


text:
Chi na kachi ndaa ndixia ri ja yɨvɨ jani vixi ini ja ndichi xaan xini da, ko so nɨnɨ mani maa jnuꞌun iyo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa kuu, chi jnuꞌun ñaa kuɨtɨ kuu ja kuu nuu maa Yandios. Chi suni kachi nuu tutu ii: “Yɨvɨ jani vixi ini jiin jnuꞌun ndichi un ti vasu tuꞌva xaan da, ko jasɨ Yandios inijnuni i nava tu kejiyo da jiin nava ka ndoꞌo ini da”, kachi tutu. 


text:
<pb/>Ti suni kachi nuu tutu ii: “Jini vaꞌa maa Jitoꞌyo taka ja ka ndoꞌo ini chaa tuꞌva un, vasu tu nijniñu chi so ka ndoꞌo kaꞌa ini da”, kachi. 


text:
Ja yukan koto ndoꞌo vixi ini ra ja siuku ra nɨnɨ jnuꞌun ja xndaku ɨɨn ɨɨn ra. ¿Ti ndoo saꞌa ra siaꞌan? Ti ja ka jini ra ja maa Yandios kuu ya ni jaꞌa inijnuni taka ri ja na kuu chindee ri roꞌo naa ra jiin jnuꞌun maa ya, chi taka ja iyo ja ni jaꞌa ya nuu ra, 


text:
kuu Apolos, xi Pedro, xi ruꞌu Pablo ja ka xnaꞌan ri jnuꞌun ya, ti tendɨꞌɨ ja iyo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa xiin ra. Taka ja iyo vijna jiin taka ja koo ga, ti vasu ja ni jiꞌi ra xi nɨ chaku ga ra nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ko tendɨꞌɨ kuu ja kuu maa ra naa ra. 


text:
Chi jandaa ndixia kuu ja yɨꞌɨ ra jiin Cristo ja ka junukuachi ra nuu ya, ti Cristo kancha ya jiin maa Yandios, ja nuu maa ya junukuachi Cristo. Nava sajniñu chaa ka kuu apóstol<pb/>


text:
Nusa ti roꞌo, yɨvɨ ñuu Corinto, kanuu ja na chuꞌun ini ra sɨkɨ jniñu ka saꞌa ri, ja suni muzu ka junukuachi nuu Cristo Jesús ja ni tatu Yandios ja saꞌa ri naa ri. Yukan kuu ja ka jachanuu ri jnuꞌun Cristo ja kuu kɨvɨ vijna ja undi kɨvɨ ja ni yaꞌa un, tu ni kenda ndijin jnuꞌun un. 


text:
Ti ruꞌu Pablo, tu jitu ini ri ja nasa ka ndoꞌo ini ra sɨkɨ ri. Ni tu saꞌa ri nava ka ndoꞌo ini yɨvɨ ka kuñaꞌnu nuu yɨvɨ jaꞌa, ni undi ruꞌu tu jini ri nu iyo ndaa jniñu saꞌa ri xi tuu. 


text:
Ti vasu jini inijnuni ri ja tu na kuachi yɨꞌɨ jiin jniñu saꞌa ri, ko ansu jiin yukan, ti ja iyo ndoo ri nuu Yandios, chi maa Jitoꞌyo kuu ya kin xndichi ruꞌu. 


text:
Yukan kuu ja tu ndeꞌe ra sɨkɨ ri ja nasa jika ri jiin jniñu Yandios, chi tu jaꞌi jaa kɨvɨ ja na kiꞌin ya jniñu yo. Chi undi na nchaa maa Jitoꞌyo, ti sa na keniꞌin ya nuu ndijin taka jniñu yɨsaꞌyɨ ndeo nu iyo vaꞌa xi tuu. Ti stuu kaji ya nasa ka ndoꞌo inijnuni taka yɨvɨ. Yukan na ti sa kuajnuꞌun ya ɨɨn ɨɨn yɨvɨ nasa kuu maa jniñu ni ka saꞌa i ja ni tatu ya. 


text:
<pb/>Ñani, ja ka kandixia ra Cristo, na kachi ri ja taka jaꞌa ni kaꞌan ri nava na chaku ini ra naa ra, nasa kuu sɨkɨ jniñu ka saꞌa chaa ka xndaku nuu ra. Ni ndakuniꞌin ri sɨvɨ ri jiin sɨvɨ Apolos, nava na kujnuni ini ra nasa ka junukuachi ri nuu jniñu Yandios. Ti siaꞌan na chaku ini ra nava yoso nuu tutu ii, ti tu kondoꞌo ini ra ɨnga jnuꞌun ja tu yɨꞌɨ jiin jnuꞌun Yandios. Nu siaꞌan na saꞌa ra, yukan ti tukaa skexiko ra chaa ka kaꞌan jnuꞌun Yandios, ja ɨɨn da kuajnuꞌun ra ti ɨnga da tuu. 


text:
Ti ruꞌu Pablo na kachi, ¿Nau ni xndaku nuu ra naa ra ja ka ndoꞌo vixi ga ini ra sɨkɨ ɨɨn chaa ja ni xnaꞌan jnuꞌun ya nuu ra, ti ka skexiko ra nuu uu ga chaa ja ni xnaꞌan jnuꞌun ya nuu ra? ¿Nau ni xndaku siaꞌan? ¿Ti nau jnuꞌun iyo ja tu ni kutuꞌva ra nuu chaa ni xnaꞌan jnuꞌun ya nuu ra? Nu siaꞌan kuu, ¿ti ndoo ka ndoꞌo vixi ini ra ja mani maa ra ni kutuꞌva jnuꞌun vaꞌa un, ti tu ni niꞌin ra nuu Yandios nu? Chi mani maa ya ni taji chaa ja ni xnaꞌan jnuꞌun un. 


text:
Va ka jani ini ra ja ja ni kutuꞌva xaan inijnuni ra jiin jnuꞌun ndichi, ti va tukaa nandɨꞌɨ kuɨtɨ ra naa ra ɨnga jnuꞌun, chi va ka ndoꞌo ini ra ja, ja ni nduñaꞌnu ra naa ra nuu Yandios. Ti nu siaꞌan va ja ka ndiso ra ɨɨn jniñu ñaꞌnu ga nuu ya vijna, vasu ruꞌu naa ri ni ka xndaku ri nuu ra ja na niꞌin ra inijnuni tuꞌva un. Ko vijna ti nu ja ka kuñaꞌnu ndixia ra jiin jniñu ñaꞌnu ga un, nusa ti vaꞌa ga kuaja ri yukan nava na niꞌin ri ɨɨn jniñu ñaꞌnu suni nuu kanchuku ra ka taꞌu ra jniñu. 


text:
<pb/>Xaan ga vaꞌa nu siaꞌan iyo jiin ra naa ra. Ko ruꞌu, chi ka kuu ri apóstol nuu ya, ti tu kuaꞌa ya jnuꞌun ja kunchuku ri nanu maa ra naa ra. Chi suꞌva ndoꞌo ini ri ja ni saꞌa ya ja na kondoꞌo ri nundoꞌo, ja ni xndoo kuiꞌya ga ya ruꞌu ja kuu taka ga yɨvɨ, nanu ɨɨn chaa ja ni jnaꞌnu ndatu ti kuū da. Nava ja ni chuꞌun ya ruꞌu nuu ñuyɨvɨ ja na kotonchaa yɨvɨ naa i ruꞌu jiin ángel iyo andɨvɨ. 


text:
Ko ja sɨkɨ jnuꞌun Cristo Jesús ka ndoꞌo ini yɨvɨ ja ni ka sanaa inijnuni ri. Ti maa ra va ka ndoꞌo ini ra ja ni ka ndundichi ga xini ra jiin jnuꞌun Cristo. Ka ndoꞌo ini yɨvɨ naa i ja tundo kuu kuɨtɨ ri, ti maa ra va ka ndoꞌo ini ra ja ka kuñaꞌnu ra. Chi ka niꞌin ra ja yɨñuꞌun nuu yɨvɨ, ko ruꞌu naa, ri chi suꞌva ka skexiko yɨvɨ ruꞌu naa i. 


text:
<pb/>Siaꞌan ka ndoꞌo ini ra, ko ndeꞌe ra nuu ri nasa ka jika yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Chi undi vijna ka jnaꞌan ri nundoꞌo jiin jniñu ka ndiso ri. Iyo ka jiꞌi ri soko xi ka ichi ri nducha, ti suni kumani saꞌma kuꞌun ri. Ni tu ka ñavaꞌa ri veꞌe nuu kunchuku ri, ti ka saꞌa yɨvɨ nava kuu ini i jiin ri ja ka kuni kuaꞌa i tau ri. 


text:
Ka nduku ndee xaan ri ka saꞌa jniñu ri jiin ndaꞌa ri ja na niꞌin ri ja kuchaku ri. Ti ka kaꞌan ndevaꞌa yɨvɨ nuu ri, ko ka jantaꞌu ri ti vaꞌa kaꞌan ri jiin yɨvɨ un. Suni ka jito uꞌu yɨvɨ ruꞌu, ko ka jantaꞌu ri suni, chi tundo iyo ja kuɨtɨ ini ri. 


text:
Ka kaꞌan ndevaꞌa kuɨtɨ yɨvɨ jnuꞌun kueꞌe sɨkɨ ri, ko maa ri ka iyo mani ini ri jiin yɨvɨ un undi vijna. Ka skexiko i ruꞌu nava ɨɨn jayaka katuu ichi. 


text:
<pb/>Ti jnuꞌun jaꞌa kaꞌan ri, ko ja na chunsoꞌo ra ti chuꞌun ini ra nasa kunchuku ra ansu ja na kukanuu ra, chi kundaꞌu ini ri roꞌo. Yukan kuu ja xndaku ri nanu nuu seꞌe ri. 


text:
Siaꞌan kaꞌan ri chi vasu na koo uxi mil chaa xndaku jnuꞌun vaꞌa Cristo nuu ra naa ra, ko ansu tendɨꞌɨ kundaꞌu ini nuu ra naa ra, chi nɨnɨ ruꞌu, ja kuu ri nanu tata ra, ja maa ɨɨn ni ri ni kaꞌan jnuꞌun Cristo Jesús nuu ra naa ra undi nuu. 


text:
Ti ja sɨkɨ yukan na jaa Timoteo, ɨɨn chaa ja kuu nanu seꞌe ri sɨkɨ ja ni kandixia da jnuꞌun Jitoꞌyo ja ni kaꞌan ri nuu da. Ti vaꞌa siuku da jnuꞌun un, ti maa da na kachi nuu ra naa ra sɨkɨ nasa siuku ri ichi Yandios ja kandixia ri Cristo Jesús. Ti jnuꞌun nava kandixia ri, yukan xndaku ri nuu yɨvɨ ka kandixia ja kanchuku i taka ñuu. 


text:
Ko sava ra ja ka kuu ichi ini sɨkɨ ri, ja ka ndoꞌo ini ja tukaa jaa kuɨtɨ ri nuu kanchuku ra ja xndaku niꞌin ri jnuꞌun un nuu ra. 


text:
Ti siaꞌan ka ndoꞌo ini ra ko ansu siaꞌan kuu, chi nu kuni maa Jitoꞌyo, ti yachi ni kuaja ri, ti na ndeꞌe yo nasa kanchuku ra. Ti taka chaa ka kuu ichi ini sɨkɨ ri, ti tu ndeꞌe ri nuu da jiin jnuꞌun kaꞌan da. Chi suꞌva kotojnuni ri da nu ndixia da ja ka saꞌa ndaa da jniñu ja kuni Yandios. 


text:
Siaꞌan kin saꞌa ri, chi nu taꞌu Yandios jniñu, tu kuu jiin mani maa jnuꞌun ja kuni ndijin yo. Chi suꞌva jiin maa jniñu saꞌa da, yukan kuu ja na ndeꞌe yo nu iyo ndaa ja nu ndixia da ja ndiso jniñu da nuu Yandios xi tuu. 


text:
Ko jikajnuꞌun ri roꞌo ja kanchuku ñuu Corinto, ¿Nau ja iyo vaꞌa? ¿Nu na jaa ri, vaꞌa ga nduxaan ri nuu ra sɨkɨ ja tu iyo vaꞌa jniñu saꞌa ra, xi vaꞌa ga ndajnuꞌun vii yo jiin jnuꞌun mani ini nu? Kaꞌan Pablo sɨkɨ jnuꞌun yɨsɨkɨnchaa jnaꞌan<pb/>


text:
Ni niꞌin ri jnuꞌun ja ɨɨn chaa kancha jiin ra un nchaka da nana uu da. Ti na kachi ri ja tu iyo vaꞌa kuɨtɨ un, chi ni yɨvɨ ja tu jaꞌi kuni kuɨtɨ i jnuꞌun Yandios tu ka saꞌa i siaꞌan. 


text:
Ti vasu siaꞌan iyo, ko ni tu ka ndeꞌe kuɨtɨ ra nuu jniñu saꞌa chaa un. ¿Ndoo tu kukuiꞌya ini ra naa ra ja siaꞌan kanchuku ra? Ja sa suꞌva ka ndoꞌo vixi ini ra jiin jniñu ka saꞌa ra. Suꞌva chajiyo ra chaa un na kiꞌin da niku, ansu ja ka jaꞌa ini ra ja najnaꞌan da jiin ra naa ra. 


text:
Ti nu ni ka ndututu ra sɨkɨ ja chiñuꞌun ra Jitoꞌyo Jesús, ti saꞌa ri nanu ja kuncha ri yukan jiin maa jniñu ñaꞌnu ndiso ri nuu Jitoꞌyo Jesús, 


text:
ti jiin jniñu ya na chajiyo chaa un na kiꞌin da. Ti na nachiꞌi yo da nuu ndaꞌa jaꞌuꞌu un, nava tukaa ga kɨvɨ da jiin ra naa ra. Siaꞌan na kondoꞌo da jiin yɨkɨ kuñu da, ti na nakani ini da nava na niꞌin taꞌu añu da kɨvɨ na nchaa tuku Jitoꞌyo Jesús. 


text:
<pb/>Koto kondoꞌo vixi ini ra naa ra ja iyo vaꞌa kuachi saꞌa chaa un. Xi tu jini ra ɨɨn jnuꞌun ja kaꞌan siaꞌan: “¿Vasu tɨꞌlɨ ni levadura ko keniꞌno nɨ tuꞌu chii yujña iya nu”? kachi. 


text:
Nusa ti tukaa kuaꞌa ra jnuꞌun ja kenda tuku ɨnga jniñu ndevaꞌa nanu ka saꞌa ra niku. Chi nu na kuaꞌa ini ra kunchuku ra siaꞌan, ti kuikun jnaꞌan jniñu kueꞌe un jiin ra naa ra, chi kuu nanu levadura ja keniꞌno nɨ tuꞌu chii yujña. Xnaa ini taka jniñu kueꞌe un na kuxio kiꞌin, ti kunchuku yɨñuꞌun naa ra nava na kuu ra nanu staa stila ja tu yɨꞌɨ levadura, nanu ɨɨn staa vaꞌa ja kaji yo taka viko pascua. Ka kuu ra nanu staa stila vaꞌa un, chi ja ni ka kandixia ndaa ra Cristo. Ja yukan, koto siin ga ra jiin jniñu ndevaꞌa un. Chi jandaa ndixia ja ni jiꞌi Cristo Jesús ja ni soko ya maa ya jaꞌa yo, nava tukaa ga siin yo jiin taka jniñu kueꞌe un. Ni jiꞌi ya nanu lelu ja ka soko yɨvɨ Israel taka viko pascua. 


text:
Nusa ti na koo sɨɨ ini yo ja nukuꞌun ini yo nava ni jiꞌi Cristo jaꞌa yo, ti tukaa kondoꞌo ini yo taka jniñu nava ni saꞌa yo na changa ga kandixia yo Cristo, chi undi nuu ni ka jika yo jiin jniñu yo ja kuu nanu ja yɨꞌɨ levadura. Ko vijna ka kuu yo nanu staa stila ja tu yɨꞌɨ levadura. Ja yukan na kundio ini yo ja siuku ndaa yo jiin jnuꞌun Cristo Jesús. 


text:
<pb/>Nuu ɨnga tutu ja ni chaa ri nuu ra naa ra, ni kachi ri ja tu kejnaꞌan ra jiin yɨvɨ ka yɨsɨkɨnchaa jnaꞌan siaꞌan. 


text:
Ko ansu jiin yukan kaꞌan ri ja na kuxio ra ɨɨn jinu ni jiin yɨvɨ un naa i, ja siaꞌan ka saꞌa i ja ka kuu i yɨvɨ sɨɨ ini, ni jiin jnaꞌan i ja ka ndoꞌo kueꞌe ini i sɨkɨ ɨɨn ndajniñu, ni jiin ja ka sakuiꞌna i, ti ni jiin yɨvɨ siin ka nchañuꞌun savaꞌni ga santu, ja tu kuu maa Yandios ja kancha andɨvɨ. Siaꞌan kaꞌan ri, ko ansu ja koto ma kejnaꞌan ga ra jiin yɨvɨ un ja chajiyo ra ɨɨn jinu ni, chi nu siaꞌan ti vaꞌa ga na kuxio ra nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Ko nu iyo yɨvɨ ja kaꞌan ja kandixia i Cristo, chi nu kanda i nanu yɨvɨ ndevaꞌa un, ti tukaa kɨvɨ nduu kuɨtɨ ra jiin i naa i. Ti nu kuu i yɨvɨ sɨɨ ini ja jika jiin ñaꞌan, xi yɨvɨ ndoꞌo kueꞌe ini sɨkɨ savaꞌni ga ndajniñu ja kuni kuñavaꞌa i, xi yɨvɨ nchañuꞌun santu, xi yɨvɨ nduku ñaꞌan ja skuɨtɨ ini nuu yɨvɨ, xi yɨvɨ jiꞌi ndɨxɨ, xi yɨvɨ kuiꞌna i, ti yɨvɨ kanda siaꞌan, koto kɨvɨ nduu ga ra jiin i, ni tukaa kaji ra staa jiin yɨvɨ un. 


text:
<pb/>Ko ansu jniñu ruꞌu kuu ja saꞌa ndaa ri sɨkɨ yɨvɨ ja tu yɨꞌɨ jiin yo nuu ichi Yandios, chi maa Yandios kuu ya kin saꞌa ndaa sɨkɨ yɨvɨ un. Ko yɨvɨ yɨꞌɨ jiin ra naa ra ja ka kandixia jnuꞌun Cristo Jesús, kanuu najista ra i ja na saꞌa ndaa ra jniñu saꞌa i. Ti chaa saꞌa siaꞌan jiin nana uu da un, ruꞌu Pablo, taꞌu ri jniñu ja nu ni ka ndututu ra, ti keniꞌin chaa un na kiꞌin da. Xndaku Pablo ja tu kankuachi sɨkɨ jnaꞌan i undi nuu sticia<pb/>


text:
Nu ɨɨn ra kuni kankuachi sɨkɨ ɨɨn ñanijnaꞌan ra, ¿Ndoo tu ka ndututu ra naa ra ti saꞌa ndaa ra kuachi da nuu taka ñani jnaꞌan yo ja ka kandixia i Jesús ansu ja kankuachi ra undi veꞌe sticia nau kuachi iyo jiin ra naa ra? 


text:
¿Va nu tu ka jini ra naa ra ja yɨvɨ ka kandixia Jesús, ti ɨɨn kɨvɨ na saꞌa ndaa i jniñu ka saꞌa yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa nu? Ti nu roꞌo naa ra na saꞌa ndaa jniñu yɨvɨ ñuyɨvɨ, ¿ndoo tu ka xndichi ra kuachi lulu ja ka saꞌa nuu jnaꞌan ra ja na ndundaa nu? 


text:
¿Xi tu ka jini ra ja jaa ɨɨn kɨvɨ ti kin sandaa yo undi jniñu taka ángel andɨvɨ? Ti nu siaꞌan iyo ja kuu jiin ángel, nusa ti na saꞌa ndaa yo ɨɨn kuachi lulu ja jnaꞌan yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Nusa ti nu tu kanchuku mani ra ja sɨkɨ ɨɨn kuachi lulu ja tu iyo jaꞌa ni tu iyo xini, ti nu tu kuu saꞌa ndaa maa ra naa ra, nusa ti nduku ɨɨn chaa ja tu ndiso ni ɨɨn jniñu ja kuu nuu ra naa ra, ti maa da na xndichi kuachi un, nu tu kuu saꞌa ndaa maa ra naa ra. 


text:
Siaꞌan na kachi ri nu tu kukanuu ra naa ra. ¿Va nu tu iyo chaa tuꞌva jiin ra naa ra ja na sandaa da sɨkɨ kuachi ñanijnaꞌan da nu? 


text:
Tu iyo vaꞌa kuɨtɨ ja siaꞌan ka saꞌa ra, chi ka kuu ra yɨvɨ ka kandixia, ti ka kankuachi sɨkɨ jnaꞌan ra vasu undi veꞌe sticia, ja chaa un tu ka kandixia da jnuꞌun kandixia yo. 


text:
<pb/>Ti kuachi kuu ndixia un ja nuu nuu ka kanaa ra. Vaꞌa ga na sakaꞌnu ini nuu jnaꞌan ra ti na kukuee ni ansu ja ka jaꞌan ra undi veꞌe sticia, chi ɨɨn nuu kanda ra. 


text:
<pb/>¿Xi tu ka jini ra ja yɨvɨ kancha ndevaꞌa, tu niꞌin taꞌu i ja na jaa i ñuu nuu taꞌu Yandios jniñu? Ja tu kujnuni ini ra ja nuu taꞌu Yandios jniñu, tu kɨvɨkoyo yɨvɨ jika jiin jnuꞌun sɨɨ ini ja ndajnuꞌun da jiin ñasɨꞌɨ, xi ñaꞌan ndajnuꞌun jiin chaa, ni yɨvɨ ka kandixia xaan savaꞌni ga santu, ni yɨvɨ yɨsɨkɨnchaa jnaꞌan ja yɨsɨkɨnchaa da ñasɨꞌɨ da, xi ñaꞌan yɨsɨkɨnchaa yɨɨ ña, ni chaa ja kixi jiin ɨnga chaa, 


text:
ni yɨvɨ kuiꞌna, ni yɨvɨ kuasun ini, ja ndio ini kenchaa i ndajniñu jnaꞌan i, ni yɨvɨ jiꞌi ndɨxɨ, ni yɨvɨ kaꞌan ndevaꞌa sɨkɨ jnaꞌan, ni yɨvɨ sakuiꞌna savaꞌni ga ndajniñu. Ti taka yɨvɨ kanda siaꞌan, tu nitaꞌu i ja kɨvɨ i ñuu nuu taꞌu Yandios jniñu. 


text:
Ti siaꞌan ni ka jika sava ra naa ra niku, ko vijna tukaa ga. Chi ja ni saꞌa ndoo ya roꞌo jiin kuachi ra. Chi yɨvɨ ndevaꞌa xaan ni ka kuu ra, ko vijna tukaa ga, chi ja ni kenchaa ya kuachi un sɨkɨ ra, nava vijna ti kunukuachi ra nuu ya, vasu undi nuu ja ni ka jnaꞌnu ndatu ra jiin kuachi ra niku. Ko vijna tukaa ga, chi ni kachi Yandios ja tukaa jnaꞌnu ndatu ra sɨkɨ kuachi ra. Chi siaꞌan ni saꞌa Yandios ja jiin jniñu ni saꞌa Jitoꞌyo Cristo Jesús, jiin jniñu ñaꞌnu maa Espíritu Santo ni ketaꞌu ra nuu ya. Iyo ndoo ii yɨkɨ kuñu yɨvɨ kandixia 


text:
<pb/>Iyo yɨvɨ ja kaꞌan: “Taka ni jniñu iyo vaꞌa ja saꞌa yo nu kuni yo”, kachi. Ti jandaa kuɨtɨ kuu jnuꞌun un, vasu ansu tendɨꞌɨ iyo vaꞌa, chi kuu saꞌa yo taka ni nuu jniñu ja kuni yo, ko ansu tendɨꞌɨ un kanuu ja saꞌa yo. Taka ni iyo vaꞌa, ti suni taka ni kueꞌe nu tu kani vaꞌa ini yo. 


text:
Iyo ɨnga jnuꞌun ja kaꞌan yɨvɨ: ¿Ndoo ñavaꞌa yo ndeyu nu tu kaji yo ti ndoo ñavaꞌa yo chii nu tu chuꞌun yo ini? Ti jandaa kuu un, ko jaa ɨɨn kɨvɨ ti nasama ndɨꞌɨ Yandios ndɨnduu jniñu jaꞌa. Ni tu kuañu niꞌno yo yɨkɨ kuñu yo ja kusɨkɨnchaa jnaꞌan yo, chi ansu ni jaꞌa Yandios yɨkɨ kuñu yo ja kusɨkɨnchaa yo. Suꞌva ni jaꞌa ya yɨkɨ kuñu yo ja na kunukuachi yo nuu maa Jitoꞌyo. Chi maa ya kuu ja ndito yɨkɨ kuñu yo. 


text:
¿Xi tu ka jini ra ja taka yo naa yo kuu nanu yɨkɨ kuñu Cristo Jesús nu? ¿Xi kuu kenchaa yo yɨkɨ kuñu Cristo Jesús ti skejnaꞌan yo jiin yɨkɨ kuñu ɨɨn ñaꞌan sɨɨ xaan ini nu? ¡Jandaa kuɨtɨ ja tu kuu siaꞌan! 


text:
¿Xi tu ka jini ra ja nu ɨɨn chaa na kejnaꞌan da jiin ɨɨn ñaꞌan sɨɨ xaan ini ti ɨɨn ni ga ni kuu yɨkɨ kuñu da jiin ñaꞌan un nu? Chi jini ra ja kachi nuu tutu ii Yandios: “Ndɨnduu da ni kuu ɨɨn ni ga yɨkɨ kuñu”, kachi. 


text:
Ti suni siaꞌan nu ɨɨn yɨvɨ na kejnaꞌan jiin maa Jitoꞌyo, ti ɨɨn ni ga ni nduu i jiin ya, chi ni kandixia ndaa i. 


text:
<pb/>Nusa ti xndoo jnuꞌun yɨsɨkɨnchaa jnaꞌan un, chi savaꞌni ga kuachi lulu na saꞌa ɨɨn yɨvɨ, tu yɨꞌɨ un jiin yɨkɨ kuñu i, ko yɨvɨ yɨsɨkɨnchaa jnaꞌan, jañu niꞌno i maa yɨkɨ kuñu i ja saꞌa i siaꞌan, ti jiin yukan nchaa kuachi ga i. 


text:
¿Xi tu jini ra naa ra ja yɨkɨ kuñu ra kuu ɨɨn veꞌe ii nuu kancha maa Espíritu Santo ja ni jaꞌa Yandios? Ja yukan kuu ja ansu maa ra xiin yɨkɨ kuñu ra, 


text:
chi yaꞌu xaan ni jaꞌa Yandios roꞌo naa ra. Ja yukan na kava yɨñuꞌun ra ja chiñuꞌun ra ya ja saꞌa ra mani jniñu vaꞌa undi jiin yɨkɨ kuñu ra, jiin nɨ ini nɨ añu ra, chi ja kuu maa ya kuu. Jnuꞌun xndaku Pablo nuu yɨvɨ ka nandaꞌa<pb/>


text:
Vijna ti ruꞌu Pablo na kachi ri ja sɨkɨ taka jnuꞌun ni ka jikajnuꞌun ra ruꞌu nuu ɨɨn tutu ja ni ka taji ra nuu ri. Ti jandaa ndixia kuu ja kendo vaꞌa ɨɨn chaa nu tu koo ñasɨꞌɨ da. 


text:
Ko sɨkɨ jniñu yɨsɨkɨnchaa jnaꞌan un, ti vaꞌa ga ja ɨɨn chaa un na koo ɨɨn ni ñasɨꞌɨ da, ti suni ɨɨn ñasɨꞌɨ na koo ɨɨn ni yɨɨ ña. 


text:
Ti yɨɨ ña un na kuaꞌa da maa da nuu ñasɨꞌɨ da ja kuu da yɨɨ ña. Suni ñasɨꞌɨ un, na kuaꞌa vaꞌa ña maa ña nuu yɨɨ ña ja kuu ña ñasɨꞌɨ da. 


text:
Chi ñasɨꞌɨ un tu kuu saꞌa ña ja kuni ña jiin yɨkɨ kuñu ña, chi yɨɨ ña xiin yɨkɨ kuñu ña. Ti suni chaa yɨɨ un tu kuu saꞌa da ja kuni da jiin yɨkɨ kuñu da, chi ñasɨꞌɨ da kuu ñaꞌan xiin. 


text:
Ja yukan kuu ja ni chaa ni ñasɨꞌɨ tu kuu sasɨɨn i maa i nuu ñanijnaꞌan i. Ko nu iyo ɨɨn jniñu kanuu ja kin kakantaꞌu i nuu Yandios ja kuu tɨꞌlɨ ni kɨvɨ, ti kuu ndajnuꞌun mani da ja tu kunchuchu nduu da, ti yachi na ndeokuñɨ da ja na najnaꞌan da naa da, nava tu skaꞌan jaꞌuꞌu un roꞌo naa ra, ti kɨvɨ nduu ra naa ra jiin ɨnga chaa xi jiin ɨnga ñasɨꞌɨ, ti tɨvɨ nuu jniñu kuu. 


text:
Taka jnuꞌun un kaꞌan ri nanu ɨɨn junꞌun xndaku ri, chi ansu taꞌu ri jniñu ja siaꞌan na koo. Yɨvɨ kundee kuncha maa siaꞌan ni, ti siaꞌan na kuncha i, ko yɨvɨ tu kuni kuncha maa ɨɨn, vaꞌa ga na nandaꞌa i. 


text:
Chi ndoꞌo ini ri ja iyo vaꞌa ja taka chaa na kunchuku maa ɨɨn da nanu ruꞌu, ko sɨkɨ ja sɨɨn sɨɨn taꞌu ni jaꞌa Yandios nuu ɨɨn ɨɨn yo, ti siukan na koo, chi sava yo ni niꞌin ɨɨn nuu taꞌu, ti uu ga yo nuu ɨnga taꞌu. 


text:
<pb/>Ko ja kuu chaa kancha maa ɨɨn xi ñaꞌan kancha maa ɨɨn jiin taka ñaꞌan ni kendo maa ɨɨn, na kachi ri ja iyo vaꞌa nu tu nandaꞌa yɨvɨ un nanu ruꞌu. 


text:
Ko nu tu iyo taꞌu i ja kuncha maa ɨɨn i, ti vaꞌa ga na nandaꞌa, chi vaꞌa ja na nandaꞌa i, ti ansu kondoꞌo kueꞌe ini i sɨkɨ ichi nuu sɨɨ ini. 


text:
<pb/>Ko yɨvɨ ni ka nandaꞌa, na taꞌu ri jniñu, ko ansu ja ndoꞌo ini maa ri, chi ja ni kachi maa Jitoꞌyo kuu ja ɨɨn ñasɨꞌɨ tu kuu xndoo ña yɨɨ ña. 


text:
Ko nu nau ñaa na xndoo yɨɨ, ti na kuncha ña siaꞌan ni, xi na ndeokuñɨ ña jiin yɨɨ ña, ko tu kuu ja nandaꞌa ña jiin ɨnga. Suni siaꞌan kuu jiin chaa, chi tu kuu ja xndoo da ñasɨꞌɨ da, ti kusɨɨn da kiꞌin da. 


text:
<pb/>Ti ja kuu taka ga yɨvɨ na kachi ri ɨɨn jnuꞌun ja tu ni kaꞌan maa Jitoꞌyo, ja nu ñasɨꞌɨ ɨɨn ñanijnaꞌan yo tu kuu ña ñaa kandixia, ko nu kuu ini ña ja kuncha ña jiin da, ti maa da tu kuu xndoo da ña. 


text:
Suni siaꞌan nu ɨɨn ñaꞌan ni nandaꞌa jiin ɨɨn chaa tu kandixia, ko nu kuu ini da ja kuncha da jiin ña, ti tu kuu xndoo ña da. 


text:
Chi ɨɨn chaa ja tu kandixia yɨꞌɨ da suni ndaꞌa maa Yandios sɨkɨ ja ni najnaꞌan da jiin ɨɨn ñaꞌan kandixia. Xi ɨɨn ñaꞌan tu kandixia suni yɨꞌɨ ña ndaꞌa maa Yandios sɨkɨ ja ni najnaꞌan ña jiin ɨɨn chaa kandixia. Chi nu ansu siukan saꞌa ya, ti seꞌe chaa un naa da, tu kuantaꞌu ya i nanu ja ka kuu i seꞌe yɨvɨ tu kandixia. Ko ansu siaꞌan kuu, chi suꞌva nakinseꞌe Yandios suchi kuachi un seꞌe yɨvɨ ka kandixia. 


text:
<pb/>Ko vijna ti nu yɨɨ ɨɨn ñasɨꞌɨ kandixia xi ñasɨꞌɨ ɨɨn chaa kandixia tu kuni kandixia, ti kuni xndoo jnaꞌan i ti vaꞌa ga na kusɨɨn, nava na kendo nuña yɨvɨ kandixia un, ti na kukuee kuncha i, chi Yandios tu kuni ya ja siin kanaa i nu tu kuu kunchuku mani i. 


text:
Chi roꞌo ja kuu ra ñasɨꞌɨ, tu jini ra ja sanaa ti kandixia yɨɨ ra saꞌa ra ti na nitaꞌu da. ¿Ti sa ni tu roꞌo ja kuu ra yɨɨ tu jini ra ja sanaa ti kandixia ñasɨꞌɨ ra saꞌa ra ti na nitaꞌu ña nu? 


text:
Ti vasu tu kejnaꞌan kunchuku ra, ko na ndajnuꞌun mani ra jiin yɨɨ ra xi jiin ñasɨꞌɨ ra ja tu kandixia, siaꞌan nava kuni maa Yandios. Ti siaꞌan na koo nava ni kuncha ra undi nuu na ti kandixia ga ra. Suni siaꞌan na koo vijna, ja ja ni kandixia ra nava kuni maa Yandios ja ni jaꞌa ya nuu ra. Ti jnuꞌun yukan xndaku niꞌin ri nuu taka yɨvɨ ka kandixia. 


text:
<pb/>Nu ni kana ya ɨɨn chaa ja iyo ɨɨn seña nuu yɨkɨ kuñu da, ti siaꞌan na koo da. Ti nu ni kana ya ɨɨn chaa ja tu yɨꞌɨ seña yɨkɨ kuñu da, ti suni siukan na koo da. 


text:
Ti tundo saꞌa nu iyo seña yɨkɨ kuñu yo xi tu, ko kanuu xaan ga ja na siuku ndaa yo taka jniñu taꞌu Yandios. 


text:
Nu muzu ja ni jaan yɨvɨ kuu ra na ni nakana ya roꞌo, ti koto xndiꞌi ra ini ra, chi nu kuu ketaꞌu ra, ti iyo vaꞌa ja siukan na saꞌa ra. 


text:
Chi chaa ja kuu muzu ja ni jaan ɨɨn yɨvɨ, ti ni nakana Jitoꞌyo da ja na kandixia da, ti ja ni ketaꞌu da nuu kuachi da un, chi ni kendo nuña da ja kunukuachi da nuu maa Jitoꞌyo. Suni chaa ni iyo nuña da ja sajniñu da ja kuu maa da, na ni nakana Yandios ja na kandixia da, ni iyo nuñu da, da ko vijna ni nduu da muzu ja kunukuachi da nuu Cristo Jesús. 


text:
Chi yaꞌu xaan kuu ja ni nakuan Yandios taka roꞌo naa ra sɨkɨ ja ni ndoꞌo ni nene Cristo Jesús. Ja yukan ko nu sajniñu ra nuu jniñu ndevaꞌa ja saꞌa yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa, ti tu vaꞌa. 


text:
Ja yukan ñani naa ra, na kachi ri ja taka ɨɨn ɨɨn ra, siin jiin jniñu nava ni nakana Yandios roꞌo, chi maa Yandios ni jaꞌa jniñu un nuu ra. 


text:
<pb/>Ti vijna na kachi ri ɨɨn jnuꞌun sɨkɨ ñaꞌan kuachi, ɨɨn jnuꞌun ja tu ni xndaku maa Jitoꞌyo, vanuxia ni kundaꞌu ini Jitoꞌyo nuu ri ja kaꞌan ri jnuꞌun jaꞌa. Ja yukan ni jiña ya inijnuni ri ja na nakani ndaa kuɨtɨ ri jnuꞌun jaꞌa. 


text:
Ja ni ini ri ja taka yɨvɨ, vaꞌa na kendo i kunchuku i siaꞌan ni, ja tu nandaꞌa i sɨkɨ ja iyo xaan nundoꞌo vijna. 


text:
Ko ja kuu roꞌo chaa kuachi, nu ka kuni nandaꞌa ra, ti ansu kuachi kuu un. Suni siaꞌan ñaꞌan kuachi, nu na nandaꞌa ra, suni ansu kuachi kuu un. Ko na kachi ri ja yɨvɨ ka nandaꞌa, kuaꞌa ga nundoꞌo vaji nuu i ja koo ndoꞌo koo nene i nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Ti ja tu kuni ri ja kondoꞌo ra naa ra, yukan kuu ja kaꞌan ri. 


text:
<pb/>Ñani naa ra, na kachi ri sɨkɨ ja kuɨtɨ kɨvɨ chaku yo ja kunukuachi yo nuu ya. Yukan kuu ja chaa ka iyo ñasɨꞌɨ, na kukutu ga ini da sɨkɨ jniñu maa Yandios ansu kukutu ini da ja kuu ñasɨꞌɨ da. 


text:
Yɨvɨ kukuiꞌya ini, koto kendo i jiin jnuꞌun kuiꞌya ini un. Ti yɨvɨ kusɨɨ xaan ini, koto kusɨɨ ini i siaꞌan ni jiin jnuꞌun un. Ti yɨvɨ ka jaan ndajniñu, koto kuñukuu xaan ini i ndajniñu un, na saꞌa i ja tundo ñavaꞌa i. 


text:
Ti yɨvɨ jitu ndiꞌi ini ja niꞌin yɨ taka ja iyo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ti vaꞌa ga koto kundio ini i un, chi ñuyɨvɨ jaꞌa, ja yajni naa jiin taka ja iyo. 


text:
<pb/>Ti ruꞌu Pablo, na kachi ri ja koto kundio xaan ini ra sɨkɨ taka ndajniñu iyo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, chi chaa kancha maa ɨɨn, ndoꞌo ini da nɨnɨ jniñu maa Jitoꞌyo, ja na kusɨɨ ini ya jiin da. 


text:
Ti chaa ja iyo ñasɨꞌɨ, ti jitu ndiꞌi ini da jiin savaꞌni ga jniñu ja iyo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa ja na kusɨɨ ini ñasɨꞌɨ da jiin da. 


text:
Suni siaꞌan sɨɨn sɨɨn jani ini ñaꞌan iyo yɨɨ jiin ñaꞌan kancha maa ɨɨn, chi ñaꞌan maa ɨɨn un jitu ndiꞌi ini ña jiin jniñu maa Jitoꞌyo, chi ndiyo ini ña ja kondoo ii añu ña jiin yɨkɨ kuñu ña ja kuu nuu maa Jitoꞌyo. Ko ñaꞌan iyo yɨɨ, chi ndɨꞌɨ xaan ini ña ja siuku ña taka jniñu iyo nuu ñuyɨvɨ ja na kusɨɨ ini yɨɨ ña jiin ña. 


text:
Siaꞌan kaꞌan ri ko ja na kukuee kunchuku ra, chi ansu jasɨ ri ja nandaꞌa ra naa ra. Chi suꞌva kaꞌan ri ja na kukutu ini ra, ti nɨnɨ na kaka yɨñuꞌun ra ja kuu nuu ichi Yandios. 


text:
<pb/>Ti nu ɨɨn chaa iyo seꞌe sɨꞌɨ da, ti ja kuanyaꞌa kuiya i, ti nu jani ini da ja vaꞌa ga ja na nandaꞌa i, ti na saꞌa da nava ndoꞌo ini da. Na kuaꞌa da seꞌe sɨꞌɨ da ja nandaꞌa i, ti na koo yɨɨ i, chi ansu kuachi kuu un. 


text:
Ko nu ɨɨn chaa ni ndoꞌo ndaa ini da ja kuncha seꞌe sɨꞌɨ da siaꞌan ni, ja tu kuaꞌa da i nandaꞌa i vasu ka nduku yɨvɨ maa i, nusa ti na kuncha maa i siaꞌan ni nava kuni maa da, chi vaꞌa ndoꞌo ini da ja siaꞌan. 


text:
Nusa ti chaa xnandaꞌa seꞌe sɨꞌɨ, vaꞌa saꞌa da. Ti chaa tu xnandaꞌa seꞌe sɨꞌɨ, vaꞌa ga saꞌa da ja siaꞌan. 


text:
<pb/>Ti ñaꞌan ja iyo yɨɨ, yɨndaꞌa yɨɨ ña maa ña ja kuu nɨ kuɨyi chaku da. Ko nu ni jiꞌi yɨɨ ña, yukan ti ni kendo nuñu ña ja nandaꞌa tuku ña jiin ɨnga chaa ja kuu ini ña, ko nɨnɨ jiin ɨɨn chaa kandixia nuu maa Jitoꞌyo. 


text:
Ko jani ini ri ja ndatu ga koo ña nu na kuncha maa ña siaꞌan ni. Ti siaꞌan kaꞌan ri, chi jani ini ri ja suni jiin maa Espíritu Yandios kuu ja xndaku ri jnuꞌun jaꞌa nuu ra naa ra. Sɨkɨ kuñu ja ka soko nuu santu<pb/>


text:
Ti vijna na kachi tuku ri ɨnga jnuꞌun sɨkɨ kuñu ja ka soko yɨvɨ nuu santu i. Jandaa ndixia ja taka yo ka jini vaꞌa, ti chaku vaꞌa ini yo nasa kuu sɨkɨ jnuꞌun un. Ti taka jnuꞌun ja chaku vaꞌa ini yo un, saꞌa ndixia ja na nduvixi ini yo ja ndoꞌo ini yo ja kanuu ga. Ko ansu siaꞌan kuu, chi suꞌva nu iyo jnuꞌun ndaꞌu ini yo nuu ñani jnaꞌan yo ja kandixia, ti nu siaꞌan saꞌa yo, ti jaꞌa yo nundee ini nuu jnaꞌan yo. 


text:
Ko nu nau yɨvɨ ja jani vixi ini ja jini vaꞌa i sɨkɨ jnuꞌun un, ti changa ga chaku vaꞌa ini i nava iyo. 


text:
Ko nu nau yɨvɨ na kuu ga ini nuu Yandios ja kanuu xaan ga yukan, ti yɨvɨ un kuu ja jantaꞌu maa ya, chi kundaꞌu ini ya nuu i. 


text:
<pb/>Nusa na kachi ri ɨɨn jnuꞌun sɨkɨ ja ka soko yɨvɨ nuu santu i. Ti jandaa ndixia ja taka santu iyo nuu ñuyɨvɨ, tundo kuu kuɨtɨ un, chi tu nau ɨnga yaa iyo, chi maa ɨɨn ni Yandios ja kancha andɨvɨ. 


text:
Ti vasu iyo yɨvɨ ka jani ini ja iyo tɨjnɨ Yandios nuu andɨvɨ jiin ñuyɨvɨ, ti siaꞌan ka kaꞌan ndixia yɨvɨ ja iyo tɨjnɨ Yandios nuu i jiin kuaꞌa jitoꞌo i. 


text:
Ko ja kuu nuu maa yo, chi maa ɨɨn ni Yaa iyo ja kuu Tata yo Yandios. Ti maa ya ni saꞌa taka ja iyo ñuyɨvɨ jiin andɨvɨ, ti suni maa ya ni saꞌa taka yoꞌo naa yo. Ti suni maa ɨɨn ni Jitoꞌyo iyo, ya kuu Cristo Jesús. Ti maa ya xiin yoꞌo naa yo undi jiin taka ja iyo nuu andɨvɨ jiin ñuyɨvɨ. 


text:
<pb/>Ko sɨkɨ kuñu ja ni soko nuu santu un, chi ansu tendɨꞌɨ yɨvɨ chaku vaꞌa ini jnuꞌun xndaku ri sɨkɨ ja ni ka nchañuꞌun i santu un na changa ga kandixia i. Ti vijna ja ka kandixia i nu na kaji yɨ kuñu un, ti kukueꞌe xaan ini i kaji i kuñu un, chi jini i ja kuñu ni soko nuu santu un kuu. Ti vanuxia changa ga kujnuni vaꞌa ini i jiin jnuꞌun Yandios, ti ka ndoꞌo ini i ja ni saꞌa i ɨɨn jniñu kueꞌe ja ni yaji i kuñu ni soko un. 


text:
Ko na kachi ri ja sɨkɨ savaꞌni ga ndeyu kaji yo, ti jiin un jantaꞌu Yandios yoꞌo, ansu ja kaji yo savaꞌni ga ndeyu un ti kendo vaꞌa yo. Xi ja tu kaji yo ndeyu un, ti yukan kendo kuiꞌya yo nuu ya. 


text:
<pb/>Ti vasu tundo iyo ja kasɨ ja kaji ra kuñu ni soko un, ko koto ra ñanijnaꞌan ra, ja changa ga chaku vaꞌa ini da jnuꞌun Yandios. Chi nu na kuni da ja yaji ra kuñu un, ti suni kaji da, vasu ndoꞌo ini da ja kuachi kuu. 


text:
Ko vaꞌa ga ja tu kaji kuɨtɨ ra kuñu un, chi sandau kuni ɨɨn ñani jnaꞌan ra ja changa ga kutuꞌva vaꞌa da jiin jnuꞌun Yandios, ja yaji ra ndeyu ni soko un ini ɨɨn veꞌe nuu kanchuku santu un, vanuxia jini vaꞌa ra ansu kuachi kuu yukan. Ko nu siukan na saꞌa ra, ti kuni ñani ra ja tu jaꞌi chaku vaꞌa ini da jiin jnuꞌun Yandios, ti suni kaji da kuñu un, vasu ndoꞌo ini da ja kuachi kuu. 


text:
Chi vanu ja tuꞌva ga ra jiin jnuꞌun ya ti saꞌa ra siaꞌan, ko suꞌva jiña ra ichi ja kuu ñani ra ja kondoꞌo xaan ini da ja kuachi ndixia kuu ja ni yaji da kuñu ni soko un, vasu so stuji ra añu ñani ra ja changa ga kuixia ini da jiin jnuꞌun ya. Ko tu vaꞌa ja xnaa ra ñani ra, chi suni ja kuu maa da ni jiꞌi Cristo Jesús. 


text:
Ti nu siaꞌan saꞌa ra taka jniñu un ja tu iyo vaꞌa, ti so stuji ra añu ñani ra ja saꞌa ra siaꞌan, chi kukuiꞌya ini da vanuxia changa ga kuixia inijnuni da jiin jnuꞌun Yandios. Ti ja saꞌa ra kuachi un nuu ñanijnaꞌan ra, ɨɨn ni kuu ja nuu maa Cristo Jesús ni saꞌa ra kuachi un, chi suni kandixia ñani ra nuu Cristo. 


text:
Ja yukan ti na koto vaꞌa yo naa ichi kiꞌin yo. Chi nu sɨkɨ ndeyu un ndoꞌo ini ñani yo ja kuachi ndixia kuu, nusa ti vaꞌa ga ja tu kaji kuɨtɨ yo ndeyu un, nava tu xnaa yo ñani yo ja kɨvɨ da nuu ichi kueꞌe, ti xnaa da maa da. Jniñu xiin ɨɨn apóstol<pb/>


text:
Ti ruꞌu Pablo jikajnuꞌun ri, ¿iyo vaꞌa ja kaji ri kuñu un xi tuu nu? ¿Ti ansu iyo ichi ri sɨkɨ taka jnuꞌun un nu? Ko na kachi ri ja tu iyo ni ɨɨn ley ja chayɨka ruꞌu ja siuku ri jnuꞌun ichi un nu tu kuni ri. Ko vasu iyo, ko maa ri kuu apóstol nuu ya, chaa ni taji ya jiin jniñu ñaꞌnu jaꞌa. Ti maa ri ni jini ndixia ri nuu maa Jitoꞌyo Jesús. Ti sɨkɨ ja ni ka kandixia ra Jesús jiin jnuꞌun ni kaꞌan ri, yukan maa ra na kuaꞌa jandaa kuɨtɨ ja ndiso jniñu ri nuu Jitoꞌyo. 


text:
Ti vasu sava yɨvɨ tu ka jantaꞌu i ja maa ri kuu apóstol, ko ja kuu maa ra naa ra, chi apóstol kuu ndixia ri nuu ra naa ra sɨkɨ ja ni skandixia ri roꞌo ja ni ka xnaꞌan ra maa Jitoꞌyo. Ti jiin yukan kundaa ndixia ja maa ri kuu apóstol nuu Jitoꞌyo. 


text:
Ko suni iyo ichi ri ja nandaꞌa ri jiin ɨɨn ñaꞌan kandixia ja kuu ña ñasɨꞌɨ ri nu kuni ri, ja na kunduu ña jiin ri nuu ichi jikonuu ri, nanu ka iyo ñasɨꞌɨ taka ga apóstol, suni Pedro jiin chaa ka kuu ñani maa Jitoꞌyo. 


text:
Uu ga apóstol ka kiꞌin xuꞌun ja ka chindee yɨvɨ ka kandixia ja na kuchaku da. Nusa ti ruꞌu jiin Bernabé, suni iyo ichi ri ja kiꞌin ri xuꞌun nuu i ja na kuchaku ri. ¿Xi ka jani ini ra ja nɨnɨ maa ri naa ri kuu ja na saꞌa ɨnga jniñu ja na niꞌin ri ja kuchaku ri nu? 


text:
<pb/>Ti jikajnuꞌun ri, ¿xi iyo soldado ja chaku da jiin xuꞌun veꞌe maa da nu? ¿Xi iyo chaa ja jitu tɨkaꞌya ti tu yaji da ndeꞌe tɨkaꞌya un nu? ¿Xi nau chaa ñavaꞌa kuaꞌa xndɨkɨ, ti tu koꞌo da lechu tɨ nu? Ti suni ruꞌu Pablo, ¿Iyo ichi ri ja kuchaku ri nuu jniñu saꞌa ri ja kaꞌan ri jnuꞌun Yandios, xi tuu nu? 


text:
Ko nu kuu siaꞌan ti koto kani ini ra naa ra ja taka jnuꞌun kaꞌan ri jaꞌa kuu mani jnuꞌun ja ka kaꞌan yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa. Chi undi maa ley ja ni jaꞌa ya nuu Moisés kaꞌan siaꞌan. 


text:
Chi kachi nuu tutu ley ni jaꞌa Yandios: “Tu chuꞌun ra ñunu yuꞌu xndɨkɨ ra nu saꞌa tɨ jniñu”, kachi. Ti ni kachi ndaa ya, chi ansu nɨnɨ sɨkɨ maa xndɨkɨ un kuu ja ni kaꞌan ya siaꞌan. 


text:
Chi suni ja kuu yoꞌo naa yo ni kaꞌan ya, chi ni jaꞌa ya ley yukan ja kuu maa yo. Chi chaa chiꞌi tata nuu ñuꞌun jiin chaa jaxin triu, ñukuu ini da ja na niꞌin da jniñu ni saꞌa da un kɨvɨ ndututu. 


text:
Ti suni siaꞌan ruꞌu, nanu chaa ni saka triu un kuu ja ni kaꞌan ri jnuꞌun nuu ra, taka ja iyo nuu Yandios jiin Espíritu ya. Ti nu siaꞌan kuu jniñu ni saꞌa ri, va tu kuaꞌa kuu ja nandɨꞌɨ ri ja kuchaku ri, nu na chindee ra naa ra ruꞌu. 


text:
Chi nu sava ga chaa ka xndaku nuu ra, iyo ichi da ja niꞌin da yaꞌu da nuu ra naa ra. Nusa ti viꞌi ga iyo ichi tu ruꞌu ja kakan ri yaꞌu ri nusa. Ko ruꞌu tu ni jikan ri ja chaꞌu ra ruꞌu, chi ni tava ini ri ja kuchaku ri ja jiñu maa ri, nava tu jakuɨñɨ ri jiin jniñu ja kaꞌan ri jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo Jesús. 


text:
Ti siukan kuu ko ka jini vaꞌa ra ja taka sutu nación Israel ja junukuachi ini veñuꞌun kaꞌnu un, chaku da jiin ndeyu ja ka soko yɨvɨ ini veñuꞌun un. Ti suni sutu junukuachi undi nuu altar yukan, chaku da jiin kuñu kuɨtɨ ja ka soko yɨvɨ naa i. 


text:
Ti suni siukan ni taꞌu Jitoꞌyo, jniñu ja chaa ka kaꞌan jnuꞌun Yandios nuu yɨvɨ ja na sa nanitaꞌu i, iyo ja na niꞌin da ja kuchaku da nuu maa jniñu un. 


text:
<pb/>Ko ruꞌu Pablo, tu jikan kuɨtɨ ri yaꞌu ri nuu ra naa ra, ni ansu ja na chaꞌu ra ruꞌu kuu ja chaa ri tutu jaꞌa. Chi nu siaꞌan na kuu, ti vaꞌa ga ja na kuū ri, ti ansu ja kinyaꞌu ri nuu ra naa ra. Chi nu tuu, ti tu kusɨɨ ini ri ja kaꞌan ri jnuꞌun Yandios nuu yɨvɨ. 


text:
Ti tu nduvixi ri jiin jniñu ja kaꞌan ri jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo, chi ja ni nakaji ya ruꞌu ja saꞌa ri jniñu un. Ti kanuu jniñu un ja na siuku ri, chi na ndaꞌu maa ri nu tu kaꞌan ri jnuꞌun ya. 


text:
Ja yukan kuu ja nu na kaꞌan ri jnuꞌun ya ja kusɨɨ ini maa ri, ti kuu niꞌin ri yaꞌu ri. Ko nu chayɨka ri maa ri ja kaꞌan ri jnuꞌun ya, ti jiin yukan jandaa ja maa Yandios ni tatu jniñu jaꞌa nuu ri. 


text:
Ti ja kaꞌan ri jnuꞌun Yandios ja sɨkɨ Cristo Jesús nuu yɨvɨ naa i jiin ni ini ni añu ri, ti yukan ni kuu yaꞌu ri ja niꞌin ri, ti vasu iyo ichi ri ja kinyaꞌu ri nuu jniñu saꞌa ri, sɨkɨ ja kuu ri chaa kaꞌan jnuꞌun Yandios. 


text:
<pb/>Chi iyo nuña nuu ri, ti tu iyo ni ɨɨn yɨvɨ kuñaꞌnu ja taꞌu jniñu nuu ri nasa kunukuachi ri. Ko nanu muzu ja sajniñu tatu, siaꞌan kuu ri nuu yɨvɨ naa i ja kaꞌan ri jnuꞌun ja na nuña ɨɨn ichi vaꞌa nuu kuaꞌa xaan i na kandixia Cristo Jesús. 


text:
Ti nu kancha ri jiin jnaꞌan ri, yɨvɨ ñuu Israel ja ka chiñuꞌun i ley ni jaꞌa Moisés, nduu ri ɨɨn ni ga jiin da ja ka jandatu ri ley un, vasu tu yɨꞌɨ ri jiin ley un. Ti siaꞌan saꞌa ri nava na kusɨɨ ini da jiin ri. Ti vii vii xndaku ri nuu da naa da. Yukan ti ii ni ja ka kandixia da jnuꞌun Cristo Jesús. 


text:
Ti suni siaꞌan saꞌa ri nuu kancha ri jiin yɨvɨ taka ga nación ja tu ka siuku i nuu ley ni jaꞌa Moisés, ti ɨɨn nuu kejnaꞌan ri jiin yɨvɨ un ja tu siuku ri nuu ley Moisés, vasu tu xndoo ri ley maa Yandios, ja siuku ri ley ni jaꞌa Cristo Jesús. Ti siukan ka kusɨɨ ini i jiin ri, ti ii ni ka kandixia i jnuꞌun Jesús. 


text:
<pb/>Ko nu kancha ri jiin ñani yo ja changa ga kujnuni vaꞌa ini i jiin jnuꞌun ya, ti ja tu kasɨ ri inijnuni i, ti vii vii xndaku ri nuu i nava na nuña inijnuni i. Siaꞌan saꞌa ri jiin taka yɨvɨ un. Yukan ti tɨjnɨ i ka kandixia jnuꞌun Cristo Jesús ti ka ndɨvɨ i ichi Yandios. 


text:
Ti siaꞌan xndaku konuꞌun ri jnuꞌun Yandios nuu savaꞌni ga yɨvɨ ja na nuña inijnuni i nasa ketaꞌu i nuu ichi Yandios, nava suni maa ri na nitaꞌu ri nuu ya. 


text:
<pb/>Saꞌa yo nava ɨɨn chaa jinu ja ka jinu da naa da. Ti vasu tendɨꞌɨ da ka jinu xaan, ko ɨɨn ni da kuu ja kundee ti niꞌin da ɨɨn taꞌu. Ti nanu ni kundee chaa ni jinu xaan ga un, suni siaꞌan na kukutu ini ra nuu ichi Yandios undi najaa kɨvɨ ja kuaꞌa ya taꞌu ra. 


text:
Ti taka chaa ka yɨsɨkɨ, konuꞌun xaan satuꞌva da maa da ja jitu ndiꞌi ini da nasa kundee da ja niꞌin da taꞌu, ɨɨn corona ita vii xaan, ja yukan tu kuñɨɨ ja kuu tɨjnɨ kɨvɨ. Ko ja kuu maa yo, nu na siuku ndaa yo jiin jnuꞌun ya, yukan na ti kuñukuu ini yo ja kuaꞌa ya ɨɨn taꞌu nuu yo ja tu naa kuɨtɨ. 


text:
Ti ruꞌu, ja junukuachi ri nuu Yandios, saꞌa ri jniñu un nanu saꞌa chaa jinu xaan da ansu ja kaꞌncha ini ri nanu ka saꞌa chaa tu ka kanda kunu. Chi nɨ ini nɨ añu ri saꞌa ri jniñu un ansu nanu saꞌa ɨɨn chaa ñaa ja kani iyu da ndaꞌa da nuu tachi. 


text:
Chi suꞌva chayɨka ri yɨkɨ kuñu ri ja kuandatu ri jiin jniñu ri vasu koo ndoꞌo koo nene ri, nava tu kendo kuiꞌya ri nuu Yandios ti xnaa ri taꞌu ri nuu ya. Ti vasu ni xndaku vaꞌa ri jnuꞌun ya undi nuu, ko iyo jniñu ja na siuku ndaa ri undi kɨvɨ kundee ri. Ja tu chiñuꞌun yo santu<pb/>


text:
Ñani naa ra, ruꞌu Pablo, na ndakuniꞌin ri ɨɨn jnuꞌun nuu ra naa ra ja koto naa ini ra nasa ni ka yaꞌa tata yo na janaꞌan ɨɨn nuu nducha mar. Chi tendɨꞌɨ da ni ka jika nuu ndatɨ ɨɨn viko, ja ni jakava kani sɨkɨ da naa da ja kuu ɨɨn seña ichi kiꞌin da. Ti tendɨꞌɨ da naa da, ni ka yaꞌa nuu Mar Rojo ja ni ndututu nducha un, ti maꞌñu un ni nuña ɨɨn ichi ja ni ka yaꞌa da. 


text:
Yukan ni ka kikoyo da jiin tata yo janaꞌan ja ni kuu Moisés, ja ni ka jindandikun da ndatɨ viko un jiin ja ni ka yaꞌa da sava nducha mar. 


text:
Ti suni Yandios ja kancha andɨvɨ ni jaꞌa ya nducha ni ka jiꞌi da. Ti nducha un ni kaña nuu kava ja ni jaꞌa ya ja kancha jiin da. Ti jiin kava un ka jini yo ja maa Cristo ni kuncha ya jiin da savaꞌni ga nuu ka kendo da, chindee ya maa da. 


text:
Ti vasu siaꞌan ni ka yee ni ka jiꞌi da ja ni jaꞌa Yandios nuu da, ko yajni tendɨꞌɨ da ni ka nduniꞌin ini nuu jnuꞌun Yandios. Ja yukan tukaa ni kuu vaꞌa ini ya jiin da, ti ni ka jiꞌi da ja ni kundatu yɨkɨ kuñu da nɨ ñuꞌun teꞌe un. 


text:
<pb/>Siaꞌan ni ka jnaꞌan tata yo na janaꞌan, ti yukan na ndeꞌe na kotonchaa yo naa yo vijna, nava tu kuñukuu ini yo taka jnuꞌun ndevaꞌa nanu ni ka saꞌa tata yo undi na janaꞌan. 


text:
Ja yukan koto chiñuꞌun ra savaꞌni ga santu nanu ni ka saꞌa chaa janaꞌan un naa da, chi siukan kaꞌan tutu ii Yandios: “Ni ka nukoo yɨvɨ, ti ni ka yaji ni ka jiꞌi yɨ nuu viko ja ka chiñuꞌun i santu i, ti yachi ni ka ndokuɨñɨ i ni ka jita jaꞌa i ni ka jita jaꞌa i nuu santu i”, kachi. 


text:
Koto kusɨkɨnchaa jnaꞌan ra nanu ni ka saꞌa chaa janaꞌan un, ja chaa un ni ka xndaꞌu da ñasɨꞌɨ, ti ñaꞌan un ni ka kɨvɨ nduu ña ichi kueꞌe jiin chaa un, chi ja siaꞌan ni ka saꞌa da, ti ɨɨn kɨvɨ ni jaꞌa ya nundoꞌo nuu da ja ni ka jiꞌi oko uni mil yɨvɨ naa i. 


text:
Suꞌva na kondoꞌo ndaa ini ra, ti koto ma nduku ra ja kuɨtɨ ini Jitoꞌyo nanu ni kuɨtɨ ini ya nuu yɨvɨ janaꞌan un, chi ni ka kenda koo ni tuu tɨ da naa da ti ni ka jiꞌi da. 


text:
Ni koto nduniꞌin ini ra ti kaꞌan ndevaꞌa ra sɨkɨ Yandios, nanu ni ka kaꞌan ndevaꞌa yɨvɨ janaꞌan un sɨkɨ Yandios, ti ni taji ya ángel ya ja ni kii kaꞌni yɨvɨ un naa i. 


text:
<pb/>Siaꞌan ni ka jnaꞌan yɨvɨ janaꞌan un naa i, ti yukan na ndeꞌe na kotonchaa yo, ti koto ma saꞌa yo siaꞌan. Chi jnuꞌun un ni kendo yoso nuu tutu nava na kaꞌu yo, ti na chuꞌun ini yo naa yo ja tu kɨvɨ nduu yo jiin jniñu ndevaꞌa un, chi ja kuan kuyajni kɨvɨ ja ndɨꞌɨ ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Ti sɨkɨ ja tu kojnuni nasa kinikava yo nuu kuachi ja kuu kɨvɨ vijna, ti vaꞌa ga na chuꞌun ini chuꞌun añu ra ja saꞌa ra mani jniñu vaꞌa, nava tu kinikava ra nuu kuachi un. Chi nu nau roꞌo ndoꞌo ini ja tukaa ka saꞌa ra ni ɨɨn kuachi, ti koto maa ra sandau kinikava ra nuu kuachi un. 


text:
Ti nu jnaꞌan ra ɨɨn nundoꞌo ja nduku skɨvɨ roꞌo naa ra nuu kuachi, ti koto kukuiꞌya ini ra, chi suni siaꞌan ka jito uu ga yɨvɨ naa i nundoꞌo un. Ko kaña ra nuu nundoꞌo un, chi Yandios tu sia ya roꞌo ja viꞌi ga na kiꞌin ra nuu nundoꞌo un, ti naa ra. Chi siuku ya ja ni chisojnuꞌun ya. Suꞌva nama ya roꞌo nuu nundoꞌo un, ja tu kinikava ra nuu kuachi. 


text:
Siaꞌan kaꞌan ri, chi ka kuu ra yɨvɨ chaku ini, chi ndichi xini ra naa ra, ti maa ra na kachi nu iyo ndaa jnuꞌun kaꞌan ri xi tuu. 


text:
Chi ka jini vaꞌa ra nava ka chiñuꞌun yo Jitoꞌyo Cristo Jesús, ti na kuantaꞌu yo nuu ya ja kuu vino un ti ka jiꞌi yo tɨꞌlɨ tɨꞌlɨ. Jiin yukan kuu jandaa ja ɨɨn ni ka kuu inijnuni yo ja ka kandixia yo Jitoꞌyo Cristo Jesús, ja maa ya ni jiꞌi nuu ndaꞌa cruz, ti ni jatɨ ya nɨñɨ ya jaꞌa yo. Suni siaꞌan kuu nu ka jaꞌnu yo ɨɨn staa stila ti ka yaji yo tɨꞌlɨ tɨꞌlɨ. Suni yukan kundaa ja ɨɨn ni ga ka kuu yo ja ka kandixia yo ja ni nakuaꞌa ya maa ya ja kuu maa yo na ni jiꞌi ya nuu nda cruz. 


text:
<pb/>Nukuꞌun ini naa ra nasa ni ka saꞌa yɨvɨ ñuu Israel, ja ni ka yaji da tɨꞌlɨ tɨꞌlɨ kuñu kuɨtɨ ni ka soko yɨvɨ nuu altar un, ti jandaa kuu ja jiin yukan ka stuu i maa i ja ɨɨn ni ka kuu i, chi ka kandixia ndaa i nuu ja iyo nuu altar un. 


text:
Ko na kachi ri nuu ra, roꞌo yɨvɨ ñuu Corinto, ja tundo kuu kuɨtɨ santu kancha nuu ɨɨn altar, ni tundo kuu kuɨtɨ kuñu ja ka soko ra nuu santu un. 


text:
Ti suꞌva na kachi ndaa ri ja yɨvɨ tu jini jnuꞌun Yandios ka nduku i nasa nakuni ndaa i nau kuu maa Yandios. Ja yukan ka soko i ja ka ñavaꞌa i nuu altar un, ko ansu nuu santu un ka soko i. Chi suꞌva nuu maa ndajaꞌa jaꞌuꞌu un ka soko i, ti ansu nuu maa Yandios. Ja yukan tu kuni ri ja kɨvɨ nduu ra naa ra jiin ndajaꞌa jaꞌuꞌu un. 


text:
Na kachi ri ja nu koꞌo ra tɨꞌlɨ tɨꞌlɨ vino, ti kaji ra tɨꞌlɨ tɨꞌlɨ staa stila nava ni kachi maa Jitoꞌyo, ja nukuꞌun ini ra nava ni nakuaꞌa ya maa ya ja ni jiꞌi ya, nusa ti koto ma kaji ra ti koꞌo ra jiin yɨvɨ ka ndututu ja ka chiñuꞌun i jaꞌuꞌu un. Chi tu kejnaꞌan kuɨtɨ ndɨnduu jniñu jaꞌa. 


text:
Chi tu kuu kuɨtɨ kɨvɨ nduu yo jiin ndajaꞌa chaa xaan un, chi kukuɨñɨ maa Jitoꞌyo jaꞌa yo. ¿Va nu ka kuñaꞌnu ga yo ja kuu maa ya xino? Ja na kunchuku yɨñuꞌun yo nava iyo ichi Yandios 


text:
<pb/>Iyo yɨvɨ ka kaꞌan: “Iyo nuña yo ja saꞌa yo nasa kuu ini yo”, kachi. Ti jandaa kuu ndixia un, ko ansu taka nuu jniñu un iyo vaꞌa. Chi tendɨꞌɨ ni kuu saꞌa yo savaꞌni ga nasa kuni yo, ko ansu tendɨꞌɨ un chindee yoꞌo, ja chindee yo nuu ñani yo, chaa kandixia ja na kaka ndaa da nuu ichi Yandios. 


text:
<pb/>Suni na kachi ri ja nu kin kuan ra kuñu iyo nuu yaꞌu un, ti tu kani ini ra nu kuñu ni soko nuu santu kuu xi tuu. 


text:
Chi siaꞌan yoso nuu tutu ii ja kaꞌan: “Nanu maa Jitoꞌyo kuu nɨ tuꞌu ñuyɨvɨ jiin tendɨꞌɨ kuɨtɨ ja iyo nuu”, kachi. Ja yukan kuu kuajniñu yo taka ja iyo nuu. 


text:
<pb/>Ti nu ɨɨn chaa tu kandixia, kana da roꞌo veꞌe da ja kaji ra staa jiin da, ti nu kuni ra kiꞌin ra, ti iyo vaꞌa. Ko kaji taka ja na kani da nuu ra, ti koto kajnuꞌun ra ni tu kani ini ra ja nu ja ni soko nuu santu kuu xi tuu. 


text:
Ko nu ɨnga chaa na kachi nuu ra: “Kuñu ni soko nuu santu kuu jaꞌa”, kachi da. Nusa ti koto kaji ra sɨkɨ ja ndoꞌo ini da ja kuachi kuu ja kaji da kuñu ni soko un. 


text:
Ti koto kaji ra un nava tu xndiꞌi ra ini da, vasu ja jini maa ra ja tundo kuu nu na kaji ra. Chi kuu kachi ɨnga ra ja kuu kaji yo savaꞌni ga nau ja kuni yo, ko tu vaꞌa ja kaꞌan yo siaꞌan, nava tu kukuiꞌya ini ɨnga yɨvɨ kandixia un. 


text:
Iyo ka jani ini yo ja tu iyo ichi ɨnga yɨvɨ kandixia ja kankuachi i sɨkɨ yo nu na kaji yo savaꞌni ga ndeyu, vasu ka nakuantaꞌu yo nuu Yandios ja kuu ndeyu un. 


text:
Ko tu vaꞌa ja ka jani ini yo siaꞌan. Chi suꞌva na koto vaꞌa yo nasa kunchuku yo naa yo undi ja kaji yo ja koꞌo yo jiin undi ja saꞌa yo savaꞌni ga jniñu. Vaꞌa na koto yo taka jniñu saꞌa yo, nava na kaꞌan vaꞌa yɨvɨ naa i jaꞌa yo ja ka junukuachi yo nuu Yandios, nava na kuni ndixia i naa i ja kuñaꞌnu xaan maa Yandios ja chiñuꞌun yo ya. 


text:
Ti vaꞌa na kunchuku ra nava yukan na ndeꞌe yɨvɨ naa i, ti na chuꞌun ini i, ti siaꞌan tu kɨvɨ i nuu kuachi, ja kuu nuu yɨvɨ nación Israel, ni jiin yɨvɨ ɨnga nación ja tu jini kuɨtɨ i jnuꞌun Yandios, ni nuu yɨvɨ ja ka kandixia Jitoꞌyo Cristo Jesús. Chi suꞌva na kusɨɨ ini i jiin ra naa ra ja vaꞌa kanchuku ra nuu ichi Yandios. 


text:
Suni siaꞌan ruꞌu, chi jitu ndiꞌi ini ri jiin taka jniñu vaꞌa ja kuu nuu yɨvɨ naa i, ko tu nduku ri ja kuu maa ri, chi suꞌva saꞌa ri taka jniñu vaꞌa un ja kuu nuu taka ni yɨvɨ nava na kuni ndaa i ɨɨn ichi vaꞌa ja na kandixia i nuu maa Jitoꞌyo Cristo Jesús ti nataꞌu i.<pb/>


text:
Ndeꞌe ti kotonchaa jniñu saꞌa ri, ti na tejnaꞌan naa ra nanu ruꞌu ja na tejnaꞌan ri taka ja ni saꞌa Cristo Jesús. Ja na kundiꞌyu xini ñasɨꞌɨ naa ña 


text:
<pb/>Jajnuꞌun ri roꞌo naa ra ñani, ja vaꞌa kanchuku ra, chi nɨnɨ ka nukuꞌun ini ra ruꞌu, ja ka jitu ini ra jiin taka jnuꞌun ndaa ni xnaꞌan ri. Chi siaꞌan ni niꞌin ri jnuꞌun ya, ti ni xndaku ri nuu ra naa ra. 


text:
<pb/>Ko vijna ti kuni ri ja na chaku vaꞌa ini ra naa ra ja kuñaꞌnu ga Cristo nuu taka chaa, ti chaa un kuñaꞌnu ga da ja kuu ñasɨꞌɨ da, siaꞌan nanu kuñaꞌnu maa Yandios nuu Cristo Jesús. 


text:
Ti ja siaꞌan kuu, ti na kachi ri ja jnuꞌun kanuu kuu nu ɨɨn chaa na kasɨ da xini da hora jikantaꞌu da nuu Yandios, xi hora kaꞌan da jnuꞌun ya nuu yɨvɨ naa i. 


text:
Suni siaꞌan nu tu kasɨ ɨɨn ñasɨꞌɨ xini ña hora jikantaꞌu ña nuu Yandios, xi ja kaꞌan ña jnuꞌun ya, suni jnuꞌun kanuu kuu un ja kuu maa ña nu tu kasɨ ña xini ña, ti ɨɨn ni kuu nanu ja ja ni sete ña xini ña. 


text:
Chi nu tu kasɨ ña xini ña, ti vaꞌa ga na sete ndɨꞌɨ ña ixi ña. Ko nu jani ini ña ja jnuꞌun kanuu kuu ja kaꞌncha ña ixi ña, xi ja sete ndɨꞌɨ ña ixi ña, nusa ti vaꞌa ga na kasɨ ña xini ña. 


text:
Ko ja kuu chaa tu iyo jnuꞌun ja kasɨ da xini da, sɨkɨ ja ni saꞌa Yandios maa da ja na ndaku da nava kaa maa ya. Jiin yukan xnaꞌan da nasa kuñaꞌnu xaan maa Yandios. Suni siaꞌan, nu kasɨ ñasɨꞌɨ un xini ña naa ña, ti jiin yukan xnaꞌan ña suni ja kuñaꞌnu ga chaa ja kuu maa ña. 


text:
Siaꞌan iyo chi xnakan chaa ni saꞌa Yandios, ti sa ni saꞌa ya ñasɨꞌɨ. Ni saꞌa ya ñasɨꞌɨ un jiin yɨkɨ kuñu chaa, ansu yɨkɨ kuñu ñasɨꞌɨ un ni kuu chaa un, 


text:
chi ja kuu maa da ni saꞌa ya ñasɨꞌɨ un. Tu ni saꞌa ya ñasɨꞌɨ un ja koo ña siaꞌan ni, chi ja na kunduu ña jiin chaa ni kuu ña. 


text:
Yukan kuu ja kanuu kasɨ ña xini ña ja kuaꞌa ña ja yɨñuꞌun nuu chaa, chi undi ángel Yandios ka ndeꞌe jniñu saꞌa ña. 


text:
<pb/>Ti vasu siaꞌan iyo, ko yoꞌo ja ka kandixia maa Jitoꞌyo Cristo Jesús, kuu ñaꞌan kuu chaa, ɨɨn ni ka kuu yo ja kuu nuu Jitoꞌyo. Ja yukan ni ɨɨn ni ɨɨn yo tu kuu kandu ja taꞌu jniñu. 


text:
Ti vasu ni saꞌa ya ñasɨꞌɨ jiin yɨkɨ kuñu chaa, ko suni nuu ndaꞌa nuu jaꞌa ñasɨꞌɨ kaku ɨɨn chaa. Ti siaꞌan kuu ndixia, chi ndɨnduu da ni saꞌa Yandios na ni saꞌa ya da jiin taka ja iyo. 


text:
<pb/>Ko sɨkɨ ja nasa ka jakoyo ñasɨꞌɨ naa ña hora ka ndututu ra, ti na kachi ri ja vaꞌa ndeꞌe ra, ¿ndeo nu iyo vaꞌa ja tu kasɨ ña xini ña naa ña hora ka jikantaꞌu ña xi tuu? 


text:
Chi suꞌva ja yɨñuꞌun maa ñasɨꞌɨ kuu ja ni jaꞌa Yandios ixi nani un ja na kundiꞌyu xini ña, ti na tuu ña jiin ixi ña. 


text:
<pb/>Ko nu iyo yɨvɨ tu jajnaꞌan ini jiin jnuꞌun xndaku ri jaꞌa, nusa ti vaꞌa na ndeꞌe da jnuꞌun kaꞌan da, chi ni maa ruꞌu Pablo ni ɨnga yɨvɨ ja ka kandixia jnuꞌun Cristo, ni tu ndenda ɨnga ichi ja siaꞌan saꞌa yo. Tu ni ka chiñuꞌun vaꞌa da nava ni kuxini maa Jitoꞌyo 


text:
<pb/>Ti ɨnga jnuꞌun ja kaꞌan ri jaꞌa. Na kachi ri ja tu kuu kuajnuꞌun ri roꞌo naa ra sɨkɨ ɨɨn jnuꞌun ni niꞌin ri ja tu kanchuku mani ra hora ka ndututu ra, chi sa suꞌva ka saꞌa ra jniñu ja tu ni jniñu kuɨtɨ. 


text:
Siaꞌan kaꞌan ri, chi ni niꞌin ri jnuꞌun ja hora ka ndututu ra, ti sɨɨn sɨɨn ka ndoꞌo ini ra, ti va jandaa kuu un ndoꞌo ini ri. 


text:
Ti tu kachi ra ja tu, chi siaꞌan ni niꞌin ri jnuꞌun. ¿Xi vatuni ja ka sasɨɨn jnaꞌan ra nu ka ndututu ra xino? ¿Xi va nu kusɨɨ xaan ga ini Yandios jiin ra naa ra nu? 


text:
Siaꞌan ni taꞌu ndixia Jitoꞌyo jniñu ja na koꞌo yo vino ti na kaji yo staa ja nukuꞌun ini yo jniñu ñaꞌnu ni saꞌa ya jaꞌa yo. Ko roꞌo naa ra, tu ka saꞌa ra siaꞌan, chi suꞌva nu ni ka ndututu ra, ti tu ka iyo ɨɨn nuu ini ra. Chi sa sɨɨn sɨɨn ka saꞌa ra, ja undi ni ka sama ndɨꞌɨ kuɨtɨ ra nava ni kachi ya ja saꞌa yo. 


text:
Chi nu ni kuu hora ja kiꞌin ra ja kuxini nava ni kachi maa Jitoꞌyo, ti tu ka ndatu kuee ra tɨꞌlɨ, chi ndɨ ɨɨn ndɨ ɨɨn ra, xnakan ga kandu, ti ka kiꞌin ra nasa kuu ini ra. Ti iyo sava ra ja ka najini vasu sava yɨvɨ ndaꞌu ka kendo i siaꞌan ni, ti ka jiꞌi yɨ soko, chi tu ka tejnaꞌan ɨɨn nuu ra naa ra. 


text:
¿Va nu tu ka iyo veꞌe ra ja kaji koꞌo ra xino? Ti ja siaꞌan ka saꞌa ra naa ra, nusa ti tu ka jaꞌa kuɨtɨ ra ja yɨñuꞌun nuu sava ga ñanijnaꞌan ra, ja suni ɨɨn ni ka kuu i jiin ra, ti xndoo ra jnuꞌun kanuu nuu yɨvɨ tu iyo ndeyu kaji i. ¿Nusa ti nasa kachi ri jiin ra? ¿Va nu kuajnuꞌun ri roꞌo naa ra ja siaꞌan ka saꞌa ra nu? Ko va tu kuajnuꞌun kuɨtɨ ri roꞌo, chi tu iyo vaꞌa kuɨtɨ jniñu ka saꞌa ra naa ra un. Nasa kuu nava ni kuxini maa Jitoꞌyo 


text:
<pb/>Ti vijna, ruꞌu Pablo, na kachi ri maa jnuꞌun ni niꞌin ri nuu maa Jitoꞌyo Cristo Jesús. Ja ni xndaku ri nuu ra naa ra ja maa jakuaa, kɨvɨ ni nakuaꞌa da ya nuu yɨvɨ ndevaꞌa un, ni kuxini ya jiin ndajaꞌa ya. Ti ni kiꞌin ya ɨɨn staa stila, 


text:
ni nakuantaꞌu ya nuu Tata yo Yandios, ti ni kachi ya jiin da naa da: “Jaꞌa kuu nanu yɨkɨ kuñu ri ja na kuaꞌa ri ti kuu ri jaꞌa ra naa ra. Ti nɨnɨ siaꞌan kaji ra naa ra ja nukuꞌun ini ra, ruꞌu ja ni jiꞌi ri ja kuu maa ra naa ra”, ni kachi ya. 


text:
Ti suni siaꞌan ni saꞌa ya nu ni ndɨꞌɨ ni ka kuxini da jiin ya. Ni kiꞌin ya ɨɨn vasu un, ti ni kachi ya: “Ja ñuꞌun vasu jaꞌa kuu nanu nɨñɨ ri ja soko ri ja kuu maa ra naa ra. Ti nɨñɨ ri kuu ɨɨn tratu jaa ja kuaꞌa jandaa kuɨtɨ ja ni nama Yandios roꞌo. Ti taka jinu koꞌo ra siaꞌan, ti nukuꞌun ini ra ruꞌu”, ni kachi ya. 


text:
Chi taka jinu ja kaji ra staa ti koꞌo ra jiin vasu, ja nukuꞌun ini ra ja ni jiꞌi Jitoꞌyo ja kuu maa ra naa ra, ti siaꞌan na siin ra saꞌa ra naa ra undi kɨvɨ na nchaa ya tuku. 


text:
<pb/>Ko na kachi ri ja ñaꞌnu kuu jniñu ni saꞌa Jitoꞌyo. Yukan ti nu nau yɨvɨ na kaji staa xi koꞌo i jiin vasu ja tu saꞌa i nanu ni kachi maa Jitoꞌyo Cristo Jesús, ti jiin yukan nchaa kuachi yɨvɨ un, chi yɨsɨkɨnchaa i maa Jitoꞌyo jiin nɨñɨ ya. 


text:
Ja yukan kanuu na kani vaꞌa ini ɨɨn ɨɨn ra naa ra xnakan, nu iyo ndoo ra naa ra, nu tu na kuachi ra iyo, yukan na ti kuu kaji ra staa ti koꞌo ra jiin vasu ya. 


text:
Ti vaꞌa ndeꞌe ra jniñu saꞌa ra naa ra, chi ii ga kaa. Nu nau yɨvɨ tu kuaꞌa ja yɨñuꞌun ja nukuꞌun ini i maa Jitoꞌyo, ti kaji i staa ti koꞌo i jiin vasu ya, ti nu siaꞌan ka saꞌa i, ti na kachi ri ja kuu nundoꞌo maa i ka nduku i. 


text:
Ko xnakan kani ndaa kuɨtɨ ini yo nasa kuu ja kaji yo koꞌo yo, ja kuxini yo sɨkɨ ja chiñuꞌun yo maa Jitoꞌyo. Ti nu siuku vaꞌa yo siaꞌan, ti ni maa ya tu kuaꞌa ya kundoꞌo yo. 


text:
Ko nu maa ya na kachi ja kuaꞌa ya nundoꞌo kondoꞌo yo, ti na kuantaꞌu yo ja kundoꞌo yo nava na chaku ini yo nasa kiꞌin yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ti tu jnaꞌnu ndatu yo jiin yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa ja tu ka jandatu i nuu Yandios. 


text:
<pb/>Siaꞌan iyo jnuꞌun jaꞌa roꞌo ñani naa ra ja kanchuku ñuu Corinto. Nu ka ndututu ra ja kaji ra koꞌo ra ja kuxini nava ni kachi maa Jitoꞌyo, nusa ti kundatu kuee ra tɨꞌlɨ naa ra nava ɨɨn nuu na ndekava tendɨꞌɨ ra naa ra. 


text:
Ti nu nau ɨɨn roꞌo naa ra ja jiꞌi soko, ti vaꞌa ga xnakan na kaji ra staa undi veꞌe ra, ansu ja chaa ra undi nuu ka ndututu ra ti kaji ra nava kuu ini ra. Chi nu siaꞌan na saꞌa ra, ti maa ra nduku ja kuaꞌa Yandios ja kundoꞌo ra sɨkɨ ja siaꞌan ni yɨvɨ kuu ra. Ti iyo uu ga jnuꞌun ja kuni kaꞌan ri, ko na kendo ti sa na kachi ri undi kɨvɨ na jaa ri nuu kanchuku ra. Sɨɨn sɨɨn taꞌu jaꞌa Espíritu Santo nuu yɨvɨ<pb/>


text:
Vijna ti na kachi ri nuu ra naa ra ñani. Na xndaku ri sɨkɨ taka taꞌu ja jaꞌa Espíritu Yandios nuu yo. Ti jiin taꞌu un stuu ndijin yo maa jniñu saꞌa Espíritu Santo. Ti ɨɨn ɨɨn yo kunukuachi savaꞌni ga jniñu ja kuaꞌa Espíritu nuu yo. 


text:
Ko ja jini vaꞌa ra naa ra ja ni changa ga kandixia ra naa ra ni ka iyo ñaa kuɨtɨ nduchi ra, chi ni ka nchañuꞌun ra taka santu ja tu kuu kaꞌan chi ñɨꞌɨn. 


text:
Undi nuu tu ni ka jini ra nasa saꞌa jniñu Espíritu Santo, ko vijna na kachi ri ja ni ɨɨn yɨvɨ tu kaꞌan ndevaꞌa i sɨkɨ Jesús, nu ansu jnuꞌun ja jaꞌa Espíritu kuu ja kaꞌan i. Ti suni ni ɨɨn yɨvɨ, tu kaꞌan i ja Jesús kuu jitoꞌyo i nu tu kaꞌan i jiin maa jnuꞌun ja vaji nuu Espíritu Santo. 


text:
<pb/>Ko na kachi ri ja sɨɨn sɨɨn taꞌu jaꞌa Espíritu Santo nuu ɨɨn ɨɨn yɨvɨ naa i ja ka kunukuachi i, ti taka taꞌu un vaji nuu maa ɨɨn ni Espíritu Santo. 


text:
Ti vasu sɨɨn sɨɨn jniñu ka junukuachi yo naa yo, ko maa ɨɨn ni Jitoꞌyo kuu ya ni tatu jniñu un nuu yo. 


text:
Ti vasu ndɨ sɨɨn ndɨ sɨɨn ka sajniñu yo, ko maa ɨɨn ni Yandios kuu ya chindee yoꞌo jiin jniñu ja kandio ini yo saꞌa yo. 


text:
<pb/>Vijna ti yoꞌo ja ka kandixia, ja ni niꞌin yo taꞌu un nuu Espíritu Santo, ti taꞌu ni ka niꞌin yo un, tu kuajniñu yo ja kuu maa yo, chi ni niꞌin yo taꞌu un ja na chindee yo nuu taka ñanijnaꞌan yo ja na kaka ndaa i nuu ichi Yandios. 


text:
Nuu sava yo ni jaꞌa ya taꞌu ja ndichi xaan na xnaꞌan yo jnuꞌun Yandios. Ti nuu sava yo ni jaꞌa ya taꞌu ja na nuña inijnuni yo ti chaku vaꞌa ini yo nasa kuni kaꞌan taka jnuꞌun ndichi ja vaji nuu Yandios. Ko taka taꞌu un ni jaꞌa maa Espíritu Santo ja siaꞌan na koo jiin yo. 


text:
Nuu sava yo ni niꞌin ɨɨn jiña ni inijnuni ja kuu kuñukuu ndaa kuɨtɨ ini yo, ja kuu saꞌa yo tɨjnɨ nuu jniñu ñaꞌnu, ja ni tu kuu kuɨtɨ saꞌa ɨnga yɨvɨ. Ti sava yo kuu saꞌa tajna nuu yɨvɨ ka kuꞌu, ti nduvaꞌa ni i. Ko taka jniñu jaꞌa saꞌa maa Espíritu Santo. 


text:
Ti nuu sava ga yo ni jaꞌa ya ɨɨn taꞌu jiña ja kuu saꞌa yo jniñu ñaꞌnu, ja ni tu kuu kuɨtɨ saꞌa ɨnga yɨvɨ. Ti nuu sava ga yoꞌo ni jaꞌa ya ɨɨn inijnuni ja kuu nakachi yo jnuꞌun vaji nuu maa Yandios nuu yɨvɨ naa i. Ti uu ga yo ni jaꞌa ya inijnuni ja na chaku vaꞌa ini yo nau jnuꞌun vaji nuu Espíritu Santo, ti nau jnuꞌun vaji nuu espíritu chaa xaan. Nuu uu ga yo ni jaꞌa ya inijnuni ja kaꞌan yo tɨjnɨ yuꞌu yɨvɨ ja tu jini yo. Ti suni ni jaꞌa ya inijnuni sava ga yo ja kuu nakachi yo nasa kuni kaꞌan saꞌan ja kaꞌan jnaꞌan yo jiin ɨnga yuꞌu. 


text:
Ko taka nuu jniñu un saꞌa maa ɨɨn ni Espíritu Santo ja sɨɨn sɨɨn taꞌu ni jaꞌa ya nuu ɨɨn ɨɨn yɨvɨ ja na saꞌa i, nasa kuu ini maa ya. Ɨɨn ni ka kuu tendɨꞌɨ yo 


text:
<pb/>Saꞌa yo nanu kuu ɨɨn yɨkɨ kuñu ja iyo kuaꞌa nuu, siaꞌan ka kuu yo jiin Cristo ja kuu yo nava yɨkɨ kuñu ya sɨkɨ ja ka kandixia yo maa ɨɨn ni ya. Ti vasu kuaꞌa xaan yo ka iyo, ko ɨɨn ni ka kuu yo. 


text:
Ja siaꞌan ja ɨɨn ni ka kuu tendɨꞌɨ kuɨtɨ yo naa yo, kuu yɨvɨ hebreo, xi yɨvɨ griego, xi vasu kuu yo muzu ja ni jaan yɨvɨ, xi chaa sajniñu ja kuu maa da. Ti vasu sɨɨn sɨɨn kanda yo, ko ɨɨn ni ka kuu yo jiin Cristo, nava ja ɨɨn ɨɨn nuu yɨkɨ kuñu ya ka kuu yo naa yo. Ti maa Espíritu Santo ni saꞌa ya ja ɨɨn ni ga yɨvɨ ni ka kuu yo. Chi hora ni ka janducha yo, ni jaꞌa yo jandaa ja yɨꞌɨ yo jiin Cristo Jesús. 


text:
<pb/>Chi yɨkɨ kuñu ɨɨn yɨvɨ ansu ɨɨn ni yɨkɨ kuu, chi suꞌva kuaꞌa xaan yɨkɨ kuachi ka junukuachi jiin. 


text:
Chi nu jaꞌa yo na kachi: “Ansu ndaꞌa kuu ri. Ja yukan tu yɨꞌɨ ri jiin yɨkɨ kuñu”, kachi. Ko tuu, ¿chi va nu ja siaꞌan na kachi, ti ansu yɨkɨ kuñu yo kuu ndixia nu? 


text:
Ti nu soꞌo yo na kachi: “Vanuxia ansu nduchi kuu ri. Ja yukan tu yɨꞌɨ ri jiin yɨkɨ kuñu”, kachi. Ko tuu, chi va nu ja siaꞌan kaꞌan, ko suni yɨꞌɨ ndixia jiin yɨkɨ kuñu yo. 


text:
Ko nasa kuu nu siaꞌan na saꞌa yɨkɨ kuñu yo, ¿chi nasa koo yo nu ndɨꞌɨ yɨkɨ kuñu yo kuu nduchi, ti nasa kuni soꞌo yo nusa? ¿Xi nasa kuu ndɨꞌɨ yɨkɨ kuñu yo na kuu mani soꞌo, ti nasa niꞌin yo xiko jiin yuxijni yo nu? 


text:
Ti vasu sɨɨn sɨɨn ka junukuachi yɨkɨ kuñu yo, ko maa Yandios ni chijnɨɨ jnaꞌan ya ɨɨn ɨɨn yɨkɨ kuachi, nava kuu ini maa ya ja siaꞌan na koo, ti tendɨꞌɨ un ni kuu ɨɨn ni ga yɨkɨ kuñu. 


text:
Ko tuu, chi ansu ɨɨn ni sɨꞌɨn kuu yɨkɨ kuñu yo, chi iyo kuaꞌa xaan yɨkɨ kuachi ja jajniñu, ti tendɨꞌɨ un kuu ɨɨn ni ga. 


text:
<pb/>Va nu kachi nduchi yo jiin ndaꞌa yo: “Tu nandɨꞌɨ ri roꞌo”, kachi. Ni xini yo tu kuu kachi jiin jaꞌa yo: “Tu nandɨꞌɨ kuɨtɨ ri roꞌo”, kachi. 


text:
Ko ansu siaꞌan kuu, chi suꞌva taka yɨkɨ kuñu yo ja jani ini yo ja tu kuajniñu, ko yukan kuu ja kanuu ga ja nandɨꞌɨ yo. 


text:
Ti taka yɨkɨ kuñu yo ja jani ini yo ja tu kanuu kasɨ yo sɨkɨ, ko sa yukan jitu ndiꞌi ini yo ja na kasɨ yo jiin saꞌma, taka ja yɨsaꞌu ja ndoꞌo ini yo ja tu ndijin nuu, sa yukan vaꞌa ga jasɨ yo. 


text:
Ko ɨɨn nuu vii ga kaa nuu yɨkɨ kuñu yo, sa yukan tu jasɨ yo. Ko siaꞌan ni saꞌa Yandios yoꞌo ja viꞌi ga na koto yo nuu yɨsaꞌu un ja tu vii kaa. 


text:
Ti siukan ni saꞌa Yandios nava tu kusɨɨn taka yɨkɨ kuñu yo, chi suꞌva taka na chindee jnaꞌan nava na kendo vaꞌa nɨ tuꞌu. 


text:
Ti nu ni tuji ɨɨn yɨkɨ kuñu, ti nɨ tuꞌu nɨ kaa jatu yeniꞌni. Ti suni siaꞌan nu chiñuꞌun ga yo ɨɨn nuu yɨkɨ kuñu yo, ti suni nɨ tuꞌu ni yɨkɨ kuñu niꞌin ja yɨñuꞌun. 


text:
<pb/>Ti nu iyo kuaꞌa nuu yɨkɨ kuñu yo, ti siaꞌan ka kuu yo naa yo jiin Cristo ja ka kandixia yo maa ɨɨn ni ya, chi kuu yo nanu maa yɨkɨ kuñu ya, ti ndɨ ɨɨn ndɨ ɨɨn yo naa yo kuu ɨɨn ɨɨn nuu yɨkɨ kuñu maa ya, chi tendɨꞌɨ yo ɨɨn ni ga ni ka kuu yo jiin maa Jitoꞌyo. 


text:
Ja yukan sɨɨn sɨɨn jniñu ni tatu ya nuu yo ja kunukuachi yo nava kuu taꞌu ni jaꞌa ya nuu yo. Xnakan ni jani ya apóstol ja ka ndiso da jniñu ñaꞌnu ga ja kuu nuu Yandios. Yukan na ti ni jani ya profeta ja kuu nakachi i jnuꞌun vaji nuu maa Yandios nuu yɨvɨ naa i. Ti sa ni jani ya chaa ka xnaꞌan jnuꞌun ya ja ka xndaku da nuu yɨvɨ. Yukan na ti ni jani ya uu ga yɨvɨ ja saꞌa i jniñu ñaꞌnu, ja ni tu kuu kuɨtɨ saꞌa ɨnga yɨvɨ. Suni yɨvɨ ja saꞌa tajna yɨvɨ kuꞌu ti nduvaꞌa ni i. Jiin yɨvɨ ndiyo ini ja chindee jnaꞌan i nuu savaꞌni ga jniñu. Suni chaa ka taꞌu jniñu nuu yaka yɨvɨ ka kandixia. Jiin yɨvɨ ni niꞌin inijnuni nuu ya ja kaꞌan tɨjnɨ yuꞌu yɨvɨ ja ni maa i tu chaku ini. 


text:
Nu siaꞌan iyo, ¿va nu tendɨꞌɨ yo ka kuu apóstol nu? ¿Xi tendɨꞌɨ yo kuu profeta nu? ¿Va nu tendɨꞌɨ yo ka xndaku? ¿Xi tendɨꞌɨ ka saꞌa jniñu ñaꞌnu nu? 


text:
¿Va nu tendɨꞌɨ yo kuu saꞌa tajna nuu yɨvɨ kuꞌu nu? ¿Xi tendɨꞌɨ yo kaꞌan sɨɨn sɨɨn yuꞌu? ¿Xi va nu tendɨꞌɨ yo kujnuni ini nasa kaꞌan yo taka jnuꞌun ka kaꞌan yɨvɨ sɨɨn sɨɨn yuꞌu nu? 


text:
Nusa ti kundio ni ini ra ja na kuaꞌa Yandios ɨɨn taꞌu kanuu ga ja kuu ra naa ra, ja kunukuachi nuu jnaꞌan ra naa ra. Ti ruꞌu Pablo, na xnaꞌan ri nuu ra nau kuu ɨɨn ichi vaꞌa ga. Jnuꞌun kundaꞌu ini jnaꞌan<pb/>


text:
Ti na kachi ri ja vasu kuu kaꞌan ri tɨjnɨ nuu yuꞌu yɨvɨ, xi jnuꞌun ja kaꞌan ángel Yandios ja tu chaku ini yo, ti nu tu ñundaꞌu ini ri jiin jnaꞌan ri, nusa ti va jnuꞌun kaꞌa ri kuunanu ɨɨn tambor ja so kuɨtɨnɨꞌɨn kunaꞌma, xi ɨɨn platillo ja so kuɨtɨnɨꞌɨn kaxin kaxin ni, ja nanu kuxi soꞌo yo saꞌa. 


text:
Ti vasu ni jaꞌa Yandios ɨɨn inijnuni ja kuu nakachi ri nuu yɨvɨ maa jnuꞌun ya, ti vasu vaꞌa na kujnuni ini ri taka jnuꞌun ya ja ni ɨɨn yɨvɨ tu jini, xi vasu kujnuni vaꞌa ini jiin jnuꞌun ndichi Yandios, ko nu tu ñundaꞌu ini ri, ti va tu kaxan jniñu saꞌa ri nusa. Xi vasu kandixia ndaa ri ya, ti ñukuu ni ini ri ja kuu chajiyo ri ɨɨn yuku, ko nu tu ñundaꞌu kuɨtɨ ini ri, ti va tundo kuu kuɨtɨ ri nusa. 


text:
Vasu na tejnaꞌan ndɨꞌɨ ri ja ñavaꞌa ri nuu taka yɨvɨ ndaꞌu, xi vasu na kaꞌma yɨvɨ ruꞌu nuu ñuꞌun ja sɨkɨ jnuꞌun ya, ko nu tu ñundaꞌu ndixia ini ri nuu ñanijnaꞌan ri, ti va tundo kuu kuɨtɨ jniñu saꞌa ri nusa. 


text:
<pb/>Yɨvɨ ñundaꞌu ini, chi tu kuɨtɨ yachi ini i. Kaꞌnu xaan ini i, ti kuee ini i, ti vaꞌa ini i jiin jnaꞌan i. Tu kuasun ini i, ni tu kuu ichi ini i nuu ñanijnaꞌan i, ti ni tu vixi ini i. 


text:
Ni tu kaꞌan ndevaꞌa i sɨkɨ yɨvɨ, ni tu sa kuasun ini, ni tu kuɨtɨ kuɨtɨ ini, ni tu ñuꞌun tutu ini i ja kuꞌun koso ini i savaꞌni ga nau ja kuu. 


text:
Ni tu jajnaꞌan ini i jiin jniñu ndevaꞌa ja ka saꞌa ñani jnaꞌan i. Chi suꞌva ndiyo ndaa ini i jiin jniñu vaꞌa. 


text:
Ti yɨvɨ ñundaꞌu ini, taka ni ndoꞌo i, taka ni kundee ini i jiin taka ni ñukuu ini i, ti taka ni ndatu kuee i. 


text:
<pb/>Jnuꞌun ñundaꞌu ini, chi tu naa kuɨtɨ, ko jaa ɨɨn kɨvɨ ja tukaa koo chaa ja kuu nakachi jnuꞌun vaji nuu maa Yandios nuu yɨvɨ naa i, ni tukaa ga koo yɨvɨ kaꞌan sɨɨn sɨɨn yuꞌu, ni tukaa koo chaa kaꞌan jnuꞌun ndichi ja vaji nuu Yandios. Taka jnuꞌun un chi ja kuan ndɨꞌɨ, ko jnuꞌun kundaꞌu ini jnaꞌan, ni tu ndɨꞌɨ kuɨtɨ. 


text:
Ti siaꞌan kuu ndixia yukan, chi vasu ñuꞌun kuaꞌa ini yo jnuꞌun ndichi Yandios, ti siaꞌan kuu ndixia, ko jaku ni kuu jnuꞌun un nuu yo ja kanchuku yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Ti vasu vii na kaꞌan yo jnuꞌun Yandios vijna, ko suni jaku ni kuu sɨkɨ ja tu jini vaꞌa yo jnuꞌun ya. 


text:
Ko nu na jaa kɨvɨ kaꞌnu ga un, ja kejaꞌa Yandios nasama ya taka ja iyo nuu ñuyɨvɨ, yukan na ti kuni ndaa yo ja ja ni ndɨꞌɨ ni kendo vaꞌa, ti ja tu ni iyo vaꞌa un, ndɨꞌɨ kuxio kiꞌin. 


text:
Chi na ni kuu yo ɨɨn suchi lulu, ni kaꞌan yo nanu suchi lulu, ni chaku ini yo, ti ni ndoꞌo ini yo nanu suchi lulu un. Ko nu ni ka kuñaꞌnu yo, ti ni xndoo yo taka ja kuu jnuꞌun suchi lulu un. 


text:
Ko vijna nɨnɨ iyo ñaa inijnuni yo nanu nu ndeꞌe yo nuu ɨɨn espejo ja tu ndijin vaꞌa. Ko na jaa kɨvɨ kaꞌnu un, yukan na ti kujnuni vaꞌa ini yo nasa sajniñu Yandios, siaꞌan nanu maa Yandios jini vaꞌa ya yoꞌo naa yo nasa yɨvɨ ka kuu yo. 


text:
<pb/>Nusa ti iyo uni jnuꞌun kendo kutu ja kuu saa ni ja kuu saa ni: ja kandixia niꞌin yo jnuꞌun ya, ja na kundio ndaa ini yo siuku yo ja ni chisojnuꞌun ya, jiin ja na kundaꞌu ini jnaꞌan yo. Ko ɨɨn ja kanuu xaan ga un kuu ɨɨn jnuꞌun ja na kundaꞌu ini jnaꞌan yo. Ja kaꞌan yo sɨɨn sɨɨn yuꞌu<pb/>


text:
Ja yukan na kachi ri ja jnuꞌun kanuu ga kuu ja na kukutu ini ra kundaꞌu ini jnaꞌan ra. Ti suni kukutu ini ra ja kuñukuu ini ra niꞌin ra taꞌu ja jaꞌa Espíritu Santo, ja na niꞌin ra ɨɨn taꞌu kanuu ga ja na kuu nakachi ra jnuꞌun vaji nuu maa Yandios. 


text:
Chi chaa ñavaꞌa taꞌu ja kaꞌan da sɨɨn yuꞌu ja ni maa da tu chaku ini. Ko jini vaꞌa maa Yandios naa jnuꞌun kaꞌan da, ti vasu ka ñusoꞌo yɨvɨ naa i, ko tu chaku ini i. Chi kaꞌan da jiin inijnuni maa da ja kaꞌan da sɨɨn yuꞌu un. 


text:
Ko chaa ja nakachi maa jnuꞌun vaji nuu Yandios, saꞌa ja nuña ga inijnuni yo jiin jnuꞌun ya, ti siaꞌan viꞌi ga ka ñukuu ini yo ichi Yandios. Ti suni jnuꞌun un jaꞌa jnuꞌun ndee ini nasa kaka yo nuu ichi ya ja kuu nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Chaa kaꞌan ɨnga yuꞌu, chi nɨnɨ mani da yɨꞌɨ jiin jnuꞌun Yandios. Ko chaa nakachi jnuꞌun ya, chi suꞌva chindee da tendɨꞌɨ yɨvɨ ka kandixia ja na kɨvɨ kaji ga jnuꞌun Yandios nuu inijnuni i. Ti siaꞌan viꞌi ga kundio ndaa ini i ichi Yandios. 


text:
Ruꞌu Pablo, jajnaꞌan ini ri ja tendɨꞌɨ ra na kaꞌan sɨɨn sɨɨn yuꞌu, ko viꞌi ga kuni ri ja na kundiyo ini ra taꞌu ja nakachi ra jnuꞌun vaji nuu Yandios. Ko ñaꞌnu ga kuu jniñu saꞌa chaa nakachi jnuꞌun Yandios, ansu chaa ja kaꞌan ɨnga yuꞌu ja ni maa da tu chaku ini. Chi nu tu kuu nakachi da jnuꞌun kaꞌan da un, tu ni jniñu ja chindee da nuu yɨvɨ ka kandixia, ja na kaka ndaa i nuu ichi Yandios. 


text:
<pb/>Ja yukan ñani naa ra, nu na jaa ri nuu kanchuku ra naa ra, ti kaꞌan ri jiin sɨɨn yuꞌu ja tu chaku kuɨtɨ ini ra, ¿nusa ti nasa kuajniñu jnuꞌun un nu? Ko nu kaꞌan ri jnuꞌun jaa ja vaji nuu maa Yandios, xi xnaꞌan ri nasa kuni kaꞌan jnuꞌun ndichi ya, xi ja nakachi ri savaꞌni ga jnuꞌun vaji nuu maa ya, xi ja xnaꞌan kaji ri jnuꞌun ya nuu ra naa ra, ti suu yukan kuu ja kuajniñu yo. 


text:
<pb/>Saꞌa yo nuu ɨɨn yujnu yaa ja kuu xkili xi guitarra, vasu tu chaku, ko kuu jita sɨɨn sɨɨn ndusu. Nusa ti nu tu kuaꞌa sɨɨn sɨɨn ndusu, ¿nasa kuni yo naa yaa tɨvɨ xkili un, ti naa yaa chaa guitarra un? 


text:
Suni siaꞌan kuu ɨɨn ndɨkɨ, chi nu tu tɨvɨ kaji kuɨtɨ, ti ni ɨɨn soldado tu satuꞌva da maa da ja kiꞌin da nuu guerra. 


text:
Suni siaꞌan roꞌo naa ra, nu na kaꞌan ra sɨɨn yuꞌu ja tu chaku ini yɨvɨ, ¿ti nasa kujnuni ini i nuu jnuꞌun kaꞌan ra un? Ti nu so kuu tɨndɨꞌɨ kaꞌan kaꞌan ra, ti nuu tachi ni kuaꞌan un. 


text:
<pb/>Ti siaꞌan iyo kuaꞌa yuꞌu ka kaꞌan yɨvɨ nuu nɨ tuꞌu ñuyɨvɨ, ti taka yɨvɨ ka kaꞌan sɨɨn sɨɨn yuꞌu un ka chaku vaꞌa ini i nasa kuu maa jnuꞌun ka kaꞌan i. 


text:
Ko nu tu chaku ini ri yuꞌu kaꞌan ɨɨn chaa, ti kuu ri nanu chaa ñuu jika nuu chaa un, ti suni nanu chaa ñuu jika kuu maa da nuu ri. 


text:
Ja yukan, roꞌo ja ka ndio ni ini ra niꞌin ra taꞌu ja jaꞌa Espíritu Santo, ko kanuu ga ja na kukutu ini ra chindee jnaꞌan ra, nava na kɨvɨ kaji ga inijnuni yɨvɨ maa jnuꞌun Yandios ja na kaka ndaa i nuu ichi ya. 


text:
<pb/>Nusa ti yɨvɨ ja kaꞌan ɨnga yuꞌu ja ni maa i tu chaku ini, na kakantaꞌu i nuu Yandios ja na kuu nakachi i jnuꞌun kaꞌan i un. 


text:
Nu jikantaꞌu yo ti kaꞌan yo sɨɨn yuꞌu, ti añu yo kuu ja jini ndoo kaꞌan yo, vasu inijnuni yo tu jini ndoo kaꞌan yo. Nu siaꞌan ti ni tu kuu kuɨtɨ xndaku yo jnuꞌun ya nuu ñanijnaꞌan yo. 


text:
¿Nasa saꞌa yo nusa? Vaꞌa ga na kakantaꞌu ni ini yo nɨ jiin inijnuni yo sɨkɨ ja kujnuni ini yo nasa kaꞌan yo. Ti suni kuu kata yo yaa nɨ ini añu yo, ko nɨ jiin inijnuni yo, ko sɨkɨ ja kujnuni ndaa ini yo ndoo jita yo. 


text:
Chi nu nakuatu ra mani jnuꞌun ja vaji nuu añu ra, ti tu kujnuni ini ra ndoo kaꞌan ra, ti yɨvɨ tu chaku ini, tu kuu nakuatu i jiin ra, chi tu chaku kuɨtɨ ini i na jnuꞌun kaꞌan ra. 


text:
Ti vasu nakuatu ndaa kuɨtɨ maa ra, ko yɨvɨ tu kɨvɨ inijnuni naa jnuꞌun kaꞌan ra, ¿nasa kujnuni ini i ja kaka ndaa i nuu ichi ya, ti nu tu chaku ini i jnuꞌun kaꞌan ra nu? 


text:
<pb/>Ti ruꞌu Pablo, chi nakuantaꞌu ri nuu Yandios ja viꞌga na kaꞌan ri sɨɨn ga yuꞌu ja kuu taka roꞌo naa ra. 


text:
Ko ja kuu nuu yɨvɨ ka kandixia na xndaku ri vasu ti uꞌun ni jnuꞌun, ko jnuꞌun ja na chaku ini i, ansu ja kaꞌan ri uxi mil jnuꞌun ɨnga yuꞌu, ti tu chaku kuɨtɨ ini i. 


text:
<pb/>Ñani ja yukan koto kani ga ini ra nanu suchi lulu, chi suꞌva na kani vaꞌa ini ra nanu yɨvɨ ñaꞌnu. Ti ja kuu sɨkɨ jniñu ndevaꞌa na koo ra nanu suchi lulu ja kuu ñaa xini i. 


text:
Siaꞌan yoso nuu tutu ley janaꞌan: “Kaꞌan ri jiin yɨvɨ jaꞌa sɨɨn yuꞌu, ti suni kaꞌan ri yuꞌu chaa ñuu jika jiin yɨ. Ko vasu siaꞌan ti ni tu chunsoꞌo kuɨtɨ”, kachi maa Jitoꞌyo. 


text:
<pb/>Ja yukan nu ñavaꞌa yo taꞌu ja kaꞌan yo sɨɨn yuꞌu, ti ɨɨn jniñu ñaꞌnu saꞌa Yandios jiin yo ja kuu nuu yɨvɨ tu kandixia, ko ja nakachi yo jnuꞌun vaji nuu Yandios. Yukan kuu ɨɨn jniñu ñaꞌnu saꞌa Yandios jiin yo ja kuu nuu yɨvɨ ka kandixia, ti ansu nuu yɨvɨ tu kandixia. 


text:
Sa ti tendɨꞌɨ roꞌo ja ka kandixia ndututu ra, ti jakuncha ra kaꞌan ra sɨɨn sɨɨn yuꞌu, ti jaa ɨɨn yɨvɨ ja tu kɨvɨ ini nasa kaꞌan jnuꞌun un, xi jaa ɨɨn yɨvɨ tu kandixia, ti kachi i ja ni ka sana inijnuni ra naa ra. 


text:
Ko nu taka ra na nakachi jnuꞌun vaji nuu Yandios, ti kɨvɨ ɨɨn yɨvɨ tu kandixia, xi ɨɨn yɨvɨ ja tu chaku vaꞌa ini, ti yɨvɨ un na kuni ndaa ini i ja yɨvɨ yuji kuu i, chi kɨvɨ ini jnuni i jnuꞌun ka kaꞌan ra. 


text:
Yukan ti naꞌnu ini da yɨvɨ un jiin añu i ja nakuni ndaa i nuu kuachi i. Yukan na ti jakunjitɨ i ti na kanajaa i Yandios, chi nakuni ndaa kuɨtɨ i ja kancha ndixia ya jiin ra naa ra. Ja na kava yɨñuꞌun yo jiin ja yukun na kaꞌan yo 


text:
<pb/>Nusa ti nu ka ndututu ra naa ra ñani, ti taka ra na kata ɨɨn yaa ii. Yukan ti sava ra kuu xndaku ɨɨn jnuꞌun, xi ja nakachi ra jnuꞌun vaji nuu Yandios, xi ja kaꞌan ra sɨɨn yuꞌu, xi ja nakani ra nasa kaꞌan jnuꞌun un. Ti iyo vaꞌa nusa, ko kanuu na chaku ini tendɨꞌɨ ra naa ra nava na niꞌin ga ra jnuꞌun ndee ini, ja kaka ndaa ra nuu ichi Yandios. 


text:
Ti nu iyo chaa kaꞌan ɨnga yuꞌu ja tu chaku ini yo, ti uu xi uni ni da na kaꞌan, ko ndɨ ɨɨn ndɨ ɨɨn da na kaꞌan, ti na koo ɨɨn ja nakachi jnuꞌun ka kaꞌan da un. 


text:
Ti nu tu iyo chaa ja nakachi jnuꞌun un, vaꞌa ga ja tu kaꞌan da nu ni ka ndutu ra naa ra, ti na kaꞌan maa ni da jiin ini da jiin Yandios. 


text:
<pb/>Suni siaꞌan na kuu jiin chaa nakachi jnuꞌun vaji nuu Yandios. Suni uu xi uni ni da na kaꞌan, ti sava ga roꞌo naa ra, nakani ndaa ini nu iyo ndaa jnuꞌun kaꞌan da un. 


text:
Ko nu nuu ɨnga chaa kancha un, na stuu Yandios ɨɨn jnuꞌun jaa nuu inijnuni da, ti jakuncha da kaꞌan da jnuꞌun un, ti vaꞌa ga na kasɨ yuꞌu chaa kaꞌan un, nava na siin ɨnga chaa un na kaꞌan da. 


text:
Yukan na ti kuu kaꞌan tendɨꞌɨ ra naa ra, ko ndɨ ɨɨn ndɨ ɨɨn ra na kaꞌan ja nakachi ra jnuꞌun vaji nuu Yandios, nava tendɨꞌɨ ra na kutuꞌva, ti na siin nɨ ini ga ra naa ra jiin jnuꞌun ndee ini. 


text:
Ti vasu iyo inijnuni ra ja nakachi ra jnuꞌun vaji nuu Yandios, ko tu sia ya roꞌo ja ɨɨn jinu ni kaꞌan tendɨꞌɨ ra naa ra, chi suꞌva ndɨ ɨɨn ndɨ ɨɨn ra na kaꞌan. 


text:
Siaꞌan na koo jiin ra naa ra, chi tu jajnaꞌan ini Yandios ja kuvaa ra naa ra. Ti nanu saꞌa taka yɨvɨ kandixia, 


text:
ti suni siaꞌan na koo jiin roꞌo ja kanchuku ñuu Corinto, nu ni ka ndututu ra naa ra, ti taka ñasɨꞌɨ naa ña, naꞌin na kunchuku ña, chi tu vaꞌa ja kaꞌan ña ni ɨɨn jnuꞌun. Na koo yɨñuꞌun ña, ti na kuandatu ña nuu yɨɨ ña siaꞌan nanu taꞌu ley Yandios jniñu. 


text:
Ti nu iyo ɨɨn jnuꞌun ja tu kujnuni ini ña, ti kuni kajnuꞌun ña nuu chitu un, vaꞌa ga na najaa ña undi veꞌe jiin yɨɨ ña, ti sa na kajnuꞌun ña, chi jnuꞌun kanuu kuu ja ndokuɨñɨ ɨɨn ñasɨꞌɨ ti kaꞌan ña maꞌñu yɨvɨ ka ndututu ja ka chiñuꞌun i Yandios. 


text:
Ti nu ansu jandaa kuu jnuꞌun kaꞌan ri ja xndaku ri, nusa ti na kachi ri: ¿Va nu xnakan nuu maa ra naa ra ni kenda jnuꞌun Yandios nu? ¿Xi nɨnɨ nuu mani ra naa ra ni jaa jnuꞌun ya nu? 


text:
Ti nu ɨɨn chaa yukan jani ini da ja kuu nakachi da jnuꞌun ja vaji nuu Yandios, xi ja jani ini da ja ñavaꞌa da taꞌu ni jaꞌa Espíritu Santo, nusa ti na chuꞌun vaꞌa ini da ja jnuꞌun kaꞌan ri jaꞌa kuu jniñu taꞌu maa Jitoꞌyo, chi ndiso jniñu ri nuu ya, ansu so kaꞌan maa ri siaꞌan ni. 


text:
<pb/>Nusa ti, ñani, kundio ni ini ra taꞌu jaꞌa Espíritu Santo ja nakachi ra jnuꞌun vaji nuu Yandios. Ti koto kasɨ ra nuu chaa ja kaꞌan sɨɨn sɨɨn yuꞌu. 


text:
Yukan ja nu ni ka ndututu ra naa ra ti na kava yukun ini ra, ti yɨñuꞌun na saꞌa ra taka nuu jniñu un. Jnuꞌun ja ni nandoto Cristo Jesús<pb/>


text:
Ñani naa ra, ruꞌu Pablo, kuni ri ja na nukuꞌun ini ra maa jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo Jesús ja ni kaꞌan ri nuu ra naa ra, ti jnuꞌun ni ka jantaꞌu ra un saꞌa ja siin ka jika ndaa ra nuu ichi ya. 


text:
Ti suni jiin jnuꞌun un ni ketaꞌu ra naa ra nu niꞌin ka siin ra ja ka kandixia ndaa ra Cristo Jesús. Ti nu tuu, va so ni ka kandixia kaꞌa ra nusa. 


text:
Chi ni saꞌa Yandios ja ni chaku ini ri taka jnuꞌun ya jiin taka jniñu ñaꞌnu saꞌa ya, ti yukan kuu jnuꞌun ja ni nakachi ri nuu ra naa ra undi nuu. Ti jnuꞌun un kuu ja ni jiꞌi Cristo Jesús ja sɨkɨ kuachi yo, siaꞌan nava kachi nuu tutu ii Yandios undi na janaꞌan, 


text:
Ti sa ni ndenda ndijin ya nuu viꞌi ga uꞌun ciento ñanijnaꞌan yo ni ka ndututu da un. Ti sava i ka chaku ga vijna, vasu sava ga i ja ni ka jiꞌi. 


text:
Ti sa kuee ga ni ndenda ndijin ya nuu Jacobo ja suni nani Santiago, ti kuee ga ni ndenda tuku ya nuu tendɨꞌɨ apóstol ya. 


text:
Ti ni ansu chaa vaꞌa kuɨtɨ ni kuu ri ja konani ri apóstol nuu ya. Suꞌva ni jito uꞌu xaan ri tendɨꞌɨ yɨvɨ ka kandixia maa Jitoꞌyo Cristo Jesús. 


text:
Ko maa Yandios ni kundaꞌu xaan ini ya ja ni nakaji ya ruꞌu, ja na kuu ri apóstol nuu ya jiin jniñu jaꞌa, ti ja siaꞌan ni saꞌa ya jiin ri. Ti tu ni nakaji kaꞌa ya ruꞌu ja saꞌa kaꞌa ri jniñu, chi sa suꞌva viꞌi ga ni jitu ndiꞌi ini ri jiin jniñu ja kuu taka ga apóstol ya, ti vasu iyo hora kuita ri jiin jniñu jaꞌa, ko kundee ri, chi maa ya kuu ja chindee chituu ruꞌu. 


text:
Ja yukan tu xndiꞌi ri ini ri jiin jniñu ni tatu ya, chi ɨɨn ni kuu jniñu ka saꞌa ri jiin uu ga apóstol ya ja ka kaꞌan ri jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo Jesús, ti yukan kuu maa jnuꞌun ja ka kandixia ra. Ja ka nandoto ndɨyɨ 


text:
<pb/>Nu jandaa kuu jnuꞌun ni ka kaꞌan ri nuu ra, ja nandoto Cristo nuu ñujiꞌi, ¿ti ndo ka kaꞌan sava ra ja tu ni nandoto ya nusa? 


text:
Ti nu tu ni nandoto Cristo nuu ñujiꞌi un, ¿va tu ni jniñu kuɨtɨ jnuꞌun ka kaꞌan ri nusa? ¿Ti va suni tu iyo ni ɨɨn jnuꞌun ndaa ini ra naa ra ja ka kandixia ra nusa? 


text:
Nu siaꞌan kuu, ¿ti va ka kuu ri chaa xndoñaꞌan ja kuu nuu Yandios nusa? Chi ni ka kachi ri ja ni naxndoto ya Cristo maꞌñu ndɨyɨ. Ko nu tu nandoto ndixia ndɨyɨ, ti va ndaa ja tu ni naxndoto kuɨtɨ ya Cristo nusa. 


text:
Chi nu tu ni nandoto kuɨtɨ Cristo, ti va tundo kuu kuɨtɨ jnuꞌun ka kandixia ra nusa. Ko nu siaꞌan kuu, ti na kachi ri ja ka siin ga ra jiin kuachi ra. 


text:
Nu siaꞌan ti suni taka chaa ni ka kandixia Cristo ja ja ni ka jiꞌi da, va ni ka naa da ɨɨn jinu ni nusa. 


text:
Ja yukan yoꞌo ja ka kandixia Cristo, ja ka chaku ga yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ti kɨvɨ na kuū yo, va tukaa nandoto yo maꞌñu ndɨꞌɨ nusa, ti na xaan ga kuiꞌya kendo yo ja kuu taka ga yɨvɨ nu siaꞌan. Chi ni ka kandixia yo jnuꞌun ja nandoto yo nuu ñujiꞌi ko tu ni kuu, chi ni kuu yo yɨvɨ ni ka xndoñaꞌan. 


text:
<pb/>Ko ansu siaꞌan kuu jnuꞌun un, chi jandaa ndixia ja ni naxndoto Yandios Cristo Jesús maꞌñu ndɨyɨ, ti maa ya kuu undi nuu kuɨtɨ ja ni nandoto ansu taka ga ndɨyɨ ja nandoto un. 


text:
Chi ja sɨkɨ maa ɨɨn ni chaa ni nani Adán, ti ni kɨvɨ kueꞌe ja kuū yo. Ti suni siaꞌan ja sɨkɨ maa ɨɨn ni chaa kuu Cristo Jesús, ti nandoto yo maꞌñu ndɨyɨ. 


text:
Chi nanu tendɨꞌɨ yo ni ka jiꞌi sɨkɨ ja ka kuu yo jnaꞌan Adán, ti suni siaꞌan tendɨꞌɨ yo nandoto sɨkɨ ja kandixia nɨ ini yo Cristo Jesús. 


text:
Ko ndɨ ɨɨn ndɨ ɨɨn yo nani vekoyo yo. Xnakan Cristo ni nandoto nuu ñujiꞌi yukan na ti undi nchaa tuku ya, ti sa nandoto taka yɨvɨ ka yɨꞌɨ jiin ya. 


text:
Yukan ti na jaa maa kɨvɨ sandɨꞌɨ ni ga un ja xnaa Cristo taka jniñu jiin taka yɨvɨ ni ka nduñaꞌnu sɨkɨ ya, ti na kuaꞌa ya jniñu un nuu maa Tata ya Yandios, maa jniñu ñaꞌnu ja ni taꞌu ya nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Ko tu jaꞌi jaa hora un, chi kanuu ja xnakan na taꞌu Cristo jniñu nuu taka ja iyo, undi tukaa ga koo kuɨtɨ ni ɨɨn ja jito uꞌu nuu ya, chi ndɨꞌɨ kuɨtɨ kundee ya jiin. 


text:
Ti sɨkɨ yukan kaꞌan tutu ii Yandios ja ni saꞌa ya ja ni kundee ɨɨn jinu ni Cristo Jesús jiin taka ja jito uꞌu nuu ya. Ko ja kaꞌan siaꞌan, yukan chaku ini yo ja suni junukuachi maa Jitoꞌyo nuu Tata ya Yandios, chi maa Yandios kuu ya ni chiꞌi tendɨꞌɨ kuɨtɨ jniñu un nuu ndaꞌa Cristo Jesús. 


text:
Ko nu na ndɨꞌɨ yukan kɨvɨ nuu ndaꞌa Cristo, yukan na ti maa ya ja kuu ya Seꞌe Yandios, suni kɨvɨ ya nuu ndaꞌa maa Tata ya Yandios, Yaa xiin tendɨꞌɨ kuɨtɨ ja iyo. Yukan kuu ja kuñaꞌnu xaan ga maa Tata yo Yandios, chi yɨndaꞌa ya ndɨ vii kuɨtɨ ja iyo. 


text:
<pb/>Ti sɨkɨ ja ka janducha yɨvɨ naa i ja nandoto ndɨyɨ, nusa ti ¿ndoo ka ndoꞌo ini i ja ka saꞌa i siaꞌan, ti nu tu ndaa ja nandoto ndɨyɨ un nu? Ti ndoꞌo ini ri ja nu tu nandoto ndɨyɨ un, ¿ndoo ka janducha i nusa? 


text:
<pb/>Ko ja kuu ruꞌu naa ri, nu tu ndaa ja nandoto ndɨyɨ, va tu kondoꞌo ri taka kɨvɨ nava ka jnaꞌan ri vijna jiin jniñu ka saꞌa ri. 


text:
Ruꞌu Pablo, kaꞌan ndaa ri ñani naa ra, ja ndɨ kɨvɨ ni ka nduku yɨvɨ kaꞌni i ruꞌu ja sɨkɨ jniñu ya. Ti vasu jito ri nundoꞌo, ko kusɨɨ xaan ini ri ja suni ka kandixia ra maa Jitoꞌyo Cristo Jesús. 


text:
Ti sɨkɨ jniñu ndiso ri nuu Yandios, kuu nanu ja ni ka kanaa ri jiin kuɨtɨ xaan nuu ñuu Efeso jaꞌa. Ko nu tu ndaa ja nandoto ndɨyɨ, va tundo niꞌin kuɨtɨ ri yaꞌu ri nusa. Ti nu siaꞌan, ti vaꞌa ga na saꞌa ri nanu kachi ɨɨn jnuꞌun: “Na kusɨɨ ini yo ti na kaji na koꞌo yo, chi sandau ijña ti kuū yo ti ndɨꞌɨ kendo”, kachi. 


text:
Ko tu kuaꞌa ra jnuꞌun ja xndaꞌu yɨvɨ roꞌo jiin jnuꞌun un, siaꞌan nava kachi ɨnga jnuꞌun i: “Nu jika ra jiin yɨvɨ ndevaꞌa ti naa ini ra taka ja iyo vaꞌa ti tukaa jika ndaa ra”, kachi. 


text:
Nusa ti nachuꞌun ini naa ra ti koto kɨvɨ nduu kuɨtɨ ga ra jiin yɨvɨ kueꞌe un, nava tu kɨvɨ ra nuu kuachi, chi maꞌñu ra naa ra ka iyo yɨvɨ ja tu jini kuɨtɨ i nau kuu maa Yandios. Siaꞌan kaꞌan ri nava na kukanuu ra naa ra ja ka iyo yɨvɨ kueꞌe un jiin ra. Nasa nandoto ndɨyɨ 


text:
<pb/>Ko nu ɨɨn ra na kachi: “¿Nasa nandoto ndɨyɨ nusa? ¿Ti nasa kaa yɨkɨ kuñu ndɨyɨ un nu na ndenda nu?” 


text:
¡Aa! Ko ndoo ka ndoꞌo ini ra siaꞌan, va nu tu chaku ini ra ja nava nandoto ndɨyɨ un kuu nanu chiꞌi yo tata chii ñuꞌun, chi kaña yuku ko maa nuni un chi teꞌyu. 


text:
Ti tata ja kɨvɨ chii ñuꞌun un kuu nuni, xi triu xi ɨnga nuu, ko ansu mani yuku kuu ja ndeꞌe yo chi mani nuni kuu. 


text:
Ti suni siaꞌan kuu jiin taka yɨkɨ kuñu, chi ansu ɨɨn ni kanda. Sɨɨn kaa yɨkɨ kuñu yɨvɨ, ti sɨɨn kaa ɨɨn kuɨtɨ, suni sɨɨn kaa ɨɨn saa, ti sɨɨn kanda chāká un. 


text:
Suni siaꞌan kuu jiin taka ja iyo nuu andɨvɨ jiin taka ja iyo nuu ñuyɨvɨ. Chi sɨɨn ni saꞌa vii ya ja iyo andɨvɨ, ti suni sɨɨn ni saꞌa vii ya ja iyo ñuyɨvɨ. 


text:
Ti suni sɨɨn ndii ndikandii, ti sɨɨn ndii yoo. Ti sɨɨn ndinchaa chuxini un, chi sɨɨn sɨɨn ndii ɨɨn ɨɨn, savaꞌni ga nasa kanda maa. 


text:
<pb/>Ti suni siaꞌan kuu nu na nandoto ndɨyɨ. Tukaa ga koo i nava ni iyo i undi nuu. Yɨkɨ kuñu ja ni chunduji yo chii ñuꞌun ndɨꞌɨ teꞌyu, ko kɨvɨ na nandoto ndɨyɨ un, tukaa ga kaa siaꞌan. 


text:
Ɨɨn yɨkɨ kuñu ja chunduji yo, tukaa ga vaꞌa kuɨtɨ kaa, ko kɨvɨ na naxndoto Yandios ndɨyɨ un ti tukaa ga koo nava ni kaa undi nuu, chi suꞌva sɨɨn nduvii yɨvɨ un. Ɨɨn ndɨyɨ ja chunduji yo chii ñuꞌun, tukaa ga ndoo kuu, ko kɨvɨ na nandoto, suꞌva ndu ndajnu ga yɨkɨ kuñu yɨvɨ un. 


text:
Ɨɨn ja chunduji yo chii ñuꞌun, ndeꞌe ndaa kuɨtɨ yo ja ɨɨn yɨvɨ siaꞌan ni kuu, ko kɨvɨ na nandoto, tukaa ga koo siaꞌan, chi ndɨꞌɨ nasama ya jiin ɨɨn yɨkɨ kuñu ja kuncha andɨvɨ. Chi iyo yɨkɨ kuñu yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa, ti suni iyo yɨkɨ kuñu yɨvɨ kunchuku nuu andɨvɨ. 


text:
<pb/>Chi siaꞌan yoso nuu tutu ii Yandios: “Ja kuu yɨvɨ naa i, xnakan ni saꞌa Yandios ɨɨn chaa ja ni nani Adán, ti ni kuncha da nuu ñuyɨvɨ jaꞌa”, kachi tutu. Ti sandɨꞌɨ ni ga ti taji ya ɨnga chaa ja kuu nanu Adán. Ni kee da andɨvɨ, ko ndiso da jniñu ñaꞌnu ja naxndoto da yɨvɨ yɨꞌɨ jiin Yandios ja na kunchuku i nuu andɨvɨ. 


text:
Vijna chi kuu yo yɨvɨ kanchuku nuu ñuyɨvɨ jaꞌa jiin yɨkɨ kuñu yo, ko ijña xi isa, ti nduu yo yɨvɨ kunchuku nuu andɨvɨ, chi nasama yɨkɨ kuñu yo. 


text:
Ti Adán ni kuu da ɨɨn chaa yɨꞌɨ jiin ñuyɨvɨ jaꞌa, chi jiin tɨkacha ñuꞌun ni saꞌa Yandios maa da. Ko ɨnga chaa kuu uu chi undi nuu andɨvɨ ni kii da, ti yukan kuu maa Jitoꞌyo. 


text:
Yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa chi ka kuu i jnaꞌan Adán ja ni kuu da jiin tɨkacha ñuꞌun. Ko yɨvɨ yɨꞌɨ jiin Cristo, ja ni kii ya nuu andɨvɨ, nduu i nanu kuu maa ya. 


text:
Chi nanu ni ka ndaku yo nava kaa maa chaa ni kuu jiin tɨkacha ñuꞌun un, suni siaꞌan nduu yo nava kaa maa Cristo, ja ni kii undi nuu andɨvɨ. 


text:
<pb/>Ñani naa ra, na kachi ri nuu ra, ja jiin yɨkɨ kuñu yo nava kanchuku yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, tu kuu kɨvɨ yo ñuu nuu taꞌu Yandios jniñu, chi ja naa kuu. Ja yukan tu kuchaku ja kuu saa ni. 


text:
Vijna ti kunsoꞌo vaꞌa ɨɨn jnuꞌun na kaꞌan ri, ɨɨn jnuꞌun ja ni chisaꞌyɨ Yandios ja kuni stuu ya vijna, ti kachi: “Tendɨꞌɨ yo ja ka kandixia Cristo, ansu tendɨꞌɨ yo kuū, ko tendɨꞌɨ yo nasama Yandios yɨkɨ kuñu yo”, kachi. 


text:
Chi kɨvɨ sandɨꞌɨ ni ga na jaa kɨvɨ, ti tɨvɨ ndɨkɨ. Ti tu naꞌan kuɨtɨ kuu un, chi kuu nanu ja ɨɨn nakuani ni yo, ti ja ni nasama ni Yandios yoꞌo. Chi tɨvɨ ndɨkɨ, ti kɨvɨ un nandoto taka ndɨyɨ ja tukaa ga kuū i. Ti taka yoꞌo naa yo ja ka chaku, so nasama Yandios yɨkɨ kuñu yo. 


text:
Chi sɨkɨ ja teꞌyu yɨkɨ kuñu yo, yukan kuu ja kanuu nasama ya yoꞌo nava tukaa ga teꞌyu kuɨtɨ yo. Chi sɨkɨ ja ka jiꞌi yo jiin kueꞌe, ti kanuu ja na nasama ya yoꞌo nava tukaa ga kuū kuɨtɨ yo. 


text:
Ti ja ka jiꞌi yo ti teꞌyu yɨkɨ kuñu yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ja sɨkɨ yukan kii kɨvɨ ja nasama ya yoꞌo naa yo nava tukaa ga kuū yo, ni tukaa ga teꞌyu yɨkɨ kuñu yo. Yukan na ti kundaa nava yoso jnuꞌun nuu tutu ii Yandios: “Ni kundee ndɨkuɨtɨ ya, ni xnaa ya kueꞌe ja jaꞌni yoꞌo. 


text:
Ti vasu jandaa kuū ja kuu yo, ko tu naa yo, chi nandoto yo. Tukaa kundee kuɨtɨ kueꞌe un jiin yo, chi ja ni kundee Yandios ja xnaa ya kueꞌe un”, kachi tutu. 


text:
Ti maa kuachi yo saꞌa ja kundee kueꞌe un jiin yo ti jiꞌi yo. Ko ley Yandios kachi nau kuu kuachi nusa. Ja yukan kankuachi ley un sɨkɨ yo. 


text:
Ko na kuantaꞌu yo nuu Yandios, chi ni taji ya Jitoꞌyo Cristo Jesús ja ni saꞌa ya jniñu ñaꞌnu jaꞌa yo ja ni nama ya yoꞌo, chi ni kundee ya sɨkɨ kuachi jiin sɨkɨ kueꞌe un. Ti tukaa ga naa yo, chi ni nandoto maa Jitoꞌyo nuu ñujiꞌi un. Ti jiin yukan suni ni ka kundee yo jiin kueꞌe un, chi suni nandoto yo. 


text:
<pb/>Ja yukan ñani ri naa ra, sɨkɨ ja jandaa ndixia kuu ja nandoto yo, koto yuji ini ra jiin jniñu ka saꞌa ra ja ka junukuachi ra nuu maa Jitoꞌyo. Kukutu ini naa ra jiin jnuꞌun ya, ti nɨnɨ na saꞌa ra jniñu maa Jitoꞌyo jiin nɨ ini nɨ añu ra. Chi ja jini ra ja tu ka saꞌa kaꞌa ra jniñu un ja ka junukuachi ra nuu maa Jitoꞌyo. Ka kekoo da xuꞌun ja kuu yɨvɨ ndaꞌu<pb/>


text:
Ti vijna, ruꞌu Pablo, na kachi ri ɨɨn jnuꞌun sɨkɨ nasa kekoo ra xuꞌun ja kuu nuu ñanijnaꞌan yo ja ka kandixia, ja ka kuu da chaa ndaꞌu. Ti na saꞌa ra nanu ni xndaku ri nuu taka yɨvɨ ka kandixia ndañuu Galacia. 


text:
Ti taka domingo na savaꞌa ndɨ ɨɨn ndɨ ɨɨn ra jaku xuꞌun, savaꞌa ni ga nasa ni ka niꞌin ra, nava nu na jaa ri ti ja ka iyo tuꞌva ra, ansu jaa ri ti ka jinu ra ka nduku ra xuꞌun. 


text:
Nu na jaa ri ti nakaji ra chaa, chaa kundaꞌa tutu ri, ti taji ri da kinkoyo da nuu ñani yo kanchuku ñuu Jerusalén. Ti na nakuaꞌa da xuꞌun ni ka kekoo ra naa ra un. 


text:
Ti nu kanuu ja kiꞌin ri jiin chaa kinkoyo un, ti kiꞌin ri jiin da. Kandaꞌu Pablo jiin yɨvɨ ñuu Corinto 


text:
<pb/>Ti nu kuaja ri nuu kanchuku ra, xnakan yaꞌa ri ichi ndañuu Macedonia, ti sa kuaja ri ñuu Corinto. 


text:
Ti na ndeꞌe yo nu kuncha ri yukan jaku ni kɨvɨ, xi kuncha ri yukan nɨ viko ñuu jiin ra naa ra. Yukan ti kuu chindee ra ruꞌu ja chuꞌun ichi ra naa ra ruꞌu nuu ichi kiꞌin ri. 


text:
Ko tu jaa ri ja kuncha ri ɨɨn nundaa ni jiin ra naa ra, chi ndoꞌo ini ri ja kuncha ri yukan ɨɨn kani tɨꞌlɨ, nu siaꞌan kuni maa Jitoꞌyo. 


text:
chi iyo kuaꞌa yɨvɨ jaꞌa ja ka kuni kunsoꞌo i jnuꞌun Yandios, chi ka iyo kuaꞌa yɨvɨ ka jantaꞌu jnuꞌun Cristo Jesús. Vasu suni iyo kuaꞌa yɨvɨ ja kuni kasɨ ichi ri. 


text:
<pb/>Ko nu ni jaa Timoteo, ti tendɨꞌɨ ra na kunchuku mani nava na kosɨɨ ini da nuu kancha da yukan jiin ra naa ra, chi suni junukuachi da nuu jniñu maa Jitoꞌyo nanu junukuachi maa ri suni. 


text:
Ti ni ɨɨn ra koto sajaꞌa ini nuu da. Suꞌva na chindee ra da ja na chuꞌun ichi ra da nu vendi da, nava na niꞌin da jnundee ini jiin ra naa ra ja nɨ ini ka kandixia ra. Ti na kukuee ndiji da nuu ichi, chi kundatu ri da jaꞌa jiin uu ga ñani yo ja ka kandixia. 


text:
<pb/>Ti sɨkɨ ñani yo Apolos, xaan ga ndaꞌu ni kuu ri jiin da, chi tu ni kuu ja jaa da jiin uu ga ñani yo un, ja na jandeꞌe da roꞌo naa ra. Vaꞌa ni ndoꞌo ini da, ko tu ni kuu ja jaa da vijna. Ko nu na nuña da tɨꞌlɨ, ti kuaja da. 


text:
<pb/>Ko na kachi ri nuu ra naa ra ja na kondito ra, ti koto yuji ra ja na kaka yata ra ichi Yandios. Na kuñukuu ni ini ra ja siin ra jiin jnuꞌun vaꞌa Jitoꞌyo Cristo Jesús. Na kukutu ini ra jiin jnuꞌun Yandios nava na kuixia inijnuni ra jiin jnuꞌun ya. 


text:
Ti taka ja saꞌa ra, na kuu mani jniñu vaꞌa. Na kuu jiin jnuꞌun kundaꞌu ini nuu ñanijnaꞌan yo, ti suni nuu taka ga yɨvɨ. 


text:
<pb/>Ñani, ka jini vaꞌa ra ja xnakan yɨvɨ veꞌe Estéfanas ni ka kandixia i nuu ichi Yandios, ja kanchuku i ndañuu Acaya. Ti ni ka nakuaꞌa i maa i nuu jniñu ja ka chindee i taka ga yɨvɨ ka kandixia. 


text:
Ti kandaꞌu ri jiin ra ñani, ja na kuaꞌa ra ja yɨñuꞌun nuu yɨvɨ ka saꞌa siaꞌan, ja ka junukuachi i nuu yɨvɨ ka kandixia. Ti suni siaꞌan na saꞌa ra naa ra nanu vii ka chindee jnaꞌan yɨvɨ un. 


text:
<pb/>Ti kusɨɨ ini ri ja ni chaa Estéfanas jiin Fortunato jiin Acaico, chi maa da ni ka jaꞌa jnundee ini nuu ri jiin jnuꞌun da sɨkɨ ja jika xaan kanchuku ra. 


text:
Ni ka jaꞌa da jnundee ini añu ri, siaꞌan nanu ni ka saꞌa da jiin maa ra naa ra. Ti yɨvɨ siaꞌan, kanuu ja na kuajnuꞌun ra da, chi iyo vaꞌa jniñu saꞌa da. Sandɨꞌɨ ni ga jnuꞌun sandee ini 


text:
<pb/>Na sandee xaan ini ra naa ra, kachi taka ñanijnaꞌan yo ka kandixia ja kanchuku i ndañuu Asia. Aquila jiin Priscila jiin taka yɨvɨ ka ndututu ini veꞌe da, ka kanxiaꞌu i ja na sandee xaan ini tendɨꞌɨ ra jiin sɨvɨ maa Jitoꞌyo. 


text:
Suni siaꞌan kachi taka ñani yo ja na sandee ini ra, ti na nanuu jnaꞌan naa ra jiin jnuꞌun xiaꞌu ri. 


text:
<pb/>Ti nu iyo yɨvɨ ja tu jantaꞌu maa Jitoꞌyo Cristo Jesús, na jnaꞌnu ndatu i ti na naa i nusa. Ti na kachi yo: ¡Jitoꞌyo, ñaꞌan ni vijna! 


text:
<pb/>Ñukuu ini ri ja maa Jitoꞌyo Jesús, na kundaꞌu ini ya roꞌo naa ra, ti na chindee ya nuu ra nava siaꞌan na koo. 


text:
<pb/>Sandɨꞌɨ ni ga jnuꞌun jaꞌa na kachi ri. Roꞌo ja ka kandixia Cristo Jesús ñuu Corinto, kundaꞌu ini ri nuu taka ra naa ra. Siaꞌan na koo.<pb/>


text:
Ruꞌu Juan, jiin taka ga apóstol, ja ka kuu ri ndajaꞌa Jesús, na chaa ri tutu jaꞌa nuu ra naa ra. Ti na kachi ri ja iyo ɨɨn Jnuꞌun kanuu ga, ti Jnuꞌun un kuu maa Jnuꞌun chaku, chi undi nuu ja iyo Jnuꞌun un, ti sa ni kejaꞌa ñuyɨvɨ. Ni ka jinisoꞌo ri Jnuꞌun un. Ni ka ndeꞌe ri, ti ni ka jini ri jiin nduchi ri. Ni ka jini ri nuu, ti ni ka kueꞌe ri jiin ndaꞌa ri. Ti yukan kuu ɨɨn Jnuꞌun chaku ja saꞌa ja ka chaku yo. 


text:
Ti Jnuꞌun un ni kenda nundijin nuu ñuyɨvɨ nava na kuni yo nau ja kuu. Ti ruꞌu naa ri ni ka jini ri nuu. Ti ka jaꞌa ri jandaa sɨkɨ Jnuꞌun un, chi jandaa kuɨtɨ kuu ja ni kenda Jnuꞌun un. Ti yukan ka xndaku ri nuu ra naa ra ja Jnuꞌun un saꞌa ja ka kuchaku yo ja kuu saa ni. Jnuꞌun un kancha jiin Tata yo Yandios, ko ni kenda nuu yo naa yo ja na kuni ndaa yo nau ja kuu. 


text:
Ti ka jaꞌa ri jandaa nuu ra naa ra chi ni ka jini ri nuu, ti ni ka jinisoꞌo ri Jnuꞌun kaꞌan un. Yukan kuu jnuꞌun ka xndaku ri nuu ra naa ra nava na nduu ɨɨn nuu ini ra jiin ri naa ra. Nanu ruꞌu naa ri, nɨnɨ ka iyo ɨɨn nuu ndixia ini ri naa ri jiin Tata yo Yandios jiin Seꞌe ya Cristo Jesús. 


text:
Siaꞌan ka chiso ri tutu jaꞌa nuu ra naa ra nava na kendo kaji, ti na kusɨɨ ini ra jiin taka jnuꞌun jaꞌa naa ra. 


text:
<pb/>Jaꞌa kuu jnuꞌun ni xnaꞌan Jitoꞌo Cristo Jesús nuu ri naa ri, ti suni jaꞌa kuu ja ka xndaku ri nuu ra naa ra ja Yandios kuu ñundijin chi tu iyo ni ɨɨn kuachi nuu ya, iyo ndoo ya, ti tu iyo ni tɨꞌlɨ ñuñaa nuu ya, chi ñuñaa un kuu kuachi. 


text:
Yukan kuu ja nu na kachi yo ja yɨꞌɨ yo jiin Yandios, ko siin yo kuaꞌan yo ichi ñuñaa un, ti xndaꞌu yo jiin jnuꞌun ka kaꞌan yo, jiin jniñu ka saꞌa yo ja siaꞌan. 


text:
Ko nu ka jika ndaa yo ichi Yandios, ti kuaꞌan yo ichi ñundijin nuu kancha maa ya, ti ka iyo ndoo yo nanu iyo ndoo maa ya. Ja siaꞌan na ti ni ka nduu ɨɨn nuu ini yo jiin taka ñani jnaꞌan yo ja suni ka kandixia i. Yukan kuu ja ka iyo ndoo ini yo nuu Yandios, chi ni taji ya Seꞌe ya Jesús ja ni jiꞌi ya ndaꞌa cruz, ti ni jatɨ ya nɨñɨ ya ja ni kenchaa ya kuachi yo nuu ya, ti siaꞌan ni sandoo ya kuachi yo jiin nɨñɨ ya. 


text:
Ko nu na kachi ndaa yo nuu Yandios ja ka iyo kuachi yo, ti jandaa kuu ja kuankaꞌnu ini ya nuu kuachi yo, ti sandoo ya añu yo, chi nɨnɨ siuku ya taka jnuꞌun ni kachi ya. 


text:
Ti nu ka kaꞌan yo ja tu ka saꞌa yo ni ɨɨn kuachi, ti ka xndoo kuiꞌya yo jnuꞌun Yandios ja siaꞌan, chi ka kaꞌan yo ja xndaꞌu ya, ko ja kuu nuu maa ya chi yoꞌo kuu ja ka xndoñaꞌan. Ti nu ka kaꞌan yo siaꞌan, mani jnuꞌun maa yo ka kaꞌan yo, chi tu ka jandatu yo jnuꞌun ya, vasu siaꞌan iyo jnuꞌun Yandios. Kaꞌan Cristo Jesús jaꞌa yo<pb/>


text:
Roꞌo ja ka kuu ra nanu seꞌe ri, ja ni ka kandixia ra jnuꞌun Jesús, na chaa ri jnuꞌun jaꞌa nuu ra naa ra nava tu nukoyo ra nuu kuachi. Ko nu na saꞌa ra ɨɨn kuachi naa ra, ti iyo ɨɨn ya ii ja kaꞌan jaꞌa yo, ti kancha ya maꞌñu sava jiin yo ja kuu nuu Yandios. Ti maa ya kuu Cristo Jesús, ti maa ɨɨn ni ya kuu ja iyo ndoo. 


text:
Undi nuu tu ni kuvaꞌa ini Yandios nuu yo ja sɨkɨ kuachi yo, ko ni ndundaꞌu ini ya yoꞌo nu ni jiꞌi Seꞌe ya Cristo Jesús nuu ndaꞌa cruz, ja ni nama ya yoꞌo nuu kuachi yo. Ti ansu nɨnɨ nuu kuachi yoꞌo naa yo, chi suni nuu kuachi tendɨꞌɨ yɨvɨ kanchuku nuu nɨ tuꞌu ñuyɨvɨ. 


text:
Ti kuni ndaa yo ja yɨꞌɨ ndixia yo jiin Yandios nu na siuku ndaa yo taka jniñu ni taꞌu ya. Siaꞌan na kuni ndaa yo ja ni ka nakuni yo ya. 


text:
Ko nu ɨɨn yɨvɨ na kachi: “Ruꞌu ja jini ndaa ri jnuꞌun Yandios, chi yɨꞌɨ ndixia ri jiin ya”, kachi. Vasu siaꞌan na kaꞌan, ko nu tu jandatu jniñu ni taꞌu ya, yukan ti kuu i ɨɨn yɨvɨ ni kendo kuiꞌya chi ni xndoñaꞌan i, ti tu iyo ndaa ini i. 


text:
Ti ndijin ndaa ndeꞌe yo yɨvɨ ka siuku ti ka jandatu i jniñu ni taꞌu ya, chi ni yixia ini i jiin jnuꞌun ya. Yukan kuu ja ka kuu ini i nuu Yandios. Ti nu siaꞌan na saꞌa yo, ti ka iyo ndaa ini yo ja ka yɨꞌɨ yo jiin ya. 


text:
Nu ɨɨn yɨvɨ na kachi ja yɨꞌɨ ndixia i jiin Yandios, ti kuni ja na kaka ndaa i ja iyo ndoo i nanu ni iyo ndoo maa Jesús. 


text:
<pb/>Ruꞌu Juan, kundaꞌu ini ri roꞌo naa ra, chi ka kuu ra ñani ri. Nuu tutu jaꞌa na taꞌu ri ɨɨn ɨɨn jniñu jaa nuu ra, vasu ansu vinañuꞌni ni kenda jnuꞌun jaꞌa, chi roꞌo naa ra ja ka jini ra jnuꞌun jaꞌa undi na ni ka kejaꞌa ka kandixia ra Jesús. Ti jnuꞌun un ja ni ka jinisoꞌo ra. 


text:
Ko nuu tutu jaꞌa suni na taꞌu ri ɨɨn jniñu jaa. Ti jandaa ndixia kuu jnuꞌun un, chi ni siuku Jesús jnuꞌun un na ni kii ya nuu ñuyɨvɨ. Ti suni siaꞌan kuni ja na siuku ra jnuꞌun un naa ra nanu ni siuku maa Jesús. Tukaa na ndeꞌe yo ja iyo nuu ñuyɨvɨ, chi yɨvɨ ka jika ichi ñuyɨvɨ jaꞌa, ichi ñuñaa kuankoyo i, ti tu ka jini i na ichi kuankoyo i. Ko yoꞌo naa yo ja ka jini yo ja kuaꞌan yo ichi ndaa, chi maa Jesús ni kachi ya siaꞌan, ti ja ka jini yo ja kuaꞌan yo ichi ñundijin. 


text:
<pb/>Iyo yɨvɨ ka kaꞌan ja ka jika i nuu ñundijin nava ni kachi Jesús, ko mani ka xndoñaꞌan yɨvɨ un ja ka kaꞌan i siaꞌan. Ti jito uꞌu i ñani jnaꞌan i ja suni kandixia da Jesús. Ti xndaꞌu i ja jika i ñundijin, chi suꞌva ñuñaa kuaꞌan i. 


text:
Ko yɨvɨ jika ichi ñundijin, kundaꞌu ini i nuu ñani jnaꞌan i, ti yɨvɨ un chi jika ndaa i, ti tu iyo ni ɨɨn ja skandava i nuu kuachi i. 


text:
Ko nu jito uꞌu i ñani i, nanu ja ti kuni ga i jniñu ni taꞌu Jesús, ti ñuñaa kancha yɨvɨ un, chi tu jini i nanu kuaꞌan i. Ti kuu i nanu chaa kuaa, chi ni kukuaa nduchi i ni saꞌa ñuñaa un. 


text:
<pb/>Roꞌo ja ka kuu ra seꞌe ri, chaa ri tutu jaꞌa nuu ra naa ra nava na kuni ra ja iyo jnuꞌun kaꞌnu ini Yandios nuu ra naa ra, chi ja ni kenchaa ya kuachi ra jiin jniñu ni saꞌa Cristo Jesús. 


text:
<pb/>Roꞌo chaa ñaꞌnu naa ra, chaa ri tutu jaꞌa nuu ra, chi ja ni ka kandixia ndaa ra Jesús, ja maa ya ja iyo jiin maa Yandios sa ni xnukoo ya ñuyɨvɨ. Suni chaa ri tutu jaꞌa nuu taka roꞌo chaa kuachi, chi kuan kundee ra jiin jniñu kueꞌe ja kuni chayɨka jaꞌuꞌu un roꞌo naa ra. Seꞌe ri naa ra, siaꞌan ni chaa ri tutu jaꞌa nuu ra, chi ja ni ka kandixia ndaa ra Tata yo Yandios. 


text:
Suni siaꞌan ni chaa ri tutu jaꞌa nuu roꞌo, chaa ñaꞌnu naa ra, chi ni ka kandixia ndaa ra Jesús, ja maa ya ni iyo jiin maa Yandios sa ni xnukoo ya ñuyɨvɨ. Suni siaꞌan chaa ri tutu jaꞌa nuu roꞌo, ñaꞌan kuachi naa ra, chi ka iyo niꞌin ini ra jiin jnuꞌun Yandios, ti ka ñukuu ini ra jnuꞌun ya taka ni kɨvɨ, ti jiin yukan ja ni ka kundee ra jiin jaꞌuꞌu un. 


text:
<pb/>Ko kanuu ɨɨn jnuꞌun na kachi ri nuu ra naa ra, ja koto kuñukuu ini ra ñuyɨvɨ jaꞌa, ni tu kundio ini ra ja niꞌin ra taka ja iyo nuu. Chi nu na kin yɨɨ ra ñuyɨvɨ jaꞌa, ti naa ini ra Tata yo Yandios, ti tukaa ga kuñukuu ini ra maa ya. 


text:
Chi taka ndajniñu ja iyo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, tu jajnaꞌan ini Yandios ja na kundio ini yo. Ti tu kuvaꞌa ini ya ja kuñukuu ini yo ja niꞌin ga yo. Ni tu jajnaꞌan ini ya ja niꞌin ga yo savaꞌni ga ja jajnaꞌan ini yɨkɨ kuñu yo, chi mani maa ñuyɨvɨ jaꞌa xiin un. Ni tu jajnaꞌan ini ya ja kava vixi ini yo jiin ja ñavaꞌa yo, ni tu kin yɨɨ yo un, chi taka un jaꞌa ñuyɨvɨ jaꞌa, ko tu vaꞌa, chi ansu siaꞌan kuni Tata yo Yandios. 


text:
Ti siaꞌan kuan ndɨꞌɨ ñuyɨvɨ jiin taka ndajniñu un, ko ja iyo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa tu kuñɨɨ. Ti yɨvɨ kuandatu taka jniñu taꞌu Yandios, yɨvɨ yukan kuu ja kuchaku ja kuu saa ni jiin Yandios. Chaa jito uꞌu Cristo 


text:
<pb/>Seꞌe ri naa ra, na xndaku ri nuu ra ja ja ni jaa kɨvɨ kuan ndɨꞌɨ ñuyɨvɨ yo. Ti sɨkɨ kɨvɨ vijna ja ni ka jinisoꞌo ra ja kii chaa koto uꞌu Cristo, vasu undi vijna ja ni ka kenda tɨjnɨ yɨvɨ ka jito uꞌu Cristo. Ti jiin yukan jini yo ja ja ni kuyajni ndaa kɨvɨ ja naa ñuyɨvɨ. 


text:
Ti yɨvɨ ka jito uꞌu Cristo un, xnaka ni ka yɨꞌɨ i jiin yo, ko ni ka kuxio i ɨnga ichi, chi tu ni ka kejnaꞌan ndaa ini i jiin yo. Ni ka yɨꞌɨ ndaa ndixia i jiin yo, ti ja ni ka kuñɨɨ i jiin yo niku, ko tu ni kuu siaꞌan. Chi suꞌva, ni ka kee i kuaꞌan i, ko nu kuankoyo i, yukan na ti ni ka jini ndaa yo ja tu ni ka kejnaꞌan ini i jiin yo. 


text:
<pb/>Ko ja kuu roꞌo naa ra, ni jaꞌa Cristo Espíritu Santo nuu ra. Ti jiin yukan ja ka jini ndaa ra ja siaꞌan kuu. 


text:
Siaꞌan chaa ri tutu jaꞌa nuu ra naa ra vanuxia ja ka jini ndaa ra jniñu ni taꞌu Yandios ansu ja tu ka jini ra, chi ka jini vaꞌa jniñu ni taꞌu Yandios ansu ja tu ka jini ra, chi ka jini vaꞌa ra ja tu kuu kenda ɨɨn jnuꞌun xndoñaꞌan nuu ɨɨn jnuꞌun iyo ndaa. 


text:
¿Ti nau ka kuu yɨvɨ ka xndoñaꞌan un nusa? Kuu yɨvɨ kaꞌan ja Jesús tu kuu ya Cristo, ya ni taji Yandios ja ndiso ya jniñu ñaꞌnu. Ti yɨvɨ yukan kuu ja jito uꞌu Cristo, chi chisaꞌyɨ i Tata yo Yandios jiin Seꞌe ya Cristo Jesús. 


text:
Yɨvɨ chisaꞌyɨ ja ansu Seꞌe Yandios kuu Cristo, ti yɨvɨ un tu yɨꞌɨ i jiin Yandios. Ko taka yɨvɨ na kuaꞌa jandaa ja Cristo, kuu ya Seꞌe Yandios ya ndiso ya jniñu ñaꞌnu, ti jandaa ndixia kuu ja yɨvɨ un yɨꞌɨ i suni jiin maa Tata yo Yandios. 


text:
<pb/>Ja yukan kuu ja kaꞌan ri ja na chuꞌun ini chuꞌun añu ra jnuꞌun ni ka jini ra naa ra, ti ni ka kandixia ra undi nuu na ni ka kejaꞌa ra. Ti nu na kendo taka jnuꞌun ni ka kandixia ra undi nuu yukan ini añu ra, yukan na ti ni kuu ndaa ndixia ja ka yɨꞌɨ ra jiin Tata yo Yandios jiin Seꞌe ya Cristo Jesús. 


text:
Ko roꞌo naa ra, chi maa Yandios ni jaꞌa ya Espíritu Santo kancha ya jiin ra. Ti tukaa ka nandɨꞌɨ ra ja xndaku ɨnga yɨvɨ nuu ra, chi maa Espíritu Santo yɨndaꞌa roꞌo naa ra. Ti jnuꞌun Espíritu Santo un iyo ndaa ti jankɨvɨ xndoñaꞌan. Yukan kuu ja kaꞌan ri, chi ka yɨꞌɨ ra jiin ya. Ti siin nava kanchuku ra ja ka yɨꞌɨ ra jiin Jitoꞌo Cristo Jesús, nava xndaku maa Espíritu Santo nuu ra naa ra. 


text:
<pb/>Ko vijna na kachi tuku ri, roꞌo seꞌe ri naa ra. Siin nɨ ini jiin jnuꞌun Cristo Jesús, ti nava siaꞌan taka yo na natuꞌva yo nuu ya naa yo, nava nu ni ndenda ndijin ya, ti tu yuꞌu yo, ni tu kukanuu yo kujiin yo nuu ya kɨvɨ nchaa ya. 


text:
<pb/>Ja ka jini ndaa ra ja iyo ndoo Cristo Jesús. Ti suni siaꞌan nu ni ka jini ra taka yɨvɨ ka jika ndaa, ti yɨvɨ yukan ndixia kuu ja ka kuu seꞌe Yandios, chi ka siuku ndaa i taka jniñu vaꞌa ni taꞌu maa ya. Nau kuu seꞌe Yandios ja yɨꞌɨ jiin ya<pb/>


text:
Ndeꞌe naa ra, na xaan ga ni kundaꞌu ini Yandios yoꞌo ja na konani yo seꞌe ya, ti suu ndixia ka kuu yo. Ja yukan kuu ja yɨvɨ ka jika ichi ñuyɨvɨ jaꞌa, tu ka nakuni i yoꞌo, chi ni nuu maa Jitoꞌo Jesús, tu ni ka nakuni i. 


text:
Ñani naa ra, vijna ti ja ka kuu yo seꞌe Yandios, ko changa ga kuni yo nasa koo yo kɨvɨ na nchaa Jesús tuku. Ko ja ka jini yo ja kɨvɨ na nchaa Cristo Jesús, ti nduu yo nanu kaa maa ya, chi kuni yo nuu ya nasa kaa maa ya. 


text:
<pb/>Ko yɨvɨ ja tu ka chuꞌun ini, ti ka stɨvɨ i ley Yandios ja siaꞌan ka saꞌa i kuachi. Chi kuachi un kuu ja saꞌa ja tu ka chiñuꞌun i ley un. 


text:
Chi ka jini ra ja ni kii indjin Cristo Jesús nuu ñuyɨvɨ ja ni kii kenchaa ya kuachi yo, vasu tu ni ɨɨn kuachi ni iyo nuu ya. 


text:
Yukan kuu ja taka yɨvɨ ja ka yɨꞌɨ jiin Cristo, tukaa ga siin yɨ ja saꞌa i kuachi. Ko yɨvɨ ni ka jajnaꞌan ini ti ka siin i ka saꞌa i kuachi, ti va jankɨvɨ ni ka jini yɨvɨ un nuu Jesús, ni tu ka yɨꞌɨ i jiin ya. 


text:
Roꞌo, seꞌe ri naa ra, na kachi ri ja tu kuandatu ra nuu ni ɨɨn yɨvɨ ja ka kuni xndaꞌu roꞌo naa ra. Chi taka yɨvɨ ka jika ichi Yandios, ka jandatu i jnuꞌun ya, chi ka iyo ndaa ini i. 


text:
Ti taka yɨvɨ ka saꞌa kuachi un, mani seꞌe kuiꞌna ka kuu i, chi kuiꞌna un siaꞌan ni vaji jiin kuachi undi na ni kejaꞌa ñuyɨvɨ. Ti sɨkɨ yukan kuu ja ni kii Seꞌe Yandios ja ni kii xnaa ya taka jniñu saꞌa kuiꞌna un. 


text:
Ti yɨvɨ ka yɨꞌɨ jiin Yandios ja ka kuu i seꞌe maa ya, ti tukaa ka siin i saꞌa i kuachi, chi kancha jnuꞌun maa ya jiin yɨ. Tukaa ga ka siin i jiin kuachi, chi ja ni ka kuu i seꞌe Yandios. 


text:
Yukan jini yo nau ja kuu seꞌe Yandios ti nau ja kuu seꞌe kuiꞌna, chi taka yɨvɨ ka siin jiin kuachi xi ja tu ka kundaꞌu ini ñani jnaꞌan i ja ka yɨꞌɨ jiin Cristo Jesús, ansu seꞌe Yandios ka kuu yɨvɨ un. Na kundaꞌu ini yo ñani jnaꞌan yo 


text:
<pb/>Jaꞌa kuu jnuꞌun ja ni ka jinisoꞌo ra undi na ni ka kejaꞌa ka kandixia ra Cristo Jesús naa ra, ja na kundaꞌu ini yo ñani jnaꞌan yo ka kandixia. 


text:
Tu saꞌa yo nanu ni saꞌa Cain, ja ni kueꞌe kuiꞌna kuu un maa da, ti ni jaꞌni da ñani da. ¿Ti na siɨkɨ kuu ja ni jaꞌni da ñani da nusa? Kuachi kuu ja tu ni iyo vaꞌa jniñu saꞌa da. Ti ñani da, ni saꞌa tu chaa un mani jniñu ndaa, ɨɨn jniñu ja iyo vaꞌa. 


text:
Ñani ri naa ra, koto saꞌa kuiꞌya ini ra, nu ka jito uꞌu yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa roꞌo naa ra, ti koto xndiꞌi ini ra naa ra. 


text:
Yoꞌo naa yo tu kanchuku yo nanu kunchuku yɨvɨ un, chi yɨvɨ un kanchuku i nanu ndɨyɨ ja tu ka nakuni jnuꞌun Yandios. Ko yoꞌo naa yo, ja ni yaꞌa kɨvɨ ja ni kunchuku yo nanu ndɨyɨ un, ti vijna ni ka nachaku ini yo ja na kuchaku yo nanu ndɨyɨ ja tu ka nakuni jnuꞌun ya, chi vijna ja ni ka nakuni yo jnuꞌun un. Yukan kuu ja ka kundaꞌu ini nuu jnaꞌan yo, chi ja kandixia yo Cristo Jesús. Ko yɨvɨ ja tu ka kundaꞌu ini nuu ñani jnaꞌan un, ka siin i kanchuku i nanu ndɨyɨ. Siaꞌan kuu chi tu ka nakuni i jnuꞌun Yandios. 


text:
Ñani naa ra ja ka kandixia yo Cristo Jesús, na kachi ri ja nu nau ɨɨn yɨvɨ na koto uꞌu i ñani jnaꞌan i, yɨvɨ un kuu i nanu ɨɨn chaa jaꞌni ndɨyɨ, chi ɨɨn ni kuu ja kaꞌni yo ndɨyɨ jiin ja koto uꞌu yo ñani jnaꞌan yo. Ti ka jini ra naa ra ja ɨɨn chaa jaꞌni ndɨyɨ tu niꞌin taꞌu da nuu Yandios ja na kuchaku da nuu ya, chi tu ni kɨvɨ ɨɨn jnuꞌun vaꞌa un ini da. Yukan kuu ja jito uꞌu da ñani da. 


text:
Yukan na ti sa kuni yo nasa saꞌa jnuꞌun ndaꞌu ini, chi Cristo Jesús ni jiꞌi ya ja kuu yoꞌo naa yo. Ti suni siaꞌan yoꞌo naa yo vasu na kuū yo ja kuu ñani jnaꞌan yo, chi vanua ka kundaꞌu ini jnaꞌan yo. 


text:
<pb/>Nu yoꞌo ñavaꞌa yo ja nandɨꞌɨ yo ja kuchaku yo, ti ndeꞌe yo nundoꞌo jnaꞌan ñani jnaꞌan yo, ja nandɨꞌɨ da ja kuchaku da, ti yoꞌo saxii yo ja ñavaꞌa yo, ti tu kundaꞌu ini yo ñani yo, ¿nasa kuu ja kaꞌan yo ja jandatu yo jnuꞌun Yandios, ti nu siaꞌan na saꞌa yo nusa? 


text:
Seꞌe ri naa ra, nu kuni yo ja na kundaꞌu ini yo ñani jnaꞌan yo, ko ansu jiin jnuꞌun kaꞌan yo ti kuni yɨvɨ ja kundaꞌu ini yo, chi na kuaꞌa yo ja ñavaꞌa yo nava na kuni ndaa yɨvɨ ja ñundaꞌu ndixia ini yo jiin ñani jnaꞌan yo, ja siaꞌan ka chindee jnaꞌan yo. Iyo jnuꞌun ndee ini nuu Yandios 


text:
<pb/>Nu siaꞌan na kunchuku yo, ti jandaa ndixia kuu ka kuu yo seꞌe Yandios, chi jini ndaa yo ja jnuꞌun un kuu ja yɨndaꞌa yoꞌo, ti kukuee jika yo nuu ya, 


text:
vasu ñuꞌun kuachi un ini yo sɨkɨ taka jniñu kueꞌe ni ka saꞌa yo. Ko tu kuñaꞌnu ini yo, chi kuñaꞌnu ga maa Yandios, ti jini ndɨꞌɨ ya taka jniñu kueꞌe ni ka saꞌa yo. 


text:
Ti taka nau ja na kakan yo nuu ya, ti kuaꞌa ya nuu yo, chi vanua ka jandatu yo jniñu taꞌu ya nuu yo, ti ka saꞌa yo taka jniñu vaꞌa ja na kusɨɨ ini ya. 


text:
Ti jaꞌa kuu jniñu taꞌu ya nuu yo, ja na kandixia yo Seꞌe ya Cristo Jesús, ti suni ja na kundaꞌu ini nuu jnaꞌan yo, chi siaꞌan ni taꞌu maa ya jniñu nuu yo. 


text:
Ti taka yɨvɨ ka siuku jniñu ni taꞌu ya, ti ka yɨꞌɨ ndixia i jiin ya, ti maa ya kancha jiin yɨ. Siaꞌan ka jini ndaa yo ja kancha ya jiin yo, chi ni jaꞌa ya Espíritu ya ja na kuncha ya jiin yo. Nasa nakuni yo nau kuu Espíritu Yandios ti nau kuu espíritu xndoñaꞌan<pb/>


text:
Ñani naa ra, tu kandixia ra jnuꞌun ka xnaꞌan yɨvɨ ka kaꞌan ja ka xnaꞌan jnuꞌun Yandios. Xnaka xndichi yɨvɨ un, ti nava na kuni ndaa ra nu ka kaꞌan ndaa i jnuꞌun Yandios xi tuu, chi kuaꞌa yɨvɨ ka xndoñaꞌan kuan kenda nuu ñuyɨvɨ. 


text:
Siaꞌan saꞌa ra ti sa kuni ra naa ra nu nau ja kaꞌan ndaa nava taꞌu maa Espíritu Yandios jniñu. Chi taka yɨvɨ kaꞌan ja Jesús kuu Cristo ni taji Yandios, ja ndiso jniñu ñaꞌnu ya, ti ka kaꞌan ja ni kii Cristo Jesús jiin yɨkɨ kuñu ya nanu ɨɨn yɨvɨ, ti yɨvɨ un kuu ja kaꞌan ndaa nava ni taꞌu Espíritu Yandios jniñu. 


text:
Ti taka yɨvɨ ja kaꞌan ja Jesús tu ni kii ya jiin yɨkɨ kuñu ya, ti tu ni taꞌu Espíritu Yandios jniñu nuu yɨvɨ un. Ti yɨvɨ un kuu ja jito uꞌu Cristo. Ti ja ni ka jinisoꞌo ra ja kii yɨvɨ un, ti vijna ja ni ka kenda ndixia nuu ñuyɨvɨ. 


text:
<pb/>Seꞌe ri naa ra, roꞌo ka kuu seꞌe Yandios ti ni ka kundee ra jiin yɨvɨ ka xndoñaꞌan un. Ti tu ni ka xndaꞌu i roꞌo naa ra, chi vanua kuñaꞌnu ga Espíritu Yandios, ya kancha jiin ra, ti Espíritu Yandios kuu ja kuñaꞌnu ga nuu espíritu kancha nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Ti yɨvɨ ka xndoñaꞌan un, ɨɨn nuu kanda i jiin yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa. Ja yukan kuu ja ka kaꞌan i mani jnuꞌun iyo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ti yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa chi ka chunsoꞌo jnuꞌun ka kaꞌan i. 


text:
Ko ruꞌu naa ri, ja ni tatu Yandios ɨɨn jniñu nuu ri ja na kaꞌan ri jnuꞌun ya. Ti taka seꞌe ya ja ka yɨꞌɨ jiin ya, ka chunsoꞌo i jnuꞌun ka kaꞌan ri. Ti yɨvɨ ja tu ka yɨꞌɨ jiin ya, tu ka kuu seꞌe ya, ni tu ka chunsoꞌo jnuꞌun ka kaꞌan ri. Ti siaꞌan nakuni yo nau kuu ja ka kaꞌan nava kaꞌan Espíritu Yandios, ti nau kuu ja ka kaꞌan nava kaꞌan espíritu xndoñaꞌan. Maa Yandios kuu jnuꞌun ndaꞌu ini 


text:
<pb/>Ñani naa ra, na kundaꞌu ini nuu jnaꞌan yo, chi jnuꞌun un vaji nuu maa Yandios. Ti taka ja ka kundaꞌu ini nuu jnaꞌan un, ka kuu seꞌe Yandios. Ti ka chaku ini nau kuu Yandios, jiin nava kaꞌan maa jnuꞌun ya. 


text:
Vijna ti ni ka chaku ini yo ja ni kenda ndijin nasa ni kundaꞌu ini Yandios yoꞌo, chi ja ni taji ya Seꞌe ya vasu vajnuꞌun ni seꞌe ya iyo, ja ni kii ya un nuu ñuyɨvɨ, ti ya yukan saꞌa ja na kuchaku yo siaꞌan ni ga. 


text:
Ti siaꞌan chaku ini yo nava kuu maa jnuꞌun ndaꞌu ini. Chi vasu tu ni ka kundaꞌu ini yo Yandios, ko maa ya, chi ni kundaꞌu ini ya yoꞌo ja ni taji ya Seꞌe ya ni kii ya, ja na kuu ya nava na kenchaa ya kuachi yo. Ti yukan ni ndumani ya jiin yo nava tukaa kuɨtɨ ini ya nuu yo sɨkɨ kuachi yo. 


text:
Ñani naa ra, nu siukan ni kundaꞌu ini Yandios yoꞌo, ti suni siukan na kundaꞌu ini nuu ñani jnaꞌan yo naa yo. 


text:
Ni ɨɨn yɨvɨ tu ni jini kuɨtɨ i nuu Yandios, ko nu ka kundaꞌu ini jnaꞌan yo, yukan stuu yo maa yo ja kancha Yandios jiin yo. Ti jiin jnuꞌun kundaꞌu ini un ni ka kuñɨɨ ini yo jiin jnuꞌun ya. 


text:
Siaꞌan na ti sa ni jini ndaa yo ja kancha Yandios jiin yo, ti ka yɨꞌɨ yo jiin ya, chi maa ya ja ni jaꞌa ya Espíritu ya nuu yo. 


text:
Ti maa ri, ja ni ka jini ndixia ri, ti ka jaꞌa ri jandaa ja maa Tata yo Yandios ni taji ya Seꞌe ya ni kii ya, ja ni kii nama ya yɨvɨ nuu ñuyɨvɨ naa i. 


text:
Nu nau ɨɨn yɨvɨ na kee yuꞌu i ja Jesús kuu maa Seꞌe Yandios, ti yɨvɨ un yɨꞌɨ ndixia i jiin Yandios, ti suni kancha maa ya jiin i. 


text:
Nu ndɨꞌɨ yukan ni ka kandixia yo, ti ni ka jini ndaa yo ja kundaꞌu ini Yandios yoꞌo, chi maa ya kuu jnuꞌun ndaꞌu ini. Taka yɨvɨ ka kundaꞌu ini jnaꞌan, ka yɨꞌɨ i ndaꞌa maa Yandios, ti suni maa ya kancha ya jiin yɨ. 


text:
Nu siaꞌan ja ni kukutu jnundaꞌu ini un jiin yo, ti ja iyo jnuꞌun ndee ini yo nuu Yandios, ti tukaa yuꞌu yo ja kuu kɨvɨ na chaa juicio ñuyɨvɨ. Ti vasu kancha yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ko tu yuꞌu yo ja kii juicio un, chi ka jika yo nava ni xnaꞌan maa Jesús yoꞌo. 


text:
Nu siaꞌan ja iyo jnundee ini ja kundaꞌu ini Yandios yoꞌo, ti tukaa yuꞌu yo, chi maa jnundaꞌu ini un chajiyo jnuyuꞌu un kuaꞌan. Chi nu yuꞌu ini yo, ti yukan saꞌa ja vaji nundoꞌo nuu yo. Ja yukan kuu ja nu nau yɨvɨ ka yuꞌu ini i, yɨvɨ un ti kukutu ga ini i jiin jnundaꞌu, ja na kundaꞌu ini nuu jnaꞌan i. 


text:
Ko nu ɨɨn yɨvɨ kandixia Jesús na kachi i: “Ruꞌu, chi kuu ini ri nuu Yandios”, kachi i. Ko jito uꞌu i ñani jnaꞌan i, ti so xndoñaꞌan i ja siaꞌan. Chi vasu ndeꞌe i nuu ñani jnaꞌan, ko tu kundaꞌu ini i, ¿Ti nasa kuu kachi i ja kuu ini i nuu Yandios ja siaꞌan nu tujaꞌi kuni i nuu ya nusa? 


text:
Ti maa Yandios ni taꞌu ɨɨn jniñu jaꞌa nuu yo: Nu ɨɨn yɨvɨ na kuu ini nuu Yandios, ti suni siaꞌan na kundaꞌu ini i nuu ñani jnaꞌan i. Jiin jnuꞌun kandixia ti kundee yo<pb/>


text:
Taka yɨvɨ ka kandixia ja Jesús kuu Cristo, ja ni taji Yandios ja ndiso ya jniñu ñaꞌnu, ni nduu i seꞌe Yandios. Chi nu kuu ini yo nuu ɨɨn chaa kuu tata, ti suni na kuu ini yo nuu seꞌe da. 


text:
Chi nu kuu ini yo nuu maa Yandios, ti jandatu yo jniñu taꞌu ya. Ti suni siaꞌan na kundaꞌu ini yo nuu yɨvɨ ka kuu seꞌe ya, chi ja ka yɨꞌɨ i jiin ya. 


text:
Chi ja kuandatu yo jniñu ni taꞌu ya, yukan kuu ja kuu ini yo nuu maa ya, ti jniñu ni taꞌu ya ansu kundiso yo ja kachi yo ja vee. 


text:
Ti taka yɨvɨ ja ka kuu seꞌe Yandios ja ni ka kundee i jiin taka jniñu kueꞌe iyo nuu ñuyɨvɨ, ti jnuꞌun ni ka kandixia yo un kuu jnuꞌun ja ni ka kundee yo sɨkɨ ñuyɨvɨ. 


text:
¿Ti nau kuu ja kundee jiin taka jniñu kueꞌe ka iyo nuu ñuyɨvɨ nusa? Suu yɨvɨ kandixia ja Cristo Jesús kuu maa Seꞌe Yandios. Jnuꞌun kuaꞌa jandaa sɨkɨ Seꞌe Yandios 


text:
<pb/>Ti Jesús kuu Cristo ja ni taji Yandios ja na kundiso ya ɨɨn jniñu ñaꞌnu, ti ni kundaa ja kundiso ya jniñu ñaꞌnu un nuu ni janducha ya jiin nducha jiin kɨvɨ ni jatɨ ya nɨñɨ ya nuu ndaꞌa cruz. Ansu jiin nɨnɨ nducha, chi ni kuu nducha jiin nɨñɨ ja ni ka jaꞌa jandaa. Ti suni maa Espíritu kuu ja kuaꞌa jandaa sɨkɨ jniñu ya, chi Espíritu yukan kuu ja jaꞌa jandaa ndixia. 


text:
Ti sɨkɨ jniñu ñaꞌnu un iyo uni testigo ja ka jaꞌa jandaa undi nuu andɨvɨ. Ti yukan kuu maa Tata yo Yandios, Seꞌe ya ja kuu jnuꞌun un, jiin Espíritu Santo. Ti ndɨ uni jnuꞌun jaꞌa kuu ɨɨn ni ga. 


text:
Ti suni iyo uni sɨkɨ jniñu jaꞌa nuu ñuyɨvɨ. Yukan ka kuu maa Espíritu, jiin nducha na ni janducha Jesús, jiin nɨñɨ na ni jiꞌi ya. Ti ndɨ uni un, ɨɨn ni ka kaꞌan. 


text:
Nu ka jantaꞌu yo nuu yɨvɨ ka jaꞌa jandaa, ti ndoo tu kuantaꞌu yo suni nuu jnuꞌun maa Yandios ja kuñaꞌnu ga, ti yukan kuu ja kanuu ga. Yukan kuu ɨɨn maa jnuꞌun ndaa ja kaꞌan maa Yandios ja kuu Seꞌe ya. 


text:
Yɨvɨ kandixia ndaa seꞌe Yandios, iyo jnuꞌun ndaa jaꞌa ini añu i. Ti nau ja tu kandixia jnuꞌun ndaa kaꞌan Yandios, ti chaa xndaꞌu ñaꞌan skonani i ya, chi tu kandixia i jnuꞌun ni kaꞌan ya ja sɨkɨ Seꞌe ya. 


text:
Ti jaꞌa kuu jnuꞌun ndaa ni jaꞌa ya nuu yo ja na kuchaku yo siaꞌan ni ga jiin ya. Chi ja ni siuku Seꞌe ya jniñu un na ni jiꞌi ya ja kuu yo ja na kuchaku yo jiin ya. 


text:
Ti yɨvɨ kandixia ndaa Seꞌe Yandios, ja ni nitaꞌu i ja na kuchaku i jiin ya, ko yɨvɨ tu kandixia ndaa Seꞌe ya, tu ni nitaꞌu i ja na kuchaku i jiin ya. Jnuꞌun sandɨꞌɨ ni ga 


text:
<pb/>Chaa ri tutu jaꞌa nuu roꞌo ja kandixia ndaa ra Seꞌe Yandios, nava na kuni ndaa ra ja iyo taꞌu ra ja na kuchaku ra siaꞌan ni ga jiin ya. 


text:
<pb/>Ni ka iyo jnundee ini yo nuu Yandios, chi ka jini yo ja nu na kakantaꞌu yo nuu maa ya ja na kuaꞌa ya nau ja kuni yo, ti nu jini maa ya ja nandɨꞌɨ yo, ti chunsoꞌo jnuꞌun jikantaꞌu yo. 


text:
Ti nu ni jini yo ja chunsoꞌo ya jnuꞌun ka jikantaꞌu yo nuu ya, ti kuni ndaa yo ja niꞌin yo taka ja ni ka jikan yo nuu ya. 


text:
<pb/>Nu nau roꞌo ni ka jini ɨɨn ñani jnaꞌan ra, ja ka saꞌa da ɨɨn kuachi, ko nu ansu ɨɨn kuachi niꞌin ja na kuū da kuu, ti kuni ja na kakantaꞌu ra nuu Yandios ja kuu maa da, ti maa ya na nakuaꞌa ya ja na kuchaku da, nu ansu ɨɨn kuachi niꞌin ja kuū da kuu. Yukan kuu ja nu iyo ɨɨn kuachi niꞌin ja na kuū yɨvɨ un, chi iyo ɨɨn kuachi ja na xnaa yɨvɨ un ɨɨn jinu ni, ko yukan na ti tukaa kaꞌan ri ja na kakantaꞌu ja kuu kuachi un. 


text:
Taka jniñu ja tu ɨɨn nuu jiin jniñu ni taꞌu maa Yandios kuu kuachi, ko iyo kuachi ja ti xnaa yoꞌo ɨɨn jinu ni. 


text:
<pb/>Ka jini yo ja yɨvɨ ka yɨꞌɨ ndaꞌa Yandios ja kuu ya Tata i, yɨvɨ un tu ka saꞌa i kuachi, chi maa Seꞌe Yandios jito yɨvɨ un nava tu kuu kueꞌe ndevaꞌa kuiꞌna un maa i. 


text:
Suni ka jini yo ja ni kii Seꞌe Yandios, ti ni jaꞌa ya inijnuni yo ja na kuni ndaa yo nau kuu maa Seꞌe Yandios. Ti ka yɨꞌɨ yo jiin maa ya, kaꞌan ndaa yukan, ti yaa yukan kuu Cristo Jesús, maa Seꞌe Yandios. Chi yaa yukan kuu maa Yandios chaku, ti maa ya kuu ja saꞌa ja na kuchaku yo sa ni. 


text:
<pb/>Roꞌo, seꞌe ri naa ra, xnaa jnuꞌun ka kandixia taka santu ja ni ka saꞌa yɨvɨ jiin ndaꞌa i un. Ti siaꞌan na koo.<pb/>


text:
Maa ri kuu Pedro, kuu ri apóstol ni taji Jesús, ti Jesús kuu Cristo, ja ndiso ya jniñu ñaꞌnu nuu Yandios, ti maa ya ni jaꞌa jniñu jaꞌa nuu ri ja na kuu ri apóstol nuu ya. Chaa ri tutu jaꞌa kuaja nuu ra naa ra, roꞌo yɨvɨ kanchuku jika, ja ni ka jichanuu ra nɨ ndañuu Ponto, Galacia, Capadocia, Asia jiin Bitinia. 


text:
Ti maa Tata yo Yandios ni nakaji ya roꞌo naa ra, chi siaꞌan ni kuni maa ya undi na ti jankoo ga ñuyɨvɨ yo. Ti jiin Espíritu ya ni sasɨɨn ya roꞌo naa ra ja kuu maa ya. Vijna ti ka iyo ndoo ka iyo ii ra naa ra. Ja yukan kuu ja ka jandatu ra nuu ya, chi ni sandoo ya roꞌo naa ra na ni jiꞌi Jesús nuu ndaꞌa cruz, ti ni jatɨ ya nɨñɨ ya ja sɨkɨ roꞌo naa ra. Ti viꞌi ga na kundaꞌu ini ya, ti na chindee ya roꞌo vijna, ti na kukuee kunchuku ra nava kuni maa ya. Jnuꞌun kuñukuu ini yo 


text:
<pb/>Na kachi yo ja kuñaꞌnu xaan maa Yandios, Ya kuu Tata maa Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo. Siaꞌan na kaꞌan yo, chi ni kundaꞌu ini ya yoꞌo, ti ni nasama ya yoꞌo ja na nduu yo seꞌe ya. Vijna ti nu kanchuku yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ka ñukuu ini yo ja jaa ɨɨn kɨvɨ nu niꞌin yo taka ja vaꞌa ja kuaꞌa Yandios nuu yo. Sɨkɨ yukan ni jaꞌa ya jandaa ja ni naxndoto ya Jesús nuu ñujiꞌi. 


text:
Ti sɨkɨ ja ni nasama ya roꞌo naa ra, yukan na ti nu na jaa kɨvɨ ja niꞌin ndɨꞌɨ ra taꞌu ra, ti tukaa naa kuɨtɨ taꞌu un, ti tukaa na kuachi koo nuu taꞌu un, ti ni tu naa kuɨtɨ. Ti jandaa ndixia kuu un, chi undi andɨvɨ jito vaꞌa Yandios taꞌu un, undi na jaa kɨvɨ ti niꞌin ra naa ra. 


text:
Ni tu ka jaꞌncha ini ra chi ni ka kɨvɨ ra ndaꞌa Yandios, ti ka kandixia ndaa ra ja jito vaꞌa ya roꞌo naa ra jiinjnuꞌun maa ya undi na jaa kɨvɨ sandɨꞌɨ ni ga. Ti ja kuu kɨvɨ yukan, na ti stuu ndijin ya maa taꞌu ni savaꞌa ya ja kuu roꞌo naa ra. Ni nama ya roꞌo nava na niꞌin ra ja ni savaꞌa ya ja kuu ra naa ra, nu na jaa kɨvɨ un. 


text:
<pb/>Ja yukan kuu ja ka iyo sɨɨ ini ra vijna vasu kuaꞌa nundoꞌo ka jito ra, ko ja kuu jaku ni kɨvɨ kuu un. 


text:
Ti nanu ka nakaꞌma yɨvɨ oro nuu ñuꞌun nava na kundoo, suni siaꞌan kuu ja ka jnaꞌan ra nundoꞌo. Chi nu ka jito ra nundoꞌo sɨkɨ ja ka kandixia ra Cristo, ti yukan ja ka jaꞌa ra jandaa ja ka kandixia ndaa ra. Ti nu na jaa kɨvɨ chaa ndijin Cristo, ti xndichi ya roꞌo naa ra ti kusɨɨ ini ya jiin ra. Nakuaꞌa ya ja yɨñuꞌun nuu ra sɨkɨ ja ni ka kandixia ndaa ra ya, ti niꞌin ra, taꞌu ra ti nduñaꞌnu ra ñuu nuu taꞌu ya jniñu. 


text:
<pb/>Ti vasu tu ni ka jini ra Jesús na ni jikonuu ya nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ko ni ka ndumani ra nuu ya. Ti vasu tu jaꞌi kuni ra nuu ya vijna, ko ka kandixia nɨ ini ra ya naa ra. Ja yukan kuu ja ka kusɨɨ xaan ini ra naa ra. Ko tu kuu nasa ndakuniꞌin ra jiin ndusu yuꞌu ra naa ra ja ja kuan kuyajni kɨvɨ nduñaꞌnu yo jiin ya naa yo. 


text:
Nu kanchuku ra nuu ñuyɨvɨ jaꞌa vijna, ka iyo ndaa ini ra ja niꞌin ra taꞌu un, ti kɨvɨ ra ñuu nuu taꞌu ya jniñu. Yukan ka ndiyo ini ra, chi ja ni ka kandixia ndaa ra jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Jesús ja sɨkɨ ra naa ra. 


text:
<pb/>Chaa ni ka kuu profeta, ja ni ka kaꞌan jnuꞌun Yandios undi janaꞌan, ni ka nanduku ndaa da, ni ka jikajnuꞌun da sɨkɨ ja nasa nama Yandios yoꞌo vijna. Ti ni ka kachi da nasa vii ni kundaꞌu ini Yandios yoꞌo ja nama ya yoꞌo vijna. 


text:
Chi undi na ti koo ga, ti ni xnaꞌan Espíritu Cristo nuu da naa da nasa nundoꞌo kii nuu maa ya, jiin ja nasa nduñaꞌnu tuku ya nu na yaꞌa nundoꞌo un nuu ya. Ti ni ka nakutu ini da ni ka nduku jnuꞌun da na kɨvɨ kuu ja kii Cristo, ti nasa koo jiin taka jnuꞌun ni kaꞌan maa Espíritu ja ni kuncha ya jiin da naa da. 


text:
Chi ni kachi maa Yandios ja ansu ja kuu maa da kuu jniñu ka saꞌa da un. Chi suꞌva ja kuu yoꞌo kuu jnuꞌun ni ka kaꞌan da un. Ti vijna ja ni ka jini ra jnuꞌun un, chi taka yɨvɨ ka kaꞌan i jnuꞌun un ja nama Yandios yoꞌo. Ni ka kaꞌan da jnuꞌun un, chi maa Yandios ni taji Espíritu Santo ja ni kii ya ichi andɨvɨ, ti ni xnaꞌan ya jnuꞌun ni ka kaꞌan chaa un. Ti suni taka ángel ka junukuachi nuu Yandios ni ka nakutu ini ja na kujnuni un. Ja kuni ya ja na koo ndoo yo 


text:
<pb/>Ja yukan kuu ja koo ndito ini naa ra, ti koto kundiyo ini ra nau ndajniñu iyo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Chi suꞌva kundiyo ini ja niꞌin ra taꞌu ja kuaꞌa Yandios kɨvɨ na chaa ndijin Cristo Jesús. Ti kuaꞌa ya nuu ra, chi ni kundaꞌu xaan ini ya roꞌo naa ra. 


text:
Yukan kuu ja kundio ini ra, chi ka kuu ra seꞌe ya ja ka jandatu vaꞌa. Chi vijna tukaa ka saꞌa ra taka jniñu ja ka kusɨɨ ini maa ra, nanu ni ka saꞌa ra undi na ti kujnuni ga ini ra jnuꞌun Yandios. 


text:
Ko vijna na ti tukaa, chi suꞌva kundiyo ini ja na koo ndoo na koo ii ra naa ra, nanu kaa maa Yandios, chi maa ya kuu ja ni nakaji roꞌo naa ra nava na nduu ra seꞌe ya. Ja siaꞌan kuu ja kundiyo ini ja na koo ndoo, koo ii añu ra jiin taka jniñu ka saꞌa ra. 


text:
<pb/>Nu na kachi ra “Tata na” nuu ka jikantaꞌu ra nuu Yandios, ti yukan kuni kaꞌan ja ka kuu ra seꞌe ya. Ti nu siaꞌan na kachi ra, ti kanuu ja na kujnuni ini ra ja maa ya kuu ja saꞌa ndaa nasa ka saꞌa ɨɨn ɨɨn yo. Ti tu saꞌa sɨɨn ya nasa kanda ɨɨn ɨɨn yo. Chi ɨɨn nuu ni saꞌa ndaa ya jiin tendɨꞌɨ yo. Yukan kuu ja kanuu na kaka ndaa ra nuu ya taka kɨvɨ kunchuku ra nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Chi ja ni ka jini ra ja maa Yandios kuu ya ni chunaa yoꞌo nuu taka ichi ni jaꞌa tata ra nuu ra ja ni jikonuu nuu tachi. Yaꞌu xaan nchaa jniñu ñaꞌnu ni saꞌa ya ja ni chunaa ya roꞌo naa ra, chi tu ni chunaa ya roꞌo jiin ɨɨn ndajniñu ja naa nanu kuu jiin oro xi plata. 


text:
Chi suꞌva ni saꞌa Cristo ɨɨn jniñu kaꞌnu ga ja sɨkɨ roꞌo naa ra, ti ni tu naa kuɨtɨ jniñu un. Ni chunaa ya yoꞌo na ni jatɨ ya nɨñɨ ya ja sɨkɨ yo naa yo. Ni soko ya maa ya nanu ka soko yɨvɨ ɨɨn lelu, ɨɨn kuɨtɨ iyo vaꞌa, iyo ndoo. 


text:
Chi undi na ti jankoo ga ñuyɨvɨ ja ni jani Yandios maa Cristo, ti ni kenda ndijin ya nuu kɨvɨ ja kuandɨꞌɨ vijna. Siaꞌan ni saꞌa Yandios sɨkɨ ja ni kundaꞌu ini ya roꞌo naa ra. 


text:
Yukan kuu ja ni ka kandixia ra Yandios, chi ni ka kujnuni vaꞌa ini ra jniñu ñaꞌnu ni saꞌa ya jiin Cristo, na ni naxndoto ya maa ya nuu ñujiꞌi un, ti ni jani ya Cristo ja na nduñaꞌnu ya andɨvɨ. Siaꞌan kuu ja ni ka kandixia ndaa ra Yandios jiin ja ni saꞌa ya ja kuu ra naa ra. Yukan kuu ja ka ñukuu xaan ini ra niꞌin ra taka ja kuaꞌa ya nuu ra naa ra. 


text:
<pb/>Vijna ti ja ni ka ndundoo ini ra chi ni ka jantaꞌu ra jnuꞌun ndaa sɨkɨ Cristo. Yukan kuu ja ka kundaꞌu nɨ ini ra nuu ñani jnaꞌan ra ka kandixia. Siaꞌan kuu ja kundaꞌu ini jnaꞌan naa ra jiin nɨ ini nɨ añu ra. 


text:
Saꞌa yo nanu jnuꞌun ɨɨn chaa chiꞌi tata, vaꞌa vaꞌa kiꞌin da xndee da nuni un nava tu teꞌyu, ti siaꞌan kaña vaꞌa itu da. Suni siaꞌan ni saꞌa Yandios ɨɨn jniñu vaꞌa jiin yo ja tukaa naa kuɨtɨ yo. Ti ja ni ka niꞌin ra jniñu un na ni ka kandixia ra jnuꞌun ya sɨkɨ Cristo. Chi jnuꞌun un saꞌa ja na kuchaku yo jiin Yandios. Ti nɨnɨ na kaꞌan ndaa yo jnuꞌun ya, chi tu naa kuɨtɨ. 


text:
Chi siaꞌan kaꞌan nuu tutu ii Yandios:<pb/>Nanu kuu ɨɨn yuku, siaꞌan kuu taka yɨvɨ.<pb/>Ti ja na nduñaꞌnu i kuu ja kuu i nanu ita yuku un.<pb/>Chi ichi yuku un. Ti ita un, ichi ti kenchaa.<pb/> 


text:
Ko jnuꞌun Jitoꞌo Yandios, chi kendo ja kuu saa ni. Kachi tutu. Ti jnuꞌun un kuu jnuꞌun vaꞌa ja ni jaa nuu ra naa ra.<pb/>


text:
Yukan kuu ja kanuu ja tukaa saꞌa kuɨtɨ ra ni ɨɨn jniñu kueꞌe, ni ka skaꞌan ra jnaꞌan ra, ni ka kaꞌan ra jiin yuꞌu ra nanu yɨvɨ ñaa xini, ni ka kuu kuasun ini ra naa ra, ni ka kaꞌan ndevaꞌa ra sɨkɨ jnaꞌan ra. 


text:
Ko ja ni ka nasama ra. Vijna ti ni ka nduu ra seꞌe Yandios, chi tu xndaꞌu jnuꞌun un yoꞌo naa yo. Kaꞌan ndaa kuɨtɨ jnuꞌun un. Nu na siin ra skuaꞌa ra jnuꞌun ya, ti ɨɨn kɨvɨ ɨɨn kɨvɨ suꞌva niꞌin ga ra jnundee ini, undi na jaa ɨɨn kɨvɨ ja niꞌin ra taꞌu nuu Yandios. 


text:
Jandaa ndixia kuu yukan, chi ja ni ka kandixia ra jnuꞌun vaji nuu maa ya. Ti jnuꞌun un kuu ja vii xaan ga, chi ni kundaꞌu ini Jitoꞌo nuu yo naa yo. Cristo kuu nanu yuu ja ndiso jaꞌa veꞌe 


text:
<pb/>Kundikun niꞌin ga Jesús naa ra, chi ndisojniñu ya nuu Yandios. Maa Yandios ni jani Jesús ja na saꞌa ya jniñu ñaꞌnu un, ti ni jaꞌa ya ja yɨñuꞌun vasu ndee kuaꞌa yɨvɨ tu ni ka jantaꞌu i ya. Nanu ɨɨn yuu kaꞌnu ja ndiso ɨɨn veꞌe, suni siaꞌan kuu jniñu ndiso Jesús nuu Yandios. 


text:
<pb/>Suni maa yo naa yo ka kuu yo nanu yuu un, chi nanu jajniñu yo yuu ja ka saꞌa yo jaꞌa veꞌe yo, suni siaꞌan jajniñu Yandios yoꞌo ja ka saꞌa yo jniñu ya. Ti kancha ya jiin yo, chi ni taji ya Espíritu ya kancha ya jiin yo. Ka kuu yo nanu sutu ja ni sasɨɨn ya ja kuu maa ya. Sutu iyo nuyɨvɨ jaꞌa ka soko da ndajniñu nuu altar, ko yoꞌo chi suꞌva ka soko yo maa yo nu na saꞌa yo ɨɨn jniñu ja kusɨɨ ini maa Yandios. 


text:
Ti tutu ii Yandios kaꞌan ja Jesús kuu nanu ɨɨn yuu kaꞌnu, ti kanuu ga yuu un chi ndiso veꞌe un. Ti kaꞌan ja saꞌa Yandios ɨɨn jniñu ñaꞌnu ga nuu kaꞌan:<pb/>Ndeꞌe naa ra. Na kani ri ɨɨn yuu kanuu ga ja kuu Jerusalén.<pb/>Ni nakaji ri yuu un nanu nakaji yo yuu naꞌnu ja kundiso jaꞌa veꞌe.<pb/>Chi taka yɨvɨ ka kandixia i maa ya, ti na kuaꞌa Yandios ja yɨñuꞌun nuu i. Ni kachi tutu ii Yandios. 


text:
Yukan ti roꞌo ja ka kandixia Jesús, ka chiñuꞌun ra maa ya. Ko ja kuu yɨvɨ tu ka kandixia i maa ya, kaꞌan tutu ii Yandios siaꞌan:<pb/>Maa ya kuu nanu yuu ja ni ka skaña chaa ni ka saꞌa veꞌe un.<pb/>Vasu ɨɨn yuu vaꞌa ga niku, ko ni ka yuji chaa un naa da,<br/>chi maa ya ni nduu nanu ɨɨn yuu kanuu xaan ga ja ndiso jaꞌa veꞌe un.<pb/> 


text:
Nuu yɨvɨ ja tu kandixia i ya, kuu ya nanu ɨɨn yuu ja ka kachiꞌi i xini jaꞌa i jiin, ti xnaa i maa i, chi tu kandixia i jnuꞌun ya.<pb/>Ka naa i chi siaꞌan ni kachi Yandios ja jnaꞌnu ndatu taka yɨvɨ tu kandixia i ya. Ni kachi tutu. 


text:
<pb/>Ko roꞌo naa ra, ruꞌu Pedro, na kachi ri ja ni nakaji Yandios roꞌo ja na kuxio ra, ti na ndɨvɨ ra nuu ndaꞌa ya. Ni ka yɨndaꞌa ra jniñu taꞌu Yandios nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, chi siaꞌan ni tatu ya roꞌo naa ra. Ka kuu ra nanu sutu nuu Yandios, chi nu ka saꞌa ra jniñu ya, kuu nanu ja ka soko ra jniñu un nuu Yandios. Ni nakaji ya roꞌo naa ra ja na kunukuachi ra nuu maa ɨɨn ni ya. Ti ka yɨꞌɨ ra jiin maa ɨɨn ni ya. Taka un ni saꞌa ya nava na kaꞌan ndaa ra taka ñuu sɨkɨ jniñu ñaꞌnu ni saꞌa ya ja kuu roꞌo naa ra. Na kaꞌan ra ja ni nakaji ya roꞌo, ja tukaa kaka ra nuu nuñaa nanu ni ka saꞌa ndevaꞌa ra. Ja na kaꞌan ra ja ni nakaji ya roꞌo, ja na kaka ra nuu ndijin, nuu na saꞌa ra jniñu kuni maa Yandios. 


text:
Na kaꞌan ra ja undi nuu tu ni ka kuu ra yɨvɨ Yandios ja tu ni ka yɨꞌɨ ra ndaꞌa ya, chi tu jaꞌi xnaꞌan ya jnuꞌun ya ja ni kundaꞌu ini ya nuu ra naa ra. Ko vijna chi jandaa ndixia kuu ja ka kuu ra yɨvɨ ya, chi ni kundaꞌu ini ya roꞌo, ti ni xnaꞌan ya jnuꞌun ya nuu ra naa ra. Na saꞌa yo nava kuni maa Yandios. 


text:
<pb/>Ñani, ruꞌu Pedro, kundaꞌu ini ri roꞌo naa ra, ti sɨkɨ yukan kuu ja kandaꞌu ri jiin ra ja tukaa ga kɨvɨ nduu ra jiin jniñu ndevaꞌa ja ka saꞌa yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa. Siaꞌan kandaꞌu ri jiin ra naa ra, chi tukaa ka yɨꞌɨ ra jiin yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa. Vijna ti ja ka yɨꞌɨ ra jiin Yandios. Yukan kuu ja ka kuu ra nanu yɨvɨ ñuu jika ja kanchuku ra nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ti kanuu ja tukaa kɨvɨ nduu ra jiin jnuꞌun kueꞌe naa ra. 


text:
Suꞌva kaka ndaa nuu yɨvɨ ja tu jaꞌi nakuni i Yandios. Kaꞌan ndevaꞌa sɨkɨ ra, chi tu ka kɨvɨ nduu ra jiin jniñu kueꞌe ka saꞌa i. Ko jaa ɨɨn kɨvɨ na xnaꞌan ndijin Yandios ja kundaꞌu ini ya nuu i naa i. Nu na kuantaꞌu i jnuꞌun un, ti kaꞌan i ja vii xaan kuñaꞌnu Yandios, chi maa ɨɨn ni ya ni saꞌa ja ni ka jika ndaa ra nuu i naa i, vasu ni ka kaꞌan ndevaꞌa i sɨkɨ ra naa ra. 


text:
<pb/>Kuandatu ra nuu taka chaa ñaꞌnu ja ka ndisojniñu nuu ra naa ra, chi siaꞌan kuni maa Jitoꞌo Cristo. Kuandatu nuu chaa kuu rey, ja kuu da chaa ñaꞌnu ja ndisojniñu nuu nɨ tuꞌu nación ra naa ra. 


text:
Suni kuandatu nuu taka gobernador ja ni taji rey un, ja na kuaꞌa da nundoꞌo nuu taka yɨvɨ ka saꞌa ndevaꞌa. Ti suꞌva na kuaꞌa da ja yɨñuꞌun nuu taka yɨvɨ ka saꞌa i ja vaꞌa. 


text:
Ti siaꞌan ni kachi Yandios ja na saꞌa ra niña jniñu vaꞌa. Nu kaka ndaa ra siaꞌan, yukan ti tu iyo ni ɨɨn jnuꞌun ja kankuachi yɨvɨ sɨkɨ ra, vasu ka kuu i yɨvɨ ka jito uꞌu jnuꞌun Yandios. 


text:
Ni sasɨɨn ya roꞌo naa ra ja tukaa siin ra jiin jniñu ni ka saꞌa ra undi nuu, chi ja ka yɨꞌɨ ra jiin maa Yandios vijna. Ti vasu siaꞌan, ko tu kuaꞌa ya jnuꞌun ja saꞌa ndevaꞌa ra nuu ley iyo ñuu ra. Ti suꞌva saꞌa ra nava kuni Yandios, chi ka junukuachi ra nuu maa ya. 


text:
Kuaꞌa ra ja yɨñuꞌun nuu taka ga yɨvɨ. Kava ndaꞌu ini jiin taka ñani jnaꞌan ra ja suni ka kandixia i Cristo. Chiñuꞌun ga Yandios ti kuandatu jnuꞌun ya naa ra. Kuaꞌa ja yɨñuꞌun nuu chaa kuu rey, chi kuñaꞌnu ga da ja taꞌu da jniñu nuu ra naa ra. Jnuꞌun nundoꞌo ni jnaꞌan Cristo 


text:
<pb/>Roꞌo ja ka kuu ra muzu ni ka jaan yɨvɨ, kuandatu nuu jitoꞌo ra, chi kanuu ja na kuaꞌa ra ja yɨñuꞌun nuu da naa da. Kuandatu nuu da vasu kuu da chaa vaꞌa xi kuu da chaa kaa kuaꞌan kaa vaji ja ka saꞌa ndevaꞌa da jiin ra. 


text:
Chi chindee Yandios yɨvɨ ka jito nundoꞌo, vasu tundo ni ka saꞌa i ja koto i nundoꞌo un. Kuaꞌa ya ja yɨñuꞌun nuu yɨvɨ un, chi ka jini vaꞌa inijnuni i jnuꞌun ya, ti ka ndiyo ini i ja siuku i jnuꞌun un, vasu ka jito i nundoꞌo. 


text:
Saꞌa yo nanu ja tu vaꞌa nu ka jito ra nundoꞌo sɨkɨ jniñu kueꞌe ni ka saꞌa ra. Chi tu kuaꞌa Yandios ja yɨñuꞌun sɨkɨ yukan. Ko nu ka jaꞌa yɨvɨ tau ra ja sɨkɨ jniñu vaꞌa, ti yukan kuu ja vaꞌa nuu Yandios. Kuaꞌa ya ja yɨñuꞌun roꞌo, chi tu ka kuɨtɨ ini ra vasu ni ka saꞌa ndevaꞌa yɨvɨ jiin ra. 


text:
Ti jandaa ndixia kuu yukan, chi ni nakaji Yandios roꞌo naa ra ja na kundee ini ra, vasu na kuaꞌa yɨvɨ nundoꞌo roꞌo. Yukan kuu ja ni jnaꞌan maa Cristo nundoꞌo ja sɨkɨ roꞌo naa ra. Ti nanu ni kundee Cristo jiin nundoꞌo un, suni siaꞌan na kundee ra jiin taka nundoꞌo kondoꞌo ra nu kanchuku ra nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Chi siaꞌan kaꞌan nuu tutu ii Yandios sɨkɨ Cristo nuu kaꞌan:<pb/>Tu kuɨtɨ ni saꞌa ya ɨɨn kuachi, ni tu ni kaꞌan ya ni ɨɨn jnuꞌun xndoñaꞌan. Kachi tutu. 


text:
Ti vasu ni ka kaꞌan ndevaꞌa yɨvɨ sɨkɨ Cristo, ko tu ni kuɨtɨ ini ya, ja kaꞌan ya sɨkɨ i. Ti vasu ni ka jaꞌa i nundoꞌo ya, ko tu ni ndondaa ya sɨkɨ i. Chi suꞌva ni nakuaꞌa ya maa ya nuu Tata ya Yandios ja na xndichi ndaa ya sɨkɨ taka ja ni ndoꞌo ya. 


text:
Ja sɨkɨ kuachi yo, ti ni jnaꞌan ya nundoꞌo jiin yɨkɨ kuñu ya nu ni jiꞌi ya nuu ndaꞌa cruz. Ti ni saꞌa ya jniñu ñaꞌnu un nava na sasɨɨn ya maa yo nuu kuachi ja ni ka ndiyo ini yo undi nuu. Chi suꞌva vijna na kundiyo ini yo ja na kaka ndaa yo nuu Yandios, chi ni jiꞌi Cristo ja sɨkɨ yoꞌo naa yo. Ni ndoꞌo ya ja sɨkɨ yoꞌo nava tukaa kondoꞌo yo jiin kuachi yo, chi vijna ja ni ka ndundoo yo nuu Yandios. 


text:
<pb/>Na ti saꞌa ga Cristo yukan, ni ka kuu ra nanu rɨɨ ja ni ka kee sɨɨn nuu chaa ndito tɨ, chi ni ka kuu sɨɨn ra nuu Cristo. Ko vijna ja ni ka ndeokuñɨ ra, ti ka siuku ra nuu Cristo. Ti maa ya kuu ja ndito roꞌo naa ra vijna. Nava koto vaꞌa ɨɨn chaa ñasɨꞌɨ da<pb/>


text:
Ja siaꞌan kuu ja roꞌo ja ka kuu ñasɨꞌɨ naa ra, kuandatu ra nuu yɨɨ ra naa ra. Nu kuu da ɨɨn chaa tu kandixia jnuꞌun Cristo, ko kundee ra ja na kandixia da. Chi vasu tu kaꞌan ra jnuꞌun un nuu da, ko jini da nasa kancha ra. 


text:
Ti koto saꞌa vixi ra maa ra, ja kuꞌun ra saꞌma vii xaan, ti vaꞌa na saꞌa ra xini ra, kuu sɨkɨ sukun ra, kuu sɨkɨ soꞌo ra, ja nanu oro kɨꞌɨ soꞌo ra. Ko so nɨnɨ sɨkɨ ra naskutu ra, ti tu kendo vaꞌa ra nuu Yandios. 


text:
Chi suꞌva, kanuu xaan ga ja na koo ndaa ini añu ra. Ti na kukutu ini ra jiin jnuꞌun ndaa, jiin jnuꞌun vita ini ja tu naa kuɨtɨ. Chi taka un saꞌa ja na kusɨɨ xaan ini Yandios. 


text:
<pb/>Yukan ni ka saꞌa ñaꞌan janaꞌan ja ni ka jika ndaa ña ichi Yandios. Ni ka ñukuu ini ña Yandios, ti ni ka jandatu ña nuu yɨɨ ña. 


text:
Siaꞌan ni saꞌa Sara ja ni jandatu ña nuu yɨɨ ña Abraham, ti nɨnɨ ni kaꞌan yɨñuꞌun ña jiin da. Ti roꞌo naa ra, ka kuu ra nanu seꞌe Sara nu na saꞌa ra nanu ni saꞌa maa ña, ka ñukuu ini ra Yandios, ti ansu ja yuꞌu ra nu ka kaꞌan yɨvɨ sɨkɨ ra. 


text:
<pb/>Ti roꞌo ja ka kuu ra yɨɨ, kanchuku ra jiin ñasɨꞌɨ ra, ja ka jini vaꞌa ra nasa xndaku Yandios sɨkɨ yukan. Ti yukan kaꞌan ja na koo vita ini ra jiin ñasɨꞌɨ ra. Ti kava yɨñuꞌun ra jiin ña, vanuxia tu kejnaꞌan ña jiin roꞌo chaa naa ra. Ti kuñukuu ini ra maa ña, ja suni nanitaꞌu ña ti kunchuku ra ja kuu saa ni jiin Yandios, sɨkɨ ja kundaꞌu ini Yandios nuu ndɨnduu ra naa ra. Ti kuantaꞌu ya nuu ra naa ra. Nu siaꞌan na kunchuku ra jiin ñasɨꞌɨ ra, chi nu tu saꞌa ra siaꞌan ti tu iyo ini ra ja kakantaꞌu ra nuu ya. Nundoꞌo ka jnaꞌan yɨvɨ ka saꞌa ja vaꞌa 


text:
<pb/>Ti jaꞌa kuu ɨɨn jnuꞌun xnadaku ri sandɨꞌɨ ni ga. Unuu kani ini ra naa ra. Koto ndaꞌu jnaꞌan ra sɨkɨ ja iyo nundoꞌo. Kava ndaꞌu ini ra jiin jnaꞌan ra. Ti koto kachi ra ja kuñaꞌnu ra nuu ñani jnaꞌan ra, chi suꞌva ndaꞌu na saꞌa ra maa ra. 


text:
Nu ka saꞌa ndevaꞌa yɨvɨ jiin ra, ti koto saꞌa ndevaꞌa ra jiin yɨvɨ un. Nu kaꞌan ndevaꞌa yɨvɨ sɨkɨ ra, ti koto kaꞌan ndevaꞌa ra sɨkɨ i. Chi suꞌva kakantaꞌu nuu ya ja kuu yɨvɨ un. Siaꞌan saꞌa ra, chi ni nakaji Yandios roꞌo ja siaꞌan ti na kendo vaꞌa ra. 


text:
Chi yukan kaꞌan jnuꞌun ii Yandios:<pb/>Yɨvɨ kuni kuchaku vaꞌa ti na koo sɨɨ ini taka kɨvɨ.<pb/>Na koto i yuꞌu i ja tu kaꞌan ndevaꞌa, ti ni tu kaꞌan i jnuꞌun xndoñaꞌan.<pb/> 


text:
Na kuxio i nuu jniñu kueꞌe, ti na saꞌa i ɨɨn jniñu vaꞌa.<pb/>Ti na kundio ini i ja kunchuku mani i jiin jnaꞌan i.<pb/> 


text:
Ni kachi Yandios ja iyo yɨvɨ vaꞌa, ti maa Jitoꞌo jito vaꞌa ya yɨvɨ un.<pb/>Ti jini vaꞌa ya jnuꞌun ka jikantaꞌu i.<pb/>Ti ndeꞌe ndɨɨ ndeꞌe kaji ya sɨkɨ yɨvɨ ja ka saꞌa ndevaꞌa. Kachi tutu. 


text:
Ndatu xaan kuu ra, chi kancha Yandios jiin taka roꞌo ja ka ndoꞌo sɨkɨ ja ka jika ndaa ra ichi ya. Ja siaꞌan kuu ja koto yuꞌu ra ndeꞌe ra ɨɨn yɨvɨ, ti koto kukuiꞌya ini ra. 


text:
Chi suꞌva jiin nɨ ini nɨ añu ra chiñuꞌun ra maa Jitoꞌo Cristo. Ti nu ɨɨn yɨvɨ na xndichi i roꞌo sɨkɨ ja ka kandixia ra jnuꞌun Cristo, ti nɨnɨ na kotuꞌva ini ra ja xndeokani ra jnuꞌun nuu yɨvɨ un. 


text:
Kaꞌan yɨñuꞌun ra jiin i, ti koto kuɨtɨ ini ra nuu i ja ka chakuachi i roꞌo sɨkɨ jnuꞌun Cristo, ja ka ñukuu ini ra naa ra. Ko nu kaꞌan i siaꞌan jiin ra, ti nakani inijnuni ra nu ndaa ja iyo ɨɨn kuachi ja kaꞌan i sɨkɨ ra xi tuu. Nu iyo ɨɨn yɨvɨ kaꞌan sɨkɨ ra, ko nu tu iyo ni ɨɨn kuachi niꞌin yɨ sɨkɨ ra, sa ni ti kukanuu i ja kaꞌan i, chi ka jika ndaa ra, ti ka kandixia ra Cristo. 


text:
Chi nu kuni maa Yandios, ti vaꞌa ga ja na kondoꞌo ra sɨkɨ jñinu vaꞌa ka saꞌa ra, ti ansu ja saꞌa ra jñinu kueꞌe. 


text:
Chi maa Cristo suni ni ndoꞌo ya, ti ɨɨn jinu ni ni ndoꞌo ya ja sɨkɨ kuachi yo. Yukan ni jiꞌi ɨɨn chaa ni iyo ndaa kuɨtɨ ja sɨkɨ yoꞌo, yɨvɨ ka saꞌa ndevaꞌa, nava na ndɨvɨ yo jiin Yandios ti kɨvɨ yo nuu kancha ya. Ni saꞌa ya jñinu ñaꞌnu un na ni jiꞌi yɨkɨ kuñu ya, ko ni nandoto tuku ya ni saꞌa Espíritu. 


text:
Ko na janaꞌan na ni ka chaku yɨvɨ un ni ka nduniꞌin ini i nuu Yandios. Ti kɨvɨ un ni kuu na ni saꞌa Noé ɨɨn barco ni nani arca. Ti nɨ kɨvɨ un ni ndatu Yandios na nde nu kandixia yɨvɨ un xi tuu. Ti una vii ni jnaꞌan yɨvɨ ni ka kɨvɨ i nuu arca un. Ti nɨnɨ una yɨvɨ un ni ka kaku i na ni ndaa nducha nuu nɨ tuꞌu ñuyɨvɨ. 


text:
Ti nanu ni ka nama i maa i nuu nducha un, suni siaꞌan kuu ja ka janducha yo vijna ja nama yo maa yo. Ti ka janducha yo, ko ansu ja na ndundoo yɨkɨ kuñu yo, chi ja na ndundoo inijnuni yo nuu Yandios. Yukan kuu ja ka janducha yo. Ti ni jaꞌa Yandios jandaa nuu taka un na ni xndoto ya Cristo Jesús nuu ñujiꞌi. 


text:
Yukan ti ni ndaa ya nuu andɨvɨ, ti kancha ya nuu ndaꞌa kuaꞌa Yandios nuu kuñaꞌnu ya. Ti taka ángel Yandios ja kanchuku andɨvɨ, jiin taka ja yɨndaꞌa jñinu un, ka jandatu i nuu ya. Na kunukuachi yo nava kuni maa Yandios<pb/>


text:
Ni kuu ini maa Cristo ja kondoꞌo ya ja sɨkɨ yoꞌo jiin yɨkɨ kuñu ya. Ti roꞌo naa ra, suni siaꞌan koo ra nundoꞌo nu na kuaꞌa yɨvɨ nundoꞌo roꞌo. Chi yɨvɨ ka ndoꞌo jiin yɨkɨ kuñu i, tukaa kundee kuachi un jiin yɨkɨ kuñu i. 


text:
Nu siaꞌan na saꞌa ra, ti ka saꞌa ra jniñu kuni maa Yandios ja kuu taka kɨvɨ kuchaku ra, ti ansu ja saꞌa ndevaꞌa ra nava ka ndiyo ini maa ra. 


text:
Chi nɨ kani kɨvɨ vekoyo ra, na tu jaꞌi nakuni ra jnuꞌun Yandios, ni ka saꞌa ra kuaꞌa kuachi ja ka jajnaꞌan ini yɨvɨ ja tu jaꞌi nakuni i Yandios. Niꞌin xaan ni ka saꞌa ra jniñu kueꞌe. Ni ka jika ra jiin jnuꞌun sɨɨ ini. Niꞌin xaan ni iyo ini añu ra ja saꞌa ra ɨɨn kuachi. Ni ka jiꞌi xaan ra ndɨxɨ. Ni ka jika ra savaꞌni ga viko. Ti yukan ni ka jajnaꞌan ini ra ja koꞌo ra ndɨxɨ. Ti ni ka chiñuꞌun ra santu ja ni kachi Yandios ja tu chiñuꞌun ra. 


text:
<pb/>Ti yɨvɨ ja tu jaꞌi nakuni jnuꞌun Yandios, ka kuɨtɨ ini i sɨkɨ ja tukaa ka jika ra jiin i, chi ka siin i jiin mani jniñu kueꞌe un. Ja yukan kuu ja ka kaꞌan ndevaꞌa i sɨkɨ ra naa ra. 


text:
Ko yɨvɨ un jaa ɨɨn kɨvɨ ja nakuaꞌa i nuu maa Yandios sɨkɨ jniñu ni ka saꞌa i. Ti ja ko tuꞌva maa ya ja nanduku ndaa ya jniñu ni ka saꞌa yɨvɨ ka chaku, jiin yɨvɨ ni ka jiꞌi. 


text:
Ja yukan kuu ja ni chaa jnuꞌun Cristo nuu taka yɨvɨ ja na kandixia i na ni ka chaku i. Ti kuu ndaa sɨkɨ kuachi i nanu kundaa sɨkɨ kuachi taka yɨvɨ ka chaku nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, chi suni ni ka jiꞌi i. Ko yɨvɨ kandixia ti kuchaku añu i ja kuu saa ni nanu chaku maa Yandios. 


text:
<pb/>Ti ja kuan kuyajni kɨvɨ ja naa taka ja iyo. Ja siaꞌan kuu ja kondito ini naa ra. Ti kundiyo ini kakantaꞌu ra. 


text:
Ti ɨɨn jnuꞌun kanuu ga kuu ja na kundaꞌu ini ra nuu jnaꞌan ra. Chi nu na kundaꞌu ini yo jnaꞌan yo, ti iyo jnuꞌun kaꞌnu ini nuu ndɨꞌɨ kuachi yo. 


text:
Koto ndaꞌu ra yɨvɨ jaa veꞌe ra. Kuaꞌa nuu veꞌe ra, ti koto ma ɨɨn ja ndoꞌo ini ra ndeꞌe ra yɨvɨ un. 


text:
Sɨɨn sɨɨn taꞌu ni jaꞌa ya nuu ɨɨn ɨɨn ra ja ka saꞌa ra jniñu ja kuni maa ya. Ti jiin taꞌu un chindee ra jnaꞌan ra. 


text:
Nu ni niꞌin ra ɨɨn taꞌu ja kaꞌan ra jnuꞌun Yandios nuu ɨnga yɨvɨ, ti kani ini ja maa jnuꞌun Yandios kaꞌan ra. Nu ni niꞌin ra taꞌu ja chindee jnaꞌan ra, ti kani ini ja maa Yandios kuu ya jaꞌa ndee ini ra ja saꞌa ra jniñu un. Ti nu na kuni yɨvɨ taka un, ti ka kaꞌan i ja kuñaꞌnu xaan Yandios sɨkɨ taka ja ni saꞌa ya jiin Jesús, ya kuu Cristo. Ti na kaꞌan yo ja vii xaan kuñaꞌnu Cristo, ti taꞌu ya jniñu ja kuu saa ni. Siaꞌan na koo. Na kondoꞌo yo ja ka kandixia yo Cristo 


text:
Chi suꞌva, ko sɨɨ ini naa ra nu ka ndoꞌo ra nanu ni ndoꞌo Cristo, chi jandaa kuu ja kondoꞌo ra sɨkɨ ja ka yɨꞌɨ ra jiin ya. Yukan na ti koo sɨɨ ini ra naa ra ja kuu kɨvɨ na ndenda ndijin ya, ti xnaꞌan kaji ya ja vii xaan kuñaꞌnu ya. Siaꞌan kuu ra ja kuu kɨvɨ un naa ra vasu ka jnaꞌan xaan ra nundoꞌo vijna. 


text:
Ti xaan ndatu ra vijna ja ka kaꞌan ndevaꞌa yɨvɨ sɨkɨ ra ja ka kandixia ra Cristo. Chi jiin yukan ka stuu ndijin ra maa ra ja kancha Espíritu Yandios jiin ra, ja kuñaꞌnu xaan ya. Vasu ka kaꞌan ndevaꞌa yɨvɨ sɨkɨ ra, ko kancha Espíritu Santo jiin yo, ti chindee ya roꞌo ja na kundee ra jiin nundoꞌo un. 


text:
Ti nu ka ndoꞌo ra, ti ka ndoꞌo ra, ko sɨkɨ ja ka kandixia ra Cristo, ansu sɨkɨ ja ka saꞌa ra ɨɨn kuachi nanu ka ndoꞌo yɨvɨ ka jaꞌni ndɨyɨ, xi yɨvɨ sakuiꞌna, xi yɨvɨ ka saꞌa jniñu kueꞌe, xi yɨvɨ kɨvɨ nduu nuu jniñu tatu. 


text:
Ko nu ka ndoꞌo ra sɨkɨ ja ka kandixia Cristo, ti tu kukanuu ra. Chi suꞌva, nakuantaꞌu nuu Yandios ja ka ndoꞌo ra sɨkɨ ja ka yɨꞌɨ ra jiin Cristo. 


text:
Ti jiin nundoꞌo ka jnaꞌan ra vijna, yukan jini ini yo ja ja ni kejaꞌa nanduku ndaa Yandios kuachi yo. Kuni yo yukan, chi xnakan saꞌa ya ja na koto ra nundoꞌo. Ti na kuni ya na ndenu ka kandixia ndaa ra Cristo xi tuu. Ti nu siaꞌan na saꞌa ya jiin seꞌe ya, ¿ti ndee ga saꞌa ya jiin yɨvɨ ja tu ka jandatu i jnuꞌun kaꞌan ya sɨkɨ Cristo nusa? 


text:
Ti nu uꞌu xaan ti ka yaꞌa yɨvɨ vaꞌa nuu nundoꞌo, ¿Ndoo ka jani ini ra ja jnaꞌan yɨvɨ kuaꞌan kanda ja ka saꞌa i kuachi nusa? ¿Ka jani ini ra ja ka kendo vaꞌa i nuu Yandios nu? 


text:
Ko roꞌo ja ka jnaꞌan ra nundoꞌo nava kuni maa Yandios, vasu siaꞌan ka jnaꞌan ra, ko koto kaꞌncha ini ra ja saꞌa ra jniñu vaꞌa. Nakuaꞌa maa ra ndaꞌa maa Yandios, ya ni saꞌa roꞌo, chi siuku ndaa ya taka ja ni chisojnuꞌun ya. Xndaku Pedro nuu chaa ka ndiso jniñu jiin chaa kuachi<pb/>


text:
Vijna ti ruꞌu Pedro, na kandaꞌu ri nuu ra naa ra, roꞌo ja ka kuu ra chaa ñaꞌnu ja ka jito ra yɨvɨ ka kandixia, chi suni chaa ñaꞌnu kuu ri, ti jito ri yɨvɨ ka kandixia. Ti kuu ri ɨɨn chaa ni jini ri jiin nuu ri nasa ni ndoꞌo Cristo. Ko jaa ɨɨn kɨvɨ ja chaa ndijin ya, ti ruꞌu jiin roꞌo naa ra na nduñaꞌnu yo jiin ya. 


text:
Ko ja kuu vijna, kanuu ja koto vaꞌa ra yɨvɨ Yandios. Nanu ɨɨn pastor ja jito vaꞌa da rɨɨ da, ti siaꞌan koto vaꞌa ra yɨvɨ, chi ndiso jniñu ra ja koto ra yɨ ja ka kuu i seꞌe maa Yandios. Ko sɨɨ ini ra ja koto ra i, chi yukan kuni Yandios. Ti ansu chayɨka ya roꞌo, ti ni ansu ja kundiyo ini ra ja niꞌin ra xuꞌun jiin jniñu saꞌa ra un. Chi suꞌva kusɨɨ ini, ti saꞌa ra jniñu un. 


text:
Koto nduvixi ini ra, ti kachi ra ja maa ra kuu ja taꞌu jniñu nuu i, chi suꞌva na koo ndaa ini ra nava na kuni yɨvɨ naa i nasa kuu vaꞌa ga kaka ndaa i nuu ichi Yandios. 


text:
Saꞌa vaꞌa jniñu ka ndiso ra ja ka jito ra yɨvɨ ka kandixia, nava na niꞌin ra taꞌu, ti nduñaꞌnu ra jiin jitoꞌo ra kɨvɨ na nchaa ndijin ya, chi maa ya kuu jitoꞌo ra ja kuñaꞌnu ya nuu ra. Ti nduñaꞌnu ra jiin ya ɨɨn jniñu ja tukaa naa kuɨtɨ. 


text:
<pb/>Ti roꞌo ja ka kuu ra chaa kuachi, suni siaꞌan kuandatu ra nuu chaa ka jito roꞌo, chi ka ndiso da jniñu ja kuñaꞌnu da nuu ra naa ra. Tendɨꞌɨ roꞌo ja ka kandixia, kava ndaꞌu ini ra jiin jnaꞌan ra, saꞌa ndaꞌu maa ra nuu ñani jnaꞌan ra, chi siaꞌan kaꞌan nuu tutu ii Yandios:<pb/>Jito uꞌu Yandios yɨvɨ ka saꞌa vixi maa, ti suꞌva kundaꞌu ini ya ti chindee ya yɨvɨ saꞌa ndaꞌu i maa i. Kachi tutu ii. 


text:
<pb/>Tendɨꞌɨ roꞌo yɨvɨ ka kandixia, koto nduniꞌin ini ra nuu Yandios, chi suꞌva saꞌa ndaꞌu maa ra, ti nava na nakuni ra ja ka yɨꞌɨ ra ndaꞌa Yandios, ya taꞌu jniñu nuu taka ja iyo. Nu siaꞌan na saꞌa ra, ti jandaa kuu ja nduñaꞌnu ra na jaa kɨvɨ nchaa Cristo Jesús. 


text:
Koto xndiꞌi ini ra nu nau ɨɨn ja ka jnaꞌan ra, suꞌva vaꞌa ga ja na nakuaꞌa ra maa ra nuu ndaꞌa Yandios, chi maa ya ndito roꞌo, chi kundaꞌu ini ya roꞌo. 


text:
<pb/>Jandaa ndixia kuu ja na koo ndito ini ra naa ra ti kaji na koo xini ra, chi jaꞌuꞌu un jito yuꞌu roꞌo ti nduku nasa saꞌa ja kanakava ra nuu ɨɨn kuachi. Ti xaan ga chaa un ansu ɨɨn ndɨkaꞌa nu nduxaan tɨ. 


text:
Yukan kuu ja kuni ja kundichi niꞌin ra sɨkɨ jaꞌuꞌu un, ti kuu kundee ra jiin nu ñuꞌun teyɨɨ ini ra jiin jnuꞌun kandixia ra Cristo. Chi suni siaꞌan ka ndoꞌo ñani jnaꞌan ra kanchuku nɨ tuꞌu nuyɨvɨ. 


text:
Ti vasu siaꞌan kuu, ko jandaa ndixia ja kundaꞌu ini Yandios roꞌo naa ra, chi ni nakaji ya roꞌo naa ra ja na nduñaꞌnu ra jiin ya ja kuu saa ni. Ti jandaa ndixia kuu jnuꞌun yukan, chi ɨɨn jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Cristo ja kuu yoꞌo naa yo. Ko xnakan na kondoꞌo ra ja kanchuku ra nuu nuyɨvɨ jaꞌa, chi kuaꞌa yɨvɨ nundoꞌo roꞌo sɨkɨ ja ka kandixia ra jnuꞌun Cristo, ko tu yuꞌu ra. Ti vasu siaꞌan kuu, ko jaa ɨɨn kɨvɨ ja saꞌa ndaa Yandios ndɨꞌɨ un. Kuaꞌa ya jnundee ini roꞌo nava na jakuɨñɨ niꞌin ga ra nuu nundoꞌo jnaꞌan ra. Saꞌa ya ja na kuꞌun teyɨɨ ini ra jiin jnuꞌun ka kandixia ra, ti kukutu ini ra jiin jnuꞌun un. 


text:
Ti na kaꞌan yo ja vii xaan kuñaꞌnu Cristo, ja taꞌu ya jniñu ja kuu saa ni. Ti siaꞌan na koo. Jnuꞌun sandɨꞌɨ ni ga 


text:
<pb/>Ti ruꞌu Pedro, na kachi ri ja, ja ka jini ra ja Silvano kuu da ɨɨn ñani ja siuku ndaa da nuu Cristo. Ti ni chindee da ruꞌu na ni chaa ri tutu jaꞌa kuaja nuu ra naa ra. Ti kandaꞌu ri jiin ra ja na kuantaꞌu ra jnuꞌun jaꞌa, chi kaꞌan ndaa ri ja iyo tɨjnɨ ja saꞌa Yandios jiin yo sɨkɨ ja kundaꞌu ini ya yoꞌo. Kukutu ini jiin jnuꞌun jaꞌa ja kanchuku ra nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Yɨvɨ ka kandixia kanchuku ñuu Babilonia, ja suni ni nakaji Yandios nanu ni nakaji ya roꞌo naa ra, ja ka kandixia ra, ka kaꞌan i ja na sandee ini ra. Ti Marcos, chaa kuu nanu seꞌe ri, suni siaꞌan kaꞌan da ja na saꞌa ndee ini ra naa ra. 


text:
<pb/>Kanxiaꞌu jiin jnaꞌan naa ra, ti yɨñuꞌun teyuꞌu nuu jnaꞌan ra. Ti ruꞌu Pedro, ñukuu ini ri ja na ko sɨɨ ini taka roꞌo ja ka yɨꞌɨ ra ndaꞌa Cristo. Ti siaꞌan na koo.<pb/>


text:
Ruꞌu Pablo jiin Silvano jiin Timoteo, chaa ri tutu jaꞌa nuu taka roꞌo, yɨvɨ ka kandixia Jesús ka ndututu ñuu Tesalónica, vanuxia ja ka yɨꞌɨ ra jiin Tata yo Yandios jiin Jitoꞌo Jesús. Ti Jesús kuu Cristo, ya ndiso jniñu ñaꞌnu nuu Yandios. Ti maa Tata yo Yandios jiin Jitoꞌo Jesús, na kundaꞌu ini ya ti na chindee ya roꞌo naa ra, ti ja na kukuee kunchuku ra nava kuni maa ya. Na ndeꞌe yo ti na kotonchaa yo nava ni ka kandixia yɨvɨ ñuu Tesalónica 


text:
<pb/>Ruꞌu naa ri, nɨnɨ ka jikantaꞌu ri nuu Yandios ja kuu roꞌo naa ra, chi ni ka kandixia ndaa ra maa Jitoꞌo Jesús. Nɨnɨ ka ndaku niꞌin ri roꞌo naa ra nuu Yandios, 


text:
chi ka jini vaꞌa ri ja ka siuku ndaa ra naa ra. Ti ka kusɨɨ ini ra naa ra, ka janukuachi ra, chi nɨ ini ra ni ka kandixia ra maa Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo, chi ka ndiyo ini ra ja na niꞌin ra yaji ra nuu Yandios. 


text:
<pb/>Ka jini vaꞌa ri ja Yandios ni nakaji ya roꞌo naa ra nava na kandixia ndaa ra Jesús. Ja yukan kuu ja ɨɨn ni ga ñani jnaꞌan ka kuu yo, chi ni ka kandixia ndaa yo maa Jitoꞌo Jesús. 


text:
Siaꞌan kuu chi na ni ka kaꞌan ri jnuꞌun Yandios nuu ra naa ra, tu ni ka kaꞌan ri ja kuu ini maa ri, chi maa Yandios ni jaꞌa jnuꞌun un ja na kaꞌan ndaa kuɨtɨ ri naa ri, ti maa Espíritu Santo ni saꞌa ja ni ka chaku ini ra jnuꞌun un, ti ni ka kandixia ndaa ra naa ra. Siaꞌan kuu chi ka jini vaꞌa ri ja maa Yandios ni saꞌa jniñu ñaꞌnu un, ti yukan kuu ja ni ka kejaꞌa ka kandixia ndaa ra Jesús. Ti maa ra naa ra, ja ka jini vaꞌa ra nasa ni kunchuku ri jiin ra. Chi ka nduku ri ja vaꞌa ja kuu roꞌo naa ra ti ansu ja kuu maa ri naa ri. 


text:
Sɨkɨ ja ni ka jantaꞌu ndaa ra jnuꞌun Jesús, yukan kuu ja ni ka jito ra kuaꞌa nundoꞌo. Ni ka ndonda yɨvɨ sɨkɨ ra naa ra. Ti vasu siaꞌan kuu, ko ka kusɨɨ ini ra, chi maa Espíritu Santo ni jaꞌa jnundee ini, ti ni ka natejnaꞌan ra nava ni ka saꞌa ruꞌu naa ri, chi suni siaꞌan ni ka ndonda yɨvɨ sɨkɨ ri. 


text:
Ja siaꞌan ti suni ni ka kuu ndee ini yɨvɨ ka kandixia ndañuu Macedonia jiin Acaya, chi ni ka jini i nava ni ka kundee ra vasu ni ka jito ra nundoꞌo. 


text:
Ko ansu nɨnɨ yɨvɨ ndañuu Macedonia jiin Acaya ni ka jini jnuꞌun ra naa ra ja ni ka kandixia ndaa ra Jitoꞌo Jesús, chi ni jichanuu jnuꞌun un kuaꞌan taka ñuu. Ja yukan kuu ja tukaa nɨnɨ kuu ja xndaku nuu jnaꞌan yo, 


text:
chi taka ñuu iyo yɨvɨ ka jani jnuꞌun ra naa ra nava ni ka kusɨɨ ini ra na ni ka jakoyo ri nuu kanchuku ra, chi ni ka jantaꞌu ra jnuꞌun ni ka kaꞌan ri. Ti suni maa i ka jani i jnuꞌun nava ni ka sama ini ra, chi tukaa ka nchañuꞌun ra santu ni ka saꞌa yɨvɨ, chi santu un tu ka chaku. Ko vijna ti ja ka nchañuꞌun ra ɨɨn ni ga maa Yandios chaku, ti ka janukuachi ra nuu maa ya. 


text:
Ti suni ka kaꞌan i ja ka ndatu ra kɨvɨ nchaa maa Seꞌe Yandios nuu andɨvɨ, ja ni naxndoto ya maꞌñu ndɨyɨ. Ti Seꞌe ya un kuu Jesús, ya nama yoꞌo nuu nundoꞌo kaꞌnu xaan ja kuu kɨvɨ na nchaa ya, ja na xndichi ya ñuyɨvɨ yo. Yukan kuu jnuꞌun ka kaꞌa yɨvɨ un taka ñuu naa i. Jniñu ni saꞌa Pablo ñuu Tesalónica<pb/>


text:
Ñani, roꞌo ja ka kandixia Jesús, ja ka jini vaꞌa ra nasa ni kuchuku ri jiin ra naa ra. Ka jini ra ja vii ni kunchuku ri jiin ra naa ra. Ka jini ra ja vii ni kunchuku yo. Tu kachi yo ja tu na jniñu ni ka saꞌa ri, chi suꞌva ni ka chindee xaan ri roꞌo naa ra. 


text:
Ka jini ra nundoꞌo ni ka jito ri na ni kunchuku ri ñuu Filipos. Chi ni ka kaꞌan ndevaꞌa yɨvɨ sɨkɨ ri, ko tu ni ka yuꞌu ri, chi viꞌi ga ni ka siin ri ni ka kaꞌan ndaa ri jnuꞌun Yandios, chi maa ya ni chindee ruꞌu naa ri vasu ni ka jito xaan ri nundoꞌo. Suni siaꞌan ni ka jnaꞌan ri na ni ka jakoyo ri ñuu ra naa ra. 


text:
Ko tu ni ka naxndiꞌi ini ri jiin jnuꞌun ni ka kaꞌan ri, chi vanua ka xnaꞌan ri maa jnuꞌun ndaa. Ni tu ka ndoꞌo ini ri ja kinyaꞌu ri nuu jnuꞌun ka kaꞌan ri nuu ra naa ra. Ti jnuꞌun ni ka kaꞌan ri tu ni ka xndaꞌu ri roꞌo naa ra. 


text:
Chi suꞌva ka siin ri ka kaꞌan ri maa jnuꞌun Yandios, chi maa ya ni nakaji ruꞌu naa ri, ti ni tatu ya ruꞌu naa ri ja na xndaku ri nuu yɨvɨ nasa nanitaꞌu yo. Yukan kuu jnuꞌun ka kaꞌan ri, ko ansu ja na kuu nava ka kuni yɨvɨ naa i, chi ja na kuu nava kuni maa Yandios. Chi maa Yandios kuu ja jini vaꞌa taka jnuꞌun kaꞌan yo jiin ja ndoꞌo ini yo, chi yɨjiyo ndeꞌe ya añu yo. 


text:
Ka jini vaꞌa ra ja tu ni ka xndaꞌu ri roꞌo naa ra jiin ɨɨn jnuꞌun vii jaꞌa, ja na kin yaꞌu ri nuu ra naa ra, chi jini maa Yandios ja yukan kuu jnuꞌun ndaa. 


text:
<pb/>Vasu kuñaꞌnu ri ja kuu ri apóstol nuu Cristo, ti vasu kuu saꞌa ri jniñu ñaꞌnu, ko tu ni kuni kinyaꞌu ri nuu ra naa ra ja na niꞌin ri xuꞌun. Chi suꞌva ni jito vaꞌa ri roꞌo naa ra nanu saꞌa ɨɨn ñasɨꞌɨ nu jito vaꞌa ña seꞌe kuachi ña, chi kundaꞌu ini ña maa i. 


text:
Ni ka kundaꞌu ini ri roꞌo naa ra, ti ansu nɨnɨ ni ka kundaꞌu ini ri, chi suꞌva jiin nɨ ini nɨ añu ri ni ka xnaꞌan ri jnuꞌun Yandios nuu ra. Ti ansu jnuꞌun un ni ka xnaꞌan ri, chi ka iyo ri ja na kuaꞌa ri undi maa ri ja na nama ri roꞌo naa ra niku. Chi vanua ni ka kundaꞌu xaan ini ri roꞌo naa ra. 


text:
Ñani, ka nukuꞌun vaꞌa ini ra nava ni kunchuku yo. Ti ruꞌu, vasu iyo nasa kuita ri, ko ni ka saꞌa ri jniñu nava tu xndiꞌi ri ini ra naa ra nasa kuu ja kuchaku ri. Ti vasu kaku ri jiin jniñu, ko nɨnɨ ka xnaꞌan ri jnuꞌun Yandios nuu ra naa ra. 


text:
<pb/>Ka iyo ra ja kuaꞌa ra jandaa chi ni ka jini vaꞌa ra, ti suni maa Yandios jini vaꞌa ga ya nasa ni ka kunchuku ri yukan. Ni ka jini ra nava ni ka jika ndaa ri ichi ya. Ja siaꞌan kuu ja ni ɨɨn yɨvɨ tu kuu kankuachi i sɨkɨ ri. 


text:
Nanu xndaku ɨɨn tata nuu seꞌe da, suni siaꞌan ni ka jaꞌa ri jnundee ini roꞌo naa ra, ti ka jini vaꞌa ra yukan. 


text:
Ti siaꞌan vii vii ni ka xndaku ri nuu ra naa ra na ni ka jaꞌa ri jnundee ini roꞌo. Ti ni xndaku xaan ri nuu ra na ra ja na siin ra jiin jnuꞌun ya, chi maa ya kuu ja ni nakaji yoꞌo naa yo. Ni nakaji ya yoꞌo ja na kɨvɨ yo ñuu nuu taꞌu ya jniñu, chi yukan kuu nuu vii kunchuku yo jiin ya. Jaꞌa kuu jnuꞌun ni ka xnaꞌan ri nuu ra naa ra. 


text:
<pb/>Ja yukan kuu ja nɨnɨ nakuantaꞌu ri nuu Yandios ja kuu roꞌo naa ra. Na kuantaꞌu ri nuu Yandios chi vaꞌa xaan ni ka ñusoꞌo ra jnuꞌun ya. Tu ni ka jantaꞌu ra jnuꞌun ka kaꞌan yɨvɨ. Chi suꞌva, ni ka jantaꞌu ra ɨɨn jnuꞌun ndaa kuɨtɨ, chi ni ka jini ra ja yukan kuu maa jnuꞌun Yandios. Siaꞌan ni ka jantaꞌu ra jnuꞌun ya, chi vanua ni ka kandixia ra Jesús. Ti undi vijna kande jnuꞌun un ini añu ra nava na kaka ndaa ra ichi ya naa ra. 


text:
<pb/>Ti siaꞌan sa ni ka jini ri ja ni chindee jnuꞌun ya roꞌo naa ra, chi suni ni ka jnaꞌan ra nanu ni ka jnaꞌan yɨvɨ ka kandixia ja kanchuku tɨjnɨ nuu ndañuu Judea, chi ni ka ndikun yɨvɨ ñuu da un maa da, ti ni ka jito uꞌu i da naa da. 


text:
Ti maa chaa hebreo un ka kuu ja ni ka jaꞌni Jitoꞌo Jesús. Ti jnaꞌan da janaꞌan, suni siaꞌan ni ka jaꞌni da proféta, chaa ni ka kaꞌan jnuꞌun Yandios na janaꞌan yukan. Suni siaꞌan ni ka saꞌa jnaꞌan ri hebreo jiin ri naa ri, chi ni ka keniꞌin da ruꞌu naa ri nuu ñuu da. Ti jiin taka jniñu kueꞌe ka saꞌa da un tu jantaꞌu Yandios da naa da, chi tukaa ga ka kuni kuandatu da Yandios. Ni ka nduu da chaa ndevaꞌa nuu yɨvɨ savaꞌni ga nación. 


text:
Vijna ti nduku xaan da ja tukaa na kaꞌan ri jnuꞌun Jesús nuu yɨvɨ taka ga nación. Ka kuni da kasɨ da ichi i ja tukaa na kandixia i ɨɨn jnuꞌun ndaa ja kaꞌan sɨkɨ Jesús, nuu kaꞌan nasa nanitaꞌu i nuu Yandios. Siaꞌan kanda yɨvɨ hebreo un, chi nɨnɨ ka saꞌa ndevaꞌa da. Taka kɨvɨ ka skaa da kuachi un sɨkɨ da. Ti ja kuu yɨvɨ un kii ɨɨn nundoꞌo kaꞌnu xaan ga sɨkɨ i, chi siaꞌan ni kachi Yandios. Ndoꞌo ini Pablo ja kiꞌin tuku da nuu kanchuku yɨvɨ ka kandixia ñuu Tesalónica 


text:
<pb/>Ñani naa ra, ja iyo tɨꞌlɨ kɨvɨ na ni ka kuxio ri nuu ra naa ra. Ti vasu tu ka jini nuu jnaꞌan yo, ko nɨnɨ ka ñukuu ini ri nuu ra naa ra. Ka ndiyo ini ri jaa ri ja na nakuni jnaꞌan tuku yo naa yo. 


text:
Ko tu xndiꞌi ini ri yukan, chi kundatu ri undi na nchaa tuku Jitoꞌo Jesús nuu ñuyɨvɨ yo, ti kɨvɨ un ndixia na ti ndusɨɨ ini ri kundichi ri nuu ya. Ti jandaa ndixia kuu un, chi ni ka xnaꞌan ri nuu ra nasa kaka ndaa ra ichi ya, ti ni ka kuu ndee ini ra jiin jniñu un. Ja yukan na ti koo sɨɨ ini taka yo kɨvɨ nu na kujiin yo nuu ya. 


text:
Yukan kuu ja nakuantaꞌu ri nuu Yandios chi kaꞌnu xaan ɨɨn jniñu ni saꞌa ya jiin ra naa ra, ti kusɨɨ xaan ini ri jiin jniñu un.<pb/>


text:
Ja yukan kuu ja ka ndoꞌo xaan ini ri ja kuu roꞌo naa ra. Ti tukaa ka kundee ini ri undi nu tu niꞌin ri jnuꞌun nasa ka iyo ra naa ra. Ja yukan kuu ja vaꞌa ga ja ni kendo maa ɨɨn ri ñuu Atenas, 


text:
ti ni taji ri ñani yo Timoteo kuaja da nuu kanchuku ra ja na kuaꞌa da jnundee ini roꞌo naa ra. Maa Yandios ni taji ya maa da nuu yo ja na kunukuachi da nuu jniñu ya. Ti jniñu un kuu ja na kachanuu yo jnuꞌun Cristo kiꞌin taka ñuu. Kuaja da nuu kanchuku ra naa ra, ti na kuaꞌa da jnundee ini roꞌo nava na kandixia ndaa ga ra jnuꞌun Yandios sɨkɨ Jesús naa ra. 


text:
Na kɨtuu da roꞌo nava tu xndiꞌi ra ini ra jiin nundoꞌo un, chi jandaa ni kachi Yandios ja koo ndoꞌo koo nene yo nundoꞌo un naa yo. 


text:
Ti jandaa ndixia kuu un, chi na ni ka kunchuku yo ni ka xndaku ri ja siaꞌan koto yo nundoꞌo un naa yo, ti ni kundaa un vijna. 


text:
Chi ruꞌu, tu kuu vaꞌa ini ri, ti ndɨꞌɨ xaan ini ri nasa ka kuu ra naa ra. Ja yukan kuu ja ni taji ri Timoteo ja na jandeꞌe da nasa kanchuku ra, nu ka siin ra nava kuaꞌan ra, chi sandau kueꞌe jaꞌuꞌu un roꞌo naa ra, ti kinikava ra nuu kuachi. Chi nu siaꞌan na kuu, ti va so ni ka saꞌa jniñu kaꞌa ri na ni xnaꞌan ri nuu ra naa ra. 


text:
<pb/>Ko nu ni nandeokuñɨ Timoteo ja ni jaa da ñuu Tesalónica, ti ni nakani da jnuꞌun nuu ri naa ri nava kanchuku ra yukan. Kachi da ja nɨ ini ra ka kandixia ra Jesús, ti ka kundaꞌu ini nuu jnaꞌan ra. Suni kachi da ja nɨnɨ ka ñukuu ini ra ruꞌu naa ri, ti ka ndiyo ini ra naa ra ja na kuni tuku ra nuu ri. Suni ka ndiyo ini ri ja na nakuni jnaꞌan yo. 


text:
Ñani, nu ni ka jinisoꞌo ri nava kanchuku ra naa ra, ti ni ka kusɨɨ xaan ini ri naa ri ja ka siin ra nava ka kandixia ra. Ni ka kuu ndee ini ri, chi kɨvɨ un ka ndɨꞌɨ xaan ini ri ja sɨkɨ ɨɨn nundoꞌo ka janaꞌan ri. 


text:
Ni iyo jnuꞌun ndɨꞌɨ ini, ko vijna tukaa. Ni kukuee kanchuku vaꞌa ri vijna, chi ni ka jini ri ja nɨ ini ra ka kandixia ndaa ra jnuꞌun Jitoꞌo Jesús. 


text:
Ka kusɨɨ ini ri yukan ja siaꞌan ni ka kandixia ndaa ra jnuꞌun Yandios, so ja tu ka jini ri nasa kakantaꞌu ri nuu Yandios ja kuu roꞌo naa ra. Ti taka jinu nakuantaꞌu ri nuu Yandios ti ndakuniꞌin ri roꞌo naa ra nuu ya. 


text:
Ti ka siin ri ka jikantaꞌu ri nuu ya taka kɨvɨ ja na chindee ya ruꞌu naa ri, ja na jaa ri nuu kanchuku ra. Ti nu ni ka jakoyo ri, ti yukan na xndaku ri tɨjnɨ ga jnuꞌun ya, ja tu jaꞌi kuni ra naa ra. Ti siaꞌan na niꞌin ra jnundee ini, ti na kuñɨɨ ini ra jiin jnuꞌun ya naa ra. 


text:
<pb/>Siaꞌan ka jikantaꞌu ri nuu Tata yo Yandios jiin nuu Jitoꞌo Jesús, nava na chindee ya ruꞌu, ti na jakoyo ri nuu kanchuku ra naa ra. 


text:
Ti siin jikantaꞌu ri nuu ya, ti maa Jitoꞌo na saꞌa ya ja na kuñɨɨ ini ra. Ti na kundaꞌu ini nuu jnaꞌan ra jiin nuu taka ga yɨvɨ naa i, siaꞌan nanu ka kundaꞌu ini ri roꞌo naa ra. 


text:
Siin ri jikantaꞌu ri nuu ya nava na kuaꞌa ya jnundee ini, ja na kondoo añu ra nuu Tata yo Yandios naa ra. Siaꞌan ti na kotuꞌva ra ja kuu kɨvɨ nchaa tuku Jitoꞌo Jesús jiin tendɨꞌɨ ga ñanijnaꞌan yo, ja ni ka kandixia i undi na janaꞌan, ti kanchuku i jiin maa ya. Siaꞌan jikantaꞌu ri nuu ya, ja na kotuꞌva ra ja kuu kɨvɨ un. Na kunchaa yo nava kuni maa Yandios<pb/>


text:
Ñani naa ra, ja ka jini vaꞌa ra nava kunchuku ra ichi Yandios, chi siaꞌan ni ka xndaku ri nuu ra nava kunchuku ra, ti siaꞌan ka siuku ra vijna. Vijna ti ka kundaꞌu ini roꞌo naa ra, jikantaꞌu ri ti tatu ri roꞌo ja na siin ra kaka ndaa ra ichi Yandios. Ka kundaꞌu ini ri vanuxia ɨɨn ni ga ni ka kuu yo naa yo jiin Jitoꞌo Jesús nava ka kandixia yo maa ya. Chi nava kanchuku yo vijna, yukan kuu ja jajnaꞌan ini Yandios. 


text:
Roꞌo naa ra ja ka jini ra naa jnuꞌun ni ka xndaku ri. Ti taka jnuꞌun un kuu mani jnuꞌun ndaa, chi ruꞌu Pablo, ndisojniñu ri nuu Jitoꞌo Jesús ja siaꞌan na xndaku ri nuu ra naa ra. 


text:
<pb/>Kuni maa Yandios ja na koo ndoo koo ii ra naa ra. Ti koto ni ɨɨn ra kɨvɨ nduu jiin jnuꞌun sɨɨ ini ja kusɨkɨnchaa jnaꞌan ra naa ra. 


text:
Kuni ya ja vii na saꞌa ra nu na nduku ra ɨɨn ñasɨꞌɨ kuncha ini veꞌe ra, ti ansu ja kɨvɨ nduu ra jiin jnuꞌun sɨɨ ini. Kachi ya ja na kuncha vaꞌa kuncha ndaa ra jiin ñasɨꞌɨ ra nava na koo ndoo ra jiin ña, ti ansu ja kusɨkɨnchaa ra maa ña. 


text:
Koto kunchuku ra nanu kanchuku yɨvɨ tu ka nchañuꞌun Yandios, chi yɨvɨ un, jñaꞌan ka saꞌa i, ti ka saꞌa i nanu kuɨtɨ, chi tu ka jnuu ini i. 


text:
Ti kachi ya ja koto xndoñaꞌan ra nuu ñani jnaꞌan ra, chi maa Jitoꞌo, kuaꞌa ya ɨɨn nundoꞌo kaꞌnu xaan. Ja ka jini vaꞌa ra jnuꞌun yukan, chi undi nuu ja ni ka xndaku niꞌin ri nuu ra naa ra. 


text:
Vaꞌa kani ini ra naa ra, chi tu ni nakaji Yandios yoꞌo ja saꞌa ndevaꞌa yo, chi suꞌva ja na kaka ndoo yo. 


text:
Ti nu ka iyo sava yɨvɨ ka skexiko jnuꞌun ni xnaꞌan ri, ko ansu nuu jnuꞌun un ka skexiko i, chi suꞌva ka skexiko i maa jnuꞌun Yandios, ya ni jaꞌa Espíritu Santo nuu yo ja na koo ndoo yo nuu ya. 


text:
<pb/>Ñani naa ra ja ka kandixia Jesús, tu nɨnɨ kuu ja undi chaa ri ɨɨn tutu nuu ra ja na kundaꞌu ini nuu jnaꞌan ra naa ra, chi maa Yandios ni chuꞌun ini añu ra ja siaꞌan na koo. 


text:
Ti siaꞌan ndixia kanchuku ra jiin ñani jnaꞌan yo ja kanchuku nɨ ndañuu Macedonia. Ko ka kandaꞌu ri jiin ra naa ra ñani, ja suꞌva viꞌi ga na koo jnuꞌun mani ini, ti viꞌi ga na kuñɨɨ jnundaꞌu ini jiin ra naa ra, sɨkɨ ja ka yɨꞌɨ taka yo jiin Jesús. 


text:
<pb/>Suni ja na kukutu ini ra, ti na kukuee kunchuku ra jiin jniñu ka saꞌa ra. Koto kaꞌncha ini ra ja saꞌa ra jniñu jiin ndaꞌa ra nava ni ka xndaku ri nuu ra naa ra. 


text:
Yukan na ndeꞌe taka yɨvɨ tu ka kandixia un, ti na kuaꞌa i ja yɨñuꞌun roꞌo naa ra, nava tu kakan ra ja kuchaku ra nuu savaꞌni ga ɨnga yɨvɨ ja na chindee i roꞌo naa ra. Ti siaꞌan kunchuku ra nuu ñuyɨvɨ jaꞌa naa ra. Nchaa tuku Jitoꞌo Jesús nuu ñuyɨvɨ 


text:
<pb/>Ñani naa ra, tukaa kuni ri ja kendo ra siaꞌan ni, chi kuni ri ja na kuni ra nasa ka jnaꞌan taka ñani jnaꞌan yo ja ja ni ka jiꞌi. Ti siaꞌan nava tukaa koo jnuꞌun kuiꞌya ini nuu ra naa ra. Chi ka kukuiꞌya xaan ini yɨvɨ ja tu ka jini i nachi kuankoyo ndɨyɨ un naa i. 


text:
Ko yoꞌo naa yo, tu ka ndɨꞌɨ xaan ini yo, chi ka kandixia yo Jesús. Ti ka jini yo ja ni jiꞌi ya, ko ni nandoto ya. Ja yukan kuu ja ka ñukuu ini yo nava ni ka kandixia yo, chi jandaa kuu ja taji Yandios Jitoꞌo Jesús ndii ya jiin taka ñani jnaꞌan yo ja ni ka jiꞌi un, chi ja ni kunchuku i nuu ñuyɨvɨ ti ni ka kandixia i ya. 


text:
<pb/>Ja yukan kuu ja ka xndaku ri ɨɨn jnuꞌun ndaa ni jaꞌa maa Jitoꞌo nuu ri nuu ra naa ra. Ti siaꞌan ka xndaku ri nuu ra vijna nasa koo kɨvɨ na nchaa tuku Jesús nuu ñuyɨvɨ. Chi xnakan yɨvɨ ni ka jiꞌi un nandoto i ti nchakoyo i jiin ya. Ti yoꞌo ja ka chaku kɨvɨ un, tu kuu kandu yo kiꞌin yo. 


text:
Chi na jaa kɨvɨ un, ti kuun maa Jitoꞌo kii ya ichi andɨvɨ, ti kanajaa ya ja maa ya taꞌu jniñu, ti suni kanajaa ɨɨn ángel kuñaꞌnu ga, ti tɨvɨ ɨɨn ndɨkɨ Yandios. Ti kɨvɨ na tɨvɨ ndɨkɨ un, ndenda Jitoꞌo Jesús nuu ñuyɨvɨ yo. Ti yɨvɨ ni ka jiꞌi, ja ni ka kandixia i ya, xnakan yɨvɨ un, nandoto i. 


text:
Yukan na ti yoꞌo ja ka chaku ja kanchuku yo, suni ɨɨn ni, ndakoyo undi nuu viko ichi andɨvɨ un, ti yukan kunchuku yo saa ni jiin ya ja kuu saa ni. 


text:
Yukan kuu ja koto xndiꞌi ra ini ra naa ra. Kaꞌan ndee jiin jnaꞌan ra naa ra jiin taka jnuꞌun jaꞌa.<pb/>


text:
Ko nu kuan kuyajni kɨvɨ un ti yɨvɨ naa i kachi i: “Ni kukuee kanchuku yo vijna, tundo iyo kuɨtɨ”, kachi i. Ko kɨvɨ un, chi sanaa ini i, ti chaa ɨɨn nundoꞌo xaan un nuu i. Vasu jatu yeniꞌni añu i naa i nanu jnaꞌan ɨɨn ñasɨꞌɨ nu ni kejaꞌa kueꞌe ña ja kaku seꞌe ña. Chi siaꞌan kii nundoꞌo xaan nuu yɨvɨ un naa i, tu tu kaku i. 


text:
<pb/>Ko roꞌo naa ra, tu kanchuku ra nanu yɨvɨ un ja tu ka jnuu ini i. Ko maa ra chi ja ka jnuu vaꞌa ini ra, ti ja kuu kɨvɨ na nchaa Jitoꞌo, ti tu kinaa ya roꞌo naa ra nanu kinaa ɨɨn ñakuiꞌna. 


text:
Chi maa ra naa ra, ja ka jini vaꞌa ra jnuꞌun ya sɨkɨ yukan. Chi tu ka kuu ra nanu ɨɨn chaa kuaa ja tu kuni da na ichi kiꞌin da, chi ka jnuu vaꞌa ini ra nava kaꞌan jnuꞌun ya sɨkɨ yukan. 


text:
Ja siaꞌan kuu ja na kuꞌun ini yo, ti tu kusu ini yo nanu ka saꞌa ɨnga yɨvɨ. Suꞌva na kundito ini yo nuu ichi Yandios. Na siuku ndaa yo ti tu kɨvɨ nduu yo ɨnga ichi nanu chaa jíni. Chi nu jakuaa na kiꞌin da ti nduva ndoko da, chi tu jini da nasa kaa ichi kuaꞌan da. Siaꞌan vii ka saꞌa yɨvɨ tu ka ñukuu ini jnuꞌun Yandios, chi tu ka jini da na ichi kiꞌin da. 


text:
<pb/>Ko yoꞌo naa yo tu kunchuku yo siaꞌan, chi ka iyo tuꞌva yo jiin jnuꞌun ya. Ka jika yo ñundijin, ti ka jini yo nanu kiꞌin yo, chi ka ndiyo ini yo ichi Yandios. Ka jandatu yo jnuꞌun ya, chi maa ya jaꞌa jnundee ini yoꞌo nava na kuu ga ini yo nuu ya. Ja siaꞌan na ti tukaa ga xndaꞌu yɨvɨ yoꞌo, chi ka kuu yo nanu soldado ja ka iyo tuꞌva da jiin saꞌma kaa ja nama maa da. Yukan kuu ja ka ñukuu ini yo ja nanitaꞌu yo, chi jnuꞌun ni ka kandixia yo un kuu ja nama yoꞌo. Ja siaꞌan ti ka kuu yo nanu ɨɨn soldado ja nama da xini da jiin ɨɨn lelu kaa (ja kaꞌan yo tɨkoko). 


text:
Siaꞌan kin nama ya yoꞌo, chi tu ni nakaji ya yoꞌo naa yo ja na kutaꞌu yo nundoꞌo. Chi suꞌva ni nakuaka ya yoꞌo ja na nanitaꞌu yo jiin jniñu ni saꞌa Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo ja ndiso jniñu ñaꞌnu un nuu maa Yandios. 


text:
<pb/>Ti sɨkɨ yukan kuu ja ni jiꞌi Cristo Jesús ja kuu yoꞌo naa yo ja na nanitaꞌu yo, ti kunchuku yo jiin ya. Vasu na kuū yo xi na kuchaku yo, ko tu xndiꞌi yo ini yo, chi ja jini yo ja noꞌon yo jiin ya. 


text:
Yukan kuu ja kaꞌan ndee jiin jnaꞌan ra naa ra, ti chindee nuu jnaꞌan ra. Chi siaꞌan ka saꞌa ra vijna, ko kandaꞌu ri jiin ra ja na siin ra naa ra. Jnuꞌun sandɨꞌɨ ni ga ni xndaku Pablo nuu ñani jnaꞌan da 


text:
<pb/>Ti kandaꞌu ri jiin ra naa ra ja na kava yɨñuꞌun ra nuu chaa ka kuñaꞌnu nuu yɨvɨ ka kandixia yukan, chi ka sajniñu xaan da ja kuu maa ra naa ra. Ti kuandatu ra nuu taka jnuꞌun ka xndaku da, chi ka nachuꞌun ichi da roꞌo naa ra. Kuaꞌa ja yɨñuꞌun nuu da naa da, chi maa Jitoꞌo ni jaꞌa jniñu nuu da naa da. 


text:
Nɨnɨ kuu ja na nakuaꞌa ra ja yɨñuꞌun nuu chaa ñaꞌnu un naa da, ti kava ndaꞌu ini ra nuu da naa ra, chi ɨɨn jniñu kaꞌnu ka saꞌa da. Ti siaꞌan na kukuee kunchuku ra naa ra ja ka iyo mani ra jiin jnaꞌan ra. 


text:
<pb/>Ti suni tatu ri roꞌo naa ra ja na xndaku niꞌin ra nuu chaa kuxi un nu tu ka kuni saꞌa da jniñu. Xndaku niꞌin ra nuu da nava na kukuiꞌya ini da, ti na nakani ini da nuu kuachi un, ti na saꞌa da jniñu. Ti chindee yɨvɨ ja tu jaꞌi kandixia ndaa i jnuꞌun Yandios. Suni nuu yɨvɨ vita ini, chi tu iyo ndee ini añu i jiin jnuꞌun ya ti sana i ɨnga ichi. Ti kukutu ini chindee ra savaꞌni ga yɨvɨ naa ra, ti na kukuee kunchuku ra. 


text:
Ni ɨɨn ra, koto saꞌa ndevaꞌa ra jiin ɨɨn yɨvɨ ja ni saꞌa ndevaꞌa jiin maa ra. Suꞌva kaꞌan vaꞌa ra jiin yɨvɨ un. Kukutu ini naa ra, koto yuji ra saꞌa ndevaꞌa ra jiin ñani jnaꞌan ra. Chi suꞌva chindee jnaꞌan jiin ñani jnaꞌan ra. Ti suni siaꞌan saꞌa ra jiin tendɨꞌɨ yɨvɨ un. 


text:
Taka nau ja kuu, ti nɨnɨ nakuantaꞌu ra nuu Yandios naa ra, chi siaꞌan kuni ya ja na kunchuku yoꞌo naa yo ja ka kandixia yo Cristo Jesús, chi ja ka yɨꞌɨ yo jiin ya. 


text:
<pb/>Koto kasɨ ra yuꞌu chaa ka kaꞌan jnuꞌun Yandios, ni tu skexiko ra jnuꞌun ka kaꞌan da, chi ka kaꞌan da jiin inijnuni maa Yandios. 


text:
<pb/>Ko vanuxia vaꞌa ndeꞌe ra ti kotonchaa ra naa ra nu iyo ndaa jnuꞌun ka kaꞌan chaa ka kuni xnaꞌan roꞌo naa ra. Kotonchaa ra nu iyo ndaa xi tuu. Ti nu tu kejnaꞌan jnuꞌun un jiin jnuꞌun Yandios, ti koto kuantaꞌu ra. Ko maa ra kukutu ini ja na siin ra nava kuankoyo ra jiin jnuꞌun Yandios, chi iyo ndaa kuɨtɨ jnuꞌun ya. 


text:
<pb/>Yukan ti ruꞌu Pablo, jikantaꞌu ri nuu maa Yandios, ja kuu ya maa Yandios kaꞌnu xaan ini, ti jaꞌa ya jnundee ini. Ñuꞌun ini ri ja na saꞌa ndɨꞌɨ ya ja na koo ndoo koo ii ra, chi kuni ya ja na kunukuachi ra jiin yɨkɨ kuñu ra, nava tu naa kuachi koo sɨkɨ ra kɨvɨ nchaa tuku Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo. 


text:
Ti jandaa kuɨtɨ kuu jnuꞌun ni chiso ya, chi maa ya ni nakaji ya yoꞌo, ti jandaa ndixia kuu ja siuku ya jnuꞌun un. Jnuꞌun ndee ini sandɨꞌɨ ni ga 


text:
<pb/>Ruꞌu Pablo, kandaꞌu ri jiin ra naa ra ñani, ja na kakantaꞌu ra nuu Yandios ja kuu ruꞌu naa ri. 


text:
<pb/>Ruꞌu Pablo, ndiso jniñu ri nuu Jitoꞌo Jesús. Ti taꞌu ri jniñu nuu ra naa ra ja na kaꞌu ra tutu jaꞌa nuu tendɨꞌɨ ñani jnaꞌan yo yukan. 


text:
<pb/>Yukan kuu jnuꞌun kaꞌan ri jiin ra naa ra. Ti ñuꞌun ini ri ja maa Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo, na kundaꞌu ga ini ya, ti na chindee chituu ya roꞌo naa ra. Ti siaꞌan na koo.<pb/>


text:
Ruꞌu Pablo, kaꞌan ri jiin roꞌo Timoteo, ja na sandee ini ra. Kuu ri apóstol nuu Cristo Jesús, chi maa ya ni tatu jniñu jaꞌa nuu ri. Ti maa ya ni chisojnuꞌun ja nama ya yoꞌo nava na nanitaꞌu yo. Yukan kuu ja maa Yandios jiin Seꞌe ya Cristo Jesús ni jaꞌa ya jniñu jaꞌa nuu ri ja na kuu ri ɨɨn apóstol nuu ya. 


text:
Ti chaa ri tutu jaꞌa nuu ra Timoteo, ti kuu ra nanu ɨɨn seꞌe ri, chi ni kandixia ndaa ra taka jniñu ni saꞌa Cristo Jesús. Na chindee chituu Tata yo Yandios roꞌo Timoteo, ti na kundaꞌu ga ini Jitoꞌo Cristo Jesús maa ra. Ti na kukuee kuncha ra nuu ichi ya. Xndaku xaan Pablo ja kuu jnuꞌun ja tu kejnaꞌan 


text:
<pb/>Ruꞌu Pablo, ja ni kachi ri ja kiꞌin ri ndañuu Macedonia, ti ni tatu ri roꞌo Timoteo ja na kendo ra ñuu Efeso yukan. Ti vijna kandaꞌu ri jiin ra ja na xnaꞌan ndaa ra nuu taka yɨvɨ ka ndututu yukan. Ti nduxaan ra nuu taka chaa tu ka kaꞌan ndaa jnuꞌun Yandios. 


text:
Chaa un so ka kaꞌan da jnuꞌun nava ni ka saꞌa chaa Israel janaꞌan, ti tu jini yo nu jandaa kuu xi tuu. Tu yoso jnuꞌun un nuu tutu Yandios, chi so jnuꞌun ka jani da ti ka xndaꞌu da yɨvɨ ka kandixia. Tu nijniñu jnuꞌun un, ni tu chindee jnuꞌun un yoꞌo ja kuu nuu jniñu Yandios. Ja yukan kuu ja kaꞌan ri ja na xndaku vaꞌa ra nuu chaa un naa da. 


text:
<pb/>Siaꞌan xndaku ra nuu taka ga yɨvɨ ka kandixia jnuꞌun Yandios ka ndututu ñuu Efeso. Siaꞌan xndaku ra nuu yɨvɨ un nava na kondoo añu i na kaꞌan ndaa i, ti na nduu ɨɨn nuu ini i sɨkɨ ja ni ka kandixia ndaa i jnuꞌun Yandios. Xnaꞌan ra nuu i ja na kundaꞌu ini nuu jnaꞌan i nanu kuu ini i nuu Yandios. Siaꞌan xndaku ra nuu yɨvɨ un, roꞌo Timoteo. 


text:
Kanuu ja na xndaku ra siaꞌan, chi ka iyo tɨjnɨ yɨvɨ ni ka sama i jnuꞌun ka kaꞌan i, vanuxia ni ka sana ini i. Ka kaꞌan xaan i ko so ka kaꞌan i, chi ni ɨɨn i tu ka chaku ini na jnuꞌun ka kaꞌan i. 


text:
Ka kuni kuñaꞌnu chaa ka kaꞌan jnuꞌun un nanu ja ka kuu da chaa ja ka xnaꞌan ley ja ni jaꞌa Yandios nuu tata yɨvɨ Israel janaꞌan ni nani Moisés. Ko vasu tu ka jini vaꞌa da ley un, ko ka kaꞌan da nanu chaa ka jini ndɨꞌɨ ley Moisés, vasu ni maa da tu ka chaku ini da na jnuꞌun ka kaꞌan da. Yukan kuu jnuꞌun xndaku ra nuu yɨvɨ un naa i, roꞌo Timoteo. 


text:
<pb/>Vijna ti na xndaku ri ɨnga jniñu nuu ra, roꞌo Timoteo. Nu ni ka ndututu yɨvɨ ka kandixia, vasu savaꞌni ga ñuu nuu ka skuaꞌa i. Ti taka chaa ka iyo ndoo un, na kakantaꞌu ndaa da nuu Yandios. Ti na kaniꞌin da ndaꞌa da ichi andɨvɨ, ko na kondoo undi ini añu da. Chi tu vaꞌa nu ka iyo ɨɨn ɨɨn chaa ka kuɨtɨ ini nuu jnaꞌan nuu ka jikantaꞌu da, ko tu vaꞌa un. Ti siaꞌan kuu ja saꞌa taka yɨvɨ ka kandixia un nuu ka ndututu i. 


text:
Na kuajniñu yo ley un nava iyo, ti tu xndaꞌu yo nanu ka xndaꞌu chaa un. Ja jini yo ja yɨvɨ vaꞌa tu nandɨꞌɨ i ja xndaku yo ley un nuu i, ko ja kuu yɨvɨ niꞌin ini, yukan kuu nuu kankuachi ley un sɨkɨ i. Ja kuu yɨvɨ tu ka nchañuꞌun Yandios, ti ka kaꞌan ndevaꞌa i sɨkɨ jnuꞌun ya. Suni kankuachi ley un sɨkɨ i ja siaꞌan. Suni nu ɨɨn yɨvɨ na kaꞌni i jnaꞌan i xi tata i xi nana i xi ñani jnaꞌan i. Ti ja kuu sɨkɨ yɨvɨ un, kuu nuu niꞌin ga kankuachi ley un sɨkɨ. 


text:
Suni ja kuu yɨvɨ ka yɨkɨnchaa jnaꞌan ja ka kixi i jiin ɨnga ñasɨꞌɨ, xi ɨɨn ñasɨꞌɨ jiin ɨnga chaa. Suni ja kuu ɨɨn chaa kixi jiin ɨnga chaa, xi ɨɨn ñasɨꞌɨ jiin ɨnga ñasɨꞌɨ, ja kuu yɨvɨ un suni niꞌin ga kankuachi ley un sɨkɨ i. Suni ja kuu yɨvɨ sakuiꞌna ndajniñu tatu ti xiko i nuu yɨvɨ ɨnga ñuu. Suni ja kuu yɨvɨ ka xndoñaꞌan ti tu ka siuku i jnuꞌun ka kaꞌan i. Suni kankuachi ley un sɨkɨ yɨvɨ un. Siaꞌan ka saꞌa yɨvɨ un tɨjnɨ ga nuu jniñu kueꞌe, ti ka yɨsɨkɨnchaa i jnuꞌun Yandios ja siaꞌan. 


text:
Ko jnuꞌun Yandios chi kaꞌan ndaa kuɨtɨ nava iyo, ti yɨvɨ un, chi suꞌva ka sama i jnuꞌun kaꞌan ley Moisés. Chi tu ka chaku ini i nava kaꞌan jnuꞌun ni jaꞌa Yandios nuu Moisés. Ja kuu yɨvɨ un chi kankuachi ley un jaꞌa i. Ti jnuꞌun ni jaꞌa Yandios nuu ruꞌu Pablo kuu ɨɨn jnuꞌun vii xaan ga sɨkɨ jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Cristo Jesús ja kuu yoꞌo naa yo. Maa Yandios kuñaꞌnu ga kuu ja ni jaꞌa ɨɨn jnuꞌun vaꞌa un nuu ri. Maa ya ni xnaꞌan ruꞌu ja iyo ndaa ley Moisés, chi tu saꞌa sɨɨn jnuꞌun kaꞌan sɨkɨ Cristo Jesús, chi ɨɨn ni kuu. Ja siaꞌan kuu ja kaꞌan ndaa ley Moisés, chi tu kankuachi sɨkɨ Cristo Jesús. Na kuantaꞌu yo nuu Yandios ja ni kundaꞌu ini ya yoꞌo 


text:
<pb/>Ruꞌu Pablo, nakuantaꞌu ri nuu Jitoꞌo Cristo Jesús, chi ni jaꞌa ya jnundee ini ruꞌu, ti na siuku ri taka jniñu ni tatu ya ruꞌu. Ti nakuantaꞌu ri nuu Jitoꞌo Cristo Jesús ja ni nakaji ya ruꞌu ja na kunukuachi ri nuu ya jiin nuu yɨvɨ naa i. 


text:
Undi nuu ni kuu ri ɨɨn chaa ni kaꞌan ndevaꞌa kuɨtɨ sɨkɨ Cristo Jesús. Ti ni ndikun ri taka yɨvɨ ni ka kandixia jnuꞌun ya, ti ni saꞌa kuaꞌan ni saꞌa vaji ri jiin yɨvɨ ndaꞌu un. Ko vijna tukaa ga saꞌa ri siaꞌan, chi ni kundaꞌu ini ya ruꞌu, ti ni jankaꞌnu ini ya nuu kuachi ri. Ni jini Yandios ja tu iyo vaꞌa jniñu saꞌa ri, vasu maa ri ndoꞌo ini ri ja iyo vaꞌa ɨɨn jniñu ni saꞌa ri, vasu kuaꞌan ri nanu ɨɨn kuɨtɨ. 


text:
Undi nuu tu ni kandixia ri jnuꞌun Cristo Jesús, chi ni kaꞌan ndevaꞌa ri sɨkɨ jnuꞌun un. Ko Jitoꞌo Jesús, ni kundaꞌu ini ya ruꞌu, ti ni jankaꞌnu ini ya nuu kuachi ri. Ni nasama ya ini ri ja na nakiꞌin ri ichi maa ya, ti yukan ni kandixia ndaa ri jnuꞌun Cristo Jesús. Ti siaꞌan sa ni ndɨvɨ ri nuu ndaꞌa maa ya. 


text:
<pb/>Na kachi ri ɨɨn jnuꞌun kanuu nuu ra Timoteo. Ja ni kii Cristo Jesús nuu ñuyɨvɨ, ni kii kenchaa ya kuachi yo naa yo, ti maa ri kuu ɨɨn chaa ni nchakuachi xaan ga ja kuu nuu ya. 


text:
Ti jandaa ndixia kuu ja ruꞌu ni kuu ɨɨn chaa ni nchakuachi xaan ga, ko ni ndundaꞌu ini Cristo Jesús ruꞌu, ti ni jankaꞌnu ini ya nuu ri. Siaꞌan ni saꞌa ya jiin ri ja na kotonchaa taka yɨvɨ ka kuni kandixia, ti na kuni i ja iyo jnukaꞌnu ini nuu Cristo Jesús nuu i naa i. Ti yɨvɨ na kandixia un, nanitaꞌu i ti kuncha i nuu andɨvɨ ja kuu saa ni. Yukan kuu ja ni saꞌa ya jiin ri. Ti vasu nasa ga kaꞌnu kuachi yo, ko iyo jnuꞌun kaꞌnu ini Yandios nuu yo. 


text:
<pb/>Ja yukan kuu ja na kakantaꞌu yo nuu Tata yo Yandios, chi nɨnɨ maa ɨɨn ni ya kuu ja chaku ja kuu saa ni ti tu naa ya. Kuu ya ɨɨn Yandios ja tu kuni yo jiin nduchi yo, Yaa un kuu ja na kunchañuꞌun yo, chi maa ya kuu ja kuñaꞌnu ga. Ti kancha ya andɨvɨ ja kuu tiempu, ti tu jiꞌi ya. Siaꞌan na koo. 


text:
<pb/>Taꞌu ri jniñu nuu ra roꞌo Timoteo, ja kuu ra nanu ɨɨn seꞌe ri. Ti kuni ri ja na xndaku ndaa ra nuu yɨvɨ naa i. Siaꞌan taꞌu ri jniñu nuu ra, chi vanuxia ni ka nakaji ñani jnaꞌan yo roꞌo ja na saꞌa ra jniñu un. Ti suni siaꞌan ni kaꞌan Espíritu Santo Yandios ini ñani jnaꞌan yo ja na nakaji i roꞌo ja na saꞌa ra jniñu un. Ka iyo sava yɨvɨ ka xndoñaꞌan, ti jniñu ra kuu ja na xndaku niꞌin ra nuu i naa i. Nu siaꞌan na kiꞌin ndaa ra jiin jniñu ra, ti kundee ra jiin jnuꞌun ka kaꞌan yɨvɨ un. 


text:
Kundee ra jiin yɨvɨ un chi kandixia ndaa ra jnuꞌun Cristo Jesús, ti kundee ndixia ra, chi saꞌa ra niña jniñu vaꞌa ja kuni maa Yandios. Ka iyo sava yɨvɨ ni ka sana ini, ja ni ka xndoo i ichi Yandios, ti ni ka kandixia i jnuꞌun xndoñaꞌan. Ka jnaꞌan yɨvɨ un nanu ɨɨn barco ja nu ni jakunjnaꞌan jiin ɨɨn yuu ti kukueꞌe. Siaꞌan ni ka xndoo i ichi Yandios ja ni ka kandixia i undi nuu. 


text:
Siaꞌan ni ka jnaꞌan chaa ni ka nani Himeneo jiin Alejandro. Ko ruꞌu Pablo, ni sia ri da ja na kɨvɨ da ndaꞌa jaꞌuꞌu un, ti na kendo ii da, nava jiin nundoꞌo un ti na skuaꞌa da ja tukaa ga kaꞌan ndevaꞌa da sɨkɨ jnuꞌun Yandios. Jaꞌa ni kuu ɨɨn jniñu taꞌu ri nuu roꞌo Timoteo. Xndaku Pablo ja na kakantaꞌu yɨvɨ naa i<pb/>


text:
Timoteo, na xndaku ri ɨɨn jnuꞌun kanuu ga nuu ra, ja nu ni ka ndututu ra ka skuaꞌa ra jnuꞌun Yandios, ti kakantaꞌu nuu ya naa ra, ko nɨ ini nɨ añu ra kakantaꞌu ja na chindee Yandios taka chaa ka kuñaꞌnu, chi maa ya kuu ja chindee taka chaa un naa da. 


text:
Nakuantaꞌu nuu Yandios naa ra, chi jandaa kuu ja chindee ndixia ya taka chaa ka kuñaꞌnu un. Kakantaꞌu naa ra ja kuu taka chaa ka kuu rey jiin taka ga chaa ka ndiso jniñu un nava na kukuee kunchuku yo, ti tu kundikun chaa ka kuñaꞌnu un yoꞌo, chi ka jika ndaa yo ichi Yandios. 


text:
Siin ti kundikun ra taka jnuꞌun xndaku ri nuu ra, chi yukan kuu ja iyo vaꞌa ja kuu nuu maa Yandios. 


text:
Nɨnɨ kuu ja na kakantaꞌu ra nuu Yandios ja kuu taka chaa ka kuñaꞌnu un, chi suni kundaꞌu ini ya maa da naa da. Ti kuni ya ja na nakuni da jnuꞌun ya, chi jnuꞌun un kuu ɨɨn jnuꞌun ndaa nava na ketaꞌu da nuu ya naa da. 


text:
Ti jnuꞌun un kaꞌan ndaa ja ɨɨn ni Yandios iyo, ti ja kuu nuu Yandios jiin yoꞌo naa yo, iyo ɨɨn chaa kaꞌan jaꞌa yo ja kandichi maꞌñu sava jiin yo nuu Yandios, ti chaa un kuu Cristo Jesús, chi maa ya kuu ja ndiso jniñu ñaꞌnu nuu Yandios. 


text:
Ti maa ɨɨn ni Cristo kuu ja ni kenchaa kuachi yo, chi Yandios ni taji ya Seꞌe ya ni kii ja na kuū ya ja kuu yoꞌo naa yo. Siaꞌan ni saꞌa Yandios jiin Seꞌe ya Cristo Jesús nu ni jaa kɨvɨ ni chisojnuꞌun ya. 


text:
Ti Yandios ni nakaji ya ruꞌu ja na stuu ri jnuꞌun un nuu yɨvɨ ɨnga nación ja tu ka yɨꞌɨ nuu nación Israel. Ni nakaji ya ruꞌu ja na kuu ri ɨɨn apóstol nuu ya. Ti kaꞌan ndaa ri ja kuu jniñu ndiso ri, ti tu xndaꞌu ri roꞌo. Ni nakaji ndixia ya ruꞌu ja na kuu ri nanu ɨɨn chaa ndichi xini, ti na xnaꞌan ndaa ri jnuꞌun ya nuu yɨvɨ ɨnga nación. Jnuꞌun un kuu taka jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Jesús na ni kenchaa ya kuachi yo. 


text:
<pb/>Suni na xndaku ri nuu ra, roꞌo Timoteo, ja kuu taka ñasɨꞌɨ ka kandixia. Na kuꞌun vaꞌa ña saꞌma ña. Koto kuꞌun ña saꞌma vaꞌa ja nchaa yaꞌu xaan. Ni tu naskutu ña ixi xini ña jiin ndajniñu oro xi plata, chi ansu ndututu ña un ja na kotonchaa ñani jnaꞌan ña maa ña ja vaꞌa saꞌma ka ñuꞌun ña, xi ja vii ka naskutu ña ixi xini ña. 


text:
Chi nu ka nchañuꞌun ña Yandios, ko na kava ndaꞌu ini ña jiin taka yɨvɨ ndaꞌu, ti ansu ja kondoꞌo vixi ini ña. 


text:
<pb/>Suni na kachi ri ja taka ñasɨꞌɨ ka kandixia, nuu ka ndututu ra ja skuaꞌa ra naa ra, ti ñaꞌan un naa ña na kunchuku naꞌin ña, na kunsoꞌo ña jnuꞌun Yandios. 


text:
Chi tu iyo ichi ɨɨn ñasɨꞌɨ ja xndaku ña nuu roꞌo chaa naa ra, ni tu taꞌu ña jniñu nuu ra, chi naꞌin na koo ña naa ña. 


text:
Chi Adán tu ni kandixia da jnuꞌun xndoñaꞌan un, ko Eva chi ni kandixia ña jnuꞌun un, ti ni jakunchakuachi sɨkɨ ña. 


text:
Ti vasu siaꞌan iyo, ko ka ketaꞌu ñaꞌan un nuu Yandios naa ña ja ka skaku ña seꞌe ña, ko nɨnɨ kuu ja na siin ña jiin jnuꞌun ndaa nava iyo nuu Yandios. Ti na kava ndaꞌu ini ña jiin taka ñani jnaꞌan ña jiin ja na kondoo añu ña. Ti na saꞌa vaꞌa ña taka jniñu ña, chi nuu maa Yandios ka junukuachi ña. Yukan kuu ja xndaku ra nuu taka yɨvɨ ka kandixia ja kuu nuu ka ndututu i, roꞌo Timoteo. Nava koo chaa kundiso jniñu nuu yɨvɨ ka kandixia<pb/>


text:
Ruꞌu Pablo, na xndaku ri ɨnga jnuꞌun kanuu nuu ra, roꞌo Timoteo. Nu ɨɨn chaa kuni da kundiso jniñu da ja na koto da yɨvɨ ka kandixia, ti vaꞌa jniñu nduku da saꞌa da. Ko na xndaku ri nasa koo jiin chaa un. 


text:
Kuu da ɨɨn chaa vaꞌa, ɨɨn chaa yɨñuꞌun nava siaꞌan, ti tu kaꞌan yɨvɨ sɨkɨ da. Tu kuu kunchaka da uu ñasɨꞌɨ. Chi suꞌva na kava yɨñuꞌun da, ti na kaka ndaa da ichi Yandios. Na kuu da ɨɨn chaa yɨñuꞌun ti nava na kaꞌan yɨñuꞌun yɨvɨ jiin da. Na kava ndaꞌu ini da jiin yɨvɨ ka kandixia ja ka jika ichi, ti na kuaꞌa da veꞌe nuu kendo yɨvɨ un naa i. Ti vii na xndaku da nuu yɨvɨ naa i. 


text:
Tu kuu da ɨɨn chaa jiꞌi ndɨxɨ, ni tu kanaa da jiin yɨvɨ. Chi suꞌva, kuee na kava ini da. Tu kondoꞌo ini da ja niꞌin kuaꞌa da xuꞌun, ni tu kuu xndaꞌu da yɨvɨ ja na niꞌin da xuꞌun. 


text:
Na kuu da ɨɨn chaa taꞌu vii jniñu ini veꞌe da. Na xnaꞌan da seꞌe da ja na kava yɨñuꞌun i, nava vii na kuandatu i nuu da. 


text:
Chi nu tu jini da nasa taꞌu vaꞌa da jniñu ini veꞌe da, ¿ti nasa kuu kundiso jniñu da nuu ñani jnaꞌan da ka kandixia nusa? 


text:
Tu kuu da ɨɨn chaa skan kandixia, chi sandau kejaꞌa kani vixi ini da ja siaꞌan yachi ni nduñaꞌnu da, ti kanakava da nuu kuachi nanu ni jnaꞌan jaꞌuꞌu un. 


text:
Ti suni na kava vaꞌa ini da jiin yɨvɨ naa i, ti nava na niꞌin da ja yɨñuꞌun da nuu yɨvɨ un, nava tu kankuachi yɨvɨ un sɨkɨ da. Siaꞌan ti tu yuꞌu da ja kanakava da nuu ndaꞌa jaꞌuꞌu un. Yukan kuu jnuꞌun xndaku ri ja kuu chaa kundiso jniñu nuu yɨvɨ ka kandixia un. Nava koo chaa kuanukuachi nuu yɨvɨ ka kandixia 


text:
<pb/>Yukan na ti ja kuu chaa kuanukuachi nuu yɨvɨ ka kandixia un, na kuu da ɨɨn chaa yɨñuꞌun, ja tu yuji kuɨtɨ da jiin jnuꞌun kaꞌan da. Tu kuu da ɨɨn chaa jiꞌi ndɨxɨ, ni tu kondoꞌo ini da ja niꞌin da xuꞌun jiin jniñu saꞌa da un, chi tu vaꞌa. 


text:
Na nakutu vaꞌa ini da jiin jnuꞌun kandixia. Ti koto kuñukuu ini da kiꞌin da uu ichi, chi maa ɨɨn ni ichi maa Jesús na kiꞌin da. 


text:
Na kotonchaa yɨvɨ maa da. Ti nu jika ndaa da taka nava xndaku ri, nu tu yuji da jiin jnuꞌun un, yukan na ti na kiꞌin da jniñu ja na kunukuachi da nuu ñani jnaꞌan yo ka kandixia un. 


text:
Ti suni ñasɨꞌɨ da, na kuu ña ɨɨn ñaꞌan yɨñuꞌun. Koto ma kaꞌan ndevaꞌa ña sɨkɨ ñani janaꞌan ña. Suꞌva na saꞌa sɨꞌɨ ña maa ña, ti na kaka ndaa ña jiin jniñu saꞌa ña ja kuu nuu ñani jnaꞌan ña. 


text:
Ti chaa kunukuachi nuu ñani jnaꞌan da un, na kunchaka da ɨɨn ni ñasɨꞌɨ. Ti vii na taꞌu da jniñu ini veꞌe da. Suni seꞌe da na kuandatu vii i nuu da. 


text:
Chi taka chaa ka junukuachi, nu ka jika ndaa da nuu jniñu ka saꞌa da, ti yɨvɨ ka kandixia un na kuaꞌa i ja yɨñuꞌun maa da. Ti siaꞌan na kuu ja xndaku kaji ga da jnuꞌun Cristo Jesús. Jaꞌa kuu jnuꞌun xndaku ri ja kuu chaa kunukuachi nuu yɨvɨ ka kandixia. Nava iyo jnuꞌun kandixia yo 


text:
<pb/>Ndoꞌo ini ri ja yachi ni kuaja ri nuu kancha ra, roꞌo Timoteo, ko xnakan na chaa ri tutu jaꞌa nuu ra, 


text:
nava nu ni kukuee ri jaa ri, ko ja jini ra nasa kaka ndaa ra ichi Yandios nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Yoꞌo ja ka kuu yo yɨvɨ Yandios chaku, ka kuu yo nanu veꞌe maa ya. Chi nanu kukutu veꞌe jiin yuu un, suni siaꞌan kukutu yɨvɨ ya jiin jnuꞌun ndaa Yandios. 


text:
Ja siaꞌan na ti ni ka jini yo ja taka jnuꞌun ni ka kandixia yo un kuu maa jnuꞌun ndaa. Kaꞌan jnuꞌun un:<pb/>Ja kii nuu ñuyɨvɨ nanu ɨɨn yɨvɨ siaꞌan ni.<pb/>Ti ni xnaꞌan kaji Espíritu Santo ja kuu ya ɨɨn Yaa ii, chi tu ni iyo kuachi ya nanu yoꞌo naa yo.<pb/>Ti ni jichanuu jnuꞌun ya nuu taka nación, ti ni ka jini yɨvɨ jnuꞌun ya, ti sa ni ndaa ya kuanoꞌon ya nuu andɨvɨ. Ɨnga kɨvɨ ti kusɨɨn yɨvɨ ichi Yandios<pb/>


text:
Ruꞌu Pablo, na xndaku ri nuu ra Timoteo nava ni kachi Espíritu nuu ri. Ni kachi kaji Espíritu un nuu ri ja jaa ɨɨn kɨvɨ ti kekoyo kuaꞌa tachi xaan, ja ka kuu mani espíritu xaan, ti xndaꞌu yɨvɨ naa i. 


text:
Ti chunsoꞌo i jnuꞌun kaꞌan chaa ka xndoñaꞌan un, chi tukaa ga ka iyo kaji inijnuni chaa un naa da. Ni ka kusɨɨn da ichi Yandios, chi ni ka nandeokava ini da. 


text:
Siaꞌan xndaꞌu da yɨvɨ ti kachi da ja tukaa ga kuu nandaꞌa yɨvɨ naa i. Ti suni kachi da ja tukaa kuu kaji yɨvɨ tɨjnɨ nuu ndeyu. Ko tu ni kachi Yandios siaꞌan, chi maa ya ni saꞌa taka un. Ti suꞌva ni kachi ya ja kuu nandaꞌa yo naa yo, ti suni kuu kaji yo taka nuu ndeyu nu na nakuantaꞌu yo nuu maa ya ja kuu nuu taka un. 


text:
Chi taka ni ja ni saꞌa Yandios kuu ja vaꞌa, ti tu kachi yo ja skexiko yo ni ɨɨn un. Chi suꞌva na nakuantaꞌu yo nuu ya nu ni niꞌin yo. 


text:
Taka un ni jaꞌa ya nuu yo ja ka kuu yo seꞌe ya, ti nɨnɨ kuu ja na nakuantaꞌu yo nuu ya ja kuu nuu ɨɨn ja kaji yo, chi maa ya xiin. Na kuanukuachi ndaa yo nuu Cristo Jesús 


text:
<pb/>Na siin ri xndaku ri nuu ra, Timoteo. Ti siaꞌan kuni ri ja na xndaku ra nuu ñani jnaꞌan yo, yɨvɨ ka kandixia jnuꞌun Cristo Jesús, nava tu naa ini i taka jnuꞌun un. Nu siaꞌan na saꞌa ra ti junukuachi ndaa ra nuu Jitoꞌo Cristo Jesús. Siaꞌan kaꞌan ri jiin ra ti chaku ndɨꞌɨ ini ra nava kaꞌan jnuꞌun un, chi undi nuu ni kandixia ndaa ra. 


text:
Ja siaꞌan kuu ja koto saꞌa ra nava nuu jnuꞌun ka kaꞌan yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa, chi ka jani da jnuꞌun nava ni ka saꞌa yɨvɨ Israel janaꞌan, ko tu yoso jnuꞌun un nuu tutu Yandios. Chi mani ka xndaꞌu da yɨvɨ naa i, ti ka kandixia i jnuꞌun ka kaꞌan da. Ko maa ra, koto saꞌa ra jniñu yukan. Roꞌo kuu ja kukutu ini ra ti kaka ndaa ra ichi Yandios. 


text:
Ti nava siaꞌan na koo jnuꞌun ndee ini yɨkɨ kuñu ra, ti na kuu ndee ini ra ti kuu kutu ini ra jiin jnuꞌun Yandios. Chi yukan kuu ja jaꞌa jnundee ini roꞌo vijna nɨ chaku ra. Ko suꞌva ndusɨɨ ga ini ra nu na jaa kɨvɨ najaa ra nuu kancha maa ya. 


text:
Ti jandaa ndixia kuu jnuꞌun un chi siaꞌan sa kuanukuachi ndaa yo nuu Yandios jiin nɨ ini nɨ añu yo. 


text:
Vasu na kondoꞌo yo taka jnuꞌun ndevaꞌa kaꞌan yɨvɨ sɨkɨ yo, vanuxia ni ka kandixia ndaa yo maa Yandios chaku. Ti maa Yandios chaku kuu ja nama sɨkɨ yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa, ko ansu tendɨꞌɨ, chi nɨnɨ yɨvɨ ni ka kandixia Cristo ni. Ti yɨvɨ yukan kuu ja ketaꞌu i nuu ya naa i. 


text:
<pb/>Koto kuaꞌa ra jnuꞌun ja kuu ichi ini yɨvɨ ndeꞌe i roꞌo vasu kaa suchi ra. Chi maa ra kuu ja na kaka ndaa jiin jnuꞌun un. Ti siaꞌan na koo ndoo jnuꞌun kaꞌan ra, nava yukan na ndeꞌe ti na kotonchaa yɨvɨ naa i ja kuu ra ɨɨn chaa yɨñuꞌun, ti ñuꞌun ndaꞌu ini ra. Kava vaꞌa ini ti kaka ndaa ra, ti koto ma kondoꞌo ini ra ɨɨn jniñu kueꞌe. Chi suꞌva kava yɨñuꞌun jiin taka yɨvɨ ka kandixia un. 


text:
Kuni ri jaa ri, ko nɨ kuu kuee ri, ti roꞌo saꞌa taka jniñu kanuu ga ja iyo nuu kancha ra jña. Ti koto naa ini ra kaꞌu ra tutu Yandios nuu yɨvɨ ka kandixia un nu ni ka ndututu ra jiin i. Xndaku nuu i ja na siin i ichi Yandios, ti nava siaꞌan na chaku vaꞌa ga ini i jnuꞌun Yandios. Yukan kuu ja saꞌa ra jiin ñani jnaꞌan yo, ti sa na jaa ri. 


text:
Koto ma naa ini ra saꞌa jniñu nava taꞌu ni jaꞌa Yandios nuu ra ja na kaꞌan ra jnuꞌun ya. Chi taka chaa ñaꞌnu ka ndiso jniñu nuu yɨvɨ ka kandixia un ni ka chuxndee da ndaꞌa da xini ra. Ti ni saꞌa Yandios ja na kachi da ja siaꞌan kundiso jniñu ra. 


text:
Kukutu ini jiin taka jnuꞌun xndaku ri nuu ra jaꞌa, ti jiin inijnuni ra xndaku vii ra nuu yɨvɨ naa i. Nu siaꞌan niꞌin na xndaku ra jnuꞌun un, ti yukan na kotonchaa yɨvɨ naa i ja niꞌin kuaꞌan ra jiin jniñu vaꞌa un. Ti yukan kuu ɨɨn jnuꞌun kanuu ga ja xndaku ri nuu ra, Timoteo. 


text:
<pb/>Koto vaꞌa ra maa ra nava kuncha ra. Kava yɨñuꞌun ra ti xndaku vii ra nuu taka yɨvɨ ka kandixia un. Chi nu na saꞌa ra taka un, ti ketaꞌu ra nuu Yandios jiin taka yɨvɨ ni ka chunsoꞌo jnuꞌun kaꞌan ra un. Nava koo jnuꞌun kaꞌan yo jiin yɨvɨ ka kandixia<pb/>


text:
Ruꞌu Pablo, na kachi ri nuu ra Timoteo, nava xndaku ra nuu ñani jnaꞌan yo naa i. Koto ma kanajiin ra nuu ɨɨn chaa ñaꞌnu iyo nuu yɨvɨ ka kandixia un, chi suꞌva xndaku vii ra nuu da nanu ja kuu da tata ra. Ti suni xndaku nuu chaa kuachi un nanu nuu ɨɨn ñani maa ra. 


text:
Suni siaꞌan xndaku ra nuu ñaꞌan ñaꞌnu un nanu nuu nana ra, ti suni siaꞌan nuu ñaꞌan kuachi un. Xndaku nuu ña nanu nuu kuaꞌa maa ra, ko na koo ndoo añu ra hora xndaku ra nuu ña naa ña. 


text:
<pb/>Kaꞌan yɨñuꞌun ra jiin taka ñaꞌan ni ka kendo maa ɨɨn ña. Ti chindee ñaꞌan un naa ña nu tu ɨɨn ɨɨn jnaꞌan ña ja koto ndaꞌu maa ña. 


text:
Ti nu ɨɨn ña na kendo maa ɨɨn ña, ko nu iyo seꞌe ña xi seꞌe chani ña, ti seꞌe ña un kuu ja na koto vaꞌa maa ña. Chi nu na saꞌa da siaꞌan naa da, ti yukan kuu ja ka nachunaa da ja ka tau da nuu tata da jiin nuu nana da, chi ni ka jito vaꞌa yɨvɨ ñaꞌnu un kɨvɨ ni jaꞌnu lulu da ja ka kuu da seꞌe i. Nu taka jniñu un na siuku yo, ti yukan kuu ja kanuu ja kuu nuu Yandios. 


text:
Ti nu ɨɨn ñaꞌan ni kendo maa ɨɨn ña, ja ni kendo ndaꞌu kuɨtɨ ña, ja tukaa ga ni ɨɨn jnaꞌan ña ja koto maa ña. Ko nu iyo ndaa ini ña jiin jnuꞌun Yandios, ti siuku ndaa ña taka jnuꞌun un, ti kuu nduu kuu ñuu jikantaꞌu ña nuu Yandios. Ti ja kuu ñaꞌan un na chindee Yandios maa ña. 


text:
Ko nu ka iyo ñaꞌan ja tu ka siuku vaꞌa ña jnuꞌun Yandios, ti ñaa yukan jikonuu ña jiin jnuꞌun sɨɨ ini ja yɨsɨkɨnchaa ña maa ña jiin chaa. Ti ñaꞌan un kuu ña nanu ɨɨn ndɨyɨ ja tukaa chaku, chi ni naa ini ña Yandios. 


text:
Taka jniñu un xndaku niꞌin ra nuu yɨvɨ, roꞌo Timoteo, ti nava na kuandatu i taka jnuꞌun jaꞌa. Ti siaꞌan tu kaꞌan yɨvɨ sɨkɨ yo ja tu ka xndaku yo nuu ñaꞌan ni ka kendo ndaꞌu. Nu na kuandatu ña jnuꞌun un, ti tu nɨnɨ kuu ja kani nduxaan yo nuu ña naa ña. 


text:
Ti nu iyo yɨvɨ kandixia ja tu jini da nasa koto vaꞌa da maa da ini veꞌe da jiin seꞌe da jiin ñasɨꞌɨ da, ni tu jito ndaꞌu da ñani jnaꞌan da, ti yuji ga yɨvɨ un ja saꞌa i siaꞌan ansu yɨvɨ tu ka kandixia. 


text:
<pb/>Siaꞌan na jankoso sɨvɨ ñaꞌan ka kuu ñaꞌan ni kendo maa ɨɨn un nuu tutu, ñaꞌan kaꞌiin uni xiko kuiya xi viꞌga. Ko nu ɨɨn ni yɨɨ ña ni iyo, ti tu ni jikonuu ña jiin ɨnga chaa ja sɨkɨ jnuꞌun sɨɨ ini un. 


text:
Nu ka kaꞌan vaꞌa yɨvɨ sɨkɨ ña ja kuu ña ɨɨn ñaꞌan vaꞌa jiin taka jniñu saꞌa ña, nu ni skuaꞌnu vaꞌa ña seꞌe ña, suni nu ñundaꞌu ini ña jiin yɨvɨ ka jikonuu, nu ka junukuachi nɨ ini nɨ añu ña nuu taka ñani jnaꞌan ña ja ka kandixia, ti suni nu ka chindee ña taka yɨvɨ ka jnaꞌan savaꞌni ga nundoꞌo, xi savaꞌni ga na ɨnga ni jniñu ni ka saꞌa ña, nu ka iyo ñaꞌan maa ɨɨn ka ñundaꞌu ini ña siaꞌan, ti na jankoso sɨvɨ ña nuu tutu. 


text:
<pb/>Ko koto chiso ra taka ñaꞌan ni ka kendo suchi un nuu tutu, chi sɨkɨ ja nɨ ka iyo suchi ini ña ti kondoꞌo ini ña nandaꞌa tuku ña, ti jiin yukan ti naa ini ña jnuꞌun ni chisojnuꞌun ña nuu Cristo, chi ñukuu ini ña ja nandaꞌa tuku ña. 


text:
Ko viꞌi ga nu ka iyo ñaꞌan ka jikonuu taka veꞌe, ti ka ndee kuxi ña. Ko ansu nɨnɨ kuxi ña, chi jikonuu ña jiin jnuꞌun kueꞌe. Kaꞌan ña sɨkɨ ñani jnaꞌan ña taka jnuꞌun ja tu nijniñu. 


text:
Yukan kuu ja na xndaku ri nasa kuu jiin taka ñaꞌan un naa ña. Vaꞌa ga ja na nandaꞌa tuku ña ti na koo seꞌe ña naa ña, ti nava na kuu ña ɨɨn ñaꞌan kɨndaꞌa vaꞌa veꞌe ña. Siaꞌan na kuu jiin ñaꞌan un naa ña nava tu kaꞌan ɨnga yɨvɨ sɨkɨ ña naa ña. 


text:
Siaꞌan na kachi ri, chi ka iyo tɨjnɨ ñaꞌan ja ni ka nandeokava sɨkɨ jnuꞌun Yandios, ti ka ndikun ña jniñu saꞌa jaꞌuꞌu un. 


text:
<pb/>Ja kuu nuu taka yɨvɨ ka kandixia un, nu ka iyo ɨɨn ɨɨn ñaꞌan ni kendo maa ɨɨn ini veꞌe i, ti kanuu ja na koto i ñaꞌan un, nava tu kuaꞌa i nundoꞌo ñani jnaꞌan i ja koto i ñaꞌan un. Ti nava siaꞌan na kundee yɨvɨ un chindee i naꞌan ja ni ka kendo ndaꞌu xaan ga. Chi ndaꞌu xaan ga, yukan kuu ja ka nandɨꞌɨ ga ja na chindee ga yo. Siaꞌan na xndaku ri nuu ra nava koo jiin taka un naa ña. 


text:
<pb/>Ɨnga jniñu xndaku ri nuu ra ja kuu chaa ka ndiso jniñu nuu yɨvɨ ka kandixia un, nava na niꞌin ga da ja yɨñuꞌun da, nu vii na xndaku da. Ti vii xnaꞌan da jnuꞌun Yandios nuu ra naa ra, ti suni siaꞌan kuaꞌa ra ja yɨñuꞌun da chaa un naa ra. Ti chindee ra jiin ja kaji da naa da. 


text:
Chi siaꞌan kaꞌan jnuꞌun Yandios: “Tu chuꞌun yo ñunu yuꞌu xndɨkɨ yo nu kaa jitu tɨ.” Ti suni kachi tutu Yandios: “Na chaꞌu yo nuu chaa saꞌa jniñu”, kachi. Ja siaꞌan kuu ja kuaꞌa ja yɨñuꞌun chaa ka ndiso jniñu nuu yɨvɨ ka kandixia un naa ra. 


text:
<pb/>Yukan ti koto saꞌa ra nava jnuꞌun ka kaꞌan yɨvɨ nu ka kankuachi i sɨkɨ ɨɨn chaa ndiso jniñu un, nu tu ka iyo uu xi uni yɨvɨ kuaꞌa jandaa sɨkɨ da. 


text:
Ko ja kuu ɨɨn chaa ndiso jniñu un, nu nau ɨɨn kuachi na saꞌa da, nduxaan nuu da. Kuni ja na nduxaan ra nuu chaa ñaꞌnu un, nava na nakuni da kuachi da. Ko nduxaan ra nuu chaa un nuu ka ndututu taka chaa ka ndiso jniñu un nava siaꞌan ti na yuꞌu uu ga chaa un naa da, ti tukaa ga siin da saꞌa da kuachi. 


text:
Siaꞌan na xndaku ri ja kuu chaa ka ndiso jniñu un, ti siaꞌan siuku ra taka jnuꞌun xndaku ri jaꞌa, roꞌo Timoteo. Chi yukan ti ja jini vaꞌa maa Yandios jiin Cristo Jesús jiin taka tajnu ya ja ka nani ángel, chi ka junukuachi tajnu un nuu ya. Ja yukan kuu ja suni kanuu ja na kuandatu ra nava ni xndaku ri ja kuu chaa ñaꞌnu un naa da. Kava ɨɨn nuu ini ra chi ɨɨn ni ka kuu taka chaa ka ndiso jniñu un. 


text:
<pb/>Nu na nduku ra ɨɨn chaa kundiso jniñu nuu yɨvɨ ka kandixia un, ko tu nakaji yachi ra chaa un. Chi nu na kuñaꞌnu ɨɨn chaa ja tu jaꞌi kujnuni vaꞌa ini da jnuꞌun Yandios, ti yuji da saꞌa da ɨɨn kuachi. Ti suni undi roꞌo ja ni jaꞌa jniñu nuu chaa un, kunchakuachi ra. Ja siaꞌan kuu ja koto vaꞌa maa ra jiin jniñu un nava tu chakuachi ra maa ra. 


text:
<pb/>Ti sɨkɨ ja nuu nuu kuꞌu ra, ti na xndaku ri nuu ra Timoteo. Tu kuaꞌa ini ra ja koꞌo ra nɨnɨ nducha ni, chi suni kuu koꞌo ra tɨꞌlɨ vino ja na kuu tajna ini ra. 


text:
<pb/>Na xndaku ri nuu ra nasa kuu nakaji ra chaa kundiso jniñu nuu yɨvɨ ka kandixia un. Kuee tɨꞌlɨ kiꞌin ra, chi ka iyo chaa ja tu jini yo nu iyo kuachi da xi tuu. Yoꞌo tu jini yo nau ɨɨn kuachi da iyo, ko kuee ga ti sa kuni yo. Ja yukan kuu ja vaꞌa ndeꞌe ra nau ɨɨn chaa nakaji ra ja na kundiso ɨɨn jniñu ñaꞌnu un. 


text:
Ti chaa vaꞌa un naa da, chi ndijin ni ndeꞌe yo taka jniñu vaꞌa ka saꞌa da. Ti tu jini yo nau ɨnga jniñu saꞌa da, ko kuee tɨꞌlɨ ga ti sa kuni yo. Chi taka jniñu vaꞌa un tu kuu jankɨsaꞌyɨ, ti undi taka jniñu kueꞌe un kenda nuu ndijin. Yukan kuu ja xndaku ri nuu ra Timoteo, ja na ndeꞌe vaꞌa ra nau ɨɨn chaa nakaji ra ja na kundiso jniñu ñaꞌnu un.<pb/>


text:
Ɨnga jnuꞌun xndaku ri nuu ra Timoteo, ja na xndaku ra nuu chaa ka kuu muzu ja tu ka kinyaꞌu. Na kava yɨñuꞌun da jiin jitoꞌo da nava tu kaꞌan ndevaꞌa yɨvɨ sɨkɨ sɨvɨ Yandios jiin jnuꞌun Cristo Jesús, chi yukan kuu jnuꞌun ka xnaꞌan ruꞌu naa ri, ja ka kuu ri apóstol. 


text:
Muzu ja tu kinyaꞌu un, ka junukuachi da nuu ɨɨn chaa ja suni kandixia jnuꞌun Cristo Jesús, ti koto ma saꞌa niꞌin ini da nuu chaa un vasu kuu da ɨɨn chaa kandixia Cristo. Na kunukuachi yɨñuꞌun da nuu jitoꞌo da, ti suꞌva na saꞌa yɨñuꞌun ga da maa da. Ti siaꞌan na kunchuku mani da, chi ɨɨn ni ka kuu da nuu Yandios. Jaꞌa kuu ja xndaku ri, ti xnaꞌan ra jnuꞌun jaꞌa nuu yɨvɨ naa i. Jniñu saꞌa yo ja na koo sɨɨ ini yo 


text:
<pb/>Na xndaku ri nuu ra Timoteo, nu ka iyo ɨnga yɨvɨ ka xnaꞌan jnuꞌun xndoñaꞌan ja tu kejnaꞌan jiin jnuꞌun Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo, nava ka kandixia yo, chi tu xndaku ndaa da jnuꞌun Jesús ja maa ya kuu Cristo, nava kaꞌan Yandios. Ti vaꞌa kotonchaa ra yɨvɨ un, chi suꞌva ndoo na kava ini yo jiin jnuꞌun Jesús, ya kuu Cristo, ja ka iyo ndaa añu yo. 


text:
Ti chaa xndoñaꞌan un, chi kuu da ɨɨn chaa vixi ja tu chaku kuɨtɨ ini da. Yukan kuu nanu ɨɨn kueꞌe ja kande ini da, chi nɨnɨ kaꞌan da jnuꞌun kueꞌe. Ti jajnaꞌan ini da kaꞌan da jnuꞌun chaa hebreo janaꞌan, ka jankuncha da ka kaꞌan da, ti kejaꞌa ka kuu kuasun ini nuu jnaꞌan da, ti ka kaꞌanchaa jnaꞌan da, ti tukaa iyo jnuꞌun mani ini nuu jnaꞌan da. 


text:
Ti ka kanaa da jiin yɨvɨ tu ka iyo vaꞌa inijnuni, yɨvɨ tu ka chaku ini jnuꞌun ndaa, chi undi nuu ni ka kejaꞌa yakua da jiin jnuꞌun Jesús, ya kuu Cristo. Ti tu ka ndikun ndaa da jnuꞌun Yandios, chi ka ndoꞌo ini da ja jiin jnuꞌun un ti tava da xuꞌun. Ti na kachi ri nuu ra ja koto ma kejnaꞌan ra jiin yɨvɨ un naa ra. Kundikun ndaa ra jnuꞌun Yandios naa ra, ti ansu ja kondoꞌo ini ra ja niꞌin ra xuꞌun. 


text:
<pb/>Jandaa ndixia kuu ja xuꞌun un kuu ɨɨn yaꞌu, ko vaꞌa ga ja na kuandatu yo nuu Yandios ti ansu ja kuñukuu ini yo kuñavaꞌa yo xuꞌun. 


text:
Chi vichi lɨɨ yo ni kaku yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa ti suni siaꞌan kɨvɨ kuū yo. Tu ndoo kiꞌin yo jiin chi nanundaꞌa ni yo ti kuaꞌan yo. 


text:
Ti tu kondoꞌo ini yo ja kuu riku yo nanu ka ndoꞌo ini sava yɨvɨ ja kuu riku i. Ko tu ka niꞌin jnaꞌan i, chi jiin inijnuni ñaa un ti ka yuji i, ti ka kanakava i nuu nundoꞌo, ti viꞌi ga ka jnaꞌan i, ti ka xnaa i jniñu i. 


text:
Chi ja ka ndoꞌo ini i ja na niꞌin i xuꞌun, ti suꞌva ka xnaa i maa i jiin yukan, ti tukaa ga ka kuni i kundikun i ichi Yandios, ni tukaa ka kandixia ndaa i Jesús. Ja siaꞌan ti kii xaan nundoꞌo nuu i ja kuu taka ga kɨvɨ na kuchaku i ja siaꞌan ka ndoꞌo xaan ini i kuñavaꞌa i xuꞌun un. Taka jniñu saꞌa yo ja ka ñukuu ini yo Cristo 


text:
<pb/>Ruꞌu Pablo, na xndaku ri nuu ra roꞌo Timoteo, ja koto ndeꞌe ra ti koto saꞌa ra nava jniñu ka saꞌa yɨvɨ un. Siin nava kuaꞌan ra chi siaꞌan ni nakaji Yandios roꞌo ja na kunukuachi ra ɨɨn jniñu ñaꞌnu un nuu ya, ti sa kundikun ndaa ra ichi ya, ti kuñukuu ini taka jnuꞌun ya. Kuandatu ti kandixia ndaa jnuꞌun ya, ti nɨ ini nɨ añu ra siuku taka jniñu taꞌu ya nuu ra nava na kundee ini ra. Ko kava kuee ini ra jiin taka jniñu saꞌa ra, chi vanuxia kandixia ndaa ra jnuꞌun Cristo Jesús. 


text:
Chi ja siaꞌan ti ja ñukuu ini ra nava ni kiꞌin ra ichi ya, ti yukan siin ra ko nɨ ini nɨ añu ra kaka ra ichi ya undi na jaa kɨvɨ kuū ra, ti noꞌon ra undi andɨvɨ nuu kuncha ra jiin Yandios, ti tukaa ga kuū ra. Chi sɨkɨ yukan kuu ja ni nakaji ya roꞌo ja ni kachi ra, ti ni stuu ra ɨɨn jnuꞌun nuu yɨvɨ kuaꞌa ni ka ñusoꞌo. Chi ni kachi ra nuu yɨvɨ un ja ni kandixia ndaa ra jnuꞌun Cristo Jesús. Jiin taka jniñu ni saꞌa ya, ni chisojnuꞌun ra ja siuku ndaa ra taka jnuꞌun un, ti yɨvɨ ni ka ñusoꞌo un, suni kuaꞌa i jandaa. Naxndaku ri jnuꞌun jaꞌa nuu ra Timoteo nava kuni maa Yandios, chi maa ya saꞌa ja ka chaku yo. 


text:
<pb/>Ti suni xndaku ri nuu ra nava kuni maa Cristo Jesús, chi ni kachi ndaa ya nuu chaa ni kuñaꞌnu ni nani Poncio Pilato, ti tu ni yuꞌu ya kaꞌan ya, chi ni kachi ndaa ya jnuꞌun un. 


text:
Ja siaꞌan kuu ja kuandatu jniñu taꞌu ri nuu ra, chi kaꞌan ndaa kuɨtɨ ri, ti tu kuu nasama ra jnuꞌun un, chi kaꞌan ndaa kuɨtɨ ri, ti tu kuu nasama ra jnuꞌun un, chi tu xndaꞌu ri. Ti siaꞌan kuandatu, ti siuku ra taka jnuꞌun un undi na jaa kɨvɨ nchaa maa Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo, ya ndiso jniñu ñaꞌnu nuu Yandios. Siaꞌan na koo ti koto ma yuji ra, nava tu kaꞌan yɨvɨ sɨkɨ ra. 


text:
Chi nu na jaa kɨvɨ un ti Yandios siuku ya jnuꞌun jaꞌa, ti taji ya Seꞌe ya Cristo Jesús, chi maa ɨɨn ni Tata yo Yandios kuu ya kuñaꞌnu xaan nuu nɨ tuꞌu ñuyɨvɨ. Ti maa ɨɨn ni Yandios iyo ja kuu nuu taka ga chaa ka kuñaꞌnu. Ti suni maa ɨɨn ni Yandios kuu ja taꞌu jniñu nuu taka chaa ka ndiso jniñu nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Maa ɨɨn ni Yandios kuu ja tu jiꞌi, chi chaku ya siaꞌan ni jakuu saa ni, ti taja ii nuu kancha ya ja ni tu kuu tuꞌva ɨɨñ yɨvɨ nuu ya, ti ni ɨɨn yɨvɨ tu ka jini nuu ya. Ti yoꞌo na kunchañuꞌun yo ya taka kɨvɨ, chi maa ya kuu ja taꞌu jniñu nuu ñuyɨvɨ ja kuu saa ni. Ti siaꞌan na koo. 


text:
<pb/>Ti roꞌo Timoteo, xndaku ra nuu yɨvɨ riku kanchuku nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Kachi jiin da ja koto kava vixi ini da ɨɨn ndajniñu kuaꞌa ka ñavaꞌa da, ti ni koto kundiyo ini da nuu xuꞌun un, chi tu niꞌin jniñu, ti ni tu nama un maa da. Xndaku nuu da ja na kuñukuu ini da Yandios, chi maa ya kuu ja kuaꞌa ja kuchaku yo. Jaꞌa ya taka ja nandɨꞌɨ yo, ti siaꞌan na koo sɨɨ ini yo jiin taka ja jaꞌa ya nuu yo taka kɨvɨ. 


text:
Siaꞌan xndaku ra nuu yɨvɨ riku un, ti nava na saꞌa i taka ja vaꞌa, ti na ndeꞌe i nasa chindee i tɨꞌlɨ taka yɨvɨ ndaꞌu un. Na tejnaꞌan i jaku xuꞌun ka ñavaꞌa i un nuu yɨvɨ ndaꞌu. 


text:
Nu na saꞌa i taka un ti siaꞌan ka nakaya i taꞌu i nuu andɨvɨ, chi ndeꞌe Yandios taka jniñu ka saꞌa i nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Ti nu na jaa kɨvɨ ja najakoyo i nuu andɨvɨ, ti yukan nanitaꞌu i nuu Yandios ja tukaa ga kuū i. Jnuꞌun sandɨꞌɨ ni ga ni tatu Pablo nuu Timoteo 


text:
<pb/>Roꞌo Timoteo, jaꞌa na xndaku xaan ri nuu ra ja na koto vaꞌa ra taka jnuꞌun jini ra sɨkɨ Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo, chi ndɨꞌɨ jnuꞌun un chaku ini ra. Ti suni siaꞌan xndaku ra nuu yɨvɨ ka kandixia un ti nava tu kɨvɨ nduu i ɨnga ichi ja tu kejnaꞌan jiin jnuꞌun Yandios. Ti koto saꞌa ra nanu saꞌa yɨvɨ ka sakanuu jnuꞌun ndaa jiin jnuꞌun xndoñaꞌan un, chi ka kaꞌan i nanu ja ka iyo xaan inijnuni i, ko tu niꞌin jniñu un, chi so ka xndaꞌu i jiin jnuꞌun ka kaꞌan i un. 


text:
Chi ka kaꞌan i ja ka iyo tuꞌva inijnuni i, ko tu ka kandixia ndaa i jnuꞌun Yandios jiin taka jniñu ni saꞌa Cristo Jesús, chi ni ka kɨvɨ nduu i ichi kuankoyo i. Kaꞌan ri ja na sandee ini ra naa ra. Na chindee chituu Yandios roꞌo ti na kundaꞌu ga ini ya maa ra naa ra. Ti siaꞌan na koo.<pb/>


text:
Ruꞌu Pablo jiin Timoteo, ja kuu da ñani yo ja ka kandixia yo Jesús, ka kanxiaꞌu ri nuu taka ra ja kanchuku ñuu Corinto. Kuu ri apóstol Jesús, ti Jesús kuu Cristo ja ndiso ya jniñu ñaꞌnu nuu Yandios, ti maa Jesús ni jaꞌa ya jniñu un nuu ri ja na kuu ri apóstol nuu ya. Ti chaa ri tutu jaꞌa nuu taka ra ja ka kandixia Jesús, ja ka ndututu ra ñuu Corinto. Chaa ri tutu jaꞌa nuu ra naa ra ja ni ka kusɨɨn ra nuu ichi ndevaꞌa, ti ni ka ndɨvɨ ra nuu ichi Yandios jiin nuu tendɨꞌɨ yɨvɨ ka kandixia ja kanchuku nɨ kaꞌnu ndañuu Acaya. 


text:
Ti ñukuu ini ri ja Tata yo Yandios jiin Jitoꞌyo Cristo Jesús na kundaꞌu ini ya, ti na chindee ga ya roꞌo naa ra. Nundoꞌo ni jnaꞌan Pablo 


text:
<pb/>Na kaꞌan yo ja kuñaꞌnu xaan Yandios, Yaa kuu Tata maa Jitoꞌyo Cristo Jesús. Chi maa ya kuu Tata yo ja kundaꞌu ini ya yoꞌo, ti nɨnɨ jaꞌa ya jnundee ini nuu yo ja na kosɨɨ ini yoꞌo. 


text:
Maa ya kuu ja jaꞌa jnundee ini sɨkɨ taka nundoꞌo jnaꞌan ri, ti suni kuaꞌa ri jnundee ini nuu ñani jnaꞌan ri ja suni ka ndoꞌo i nundoꞌo. Chi nanu ni saꞌa ya ja ni niꞌin ri jnundee ini, suni siukan na saꞌa ri ja na niꞌin ra jnundee ini naa ra. 


text:
Ti vasu kuaꞌa nundoꞌo jito ri sɨkɨ ja ni kandixia ri Cristo, chi ja yɨꞌɨ ri jiin Cristo kuu ja nɨnɨ jaꞌa Yandios jnundee ini nuu ri. 


text:
Ja yukan, nu taka ri ka jito nundoꞌo, nusa ti chaku vaꞌa ini ri nasa kuu ja ka ndoꞌo tu roꞌo naa ra, nava kuu kuaꞌa ri jnundee ini nuu ra. Chi ni jito ri nundoꞌo na ni kaꞌan ri jnuꞌun vaꞌa Jesús, nava na ketaꞌu ra nuu Yandios ja kuu taka kɨvɨ. Ti taka jinu jaꞌa ya jnundee ini ruꞌu, yukan chaku vaꞌa ini ri nasa kuu kuaꞌa ri jnundee ini roꞌo naa ra. Ja yukan tu xndiꞌi ini ra, chi kundee ini ra nasa kaka ndaa ra nuu ichi Yandios, vasu na kondoꞌo ra nundoꞌo nanu ka ndoꞌo maa ri naa ri. 


text:
Ti ñukuu xaan ini ri ja kuu taka ra, chi jini ri ja nu taka ra ka ndoꞌo nundoꞌo jiin ri, suni siaꞌan na kuaꞌa Yandios jnundee ini roꞌo naa ra. 


text:
<pb/>Ñani naa ra, ja kanchuku ñuu Corinto un, kuni ri naa ri ja taka ra na kuni nasa ni ka ndoꞌo ri naa ri ichi ndañuu Asia. Chi ni ka jito ri nundoꞌo xaan, ja ni ka ndoꞌo ini ri ja tukaa kundee ri naa ri niku. Ni ka jani ini ri ja kuū ri. Tukaa ni ndoꞌo ini ri ja kuchaku ri. 


text:
Ti ja ni ka jaꞌncha ini ri ja kuū ri. Ko yukan ni saꞌa ja na jnuu ini ri nasa kundee ri jiin nundoꞌo un ja kuñukuu ini ri maa Yandios. Sa tu ni xndiꞌi ini ri jiin nundoꞌo un, chi ni chaku ndaa ini ri ja maa Yandios kuu ya kuaꞌa jnundee ini ja na kundee ri jiin nundoꞌo un, chi maa ɨɨn ni Yandios kuu ya jaꞌa jnundee ini, ti maa ɨɨn ni ya kuu ja ndiso jniñu ñaꞌnu ja kuu naxndoto ya ndɨyɨ. 


text:
Yukan kuu ja mani maa ya ni nama ruꞌu nuu nundoꞌo xaan un ja ja yajni kuū ri niku, ti siin nama ya ruꞌu vijna. Chi ñukuu ini ri ja suni siaꞌan kin nama ya ruꞌu sɨkɨ nundoꞌo kii ga ichi nuu ri. 


text:
Ti nu taka ra na chindee ruꞌu ja kakantaꞌu ra jaꞌa ri, chi nu kuaꞌa xaan yɨvɨ na kakantaꞌu i jaꞌa ri, suni kuaꞌa i nakuantaꞌu jaꞌa ri ja ni kundaꞌu ini Yandios ruꞌu naa ri, ti ni nama ya ruꞌu nuu taka nundoꞌo un. Ni kukuee tu ni jaꞌan Pablo ñuu Corinto 


text:
<pb/>Iyo ɨɨn jnuꞌun ja saꞌa ja kusɨɨ ini ri. Chi jini inijnuni ri ja vaꞌa ii ni ka jika ri nuu yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa, ti viꞌi ga ni ka jini ndijin taka maa ra naa ra. Ti siaꞌan kuu chi kundaꞌu ini ya ruꞌu ja ni chindee ya maa ri. Ti jaꞌa tu ni kuu ja ndichi xaan xini maa ri ja siaꞌan ni jika ri. 


text:
Ti jnuꞌun chaa ri nuu taka tutu ri ja kuu ra naa ra, chi mani jnuꞌun ja kuu kaꞌu ra kuu ja na chaku ini ra. Ti ñukuu ini ri ja chaku vaꞌa ga ini ra nasa kaꞌan tutu ri, 


text:
vasu sa jaku ni ka chaku ini ra vijna. Ti jiin yukan kuu kusɨɨ ini ra naa ra sɨkɨ ruꞌu naa ri kɨvɨ na kii tuku Jitoꞌyo Jesús, nanu na kusɨɨ ini ri sɨkɨ taka maa ra naa ra. 


text:
Ti ja sɨkɨ yukan ñukuu xaan ini ri ja jaa ri nuu kanchuku ra naa ra, ja kiꞌin ri, ti nchaa ri uu jinu, nava na kusɨɨ ini ra ja jikonuu ri ndeꞌe ri nuu kanchuku ra. 


text:
Ni ndio ini ri ja yaꞌa ri nuu kanchuku ra xnakan nuu ichi kiꞌin ri ñuu Macedonia, ti nandeokuñɨ tuku ri nuu ra naa ra, nava yukan ti kuu chindee ra ruꞌu naa ra ja kiꞌin ri ichi ñuu Judea niku. 


text:
Ko siukan ni jani ini ri, ja jaa ri nuu kanchuku ra, ti tu ni kuu. Xi ndoꞌo ini ra ja saꞌa ri nanu saꞌa yɨvɨ uu xini, ja tu jini kuɨtɨ i jnuꞌun Yandios, chi yɨvɨ un kaꞌan i jiin uu inijnuni. 


text:
Ko tu ni kaꞌan ri jiin ra siukan, chi maa Yandios ja nɨnɨ siuku ndaa kuɨtɨ ya jnuꞌun ya, na kuaꞌa ya jandaa ja nɨnɨ kaꞌan ndaa ri jiin ra naa ra. 


text:
Siukan kuu chi ka jini vaꞌa ra sɨkɨ jnuꞌun ni jani ri nuu ra, ja mani jnuꞌun ndaa kuu ja ni ka jani ri jiin Silvano jiin Timoteo, na ni ka jani ri jnuꞌun vaꞌa Cristo Jesús, Seꞌe Yandios. Ti jnuꞌun ja ni ka jani ri sɨkɨ Cristo Jesús kaꞌan ja undi vijna tu na tuꞌu ini ya, chi nɨnɨ siuku ya jiin jnuꞌun ya. 


text:
Chi maa Cristo Jesús kuu ja ni siuku ndaa kuɨtɨ taka jnuꞌun ni chiso Yandios. Ja yukan kaꞌan yo ja vii kuñaꞌnu ii Yandios, ti kachi yo siaꞌan na koo, chi maa Cristo Jesús ni siuku ndaa kuɨtɨ taka jnuꞌun ni chiso Yandios. 


text:
Ti maa Yandios kuu ja saꞌa ja maa ra jiin ruꞌu ka kandixia ndaa kuɨtɨ yo Cristo, ti maa ɨɨn ni jnuꞌun ya kuu ja ni sasɨɨn yoꞌo ja na siuku yo nuu maa ɨɨn ni Cristo, ja ni taji Yandios ja saꞌa ya jniñu ñaꞌnu. Ti maa Yandios kuu ja ni sasɨɨn yoꞌo ja na saꞌa yo maa ɨɨn ni jniñu ja kuni ya. 


text:
Siaꞌan saꞌa Yandios, chi ni jaꞌa ya Espíritu ya ja kuncha jiin yo, ti jiin yukan jaꞌa ya jandaa nuu inijnuni yo ja kuu yo seꞌe ya, jiin ja na siuku ndaa kuɨtɨ yo taka jnuꞌun ni chiso ya nuu yo. 


text:
<pb/>Ti kaꞌan ri ja maa Yandios jini vaꞌa taka ja iyo inijnuni ri, ti kuu kuaꞌa ya jandaa sɨkɨ jnuꞌun kaꞌan ri ja jandaa kuu ja changa ga kee ri nuu kanchuku taka yɨvɨ ñuu Corinto, chi tu ni kuu ini ri ja nduxaan ri nuu ra naa ra ja tu siuku vaꞌa ra. Ti maa Yandios kuu ja jini vaꞌa ja kaꞌan ndaa ri. 


text:
Ko tu kuni nduxaan ri jiin ra sɨkɨ jnuꞌun ka kandixia ra, chi ka kandixia ndaa ra jnuꞌun Yandios. So mani ñuꞌun ini ri ja na kusɨɨ ga ini ra naa ra ja kaka ra nuu ichi ya.<pb/>


text:
Ja yukan ni ndoꞌo ini ri ja tu jaa ri ɨnga jinu nuu kanchuku ra jiin jnuꞌun nduxaan, chi sandau kukuiꞌya ini ra naa ra. 


text:
Ko nu nduxaan ri jiin ra naa ra, koto kukuiꞌya ini ra, chi siaꞌan kuu ja na nakani ini ra. Ti jiin yukan na kusɨɨ ini maa ri suni. 


text:
Yukan kuu ja ni chaa tuku ri tutu jaꞌa nuu ra, nava nu na chaa ri ti ja ni nakani ini ra nuu kuachi ni saꞌa ra, nava tu kukuiꞌya ini ri jiin ra ja ka saꞌa ra kuachi kɨvɨ chaa ri nuu kanchuku ra. Chi suꞌva na saꞌa ra naa ra ja na kusɨɨ ini ri. Ti kuni vaꞌa ra ja nu kusɨɨ ini ri, ti suni tendɨꞌɨ ra na kusɨɨ ini. 


text:
Ti na ni chaa ri tutu un, ni nakani xaan ini ri sɨkɨ ra, ti ni naꞌnu ini ri roꞌo naa ra, ja undi ni ndeꞌe xaan ri kɨvɨ ni chaa ri tutu un. Ko tu ni chaa ri ja na kukuiꞌya ini ra naa ra, chi suꞌva ja na kuni ra ja kundaꞌu ndixia ini ri roꞌo naa ra. Ni sakaꞌnu ini Pablo nuu chaa ni saꞌa kuachi 


text:
<pb/>Ti ja ni ndukuiꞌya ini ri ni saꞌa chaa ja ni saꞌa jniñu kueꞌe un, ti ansu nɨnɨ mani ri, chi suni taka maa ra naa ra ni ka ndukuiꞌya ini sɨkɨ jniñu ni saꞌa da. Ti kaꞌan ri ja jaku ni ni saꞌa da, chi tu ni kuni ri ja nduxaan ga ri. 


text:
Ti vijna kuni ri ja na sakaꞌnu ini ra naa ra nuu da, nava na ndusɨɨ ini da, chi sandɨꞌɨ ini da jiin jnuꞌun kuiꞌya ini un, ti tukaa ndusɨɨ ini da. 


text:
Chi ja sɨkɨ yukan ni chaa ri tutu un nuu ra, ja na kujnuni ini ri ndeo nu kuantaꞌu vaꞌa ra jniñu ni taꞌu ri xi tuu. 


text:
Ti ni ka siuku ndixia ra jiin jniñu un. Chi ni nakani ini da nuu kuachi da. Ti vijna kanuu ja na sakaꞌnu ini ra nuu da. Ti nu siukan na saꞌa ra, ti ruꞌu, suni sakaꞌnu ini ri nuu da. 


text:
Ti kanuu ja iyo jnuꞌun kaꞌnu ini yo, chi tu kuni yo ja niꞌin jaꞌuꞌu un kuachi sɨkɨ yo, chi ja ka jini vaꞌa yo nasa nduku ndee jaꞌuꞌu un ja na saꞌa yo kuachi. So ni kaña ini Pablo na ni jaꞌan da ñuu Troas 


text:
<pb/>Na ni jaꞌan ri ñuu Troas ja na kaꞌan ri jnuꞌun Jitoꞌyo Cristo Jesús, ti vaꞌa ni chindee ya ja ni iyo nuu ja kaꞌan ri jnuꞌun ya. 


text:
Ko tu ni kusɨɨ ini añu ri, chi tu ni naniꞌin jnaꞌan ri jiin ñani yo Tito. Yukan ni nakuantaꞌu ri nuu yɨvɨ un, ti ni kiꞌin ri ichi kuanoꞌon ri ichi ñuu Macedonia. Jiin Cristo ti kundee yo sɨkɨ taka nundoꞌo 


text:
<pb/>Ti na kutaꞌu ri nuu Yandios, chi nɨnɨ saꞌa ya ja kundee ri jiin taka jniñu ja taꞌu ya nuu ri. Ti jandaa ndixia kuu ja ka kundee ri, chi ka yɨꞌɨ ri jiin seꞌe ya Cristo Jesús. Ti jajniñu ya ruꞌu ja kachanuu ri jnuꞌun Cristo nuu taka ni ñuu, nanu jichanuu ɨɨn xiko asun. 


text:
Ti nanu ja jaꞌan yo ɨɨn xiko asun, chi suni siaꞌan kusɨɨ ini Yandios jiin jniñu ja jachanuu yo jnuꞌun ya, ti jaa jnuꞌun un nuu yɨvɨ vita ini ja ketaꞌu i, jiin nuu yɨvɨ ndava ini ja naa i. 


text:
Ɨɨn yɨvɨ un, vasu ka jinisoꞌo i jnuꞌun Cristo, ko naa ini i. Ti nuu yɨvɨ un kuu ri nanu ɨɨn xiko xaan ja kuū i saꞌa. Ti nuu ɨnga yɨvɨ ja jinisoꞌo vaꞌa jnuꞌun un, kuu ri ɨɨn xiko asun, chi ni naniꞌin i taꞌu i ja kuchaku i ja kuu saa ni. Ti ni ɨɨn yo tu kundee yo saꞌa yo jniñu ja kachanuu yo jnuꞌun Cristo nu tu chindee ya yoꞌo. 


text:
Ti ruꞌu, chi tu saꞌa ri nanu ka saꞌa tɨjnɨ chaa ja nduku da niꞌin da xuꞌun sɨkɨ jnuꞌun Yandios. Chi suꞌva xndaku ndaa ri jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo, chi maa Yandios ni tatu ruꞌu ja na xndaku nakani ndaa ri jnuꞌun un sɨkɨ ja yɨꞌɨ ri jiin Cristo, ti nuu mani maa ya junukuachi ri. Jnuꞌun sɨkɨ tratu jaa<pb/>


text:
Ti ja kaꞌan ri siaꞌan, ansu mani kaꞌan ri ja chaa vaꞌa ga kuu ri, vasu iyo chaa ka kankuachi siaꞌan sɨkɨ ri. Chi iyo sava chaa ka jikonuu ja xnaꞌan da tutu ja kachi nau chaa kuu da jiin na jniñu saꞌa da, ti jikan tuku da ɨnga tutu siaꞌan ja kiꞌin da ichi ɨnga ñuu. ¿Nusa ti iyo ja suni siaꞌan xnaꞌan ri ɨɨn tutu ri nuu ra naa ra nava na kuantaꞌu ra ruꞌu nu? 


text:
Tuu, chi taka maa ra naa ra ka kuu nanu ɨɨn tutu ja xnaꞌan ndaa nau ja kuu ri. Ti suu kuu nava ñuꞌun ini ri ja siaꞌan ka kuu ra, chi ka kandixia ndaa ra jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo ja ni xndaku ri nuu ra naa ra. Ti savaꞌni ga yɨvɨ kuni vaꞌa i ja siukan ni jantaꞌu ra jnuꞌun ya. 


text:
Ti siukan ka stuu ra naa ra ja maa Cristo ni saꞌa ja ni ka nakani ini ra, ti yukan xnaꞌan ndijin nuu yɨvɨ nanu nuu kaꞌu i ɨɨn tutu yoso vaꞌa. Yukan kuu ja ni siuku ri jniñu ni tatu Cristo nuu ri ja ni xndaku ri jnuꞌun ya nuu ra naa ra. Ti vijna ka kuu ra nanu ɨɨn tutu ja yoso jiin Espíritu Yandios, Yaa chaku, ansu ka kuu ra ɨɨn tutu ja yoso jiin tinta nuu ɨɨn tutu. Chi ka jini ndijin yɨvɨ naa i nasa ka jandatu ra nuu jnuꞌun Cristo ja ni xnaꞌan ri nuu ra naa ra. Ja yukan nu ndeꞌe i nuu ra, tu jini i ɨɨn tutu ja yoso nuu ɨɨn tabla yuu nanu ni chaa maa Yandios, na ni jaꞌa ya ley ya nuu Moisés. Chi suꞌva nakuni vaꞌa yɨvɨ un nasa ni nasama ra sɨkɨ ja ni ka kandixia vaꞌa ra jnuꞌun Cristo Jesús, nanu ja ni chaa ya ɨɨn tutu ini añu ra. 


text:
<pb/>Ti kaꞌan ndaa, ri chi jini vaꞌa ri ja maa Cristo ni tatu ya ruꞌu jiin maa jniñu ja ni nakaji Yandios. 


text:
Ti ansu jani ini ri ja iyo tuꞌva ri ja kuu kundiso ri jniñu un. Chi maa ɨɨn ni Yandios saꞌa ja kuu siuku ri jiin jniñu un. 


text:
Chi Yandios kuu ja ni nakaji ruꞌu ja na kachi ri sɨkɨ ɨɨn tratu jaa ja ni satuꞌva maa ya. Ti tratu jaa un, tu kaꞌan ja na siuku yo ley ja ni chaa jiin letra, chi ja na kaka ndaa yo nava kuni maa Espíritu Santo ja yɨndaꞌa yoꞌo. Chi jnuꞌun ley ja yoso jiin letra, ja ni jaꞌa Yandios nuu Moisés, kankuachi sɨkɨ yo ja na jnaꞌnu ndatu yo jiin kuachi yo, ti na kuū yo. Ko Espíritu Santo saꞌa ja na chaku vaꞌa ga inijnuni yo maa jnuꞌun ja kaꞌan tratu jaa, ja ni jaꞌa ya nuu yo nava na kuchaku yo ja kuu taka saa ni. 


text:
<pb/>Chi na ni jaꞌa Yandios ley nuu Moisés na janaꞌan, ni yoso letra un nuu ɨɨn tabla yuu. Ti ni saꞌa ya ja ni ndinchaa nuu kande Moisés ja nanu janducha ii ni ga nuu da. Ti yukan tukaa ni kuu ndeꞌe vaꞌa yɨvɨ Israel nuu da. Yukan ti kuee ni kuee ni ti ni ndaꞌva ja ndinchaa un nuu da. Ti nu siukan, ñaꞌnu xaan kuu ley un na ni chaa ja kankuachi sɨkɨ yɨvɨ ja jnaꞌnu ndatu i sɨkɨ kuachi i nava na kuū i. 


text:
Chi nu ñaꞌnu xaan ni kii ley yukan, ja kaꞌan ja jnaꞌnu ndatu yɨvɨ sɨkɨ kuachi i, nusa ti viꞌi ga ni kuñaꞌnu xaan jnuꞌun ja kaꞌan Yandios sɨkɨ tratu jaa un ja tukaa jnaꞌnu ndatu yɨvɨ jiin kuachi i. 


text:
Chi ley ja ni kuñaꞌnu xaan ga undi na saa, vijna tukaa ga kuñaꞌnu kuɨtɨ sɨkɨ ja ja ni jaꞌa Yandios ɨnga tratu jaa ja iyo vijna. 


text:
Ti nu siukan ni kuñaꞌnu ley ja ni kii jaku ni kɨvi, ko jnuꞌun kaꞌan sɨkɨ tratu jaa un kuñaꞌnu xaan ga chi koo ja kuu nɨ kani. 


text:
<pb/>Jandaa ndixia kuu ja ja ni niꞌin yo tratu jaa ja ni chisojnuꞌun Yandios. Ja yukan iyo niꞌin ini ri ja na xndaku ri nava kaꞌan tratu jaa un. 


text:
Ko Moisés, tu ni saꞌa da siaꞌan, chi ni jasɨ da saꞌma nuu da nava tu kuu ndeꞌe yɨvɨ Israel nuu da nasa kuan ndaꞌva ja ndinchaa un. 


text:
Ti yɨvɨ un ni nduniꞌin ini i sɨkɨ jnuꞌun ley Yandios ja ni jaꞌa ya nuu Moisés. Ti undi vijna nu ka kaꞌu i tutu sɨkɨ tratu ley janaꞌan, suni tu ka chaku inijnuni i nasa kuni kaꞌan jnuꞌun un, chi saꞌa yo nanu ja jasɨ saꞌma un nuu inijnuni i, ti tu ka chaku kuɨtɨ ini i. Ti undi na kandixia i Cristo, sa na chaku ini i jnuꞌun ley janaꞌan un. 


text:
Ti suni siukan kuu undi vijna, chi nu kaꞌu i tutu ley ni jaꞌa Yandios nuu Moisés, ti nanu ja jasɨ ɨɨn saꞌma nuu inijnuni i, chi tu ka chaku ini i. 


text:
Ko nu na nakani ini i ti kandixia i Jitoꞌyo Cristo Jesús, yukan ti kuxio ja jasɨ nduchi i un, ti sa chaku ini i. 


text:
Jandaa ndixia kuu yukan, chi Jitoꞌyo kuu maa Espíritu, ti taka ñuu nuu saꞌa jniñu Espíritu maa Jitoꞌyo, yukan kuxio yɨvɨ nuu kuachi i ja tukaa jnaꞌnu ndatu i jiin. 


text:
Ja yukan kuu ja taka yoꞌo ja ni ka kandixia Cristo Jesús, tukaa ndiꞌyu inijnuni yo. Chi ka kuu yo nanu ɨɨn espejo ja ndinchaa ti na xnaꞌan nasa kaa yo, ti jiin yukan ka xnaꞌan yo nasa vii xaan kuñaꞌnu maa Jitoꞌyo ja ka jika ndaa yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Ti maa Espíritu saꞌa ja viꞌi ga kuan nasama yo, ti kuan nduu yo nanu kaa maa Jitoꞌyo Cristo Jesús ja kuñaꞌnu xaan ya. Ti taka kɨvɨ ndakuniꞌin yo Jitoꞌyo ja ka jika ndaa yo nanu kuni maa ya, chi maa ya kuu Espíritu ja saꞌa ja siaꞌan na kaka yo.<pb/>


text:
Ja yukan kuu ja tu xndiꞌi kuɨtɨ ini ri ja kaꞌan ri jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo Jesús. Chi ni kundaꞌu ini Yandios ja ni nakaji ya ruꞌu ja na kundiso ri jniñu jaꞌa. 


text:
Ti sɨkɨ jniñu ni jaꞌa Yandios nuu ri, tu jajnaꞌan ini ri jniñu yɨsaꞌyɨ ja saꞌa ja kukanuu yo, ni tu jikonuu ri jiin jnuꞌun ndichi ja xndoñaꞌan ri, ti ni tu sama ri jnuꞌun Yandios. Chi ka jini ra ja mani jnuꞌun ndaa kaꞌan ri. Siukan ti taka yɨvɨ ka jini inijnuni i ja mani jnuꞌun ndaa kuɨtɨ kaꞌan ri. Ti undi maa Yandios jini vaꞌa ya sɨkɨ jnuꞌun kaꞌan ri. 


text:
Ti nu iyo yɨvɨ ka jasɨ inijnuni i ja tu chaku ini i jnuꞌun vaꞌa sɨkɨ Cristo ja kaꞌan ri, ti yukan kuu mani yɨvɨ ja jnaꞌnu ndatu jiin kuachi, ti siuku i undi kɨvɨ na naa i. 


text:
Vanuxia tu ka kandixia i ti maa jaꞌuꞌu un xnaꞌan ja maa kuu Yandios ja taꞌu jniñu nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ti maa jasɨ inijnuni yɨvɨ ja tu kandixia i Cristo, nava tu kuni ndijin i nasa kuni kaꞌan maa jnuꞌun Yandios ja kuu Cristo Jesús, ti tu kuni i ja vii xaan kuñaꞌnu jniñu ni saꞌa ya jaꞌa yo, ja ɨɨn ni kuu ya jiin Yandios. 


text:
Ti ja kaꞌan ri jnuꞌun un, ansu jnuꞌun maa ri kaꞌan ri, chi jnuꞌun Jitoꞌyo Cristo Jesús kaꞌan ri. Ti yukan junukuachi ri nanu muzu nuu taka yɨvɨ ka kandixia Jesús. Siaꞌan junukuachi ri nuu Jesús, chi maa ya kuu ja ni tatu jniñu un nuu ri ja na kaꞌan ri jnuꞌun ya nuu ra. 


text:
Chi na ni saꞌa Yandios ñuyɨvɨ ni kaꞌan ya ja na ndinchaa nuu ñuñaa un. Ti suni siukan ni saꞌa ya nuu yo nanu ja ni xndinchaa ya ɨɨn nduva nuu yo ja kancha yo nuu ñuñaa xaan un. Chi ni saꞌa ya ja na chaku inijnuni yo ja vii xaan kuñaꞌnu Yandios. Ti maa Yandios ni saꞌa ja chaku ini ri taka jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Jesús. Na kuncha yo jiin maa jnuꞌun ja kandixia yo 


text:
<pb/>Ti taka jnuꞌun kaꞌan ri ja vii xaan kuñaꞌnu, kuu nanu ja ñuꞌun ini ɨɨn kɨsɨ ñuꞌun, ti kuu ri nanu kɨsɨ ñuꞌun un, chi tu na junꞌun ndee ini ri iyo ja siuku ri jniñu ni tatu Yandios nuu ri. Ti yukan jini vaꞌa ri ja maa Yandios kuu ja chindee ruꞌu, nava na saꞌa ri savaꞌni ga jniñu ñaꞌnu kuni ya, ja saꞌa ri taka nuu ja kaꞌan ri jnuꞌun Cristo. Ti maa ya saꞌa ja na siuku ri jiin jniñu un, chi ansu ndee ini maa ri kuu. 


text:
Ti sɨkɨ jniñu ni tatu ya nuu ri, ti taka nuu jnaꞌan ri nundoꞌo. Ti vasu siaꞌan, ko tu ndiꞌyu ichi kiꞌin ri ja siuku ri jiin jniñu ri. Ti vasu kukuiꞌya ini ri jiin nundoꞌo, ko tu ndɨꞌɨ kuɨtɨ ini ri, chi ñukuu ini ri ja kee vaꞌa jniñu saꞌa ri. 


text:
Ti vasu ka jito uꞌu yɨvɨ ruꞌu, ko maa Yandios tu xndoo kuɨtɨ ya ruꞌu. Ti vasu ka nduku i ja xnaa i ruꞌu jiin jniñu saꞌa ri, ko tu ka kundee i ja saꞌa i. 


text:
Ti savaꞌni ga nuu na ichi na kiꞌin ri, ti ñukuu ini ri nanu ni ndoꞌo Jesús ja ni jiꞌi ya. Suni siukan ndio ini ri ja kondoꞌo ri ti na kuū ri, nava na xnaꞌan kaji ri ja chaku Jesús, ti ndio ini ri ja na naxndoto Yandios ruꞌu nuu taka nundoꞌo un. 


text:
Chi ni kuncha ri nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ti taka kɨvɨ ñukuu ini ri ja kaꞌni yɨvɨ ruꞌu sɨkɨ ja kaꞌan ri jnuꞌun Jesús. Ko siukan ti sa na kuni yɨvɨ ja chaku Jesús, chi maa ya kuu ja kuaꞌa junꞌun ndee ini ruꞌu ja na siuku ri jiin jniñu ni jaꞌa ya nuu ri nu kancha ri ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Nusa ti ruꞌu, nɨnɨ kuu ja na kuu ri sɨkɨ ja kaꞌan ri jnuꞌun Cristo. Ti yukan kuu ja ka niꞌin ra jnuꞌun vaꞌa un, nava na kandixia ra ti kuchaku ra ja kuu saa ni. 


text:
<pb/>Chi yoso nuu tutu ii Yandios: “Ni kandixia ri, ti ja yukan ni kaꞌan ri”, kachi. Ti saa ni ruꞌu, suni ni kandixia ndaa ri jnuꞌun Yandios, ti yukan kuu ja siin ri kaꞌan ri jnuꞌun Jesús. 


text:
Siukan siin ri vasu na kuu ri, chi jini vaꞌa ri ja maa Yandios ni naxndoto ya Jitoꞌyo Jesús, ti suni siukan naxndoto tuku ya taka roꞌo, ti saꞌa ya ja ɨɨn jinu ni ndututu tendɨꞌɨ yo nuu ya. 


text:
Ti taka nundoꞌo jaꞌa ndoꞌo ri nava na niꞌin ra jnuꞌun vaꞌa Yandios sɨkɨ Jesús. Ti sɨkɨ jnuꞌun vaꞌa un, kaꞌan ja kundaꞌu ini Yandios nuu yɨvɨ, ti na jaa jnuꞌun vaꞌa un nuu kuaꞌa xaan ga yɨvɨ taka ñuu, nava kuaꞌa xaan yɨvɨ na nakuantaꞌu i nuu Yandios ja siukan saꞌa ya jniñu ñaꞌnu xaan. 


text:
<pb/>Yukan kuu ja tu ndɨꞌɨ ini ri, ni tu yuꞌu ri sɨkɨ jniñu ndiso ri. Ti vasu kuan ndɨꞌɨ jnuꞌun ndee ini yɨkɨ kuñu ri ja ni kancha ga ri ñuyɨvɨ jaꞌa, ko kundee ga ini añu ri taka kɨvɨ. 


text:
Chi nundoꞌo ja ndoꞌo ri ja kaꞌan ri jnuꞌun sɨkɨ Cristo, tundo kuu kuɨtɨ un ñuyɨvɨ jaꞌa, chi suꞌva saꞌa nundoꞌo un ja niꞌin ri ɨɨn taꞌu vii xaan ga nuu Yandios ja kuu taka saa ni. 


text:
Ja yukan tu saꞌa ri nanu nuu taka nundoꞌo ja ndoꞌo ri nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, chi taka un kondoꞌo ri jaku ni kɨvɨ. Ko na nduku ndee ri undi kɨvɨ niꞌin ri taꞌu ja kuñaꞌnu ri nuu taꞌu Yandios jniñu, chi taꞌu un, tu kuni ndijin yo nuu ini ñuyɨvɨ jaꞌa, chi ja tu jini ndijin yo un koo ja kuu taka saa ni.<pb/>


text:
Ko yɨkɨ kuñu ri ja kancha ri jiin nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, kuu nanu ɨɨn veꞌe naa. Chi jini ri ja nu na naa, ti nakuaꞌa Yandios ɨɨn yɨkɨ kuñu jaa, ti kuu nanu ɨɨn veꞌe ja kundichi ja kuu taka saa ni undi andɨvɨ. Chi ansu kuu ɨɨn veꞌe ja ni saꞌa yɨvɨ jiin ndaꞌa i, chi ja ni saꞌa Yandios kuu. 


text:
Ti jini vaꞌa ri veꞌe jaꞌa ja kuu yɨkɨ kuñu ri, ko kukuiꞌya ini ri saꞌa, ti ndoꞌo xaan ga ini ri ja yachi naniꞌin ri yɨkɨ kuñu jaa un undi andɨvɨ nuu kancha Yandios. 


text:
Ti yɨkɨ kuñu ri kuu nanu ɨɨn veꞌe nuu kuncha ri ñuyɨvɨ jaꞌa, ja tu kuñɨɨ, ti vasu kukuiꞌya xaan ini ri sɨkɨ nundoꞌo ja ndoꞌo ri ja kancha ri jiin yɨkɨ kuñu ri jaꞌa. Ko tu ndoꞌo ini ri ja xndoo ri un ti na koo maa ɨɨn ni añu ri. Chi sa ndiyo ga ini ri maa yɨkɨ kuñu jaa un nava nandɨꞌɨ yɨkɨ kuñu ri ja ni naa un, ti na niꞌin ri maa yɨkɨ kuñu ja kuchaku ri ja kuu taka saa ni. 


text:
<pb/>Ti maa Yandios kuu ja ni saꞌa ja siukan na koo ri. Ti ni jaꞌa ya Espíritu ja na kuncha ya jiin ri, ti jiin yukan jaꞌa ya jandaa ja kuaꞌa ya ɨɨn taꞌu kuu ri. 


text:
Nusa ti nɨnɨ iyo jnundee ini ri, chi jini ri ja nu nɨ kancha yo jiin yɨkɨ kuñu yo jaꞌa, ti tu jaꞌi niꞌin yo yɨkɨ kuñu jaa ja kuncha yo jiin Jitoꞌyo. 


text:
Chi nu ni kancha ri nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ti jini ndaa ri ja jaa ɨɨn kɨvɨ ti niꞌin ri ja ni chisojnuꞌun ya nuu ri, vasu undi vijna changa ga kuaꞌa ya. 


text:
Ko nɨnɨ iyo jnundee ini ri ti ndiyo ga ini ri ja vaꞌa ga nu na xndoo ri yɨkɨ kuñu ri jaꞌa ti kiꞌin ri nuu kuncha ri jiin jitoꞌo ri. 


text:
Ja yukan na nduku ndee ri ja na kusɨɨ ga ini ya jiin ri, vasu ni kancha ga ri jiin yɨkɨ kuñu ri jaꞌa, xi vasu ja kuncha ri jiin ya. 


text:
Chi jandaa ndixia kuu ja tendɨꞌɨ kuɨtɨ yo kin kundichi nuu taꞌu Cristo jniñu ja kin xndichi ya taka jniñu ni saꞌa yo. Ti ndɨ ɨɨn ndɨ ɨɨn yo niꞌin nasa kaa maa jniñu ni ka saꞌa yo, nu vaꞌa ni kaa yo xi ndevaꞌa ni kaa yo, nasa ni kaa maa yo na ni kuncha yo jiin yɨkɨ kuñu yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Jnuꞌun ja ni ndumani Yandios jiin yo 


text:
<pb/>Nusa ti ja jini vaꞌa ri nava kuñaꞌnu Yandios, ti koto saꞌa ri ni ɨɨn jniñu kueꞌe, ti nɨnɨ na koo yuꞌu ri, chi tu jajnaꞌan ini jitoꞌo ri jnuꞌun kueꞌe. Ja yukan na kukutu ini ri ja na xndaku ri nuu yɨvɨ ja kaꞌan ndaa kuɨtɨ ri. Chi jini vaꞌa maa Yandios ja iyo ndaa taka jniñu saꞌa ri. Ti kuni ri ja siukan na chaku vaꞌa ga inijnuni ra, roꞌo ja kanchuku ñuu Corinto un. 


text:
Ti ansu jaꞌa maa ri kaꞌan ri ja kachi ri ja chaa vaꞌa kuu ri. Chi suꞌva jaꞌa ri jandaa nuu ra naa ra jiin jnuꞌun chaa ri nuu tutu jaꞌa sɨkɨ jniñu ndiso ri, ja saꞌa teyɨɨ ri jniñu un, nava na kusɨɨ ini ra naa ra sɨkɨ ri, nava jiin tutu jaꞌa na niꞌin ra jnuꞌun na xndeokani ra nuu chaa ka nduvixi sɨkɨ jniñu ka saꞌa da, ja ka skexiko da maa jniñu ndiso ri. Chi vasu ka kaꞌan da ja mani jniñu vaꞌa ka saꞌa da, ja ka saꞌa da nava nasa kanchuku yɨvɨ naa i, ko chaa vixi ini ka kuu da jiin jniñu kueꞌe ka saꞌa da un. 


text:
Chi va ka jani ini da ja chaa ñaa kuu ri sɨkɨ jniñu saꞌa ri ja ndiso ri nuu Yandios. Ko ka jini vaꞌa ra ja ruꞌu iyo vaꞌa xini ri. Yukan kuu ja jajniñu Yandios jnuꞌun xnaꞌan ri nuu ra, nava taka ra na kendo vaꞌa nuu ya. 


text:
<pb/>Ti sɨkɨ ja kundaꞌu ini Cristo yoꞌo, yukan kuu ja siin ri kaꞌan ndaa ri ja maa ɨɨn ni Cristo ni jiꞌi jaꞌa tendɨꞌɨ yo. Ti jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Cristo, ni kuu nanu ja ni jiꞌi ndɨꞌɨ yo jiin ya, chi ja sɨkɨ yoꞌo ni kuu jniñu ñaꞌnu un. 


text:
Chi ni jiꞌi ya jaꞌa tendɨꞌɨ yo nava nu kanchuku yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ti tukaa saꞌa yo mani jniñu ja kuni maa yo, chi suꞌva na kuandatu yo jniñu taꞌu ya. Ti siukan saꞌa yo chi ni jiꞌi ya jaꞌa yo. Ti suni ni saꞌa Yandios jniñu ñaꞌnu jaꞌa yo na ni naxndoto ya Jesús nuu ñujiꞌi nava na kuandatu yo nuu mani ga ya. 


text:
<pb/>Ja yukan ti vijna, sɨkɨ jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Cristo jaꞌa yo, tukaa jani ri nuu yɨvɨ nanu ni saꞌa ri undi nuu, nava ka saꞌa yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa ja tu kandixia i Cristo, chi ni jani ini ri ja ɨɨn chaa siaꞌan ni ni kuu Cristo, ko vijna tukaa ndoꞌo ini ri siukan. 


text:
Chi savaꞌni ga yɨvɨ ja yɨꞌɨ i ndaꞌa Cristo, ti tukaa ndoꞌo ini i nanu ni saꞌa i undi nuu, chi ni saꞌa Yandios ja ni ndujaa i. Ti tukaa ñuꞌun ini i jnuꞌun kueꞌe un, chi tendɨꞌɨ ja ni yaꞌa kuaꞌan, ti vijna ja ni ndɨꞌɨ i ni ka ndujaa. 


text:
<pb/>Ti Yandios kuu ya saꞌa ndɨꞌɨ jaꞌa, chi ni taji ya Cristo ja na saꞌa ya jniñu ñaꞌnu un jaꞌa yo, nava na ndumani ya jiin yo. Ti ni tatu ya jniñu nuu ri ja na xndaku ri nuu yɨvɨ ja jandaa ndixia kuu ja ni ndumani Yandios jiin yɨvɨ naa i. 


text:
Chi ni taji Yandios maa Cristo jiin jniñu ñaꞌnu un, nava na kuni yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa ja ni ndumani Yandios jiin i sɨkɨ jniñu ni saꞌa Cristo, ti tukaa ga kankuachi ya sɨkɨ i. Ti ni tatu ya ruꞌu jiin jniñu un ja na kaꞌan ri jnuꞌun ja jandaa ndixia kuu ja ni ndumani Yandios jiin yɨvɨ. 


text:
<pb/>Nusa ti ruꞌu Pablo, kuu ri ɨɨn chaa ja ndiso maa jniñu ni jaꞌa Cristo. Ti ja kaꞌan ri un kuu nanu ja kandaꞌu maa Yandios jiin taka yɨvɨ. Nusa ti kandaꞌu ri jiin ra naa ra maa jnuꞌun ja kaꞌan Cristo ja na kandixia ndaa ra jnuꞌun ja ni ndumani Yandios jiin yɨvɨ. 


text:
Chi Cristo, vasu tu ni iyo ni ɨɨn kuachi ya, ko ni saꞌa Yandios ja ni ndakɨꞌɨ ya kuachi yo sɨkɨ ja na ni jiꞌi ya jaꞌa yo. Ti jiin jniñu ñaꞌnu un ni kaꞌan Yandios ja tukaa ga jnaꞌnu ndatu yo jiin kuachi yo.<pb/>


text:
Nusa ti sɨkɨ ruꞌu Pablo, ja kuu ri chaa ja ni nakaji Yandios ja na sajniñu ri jiin ya, ti sɨkɨ un kandaꞌu ri jiin taka roꞌo, ja kanchuku ñuu Corinto, ja ni ka jantaꞌu ra jnuꞌun vaꞌa ja kundaꞌu ini Yandios yoꞌo. Ti kandaꞌu ri jiin ra naa ra ja tu skexiko ra jnuꞌun un ti koto xndoo ra ichi ja xnaꞌan jnuꞌun un. 


text:
Chi ni kachi Yandios nuu tutu ii ya:<pb/>Maa kɨvɨ kuu ini ri ti ni niꞌin ri jnuꞌun ja ni kandaꞌu ra jiin ri.<pb/>Ti maa kɨvɨ ja nama ri yɨvɨ, ni nama ri roꞌo. Kachi ya. Ti vijna ni kuu maa kɨvɨ ja kuni Yandios ja kaꞌan ya jnuꞌun sɨkɨ ja kundaꞌu ini ya yɨvɨ. Ti vijna ni kuu maa kɨvɨ ja nama ya yɨvɨ. 


text:
<pb/>Ti sɨkɨ jniñu ni tatu ya nuu ri, ja kaꞌan ri jnuꞌun vaꞌa ga sɨkɨ Jesús, ti nduku ri jiin jniñu un ja tu kasɨ ichi ja ka kandixia yɨvɨ jnuꞌun vaꞌa un, nava tu kaꞌan i sɨkɨ jniñu ndiso ri. 


text:
Chi sa suꞌva kuni ri ja tendɨꞌɨ ja saꞌa ri na xnaꞌan ja kuu ri chaa junukuachi nuu Yandios. Ja yukan kundee ini ri ja siin ri jiin jniñu ni jaꞌa Yandios nuu ri, vasu na koo ndoꞌo koo nene ri jiin nundoꞌo ja kii nuu ri, vasu savaꞌni ga nasa na kuu maa. 


text:
Ni siin ri jiin jniñu un vasu tɨjnɨ jinu ni ka jaꞌa i tau ri ni ka kani i ruꞌu, ti ni ka chondee i ruꞌu vekaa, ni ka ndondaa i sɨkɨ ri ja sɨkɨ jnuꞌun xndaku ri. Suni tɨjnɨ jinu ni kuita ii ini ri jiin jniñu sɨkɨ nundoꞌo un, chi iyo jinu ja yɨɨ xaan ja ndoꞌo ini yo ja tukaa jinu. Iyo jinu ja tu ni kixi ri. Ti tɨjnɨ kuu ni ka jiꞌi ri soko ja sɨkɨ jniñu un. 


text:
Siaꞌan ni jitu ndiꞌi ini ri ja ni jika ndaa ri savaꞌni ga nuu ni yaku ri ja tu ni kɨvɨ ri jiin jniñu kueꞌe. Chi iyo ndaa ini ri sɨkɨ taka jnuꞌun xnaꞌan ri. Ti tu kuɨtɨ yachi ini ri jiin yɨvɨ ja tu chaku yachi ini i nasa kuni kaꞌan jnuꞌun ja xnaꞌan ri. Ti nduku ndee ri ja na koo jnuꞌun mani ini jiin ñani jnaꞌan ri. Ti jiin jniñu saꞌa ri, yukan stuu ri ja kancha Espíritu Santo jiin ri. Chi kundaꞌu ndixia ini ri nuu ñani jnaꞌan ri. 


text:
<pb/>Ti jniñu ri kuu na xndaku ndaa ri jnuꞌun Cristo Jesús. Ti xnaꞌan ndaa Yandios ja jniñu ñaꞌnu un ndiso ri. Chi ni kachi Yandios ja tukaa jnaꞌnu ndatu ri, chi ni kendo ndoo ri nuu ya. Ja yukan ti ni jaꞌa ya nuu ri savaꞌni ga ja nandɨꞌɨ ri nava na kundee ri sɨkɨ taka jniñu kueꞌe ja ka kinjnaꞌan ri jiin, ti kuu nama ri maa ri nuu taka jniñu kueꞌe ja kii sɨkɨ ri. 


text:
Ti jiin jniñu ja junukuachi ri nuu Yandios, iyo jinu ja ka jaꞌa i ja yɨñuꞌun ruꞌu, ti iyo jinu ja tuu. Iyo jinu ja ka jajnaꞌan ini ruꞌu, ti iyo jinu ja ka kaꞌan ndevaꞌa i sɨkɨ ri. Iyo jinu ja kaꞌan i ja chaa xndoñaꞌan kuu ri, ti iyo jinu ka kaꞌan vaꞌa i sɨkɨ ri ja chaa ndaa kuu ri. 


text:
<pb/>Iyo yɨvɨ tu ndeꞌe nuu ri, ka saꞌa i nanu ja kuu ri chaa ñuu jika, ko iyo yɨvɨ ja ka jini vaꞌa i nau ja kuu ri jiin na jniñu saꞌa ri. Ti iyo jinu ka kuni yɨvɨ ja kaꞌni i ruꞌu, ko nɨ chaku ga ri. Ti vasu ni ka ndoꞌo ri ndaꞌa i, ko tu ni ka jaꞌni i ruꞌu. 


text:
Ti vasu iyo kukuiꞌya ini ri, ko nɨnɨ kusɨɨ ini ri sɨkɨ jniñu ni jaꞌa ya nuu ri. Ti vasu chaa ndaꞌu ka kuu ri, ko saꞌa ri ja nduu riku kuaꞌa yɨvɨ sɨkɨ ja kaꞌan ri jnuꞌun Yandios nuu i ja na kuu ketaꞌu i nuu ya. Ti vasu tundo iyo ja ñavaꞌa ri nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, ko nuu kancha Yandios, yukan ñavaꞌa kuaꞌa xaan ri savaꞌni ga ja nandɨꞌɨ ri. 


text:
<pb/>Ñani, chaa ñuu Corinto ja ka kandixia ra Cristo, ruꞌu Pablo, ja suni kuu ri ɨɨn ñani ra naa ra, ni jani kaji ri ndɨ kuɨtɨ jnuꞌun nuu ra taka nundoꞌo ni jnaꞌan ri, nava na ndetatu ini ri, vanuxia iyo jnuꞌun mani ini ri jiin ra. Ja yukan ni kachi ndɨꞌɨ ri nasa jito ri nundoꞌo. 


text:
Suu ja kundaꞌu xaan ini ri roꞌo naa ra, ti ni kachi kaji ri nuu ra nasa jito ri nundoꞌo, ko roꞌo naa ra kojnuni nu iyo mani ra jiin ri siaꞌan xi tuu. 


text:
Ti kandaꞌu ri jiin ra nanu kandaꞌu ɨɨn tata jiin seꞌe da. Suni siukan kandaꞌu ri jiin taka ra naa ra, ja na kachi ra nuu ri nasa kanchuku ra, nanu ni kachi ri nundoꞌo jnaꞌan maa ri, sɨkɨ ja iyo jnumani ini jiin yo naa yo. Ka kuu yo veꞌe Yandios 


text:
<pb/>Ruꞌu Pablo, xndaku ri nuu taka ra ja koto maa kɨvɨ nduu ra jiin jniñu kueꞌe ja ka saꞌa yɨvɨ tu ka kandixia, chi tu kuu kejnaꞌan ra jiin i. ¿Nusa ti nasa kuu kejnaꞌan jniñu saꞌa yɨvɨ vaꞌa jiin jniñu saꞌa yɨvɨ ndevaꞌa nu? ¿Ti nasa kejnaꞌan ɨɨn nuu yɨvɨ jika jiin nduva ñundijin ja saꞌa Yandios jiin yɨvɨ ka jika nuu ñuñaa, ja ñuñaa kuɨtɨ kuankoyo i jiin kuachi? 


text:
Ti tu ɨɨn ni kuu ja vaꞌa jiin ja kueꞌe, chi tu ɨɨn ni kuu Cristo jiin jaꞌuꞌu. Ni tu kuu koo mani yɨvɨ kandixia jiin yɨvɨ tu kandixia kuɨtɨ. 


text:
Ti ansu ɨɨn ni kuu jnuꞌun ja ka nchañuꞌun yo ini veꞌe Yandios jiin jnuꞌun ja kunchañuꞌun yo santu. Ti maa yo ka kuu ɨɨn veꞌe nuu kancha Yandios, maa Yandios chaku, ansu ka kuu yo nanu ɨɨn veꞌe santu ja tu kuñɨɨ kuɨtɨ. Chi siukan ni kaꞌan Yandios nuu tutu ii ya:<pb/>Kuncha ri ti kuikonuu ri jiin i nuu kanchuku i.<pb/>Ti maa ri kuu Yandios maa i, ti maa i kuu yɨvɨ ñuu ri. Ni kachi Yandios.<pb/> 


text:
Ja yukan ni kachi maa Jitoꞌyo, koto maa kɨvɨ nduu ra naa ra jiin jniñu kueꞌe ka saꞌa yɨvɨ ndevaꞌa.<pb/>Suꞌva kuxio naa ra, kachi Jitoꞌyo. Koto maa nandeokuñɨ ga ra kueꞌe ra jniñu kueꞌe un.<pb/>Yukan na ti nakinseꞌe ri roꞌo naa ra, ni kachi ya.<pb/> 


text:
Ti kuu ri Tata nuu taka ra naa ra, ti maa ra kuu seꞌe yɨɨ ri jiin seꞌe sɨꞌɨ ri, kachi Jitoꞌyo, Yandios kuñaꞌnu xaan ga. Ni kachi tutu, kachi Pablo.<pb/>


text:
Ñani ri ja kundaꞌu ini ri, ruꞌu Pablo, xndaku ri nuu ra naa ra ja jandaa ndixia kuu ja ni ka niꞌin yo taka jnuꞌun ndaa un ja ni chisojnuꞌun Yandios nuu yo, ja maa ya kuu Tata yo, ti maa yo kuu seꞌe ya. Ja yukan na sasɨɨn yo maa yo nuu taka ja kueꞌe ti na kondoo yo nava tu kɨvɨ nduu yo jiin taka jniñu sakueꞌe sɨkɨ yɨkɨ kuñu yo, ti tu kuꞌun inijnuni yo savaꞌni ga jniñu kueꞌe. Ti na kuꞌun ini yo ja koto ma skexiko yo taka jnuꞌun ni jaꞌa Yandios nuu yo. Chi suꞌva na kuantaꞌu yo jnuꞌun ya, ti jiin yukan jaꞌa yo ja yɨñuꞌun nuu ya. Yɨvɨ ñuu Corinto ni ka kaꞌan ini i nuu kuachi i 


text:
<pb/>Ruꞌu Pablo, kandaꞌu ri nuu taka roꞌo ja kandixia ñuu Corinto un, ja na kani vaꞌa ini ra ja kuu ruꞌu, ti na koo jnumani ini. Chi tu ni saꞌa kueꞌe ri nuu ni ɨɨn yɨvɨ. Ni tu ni xnaꞌan ri ni ɨɨn jnuꞌun kueꞌe ja na nandeokava ini i, ti noꞌon i jiin kuachi. Ti ni ɨɨn ra tu ni xndaꞌu ri roꞌo. 


text:
Ko jiin jnuꞌun un tu kuni chakuachi ri roꞌo naa ra ja tu ni ka ndoꞌo vaꞌa ini ra sɨkɨ ri. Chi ja ni kaꞌan ri ja kundaꞌu ini ri nuu taka ra. Ti nɨnɨ ñukuu ini ri roꞌo naa ra, ti nu kuni Yandios ti kuchaku yo naa yo, ti nu tuu, ti na kuū yo naa yo. 


text:
Ti chundee xaan ini ri ti kusɨɨ xaan ini ri jiin jnuꞌun ja ka jika ndaa ra, ti jaꞌa ri jnundee ini maa ri, chi tendɨꞌɨ yo ka jito nundoꞌo. 


text:
<pb/>Ti undi ni ka jaa ri ñuu Macedonia, tu kuu kuɨtɨ ja ndetatu ri, chi jito ri nundoꞌo taka ñuu. Chi iyo ja ni ka nduniꞌin ini yɨvɨ nuu jnuꞌun ni kaꞌan ri un. Ti ni yuꞌu ri ja sandau naa kaka yata yɨvɨ ni ka kandixia un. 


text:
Ti Yandios ja jaꞌa ya jnundee ini nuu yɨvɨ, ka iyo jnuꞌun kuiꞌya ini. Ni saꞌa ya ja naa kundee ini ri jiin jnuꞌun ni kaꞌan Tito na ni nchaa da. 


text:
Ti ni kusɨɨ ini ri, ko ansu nɨnɨ maa ri, chi suni ni kusɨɨ xaan ini maa da ni ka saꞌa ra. Chi ni kasjnuꞌun da ja ka ñukuu ini ra naa ra ja na kuni tuku ra nuu ri, jiin ja ka kukuiꞌya ini ra sɨkɨ kuachi ra naa ra, jiin ja ka kaꞌan ini ra jaꞌa ri ja ka ndɨꞌɨ ini ra. Ja yukan viꞌi ga ni kusɨɨ xaan ini ri. 


text:
<pb/>Ti tutu ni taji ri nuu ra naa ra undi nuu, vasu ni saꞌa ja ni ka ndukuiꞌya ini ra, ko tu kukuiꞌya ini maa ri ja ni saꞌa siukan. Chi vasu kukuiꞌya ini ri na ni taji ri tutu un, ti vijna tukaa, chi ni jini ri ja jaku ni kɨvɨ ni ka iyo jnuꞌun kuiꞌya ini. 


text:
Ti vijna kusɨɨ xaan ini ri, ko ansu sɨkɨ ja ni ka ndukuiꞌya ini ra, chi sɨkɨ ja ni kaꞌan ini ra nuu kuachi ra. Chi ni ka kundee ra jiin jnuꞌun kuiꞌya ini nava kuni maa Yandios, ti ansu so ni ka naꞌnu ini ra naa ra. 


text:
Chi nu kukuiꞌya ini yo nava kuni maa Yandios, yukan saꞌa ja na kaꞌan ini yo sɨkɨ kuachi yo, ti nama ya yoꞌo. Nusa ti tu ndakuniꞌin yo ja ni kaꞌan kuiꞌya ini yo. Ko nu ka kukuiꞌya ini yɨvɨ ja tu ka kuni kandixia i, ni tu ni jniñu un vasu naa kaꞌan ini i sɨkɨ kuachi i, chi sa viꞌi ga jnaꞌnu ndatu i jiin un ti naa i. 


text:
<pb/>Roꞌo, chi ni ka kukuiꞌya ini ra nava kuni Yandios, ti vijna ja ni ka jini ra ja vaꞌa ni nijniñu ja ni ka kukuiꞌya ini ra un. Chi ni ka nduku ndee ga ra ja ni ka kaꞌan ini ra nuu kuachi un. Ti ni ka jitu ini ra ja na kendo vaꞌa ra, ti tu ni kejnaꞌan ɨɨn nuu ra jiin chaa ka saꞌa kuachi un. Ti ni ka nduxaan ndixia ra nuu chaa ka saꞌa kuachi un, ni ka yuꞌu ra ni ka jito ra kuachi un. Yukan ti ni ka ñukuu ini ra ja kuni tuku ra nuu ri, ja iyo jnuꞌun mani ini jiin yo. Ti ni ka iyo ndixia ini ra ja nduxaan ra nuu chaa ka saꞌa kuachi un. Ti siukan ni ka xnaꞌan ra ja tu na kuachi iyo sɨkɨ ra, chi tu ni jajnaꞌan ini ra ja saꞌa chaa un, ti ni nduxaan ra nuu da, ti maa da ni kaꞌan ini da nuu kuachi da un. 


text:
<pb/>Ti na ni chaa ri tutu un, ansu maa ni sɨkɨ chaa ja ni saꞌa kuachi un, ni ansu maa ni jaꞌa chaa ni ndoꞌo ndaꞌa chaa un. Chi suꞌva ni chaa ri tutu un nava na saꞌa ra nanu sɨkɨ nasa ni ka kaꞌan ini ra naa ra, ti siukan ni ka xnaꞌan ndaa ra nuu Yandios ja ni ka jandatu ndixia ra jniñu ni taꞌu ri nuu ra naa ra. 


text:
<pb/>Ja yukan ni kusɨɨ ini ri sɨkɨ maa ra naa ra. Ti viꞌi ga ni kusɨɨ ini ri ja ni jini ri ja iyo sɨɨ xaan ini Tito. Ti kusɨɨ xaan ini da sɨkɨ ja mani xaan ni kunchuku ra jiin da na ni kuncha da yukan. 


text:
Ti tu ni kendo kuiꞌya ri jiin Tito na ni kaꞌan ri jiin da ja kusɨɨ xaan ini ri, chi yɨvɨ vaꞌa ka kuu ra, chi tu ni kendo ri jnuꞌun kanuū jiin ra naa ra. Chi nanu ni ka jini ra ja iyo ndaa taka jnuꞌun ni kaꞌan ri sɨkɨ ra, suni siukan ni kee ndaa ja ni kaꞌan ri jiin Tito ja kusɨɨ ini ri sɨkɨ ra naa ra, ja vaꞌa ka siukun ra taka jniñu ni taꞌu ri nuu ra. 


text:
Ti viꞌi ga kusɨɨ ini Tito jiin ra naa ra vijna, ti ñuꞌun ini da ja vaꞌa ni ka jandatu ra jnuꞌun ni kaꞌan da. Ti ni ka iyo yɨñuꞌun ra, chi ni ka ndɨꞌɨ ini ra ja tu nduniꞌin ini ra nuu da. 


text:
Ñani naa ra, vijna ti kuni kachi ri ɨɨn jnuꞌun nuu ra naa ra sɨkɨ kuaꞌa ja vaꞌa ni saꞌa Yandios jiin yɨvɨ ka kandixia ja kanchuku ndañuu Macedonia. 


text:
Chi vasu ni jito xaan i nundoꞌo, ko suni ni iyo sɨɨ xaan ini i jiin jnuꞌun ya. Ti vasu ndaꞌu xaan ni ka ndoꞌo i, ko vaꞌa xaan ni ka jaꞌa i xuꞌun ja kuu nuu ɨnga yɨvɨ ka kandixia. 


text:
Chi jaꞌa ri jandaa ja ni ka kusɨɨ ini i ni ka jaꞌa i nasa ka yɨjnɨ maa i, ti undi vijna viꞌi ga ni ka jaꞌa i nasa ka ñukuu ini maa i. 


text:
Chi ni ka kaꞌan ndaꞌu xaan i jiin ri, ja na kuaꞌa ri jnuꞌun ja na chindee jnaꞌan i jiin yo, ja kuaꞌa i xuꞌun kuu taka ñani jnaꞌan yo ka kandixia ja ndaꞌu i naa i. 


text:
Ti viꞌi ga ni ka saꞌa i ansu nava ndoꞌo ini ri, chi ñukuu ini i ja kanuu ga ja xnakan na nakuaꞌa i maa i ja kuandatu i nuu Jitoꞌyo jiin nuu ri. Siaꞌan ni ka saꞌa i, chi ñuꞌun ini i ja ka saꞌa i maa ɨɨn ni ja kuni maa Yandios. 


text:
Ja yukan ni kaꞌan ndaa ri jiin Tito ja na jaa tuku da nuu kanchuku ra, ti na sino da jniñu ja ni kejaꞌa da, ja nastutu da xuꞌun ka kekoo ra ja kuu yɨvɨ ndaꞌu. 


text:
Chi maa ra naa ra, vaꞌa xaan ga ka saꞌa ra taka jniñu ra, chi ka kandixia ndaa ra Jesús. Ti vaꞌa ka kaꞌan ra jnuꞌun ya, ti vaꞌa xaan ka kujnuni ini ra jiin jnuꞌun un. Ti viꞌi ga ka jitu ini ra ka saꞌa ra taka jniñu un. Ti ka kundaꞌu xaan ini ra ruꞌu. Nusa ti suni kanuu ja na saꞌa vaꞌa ra jniñu jaꞌa, ja kuaꞌa ra ja kuu yɨvɨ ndaꞌu. 


text:
<pb/>Ti ansu ja kuni ri taꞌu ri jniñu nuu ra naa ra, chi kachi ri nuu ra nasa kusɨɨ ga ini sava yɨvɨ ni ka jaꞌa xuꞌun un. Ti siukan kuni ri ja suni na kundaꞌu ndixia ini ra nuu yɨvɨ ndaꞌu. 


text:
Ti ja ka jini vaꞌa ra nasa vaꞌa xaan ni kuu ini Jitoꞌyo Cristo Jesús, ja ni kundaꞌu ini ya yoꞌo, ti ja yukan ni kee ya andɨvɨ nuu ni kuñaꞌnu xaan ya. Ti ni ndundaꞌu ya nu ni chaa ya nuu ñuyɨvɨ jaꞌa ja sɨkɨ roꞌo naa ra. Ti siukan ni saꞌa ya nava na nduñaꞌnu yo jiin ya nuu taꞌu ya jniñu, ti na niꞌin yo taꞌu nuu ya. 


text:
<pb/>Ti jaꞌa kuu jnuꞌun nava jani ini ri sɨkɨ jniñu ja kuaꞌa ra xuꞌun ja kuu yɨvɨ ndaꞌu. Vaꞌa ni ka kejaꞌa ka nastutu ra xuꞌun andujin. Ko ansu maa ni xuꞌun ni nastutu ra, chi suni ni ka kusɨɨ xaan ini ra naa ra nava ni saꞌa ra. 


text:
Nusa ti ka sinu ra jiin jniñu un. Ti nanu ni kusɨɨ ini ra ja ni ka kejaꞌa ra, suni siaꞌan na kosɨɨ ini ra undi sinu ra, ti taka ra na kuaꞌa nasa ka ñavaꞌa ra. 


text:
Chi nu kusɨɨ ini yo kuaꞌa yo, ti jantaꞌu ya nuu yo nasa ñavaꞌa maa yo, chi tu jikan ya ja kuaꞌa yo ja tu ñavaꞌa yo. 


text:
<pb/>Ti ansu ja kaꞌan ri jnuꞌun jaꞌa, ti xndiꞌi ini ra ja nasa niꞌin ga ra ja chindee ra nuu yɨvɨ ndaꞌu, chi kuni ri ja ɨɨn nuu na kava ini ra naa ra. 


text:
Chi kuaꞌa ka ñavaꞌa ra vijna, ko kuaꞌa ga ja kumani nuu taka i. Yukan ti nu ɨɨn kɨvɨ ka ñavaꞌa maa i, ti suni kuu taji i ja ka nandɨꞌɨ ra nu na kumani nuu ra naa ra. Ti siukan ɨɨn nuu na kuñavaꞌa taka ra, 


text:
nava kaꞌan nuu tutu ii Yandios sɨkɨ yɨvɨ ja ni ka nastutu staa maná undi janaꞌan: “Chaa ni nastutu kuaꞌa, tu ni kendoso ga. Ti chaa ni nastutu jaku ni, suni tu ni kumani nuu da”, kachi tutu. Jnuꞌun Tito jiin uu ga da 


text:
<pb/>Ti ruꞌu Pablo, na kuantaꞌu ri nuu Yandios ja ni saꞌa ya ja ndɨꞌɨ ini Tito jaꞌa taka ra nanu ni ndɨꞌɨ ini maa ri jaꞌa ra naa ra. 


text:
Chi ni jantaꞌu da ja ni kaꞌan ndaꞌu ri jiin da ja na jaa da nuu kanchuku ra naa ra. Ti sɨkɨ ja ndɨꞌɨ ini da taka roꞌo naa ra, yukan ni kee da kuaja da ja siuku da nava kuni ini maa da. 


text:
<pb/>Ti suni taji ri ɨnga ñani yo kandixia kuaja da jiin Tito nuu ra naa ra. Ti taka nuu ka ndututu yɨvɨ ka kandixia, ka jajnuꞌun i chaa un ja vaꞌa xaan sajniñu da, ja kaꞌan da jnuꞌun Cristo Jesús. 


text:
Ti taka yɨvɨ ka kandixia, ni ka nakaji i maa da ja na chindee da kin tejnaꞌan da xuꞌun ja ni ka jaꞌa yɨvɨ. Ti ka saꞌa ri jniñu jaꞌa nava na kachi yɨvɨ ja ñaꞌnu xaan kuu Jitoꞌyo, ja ni jaꞌa ya jniñu jaꞌa nuu ri, ti nava na kuni ra ja ka jito ndaꞌu ri yɨvɨ ndaꞌu. 


text:
Yukan ka saꞌa ri nava tu kaꞌan ndevaꞌa ni ɨɨn yɨvɨ sɨkɨ ri ja sɨkɨ xuꞌun ni ka soko i ja kuu yɨvɨ ndaꞌu. 


text:
Chi ka nduku ndee ri ja ka siuku ndaa ri taka jniñu ka ndiso ri, ko ansu nɨnɨ nuu Yandios, chi suni ja kuu nuu yɨvɨ. 


text:
<pb/>Ti suni taji ri ɨnga ñani yo kandixia kuaja da jiin uu ga chaa jaꞌa. Ti ja ni kuu tɨjnɨ jinu ni xnaꞌan da ja kusɨɨ xaan ini da, ti ja ka jito nchaa i taka jniñu da. Ti vijna ti viꞌi ga jitu ini da jaꞌa ra, chi ñukuu xaan ini da ja na siuku ra. 


text:
Ti nu ka jikajnuꞌun yɨvɨ sɨkɨ Tito, ti kachi ra ja kuu da chaa chindee ruꞌu ja sajniñu da jiin ri, ja kaꞌan da jnuꞌun Yandios ja kuu Cristo Jesús. Ti uu ga ñani yo jaꞌa, ka kuu da ndajaꞌa ja ni taji uu ga ñani kandixia nuu ra naa ra. Ti ka kuu da chaa vaꞌa, chi ka nakanajaa yɨvɨ nuu Yandios ja kuu maa da, ja vii xaan ka saꞌa da jniñu ni taꞌu ñani un nuu da naa da. 


text:
Nusa ti roꞌo naa ra, ja kanchuku ri jiin ra, na xnaꞌan ra nuu chaa jaꞌa ja taji ri nuu ra naa ra, ja iyo mani ndixia ra jiin da, nava na kuni taka ñani ka kandixia ja maa ri ni taji chaa jaꞌa naa da. Na kekoo yo xuꞌun ja kuu ñani jnaꞌan yo<pb/>


text:
Vijna ti tukaa ñuꞌun ini ri ja chaa ri tutu nuu ra naa ra sɨkɨ xuꞌun ja nastutu ra ja kuu ñani yo ka kandixia ja ka ndoꞌo ndaꞌu i. 


text:
Chi ja ni jini ri ja ni kuu ini ra ja saꞌa ra jniñu vaꞌa un. Ti ja yukan kusɨɨ ini ri kaꞌan ri jiin yɨvɨ ndañuu Macedonia, ja taka roꞌo ja kanchuku ndañuu Acaya, ja ni ka iyo tuꞌva ra ja kuaꞌa ra xuꞌun un undi andujin. Ti na kusɨɨ ini ra naa ra, chi ja yukan kuaꞌa yɨvɨ ndañuu Macedonia, suni ni ka kusɨɨ ini i, ti suni ni ka jaꞌa i xuꞌun ja kuu yɨvɨ ndaꞌu. 


text:
<pb/>Ti ruꞌu Pablo, taji ri ñani kandixia jaꞌa kuaja da nuu ra naa ra, roꞌo ja kanchuku ra Corinto, nava na kotuꞌva ndixia ra xuꞌun un, chi tu ni kaꞌan kaꞌa ri sɨkɨ ra ja ja ka iyo tuꞌva ndixia ra ja siuku ra jniñu un. Chi ka iyo tuꞌva ra jiin xuꞌun un nava ni kaꞌan ri. 


text:
Chi sanaa ti chaa ri jiin uu ga chaa ndañuu Macedonia, ti kuni da ja tu iyo tuꞌva ra, ti niꞌin ri jnuꞌun kanuū, ti suni maa ra naa ra kutaꞌu jnuꞌun kanuū, chi ja ni kachi ri ja kotuꞌva ndixia ra naa ra. 


text:
Ja yukan ni jani ini ri ja kandaꞌu ri jiin taka ñani ka kandixia jaꞌa ja na jaa da nuu ra. Ti na sino da ja kutuꞌva ra naa ra jiin xuꞌun ja ni chisojnuꞌun ra ja kuaꞌa ra. Ti siaꞌan kotuꞌva ra, chi ɨɨn ja vaꞌa ja kuu nuu taka ra kuu, ko tu ja chayɨka yo roꞌo naa ra. 


text:
<pb/>Ti chuꞌun ini naa ra ɨɨn jnuꞌun jaꞌa, ja nu jaku ni na kuaꞌa ra ti suni jaku ni na niꞌin ra. Chi chaa saꞌa jaku ni jniñu, suni jaku ni jniñu da nastutu da. Ti chaa saꞌa kuaꞌa jniñu suni kuaꞌa jniñu da nastutu da. 


text:
Yukan ti ndɨ ɨɨn ndɨ ɨɨn ra kuaꞌa nasa kujaa maa ra. Ti koto kuxii ini ra kuaꞌa ra, ni tu kuaꞌa ra ja chayɨka ra maa ra nu tu kuu ini ra. Chi kusɨɨ ini Yandios jiin yɨvɨ jaꞌa nɨ ini nɨ añu, chi nɨ ini i jaꞌa i. 


text:
Ti Yandios kuu ya saꞌa ja kusɨɨ xaan ini ra ja vaꞌa chindee ra nuu yɨvɨ ndaꞌu. Ti saꞌa ya ja nɨnɨ na kotuꞌva ini ra ja saꞌa ra jniñu vaꞌa un, chi maa ya kuu ja kuaꞌa tendɨꞌɨ ja nandɨꞌɨ ra ja kuchaku ra nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Ti viꞌi ga kuaꞌa ya nuu ra nava na chindee ra jiin taka jniñu vaꞌa ja nandɨꞌɨ ja chindee yo jiin. 


text:
Chi siaꞌan yoso nuu tutu ii Yandios sɨkɨ taka yɨvɨ ka chindee yɨvɨ ndaꞌu:<pb/>Ni ini da ni jaꞌa kuaꞌa da nuu yɨvɨ ndaꞌu.<pb/>Ti taka jniñu vaꞌa ni saꞌa da un, nɨnɨ kendo ja kuu taka saa ni. Kachi tutu ii. 


text:
<pb/>Ti kuu ini Yandios nuu yo ja jaꞌa ya kuaꞌa ja kuu tata nuu chaa saꞌa jniñu, chi maa ya kuu ja jaꞌa staa yaji yo. Chi siaꞌan saꞌa ndixia ya, ti viꞌi ga na kuaꞌa ya nuu ra taka ja nandɨꞌɨ ra ja chindee ra nuu yɨvɨ ndaꞌu. Ti suni nakaya ga ya taka jniñu vaꞌa ja ka saꞌa ra un. 


text:
Ti Yandios siin ya nakaya ya taka ja nandɨꞌɨ ra nava na kuaꞌa ra. Ti xuꞌun ja kuaꞌa ra kiꞌin nuu taka ñani ndaꞌu xaan, ti maa i nakuantaꞌu xaan i nuu Yandios sɨkɨ ja ni saꞌa ra jniñu vaꞌa un, nava ni kandaꞌu ri jiin ra naa ra. 


text:
Siaꞌan kuu, chi xuꞌun ja ka taji ra nuu yɨvɨ ndaꞌu un, ansu nɨnɨ ka jnɨɨ i siaꞌan ni ja kumani nuu i. Tuu, chi suꞌva ka nakuantaꞌu xaan i nuu Yandios ja siukan ni saꞌa ya ja ka chindee ra nuu i. 


text:
Ti nu siaꞌan ka chindee ra jiin ja ka nandɨꞌɨ yɨvɨ ndaꞌu, nusa ti ka nakuantaꞌu i nuu Yandios ja ñaꞌnu kuu jniñu saꞌa ya, chi ka chindee ra ja kumani nuu i. Ti ka nakuantaꞌu i nuu ya jiin jniñu vaꞌa un, chi ni ka jaꞌa ra jandaa ndixia ja ka kandixia ra jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo nanu ka kandixia i naa i suni. Ti suni jiin jniñu vaꞌa un jaꞌa ra jandaa ja ñuꞌun ini ra ja kuandatu ra jnuꞌun Cristo nanu ka jandatu maa i. Yukan kuu ja nakuantaꞌu i nuu Yandios ja siukan ni saꞌa ya ja ni ka ñuꞌun ini ra ja chindee ra i, jiin ja suni ñuꞌun ini ra ja chindee ra taka ja kumani nuu sava ga yɨvɨ. 


text:
Ti yɨvɨ ndaꞌu un ka niꞌin i xuꞌun ja ka taji ra, suni kakantaꞌu i jaꞌa ra. Chi koo mani xaan i jiin ra sɨkɨ ja vaꞌa xaan saꞌa ya jiin ra, ja ni ka chindee ra i jiin taka ja kumani nuu i. 


text:
<pb/>Ti na kutaꞌu yo nuu Yandios, chi ni jaꞌa ya Seꞌe ya nuu yo ja kuu ɨɨn taꞌu kaꞌnu xaan ga, ti tu kujaa kuɨtɨ yo ja xndaku ndɨꞌɨ yo jnuꞌun ya. Jniñu ñaꞌnu ndiso Pablo ja kuu da apóstol<pb/>


text:
Ti ruꞌu Pablo, kaꞌan ndaꞌu ri jiin taka roꞌo, ja kanchuku ñuu Corinto, ti kaꞌan ndaꞌu ri jiin ra jiin jnuꞌun ni kaꞌan maa Cristo, ja vita ini ya ti mani ini ya. Ruꞌu, chi ka kaꞌan sava ra ja nu kancha ri jiin ra, ti suꞌva ndaꞌu ga saꞌa ri maa ri, ko nu kancha jika ri, chi chundee ini ri kaꞌan niꞌin ri jiin ra naa ra. Siukan ka kaꞌan sava ra. 


text:
Yukan kaꞌan ndaꞌu ri jiin ra ja nu na jaa ri nuu kanchuku ra, ti tu nduku ra ja nduxaan tuku ri nuu ra. Chi sava ra ka kaꞌan ja saꞌa ri jniñu nanu ka saꞌa yɨvɨ ja kanchuku ñuyɨvɨ jaꞌa ja tu ka kandixia i Cristo. 


text:
Ti vasu kancha ri ñuyɨvɨ jaꞌa, ko tu sajniñu ri nanu ka saꞌa yɨvɨ kanchuku ñuyɨvɨ jaꞌa, ja ka kanaa i jiin jnaꞌan i, chi ka nduniꞌin ini i, ti ka saꞌa i jniñu kueꞌe. Chi suꞌva kanaa ri jiin taka jnuꞌun kueꞌe un. 


text:
Ko tu jani ini ri ja kanaa ri jiin jniñu kueꞌe un ti kundee ri jiin, ti kuu kundee ri sɨkɨ jnuꞌun kueꞌe un, chi kaꞌan ri mani jnuꞌun ndaa ja jaꞌa maa Yandios, chi kachi Yandios ja ñaꞌnu ga kuu jnuꞌun ya ja kundee sɨkɨ taka jnuꞌun kueꞌe ja ka kaꞌan yɨvɨ ñuyɨvɨ jaꞌa, ja ka nduniꞌin ini i sɨkɨ jnuꞌun Yandios. 


text:
Siukan kuu xnaa ri taka jnuꞌun ja jajniñu yɨvɨ ka kanaa sɨkɨ jnuꞌun Yandios. Ti jiin jnuꞌun Yandios kundee ri sɨkɨ jnuꞌun ka kaꞌan vixi yɨvɨ sɨkɨ jnuꞌun Yandios. Ti jasɨ ri taka jnuꞌun un ja ka ndoꞌo ini i ja ɨɨn nuu jiin jnuꞌun ya. Siaꞌan saꞌa ri nava na kandixia i Cristo. 


text:
Ti ndɨꞌɨ ra kuandatu taka jnuꞌun Yandios ja taꞌu ri. Yukan na ti kotuꞌva ri ja kuaꞌa ri nundoꞌo nuu taka ga yɨvɨ ja tu kuni kuandatu i nuu jnuꞌun Yandios. 


text:
<pb/>Ti taka ra yukan, chi tu ka jani vaꞌa ini ra nasa kaꞌan sava ga yɨvɨ un. Chi iyo yɨvɨ ja kaꞌan vixi i ja jandaa ndixia kuu ja yɨꞌɨ i ndaꞌa Cristo, ti nuu maa ɨɨn ni Cristo ka junukuachi i. Vatuni kaꞌan i, ko sɨkɨ yɨvɨ un na kani vaꞌa ini i ja suni siukan junukuachi ri nuu ya. 


text:
Ti chundee xaan ini ri ja kaꞌan ri jnuꞌun sɨkɨ jniñu ndiso ri ja ni jaꞌa Jitoꞌyo nuu ri, ti tu kukanuu ri. Chi jniñu un kuu ja chindee ri roꞌo jiin jnuꞌun Yandios, ja xnaꞌan ri nuu ra nava na kuixia ini ra jiin jnuꞌun un, ansu ja saꞌa ri ja ndeokava ini ra nuu kuachi. 


text:
Chi sava ra ka kaꞌan ja taka tutu taji ri, mani nduxaan ri ti niꞌin xndaku ri jniñu. Ko tuu, chi nu chaa ri tutu un tu kundee ini ri ja xndaku niꞌin ri. Ti suni tu kaꞌan vii ri tɨꞌlɨ, kachi sava ra. 


text:
Ti yɨvɨ kaꞌan ja siukan kuu, ti na saꞌa i ja nanu kaꞌan niꞌin nuu tutu ri ja kande jika ri, ti suni siaꞌan niꞌin xndaku ri jniñu nuu ra nu na kuncha ri jiin ra. 


text:
<pb/>Ti va tu chundee ini ri ja saꞌa ñaꞌnu ri maa ri nanu ka saꞌa sava chaa un ja ka jajnuꞌun da maa da. Chaa un, chi iyo ñaa xini da, ti kaꞌan vixi da ja kuñaꞌnu ga da ja kuu jnaꞌan da. Ti tu ka saꞌa da nasa iyo ga nuu Yandios. 


text:
Ko sɨkɨ jniñu ndiso ri, tu nduku ri ja nduñaꞌnu ri nuu ɨnga jniñu ja tu ni jaꞌa ya nuu ri. Chi suꞌva saꞌa teyɨɨ ri maa ri sɨkɨ jniñu ni jaꞌa Yandios nuu ri, chi ni jaꞌa ya jnuꞌun ja na saꞌa ri jniñu un nuu roꞌo, yɨvɨ ñuu Corinto. 


text:
Ti vatuni saꞌa teyɨɨ ri maa ri jiin jniñu un nuu roꞌo chaa ñuu Corinto, ti tu jakuɨñɨ ri ja kaꞌan ri un, chi jandaa ndixia kuu ja xnakan maa ri ni kaꞌan jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo. 


text:
Ti tu kuvaꞌa ini ri sɨkɨ jniñu ni saꞌa ɨnga chaa, chi mani jniñu ja ni jaꞌa Yandios nuu maa ri na xnaꞌan ri. Chi ñuꞌun teyɨɨ ini ri ja viꞌi ga na kandixia ra, ti viꞌi ga na kundiyo ini ra kuandatu ra nuu jnuꞌun Yandios. Ti siukan na ndukuaꞌa jniñu ni jaꞌa Yandios nuu ri ja saꞌa ri jiin ra naa ra. Chi maa Yandios kachi ja taka ñuu na saꞌa ri jniñu un. Ti yukan na kuandatu i nuu jnuꞌun ya, yukan ti niꞌin ri jnundee ini. 


text:
Ja na kiꞌin ri uu ga ñuu ka iyo ichi jata ñuu ra un, ja na kuu jicha ga nuu kuikonuu ri kaꞌan ri jnuꞌun Cristo Jesús. Ko tu kɨvɨ nduu ri ja saꞌa vixi ri ini ri nuu ja ni jikonuu ɨnga chaa ni kaꞌan jnuꞌun Cristo Jesús. 


text:
<pb/>Ti nu nau chaa kuni nduñaꞌnu teyɨɨ, ti na nduñaꞌnu da sɨkɨ ja na saꞌa Jitoꞌyo, ti ansu sɨkɨ ja saꞌa maa da. 


text:
Chi ka iyo chaa ka jaꞌa jandaa ja kuu maa da, ti kachi da ja vaꞌa ga kuu jniñu saꞌa da. Ko chaa jajnuꞌun maa Jitoꞌyo, yukan kuu ja kendo yɨñuꞌun nuu ya. Kaꞌan Pablo sɨkɨ chaa ka xndoñaꞌan<pb/>


text:
Taka roꞌo ja kanchuku ñuu Corinto, na koñaa jnuꞌun kaꞌnu ini ra naa ra, ti na kaꞌan ri jaku ni jnuꞌun sɨkɨ jniñu nava ka kaꞌan yɨvɨ naa i. Ko kuakaꞌnu ndixia ini ra sɨkɨ jnuꞌun un, 


text:
chi kaꞌan ri sɨkɨ jniñu ni saꞌa ndijin ri ja ka jini ndaa ra. Ja yukan kukuɨñɨ ndixia ri jaꞌa ra, ti ndɨꞌɨ ini ri sɨkɨ roꞌo naa ra. Chi maa Yandios saꞌa ja siaꞌan na kukuɨñɨ ri jaꞌa ra. Chi taka roꞌo, ka kuu ra nanu ɨɨn ñaꞌan ja iyo ndoo, chi jiin jniñu yukan ni saꞌa ri ja na kejnaꞌan ra jiin Cristo, ja kandixia ndaa ra jnuꞌun ya, nanu kejnaꞌan ɨɨn ñaꞌan jiin yɨɨ ña. 


text:
<pb/>Ko ndɨꞌɨ ini ri ja sanaa ti kandixia ra jnuꞌun ka kaꞌan uu ga yɨvɨ ti xndaꞌu da roꞌo, ti xndoo ra jnuꞌun ja chiñuꞌun ra Cristo jiin nɨ ini nɨ añu ra. Chi suni siukan ni saꞌa jaꞌuꞌu jiin Eva, chi ni kɨvɨ ini ɨɨn koo, ti ni xndaꞌu i ña jiin jnuꞌun ndichi. 


text:
Ndɨꞌɨ ini ri sɨkɨ roꞌo naa ra, chi kii ɨnga chaa nuu kanchuku ra ti tu kaꞌan da jnuꞌun Jesús nanu ni xndaku ri nuu ra naa ra, ti vaꞌa ka jantaꞌu ra ɨnga espíritu ja tu kejnaꞌan jiin Espíritu Santo. Ti yachi ka jantaꞌu ra jnuꞌun kaꞌan ɨnga chaa un ja tu kejnaꞌan jiin jnuꞌun Jesús. 


text:
Ti taka chaa un ka kandixia ra ja kaꞌan da ja ka ndoꞌo ini da ja ka kuu da apóstol kuñaꞌnu ga, ko na kachi ri ja tu kuñaꞌnu kuɨtɨ chaa un nuu ri. 


text:
Chi vasu tu niꞌin vaꞌa ri jnuꞌun ja kaꞌan vii ri, ko chaku vaꞌa ini ri taka jnuꞌun xnaꞌan ri nuu ra naa ra. Ti sɨkɨ jniñu ndiso ri un, vaꞌa xnaꞌan kaji ri taka jnuꞌun kanuu, nava na chaku vaꞌa ini ra naa ra. 


text:
<pb/>Tu ni jikan ri xuꞌun nuu ra naa ra, ja ni kaꞌan ri jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo. Yukan ni sandaꞌu ri maa ri ja ni saꞌa ri jniñu jiin ndaꞌa ri nava tu kakan ri xuꞌun nuu ra. ¿Nusa ti vijna ti kankuachi ra nuu ri ja siukan ni saꞌa ri nu? 


text:
Chi nuu sava ga ñani yɨvɨ ka kandixia ni kiꞌin ri xuꞌun ni ka jaꞌa i, nava na kuajniñu ri ja kuncha ri jiin ra ja na xndaku ri jnuꞌun ya nuu ra naa ra. 


text:
Chi na ni kuncha ri jiin ra naa ra ti ni nandɨꞌɨ ri xuꞌun, ko tu ni jikan kuɨtɨ ri nuu ni ɨɨn ra ja xndiꞌi ri ini ra. Chi ñani yo ja ka kandixia ichi ñuu Macedonia, ni ka jaꞌa da nuu ri ja ni nandɨꞌɨ ri. Ti siukan tu ni xndiꞌi kuɨtɨ ri ini taka roꞌo naa ra. 


text:
Ti sɨkɨ ja iyo niña mani jnuꞌun ndaa Cristo inijnuni ri, ja yukan kaꞌan ri ja ni xndaku vaꞌa ri jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo. Ti tu ni kiꞌin ri xuꞌun nuu ni ɨɨn yɨvɨ nɨ ndañuu Acaya, nava tu kasɨ i ja iyo sɨɨ ini ri ja siukan ni kaꞌan ri jnuꞌun Cristo. 


text:
¿Va nu tu kundaꞌu ini ri nuu ra naa ra ja kaꞌan ri siukan, ka jani ini ra nu? Ko tuu, chi maa Yandios jini vaꞌa ya ja kundaꞌu ini ri nuu ra naa ra. 


text:
<pb/>Ko na kachi ri ja siin ri jiin jniñu ni jaꞌa Yandios nuu ri, ko tu kiꞌin ri xuꞌun ra naa ra jiin jniñu un. Ti siaꞌan na kasɨ ri taka jnuꞌun vixi ka kaꞌan uu ga chaa un, ja ka kaꞌan da ja ɨɨn nuu ni ka saꞌa da jniñu ya jiin ri. 


text:
Ti chaa un, chi ansu apóstol ndaa ka kuu da, chi mani ka xndaꞌu da jiin jniñu ka saꞌa da. Ti saꞌa da ja ka kuu da apóstol nuu Cristo. 


text:
So naa ini yo ja siukan ka saꞌa da, chi ja ni jini yo ja jaꞌuꞌu un ni nasama maa, ti xndaꞌu yaku, nanu ja kuu ɨɨn ángel Yandios ja ndinchaa ti saꞌa mani jniñu ndoo. 


text:
Ja yukan suni so naa ini yo ndeꞌe yo taka chaa ka jajniñu nuu jaꞌuꞌu un, chi xndaꞌu da maa da ja chaa jika ndaa kuɨtɨ kuu da. Ko chaa kɨvɨ ja niꞌin da yaꞌu da sɨkɨ jniñu ndevaꞌa ka saꞌa da un. Nundoꞌo ni jito Pablo ja kuu da apóstol 


text:
<pb/>Ɨnga jinu kaꞌan ri jiin ra naa ra ja ni ɨɨn ra tu kani ini ja chaa kakuꞌu kuu ri. Ko nu siaꞌan ka ndoꞌo ini ra, ti va kuantaꞌu ra ruꞌu jiin jnuꞌun kaꞌan ri nanu ɨɨn chaa kakuꞌu nusa. Ti nu siaꞌan, va suni maa ri kusɨɨ tɨꞌlɨ ini ri nanu ka saꞌa uu ga chaa yukan. 


text:
Ja kaꞌan ri siukan, ko ansu ja ni kaꞌan maa Jitoꞌyo kuu ja kaꞌan ri, chi sa nanu chaa iyo ñaa xini, siaꞌan kaꞌan ri ja kusɨɨ teyɨɨ ini ri nusa. 


text:
Ti kanu ini ri roꞌo naa ra, chi vaꞌa ka jantaꞌu ra nuu chaa ka ñaa xini, chi ndixia ra ja chaa ndichi xini ka kuu ra, chi tuꞌva xaan ra naa ra. 


text:
Ko jantaꞌu ra taka chaa un ja ka chayɨka da roꞌo ja na kunukuachi ra nuu da, jiin taka chaa ka chayɨka roꞌo ja na kuaꞌa ra taka ja nandɨꞌɨ da ja kuchaku da. Suni ka jantaꞌu ra taka chaa un ja ka xndaꞌu da roꞌo jiin jnuꞌun kaꞌan da. Ti nu chaa un saꞌa ñaꞌnu da maa da nuu ra ti vasu na kuaꞌa da jikɨ nuu yɨkɨ nuu ra, va kuantaꞌu ra chaa un. 


text:
Ti vasu kukanuu ri ja kachi ri, ko na kachi ri ja va tu kuñaꞌnu ri ja kusɨɨ teyɨɨ ini ri nanu ka saꞌa taka chaa un. Ko vijna ti nu iyo sava chaa ka chundee ini da kaꞌan da ja kusɨɨ teyɨɨ ini da naa da, ti suni na chundee ini tu maa ri nusa. Ti na kaꞌan ri nanu ka kaꞌan chaa un ja kaꞌan da nanu chaa ñaa xini. 


text:
Ti nu kusɨɨ teyɨɨ ini da ja chaa hebreo ka kuu da, ti suni ruꞌu. Nu kusɨɨ teyɨɨ ini da ja seꞌe nación Israel ka kuu da, ti suni ruꞌu. Ti nu kusɨɨ teyɨɨ ini da ja kuu da jnaꞌan tata Abraham na janaꞌan, ti suni ruꞌu. 


text:
Ti vijna kaꞌan ri nanu kaꞌan chaa ñaa xini un, chi na kachi ri ja kusɨɨ teyɨɨ ini ri ja junukuachi ri nuu maa Cristo. Ti chaa ka xndoñaꞌan un ka kaꞌan da ja ka junukuachi da nuu Cristo, ko ruꞌu viꞌi ga kaꞌan ndaa ri ja junukuachi ri nuu ya, chi viꞌi ga sajniñu ri ansu taka ga chaa un. Ti tɨjnɨ ga jinu ni kani yɨvɨ ruꞌu. Suni tɨjnɨ jinu ni jaꞌan ri vekaa. Ti suni tɨjnɨ jinu ni ka kuni kaꞌni yɨvɨ ruꞌu ja na kuū ri. 


text:
Ti jnaꞌan ri chaa hebreo un, uꞌun jinu ni ka kani da ruꞌu jiin yoꞌo ñɨɨ, ɨɨn kuꞌva oko xiaꞌun kuun jinu ni ka jaꞌa da sɨkɨ ri taka jinu. 


text:
Uni jinu ni kiꞌin ri yujnu xii. Ti ɨɨn jinu ni ka jaꞌa da yuu sɨkɨ ri. Uni jinu ni kee kaꞌnu barco ri chii nducha mar un. Ɨɨn ñuu jiin ɨɨn nduu ni ka yosojnene ri undi sava kuɨtɨ mar un. 


text:
Ti sɨkɨ jniñu ndiso ri, tɨjnɨ jinu jito ri nundoꞌo ja jika ri ichi. Ti ni kaku ri nuu taka yucha naꞌnu un. Ti ni kaku ri nuu taka ñakuiꞌna. Suni ni kaku ri nuu yɨvɨ nación ri jiin yɨvɨ ñuu jika. Ni kaku ri nuu yɨvɨ ñuu ja ni ka ndondaa sɨkɨ ri. Suni ni kaku ri nuu yaku ri nuu ñuꞌun teꞌe, jiin nuu jika ri nuu nducha mar ti suni ni kaku ri. Ti suni ni ndoꞌo ri sɨkɨ jniñu kueꞌe ja ka saꞌa jnaꞌan ri hebreo ja ka xndoñaꞌan da. 


text:
Kuaꞌa nundoꞌo ni jnaꞌan ri ja ni ndɨꞌɨ ini ri. Kuaꞌa jinu ni jaꞌni ri maa ri jiin maꞌna ja tu ni kixi ri. Ni jiꞌi ri soko. Ni ichi ri nducha. Ti ja sɨkɨ jniñu ndiso ri tɨjnɨ jinu ni iyo ndicha ini ri. Tɨjnɨ jinu ni kuita xaan ri. Ni ndoꞌo ri kajin ti ni kumani saꞌma nuu ri. 


text:
<pb/>Ti sɨkɨ taka nundoꞌo ni ndoꞌo ri yukan, chi iyo ga. Ko ndɨ kɨvɨ nakani ini ri, ti jitu ini ri ja kuu taka yɨvɨ kandixia. 


text:
Ti nu iyo ɨɨn yɨvɨ maꞌñu yɨvɨ un ja tu kuni siuku ndaa i jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo, ko ndoꞌo xaan ini ri ja kuu i. Ti nu ɨɨn yɨvɨ un na kanakava i nuu kuachi ja saꞌa ɨnga yɨvɨ, ti kondoꞌo ri jnuꞌun kanuu jiin jnuꞌun kuɨtɨ ini. 


text:
<pb/>Ti nu kanuu ja kusɨɨ teyɨɨ ini ri, nusa ti na kusɨɨ teyɨɨ ini ri sɨkɨ taka nundoꞌo yukan ja ni ndoꞌo ri, ti na siuku ri jiin jniñu ndiso ri nuu Yandios, chi taka nundoꞌo un xnaꞌan ja tu iyo ndee ini maa ri ja siuku ri jniñu un. 


text:
Ti Yandios, ja kuu Tata Jitoꞌyo Cristo Jesús, jini vaꞌa ya ja kaꞌan ndaa ri. Ti ja kuu taka saa ni na kaꞌan yɨvɨ ja ñaꞌnu xaan ga kuu Yandios. 


text:
<pb/>Na ni kunde ri ñuu Damasco, ti gobernador ja taꞌu jniñu nɨ región nuu yɨndaꞌa rey Aretas, ti ni jani da soldado ka ndito vaꞌa taka yuxeꞌe nama ja jikonduu ñuu un, ja jnɨɨ da ruꞌu ja kiꞌin ri vekaa niku. 


text:
Ti ni kɨvɨ ri ini ɨɨn chika kaꞌnu, ti yɨvɨ ka kandixia un, ni ka tava i ruꞌu yuꞌu ventana ɨɨn veꞌe ja iyo sɨkɨ nama un, ti ni skuun i ruꞌu jiin chika un. Ti siukan ni kaku ri nuu chaa yukan, ja ni ndoꞌo ini da ja jnɨɨ da ruꞌu niku. Ja ni naxnaꞌan Yandios nuu Pablo ja na stuu da nuu yɨvɨ<pb/>


text:
Ti ruꞌu Pablo, kachi ri ja tundo ni jniñu ja kusɨɨ teyɨɨ ini yo, ko na kachi ri ɨɨn jnuꞌun sɨkɨ ɨɨn ja ni naxnaꞌan maa Jitoꞌyo nuu ri. 


text:
Jini ri ɨɨn chaa kandixia Cristo, ti ni kuu xiaꞌun kuun kuiya ja ni saꞌa ya ja ni ndaa chaa un kuaꞌan da undi andɨvɨ kuu uni. Ko tu jini ri nu ni jaꞌan da jiin yɨkɨ kuñu da xi tuu, xi ni xndoo da yɨkɨ kuñu da, tu jini ri. Maa Yandios kuu ja jini. 


text:
Ti jini ri chaa un, ti tu jini ri nu kuaꞌan da jiin yɨkɨ kuñu da, tu jini ri. Maa Yandios kuu ya jini. 


text:
Chi ni saꞌa ya ja ni nchaa chaa un nuu kanchuku ndɨyɨ ni ka nanitaꞌu. Ti ichi chukan ni jinisoꞌo da jnuꞌun ja tu kuu xndaku da nuu ɨnga yɨvɨ. 


text:
Ti sɨkɨ ja ni saꞌa Yandios siukan jiin chaa un, kuu ja kusɨɨ teyɨɨ ini ri, ko sɨkɨ maa ri, chi tu kusɨɨ ini ri. Ko ndixia ja kusɨɨ teyɨɨ ini ri sɨkɨ taka nundoꞌo ni ndoꞌo ri un ja siuku ri jniñu ndiso ri, chi taka nundoꞌo un xnaꞌan ja tu na jaa iyo ini maa ri ja siuku ri jniñu un. 


text:
Ko nu kaꞌan ri jnuꞌun sɨkɨ maa ri ja kusɨɨ ini ri, ti ansu ja naa xini ri ja saꞌa ri siukan, chi jandaa ndixia iyo jniñu ri ja kusɨɨ teyɨɨ ini ri. Ko tu saꞌa ri, chi tu kuni ri ja kondoꞌo ini yɨvɨ ja kuñaꞌnu ga ri ja ni jini i xi ja ni jinisoꞌo i kaꞌan ri. 


text:
<pb/>Ti sɨkɨ ja ni xnaꞌan ndijin Yandios ruꞌu kuaꞌa ja vii xaan kaa nuu ni ndaa ri un. Ja yukan tu kuni ya ja saꞌa ñaꞌnu ri maa ri. Ja yukan ni jaꞌa ya ɨɨn nundoꞌo ja kondoꞌo yɨkɨ kuñu ri. Ti sɨkɨ un ni jaꞌa ya jnuꞌun ja na sajniñu jaꞌuꞌu un, ja xndoꞌo ruꞌu nava tu saꞌa ñaꞌnu ri maa ri. 


text:
Ko ni kaꞌan ya jiin ri: “Tuu, chi tu kumani ja kundaꞌu ini ri roꞌo. Jandaa ndixia kuu un, chi nu jani ini yɨvɨ ja tu kundee i ja saꞌa i jniñu, ja taꞌu ri nuu i. Nusa ti saꞌa ri ja niꞌin ga i jnuꞌun ndee ini i nava na siuku i jiin jniñu un”, ni kachi ya. Ja yukan ti kusɨɨ ini ri ja ndoꞌo ri nundoꞌo nu saꞌa ri jniñu un, chi siukan saꞌa Cristo ja viꞌi ga na kuni ini añu ri saꞌa ri jniñu ni jaꞌa ya nuu ri. 


text:
Ja yukan kuu ja kusɨɨ teyɨɨ ini ri ja ndoꞌo ri nundoꞌo nɨ siuku ri jniñu un. Ti sɨkɨ jniñu un kaꞌan kueꞌe i sɨkɨ ri, jiin ja iyo kuaꞌa ja tu kumani, nau ni jiin ja jito uꞌu yɨvɨ ruꞌu, jiin taka ga nundoꞌo kondoꞌo ri sɨkɨ Cristo. Chi nu jani ini ri ja tu kuɨtɨ ja siuku ri jiin jniñu un, ti kɨvɨ un saꞌa ya ja niꞌin ri jnuꞌun ndee ini ja kundee ri. Ndɨꞌɨ ini Pablo sɨkɨ yɨvɨ ka kandixia ñuu Corinto 


text:
<pb/>Yukan ti kaꞌan ri nanu ɨɨn chaa ñaa xini ja ni kusɨɨ teyɨɨ ini maa ri nusa. Ti sɨkɨ ja tu ni ka kandixia ra ruꞌu, ti ja yukan ni saꞌa ri siukan. Chi kanuu ja ni kaꞌan ra jaꞌa ri nuu chaa kaꞌan sɨkɨ ri, ko tu ni saꞌa ra siukan, vasu tu kumani kuɨtɨ sɨkɨ jniñu saꞌa ri nuu jniñu ka saꞌa chaa ka kaꞌan ja ka kuu da apóstol kuñaꞌnu ga. 


text:
Chi ni saꞌa ndixia ri tɨjnɨ jniñu ñaꞌnu nu ni kuncha ri jiin ra ini ñuu Corinto yukan, ti jiin jniñu un ni jaꞌa ri jandaa ja kuu ri apóstol ndiso jniñu nuu Yandios. Chi jniñu ñaꞌnu un ni jaꞌa jandaa ja maa Yandios ni taji ya ruꞌu, jiin ja ni naa ini yɨvɨ ja ni jini jniñu ñaꞌnu un, jiin ja xnaꞌan ja kuñaꞌnu xaan ga Yandios, ja ni jaꞌa ya jniñu un nuu ri ja na kaꞌan ri jnuꞌun ya. Ti ni siin ri jiin jniñu un nuu ra naa ra vasu na koo ndoꞌo koo nene ri ja na siuku un. 


text:
Vasu ni saꞌa ri jniñu un, ko tu ni saꞌa ri nanu ni saꞌa ri nuu uu ga yɨvɨ ka kandixia, chi tu ni jikan ri nuu ra ja kuchaku ri. Ja yukan tu ni kundee ɨɨn nuu ra jiin uu ga yɨvɨ ka kandixia un ja ni jaꞌa ja kuchaku ri. Ti sakaꞌnu ini naa ra nu siukan ni saꞌa ri kuachi, ja tu ni jikan ri nuu ra naa ra ja kuu ja kuchaku ri un nusa. 


text:
<pb/>Vijna ti iyo tuꞌva ri ja jaa ndeꞌe ri roꞌo naa ra jinu kuu uni. Ti suni tu kakan ri nuu ra ja kuu kuchaku ri, chi ansu yukan kuu ja kuni ri, chi sa ja kanuu ga un jitu ndiꞌi ini ri na kendo vaꞌa ra nuu Yandios. Yukan kaꞌan ri, chi ka kuu ra seꞌe ri ja jitu ndiꞌi ini ri, ti seꞌe ansu kanuu ja nakaya i ja kuu tata i. Chi suꞌva tata un kanuu ja kuaꞌa da ja nandɨꞌɨ seꞌe da. 


text:
Ja yukan kuu ja ka kuu ra nanu seꞌe ri, ti nu kuaja ri yukan, ti kusɨɨ ini ri ja viꞌi ga sajniñu ri jiin nɨ ini nɨ añu ri jiin ra naa ra. Ti siaꞌan ndiyo ini ri sajniñu ri undi tukaa kundee ri siin ri, chi jitu ndiꞌi ini ri sɨkɨ roꞌo naa ra ja na kendo vaꞌa ra nuu Yandios. Ti vasu siukan kundaꞌu ini ri roꞌo naa ra, ko roꞌo tɨꞌlɨ ni ka kundaꞌu ini ra ruꞌu. 


text:
<pb/>Ti iyo jaku ra un ja kaꞌan ja vasu tu ni jikan ri nuu ra ja kuu kuchaku ri, ko chaa xndoñaꞌan kuu ri, chi ni nduku ri nasa ndichi ja niꞌin ri xuꞌun ra, chi siaꞌan ka kaꞌan sava ra. Ko tuu. 


text:
Ti ruꞌu Pablo, jikajnuꞌun ri roꞌo naa ra, chaa ni taji ri un, iyo ɨɨn da ja ni xndaꞌu roꞌo naa ra ja keniꞌin da xuꞌun ra ja kuu maa ri nu? Ko tu kuɨtɨ. 


text:
Ti ni kaꞌan ndaꞌu ri jiin Tito ja kuan ndeꞌe da roꞌo naa ra, ti ni taji ri ɨnga ñani kandixia ni jaa jiin da. Ti jikajnuꞌun ri roꞌo, ¿ni xndaꞌu Tito roꞌo naa ra ja ni keniꞌin da xuꞌun nuu ra ja kuu maa da xi nau? Tuu, chi ɨɨn nuu ni ka saꞌa ndɨnduu ri, chi ɨɨn ni ichi ka jika ri. 


text:
<pb/>¿Ti sɨkɨ taka jnuꞌun xndaku ri jaꞌa, ka jani ini ra ja na nduku ri kaꞌan ri jaꞌa maa ri nu? Ko ansu siukan kuu, chi ja jini Yandios ja kaꞌan ri mani jnuꞌun ja kuni Cristo. Ti jini ya ja kundaꞌu ini ri roꞌo, ñani. Ti sɨkɨ un xndaku ri jiin taka jnuꞌun jaꞌa nava na kendoꞌo ini ra naa ra jiin jnuꞌun Yandios. 


text:
Siaꞌan siin xndaku ri, chi yuꞌu ri ja chaa ri nuu ra, ti sanaa ti kuni ri ja tu ka saꞌa ri jniñu vaꞌa ja jajnaꞌan ini ri. Ti roꞌo naa ra, suni tu jajnaꞌan ini ra nu iyo ja nduxaan ri nuu ra. Chi sanaa ti kanaa ra, xi kukuasun ini ra, xi kuɨtɨ ini ra, xi sasɨɨn jnaꞌan ra, xi chakuachi ra sɨkɨ jnaꞌan ra, xi kaꞌan ndevaꞌa sɨkɨ jnaꞌan ra, xi nduvixi ra maa ra ja tu kejnaꞌan jiin jniñu ka saꞌa ra. 


text:
Ti yuꞌu ri ja nu na chaa tuku ri, ti kuaꞌa Yandios jnuꞌun kanuū ini ri sɨkɨ jniñu kueꞌe ka saꞌa ra. Ti kukuiꞌya ini ri nu iyo kuaꞌa ra ja ni ka nchakuachi undi nuu, ti tu jaꞌi nakani ndɨꞌɨ ini ra ja xndoo ra jniñu kueꞌe un, jiin yɨvɨ ja ka yɨsɨkɨnchaa jnaꞌan sɨkɨ jnuꞌun sɨɨ ini, jiin savaꞌni ga nuu jniñu kueꞌe ka saꞌa ra un, ja tu jaꞌi naa ini ra. Kanxiaꞌu Pablo jiin jnuꞌun xndaku da sandɨꞌɨ ni ga<pb/>


text:
Jaꞌa kuu uni jinu ja kuan ndeꞌe ri roꞌo naa ra. Ti na saꞌa ndaa yo jniñu ja kaꞌan tutu ii Yandios. Jiin jnuꞌun uni testigo ti kundaa taka jniñu. 


text:
Ti ndixia ja ja ni xndaku niꞌin ri nuu yɨvɨ ka saꞌa kuachi un, ti suni siaꞌan nuu sava ga i. Ti vijna vasu jika kancha ri jiin ra, ko nu na jaa ri ɨnga jinu, ti tukaa kuankaꞌnu ini ri nuu i jiin kuachi i. 


text:
Ti iyo ichi ri ja saꞌa ri siaꞌan, nusa ti na kondaa ja mani kaꞌan ri jiin jnuꞌun ni jaꞌa Cristo. Ti nu kaꞌan ri mani jnuꞌun ni jaꞌa Cristo, nusa ti na xnaꞌan ri jniñu ñaꞌnu ja saꞌa ya jiin ri ja xndaku ri, nuu ra jiin jnuꞌun ja nduxaan ri. 


text:
Chi vasu ni iyo vita ini Cristo ja tu ni xnaꞌan ya jniñu ñaꞌnu ya na ni jiꞌi ya nuu ndaꞌa cruz, ko vijna ti chaku ya sɨkɨ jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Yandios jiin ya. Ti suni sɨkɨ ja yɨꞌɨ ri jiin ya, ti iyo vita ini ri ja tu jaꞌi ni nduxaan ri jiin ra naa ra. Ko vijna nu na jaa ri nuu kanchuku ra ñuu Corinto, ti suni na xnaꞌan ri nuu ra ja ndiso ri jniñu ñaꞌnu ja ni jaꞌa Yandios nuu nɨ kancha ri ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
<pb/>Ko vijna na kachi ri nuu ra naa ra, ja na nduku ndee ra nu ka kandixia ndaa ra jnuꞌun Yandios sɨkɨ Jesús xi tuu. Ti na saꞌa vaꞌa ra nava ndiyo ini ra siuku ra jnuꞌun un, nava tu jnaꞌnu ndatu ra nuu Yandios. ¿Xi tu ka jini ra ja Cristo Jesús kancha ya jiin ra naa ra sɨkɨ ja ka kandixia ra maa ya nu? Ti nu ka kandixia ndaa ra jnuꞌun Yandios sɨkɨ Cristo Jesús, nusa ti tu jnaꞌnu ndatu ra nuu ya. 


text:
Ti maa ra naa ra, nu saꞌa vaꞌa ra un, nusa ti ñuꞌun ini ri ja na kuni ra ja suni iyo jnuꞌun kaꞌnu ini Yandios, ja ni tatu ya nuu ri ɨɨn jniñu ñaꞌnu, ja kuu ri ɨɨn apóstol ni taji ya. 


text:
Ko ja kuu maa ra naa ra, jikantaꞌu ri nuu Yandios ja tu ka saꞌa ra ni ɨɨn jniñu kueꞌe ja nandɨꞌɨ nundoꞌo. Ko tu jikantaꞌu ri un nava na kuni ra ja kendo vaꞌa maa ri nuu Yandios, jiin ja ni tatu ya ruꞌu jiin ɨɨn jniñu ñaꞌnu. Tu kuni ri un. Mani jikantaꞌu ri nuu Yandios ja kuu maa ra, ja ka saꞌa ra mani jniñu vaꞌa ja kuni maa ya. Mani yukan kuni ri, vasu nu kundee ra un xi tuu, ti kendo ri nuu ra nanu chaa ja tu ndiso jniñu ñaꞌnu nuu Yandios. Chi nu saꞌa ra mani jniñu ndaa yukan, nusa ti tu iyo ichi ja nduxaan ri jiin ra sɨkɨ jniñu ñaꞌnu ndiso ri nuu Yandios. 


text:
Chi nu ka saꞌa ra mani jniñu ndaa un, nusa ti tu iyo ja kankuachi ri sɨkɨ ra, chi tu kasɨ ri jniñu ndaa, chi suꞌva siuku ri jiin jnuꞌun ndaa un. 


text:
<pb/>Ja yukan kusɨɨ ini ri ja vita ini ri, chi tu ndoꞌo ini ri ja xndaku ri nuu ra jaa nduxaan. Yukan kusɨɨ ini ri xnaꞌan ri ja vii na saꞌa ra mani jniñu vaꞌa. Ti nɨnɨ jikantaꞌu ri jaꞌa ra ja na kuixia ini ra jiin jnuꞌun Yandios. 


text:
Ti ruꞌu Pablo, chaa ri tutu jaꞌa nuu ra naa ra xnakan, ti sa na jaa ri nava nu na chaa ri, ti tu iyo ja nduxaan ri nuu ra naa ra. Chi ni jaꞌa Jitoꞌyo jniñu jaꞌa ndiso ri, nava na saꞌa ri ja na uixia ini ra jiin jnuꞌun ya, ansu ja saꞌa ri ja na nandeokava ra jiin kuachi, ti naa ra. 


text:
<pb/>Vijna ti ruꞌu Pablo, kaꞌan ri jnuꞌun sandɨꞌɨ ni ga jaꞌa nuu ra. Ti kachi ri ja na kosɨɨ ini ra. Ti na sandee ini ra naa ra jiin jnuꞌun Yandios sɨkɨ ja taka ra na nduku ndee saꞌa mani jniñu vaꞌa. Ti na chaku vaꞌa ini ra jnuꞌun ni chaa ri nuu tutu jaꞌa. Na koo ɨɨn nuu ini ra jiin jnaꞌan ra, ti na kunchuku vii na kunchuku mani ra jiin ñanijnaꞌan ra. Ti nu siaꞌan iyo ti na kuncha Yandios jiin ra, chi maa ni Yandios kuu ya kuaꞌa jnuꞌun ndee ini nuu yo naa yo, chi mani maa ya kuu ja kundaꞌu ini yoꞌo. 


text:
<pb/>Ti ruꞌu Pablo ñukuu ini ri ja kancha ra jiin jnuꞌun vii ja kundaꞌu ini Jitoꞌyo Cristo Jesús roꞌo naa ra, ti sɨkɨ yukan kusɨɨ xaan ini ya ja taji ya jnuꞌun ndee ini nuu ra. Suni ñukuu ini ri ja kancha jnuꞌun vii ja kundaꞌu ini Yandios roꞌo naa ra, jiin ja kancha jnuꞌun vii ja ni nduu ɨɨn nuu ini ra jiin jnaꞌan ra, sɨkɨ ja taka ra ni ka niꞌin Espíritu Santo ja kancha ya jiin ra vijna. Ti siaꞌan na koo.<pb/>


text:
Ruꞌu Juan, kuu ri ɨɨn chaa kuñaꞌnu, chaa ri tutu jaꞌa nuu ñaꞌan ni nakaji Yandios ja na kuu ña kuaꞌa yo, ti suni nuu seꞌe ña, ja kundaꞌu xaan ini ri. Ti ansu nɨnɨ ruꞌu, chi kuni taka yɨvɨ ni ka nakuni jnuꞌun Cristo Jesús. 


text:
Ti kundaꞌu ini ri roꞌo naa ra, chi ni nduu ɨɨn nuu ini yo jiin jnuꞌun Jesús, ti jnuꞌun un kancha jiin yo vijna, ti kuncha jiin yo ja kuu saa ni. 


text:
Chi jandaa ndixia kuu ja kundaꞌu ini Tata yo Yandios yoꞌo jiin Seꞌe ya Cristo Jesús. Ti siaꞌan na kundaꞌu ini ya yoꞌo ti na kukuee kunchuku yo. Nava na kunchuku ndaa yo, ti na kundaꞌu ini jnaꞌan yo. 


text:
<pb/>Kusɨɨ xaan ini ri chi ni ka ndejnaꞌan ri jiin sava seꞌe ra, ti ni jini ri ja ka siin da nava ni taꞌu maa Tata yo Yandios jniñu. 


text:
Vijna ti roꞌo, ja kuu ra kuaꞌa ri, kandaꞌu ri jiin ra ja na kava ndaꞌu ini ra jiin ñani jnaꞌan yo, ti jnuꞌun kaꞌan ri jaꞌa, ansu ɨɨn jniñu jaa kuu, chi ja ni ka jini yo jnuꞌun jaꞌa undi na ni ka kejaꞌa kandixia yo. Ti yukan kuu ja kaꞌan ri jaꞌa. 


text:
Ti jnuꞌun kundaꞌu ini, jnaꞌan un kuu ja na kunchuku yo nava ni taꞌu maa ya jniñu nuu yo. Ti jniñu taꞌu ya un ja ni ka jini ra undi na ni ka kejaꞌa ka kandixia ra. Ti ja na siuku ra, yukan kuu ja na kunchuku mani ra naa ra. Sɨkɨ ja xndoñaꞌan 


text:
<pb/>Na kachi ndaa ri vijna ja nɨ tuꞌu nuu ñuyɨvɨ ni ka kenda yɨvɨ ka xndoñaꞌan, ti ka kaꞌan i ja Cristo Jesús tu ni kii ndixia ya jiin yɨkɨ kuñu ya nanu ɨɨn yɨvɨ. Ti yɨvɨ kaꞌan siaꞌan kuu i ɨɨn ja xndoñaꞌan, ti kuu i ɨɨn yɨvɨ jito uꞌu Cristo Jesús. 


text:
Yukan kuu ja koto vaꞌa maa ra naa ra nava tu xnaa ra jniñu ni ka saꞌa ra, ti na niꞌin ndɨꞌɨ ra yaꞌu ra ja kuu nuu jniñu un. 


text:
Chi nu ɨɨn yɨvɨ na kaꞌan kaniꞌno i nuu jnuꞌun ni xnaꞌan Cristo Jesús, tu yɨꞌɨ yɨvɨ un ndaꞌa Yandios. Ko yɨvɨ na chuꞌun ini chun añu jnuꞌun ni xnaꞌan Cristo Jesús, ti yɨvɨ un yɨꞌɨ i jiin Tata yo Yandios, ti suni jiin Seꞌe ya. 


text:
Yukan na kachi ri nuu ra, ja nu na jaa ɨɨn yɨvɨ veꞌe ra, ti nu tu xnaꞌan i maa jnuꞌun ni xnaꞌan Cristo Jesús, koto kuantaꞌu ra yɨvɨ un veꞌe ra, ni koto kanxiaꞌu ra jiin nava na kiꞌin. 


text:
Chi nu na kanxiaꞌu ra jiin yɨvɨ un, ti kuantaꞌu ra jnuꞌun kaꞌan i, ti ɨɨn ni kuu ra jiin yɨvɨ un ja siaꞌan. Jnuꞌun sandɨꞌɨ ni ga 


text:
<pb/>Ti siaꞌan iyo kuaꞌa ga jnuꞌun kuni xndaku ri nuu ra naa ra, ko tu kuni ri chaa ri jnuꞌun jaꞌa nuu ɨɨn tutu, chi kuni ri jaa maa ri ja ndeꞌe ri roꞌo naa ra, ti nava yukan na ndajnuꞌun vaꞌa yo naa yo, ti nava siaꞌan na kusɨɨ kuu vaꞌa ini yo. 


text:
<pb/>Suni siaꞌan, taka seꞌe kuꞌu ra kanchuku jaꞌa, ja ni nakaji Yandios ja na kunukuachi nuu ya, kachi i ja na sandee ini ra. Ti siaꞌan na koo.<pb/>


text:
Maa ri kuu Simón Pedro ti junukuachi ri nuu Jesús, ya kuu Cristo. Junukuachi ri chi ni nakaji ya ruꞌu ja na kuu ri apóstol nuu ya. Ti chaa ri tutu jaꞌa nuu ra naa ra, ja suni ka kandixia ra ya, chi ni kachi Yandios ja tukaa ga jnaꞌnu ndatu ra jiin kuachi ra. Tukaa jnaꞌnu ndatu ra, chi ni ka kandixia ra jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Cristo Jesús ja kuu yoꞌo naa yo. 


text:
Ti vijna viꞌi ga na kundaꞌu ini Yandios roꞌo naa ra, ti na chindee ga ya roꞌo ja na kukuee kunchuku ra. Siaꞌan nava na kɨvɨ inijnuni ra nasa kuni kaꞌan jnuꞌun Yandios ja kaꞌan ndaa sɨkɨ Jitoꞌo Jesús. Nava ni nakaji Yandios yɨvɨ ka kandixia 


text:
<pb/>Iyo ii ya ti vii xaan kuñaꞌnu ya, ti kuu saꞌa ya taka jniñu kuu ini maa ya. Ja yukan ni kachi ya ja yoꞌo, yɨvɨ ka kandixia, na niꞌin yo jnundee ini nu kanchuku yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Ti yukan ka ñukuu ini yo ja ka nchañuꞌun yo maa ɨɨn ni ya, ti na kaka ndaa yo nuu ichi ya. Jandaa ndixia kuu ja niꞌin yo un nu na kɨvɨ inijnuni yo maa jnuꞌun Yandios jiin maa jnuꞌun ndaa sɨkɨ Jitoꞌo Jesús, jiin ja na kandixia ndaa yo jnuꞌun un. Ti kaka ndaa yo nuu ya nu na chaku ini yo maa jnuꞌun Yandios jiin maa jnuꞌun ndaa ja kaꞌan sɨkɨ Jitoꞌo Jesús. Suni saꞌa yo ja vii xaan kuñaꞌnu ya, chi tu iyo ni ɨɨn jniñu ja tu kuu saꞌa ndaa kuɨtɨ ya. Ti sɨkɨ yukan ni nakaji ya yoꞌo ja na kaka ndaa yo nuu ya nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Yukan ni kee yuꞌu maa ya ɨɨn jnuꞌun kanuu xaan ga ja kaꞌan ndaa kuɨtɨ nuu yo naa yo. Chi kaꞌan ja ka nduu jnaꞌan yo jiin ya, chi skɨvɨ ya ɨɨn jnuꞌun ini yo ja na kundiyo ini yo saꞌa yo niña jniñu ndaa. Ti jandaa ndixia kuu un chi ni nama ya yoꞌo ja tukaa kɨvɨ nduu yo jiin jniñu kueꞌe ka ndiyo ini yɨvɨ ja saꞌa i nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
<pb/>Ti roꞌo naa ra, na kachi ri ja ka nakutu ini ra jiin jnuꞌun jaꞌa, ti tu ka ndukuxi ra. Ja ni ka kandixia ra jnuꞌun ndaa Cristo Jesús. Ti ja ka kandixia ra vijna, ti kanuu xaan ga ja na kundiyo ini ra saꞌa ra niña jniñu vaꞌa, ansu ɨɨn jniñu kueꞌe. Suni kanuu ja na kujnuni ini ra na jniñu vaꞌa ga ja kuni Yandios ja saꞌa ra. 


text:
Ti sɨkɨ ja nɨnɨ ka iyo ɨɨn jnuꞌun kueꞌe ini yo ja saꞌa yo ɨɨn kuachi, ja yukan kuu ja kanuu ja na kutuꞌva ini ra kasɨ ra jnuꞌun un. Suni kanuu ja na koo ndee ini ra, ti siin ra jiin jniñu kuaꞌa Yandios nuu ra vasu na koo ndoꞌo koo nene ra. Ko nu ka kuni siuku ra jiin yukan, ti kanuu ga xaan ja na kundiyo ini ra kunchañuꞌun ra maa Yandios, ti kaka ndaa ra nuu ya nu kunchuku ra nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Ti suni ɨɨn jnuꞌun kanuu kuu ja na koo mani ini ra jiin jnaꞌan ra. Ko suni ja na kundaꞌu ini ra nuu tendɨꞌɨ yɨvɨ. 


text:
Nu na nakutu ini ra ja na nakaya jniñu un saꞌa ra, yukan na ti tu ka saꞌa kaꞌa ra jniñu. Chi suꞌva kee vaꞌa jniñu ka saꞌa ra, ti siaꞌan kɨvɨ vaꞌa inijnuni ra maa jnuꞌun ndaa ja kaꞌan sɨkɨ Jitoꞌo Jesús, ya kuu maa Cristo. 


text:
Ko yɨvɨ tu ka ndiyo ini i ja saꞌa i jniñu ndaa un nava kuni maa Yandios, ka kuu i nanu yɨvɨ kuaa ja tu ka niꞌin i ichi kiꞌin i. Chi yɨvɨ tu saꞌa ndaa jniñu un, ja ni nduniꞌin ini añu i, ti tukaa niꞌin i ichi Yandios. Ni naa ini i nasa ni kejaꞌa jika i nuu ichi ya, ti ni naa ini i ja ni sandoo ya i sɨkɨ taka kuachi ni saꞌa i undi nuu. 


text:
<pb/>Roꞌo ñani jnaꞌan ri naa ra, ruꞌu Pedro, na kachi ri ja na kukutu ini ra jiin jnuꞌun ni xndaku ri un. Chi siaꞌan na ti kuaꞌa ra jandaa ja maa Yandios ni nakaji roꞌo ja ka kandixia ra Jitoꞌo Cristo Jesús. Chi nu na saꞌa ndaa ra jniñu un, ti tu naa ra naa ra. 


text:
Chi nu siaꞌan na saꞌa ra, yukan na ti kachi Yandios ɨɨn jnuꞌun vii xaan nuu ra ja jandaa ndixia kuu ja kɨvɨ ra nuu maa Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo ja ni taji Yandios ja nama ya yoꞌo, chi yukan taꞌu ya jniñu ja kuu saa ni. 


text:
<pb/>Yukan kuu ja tu jaꞌncha ini ri ja xndaku ri jnuꞌun jaꞌa nuu ra naa ra, vasu ja ni ka jini ra un, ti vasu ja kajiin niꞌin ra jiin jnuꞌun Yandios ja ka kandixia ndaa ra. 


text:
Chi maa Jitoꞌo Cristo Jesús ni kachi ya jnuꞌun un nuu ri ja tukaa kuchaku naꞌan ri nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Yukan kuu ja nakutu ini ri ja xndaku ri nuu ra naa ra, nava nu ni jiꞌi ri, ti nukuꞌun ini ra taka jnuꞌun kaꞌan ri jaꞌa. Nava ni kundaa jnuꞌun Yandios 


text:
<pb/>Kanuu ja na nukuꞌun ini ra taka jnuꞌun jaꞌa, chi tu ni ka xnaꞌan ri ɨɨn jnuꞌun xndoñaꞌan nuu ra naa ra. Ja ni xndaku yukun ri roꞌo nuu ra naa ra na ni ka xnaꞌan ri nasa jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Jesús, jiin ja nasa vii xaan ndenda ya kɨvɨ nduñaꞌnu ya ja nchaa tuku ya. Jandaa ndixia kuu jnuꞌun un, chi ni ka jini ri jiin nuu ri xini yuku un. Ni ka jini ri ja ni nasama ya, ti vii xaan ni nduu ya ja kuñaꞌnu ya. 


text:
Ni ka jini ri ja Tata yo Yandios ni kaꞌan yɨñuꞌun ya jiin Jesús, ni jaꞌa ya jandaa ja vii xaan kuñaꞌnu Jesús. Chi ichi andɨvɨ ni ka jinisoꞌo ri ndusu yuꞌu maa Yandios, ja maa ya kuu ja vii xaan kuñaꞌnu, ti ni kachi ya: “Jaꞌa kuu Seꞌe ri ja kundaꞌu ini ri, ti kusɨɨ ini ri jiin”, ni kachi ya. 


text:
Ti ruꞌu, ni ka jinisoꞌo ri jnuꞌun un ja ni kaꞌan ichi andɨvɨ, chi ni kaꞌiin tutu ri jiin maa Jitoꞌo xini yuku ii yukan. 


text:
<pb/>Suni siaꞌan ka jini yo ja iyo ndaa taka jnuꞌun ni ka chaa taka profeta, ja ni ka kaꞌan da jnuꞌun vaji nuu Yandios undi janaꞌan. Yukan kuu ja kanuu ga ja na nakutu vaꞌa ini ra jiin jnuꞌun un, chi jnuꞌun un kuu nanu ɨɨn nduva ñuꞌun ja ndinchaa nuu ñuñaa. Jnuꞌun un kuu nanu ka ndeꞌe yo luceru kaꞌnu un, chi yukan ti ja ni ka jini yo ja kuan kundijin, ti ja vee kaña ndikandii. Suni siaꞌan kuu nu na nakutu vaꞌa ini yo jiin jnuꞌun ni ka chaa taka chaa un, ti kɨvɨ vaꞌa inijnuni yo, chi tukaa ka jika yo ichi ñuñaa, chi ja ka jini vaꞌa yo ichi Yandios, ti ka jika ndaa yo. 


text:
Ko xnakan na kujnuni vaꞌa ini ra ja ni ɨɨn jnuꞌun ja kaꞌan tutu ii, ansu so ja ni ka jani ini maa chaa kuu profeta un ni saꞌa da. 


text:
Chi taka chaa ni kuu profeta ja ni ka kaꞌan da jnuꞌun Yandios undi janaꞌan, tu ni ka kaꞌan kuɨtɨ da jnuꞌun un ja kuu ini maa da. Chi suꞌva maa Espíritu Santo ni xnaꞌan ya nuu da da maa jnuꞌun Yandios, ansu jnuꞌun ja ni ka ndoꞌo ini maa da niku. Sɨkɨ chaa xnaꞌan jnuꞌun xndaꞌu<pb/>


text:
Ti nuu yɨvɨ nación Israel ni ka iyo sava chaa ni ka kaꞌan da ja ka kuu da profeta ni taji Yandios ja na kaꞌan da jnuꞌun vaji nuu ya. Ko tuu, chi ni ka kaꞌan da jnuꞌun xndoñaꞌan. Ti ruꞌu Pedro, na kachi ri ja suni siaꞌan koo sava chaa un nuu ra naa ra ja xnaꞌan da jnuꞌun xndoñaꞌan. Xndaꞌu xeꞌe da yɨvɨ jiin jnuꞌun un, ti kandixia i, ka nduniꞌin ini da, ti ka kaꞌan da ja Jesús tu ni kuu Jitoꞌo Cristo ja ni nama ya yoꞌo. Ko sɨkɨ chaa un jaa ɨɨn kɨvɨ ja yachi ni naa da naa da. 


text:
Ka nduniꞌin ini da jiin jnuꞌun sɨɨ ini, ti kuaꞌa yɨvɨ kundikun i ichi kueꞌe un. Ja sɨkɨ chaa un ti kuniꞌin ini yɨvɨ, ti skexiko i jnuꞌun ndaa sɨkɨ Cristo Jesús. 


text:
Ti chaa ka xndoñaꞌan un, ka ndiyo ini da ja niꞌin da xuꞌun, jiin ja na kuaꞌa ra ja ja yɨñuꞌun nuu da naa da. Ti ka xnaꞌan da niña jnuꞌun xndoñaꞌan nava na kandixia ra da. Ko ni tu kixi ini nundoꞌo, chi kuu ja jnaꞌnu ndatu da, chi undi janaꞌan iyo jnuꞌun ja ndenda ya ti saꞌa ndaa ya sɨkɨ kuachi da. 


text:
<pb/>Jandaa ndixia kuu jnuꞌun un, chi nu tu ni jankaꞌnu ini Yandios nuu tajnu ya ja ni ka saꞌa kuachi, chi suꞌva ni taji ya kuaꞌan nuu infiernu nuu ka yɨndasɨ nuu ñaa kuɨtɨ. Ti ni jasɨ ya undi na jaa kɨvɨ kaꞌnu ja saꞌa ndaa ya sɨkɨ kuachi. 


text:
Suni tu ni jankaꞌnu ini ya nuu yɨvɨ janaꞌan, chi suꞌva ni skuun ya ɨɨn sau xaan sɨkɨ yɨvɨ kueꞌe un. Maa ɨɨn ni Noé, chaa ni kaꞌan ndaa jnuꞌun Yandios, ni nama ya maa da jiin uxia ga yɨvɨ. 


text:
<pb/>Suni siaꞌan ni kuu jiin kuachi yɨvɨ ñuu Sodoma jiin ñuu Gomorra, chi ni jaꞌma ya ñuu i, ti ni ka nduu yaa ni ga. Jiin yukan ni stuu Yandios nava saꞌa ya jiin yɨvɨ ja ka nduniꞌin ini i sɨkɨ jnuꞌun ya. 


text:
Ko ni nama ya Lot nuu ñuu un, chi ni ndiyo ini da ja kaka ndaa da nuu Yandios. Ti ni kukuiꞌya ini da nu ni jini da ja ni ka nduniꞌin ini yɨvɨ un nuu Yandios, chi mani jniñu kueꞌe ni ka saꞌa i. 


text:
Ti chaa vaꞌa un ni kuncha da jiin yɨvɨ kueꞌe un naa i, ti ndɨ kɨvɨ ni kukuiꞌya ini da ja ni jini da taka jniñu kueꞌe ka saꞌa i. 


text:
Ti siaꞌan ni iyo yukan, ko maa Jitoꞌo ni nama ya yɨvɨ ni ka jika ndaa i nuu ya, ja tu kii nundoꞌo sɨkɨ i. Ti ni kendo yɨndasɨ yɨvɨ kueꞌe un nava na ndoꞌo i nundoꞌo kɨvɨ kaꞌnu ga ja saꞌa ndaa ya kuachi i. 


text:
Ti viꞌi ga kuaꞌa ya nundoꞌo kuu chaa ka ndiyo ini ja saꞌa ndevaꞌa da, ti ka skexiko da taka ja kuñaꞌnu iyo undi andɨvɨ jiin nuu ñuyɨvɨ. Ni ka nduniꞌin ini da, ti ka ndiyo ini da ja saꞌa da nasa kuu ini maa da, ti tu ka yuꞌu da kaꞌan ndevaꞌa da sɨkɨ ja kuñaꞌnu iyo undi nuu sukun un, 


text:
vasu taka ángel Yandios, ja ka kuu ndajaꞌa ya, ti vasu ka kuñaꞌnu jiin jniñu ka ndiso. Ko tu ka kaꞌan ndevaꞌa da sɨkɨ ja kuñaꞌnu yukan nu kandichi da nuu Jitoꞌo. 


text:
Ti chaa yukan chi ka kuu da nanu kuɨtɨ yuku ja ni ka kaku tɨ ja na kunuꞌni tɨ ti kuu tɨ. Chi ka kaꞌan kueꞌe kuɨtɨ da sɨkɨ taka un ja tu chaku kuɨtɨ ini da. Ti nanu ka jiꞌi taka kuɨtɨ un, suni siaꞌan kuu da. 


text:
<pb/>Ti ja ni ka xndoꞌo da yɨvɨ, suni siaꞌan na na chunaa da ja kondoꞌo da. Sɨkɨ ja ndiyo ini da ja saꞌa da savaꞌni ga jniñu kueꞌe kuɨtɨ, chi ndɨkɨvɨ ka saꞌa ndevaꞌa da. Kanchuku da nanu kɨnɨ, chi kueꞌe xaan ka saꞌa da ja so jnuꞌun kanuu jaꞌa nuu yɨvɨ. Ti ka ndututu da jiin ra viko ra, ti sɨɨ ka iyo ini da jiin jnuꞌun kueꞌe un, ja ka xndaꞌu da. 


text:
Ka kusɨɨ xaan ini da jiin jnuꞌun yɨsɨkɨnchaa jnaꞌan, ti tu ka jankuɨñɨ da vasu tɨꞌlɨ ja ka saꞌa da kuachi un. Ti ka xndaꞌu da yɨvɨ kuiꞌya ini ja tu jaꞌi kandixia vaꞌa i jnuꞌun Yandios. Ti tuꞌva xaan da jiin jnuꞌun ja kandiyo ini da niꞌin da savaꞌni ga ndajniñu tatu ja ka jiꞌyo da kuñavaꞌa da ndajniñu un. Chi chaa ni ka jnaꞌnu ndatu ka kuu da naa da. 


text:
Ni ka sanaa inijnuni da chi ni ka xndoo da ichi ndaa Yandios. Ti ni ka siin da nava ni saꞌa Balaam, seꞌe Beor, ɨɨn profeta xndoñaꞌan ja ni kaꞌan undi janaꞌan. Chi chaa un ni kusɨɨ ini maa da ja na niꞌin da xuꞌun sɨkɨ jnuꞌun ni xndoñaꞌan da un. 


text:
Ti ɨɨn burru ni kaꞌan tɨ jiin da nanu kaꞌan ɨɨn yɨvɨ, vasu tu kuu kaꞌan kuɨtɨ un. Ti ni kaꞌan tɨ nuu chaa un, ti yukan ni jasɨ tɨ ja tukaa kaꞌan da taka jnuꞌun kueꞌe. 


text:
<pb/>Ti chaa ka xnaꞌan jnuꞌun xndoñaꞌan un, ka kuu da nanu ɨɨn soko ichi ja tu ñuꞌun nducha. Suni ka jika da nanu kuaꞌan ɨɨn viko jiin tachi. Ti ja kuu chaa un naa da ja iyo tuꞌva ɨɨn nuu ñuñaa kuɨtɨ kɨndiꞌyu da ja kuu saa ni. 


text:
Chi ka saꞌa vixi da maa da jiin jnuꞌun ka kaꞌan kaꞌa da, ti ka kaꞌan da ja vatuni kundikun yo jiin jnuꞌun niꞌin ini ja saꞌa yo na jniñu jajnaꞌan ini maa yo, vasu ɨɨn jniñu kueꞌe xaan kuɨtɨ kuu. Siaꞌan ka xndaꞌu da yɨvɨ ja ni ka kuxio i nuu jniñu kueꞌe ni ka saꞌa i undi nuu, nanu ni ka saꞌa jnaꞌan i. 


text:
Chaa xndaꞌu un, ka kaꞌan da ja iyo nuña nuu yo, ti kuu saꞌa yo savaꞌni ga ja kuni maa yo, vasu ka jini da ja jniñu kueꞌe kuu. Siaꞌan chi iyo nuña yo ja saꞌa yo nasa kuni maa yo kachi da. Ko tuu, chi maa da suꞌva ni ka nduu da muzu nuu kuachi un. Saꞌa yo nanu. Nu na kundee kuachi un jiin ɨɨn yɨvɨ ti saꞌa i nasa kuni maa, yukan ti ni nduu i muzu nuu kuachi un. 


text:
Ko ja kuu chaa kandixia, va ja ni ka kuxio da nuu jniñu kueꞌe ja ka iyo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa, chi ni ka nama da maa da sɨkɨ ja ni kɨvɨ inijnuni da maa jnuꞌun ndaa kuɨtɨ sɨkɨ Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo ja ni taji Yandios ja nama ya yoꞌo. Ti vasu ni ka kujnuni vaꞌa teyɨɨ ini da jiin jnuꞌun un, ko ni ka nandeokuñɨ tuku da nuu jniñu kueꞌe kuɨtɨ un, ja siaꞌan kuu ja viꞌga kendo da chi ni sana ndɨꞌɨ kuɨtɨ da, ansu nava ni iyo undi nuu. 


text:
Chi va vaꞌa ga nu tu ni jini da maa jnuꞌun ndaa sɨkɨ Cristo Jesús, ansu ja ni ka jini vaꞌa da, ti ni ka xndoo da ɨɨn jniñu ndoo ja ni taꞌu ya nuu da. 


text:
Ni kundaa sɨkɨ da nava kachi ɨɨn jnuꞌun na janaꞌan: “Ina un ni nakaji tuku tɨ ja ni ndujña tɨ. Ti kɨnɨ ja ni ndundoo un, ni nakuchi tuku tɨ ndeꞌyu”, kachi. Nava ndenda Jitoꞌo<pb/>


text:
Ñani mani, jaꞌa kuu tutu kuu uu ja chaa ruꞌu Pedro, nuu ra naa ra. Ti jiin uu tutu jaꞌa kuni ri ja na kani vaꞌa ini ra sɨkɨ ndɨꞌɨ ja iyo vaꞌa jnuꞌun ndaa ni ka kutuꞌva ra undi nuu. 


text:
Kuni ri ja na nukuꞌun ini ra taka jnuꞌun ni ka kaꞌan chaa ni sasɨɨn Yandios ja ni ka kaꞌan da jnuꞌun ya undi nuu. Ti suni nukuꞌun ini naa ra jniñu ni taꞌu Jitoꞌo, ja nama ya yoꞌo, ja ni taꞌu ya jniñu un ruꞌu, chaa ka kuu apóstol nuu ra naa ra. 


text:
<pb/>Xnakan jnuꞌun jaꞌa kuu ja na nakuni ra naa ra: Ja nu kuan ndɨꞌɨ kɨvɨ ti kikoyo chaa kaꞌan kata sɨkɨ jnuꞌun ndaa Yandios, chi ka saꞌa da jniñu kueꞌe kuɨtɨ ja ka ndiyo ini maa da. 


text:
Ti kachi da: “¿Ndoo tu jaꞌi nchaa Cristo nava ni chisojnuꞌun ya nusa? Ja undi kɨvɨ na ni ka jiꞌi ndɨyɨ tata yo ti undi vijna, ti tu jaꞌi nasama kuɨtɨ ndɨꞌɨ ja iyo undi na ni jankoo ñuyɨvɨ”, kachi da. 


text:
Siaꞌan ka kaꞌan da chi maa da ni ka jasɨ inijnuni da, nava tu nakuni da ja undi na janaꞌan ni jankoo andɨvɨ jiin ñuyɨvɨ, ja so jiin ndusu yuꞌu Yandios ni kaꞌan ya ti ni kuu ni un. Ti ni taꞌu ya jniñu ja ni kusɨɨn ñuyɨvɨ jiin nducha, ti maꞌñu nducha un ni kenda ñuꞌun ichi. 


text:
Siaꞌan ni kaꞌan Yandios, chi jiin jnuꞌun ni kaꞌan ya ni taꞌu ya jniñu ja ja iyo tuꞌva ja kayu andɨvɨ jiin ñuyɨvɨ ja iyo vijna. Chi kiji ɨɨn maa kɨvɨ juicio ja kayu ndɨꞌɨ kuɨtɨ. Ti kɨvɨ un naa taka yɨvɨ tu ka chiñuꞌun Yandios. 


text:
<pb/>Ko roꞌo ñani mani, koto naa ini ra ɨɨn jnuꞌun kanuu jaꞌa: Ja nuu maa Jitoꞌo, chi ɨɨn kɨvɨ kuu nanu ɨɨn mil kuiya, ti mil kuiya un kuu nanu ɨɨn kɨvɨ. 


text:
Ti vasu ka iyo sava yɨvɨ ka kaꞌan ja tu ndenda tuku Jitoꞌo. Ko tuu, chi tukaa kukuee ti kundaa jnuꞌun ni chisojnuꞌun ya. Yukan ndatu kuu ya chi tu kuni ya ja jnaꞌnu ndatu ni ɨɨn yo. Chi suꞌva ñukuu ini ya ja tendɨꞌɨ yo na nakani ini, ti na xndoo yo kuachi yo. 


text:
Ti kɨvɨ kaꞌnu ja nchaa maa Jitoꞌo, sanaa ini yo ti nchaa ni ya, nanu kuu ja ɨɨn sanaa ini yo ti kenda ni ɨɨn ñakuiꞌna ɨɨn jakuaa. Ti iyo xaan kuu kɨvɨ un chi nɨꞌɨn, ti naa andɨvɨ. Taka ja iyo andɨvɨ ndɨꞌɨ kayu ti nducha kiꞌin. Ti ñuyɨvɨ jiin taka ja iyo nuu, ndɨꞌɨ kuɨtɨ kayu. 


text:
<pb/>Ja siaꞌan kiji ɨɨn kɨvɨ kaꞌnu un, ti kanuu xaan ja kuu vijna ja na kaka ndaa ra ichi Yandios ja kanchuku ra nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Chi ni sasɨɨn Yandios roꞌo naa ra ja na kuandatu ra jnuꞌun ya ja kanchuku ra nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. 


text:
Siaꞌan kunchuku ra, ti kundatu ra, ti na nakutu ini ra ja kuan kuyajni kiji kɨvɨ ndenda Yandios. Ti kɨvɨ un kayu andɨvɨ ti naa. Ti naa taka ja iyo nuu andɨvɨ, ti nducha jiin ñuꞌun. 


text:
Ko yoꞌo chi kundatu yo ja kuu kɨvɨ un ja na koo ɨnga andɨvɨ jaa jiin ñuyɨvɨ jaa, chi siaꞌan ni chisojnuꞌun Yandios. Ja koo ndoo koo ii nɨ tuꞌu yukan, chi siaꞌan ni kachi ya. 


text:
Ñani, kundatu naa ra ja na kundaa taka jnuꞌun jaꞌa. Yukan kuu ja na nakutu ini ra ja na koo ndoo koo ii ra ja tu na kuachi koo sɨkɨ ra ja kanchuku ra ñuyɨvɨ jaꞌa. Nu siaꞌan na saꞌa ra, ti koo mani ya jiin ra kɨvɨ ndenda ya tuku. 


text:
Ko na kani ini ra naa ra sɨkɨ ja tu chaa yachi kɨvɨ un, chi kundatu kuee ini Jitoꞌo yoꞌo. Yukan kuu ja kukuee kɨvɨ un, nava iyo ga kɨvɨ ja na nakani ini tendɨꞌɨ yɨvɨ ti nama ya maa i naa i. Ñani yo Pablo ja iyo mani yo jiin da, suni siaꞌan ni chaa da tutu nuu ra naa ra, chi yukan ni xnaꞌan Yandios jnuꞌun ndichi ya nuu da. 


text:
Suni siaꞌan yoso jnuꞌun jaꞌa nuu taka tutu ni chaa da. Ti nuu taka tutu da un iyo sava jnuꞌun yɨɨ ja kuee ga chaku ini yo. Ti yɨvɨ ja tu chaku ini jiin yɨvɨ ja tu kɨvɨ ini jiin jnuꞌun kandixia i, chi ka nduku i nasa, ja nasama i nasa kuni kaꞌan jnuꞌun yɨɨ un, nanu ka nasama i nasa kuni kaꞌan sava ga jnuꞌun nuu tutu ii Yandios. Ti yukan ka saꞌa i ko ja na jnaꞌnu ndatu maa i naa i. 


text:
<pb/>Ti roꞌo ñani, ruꞌu Pedro, na kachi ri ja vijna ti ja ni ka jini ra taka jnuꞌun jaꞌa, ja ni xnaꞌan ri nuu ra naa ra. Yukan kuu ja koto vaꞌa ra maa ra, ti tukaa siin ra jiin jnuꞌun xndoñaꞌan ja ka xnaꞌan chaa kueꞌe un, ja tu ka jandatu da nuu jnuꞌun ndaa Yandios. Chi nu na kandixia ra jnuꞌun ka xndaꞌu da un, yukan na ti tukaa ga nakutu ini ra jiin jnuꞌun ndaa Yandios. 


text:
Ko suꞌva, ndiyo ini ri ja viꞌi ga na kuñukuu ini ra ja kundaꞌu ini Yandios roꞌo naa ra, ti na chindee ga ya roꞌo nava na kɨvɨ inijnuni ra nasa kuni kaꞌan ga jnuꞌun ya, ja kaꞌan ndaa kuɨtɨ sɨkɨ Jitoꞌo Jesús, ya kuu maa Cristo ja ni taji Yandios ja nama ya yoꞌo. Ti siaꞌan na koo.<pb/>


text:
Ruꞌu Pablo jiin Silvano jiin Timoteo, chaa ri tutu jaꞌa nuu taka yɨvɨ ka kandixia Jesús ja ka ndututu ñuu Tesalónica, chi ka yɨꞌɨ ra jiin Tata yo Yandios jiin Jitoꞌo Jesús naa ra. Ti Jesús kuu Cristo, ya ndiso jniñu ñaꞌnu nuu Yandios. 


text:
Ti maa Tata yo Yandios jiin Jitoꞌo Cristo Jesús, na kundaꞌu ini ya ti na chindee chituu ya roꞌo naa ra ja na kukuee kunchuku ra nava kuni maa ya. Xndichi Yandios yɨvɨ ni ka saꞌa kuachi kɨvɨ na nchaa Cristo 


text:
<pb/>Ñani naa ra, nɨnɨ kuu ja na nakuantaꞌu ri nuu Yandios ja kuu maa ra naa ra, chi vijna ti ja kuan kukaꞌnu xaan ga jnuꞌun ndaꞌu ini nuu jnaꞌan ra naa ra. Chi ni ka siin ra nava ni ka kandixia ra, ti ka kusɨɨ ini ri, chi viꞌi ga ni ka kuñɨɨ ini ra ja ka kandixia ra jnuꞌun Jesús. 


text:
Sɨkɨ yukan kuu ja nɨnɨ ka iyo sɨɨ ini ri ka kaꞌan ri, ti ka ndaku niꞌin ri roꞌo naa ra nuu taka ñani jnaꞌan yo ja ka ndututu i ka skuaꞌa i jnuꞌun Yandios. Ti ka niꞌin ri jnuꞌun ja kukuee kanchuku ra, ti vii ni ka kejaꞌa ka kandixia ra naa ra, ti ka siuku ra jnuꞌun un vasu ka ndoꞌo ka nene ra. Chi ka ndondaa yɨvɨ ti ka kaꞌan ndevaꞌa i sɨkɨ ra naa ra. 


text:
Ko nundoꞌo un chi chaku ini yo ja jandaa ndixia kuu nava ni kachi Yandios ja na koo nundoꞌo un nuu ra naa ra. Ja ni kachi ya ja ka yɨꞌɨ ra jiin ya, ti ja kuu kɨvɨ kaꞌnu un, yukan na ti stuu ndijin ya ja kɨvɨkoyo ra ñuu nuu taꞌu ya jniñu. 


text:
Ko maa Yandios kuu ya xndichi vaꞌa, ti chunaa ya jiin nundoꞌo nuu yɨvɨ ka jaꞌa nundoꞌo roꞌo ja ka ndoꞌo ka nene ra. 


text:
<pb/>Ti maa ya na kuaꞌa nuu ndetatu ra ja tukaa ga koo ra nundoꞌo, ti na kukuee kunchuku ra, ti suni siaꞌan ja kuu ruꞌu naa ri. Siaꞌan na koo jiin yo kɨvɨ na ndii Jitoꞌo Jesús undi nuu andɨvɨ. Chi kɨvɨ na nchaa ya yukan na kuni ndaa yo ja ni nduñaꞌnu xaan ga ya, ti kii ya jiin yañuꞌun jiin ángel ka kuñaꞌnu nuu ya. 


text:
Siaꞌan ndii ya kɨvɨ un, ti kii xndichi ya yɨvɨ tu ni ka jandatu jnuꞌun Jitoꞌo Jesús, ti kuaꞌa ya nundoꞌo nuu yɨvɨ un, chi tu ni ka chunsoꞌo i jnuꞌun Jitoꞌo Jesús, nuu kaꞌan taka jniñu ñaꞌnu ni saꞌa ya ja kuu yoꞌo naa yo. 


text:
Ti yɨvɨ un kutaꞌu i ɨɨn nundoꞌo kaꞌnu xaan ga, ti siaꞌan kondoꞌo konene i ja kuu saa ni, chi chajiyo ya i naa i kiꞌin i nuu tukaa ga nakuni i nuu Jitoꞌo. Ti siaꞌan na kuxio yɨvɨ un, ti tukaa ga kɨvɨ i ñuu nuu taꞌu Yandios jniñu. Ko yɨvɨ ni ka xnaa un ti kuxio i ɨɨn jinu ni. Tu kuu kuɨtɨ kɨvɨ i nuu vii nuu vaꞌa nuu kuñaꞌnu ya. 


text:
<pb/>Ti siaꞌan koo kɨvɨ nchaa tuku Jitoꞌo Jesús. Yukan na ti kachi yɨvɨ ya ja kaꞌnu xaan ɨɨn jniñu ni saꞌa ya ja kuu maa i naa i. Naa ini i nachiñuꞌun i ya jiin jniñu ni saꞌa ya ja ni ka kandixia i naa i. Ti suni siaꞌan roꞌo naa ra, chi ni ka kandixia ra jnuꞌun ni ka kaꞌan ri nuu ra naa ra. 


text:
<pb/>Siaꞌan iyo ñani, nɨnɨ ka jikantaꞌu ri nuu Yandios ja kuu roꞌo naa ra, ja na kaka ndaa ra ichi ya nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Chi siaꞌan kuni maa ya na ni nakaji ya roꞌo ja na kɨvɨ ra jiin ya naa ra. Ka jikantaꞌu ri nuu ya ja na chindee chituu ya roꞌo, ti na saꞌa ra taka jniñu vaꞌa, chi jini ri ja ñuꞌun ini ra ka saꞌa ra jniñu vaꞌa. Siaꞌan ka ñukuu ini ra chi ni ka kandixia ra Jesús, ti maa ya kuu ja ni chuꞌun ini ra ja na siuku ra taka jniñu vaꞌa un naa ra. 


text:
Siaꞌan ka jikantaꞌu ri nuu ya, ti na kotonchaa yɨvɨ nava ka jika ndaa ra ichi ya. Ti na kachi i ja kaꞌnu xaan ɨɨn jniñu ni saꞌa Jitoꞌo Jesús ja kuu roꞌo naa ra. Ti nava siaꞌan na kuni i ja ka yɨꞌɨ ndixia ra jiin ya naa ra. Siaꞌan koo chi maa Yandios ni kuu ini ya ja ni nakinseꞌe ya yoꞌo. Chi maa Jitoꞌo Jesús kuu maa Cristo ja ni taji Yandios ja na kundiso ya ɨɨn jniñu ñaꞌnu un. Kii ɨɨn chaa jnaꞌnu ndatu<pb/>


text:
Vijna na ñani naa ra, na kachi ri nasa koo kɨvɨ nchaa Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo, ja kin nustutu ya yoꞌo naa yo. 


text:
Ti kandaꞌu ri jiin ra ja na kani vaꞌa ini ra naa ra, ti koto sama ra inijnuni ra sɨkɨ taka jnuꞌun kunisoꞌo ra, ni koto xndiꞌi ini ra naa ra sɨkɨ tɨjnɨ jnuꞌun kaꞌan yɨvɨ yukan, chi undi nuu ni ka jnuu ini ra. Ko vanuxia iyo yɨvɨ un ja xndaꞌu i ti kachi i ja ja ni jaa kɨvɨ nchaa Jitoꞌo Jesús tuku. Ti kachi yɨvɨ un ja maa Espíritu ni jaꞌa inijnuni da ja na xndaku da nuu ra naa ra. Xi kachi da ja siaꞌan ni ka xndaku ri nuu ra na ni kunchuku ri yukan. Xi suni taji da ɨɨn tutu ti kachi da ja ruꞌu ni ka taji naa ri. 


text:
Ko koto chunsoꞌo ra jnuꞌun kaꞌan yɨvɨ un naa ra. Chi vii kaꞌan i, ko yukan kuu mani jnuꞌun xndoñaꞌan. Ko ruꞌu Pablo, na xndaku ri maa jnuꞌun ndaa nuu ra, ti na kachi ri nasa koo kɨvɨ nchaa tuku Jitoꞌo. Chi xnakan kii ɨɨn kɨvɨ ja ndondaa yɨvɨ naa i, ti kanaa i nuu nɨ tuꞌu ñuyɨvɨ yo. Ti yɨvɨ ka kaꞌan siaꞌan un, viꞌi ga sasɨɨn da yɨvɨ un naa i nuu ichi Yandios, ti saꞌa ndevaꞌa i sɨkɨ jnuꞌun ya. Ja kuu kɨvɨ un kenda ɨɨn chaa kachi ja kuñaꞌnu xaan da, vasu kuu da ɨɨn chaa ni nchakuachi xaan. Ti xnaꞌan da ɨɨn kuachi kaꞌnu xaan ga, vasu undi vijna tu ka jini yo kuachi un. Ti sasɨɨn da savaꞌni ga ley ja iyo. Ko chaa un ja ni jnaꞌnu ndatu ndixia da nuu Yandios, ti ni xnaa da maa da nuu ya ja kuu saa ni. 


text:
Nduu ñaꞌnu chaa un nuu maa Yandios, ti ndondaa da sɨkɨ ya, chi kachi da ja maa da kuñaꞌnu xaan ga ja kuu maa Yandios. Ti na kunchañuꞌun yɨvɨ maa da. Ti taꞌu da jniñu taka nuu ñuyɨvɨ ja na kunchañuꞌun yɨvɨ maa ɨɨn ni ga da naa i, chi tukaa ga kuaꞌa da jnuꞌun ja kunchañuꞌun yɨvɨ savaꞌni ga santu. Ni tu kuaꞌa da jnuꞌun ja na kunchañuꞌun yɨvɨ maa Yandios chaku ya kancha andɨvɨ, chi kachi da ja maa da kuu Yandios. Nukoo da ini veñuꞌun Yandios, ti taꞌu da jniñu nuu nɨ tuꞌu ñuyɨvɨ. Ti siaꞌan xndaꞌu da yɨvɨ naa i. 


text:
<pb/>Ti vijna ka ndoꞌo ini ra ja ndoo tu jaꞌi kenda chaa un, ko changa ga jaa kɨvɨ ja kii da, chi tu jaꞌi jaa kɨvɨ da ja stuu da maa da nuu yɨvɨ jiin kuachi kin saꞌa da. 


text:
Undi nuu tu ni ka jini yo jnuꞌun chaa un, ko vijna ja ni ka jini yo jnuꞌun chaa un, chi ja ni kejaꞌa ka nduniꞌin ini yɨvɨ naa i, ti tukaa ga ka kuni kuandatu i nuu taka ga ley ja iyo. Ko vijna chi tu jaꞌi siuku ndɨꞌɨ da taka jniñu kueꞌe un, chi nɨ yɨndiꞌyu da. Ko na jaa kɨvɨ na kenda da ti kɨvɨ un kejaꞌa da jiin jniñu ndevaꞌa ja kin saꞌa da. 


text:
Yukan na ti kenda ndijin chaa kueꞌe un ja na saꞌa da jniñu saꞌa da un. Undi kɨvɨ yukan na ti sa nakuni ndaa yo nau kuu chaa un. Yukan ti taja ii nduva Jitoꞌo Jesús ja nchaa ya. Ti yachi ni taꞌu ya jniñu, ti xnaa ya chaa un. Xnaa ya taka jniñu uꞌu ti kenchaa ndɨꞌɨ ya taka jniñu ndiso da. Yukan kuu ja saꞌa Jitoꞌo Jesús kɨvɨ nchaa tuku ya. 


text:
<pb/>Ja kuu kɨvɨ na chaa chaa xaan un, ti saꞌa da taka nuu kuachi xaan, nava taꞌu maa jaꞌuꞌu kuñaꞌnu un jniñu. Ti xndaꞌu ndɨɨ da yɨvɨ jiin taka jniñu saꞌa da un, chi stuu da maa da ja kuñaꞌnu xaan da. Ti kachi yɨvɨ ja saꞌa da jniñu ñaꞌnu xaan, ti kandixia yɨvɨ maa da vasu so xndaꞌu da yɨvɨ naa i. 


text:
Siaꞌan kuajniñu chaa un jnuꞌun xndoñaꞌan nava na kundikun yɨvɨ maa da. Ti yɨvɨ un ni ka xnaa i maa i, chi ni ka kandixia i jniñu saꞌa da. Siaꞌan xnaa yɨvɨ un maa i, chi tu ni ka chunsoꞌo i maa jnuꞌun Yandios, ja kuu jnuꞌun ndaa ja kaꞌan sɨkɨ Jitoꞌo Jesús. Tu ni ka kandixia i jnuꞌun Jesús ja na nanitaꞌu i. 


text:
Siaꞌan jnaꞌnu ndatu yɨvɨ un, chi tu ni ka kandixia i maa jnuꞌun ndaa sɨkɨ Jesús, ya kuu Cristo. Chi suꞌva ni ka jajnaꞌan ga ini i, ti ni ka kusɨɨ ini i kuankoyo i ichi nundoꞌo un. Taka yukan kuu jniñu saꞌa chaa xaan un. Ni nakaji Yandios yoꞌo naa yo ja na nanitaꞌu yo 


text:
<pb/>Ko ruꞌu naa ri, nɨnɨ ka nakuantaꞌu ri nuu Yandios ja kuu maa ra naa ra, chi ka kuu ra ñani ri ja ni kuu ga ini Jitoꞌo Jesús. Chi undi nuu ni nakaji maa Yandios roꞌo naa ra ja na nanitaꞌu ra nuu ya, chi siaꞌan ni kundaꞌu ini ya yoꞌo undi nuu, ti sa ni xnukoo ya ñuyɨvɨ. Ni nama ya roꞌo naa ra jiin Espíritu ya, chi ni sasɨɨn Espíritu ya roꞌo ja na kunukuachi ra nuu maa ya. Ni nama ya roꞌo vanua ni ka kandixia ndaa ra jnuꞌun Jesús. 


text:
Nakuantaꞌu ri nuu Yandios ja siaꞌan ni saꞌa ya ja kuu roꞌo naa ra, chi ni nakaji ya roꞌo ja na chunsoꞌo ra jnuꞌun ni ka kaꞌan ri, na ni ka xnaꞌan ri jnuꞌun Jesús. Ti nava siaꞌan na kuu kɨvɨkoyo ra nuu kancha Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo, chi ja ni nduñaꞌnu xaan ga ya vijna. Ti suni nduñaꞌnu yo jiin ya kɨvɨ na najaa yo un, chi undi vijna ja ka yɨꞌɨ yo jiin ya nava ni nakaji ya yoꞌo naa yo. 


text:
<pb/>Ja siaꞌan kuu ñani, na kachi ri ja niꞌin kujiin ra jiin jnuꞌun ka kandixia ra, chi yukan kuu maa jnuꞌun ndaa ja kaꞌan Jesús, ja na kaka ndaa yo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Ja ka jini ra ja taka jnuꞌun yukan ni ka xnaꞌan ri nuu ra na ni kunchuku ri yukan. Ti suni siaꞌan ni chaa ri nuu tutu ni taji ri undi nuu. 


text:
<pb/>Ti vijna jikantaꞌu ri nuu maa Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo, jiin nuu maa Tata yo Yandios. Chi maa Jitoꞌo Jesús ni kundaꞌu ini roꞌo naa ra, ti ni jaꞌa yo jnundee ini ja siaꞌan na kaka ra ja kuu taka kɨvɨ. Ja yukan kuu ja na kuñukuu ini yo niꞌin yo taka ja vaꞌa nava ni chisojnuꞌun ya. Jandaa ndixia kuu yukan, chi ni chindee chituu ya yoꞌo jiin jniñu ñaꞌnu ni saꞌa ya ja kuu yoꞌo naa yo. Ti maa Jesús ni kundaꞌu ini ya yoꞌo, vasu tu na ɨɨn jniñu vaꞌa ni ka saꞌa yo nuu ya undi nuu. Ka jikantaꞌu ri nuu ya ja kuu roꞌo naa ra, ja na siin Jitoꞌo Jesús na kuaꞌa ga ya jnundee ini roꞌo, nava na saꞌa ra taka nuu jniñu vaꞌa jiin ja na siin ra kaꞌan ra taka jnuꞌun ndaa. Yukan kuu ja ka jikantaꞌu ri nuu Jitoꞌo Jesús ja kuu roꞌo naa ra. Na kakantaꞌu yɨvɨ nuu Yandios ja kuu Pablo<pb/>


text:
Ñani, iyo ɨnga jnuꞌun kanuu. Xnakan na kachi ri ja kakantaꞌu naa ra nuu Yandios ja kuu ruꞌu naa ri, nava na kuichanuu yachi ga jnuꞌun Yandios ja kaꞌan sɨkɨ Jitoꞌo Jesús. Ti na chunsoꞌo yɨvɨ naa i, na kandixia i, ti na kanajaa i Yandios, nava ni ka saꞌa ra naa ra. Ti kuni yo ja na kuñɨɨ jnuꞌun Yandios kiꞌin nuu taka yɨvɨ, na chunsoꞌo ti na ka kandixia ndaa i, nanu ni kɨvɨ jnuꞌun un ini maa ra naa ra. 


text:
Suni na kachi ri ja kakantaꞌu nuu Yandios naa ra ja na nama ya ruꞌu naa ri nuu chaa ka saꞌa ndevaꞌa jiin ri, ja kanda kuaꞌan kanda vaji da. Chi jandaa ndixia kuu ja tu ka kandixia tendɨꞌɨ yɨvɨ. Yukan kuu ja na kakantaꞌu ra nuu ya ja kuu ruꞌu naa ri. 


text:
Ko maa Jitoꞌo chi iyo ndaa ini ya, chi maa ya kuu ja kuaꞌa jnundee ini roꞌo naa ra, chi maa ya kuu ja kuaꞌa jnundee ini roꞌo naa ra, ti koto vaꞌa ya roꞌo nava tu nukoyo ra nuu kuachi. 


text:
Chi taka yo, ka yɨꞌɨ jiin Jitoꞌo Jesús. Yukan kuu ja ka ñukuu ini ri, ja na siuku ndaa ra taka jnuꞌun ndaa, nava ni ka xndaku ri nuu ra naa ra. Chi taka jnuꞌun un, ni tatu Yandios ruꞌu. 


text:
Ka jikantaꞌu ri nuu maa Jitoꞌo, ja na xnaꞌan ga ya nasa koo mani ya jiin ra naa ra, ti na kukuee kunchuku ra jiin Cristo. Ti jikantaꞌu ri ja na siuku ra naa ra, ti koto ndeokava ini ra. Siuku naa ra nanu ni siuku maa Jitoꞌo Cristo undi ni sinu ya jniñu ni tatu Yandios nuu ya. Yukan kuu ja ka jikantaꞌu ri nuu Jitoꞌo Jesús ja kuu roꞌo naa ra. Ja na nakutu ini yɨvɨ saꞌa i jniñu 


text:
<pb/>Ñani, jaꞌa na taꞌu ri ɨɨn jniñu nuu ra naa ra. Maa Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo, ni taꞌu jniñu un nuu ri, ja na kuxio ra nuu taka chaa ka kuu kuxi ja tuu ka kuni saꞌa jniñu, ni tu ka kuni siuku da nava ni ka xndaku ri nuu da na ni kunchuku ri yukan. 


text:
Ñani, ka jini vaꞌa ra ja vii kanchuku ri na ni ka jakoyo ri yukan, ti siaꞌan kuni ri ja na kunchuku ra naa ra. Tu ni kunchuku kuxi ri jiin ra naa ri, chi ni ka saꞌa xaan ri jniñu ni ka nduku ri ja kuchaku ri. 


text:
Ti ni ka jini ra ja kuu nduu kuu ñuu ni ka saꞌa ri jniñu ti ni ka niꞌin ri ja kuchaku ri. Tu ni skaya yuꞌu ri nuu ra naa ra ja na kuaꞌa ra ja kaji ri, ti tu ni ka yaji kaꞌa ri taka ja ka jaꞌa ra nuu ri, chi ni ndenaa jiin jniñu ni ka saꞌa ri. 


text:
Ni ka kuita ri nuu jniñu, ti vasu ka ndisojniñu ri nuu Yandios, ti ka iyo ichi ri ja kakan ri ja kaji ri nuu ra naa ra. Ko tu ni ka saꞌa ri siaꞌan. Siaꞌan ni ka saꞌa ri ja na kotonchaa ra, ti nava suni siaꞌan na natejnaꞌan ra naa ra. 


text:
<pb/>Siaꞌan taꞌu ri jniñu jaꞌa nuu ra naa ra, chi suni siaꞌan ni ka xndaku ri na ni kunchuku ri undi ñuu ra, na ni ka kachi ri: “Nu ka iyo yɨvɨ kuxi nuu ra naa ra ja tu ka kuni saꞌa jniñu, ti koto kuaꞌa ra ja kaji. Chi nu nau ja tu saꞌa jniñu ti tu niꞌin ja kaji”, ni ka kachi ri. 


text:
<pb/>Siaꞌan ka taꞌu ri jniñu, chi ka niꞌin ri jnuꞌun ja ka iyo yɨvɨ kuxi yukan ja tu ka kuni ka saꞌa jniñu, chi so ka yaku kuxi. Ka ndɨꞌɨ kuu ini ka yaku, ko so ka jikonuu kuxi. 


text:
Ja kuu yɨvɨ yukan kuu ja taꞌu ri jniñu ja na chundee ndaꞌa da ti na saꞌa da jniñu, ti na nduku da ja kuchaku da. Siaꞌan xndaku ri ja kuu chaa un naa da, chi taka yo ka kandixia Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo. 


text:
Ko roꞌo naa ra ñani, ja ka jika ndaa ra. Koto xndiꞌi ra ini ra naa ra, ti koto kuita ra jiin jniñu. Kukutu ini jiin taka jniñu vaꞌa, chi yukan kuu jniñu ka taꞌu ri nuu ra naa ra, ti siaꞌan koto ndaꞌu nuu jnaꞌan ra. 


text:
<pb/>Nu ka iyo yɨvɨ ja tu ka kuni chunsoꞌo jnuꞌun kaꞌan ri nuu tutu jaꞌa, ndeꞌe nau ja kuu, ti koto ndeꞌe ra nuu. Ko nava siaꞌan na kukanuu ti na nakani ini. 


text:
Ko koto kaꞌan ndevaꞌa ra nuu yɨvɨ un ja koto uꞌu ra maa i, chi suꞌva xndaku vii ra nuu i nanu ja kuu i ɨɨn ñani maa ra. Ko xndaku nuu i ja na nakani ini i jiin jnuꞌun kuxi un, chi suni ɨɨn kuachi kuu. Ti siaꞌan ti nakani ichi ra ñani jnaꞌan ra naa ra. Jnuꞌun sandɨꞌɨ ni ga 


text:
<pb/>Ruꞌu Pablo, sandɨꞌɨ ni ga kaꞌan ri ti jikantaꞌu ri nuu Yandios ja maa Jitoꞌo Jesús, na saꞌa ya ja na kukuee kunchuku ra naa ra. Ti siaꞌan na koo nɨ ɨɨn jniñu vaꞌa saꞌa ra ja kuu taka kivɨ. Ti ka jikantaꞌu ri ja maa Jitoꞌo Jesús na kuncha ya jiin ra naa ra. 


text:
<pb/>Ruꞌu Pablo, chaa ri tutu jaꞌa jiin letra ndaꞌa ri, suni jiin firma maa ri, ti kanxiaꞌu ri jiin ra naa ra nava na kuni ra ja tu na ɨnga yɨvɨ ni chaa tutu jaꞌa. 


text:
<pb/>Yukan kuu jnuꞌun kaꞌan ri jiin ra. Ti ñukuu ini ri ja maa Jitoꞌo Jesús, ya kuu Cristo, na kundaꞌu ga ini ya ti na chindee chituu ya naa ra. Ti siaꞌan na koo.<pb/>


text:
Ruꞌu Pablo, kanxiaꞌu ri jiin ra Timoteo, ja na sandee ini ra. Kuu ri apóstol nuu Cristo Jesús, chi siaꞌan ni tatu ya jniñu un nuu ri, nava ni kachi maa Yandios ja na kachanuu ri jnuꞌun Cristo Jesús. Ti kaꞌan ri ɨɨn jnuꞌun ndaa ja taka yɨvɨ ka yɨꞌɨ ndaꞌa Cristo Jesús, ti kuchaku i ja kuu saa ni, chi siaꞌan ni chisojnuꞌun Tata yo Yandios. 


text:
Ti chaa ri tutu jaꞌa nuu ra Timoteo, chi kuu ra nanu ɨɨn seꞌe ri. Na chindee chituu Tata yo Yandios roꞌo. Maa Jitoꞌo Jesús na kundaꞌu ga ini ya maa ra, ti nava siaꞌan na kukuee kuncha ra. Ja na kaꞌan ndaa Timoteo jnuꞌun Cristo Jesús 


text:
<pb/>Ruꞌu Pablo, nɨnɨ nakuantaꞌu ri nuu Yandios ja kuu roꞌo Timoteo, chi vanuxia kandixia ndaa ra Cristo Jesús. Nuu maa Yandios kuu nu nakuantaꞌu ri, chi suni nuu maa ya ni ka junkuachi chaa ni ka kuu jnaꞌan ri undi na janaꞌan. Junukuachi ri nuu Yandios jiin nɨ ini nɨ añu ri. Ti taka kɨvɨ jikantaꞌu ri nuu ya, ti nɨnɨ nukuꞌun ini ri roꞌo Timoteo. Ti jikantaꞌu ri ja na kuaꞌa ya taka ja na kumani nuu ra. 


text:
Kundaꞌu xaan ini ri roꞌo, chi nɨnɨ nukuꞌun ini ri na ni ndeꞌe ra kɨvɨ kuaꞌan ri. Ti kuni ri ja na nakuni jnaꞌan tuku yo nava siaꞌan na ndusɨɨ xaan ini ri. 


text:
Nɨnɨ nukuꞌun ini ri nava ni kandixia ndaa ra jnuꞌun Cristo Jesús. Xnakan ni kejaꞌa kandixia vela ra Loida jiin nana ra Eunice, ti ndoꞌo ndixia ini ri ja suni siaꞌan kandixia tu roꞌo. Ja yukan kuu ja nɨnɨ nakuantaꞌu ri nuu ya ja kuu maa ra. 


text:
<pb/>Ti ruꞌu Pablo, xndaku ri nuu ra Timoteo, ja na kuajniñu vaꞌa ra ɨɨn taꞌu ni jaꞌa Yandios nuu ra, ja na kaꞌan ra jnuꞌun ya. Ti taꞌu yukan kuu ja ni niꞌin ra na ni chuxndee ri ndaꞌa ri xini ra. Kaꞌan ri ja na siuku ra jniñu ni jaꞌa Yandios nuu ra. 


text:
Koto yuꞌu ra, chi tu ni saꞌa kuiꞌya Yandios ini yo ja na yuꞌu yo ndeꞌe yo yɨvɨ. Chi suꞌva ni saꞌa ya ja na kuu ndee ini yo. Ni jaꞌa ya Espíritu Santo ja na kuandatu yo na jniñu taꞌu ya nuu yo, ti na kundaꞌu ini yo ñani jnaꞌan yo. Ni jaꞌa ya Espíritu ja na kondoꞌo ndaa ini yo nava na kaka yo ichi ya. Yukan kuu ɨɨn taꞌu ni jaꞌa ya nuu roꞌo Timoteo. 


text:
<pb/>Koto kukanuu ra kaꞌan ra jnuꞌun Jitoꞌo Cristo Jesús. Ni tu kukanuu ra ndakuniꞌin ra ruꞌu Pablo, vasu kande ri vekaa sɨkɨ ja ni xnaꞌan ri jnuꞌun Cristo. Suꞌva kuantaꞌu taka nundoꞌo un, chi suni siaꞌan ndoꞌo ri ja sɨkɨ jniñu un, ti ndɨnduu yo ka ndiso jniñu ja na kaꞌan yo jnuꞌun Yandios ja kuu Cristo Jesús. Nɨ ini ra kaꞌan ra jnuꞌun Cristo, ti maa ya na kɨtuu roꞌo vasu na koo ndoꞌo koo nene ra. 


text:
Jandaa ndixia un chi maa Yandios ni nama ya yoꞌo, ti ni sasɨɨn ya yoꞌo ja kuu maa ya. Ni sandoo ya yoꞌo nava na kandixia yo jiin nɨ ini nɨ añu yo. Chi kuni ya ja na kaka yo ichi ya nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Tu ni nama ya yoꞌo sɨkɨ ja vaꞌa ni ka saꞌa yo, chi so ja ni kuu ini ga maa ya, ti ni ndundaꞌu ini ya yoꞌo undi na ti xnukoo ga ya ñuyɨvɨ, ti ja ni nakaji ya yoꞌo ja na nanitaꞌu yo nuu ya. Ti ni suku ya nava kuni ya, chi ni taji ya Seꞌe ya Cristo Jesús ja ni saꞌa ya ɨɨn jniñu ñaꞌnu ja ni chunaa ya nuu kuachi yo. 


text:
Ni stuu ndijin Yandios ja mani ya jiin yo, chi ni kii Seꞌe ya Cristo Jesús ja ni kii nama ya yoꞌo. Ni jiꞌi Jesús ko ni nandoto tuku ya. Tu ni kendo ya maꞌñu ndɨyɨ un. Ti yukan chaku ini yo ja suni kundee yo kiꞌin yo andɨvɨ. Vasu na kuū yo ko nandoto tuku yo. Ti yukan kunchuku yo ja kuu saa ni ja tukaa kuū yo. 


text:
<pb/>Maa Yandios ni nakaji ya ruꞌu ja kaꞌan kaji ri jnuꞌun un. Ni taji ya ruꞌu ja na kundiso ri jniñu apóstol, ti na saꞌa ri jniñu un, ja xnaꞌan ri jnuꞌun Cristo Jesús nuu yɨvɨ ɨnga nación ja tu ka yɨꞌɨ jiin nación Israel. 


text:
Siaꞌan ndoꞌo nene ri. Ko tu kukanuu ri vasu kondoꞌo ri taka nundoꞌo un, chi nɨ ini nɨ añu ri kandixia ri Cristo Jesús. Tu kukanuu ri vasu na koo ndoꞌo koo nene ri, chi ñukuu ini ri ja maa Yandios na koto vaꞌa ya ruꞌu jiin jniñu ni jaꞌa ya nuu ri. Ñukuu ini ri ja siaꞌan koto vaꞌa ya taka un undi vijna ti undi na jaa kɨvɨ nchaa tuku Cristo. Taka yukan saꞌa Yandios nava na kuichanuu jnuꞌun Cristo Jesús. 


text:
<pb/>Roꞌo Timoteo, siuku ndaa taka jnuꞌun ni xndaku ri nuu ra, ti taka jnuꞌun un xndaku ra nuu taka ñani jnaꞌan yo yukan. Kundikun ndaa ra jnuꞌun un, ti kundaꞌu ini ra nuu ñani jnaꞌan yo ja ka yɨꞌɨ jiin Cristo Jesús, suni siaꞌan nanu ni kundaꞌu ini Jesús maa yo. 


text:
Koto vaꞌa ra jnuꞌun Cristo Jesús nava tu sakanuu ɨnga jnuꞌun ja tu kejnaꞌan jiin jnuꞌun ndaa. Na chindee Espíritu Santo roꞌo nava na kuu, chi kancha Espíritu Santo jiin yo. 


text:
<pb/>Ja jini ra Timoteo, ja iyo yɨvɨ ka kandixia Jesús kanchuku i ñuu Asia, ti yɨvɨ un tu ni ka kaꞌan vaꞌa i sɨkɨ ri. Ti ni ka xndoo i ruꞌu nanu ni ka saꞌa Figelo jiin Hermógenes. 


text:
<pb/>Ko ja kuu Onesíforo, jikantaꞌu ri nuu Yandios ja na chindee ya yɨvɨ kanchuku ini veꞌe da, ti na kundaꞌu ini ya maa da, chi tɨjnɨ jinu ni kindeꞌe da ja kande ri presu, ti ni chindee da ruꞌu. Tu ni kukanuu da vasu kande ri vekaa. 


text:
Jikantaꞌu ri nuu Yandios nava na kundaꞌu ini Jitoꞌo Jesús maa da ja kuu kɨvɨ na nchaa tuku ya. Ti roꞌo Timoteo, ja jini vaꞌa ra nasa ni janukuachi da nuu yɨvɨ naa i ñuu Efeso. Yukan kuu ɨɨn jniñu vaꞌa ni saꞌa Onesíforo. Ka kuu yo nanu soldado nuu Cristo Jesús<pb/>


text:
Roꞌo Timoteo, chaa ri tutu jaꞌa nuu ra ja kuu ra nanu ɨɨn seꞌe ri. Ti jaꞌa na xndaku ri nuu ra ja kuu sɨkɨ jniñu kundiso ra. Kaꞌan ri ja na chindee maa Yandios roꞌo nava jiin nɨ ini nɨ añu ra kaka ndaa ra nuu ichi maa ya. Jandaa ndixia kuu un, chi maa seꞌe ya, ya kuu Cristo Jesús, ni jiña ya ichi un. Ja ka yɨꞌɨ yo ndaꞌa ya ti maa ya na chindee chituu yoꞌo naa yo. 


text:
Ja ni xndaku xaan ri nuu ra undi nuu, ti nde kuaꞌa yɨvɨ ni ka jinisoꞌo un, ka nakuaꞌa i jandaa ja iyo vaꞌa jnuꞌun Cristo Jesús un. Vijna ti roꞌo Timoteo, kuni ri ja na kuaꞌa ra jnuꞌun Cristo Jesús un. Vijna ti roꞌo Timoteo, kuni ri ja na kuaꞌa ra jniñu un nuu uu ga chaa vaꞌa, ja ka jika ndaa ichi Yandios, nava na niꞌin da jnuꞌun kaꞌan da, ti na xnaꞌan da jnuꞌun Jesús nuu ɨnga yɨvɨ. 


text:
<pb/>Vijna ti na xndaku ri nuu ra Timoteo nasa kuu saꞌa ra jniñu ja kuu nuu Jitoꞌo Cristo Jesús. Saꞌa ra jniñu un nanu ɨɨn soldado nu ja iyo tuꞌva da ja kiꞌin da nuu iyo ɨɨn nundoꞌo. Ti suni siaꞌan saꞌa ra jniñu jaꞌa, chi ka kuu yo nanu soldado ja kuu nuu Cristo Jesús. 


text:
Nu ɨɨn soldado siuku vaꞌa da ɨɨn jniñu nchaa da, ti tu kuu kiꞌin da ɨnga jniñu saꞌa da. Chi tu kuu kuandatu da nuu uu jitoꞌo, chi kuni ja na kuandatu da nuu ɨɨn ni jitoꞌo da. 


text:
Ɨɨn ni kuu jiin chaa ka yɨsɨkɨ, ja nu da ka jinu, ti tu kundee da nu tu saꞌa da nava iyo jniñu ja kuu kunu da un. 


text:
Suni siaꞌan ja kuu ɨɨn chaa saꞌa jniñu nuu ñuꞌun da, chi nu nɨ ini da na saꞌa da jniñu, ti maa da kuu ja na kiꞌin vaꞌa taka jniñu ni saꞌa da un. 


text:
<pb/>Vijna ti kani vaꞌa ini nava iyo jnuꞌun kaꞌan ri jaꞌa, ti maa Jitoꞌo na chindee ya roꞌo ja na chaku ndɨꞌɨ ini ra taka jnuꞌun jaꞌa. 


text:
Timoteo, ni kuꞌun ini ra ja ni nandoto Jitoꞌo Jesús nuu ñujiꞌi un. Ti ni kuu ya ɨɨn jnaꞌan David, chaa ni kuu rey na janaꞌan. Ti yukan kuu jnuꞌun kaꞌan ri taka ñuu, ti jnuꞌun un xndaku ja kuu kenchaa kuachi yo nu na kandixia yo jniñu ni saꞌa Jesús, ya kuu Cristo, chi ndiso ya ɨɨn jniñu ñaꞌnu un nuu Yandios. 


text:
Ti sɨkɨ jnuꞌun un kuu ja ndoꞌo nene ri kande ri vekaa nanu ja kuu ri ɨɨn chaa ni jaꞌni ndɨyɨ, ko jnuꞌun Yandios tu kuu jankɨndiꞌyu. 


text:
Ja siaꞌan kuu ja na siuku ndaa ri jniñu ndiso ri nuu Yandios vasu na koo ndoꞌo koo nene ri. Ti siaꞌan na kundee ri jiin jniñu un nava taka yɨvɨ ni nakaji maa Yandios ja na ketaꞌu i, na kuni i jnuꞌun ya. Ti ketaꞌu yɨvɨ un, chi ja ni kenchaa Cristo Jesús kuachi i, ti kunchuku i jiin ya undi andɨvɨ nuu vii kuñaꞌnu i jiin ya ja kuu saa ni. 


text:
<pb/>Timoteo, na kuu ndee ini ra jiin jniñu ndiso ra nuu Jitoꞌo Jesús, chi ja sɨkɨ jniñu un ti iyo ɨɨn jnuꞌun ndaa ja kaꞌan siaꞌan:<pb/>Vijna tukaa ka kuu yo nanu ni kanda yo na ti kandixia ga yo.<pb/>Vijna ti ka kuu yo nanu ja ja ni ka jiꞌi jiin ya,<br/>chi ni ka kandixia yo ɨɨn jniñu ñaꞌnu ni saꞌa ya ja kuu yoꞌo naa yo.<pb/>Ti yukan kuu nuu kunchuku yo jiin ya ja kuu saa ni.<pb/> 


text:
Nu na siuku yo vasu na koo ndoꞌo koo nene yo, ko siaꞌan ti sa kuu kɨvɨ yo nuu ya<br/>ja na taꞌu yo jniñu jiin ya.<pb/>Chi nu na chisaꞌyɨ yo ti kachi yo ja tu jini yo Cristo,<br/>ti suni maa ya kachi ya ja tu nakuni ya nuu yo.<pb/> 


text:
Ti nu tu siuku ndaa yo taka jnuꞌun chisojnuꞌun yo nuu ya,<br/>ko maa ya chi siuku ndɨꞌɨ ya jnuꞌun ni chisojnuꞌun ya,<br/>chi maa ya kuu Yandios, ti tu kuu na tuꞌu ini ya ja chisaꞌyɨ ya jnuꞌun<br/>ni chisojnuꞌun ya. Chaa sajniñu vaꞌa ja siuku jiin jnuꞌun ya 


text:
<pb/>Na kachi ri nuu ra Timoteo, nukuꞌun ini taka jnuꞌun xndaku ri jaꞌa. Ti suni siaꞌan xndaku ra jnuꞌun jaꞌa nuu yɨvɨ ka kandixia yukan. Xndaku ra nuu yɨvɨ un ja tu kaꞌan i jnuꞌun xndoñaꞌan nanu ni ka saꞌa chaa hebreo na janaꞌan, chi tu nijniñu kuɨtɨ jnuꞌun un. Siaꞌan ka kaꞌan yɨvɨ un, chi tukaa ka kandixia ndaa i jnuꞌun Yandios ja siaꞌan ka kaꞌan i, ti so ka xndaꞌu i yɨvɨ ka kandixia. 


text:
Ko maa ra, ja ni jaꞌa Yandios inijnuni ra ja na saꞌa ra jniñu ni jaꞌa ya nuu ra. Siaꞌan siin ra jiin jniñu un jiin nɨ ini nɨ añu ra nava tu kukanuu ra nu ni najaa ra nuu ya. Ti siaꞌan xnaꞌan kaji ra jnuꞌun Yandios nuu yɨvɨ ka ñusoꞌo, chi yukan kuu ɨɨn maa jnuꞌun ndaa. 


text:
<pb/>Koto ma kɨvɨ nduu ra jiin jnuꞌun kueꞌe ja ka kaꞌan yɨvɨ naa i, chi tu kejnaꞌan jnuꞌun ka kaꞌan i nava kaꞌan maa Yandios. Tu chunsoꞌo ra jnuꞌun kueꞌe un chi ni tu nijniñu. Ti yɨvɨ ka ñusoꞌo jnuꞌun un tukaa ka kuni i siuku i jnuꞌun Yandios, chi suꞌva ni ka kuxio i, ti ni ka ndukueꞌe xini i ja siaꞌan ka kaꞌan i. 


text:
Nu tu kasɨ ra jnuꞌun kueꞌe ka kaꞌan chaa un, ti kuichanuu kiꞌin nanu ɨɨn kueꞌe xaan. Ti yukan ka iyo uu chaa ka kaꞌan jnuꞌun un, ti chaa un ka kuu Himeneo jiin Fileto. 


text:
Chaa un tukaa ka siuku ndaa da ichi Yandios, chi ni ka sana da ichi kuankoyo da. Ka kaꞌan da ja tukaa nandoto ndɨyɨ, chi ja ni yaꞌa kɨvɨ yukan. Ti jiin jnuꞌun un ka sakanuu da ini yɨvɨ ka kandixia ndaa. 


text:
Ko maa Yandios ni chisojnuꞌun ya ɨɨn maa jnuꞌun ndaa kuɨtɨ. Ti jnuꞌun un kaꞌan siaꞌan: “Jini maa Yandios taka yɨvɨ ni nakaji ya ja na nanitaꞌu i nuu ya”, kachi. Suni iyo ɨnga jnuꞌun kaꞌan siaꞌan: “Taka yɨvɨ ndakuniꞌin sɨvɨ Jitoꞌo Jesús, ti kuxio i nuu kuachi”, kachi. 


text:
<pb/>Saꞌa yo nava nuu veꞌe ɨɨn chaa riku, ka ñavaꞌa da tɨjnɨ nuu ndajniñu oro jiin plata vaꞌa xaan, ko suni iyo ndajniñu ñuꞌun jiin yujnu, iyo ja vaꞌa ti iyo ja tu vaꞌa. Ja vaꞌa un kuajniñu da ja kuu nuu kanuu ga, ti ja tu vaꞌa un kuajniñu da ja kuu taka kɨvɨ. 


text:
Ko taka ndajniñu tu vaꞌa un nu ni ka kukueꞌe ni ti tukaa kuajniñu yo. Ti siaꞌan kuu jiin yoꞌo naa yo, chi nu na nakani ini yo ti xndoo yo taka jniñu kueꞌe un na kendo ɨɨn jinu. Yukan ti kuu yo nanu ɨɨn ndajniñu vaꞌa. Nanu jajniñu ndajniñu vaꞌa un ja kuu kanuu ga, suni siaꞌan kuajniñu Yandios yoꞌo ja kuu nuu jniñu maa ya, ja na saꞌa yo taka jniñu vaꞌa ja kuu nuu Jitoꞌo Cristo Jesús. 


text:
<pb/>Jaꞌa na xndaku ri nuu ra roꞌo Timoteo. Saꞌa sɨɨ taka jnuꞌun ñaa ka ndoꞌo ini chaa kuachi naa da. Vaꞌa roꞌo, chi ja ni jnuu ga ini ra nava kaka ndaa ra jiin jnuꞌun Yandios. Siuku ndaa taka jnuꞌun un ti sa kuee koo ini ra, ti kundaꞌu ini nuu taka ñani jnaꞌan ra ka kandixia Jesús. Siaꞌan kava vaꞌa ini ra jiin taka yɨvɨ ka kandixia, chi ka iyo ndoo añu i ka ndakuniꞌin i ti ka kanajaa i sɨvɨ Jitoꞌo Jesús. 


text:
<pb/>Tu ndeꞌe ra nuu chaa ka ndakuniꞌin jnuꞌun chaa Israel na janaꞌan, chi tu nijniñu kuɨtɨ jnuꞌun un. Ndeꞌe ra ja siaꞌan ka kaꞌan ka kaꞌan da, ti ka kejaꞌa ka kanaa da ja sɨkɨ jnuꞌun un. 


text:
Ko maa ra Timoteo, kuanukuachi ndaa nuu Jitoꞌo Jesús, ti tu kɨvɨ nduu ra jiin chaa ka kaꞌan ka kaꞌan ti ka kejaꞌa kanaa un. Chi suꞌva, kava vaꞌa ini ra jiin tendɨꞌɨ ñani jnaꞌan ra ti vaꞌa xndaku ra nuu i naa i. Ti kaꞌnu koo ini ra jiin i vasu na kaꞌan ndevaꞌa i sɨkɨ ra. 


text:
Kava vita ini ti xndaku konuꞌun nuu yɨvɨ ka kuu ichi ini ka ndeꞌe roꞌo. Siaꞌan xndaku vii ra nuu i, ti nava na nakani ini i nuu kuachi i, ti na niꞌin i jnuꞌun kaꞌnu ini nuu Yandios. Nu siaꞌan na kuandatu i, ti nakuni ndaa i nava kuni kaꞌan jnuꞌun Yandios ja sɨkɨ Jesús, chi yaa yukan kuu ya ndiso jniñu ñaꞌnu nuu maa Yandios. 


text:
Siaꞌan xndaku ra nuu i, ti nava na chaku ini i nava kuu jnuꞌun ndaa. Ti na kuxio i nuu jnuꞌun ka xnaꞌan i sɨkɨ jnuꞌun chaa Israel janaꞌan, chi jnuꞌun un mani jnuꞌun xndoñaꞌan kuu. Ti jiin jnuꞌun xndoñaꞌan un ni chindasɨ jaꞌuꞌu un maa i ja na saꞌa i nava kuni maa. Ja yukan kuu ja roꞌo Timoteo, xnaꞌan ndaa nuu yɨvɨ kandixia yukan. Nasa koo yɨvɨ ja kuu kɨvɨ sandɨꞌɨ ni ga<pb/>


text:
Ja kuu kɨvɨ yukan na ti nduvixi ini yɨvɨ naa i, ti kuu ini nuu maa i. Kondoꞌo xaan ini i nuu xuꞌun i, ti kuu ichi ini i jiin jnuꞌun nduvixi un. Ti ja kuu kɨvɨ un, kaꞌan ndevaꞌa xaan i sɨkɨ Yandios. Tukaa kuandatu i nuu tata i, nuu nana i, chi nduu ndeꞌe i nuu tata i. Nduu kuaꞌan yɨvɨ ti tukaa kaꞌan yɨñuꞌun i sɨkɨ jnuꞌun Yandios. 


text:
Ni tukaa kava ndaꞌu ini i, ni tu koo jnuꞌun mani ini jiin yɨvɨ. Kaꞌan ndevaꞌa i sɨkɨ ñani jnaꞌan i. Sia xaan i maa i ja na kondoꞌo ndevaꞌa ini i, nduu xaan ini i, ti nduu ndeꞌe i, chi tukaa kuantaꞌu i taka ja vaꞌa. 


text:
Nakuaꞌa i ñani jnaꞌan i nuu chaa ka jito uꞌu ñaꞌan, ti tu yuꞌu i ja na kunchakuachi i. Nduvixi ini i ti skee ichi ñaꞌan i. Nduku i taka ja kuu sɨɨ ini maa i ti tukaa nanduku i Yandios. 


text:
Kachi i ja ka kandixia ndaa i Jesús, ko ini i chi jika kuu, ti chisaꞌyɨ i taka jniñu ni saꞌa ya, chi tu siuku i jnuꞌun kaꞌan i. Tu kɨvɨ nduu ra jiin yɨvɨ yukan, chi mani jnuꞌun kueꞌe ka kaꞌan i. 


text:
Chi chaa un, kɨvɨkoyo da veꞌe ñasɨꞌɨ ti xndaꞌu da ñaꞌan un, vasu yayukan ni ka yaku ña ni ka chakuachi ña maa ña ja sɨkɨ jnuꞌun ñaa ini, chi tu ka jini kuɨtɨ ña jnuꞌun Yandios. 


text:
Nɨnɨ ka skuaꞌa ña ja ka nanduku ña ɨɨn jnuꞌun vaꞌa, ko tu ka chuꞌun ini ña vasu ka jini ña nava kaꞌan jnuꞌun Cristo Jesús. 


text:
Siaꞌan ni ka saꞌa chaa ni ka saꞌa tasɨ ja ni ka nani Janes jiin Jambres. Ni ka kaꞌan ndevaꞌa da sɨkɨ jnuꞌun ni kaꞌan Moisés. Ti suni siaꞌan saꞌa chaa tu ka kuni kandixia ndaa jnuꞌun Jesús. Chaa un ka ñavaꞌa da inijnuni kueꞌe, chi ka ndoꞌo ini da ja ka kaꞌan vaꞌa da jnuꞌun Yandios, vasu ni ka sana inijnuni da naa da. Chi ka ndoꞌo ini da ja ɨɨn nuu jnuꞌun un jiin jnuꞌun Yandios nava ka kandixia yo Jesús. 


text:
Ko tu kundee da chi tu ni jniñu nava ka kaꞌan da, chi ni ka nduñaa inijnuni da. Ti taka yɨvɨ ka jini i ja mani jnuꞌun xndoñaꞌan ka kaꞌan da, nanu ni ka kaꞌan Janes jiin Jambres. Taka yukan kuu ja koo ja kuu undi sandɨꞌɨ ni ga kɨvɨ. 


text:
<pb/>Ko roꞌo Timoteo, ja jini vaꞌa ra nava ni kuncha ri, ti jini ra nava ni xnaꞌan ri jnuꞌun Yandios. Ni kuncha yɨñuꞌun ri nava iyo ichi Yandios, ti nɨ ini nɨ añu ri ni nchañuꞌun ri ya. Ni saꞌa konuꞌun ri ti ni siuku ndaa ri taka jniñu ni taꞌu ya nuu ri, ni ñuꞌun ndaꞌu ini ri nuu taka ga ñani jnaꞌan yo, ti ni kundee ri jiin taka nundoꞌo ni jnaꞌan ri. 


text:
Suni jini vaꞌa ra Timoteo taka nundoꞌo ni jnaꞌan ri na ni ka ndikun yɨvɨ ruꞌu ñuu Antioquía, Iconio jiin Listra. Yukan ni ka jito uꞌu yɨvɨ ruꞌu ja ni ndoꞌo ni nene ri. Ko maa Jitoꞌo ni nama ya ruꞌu nuu taka nundoꞌo un. 


text:
Jandaa na kachi ri ja taka yɨvɨ ka kuni kaka ndaa jiin jnuꞌun Cristo Jesús, koto i nundoꞌo chi koto uꞌu yɨvɨ maa i. 


text:
Ko yɨvɨ kueꞌe ja ka xndoñaꞌan un, siin i nava ka saꞌa i ti viꞌi ga ka jnaꞌan i, chi ka xndoñaꞌan i ja ni ka ndeokava ini i ni saꞌa jnuꞌun ni ka kandixia i un. 


text:
<pb/>Ko maa ra Timoteo, koto kuncha ra siaꞌan, chi ansu siaꞌan ni ka xnaꞌan yɨvɨ roꞌo. Jini vaꞌa ra nau yɨvɨ ni xnaꞌan roꞌo, ti ni xnaꞌan ndaa yɨvɨ un. 


text:
Ja jini ra ja jnuꞌun ii kuu jnuꞌun Yandios, chi undi lulu ra ni kutuꞌva ra. Ti jiin jnuꞌun un ni chaku ini ra nava ni kencha kuachi ra ja na nitaꞌu ra. Ti ni kaꞌu ra nuu tutu ii un taka jniñu ni saꞌa Cristo Jesús ja ni nama ya yoꞌo naa yo, ti ni kandixia ndaa ra un. 


text:
Ja jini ra Timoteo, nasa kaꞌan tutu ii, chi maa Yandios ni kaꞌan inijnuni taka chaa ni ka chaa tutu ya. Ti jnuꞌun jaꞌa kuajniñu yo ja xnaꞌan yo nuu yɨvɨ naa i ja na xndaku yo nuu i. Ti tu nɨnɨ kuu ja kuani nduxaan yo ja na najista yo i, ti na nachuꞌun ichi yo i. Siaꞌan saꞌa yo nava na kava yɨñuꞌun i, ti na kundandikun i ichi Yandios. 


text:
Ti Siaꞌan na chuꞌun ini taka yɨvɨ ka kandixia jnuꞌun ya, ti na saꞌa i taka jniñu vaꞌa. Chi siaꞌan na sa na chaku ini i nasa xndaku i nuu ɨnga yɨvɨ naa i.<pb/>


text:
Ruꞌu Pablo, vijna ka ndeꞌe maa Yandios jiin Jitoꞌo Cristo Jesús, ti na xndaku ri nuu ra. Siaꞌan kaꞌan ri chi ja nduñaꞌnu xaan ya ja kuu kɨvɨ nchaa ya kii xndichi ya yɨvɨ ka chaku jiin yɨvɨ ni ka jiꞌi. Nduñaꞌnu ya, ti taꞌu ya jniñu nuu taka ñuyɨvɨ jiin andɨvɨ. 


text:
Kandaꞌu ri jiin ra ja na xndaku ndaa ra jnuꞌun Cristo Jesús nuu yɨvɨ chunsoꞌo, xi vasu nuu yɨvɨ tu ka kuni kunsoꞌo, ko siaꞌan xndaku ra. Siaꞌan xndaku niꞌin ra vasu kuee ti sa na kɨvɨ jnuꞌun un ini i. Ti nu tuu, ti nɨnɨ nduxaan ra nuu i. Ko vaꞌa nakani ichi ra nava kaka i ichi ya, ti suni kuaꞌa kava ini ra jiin taka yɨvɨ un naa i. 


text:
Kanu ja siaꞌan na xndaku ra jnuꞌun un nuu yɨvɨ vijna, chi jaa kɨvɨ ja tukaa ga kuantaꞌu i jnuꞌun Yandios. Chi suꞌva kiꞌin i nava ka kuu ini maa i, naskaꞌan jnaꞌan i, ti kejnaꞌan i jiin taka chaa ka xnaꞌan savaꞌni ga jnuꞌun ja ka jajnaꞌan ini i kunsoꞌo i. 


text:
Chi yɨvɨ un nandeokava i sɨkɨ jnuꞌun ndaa, ti kusɨɨ ga ini i kunsoꞌo i jnuꞌun ka kaꞌan chaa ka xndoñaꞌan jiin jnuꞌun. 


text:
Ko maa ra Timoteo, koto kɨvɨ nduu ra jiin yɨvɨ un. Chi suꞌva na kukutu ini ra koto vaꞌa ra jniñu ni jaꞌa Yandios nuu ra. Kuaꞌa ini ra kondoꞌo konene ra, chi jniñu ra kuu ja na kachanuu ra jnuꞌun Yandios nava ni kii Cristo Jesús. Ti siaꞌan siuku ra jniñu ni taꞌu Yandios nuu ra, chi nuu maa Yandios kuu nu junukuachi ra. 


text:
<pb/>Taka jnuꞌun jaꞌa kuu ja na xndaku xaan ri nuu ra Timoteo, chi ja kuan kuyajni kuū ri. Ti nasoko ri maa ri nuu Yandios, ko ja ni junukuachi ri nuu ya jiin nɨ ini nɨ añu ri, ti sa na kuū ri. 


text:
Iyo xaan kuiya ja ni kiꞌin ri ichi Yandios. Ni siin ri ichi yukan ti siaꞌan kuaꞌan ri undi vijna. Vasu ni jito ri nundoꞌo ko ni kundee ri, chi ni ndikun ndaa ri ichi Jitoꞌo Jesús, ti ni jito vaꞌa ri jnuꞌun yukan. 


text:
Jaꞌa na ti maa Jitoꞌo Jesús ja ni saꞌa nakoo ya ja kuu taꞌu nuu na jaa kɨvɨ nchaa tuku ya, chi ni kundee ri ni jika ndaa ri jiin jnuꞌun ya, ti maa ya kuu ja kii xndichi ndaa ñuyɨvɨ. Ti ansu nɨnɨ nuu maa ni ri kuaꞌa ya, chi suni kuaꞌa ya nuu taka yɨvɨ ni ka siin nɨ ini jiin jnuꞌun ya. Ti ka kusɨɨ ini i kundatu i kɨvɨ nchaa tuku ya. Kana Pablo ja na kii Timoteo nuu kande da 


text:
Chi ni kuxio Demas ti kuaꞌan da ñuu Tesalónica sɨkɨ ja ni kusɨɨ ga ini da jiin taka ja iyo nuu ñuyɨvɨ jaꞌa. Ja yukan kuu ja ni xndoo da ruꞌu ti kuaꞌan da. Crescente kuaꞌan da ichi ñuu Galacia, ti Tito kuaꞌan da ichi Dalmacia. 


text:
Nɨnɨ Lucas ni ga kancha jiin ri jaꞌa. Nanduku Marcos ti kii ra jiin da nu vaji ra, chi kuni ri ja na chindee da ruꞌu jiin jniñu nava ka junukuachi yo nuu Yandios. 


text:
Nu vaji ra ti kundaꞌa tɨꞌlɨ manga ri ja ni xndoo ri veꞌe Carpo undi ñuu Troas. Ti suni tutu ri, ti koto naa ini ra ja kundaꞌa ra taka tutu ri kanchuku yukan. 


text:
<pb/>Alejandro, chaa jini saꞌa da jniñu jiin kaa un, ni saꞌa ndevaꞌa da jiin ri, ko maa Jitoꞌo Cristo Jesús na chunaa ya nuu da taka ja ni saꞌa da jiin ri. 


text:
Ko roꞌo Timoteo, koto ra maa ra jiin chaa un, chi niꞌin xaan ni ndonda da sɨkɨ jnuꞌun ka xnaꞌan yo. 


text:
<pb/>Na ni jaꞌan ri undi nuu nuu chaa ka ndisojniñu ja ka kuu justicia un ja nama ri maa ri, ti ni ɨɨn da tu ni ka kaꞌan kuɨtɨ jaꞌa ri, chi suꞌva ni ka xndoo da ruꞌu ti kuankoyo da. Ko ansu yukan ti kaꞌan ri, chi ñukuu ini ri ja maa Yandios na kuankaꞌnu ini ya nuu da. 


text:
Ti vasu siaꞌan ni ka xndoo da ruꞌu, ko maa Jitoꞌo Jesús ni chindee ya maa ri, ti ni jaꞌa ga ya jnuꞌun ndee ini ruꞌu, ti viꞌi ga ni kuu ndee ini ri, ti ni kundee ri ni kaꞌan ri jnuꞌun ya ja nasa saꞌa yo ti nanitaꞌu yo. Siaꞌan ni xndaku ri nuu taka chaa ñaꞌnu un, ti suni nuu yɨvɨ ɨnga nación ja tu ka yɨꞌɨ jiin nación Israel. Siaꞌan ni nama ya ruꞌu nuu chaa kanda kuaꞌan un. 


text:
Ti suni siaꞌan na nama ya ruꞌu nuu taka nundoꞌo undi na nakuaka ya ruꞌu noꞌon ri andɨvɨ nuu kancha maa ya taꞌu ya jniñu ja kuu saa ni. Ti nɨ ini nɨ añu yo na kunchañuꞌun yo ya. Ti ii na koo sɨvɨ ya, chi maa ya kuu ja kuñaꞌnu ja kuu saa ni. Ti siaꞌan na koo. 


text:
<pb/>Na kachi ri nuu ra Timoteo, ja na kaxnuꞌun ra nuu Prisca jiin Aquila ja na sandee ini ña naa ña. Suni na sandee ini yɨvɨ veꞌe Onesíforo. 


text:
Nu vaji ra ko ndukundee ra nava ja chaa ra jaꞌa, ti sa na kejaꞌa viko ñuu. Sandee ini ra, kachi Eubulo, jiin Pudente, jiin Lino, jiin Claudia, jiin taka ñani yo ka kandixia jaꞌa. 


text:
<pb/>Ñukuu ini ri ja maa Jitoꞌo Jesús na kuncha ya jiin ra. Na chindee chituu ya roꞌo, ti na kuaꞌa ya ja vaꞌa ja kuu taka ra naa ra. Ti siaꞌan na koo.<pb/>


text:
Ruꞌu Juan, kuu ri ɨɨn chaa kuñaꞌnu, chaa ri tutu jaꞌa nuu chaa ka jini mani ri jiin ja nani Gayo, ti kundaꞌu ndixia ini ri da. 


text:
Kundaꞌu ini ri roꞌo ñani Gayo, ti jikantaꞌu ri nuu Yandios ja vaꞌa na kiꞌin taka jniñu saꞌa ra, ti na koo ndendajnu vaꞌa ini ra. 


text:
Ni kusɨɨ xaan ini ri na ni kikoyo sava ñani jnaꞌan yo naa da, ti ni ka jani da jnuꞌun nuu ri, ja ndaa iyo kuɨtɨ ini ra siuku ndaa ra jnuꞌun Cristo Jesús, ti vaꞌa kancha ra jiin jnuꞌun ndaa un. 


text:
Ti jiin jnuꞌun yukan na ti ni kusɨɨ xaan ga ini ri, chi ni jini ndaa ri ja kanchuku ndaa nava iyo maa jnuꞌun Cristo Jesús. Siaꞌan na kachi ri, chi saꞌa ri nanu ja seꞌe ri ka kuu ra. 


text:
<pb/>Kundaꞌu ini ri roꞌo ñani, chi iyo kuɨtɨ ini ra kunukuachi ra nuu ñani jnaꞌan yo naa da, chi chindee xaan ra maa da naa da, ti niꞌin ga chindee ra chaa vekoyo ɨnga ñuu. 


text:
Ti chaa un ni ka nakani jnuꞌun nuu ñani jnaꞌan yo ka ndututu ka skuaꞌa i jaꞌa, ja siaꞌan ñundaꞌu xaan ini ra ñani jnaꞌan yo naa da. Ti vaꞌa saꞌa ra ja siaꞌan ñani. Ti siin koto vaꞌa ra chaa un jiin savaꞌni ga ja ka nandɨꞌɨ da ja kuu ichi, ti chindee chituu ra maa da naa da nava kuni maa Yandios. 


text:
Chi chaa un, nɨ ini nɨ añu da ni ka kɨvɨ da ichi Yandios ja na junukuachi da nuu Jitoꞌo Cristo Jesús, ti tu ni ka jantaꞌu da ja kaji da nuu yɨvɨ tu ka kandixia Cristo Jesús. 


text:
Ja yukan kuu ja kaꞌan ri, ja na chindee yo chaa un naa yo. Ti siaꞌan na chindejnaꞌan yo jiin chaa un nuu jniñu Cristo Jesús. Saꞌa ndevaꞌa Diótrefes 


text:
<pb/>Ni chaa ri ɨɨn tutu nuu yɨvɨ ka skuaꞌa un, ko Diótrefes tu jantaꞌu da jniñu taꞌu ri, chi kuñaꞌnu maa da nuu yɨvɨ un kuni da. 


text:
Ko nu na kiꞌin maa ri nuu kancha da un, ti yukan na kajnuꞌun ri da ndoo kuu ja kaꞌan da sɨkɨ yo jiin jnuꞌun xndoñaꞌan. Ti tu kuvaꞌa ini da jiin un, chi suꞌva viꞌga saꞌa da. Nu ni ka jakoyo sava chaa ka kandixia yukan, ti tu jantaꞌu da chaa, ti jasɨ da ja ni ɨɨn yɨvɨ tu kuantaꞌu chaa un naa da, chi nu nau chaa na kuantaꞌu chaa un naa da, ti keniꞌin da chaa ja na kiꞌin da, ti tukaa jaꞌa da jnuꞌun ja najnaꞌan chaa un jiin da. 


text:
<pb/>Ñani, koto saꞌa ra nanu saꞌa chaa un. Suꞌva na chuꞌun ini ti kukutu ini jiin ɨɨn jniñu vaꞌa, chi na kachi ri: Yɨvɨ jitu ndiꞌi ini jiin jniñu vaꞌa un, kuu i seꞌe Yandios, ko yɨvɨ saꞌa ndevaꞌa va tu nakuni kuɨtɨ i nau kuu Yandios. Jniñu vaꞌa ni saꞌa Demetrio 


text:
<pb/>Tendɨꞌɨ ñani jnaꞌan yo ka janjnuꞌun i jniñu saꞌa Demetrio, chi jandaa ndixia kuu ja iyo ndaa jniñu saꞌa da. Yukan kuu ja na kaꞌan vaꞌa yo sɨkɨ da, chi ka ndeꞌe yo ja iyo vaꞌa jniñu saꞌa da, ti maa ra ja ka jini ra ja ka kaꞌan ndaa ri. Jnuꞌun sandɨꞌɨ ni ga 


text:
<pb/>Ti siaꞌan iyo kuaꞌa ga jnuꞌun kuni kachi ri nuu ra, ko tu kuni ri chaa ri jnuꞌun jaꞌa nuu ɨɨn tutu, 


text:
<pb/>Ti na kukuee kuncha ra. Ti “sandee ini ra”, kachi taka ñani jnaꞌan yo kanchuku jaꞌa. Kava vaꞌa ini ti kanxiaꞌu ra jiin ndɨ ɨɨn ndɨ ɨɨn ñani jnaꞌan yo kanchuku yukan, ja kachi ruꞌu. Ti siaꞌan na koo.<pb/>


text:
undi ni ndaa ya andɨvɨ. Jesús ni nakaji ya taka apóstol, chaa kujiin jiin ya, ti ni taꞌu ya jniñu nava saꞌa da naa da. Ti ni taꞌu Jesús jniñu nuu taka apóstol ya nava ni kachi maa Espíritu Santo. 


text:
Nuu uu xiko kɨvɨ ja ni jiꞌi ya, ni ndenda kaji ya nuu da naa da ja chaku ya. Ni kaꞌan ya nasa taꞌu Yandios jniñu. 


text:
<pb/>Nɨ kaꞌiin tutu ga Jesús jiin taka apóstol ja kajiin jiin ya un, ti ni kachi ya: ―Tu kuxio ra ñuu Jerusalén naa ra. Kundatu ra naa ra undi na jinu jnuꞌun ni kaꞌan Tata ri, nava ni kachi ri nuu ra naa ra. 


text:
Jandaa kuu ja Juan ni skuanducha da jiin nducha, ko jaku ni kɨvɨ ti niꞌin ra Espíritu Santo naa ra ―siaꞌan ni kachi Jesús. Ndaa Jesús andɨvɨ (Mr. 16.19‑20; Lc. 24.50‑53) 


text:
<pb/>Ka ndututu tuku da jiin Jesús, ti ni ka jikajnuꞌun da ya: ―¿Jitoꞌyo Jesús, vijna kuu ja saꞌa ni ja na kuñaꞌnu nación Israel nu? 


text:
Ko kanu kuu ja na niꞌin ra Espíritu Santo naa ra. Ti kuñaꞌnu ra naa ra, ti ndakuniꞌin ra sɨvɨ ri, ti xnaꞌan ra jnuꞌun ri nuu yɨvɨ ñuu Jerusalén, ñuu Judea, ñuu Samaria, ti undi nuu nɨ tuꞌu ñuyɨvɨ. 


text:
<pb/>Nu ni ndɨꞌɨ ni kaꞌan ya jnuꞌun yukan, nɨ ka ndeꞌe da nuu ya, ni ndondaa ya ti kuaꞌan ya andɨvɨ. Ni kɨvɨ ya chii ɨɨn viko, ti tukaa ni ka jini da ya. 


text:
Ti ni ka kachi chaa un: ―Roꞌo chaa Galilea, ndoo ka ndakoto ra andɨvɨ naa ra. Nanu kuaꞌan Jesús, suni siaꞌan nchaa tuku ya ―siaꞌan ni ka kachi chaa un. Ka nakaji da Matías ja na nukuɨñɨ da nuu Judas (Mt. 27.3‑10) 


text:
<pb/>Ni ka kee da yuku Olivos, ti kuankoyo da ñuu Jerusalén ja kendo yajni yukan, nava iyo ley ja kaka da ɨɨn kɨvɨ ndetatu. 


text:
Ti yukan ni ka kaa da sɨkɨ veꞌe kuu uu nuu kanchuku da. Yukan kaꞌiin Pedro, Jacobo, Juan, Andrés, Felipe, Tomás, Bartolomé, Mateo, Jacobo seꞌe Alfeo, Simón, chaa ni kuu partido político ni nani cananista, jiin Judas ñani Jacobo. 


text:
Taka da siaꞌan ni kejnaꞌan ini da, ti ni ka najnaꞌan da ka jikantaꞌu da nuu Yandios jiin ñani Jesús, nana ya nani María, jiin taka ga ñasɨꞌɨ un. 


text:
<pb/>―Kuunsoꞌo naa ra, ni kuu nava ni chiso David nuu tutu ja ni kachi Espíritu Santo sɨkɨ Judas, ja ni yoxnuu da nuu chaa ni ka jnɨɨ presu Jesús. 


text:
Ti jiin xuꞌun ni ka chaꞌu yɨvɨ un da, ni jaan da ɨɨn ñuꞌun, ko yukan ni skuaꞌña da maa da, ni teꞌnde yoꞌo un, ni kanakava da, ti ni ndɨꞌɨ jitɨ da ni kaña. 


text:
Nu ni ka jini yɨvɨ Jerusalén yukan, ti ni ka kachi da ja na konani ñuꞌun un Acéldama, ja kuni kaꞌan nduꞌva nɨñɨ. 


text:
Chi nuu tutu Salmo kaꞌan siaꞌan:<pb/>Na kendo veꞌe da, tundo kuncha ini. Suni kachi siaꞌan:<pb/>Ɨnga na nakiꞌin jniñu da. Kachi tutu. 


text:
undi na ni skuanducha Juan ya, ti undi kuaꞌan ya andɨvɨ. Nɨnɨ kuu ja na nukuɨñɨ ɨɨn da jiin yo na kani da jnuꞌun ja ni nandoto ya ―ni kachi Pedro. 


text:
<pb/>Yukan ni ka tava da uu jnaꞌan da un, José nani da Barsabás ti suni nani da Justo, jiin Matías. 


text:
Ti ni ka jikantaꞌu da nuu Yandios siaꞌan: ―Jitoꞌyo Jesús, niꞌin ja jini ni ini taka yɨvɨ. Ja uu chaa jaꞌa, nau chaa jaꞌa na saꞌa da jniñu apóstol ni xnaa Judas, ja ni kuu sɨɨn da kuaꞌan da nuu kaꞌiin yɨvɨ ka iyo kuachi un ―siaꞌan ni ka jikantaꞌu da. 


text:
<pb/>Ni ka chuꞌun da suerte, ti ni kendo Matías ja undi hora jña ni ndɨvɨ da jiin ndɨ uxi ɨɨn chaa un naa da. Ni chaa Espíritu Santo<pb/>


text:
Kanchuku da ini veꞌe, ti ni ka jinisoꞌo da kuu iyo andɨvɨ, nanu nuu vaji ɨɨn tachi xaan. Ti ni kulajan veꞌe un. 


text:
Ti hora un ni ka niꞌin da Espíritu Santo, ti sɨɨn sɨɨn yuꞌu ni ka kaꞌan ɨɨn ɨɨn da, nava ni kachi maa Espíritu Santo. 


text:
Tendɨꞌɨ yɨvɨ un ni ka kututu nu ni ka jinisoꞌo ja ni kulajan un, ti tu ka kujnuni ndoo saꞌa, ja siaꞌan ni ka jinisoꞌo ja ka kaꞌan chaa un yuꞌu ka kaꞌan ɨɨn ɨɨn yɨvɨ un. 


text:
Ni ka naa ini, tu ka chaku ini, ti ni ka jikajnuꞌun jnaꞌan: ―¿Ansu chaa Galilea ka kuu tendɨꞌɨ ja ka kaꞌan jaꞌa? 


text:
yɨvɨ ñuu Frigia, Panfilia, Egipto, yɨvɨ ñuu Lybia, ja kendo chii ñuu Cirene. Suni kaꞌiin chaa romano ja kanchuku jaꞌa; sava ka kuu chaa Israel, ti sava ni ka kaꞌan yuꞌu chaa Israel. 


text:
Suni kaꞌiin yɨvɨ Creta jiin Arabia jaꞌa, ko tɨndɨꞌɨ yo ka jinisoꞌo ja ka kaꞌan taka jniñu ñaꞌnu saꞌa Yandios, ko yuꞌu ka kaꞌan ɨɨn ɨɨn yo naa yo ka kaꞌan ―kachi naa. 


text:
<pb/>Ni ka naa ini yɨvɨ un, ti tu ka niꞌin jniñu saꞌa, ti ka jikajnuꞌun jnaꞌan: ―¿Na jnuꞌun kuu ndɨꞌɨ? ―kachi ka kaꞌan. 


text:
<pb/>Ko sava ka kuu ichi ini, ti ka kaꞌan: ―Ka jini da naa da ―kachi naa. Jnuꞌun ni kaꞌan Pedro nuu yɨvɨ 


text:
<pb/>Ni ndokuɨñɨ Pedro jiin ndɨꞌɨ uxi ɨɨn apóstol yukan, ti ni kaꞌan da nuu yɨvɨ un: ―Roꞌo chaa Israel naa ra, jiin tɨndɨꞌɨ ja kanchuku ñuu Jerusalén. Kunsoꞌo ra naa ra na kaꞌan ri. 


text:
Kɨvɨ sandɨꞌɨ ni ga kachi Yandios:<pb/>Kachanuu ri Espíritu Santo nɨ ñuyɨvɨ, ti yɨvɨ ñaꞌnu yɨvɨ kuachi ka junukuachi nuu ri, kaꞌan i jnuꞌun ri.<pb/>Naxnaꞌan jani nuu chaa kuachi, ti suni koo nuu chaa ñaꞌnu.<pb/> 


text:
Jniñu ñaꞌnu saꞌa ri andɨvɨ, kuu ɨɨn seña ja na yuꞌu yɨvɨ.<pb/>Ti uu ga seña ja kuu ñuyɨvɨ kuu ja na chaku ini yɨvɨ nava saꞌa ri.<pb/>Koo nundoꞌo, chi kuū yɨvɨ, ti kayu ñuꞌun, ti koo xaan ñuꞌma.<pb/>Ndaꞌva ndikandii ti ndukuaꞌa yoo. Ndukuaꞌa nanu nɨñɨ.<pb/>Siaꞌan kuu nu ni kuyajni kɨvɨ nchaa Jesús, ja kuu ɨɨn kɨvɨ kaꞌnu ga.<pb/>Ti kɨvɨ jña kuu ja kii xndichi ya ñuyɨvɨ.<pb/> 


text:
Ti taka yɨvɨ ka kandixia, ti kakantaꞌu i nuu ya, kɨvɨ jña kuu ja ketaꞌu i. Siaꞌan ni kachi Yandios, ni kachi Joel ―kachi Pedro. 


text:
<pb/>Ni siin Pedro kaꞌan da: ―Roꞌo chaa Israel, chunsoꞌo naa ra na kachi ri. Na kachi ri nau chaa ni kuu Jesús, chaa ñuu Nazaret. Ni kuu da ɨɨn chaa ni kii nuu Yandios nuu ra naa ra. Ti ja ni ka jini ra seña, taka jniñu ñaꞌnu ni saꞌa ya, nava ni kachi Yandios. 


text:
Iyo yɨvɨ ja ka saꞌa ndevaꞌa, ti ni ka jaꞌa ra jnuꞌun ni ka jatakaa da Jesús ndaꞌa cruz, nava ni kachi Yandios undi janaꞌan. Ti siaꞌan ni ni ka jaꞌni ra Jesús. 


text:
Ko Yandios ni naxndoto tuku ya Jesús, ti ni kuxio ya nuu kaꞌiin ndɨyɨ un, chi tu ni kundee ñujiꞌi un jiin ya. 


text:
Suni ni kaꞌan David nava ni jnaꞌan Jesús na ni kachi da:<pb/>Jini na ja kancha Yandios jiin na. Nɨnɨ kancha ya jiin na. Ti tu ndɨꞌɨ ini na.<pb/> 


text:
Yukan kuu ja kuu sɨɨ ini na. Ti kaxnuꞌun na nuu ni ja iyo sɨɨ ini na.<pb/>Ti jini na ja nandoto tuku na.<pb/> 


text:
Tu ndɨꞌɨ ini na, chi tu xndoo ni saña nanu kaꞌiin ndɨyɨ.<pb/>Iyo ɨɨn seꞌe ni ja kin saꞌa jniñu ñaꞌnu, ti tu kachi ni ja kendo yɨkɨ kuñu ya teꞌyu.<pb/> 


text:
Ni xnaꞌan ni saña nava ni kuncha na ñuyɨvɨ, ti suni ni xnaꞌan ni saña ichi kiꞌin na andɨvɨ.<pb/>Ti kusɨɨ ini na chi kuncha na jiin ni. Siaꞌan ni kaꞌan David ja siaꞌan jnaꞌan Jesús. 


text:
<pb/>Siin Pedro kaꞌan da, ti ni kachi da: ―Saꞌa ri ja ñani ri ka kuu ra naa ra, ti na kachi ndaa ri nasa ni jnaꞌan David, chaa ni kuñaꞌnu ñuu yo, 


text:
na ni kaꞌan David jnuꞌun Yandios najanaꞌan. Ti ni jini da ja saꞌa Yandios nava ni kachi ya nuu da, chi ni kachi ya: “Chaa ɨɨn jnaꞌan ra, ti taꞌu da jniñu ñaꞌnu nanu saꞌa ra vijna”, ni kachi ya. 


text:
Ni jini David najanaꞌan ti ni kachi da ja nandoto tuku Cristo, chaa taꞌu jniñu ñaꞌnu un. Siaꞌan ni kachi David sɨkɨ Cristo: “Tu xndoo Yandios niꞌin nuu infiernu, ti ni tu teꞌyu yɨkɨ kuñu ni”, ni kachi da. 


text:
Nu ni najaa Jesús andɨvɨ, ni jaꞌa Yandios jniñu ñaꞌnu nuu ya. Xnaka ni kachi Yandios najanaꞌan: “Jaa ɨɨn kɨvɨ ja kachanuu ri Espíritu Santo nɨ ñuyɨvɨ”, ni kachi ya. Yukan kuu ja ni taji Jesús Espíritu Santo vijna. Ti yukan kuu taka jniñu ka saꞌa ri vijna ja ka ndeꞌe ra, ti ka jinisoꞌo ra jaꞌa vaji nuu maa ya. 


text:
Ni kachi David nava kuaꞌan Jesús andɨvɨ, chi ansu maa da kuaꞌan andɨvɨ. Chi maa David ni kaꞌan nava ni jnaꞌan Jesús:<pb/>Yandios ni kachi nuu Jitoꞌyo Jesús: “Nukoo nuu ndaꞌa kuaꞌa ri, chi taꞌu ni jniñu.<pb/> 


text:
Iyo yɨvɨ kuasun ini, ko kundee ra jiin, chi chindee ri maa ra.”<pb/>Yukan kuu jnuꞌun ni kaꞌan Yandios, kachi David. Kachi tutu. 


text:
<pb/>Siin Pedro kaꞌan da, ti ni kachi da: ―Roꞌo naa ra, ni ka jatakaa ra Jesús nda cruz, ko Yandios ni kachi ja na taꞌu ya jniñu nuu nɨ ñuyɨvɨ. Suni na kuankaꞌnu ini ya nuu yɨvɨ, ti nama ya sɨkɨ i. Tendɨꞌɨ roꞌo, chaa Israel naa ra, na kuni ndaa ra naa ra taka jnuꞌun kaꞌan ri nuu ra ―siaꞌan ni kachi Pedro nuu tendɨꞌɨ yɨvɨ ni ka ndututu yukan. Jnuꞌun ni ka nandeokani yɨvɨ Israel nuu Pedro 


text:
<pb/>Nu ni ka jinisoꞌo yɨvɨ un jnuꞌun ni kaꞌan Pedro, ni ka kukuiꞌya ini, ti ni ka jikajnuꞌun Pedro jiin taka ga apóstol yukan: ―Na saꞌa mani jnaꞌan yo naa yo, ti kachi ni nasa saꞌa na naa na ―ni ka kachi da. 


text:
<pb/>Ni xndaku Pedro nuu da naa da, ti ni kachi da: ―Xndoo kuachi ra naa ra, ti nakani ini nuu Yandios, ti tendɨꞌɨ ra kuanducha ja ni ka kandixia ra jnuꞌun Jesús, ya kuu Cristo, nava na kuankaꞌnu ini ya nuu kuachi ra naa ra. Ti na kuaꞌa Yandios Espíritu Santo ja na kuncha ya jiin ra naa ra. 


text:
Undi na janaꞌan ni kachi Yandios. Ti Espíritu Santo yukan kuncha jiin taka yɨvɨ ka kandixia jnuꞌun Yandios ―kachi Pedro. 


text:
<pb/>Tɨjnɨ jinu ni xndaku Pedro nuu da naa da, ti ni kachi da: ―Kani ini nasa jniñu saꞌa ra naa ra, ti natuꞌva ra nuu Yandios nava tu skuita ra maa ra jiin yɨvɨ kueꞌe un ―ni kachi Pedro. 


text:
<pb/>Taka yɨvɨ ni ka chunsoꞌo, ti ni ka kandixia jnuꞌun ni kaꞌan Pedro, ni ka janducha. Ti kɨvɨ jña ni ka najnaꞌan uni mil yɨvɨ un jiin uu ga yɨvɨ ka kandixia Jesús. 


text:
Ni ka kejnaꞌan ini da. Taka kɨvɨ ka ndututu da. Ti ka skuaꞌa da jiin chaa ka kuu apóstol yukan. Suni ka yee da staa ja ka nukuꞌun ini da nava ni saꞌa Jesús, ti ka nakanajaa da Yandios. Nava ni kunchuku yɨvɨ ni ka kandixia undi nuu 


text:
<pb/>Ti tendɨꞌɨ yɨvɨ un ni ka naa ini, ti ni ka yuꞌu i nuu ni ka jini i taka jniñu ñaꞌnu ni ka saꞌa apóstol. 


text:
Ti taka kɨvɨ ni ka ndututu da ini veñuꞌun kaꞌnu yɨvɨ Israel. Ti suni veꞌe, ka yee tutu da. Ka kusɨɨ ini da. 


text:
Ka nakanajaa da Yandios, ti uu ga yɨvɨ un ka kuvaꞌa ini nuu da naa da. Ti taka kɨvɨ saꞌa Yandios ja na kandixia uu ga yɨvɨ un, ti na najnaꞌan i jiin taka yɨvɨ ja ni ka kandixia un. Siaꞌan ni saꞌa Yandios. Pedro jiin Juan ni ka saꞌa da tajna ɨɨn chaa tɨkuku<pb/>


text:
Ɨɨn kɨvɨ kuankoyo nduu Pedro jiin Juan nuu veñuꞌun kaꞌnu yɨvɨ Israel. Kaa uni jaꞌini kuu hora ka jikantaꞌu chaa Israel un. 


text:
Kuan kuyajni da yukan, ti ni ka yaꞌa chaa ka ndiso ɨɨn chaa ni kaku tɨkuku. Ti taka kɨvɨ ka xndoo da chaa un ɨɨn yuxeꞌe nuu nani “yuxeꞌe vii kaa.” Yukan ni kendo chaa un, jikan da xuꞌun nuu yɨvɨ kuaꞌa ka jaꞌan veñuꞌun un. 


text:
Ni ka jankuɨñɨ da, ti ni ka ndeꞌe vaꞌa da nuu chaa un, ti ni kachi Pedro: ―Ndeꞌe nuu ri naa ri ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Ni ndeꞌe chaa tɨkuku un nuu da naa da, chi ni ndoꞌo ini da ja kuaꞌa Pedro jiin Juan xuꞌun nuu da. 


text:
Ko ni kachi Pedro: ―Tu ñavaꞌa ri xuꞌun, ko na chindee ri roꞌo. Jiin jniñu ñaꞌnu ndiso Jesús, ya kuu Cristo, ja kuu ya ɨɨn chaa ñuu Nazaret, na kachi ri nuu ra: ndokuɨñɨ ti kaka ra ―siaꞌan ni kachi Pedro. 


text:
<pb/>Ti ni jnɨɨ da ndaꞌa chaa tɨkuku un, ti ni ndokani da chaa. Ti hora jiña ni ndojnaꞌnu sɨꞌɨn da jiin sukun jaꞌa da. 


text:
Ti yachi ni kuu ni ndokuɨñɨ da, ti ni kejaꞌa jika da. Ni kɨvɨ da veñuꞌun un jiin Pedro, jiin Juan. Jikonuu da, kanda da, ti nakanajaa da Yandios. 


text:
Ti ni ka nakuni yɨvɨ un nuu da, ja maa da kuu chaa ni kuncha yuxeꞌe veñuꞌun un, ni jikan da xuꞌun. Ti ni ka naa ini, ti tu ka chaku ini nasa ni nduvaꞌa chaa un. Jnuꞌun ni kaꞌan Pedro nuu yɨvɨ kaꞌiin yuxeꞌe nani Salomón 


text:
<pb/>Ti chaa ni iyo tɨkuku un, tu kuni da xndoo da Pedro jiin Juan. Ti yachi xaan ni ka kututu yɨvɨ nuu kaꞌiin da, ɨɨn yuxeꞌe un nuu nani “Salomón.” Ti ka naa ini yɨvɨ un ka ndeꞌe chaa ni nduvaꞌa un. 


text:
Nu ni jini Pedro ja ni ka kututu yɨvɨ un, ti ni kachi da: ―Roꞌo chaa Israel naa ra. Ndoo ka naa ini ra ja ni ka jini ra ni nduvaꞌa sɨꞌɨn chaa jaꞌa. Ti ka ndeꞌe ra nuu ri naa ri, chi ka ndoꞌo ini ra ja ruꞌu taꞌu jniñu, xi ka ndoꞌo ini ra ja ruꞌu ka kuu chaa vaꞌa ga nuu Yandios. Ja yukan kuu ja ni kuu jika da. Ko ansu siaꞌan iyo. 


text:
Chaa ni ka kuu jnaꞌan yo janaꞌan Abraham, Isaac, jiin Jacob, ni ka nchañuꞌun da Yandios, ti maa Yandios ni jaꞌa ya jniñu ñaꞌnu nuu seꞌe ya Jesús, ya ni ka jnɨɨ ra presu. Ti ni ka nakuaꞌa ra ya nuu Pilato. Ko nu ni kachi Pilato ja sia da ya, ti roꞌo tu ni ka kuni ra. 


text:
Ii ga ni kuu Jesús, ko tu ni ka jantaꞌu ra ya. Ti tu ni ka kuni ra ja sia Pilato ya, chi ni ka kachi ra ja na sia da ɨɨn chaa jaꞌni ñaꞌan. 


text:
Ti ni ka jaꞌni ra Jesús, ti maa Jesús ni saꞌa ja ka chaku yo. Ko Yandios ni naxndoto ya Jesús, ti tu ni kendo ya nuu kaꞌiin ndɨyɨ un. Ti ruꞌu naa ri, ni ka jini ri ja chaku tuku Jesús. 


text:
Ja ni ka jini ra chaa ni iyo tɨkuku jaꞌa. Ka nakuni ra da. Ni kandixia da ja ndiso jniñu ñaꞌnu Jesús, ti Yandios ni saꞌa ja ni nduvita sɨꞌɨn da, chi ni kandixia da Jesús. Yukan kuu ja ni nduvaꞌa da, ti tendɨꞌɨ ra naa ra ni ka jini. 


text:
<pb/>Siin Pedro kaꞌan da, ti ni kachi da: ―Saꞌa ri ja ñani ri ka kuu ra naa ra. Ti ja jini ri ja tu ni ka chaku ini ra jniñu ni ka saꞌa ra na ni ka jaꞌni ra Jesús, ni chaa ka taꞌu jniñu nuu ra un, tu ni ka chaku ini da. 


text:
Undi janaꞌan ni kachi ndaa Yandios nava ni ka kaꞌan chaa ni ka kaꞌan jnuꞌun ya, ja na kondoꞌo Cristo ti kuū ya. Yukan ni jnaꞌan Jesús ja ni saꞌa Yandios nava ni kachi ya. 


text:
Ti siaꞌan sa kuantaꞌu ya roꞌo naa ra ti ndusɨɨ ini ra. Siaꞌan kuu, ti Yandios, taji tuku ya Jesús, chi ni nakaji ya Jesús ja kuu Cristo ja na taꞌu ya jniñu ñaꞌnu. 


text:
Vijna ti kancha Jesús andɨvɨ undi na ndujaa ñuyɨvɨ, nava ni kachi Yandios undi janaꞌan. Siaꞌan ni ka kaꞌan chaa ni ka kaꞌan jnuꞌun Yandios. 


text:
Suni siaꞌan ni kaꞌan Moisés nuu chaa ni ka kuu jnaꞌan yo najanaꞌan: ―Taji Yandios ɨɨn chaa kuu jnaꞌan yo nanu ni taji ya ruꞌu, ti kaꞌan da jnuꞌun Yandios. Ti chunsoꞌo ra naa ra taka jnuꞌun kaꞌan da. 


text:
<pb/>Siin Pedro kaꞌan da, ti ni kachi da: ―Tendɨꞌɨ chaa ni ka kaꞌan jnuꞌun Yandios najanaꞌan, ni ka kachi ja chaa Jesús, ti ni kundaa, chi ni chaa ya. Suni jnuꞌun yukan ni kaꞌan Samuel, ti taka ga chaa ka ndikun jata suni ni ka kaꞌan jnuꞌun un. 


text:
Jnaꞌan yo ni ka kuu chaa ni ka kaꞌan jnuꞌun Yandios. Ja ni kachi Yandios nuu jnaꞌan yo janaꞌan, ti suni jnuꞌun yukan siin undi vijna jiin ra naa ra. Ti ni kachi ya nuu Abraham: “Chaa ɨɨn chaa kuu jnaꞌan ra ti nama da ñuyɨvɨ”, ni kachi Yandios. 


text:
Jesús kuu ya junukuachi nuu Yandios. Ti maa Yandios ni taji Jesús ja na chindee ya roꞌo nava na xndoo ra kuachi ra naa ra ―ni kachi Pedro. Ni ka xndichi chaa ka kuñaꞌnu Israel Pedro jiin Juan<pb/>


text:
Nɨ ka kaꞌan Pedro jiin Juan nuu yɨvɨ un, ti ni ka jakoyo sutu chaa Israel, jiin chaa saduceo, jiin chaa ka kuñaꞌnu ja ka ndito veñuꞌun un. 


text:
Ti ni ka jnɨɨ da presu Pedro jiin Juan, ti ni ka jnaa da vekaa. Ti undi ɨnga kɨvɨ sa xndichi da naa da, chi ja ni ini xaan kuu, ti ja kuni kuñaa. 


text:
Ti kuaꞌa xaan yɨvɨ ni ka jinisoꞌo jnuꞌun ni ka kaꞌan Pedro jiin Juan, ni ka kandixia i Jesús. Ja ni jinu uꞌun mil chaa, ti sɨɨn ñasɨꞌɨ. 


text:
Ɨnga kɨvɨ ni ka ndututu sutu ka kuñaꞌnu, jiin taka chaa ñaꞌnu, jiin chaa ka xnaꞌan ley Israel. Ni ka ndututu da ñuu Jerusalén. 


text:
Suni ni ka ndututu Anás, ja kuñaꞌnu ga nuu sutu ka kuñaꞌnu un, jiin Caifás jiin Juan jiin Alejandro jiin taka ga yɨvɨ ja ka kuu jnaꞌan sutu kuñaꞌnu ga un. 


text:
Ni ka kana Pedro jiin Juan, ni ka jakuñɨ da nuu taka chaa kuñaꞌnu un, ti ni ka xndichi da naa da, ti ni ka kachi: ―Nasa ni ka saꞌa ra ja ni nduvaꞌa chaa tɨkuku un. Nau ja ni taꞌu jniñu nuu ra naa ra ―kachi ka kaꞌan. 


text:
¿ndoo ka jikajnuꞌun ni saña vijna naa ni, ja ni ka chindee na chaa tɨkuku un? Ti ka jikajnuꞌun ni nasa ni ka saꞌa na ja ni nduvaꞌa da. 


text:
Nu ja yukan kuu ja ka xndichi ni saña naa na, na kachi na nuu ni jiin nuu taka yɨvɨ ñuu Israel. Ni nduvaꞌa chaa un, chi Jesús, ya kuu Cristo, ɨɨn chaa ñuu Nazaret, ni taꞌu ya jniñu. Ni ka jatakaa ni Jesús ndaꞌa cruz, ko ni nandoto tuku ya nuu ñujiꞌi, chi ni jaꞌa Yandios jniñu ñaꞌnu nuu ya. 


text:
Saꞌa yo nanu ja ɨɨn ni ka kuu ni jiin chaa ka saꞌa veꞌe jiin yuu, ja ka sasɨɨn da yuu vaꞌa ga, ti Jesús ni kuu nanu ɨɨn yuu vaꞌa ga. Ko ni ka sasɨɨn ni ya, ti maa ya kuu ɨɨn chaa kuñaꞌnu. 


text:
Nuu Jesús kuu nuu nanitaꞌu yɨvɨ naa i, ti tu iyo ɨnga, chi maa ɨɨn ni Jesús kuu Seꞌe Yandios, ti maa ya kuu ja nama sɨkɨ yo naa yo ―ni kachi Pedro. 


text:
<pb/>Ni ka jini ja tu ka yuꞌu Pedro jiin Juan. Chi ka jini ja tu naꞌan ni ka skuaꞌa da. Yukan kuu ja ni ka naa ini, ko ja ni ka jini ja ni ka skuaꞌa da jiin Jesús. 


text:
Suni ni ka jini chaa ka kuñaꞌnu un ja kandichi chaa tɨkuku un, ti ja ni nduvaꞌa da. Yukan kuu ja tu ni kuu nachiso da jnuꞌun ni kaꞌan Pedro. 


text:
<pb/>―Nasa saꞌa yo jiin chaa jaꞌa naa da. Ti tu kuu kaꞌan yo ja tundo ni ka saꞌa da, chi ni ka saꞌa da jniñu ñaꞌnu, ti ja ni ndɨꞌɨ yɨvɨ ñuu jaꞌa ka jini. 


text:
Na siuꞌu yo da, ti na kachi yo jiin da ja tukaa ga ndakuniꞌin da sɨvɨ Jesús, nava tukaa ga xnaꞌan da nuu yɨvɨ jaꞌa naa i ―kachi da ni ka ndajnuꞌun da. 


text:
<pb/>Yukan ti ni ka kana tuku da Pedro jiin Juan, ti ni ka kachi da nuu da: ―Tukaa ga ndakuniꞌin ra sɨvɨ Jesús, ti tukaa ga xnaꞌan ra nuu yɨvɨ naa ra ―ni ka kachi da. 


text:
<pb/>Ti ni ka kachi Pedro jiin Juan nuu da: ―Kani ini ni naa ni. Ndeo nuu nau ja vaꞌa ga ja kuu nuu Yandios. Vaꞌa ga ja kuandatu na nuu ni, xi vaꞌa ga ja kuandatu na nuu Yandios. 


text:
Tu kuu kasɨ yuꞌu na naa na, chi kanu kuu ja kani na jnuꞌun taka ja ni ka jini na, ti ni ka jinisoꞌo na ―ni ka kachi da. 


text:
<pb/>Yukan ti ni ka siuꞌu tuku chaa ka kuñaꞌnu un maa da. Ti ni ka sia da, chi tu ni ka niꞌin nasa chakuachi da naa da. Ti ni ka yuꞌu ja kuɨtɨ ini yɨvɨ naa i. Tendɨꞌɨ yɨvɨ un ka kanajaa i Yandios ja ni nduvaꞌa chaa tɨkuku un. 


text:
Viꞌi ga uu xiko kuiya ni kuꞌu chaa un, ti sa ni nduvaꞌa da. Yukan ni ka jini yɨvɨ jniñu saꞌa Yandios, chi ni nduvaꞌa chaa tɨkuku un. Ni ka jikan apóstol jnundee ini 


text:
<pb/>Nu ni ka sia chaa ka kuñaꞌnu un Pedro jiin Juan, ti kuankoyo da nuu ni ka ndututu taka ga apóstol un naa da. Ti ni ka jani da jnuꞌun nava ni ka kaꞌan sutu ka kuñaꞌnu un jiin taka ga chaa ka kuñaꞌnu un nuu da naa da. 


text:
Ni ka jinisoꞌo taka ga chaa un jnuꞌun ni ka kaꞌan da, taka da ni ka nakanajaa da Yandios, ti ni ka kachi da: ―Niꞌin Yandios kuu ja taꞌu jniñu nuu na naa na. Ni saꞌa ni andɨvɨ, ñuyɨvɨ, jiin mar, jiin taka ja iyo ñuyɨvɨ, jiin andɨvɨ. 


text:
Undi najanaꞌan ni jaꞌa ni Espíritu Santo nuu David, chaa ni junukuachi nuu ni. Ti jiin inijnuni Espíritu Santo ni kachi da:<pb/>Ni ka ndututu chaa ka kuñaꞌnu tɨjnɨ nación ja ka kuni kanaa jiin Seꞌe Yandios, ya kuu Cristo.<pb/>Ti suni yɨvɨ Israel ka nduniꞌin ini, ko tu ka jini na jnuꞌun ka kaꞌan.<pb/> 


text:
Ni ka ndututu chaa ka kuñaꞌnu tɨjnɨ nación.<pb/>Ka kuni kanaa jiin ni, Yandios jiin Seꞌe ya Cristo, ya ni taji ya ja na taꞌu jniñu ñaꞌnu un, ni kachi David. Kachi tutu. 


text:
<pb/>Ñuu jaꞌa ni ka ndututu Herodes, jiin Poncio Pilato, jiin taka chaa vekoyo ɨnga nación, jiin yɨvɨ Israel, ti ni ka skejnaꞌan da jnuꞌun ja na kuū Jesús, ti ni ka jaꞌni da Seꞌe ii ni Jesús, ya junukuachi nuu ni, ya ni taji ni ja na taꞌu jniñu ñaꞌnu nuu nɨ tuꞌu ja iyo. 


text:
Ti vijna ndeꞌe ni, niꞌin Yandios kuu ja taꞌu jniñu nuu na naa na. Ka kuni siuꞌu yɨvɨ saña. Kuaꞌa ni jnuꞌun ndee ini saña naa na, chi ka junukuachi na nuu ni. Tu kuaꞌa ni jnuꞌun ja siuꞌu yɨvɨ saña naa na. Ti siaꞌan na kundee ini na kaꞌan na jnuꞌun ni. 


text:
Ti suni kachi ni ja na nduvaꞌa yɨvɨ ka kuꞌu, saꞌa na naa na. Ti kachi ni ja na koo tɨjnɨ ga jniñu ñaꞌnu, nava na kuni yɨvɨ taka jniñu saꞌa Jesús, Seꞌe ii ni, ya junukuachi nuu ni ―siaꞌan ni ka nakanajaa taka apóstol un Yandios. 


text:
<pb/>Nu ni ndɨꞌɨ ni ka nakanajaa da Yandios, ti ni jnaa veꞌe nuu kaꞌiin da un. Ti hora jña ni ka niꞌin da Espíritu Santo, ti ni ka kundee ini da ka kaꞌan da jnuꞌun Yandios. Taka ndajniñu kuu jaku tendɨꞌɨ da 


text:
<pb/>Ti tendɨꞌɨ yɨvɨ ka kandixia jnuꞌun Jesús ni ka ndu ɨɨn nuu ini i. Ti nau ndajniñu ka ñavaꞌa ɨɨn ɨɨn i, yukan kuu ja kuu taka i. 


text:
Ni ka ndundee ini taka apóstol un, chi taka yɨvɨ ni ka kandixia jnuꞌun Jitoꞌyo Jesús, ka chindee jnaꞌan. Ni ka siin apóstol un ka kaꞌan da ja ni nandoto Jesús. Ti uu ga yɨvɨ un ka kuu vaꞌa ini nuu da naa da. 


text:
Taka chaa ni ka kandixia un, tu ni ka jnaꞌan da nundoꞌo, chi taka da ka chindee jnaꞌan da. Nu ka ñavaꞌa da ñuꞌun xi veꞌe, ka xiko da ti ka nakuaꞌa da xuꞌun nuu apóstol. Ti apóstol un ka tejnaꞌan da nasa ka nandɨꞌɨ ɨɨn ɨɨn da naa da. 


text:
<pb/>Siaꞌan ni saꞌa ɨɨn chaa ni nani José. Ti apóstol un ni ka na skonani da Bernabé, chi ni jaꞌa da jnundee ini apóstol un naa da. Ni kaku da ñuu nani Chipre, ti ni kuu jnaꞌan da jiin familia Leví, chaa ni kuu sutu nuu Yandios najanaꞌan. 


text:
Ni jnaꞌan ɨɨn chaa ni nani Ananías jiin ñasɨꞌɨ da Safira. Suni ni xiko da ñuꞌun da. Ti Ananías ni chisaꞌyɨ da jaku xuꞌun ja ni ka niꞌin da nuu ñuꞌun da un. 


text:
Ti jaku ni ni nakuaꞌa da nuu apóstol, ti ni kachi da ja yukan ni kuu ndɨꞌɨ xuꞌun da ja ni ka niꞌin da jiin ñuꞌun da. Siaꞌan ni saꞌa da, ko ni jini ñasɨꞌɨ da. 


text:
Ti ni kachi Pedro nuu da: ―Va ni jikun jaꞌuꞌu un roꞌo Ananías, ja yukan kuu ja kuni ra xndaꞌu ra Espíritu Santo niku. Ni chisaꞌyɨ ra sava xuꞌun ni niꞌin ra jiin ñuꞌun ra. Na ti xiko ga ra ñuꞌun un, ni kuu ñuꞌun maa ra, ti kuu saꞌa ra nava kuu ini ra jiin. Ti nu ni xiko ra, ni niꞌin ra xuꞌun un, ko suni xuꞌun maa ra kuu. Ni ndoꞌo ini ra ja xndaꞌu ra ruꞌu naa ri. Ko ansu ruꞌu ni xndaꞌu ra, chi maa Yandios kuni xndaꞌu ra ―kachi Pedro. 


text:
<pb/>Nu ni jinisoꞌo Ananías jnuꞌun ni kaꞌan Pedro, ni nduva da, ti ni jiꞌi ni da. Tendɨꞌɨ yɨvɨ ni ka jini jnuꞌun un ni ka yuꞌu xaan. 


text:
Ti yukan kaꞌiin tɨjnɨ chaa kuachi. Ni ka tuꞌva da nuu katuu ndɨyɨ un, ni ka suku da ɨɨn saꞌma. Ni ka ndokani da ndɨyɨ un, ti ni ka jaꞌan chunduji da. 


text:
<pb/>Ni kuu naꞌan ti ni chaa Safira, ñasɨꞌɨ ndɨyɨ Ananías. Ti kuni ga ña nundoꞌo ni jnaꞌan Ananías. 


text:
Ti ni jika jnuꞌun Pedro nuu ña, ni kachi da: ―¿Ni kuyaꞌu ñuꞌun un nava ni ka kachi ra nu? Ti ni kachi Safira: ―Yaꞌu yukan kuaꞌan. 


text:
<pb/>Ti ni kachi Pedro: ―Tu vaꞌa ja ni ka kijnaꞌan ra ti maa Espíritu Yandios ka kuni xndaꞌu ra. Ndeꞌe chaa vekoyo yukan ni ka jan chunduji yɨɨ ra, ti vijna kiꞌin da jiin maa ra suni ―ni kachi Pedro jiin ña. 


text:
<pb/>Hora jña ni nduva ña nuu jaꞌa Pedro, ti ni jiꞌi ni ña. Ni ka ndɨvɨ chaa un, ni ka jini da ja suni ja ni jiꞌi ña. Ni ka kaniꞌin da ña, ti ni ka jan chunduji da ña xiin yɨɨ ña un. 


text:
Ndɨꞌɨ yɨvɨ ka kandixia Jesús un jiin uu ga yɨvɨ ni ka jinisoꞌo, ti ni ka yuꞌu xaan i. Tɨjnɨ jniñu ñaꞌnu ni ka saꞌa taka apóstol 


text:
<pb/>Tɨjnɨ jniñu ñaꞌnu ni ka saꞌa taka apóstol. Ti siaꞌan sa ni ka jini yɨvɨ un jniñu saꞌa Yandios. Ti tendɨꞌɨ yɨvɨ ni ka kandixia Jesús un ni ka ndututu yuxeꞌe nani Salomón. 


text:
Ti taka yɨvɨ ja tu ka kandixia Jesús ka yuꞌu najnaꞌan jiin yɨvɨ ka kandixia un, ko ni ka jini ja mani chaa vaꞌa ka kuu da. 


text:
Ti ni kuu kuaꞌa ga yɨvɨ ni ka kejaꞌa ka kandixia jnuꞌun Jesús. Kuu chaa, kuu ñasɨꞌɨ ni ka kandixia, ti ni ka najnaꞌan jiin yɨvɨ ka kandixia un. 


text:
Yukan ti ka kejaꞌa ka yɨndaꞌa yɨvɨ ka kuꞌu un jiin tɨkachi xi jiin yuu. Undi yuꞌu ichi un, ti yukan ka xndoo yɨvɨ ka kuꞌu un. Siaꞌan ni ka saꞌa, chi ka ndoꞌo ini ja nu na yaꞌa Pedro yukan, ti kuikun ndatɨ da sɨkɨ yɨvɨ ka kuꞌu un, ti nduvaꞌa i naa i. 


text:
Suni ni ka kii yɨvɨ ñuu kaꞌiin yajni Jerusalén. Ka ndiso i yɨvɨ kuꞌu jiin yɨvɨ ka jnaꞌan tachi xaan, ti ni ndɨꞌɨ un ni ka nduvaꞌa. Ni ka jnɨɨ da presu apóstol 


text:
<pb/>Nu ni ka jinisoꞌo sutu ka kuñaꞌnu un jiin chaa saduceo taka jniñu ka saꞌa apóstol un, ni ka kuu kuasun ini da. 


text:
Ti jakuaa ni jaꞌan ɨɨn tajnu Yandios ni jiña yuxeꞌe vekaa un, ti ni keniꞌin da naa da, ti ni kachi tajnu un nuu da: 


text:
<pb/>―Kuaꞌan ni veñuꞌun kaꞌnu Israel un, ti kani ni jnuꞌun nasa nanitaꞌu yɨvɨ, ti na kunchuku i jiin Yandios ―ni kachi tajnu Yandios. 


text:
<pb/>Sa ni ndɨꞌɨ ni kaꞌan tajnu un, ti ni kundijin. Kuankoyo da ti ni ka kɨvɨ da yuxeꞌe veñuꞌun un, ti ni ka kejaꞌa da ka xnaꞌan da nuu yɨvɨ kaꞌiin un. Yukan kaꞌiin da ti sutu kuñaꞌnu ga un jiin taka ndajaꞌa da ni ka ndututu da. Ni ka kana da tendɨꞌɨ chaa ka kuñaꞌnu ñuu un jiin taka ga chaa ka kuñaꞌnu nación Israel. Ti ni ka taꞌu da jniñu nuu chaa ka ndito vekaa un ja na keniꞌin da apóstol. 


text:
Kuankoyo tajnu un kuan kiꞌin da apóstol un naa da. Ko tukaa ga kaꞌiin da. Ti ni ka nandeokuñɨ tajnu un ni ka jani da jnuꞌun nuu taka chaa ka kuñaꞌnu un ja siaꞌan ni kuu. 


text:
Ti ni ka kachi da: ―Ni jakoyo na, ko ni ka jini na ja ndiꞌyu vaꞌa yuxeꞌe vekaa un. Ti kajiin policía yuxeꞌe un ka ndito da. Ni ka jiña na, ko tukaa ga ndoo kaꞌiin ini vekaa un ―ni ka kachi da. 


text:
<pb/>Nu ni ka jinisoꞌo chaa ka yindaꞌa veñuꞌun Israel un, jiin taka sutu ka kuñaꞌnu un, jnuꞌun ni ka kaꞌan tajnu un, ka kejaꞌa ka ndoꞌo ini. Ti tu ka jini nasa saꞌa. 


text:
Nɨ ka ndoꞌo ini siaꞌan, ti ni jaa ɨɨn chaa ni jani jnuꞌun, ti ni kachi da: ―Chaa ni ka jnaa ni vekaa iku un, ja kaꞌiin da ini veñuꞌun un ka xnaꞌan da yɨvɨ ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Yukan na ti kuaꞌan chaa ka yindaꞌa veñuꞌun un jiin tajnu da, ni ka jan kiꞌin vii da apóstol un naa da, chi ka yuꞌu da ja kuaꞌa yɨvɨ un yuu sɨkɨ da naa da. 


text:
Ni chakoyo da jiin apóstol un, ni ka jani da chaa nuu chaa ka kuñaꞌnu un. Ti ni kejaꞌa sutu kuñaꞌnu un ni xndichi da apóstol un naa da: 


text:
<pb/>―Ja ni kachi ri nuu ra naa ra ja tukaa ga skuaꞌa ra jiin yɨvɨ jaꞌa naa i, ko tu ni ka chunsoꞌo ra, ti ka siin ra ka xnaꞌan ra jnuꞌun Jesús nuu yɨvɨ. Ti ja ni ndɨꞌɨ yɨvɨ ñuu Jerusalén ka jini, ti suni ka kaꞌan ra naa ra ja ruꞌu ni ka jaꞌni Jesús ―ni ka kachi chaa ñaꞌnu un. 


text:
Jnaꞌan yo najanaꞌan, ni ka nchañuꞌun da Yandios, ti maa Yandios ni naxndoto ya Jesús tuku. Ni ka jaꞌni ni Jesús, ni ka jatakaa ni ya ndaꞌa cruz. 


text:
Ti vijna kuñaꞌnu Jesús, chi Yandios ni jaꞌa jniñu ñaꞌnu nuu ya ja na taꞌu ya jniñu, ti na kuankaꞌnu ini ya nuu yɨvɨ. Ti kuni ya ja taka yɨvɨ nación Israel na xndoo kuachi nava na kuankaꞌnu ini ya nuu da. 


text:
Ni jaꞌa Yandios Espíritu Santo nuu taka yɨvɨ ka jandatu nuu ya. Yukan kuu ja ka kaꞌan na jiin inijnuni Espíritu Santo, chi ja ni ka jini na taka jniñu ni saꞌa Jesús ―ni kachi Pedro. 


text:
<pb/>Nu ni ka jinisoꞌo chaa ka kuñaꞌnu un taka jnuꞌun ni kaꞌan Pedro, ni ka kuɨtɨ xaan ini da, ti ka kuni da kaꞌni da taka apóstol un. 


text:
Yukan kande ɨɨn chaa fariseo nani Gamaliel. Suni kuu da ɨɨn chaa kuñaꞌnu ñuu Israel. Ti suni ni skuaꞌa da tutu Yandios janaꞌan. Ti taka yɨvɨ ka jandatu nuu da. Ni ndokuɨñɨ da, ti ni kachi da ja na kekoyo apóstol un ɨɨn nundaa kuɨtɨ, chi kuni da ndajnuꞌun da jiin uu ga chaa ka kuñaꞌnu un. 


text:
Yukan ti ni kachi da nuu chaa un naa da: ―Tendɨꞌɨ ra naa ra, kani ini nasa saꞌa ra jiin chaa jaꞌa naa ra. 


text:
Ka nukuꞌun ini ra ja na janaꞌan. Ni iyo ɨɨn chaa ni nani Teudas, ti ni kachi da ja maa da kuu ɨɨn chaa kuñaꞌnu. Ni ka kandixia kuun ciento yɨvɨ ni ka ndikun da. Ti ni ka kanaa da jiin chaa ka kuñaꞌnu un. Ti ni ka jaꞌni da chaa, ti ndɨꞌɨ yɨvɨ ka ndikun da un ni ka jichanuu, ti tundo ni kuu kuɨtɨ. 


text:
Ni yaꞌa un ti ni jaa ɨɨn kɨvɨ ni ka ndokani da ɨɨn censo nación yukan. Kuiya jña ni iyo ɨɨn chaa Galilea nani Judas. Ti suni kuaꞌa yɨvɨ ni ka ndikun jiin da. Suni ni ka jaꞌni da chaa un, ti taka yɨvɨ ni ka ndikun jiin da un ni ka jinu. 


text:
Yukan kuu ja vaꞌa ga ja na sia ra chaa jaꞌa naa ra. Na kinkoyo da. Chi nu ka saꞌa da ja ñuxini maa da, ti tu kuñɨɨ. 


text:
Ko nu ka saꞌa da jniñu taꞌu Yandios, tu kuu xnaa ra naa ra. Sia da na kinkoyo da, chi tu kuu kanaa ra jiin Yandios ―ni kachi Gamaliel nuu da naa da. Ni ka jandatu chaa ñaꞌnu un, ti ni ka saꞌa da nava ni kachi Gamaliel. 


text:
<pb/>Yukan ti ni ka kana tuku da apóstol un ni ka jakoyo da, ti ni ka taꞌu jniñu nuu da. Ni ka kachi: ―Tukaa ga kaꞌan ra jnuꞌun Jesús naa ra ―ni ka kachi chaa ka kuñaꞌnu un nuu da. Ti ni ka sia da kuankoyo da. 


text:
Ni ka kee apóstol un nuu chaa ka kuñaꞌnu un, ti ni ka kusɨɨ ini da, chi ni kachi Yandios ja kondoꞌo da ja sɨkɨ Jesús naa da. 


text:
Tu ni ka jandatu da jnuꞌun ni ka kaꞌan chaa ka kuñaꞌnu un, chi ni ka siin da ka skuaꞌa da jiin yɨvɨ ini veñuꞌun Israel, ti suni veꞌe, ti ni ka kachi da: ―Ka ndatu ra Cristo naa ra, ti Jesús kuu Cristo ni kii un ―ni ka kachi apóstol. Yukan kuu jnuꞌun ni ka xnaꞌan da taka veꞌe yɨvɨ un. Ni ka nakaji da uxia chaa kunukuachi<pb/>


text:
Kɨvɨ jña kuan kukuaꞌa ga yɨvɨ ka kandixia jnuꞌun Jesús. Ka iyo yɨvɨ ni ka kaꞌan jnuꞌun griego, jiin yɨvɨ ka kaꞌan jnuꞌun hebreo. Yɨvɨ ka kaꞌan jnuꞌun griego ni ka kejaꞌa ka kankuachi sɨkɨ yɨvɨ ka kaꞌan jnuꞌun hebreo, ti ni ka kachi: ―Ñaꞌan ni ka jiꞌi yɨɨ un, tu ka niꞌin ña taka ja ka jaꞌa apóstol un taka kɨvɨ ―ni ka kachi. 


text:
<pb/>Ni ka nastutu apóstol taka yɨvɨ ka kandixia Jesús, ti ni ka kachi da: ―Tu kuu xndoo ri jniñu ri ja ka kaꞌan ri jnuꞌun Yandios, ti kuaꞌa ri ja kaji yɨvɨ ndaꞌu un. 


text:
Taka ra naa ra ja ka kandixia, vaꞌa ga ja na nakaji ra uxia chaa kunukuachi, ti na kuaꞌa da ja kaji yɨvɨ un. Nduku ra chaa ka jini junukuachi, chaa ni ka niꞌin Espíritu Santo, ti na kuaꞌa ri jniñu nuu da. 


text:
Ti ruꞌu naa ri, na siin ri kakantaꞌu ri nuu Yandios, ti na kaꞌan ri jnuꞌun ya taka kɨvɨ ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Siaꞌan ni kuu, ti tendɨꞌɨ da ni ka kusɨɨ ini. Ti ni ka nakaji da Esteban, chi ni kandixia nɨ ini añu da Jesús, ti ni niꞌin da Espíritu Santo. Suni ni ka nakaji da Felipe, Prócoro, Nikanor, Timón, Parmenas jiin Nicolás, chaa ñuu Antioquía, ja tu ni kuu da chaa Israel, chi tu jaꞌi kuni da jnuꞌun Jesús. 


text:
Ni ka jakuɨñɨ chaa un nuu apóstol, ti apóstol un ni ka jikantaꞌu da nuu Yandios. Ti ni ka chuxndee da ndaꞌa da xini chaa un ja na saꞌa da jniñu un. 


text:
<pb/>Kuaꞌa yɨvɨ ni ka jinisoꞌo jnuꞌun Yandios, ti ni ka kejaꞌa ka kandixia, ti kuan kukuaꞌa ga yɨvɨ ñuu Jerusalén ka kandixia. Ti suni kuaꞌa sutu veñuꞌun Israel ka kejaꞌa ka kandixia jnuꞌun Jesús. Ni ka jnɨɨ da presu Esteban 


text:
<pb/>Tɨjnɨ jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Esteban nuu yɨvɨ un, chi siaꞌan ni taꞌu Yandios jniñu nuu da, ti ni chindee ya maa da. Nu ni ka jini yɨvɨ un taka jniñu taꞌu Yandios ja ni saꞌa Esteban, ni ka yuꞌu. Ti tendɨꞌɨ yɨvɨ ka jandatu nuu da naa da. 


text:
Ti yukan kaꞌiin yɨvɨ ka junukuachi ini veñuꞌun Israel ja ni nani “Chaa ni ka ketaꞌu”, chi tukaa ga ka sajniñu kaꞌa da. Suni kaꞌiin chaa Israel ja kanchuku ñuu Cirene, ñuu Alejandría, ñuu Cilicia jiin Asia. Ti ni ka chajnaꞌan da jnuꞌun jiin Esteban. 


text:
Ti tu kuu nandeokani da jnuꞌun kaꞌan Esteban, chi Esteban kaꞌan da jiin inijnuni Espíritu Santo. Yukan kuu ja vaꞌa ni kaꞌan Esteban nuu da. 


text:
Ni ka nduku chaa Israel un tɨjnɨ chaa ka xndaꞌu ñaꞌan ja na kachi da: ―Ni ka jinisoꞌo na jnuꞌun ni kaꞌan Esteban sɨkɨ Moisés jiin Yandios ―ni ka kachi da. 


text:
<pb/>Yukan ti ni ka kuɨtɨ xaan ini yɨvɨ un jiin taka chaa ñaꞌnu, jiin chaa ka xnaꞌan ley Israel. Ni ka jnɨɨ da presu Esteban, ti kuaꞌan da jiin da nuu ni ka ndututu taka chaa ka kuñaꞌnu nación Israel. 


text:
Ti ni ka kachi chaa ka xndoñaꞌan un: ―Taka kɨvɨ kaꞌan Esteban ja tu kaxan veñuꞌun kaꞌnu yo, ti suni kaꞌan da ja tutu Yandios najanaꞌan, tukaa kaxan. 


text:
Suni ni ka jinisoꞌo na jnuꞌun ni ka kaꞌan da ja Jesús, chaa ñuu Nazaret, kanuū da veñuꞌun kaꞌnu jaꞌa, jiin ja sama da jnuꞌun ni xndoo Moisés jiin yo ―ni ka kachi da. 


text:
Yukan ti taka chaa ka kuñaꞌnu un jiin tendɨꞌɨ yɨvɨ kanchuku un, ni ka ndeꞌe vaꞌa nuu Esteban. Ti ni ka jini ja jito da nanu ɨɨn tajnu Yandios, chi ndinchaa nuu da. Nama Esteban maa da<pb/>


text:
Ti ɨɨn sutu kuñaꞌnu un ni jikajnuꞌun da Esteban, ti ni kachi da: ―¿Jandaa kuu jnuꞌun ka kaꞌan chaa jaꞌa nu? ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kachi Esteban: ―Tendɨꞌɨ niꞌin chaa ka kuñaꞌnu naa ni jiin taka ga yɨvɨ kaꞌiin jaꞌa, kunsoꞌo ni na kaꞌan na. Ka jini yo ja tundo kejnaꞌan jiin Yandios, ko ni ndenda ya nuu Abraham, ti Abraham ni jini da ya jiin nuu da. Ti jnaꞌan Abraham ka kuu yo. Nɨ kancha ga da ñuu Mesopotamia, ti kiꞌin ga da Harán na ni jini da Yandios. 


text:
<pb/>Ti ni kachi Yandios nuu da: “Kuxio ñuu ra, xndoo jnaꞌan ra, ti kiꞌin ra ɨɨn ñuu nuu xnaꞌan ri roꞌo”, ni kachi Yandios. 


text:
Yukan kuu ja ni xndoo Abraham ñuu Mesopotamia nuu kanchuku yɨvɨ Caldea, ti kuaꞌan da ñuu Harán. Yukan ni kuncha da. Yukan ni jiꞌi tata da. Ti ni kachi Yandios nuu da ja na ndiji da ñuu Israel nuu kanchuku yo jaꞌa vijna. 


text:
Tu ni kuni Yandios ja kuñavaꞌa da ñuꞌun maa da, ni vasu ɨɨn tɨꞌlɨ nuu kuañu da, ko ni kachi Yandios nuu da: “Kuaꞌa ndɨꞌɨ ri ñuꞌun jaꞌa nuu ra kuu ra. Nu na jaa ɨɨn kɨvɨ kuū ra, ko kendo jiin jnaꞌan ra”, ni kachi Yandios jiin Abraham, vasu ti koo ga seꞌe da. 


text:
<pb/>Suni ni kachi Yandios: “Jaku ni kuiya kunchuku jnaꞌan ra ɨɨn ñuu jika, nuu kanchuku ɨnga yɨvɨ. Chayɨka yɨvɨ un da saꞌa da jniñu, kuaꞌa tau da, ti kondoꞌo da kuun ciento kuiya ja tu kinyaꞌu da ni ɨɨn xuꞌun”, ni kachi Yandios. 


text:
Ti suni ni kachi ya: “Ruꞌu na xndichi ri yɨvɨ kuaꞌa nundoꞌo nuu jnaꞌan ra un. Xnaka kondoꞌo da sa kekoyo da, ti nchakoyo da ñuꞌun Israel jaꞌa, ti kunchañuꞌun da ruꞌu”, ni kachi ya. 


text:
<pb/>Siaꞌan ni kachi Yandios nuu Abraham undi na janaꞌan. Yukan kuu ja ni xndoo Yandios ɨɨn jnuꞌun ja na saꞌa yɨvɨ ɨɨn seña yɨkɨ kuñu da nava ni kachi Yandios. Suni siaꞌan ni saꞌa Isaac jiin seꞌe da Jacob, ti suni siaꞌan ni saꞌa Jacob jiin ndɨ uxi uu seꞌe da. Ni ka jaꞌnu chaa un, ti ni ka xnukoo da nación Israel ―ni kachi Esteban nuu yɨvɨ un. 


text:
<pb/>Siin Esteban kaꞌan da nuu chaa ka kuñaꞌnu un, ti ni kachi da: ―Ti ni iyo ɨɨn seꞌe Jacob ni nani José, ti taka ñani da un ni ka kuu kuasun ini jiin da. Yukan kuu ja ni ka xiko da José nuu chaa ka jika ichi ja kuankoyo ichi ñuu Egipto, ko Yandios tu ni xndoo ya maa da. 


text:
Maa ya ni saꞌa ja tu ni iyo xaan da nundoꞌo. Ni chindee Yandios José, ti Faraón, chaa ni kuñaꞌnu nuu nɨ ñuu Egipto yukan, ni jini da ja iyo inijnuni José, chi chindee Yandios maa da. Yukan ni kuu ja ni jaꞌa da jniñu nuu José, ti José ni taꞌu da jniñu nɨ ñuu Egipto, ti suni ni taꞌu da jniñu nuu yɨvɨ ni ka junukuachi ini veꞌe Faraón ―ni kachi Esteban nuu yɨvɨ un. 


text:
<pb/>Siin Esteban kaꞌan da nuu chaa ka kuñaꞌnu un, ti ni kachi da: ―Kuiya jña ni kii ɨɨn jnama xaan nɨ ñuu Egipto jiin Canaán, ti ni ka jiꞌi yɨvɨ soko. Ti jnaꞌan yo na janaꞌan un, tukaa ga ni ka niꞌin da ja kaji da. 


text:
Ko nu ni jini Jacob ja iyo triu ñuu Egipto, ti ni taji da seꞌe da ni ka jan kuan da triu yukan. Ni ka jaꞌan da ɨɨn jinu. 


text:
Ni ka nandeokuñɨ tuku da ɨnga jinu, sa ni stuu José nuu da naa da ja ñani da kuu da. Yukan ti ni jini Faraón chaa ka kuu jnaꞌan José. 


text:
Yukan na ti ni kachi José jiin ñani da ja na kiꞌin tata da Jacob jiin taka ga jnaꞌan da un. Ti ja tɨndɨꞌɨ da, iyo uni xiko xiaꞌun yɨvɨ. 


text:
Yukan ti kuaꞌan Jacob ñuu Egipto. Yukan ni kuncha da undi ni jiꞌi da. Ti tɨndɨꞌɨ seꞌe da ni ka jiꞌi yukan. 


text:
Yukan ti ni jaa ɨɨn kɨvɨ ja ni ka nakiꞌin jnaꞌan da un yɨkɨ da jiin yɨkɨ taka seꞌe da kuanoꞌon undi ñuu Siquem, ti ni ka chunduji da yɨkɨ un ɨɨn ñaña nuu ni jaan Abraham nuu seꞌe Hamor undi najanaꞌan. Ja ni chaꞌu da jiin xuꞌun plata na ni kuncha da ñuu Siquem. 


text:
<pb/>Ni ka kaya xaan jnaꞌan Abraham ñuu Egipto un. Kuan kuyajni kuiya ja kuaꞌa Yandios ñuꞌun nuu jnaꞌan Abraham nava ni kachi ya undi nuu. 


text:
Nu ni kɨvɨ ɨnga chaa taꞌu jniñu ñuu Egipto, tu ni jini da jniñu ni saꞌa José, chi ja ni kuu naꞌan xaan ni jiꞌi da. 


text:
Ni xndaꞌu chaa taꞌu jniñu un jnaꞌan yo, ti ni ka jito da nundoꞌo. Ko ni ka kaya xaan da naa da. Ti ni kachi chaa taꞌu jniñu un ja nu ni kaku ɨɨn suchi lulu, na skaña da i ti na kuū i, chi kuan kaya xaan jnaꞌan Abraham, ni kachi chaa taꞌu jniñu un. 


text:
<pb/>Kuiya jña ni kaku Moisés. Ni kuncha i uni yoo jiin tata i, ko ni jini Yandios ja kuu i ɨɨn suchi vaꞌa, ti ni jajnaꞌan ini ya maa i. 


text:
Ni jaa ɨɨn kɨvɨ ja tukaa ga ni kuu kɨsaꞌyɨ i veꞌe i, ti ni ka chajiyo tata i maa i. Ko seꞌe sɨꞌɨ maa chaa taꞌu jniñu un ni naniꞌin yɨ, ti ni na kiꞌin ña kuaꞌan jiin ña. Yukan ni skuaꞌnu ñaꞌan un nava seꞌe maa ña. 


text:
Yukan ni skuaꞌa Moisés taka ja ka jini chaa Egipto, ti ni kuñaꞌnu da. Ni kuu ndichi xini da jiin taka jniñu ni saꞌa da jiin yɨvɨ. 


text:
Ɨɨn kɨvɨ ni jini da ja kani ɨɨn chaa Egipto un ɨɨn jnaꞌan da, ti Moisés ni nama da jnaꞌan da un, ni kani da chaa Egipto un, ti ni jaꞌni da. 


text:
Ni ndoꞌo ini da ja kachi jnaꞌan da un ja Yandios ni taji maa da ja na nama da, ko tu ni ka chaku ini chaa un. 


text:
<pb/>Ti ɨnga kɨvɨ ni jini da ka kanaa uu chaa Israel un, ti ɨɨn da kundee jiin ɨnga da. Ti ni ndoꞌo ini Moisés ja kaꞌan da jiin da na ndumani da, ti ni kachi da: “Kunsoꞌo naa ra, tu vaꞌa ja ka kanaa ra, chi kuu jnaꞌan ra naa ra.” 


text:
Ti chaa ni kundee un ni chindaꞌa da Moisés, ti ni kachi da: “Ansu niꞌin kuu chaa taꞌu jniñu nuu na ja xndichi ni saña naa na. Tundo ni taꞌu jniñu nuu ni. 


text:
Nu ni jinisoꞌo Moisés ja ni kaꞌan chaa un siaꞌan, ni yuꞌu da ti kuaꞌan da ɨnga ñuu nani Madián. Yukan ni kuncha da ɨɨn ñuu jika un. Yukan ni nandaꞌa da, ti ni iyo uu seꞌe da ―ni kachi Esteban nuu yɨvɨ un. 


text:
<pb/>Siin Esteban kaꞌan da: ―Yukan ni kuncha Moisés uu xiko kuiya, ti ɨɨn kɨvɨ ni jaꞌan da nuu ñuꞌun teꞌe un. Ni yaꞌa da yuku nani Sinaí, ti ni ndeꞌe da kayu nuꞌiñu ndiꞌi un. Maꞌñu ñuꞌun un kandichi ɨɨn ángel ja kuu tajnu ni taji Yandios. 


text:
Nu ni jini da yukan ti ni naa ini da. Kuan tuꞌva da ja kin ndeꞌe vaꞌa da. Ti ni jinisoꞌo da kaꞌan Yandios. 


text:
Ti ni kachi ya: “Maa ri kuu Yandios. Tendɨꞌɨ jnaꞌan ra najanaꞌan ni ka nchañuꞌun da ruꞌu. Abraham, Isaac jiin Jacob ni ka nchañuꞌun da ruꞌu”, ni kachi ya. Ti ni kejaꞌa Moisés nɨꞌɨn da ja ni yuꞌu da, ti tukaa kuni da ndeꞌe da yukan. 


text:
Ti ni kachi tuku Yandios nuu da: “Tava ndijña ra, chi kachi ri ja ñuꞌun ii kuu nuu kandichi ra jña. 


text:
Jini ri ja ni ka ndoꞌo yɨvɨ Israel ñuu Egipto, ti kundaꞌu ini ri. Ni jinisoꞌo ri ka kaꞌan i ja tukaa ga ka kundee i kuchaku i. Yukan kuu ja ni kuun ri venama ri i. Ti roꞌo, noꞌon ra ñuu Egipto”, ni kachi Yandios ―ni kachi Esteban nuu yɨvɨ un. 


text:
<pb/>Siin Esteban kaꞌan da, ti ni kachi da: ―Ni taji Yandios Moisés kuaꞌan da Egipto, vasu tu ka kuvaꞌa ini yɨvɨ Israel nuu da, chi ni kachi da: “Ansu niꞌin kuu chaa taꞌu jniñu nuu na ja xndichi ni saña. Tundo ni taꞌu jniñu nuu ni”, ni ka kachi. Ko Yandios ni jaꞌa ya jniñu nuu Moisés ja na kuñaꞌnu da, ti nama da sɨkɨ yɨvɨ Israel, ti ni chindee tajnu Yandios un Moisés jiin taka jniñu ni saꞌa da. 


text:
Yukan kuu ja kuaꞌa jniñu ñaꞌnu ni saꞌa Moisés ñuu Egipto, ti chaa kuñaꞌnu un ni yuꞌu da nu ni jini da taka jniñu saꞌa Yandios. Yukan sa ni ka jini chaa Israel un nasa jniñu saꞌa Yandios. Yukan ni kuꞌiin da uu xiko kuiya. 


text:
Suni maa Moisés un ni kachi da nuu yɨvɨ Israel: “Taji Yandios ɨɨn jnaꞌan ra ti kaꞌan da jnuꞌun ya nanu ni taji ya maa ri. Ti chunsoꞌo ra jnuꞌun kaꞌan chaa un naa ra”, ni kachi Moisés. 


text:
Na kuaꞌan Moisés jiin yɨvɨ Israel nuu ñuꞌun teꞌe un. Ni jaꞌan da yuku Sinaí, ti yukan ni kaꞌan da jiin ɨɨn tajnu Yandios. Ti yukan kuu nuu ni niꞌin da jnuꞌun Yandios ja na kuandatu yɨvɨ Israel, ti ni xndoo da jiin yo undi vijna ―kachi Esteban. 


text:
<pb/>Siin Esteban kaꞌan, ti ni kachi da: ―Ko jnaꞌan yo na janaꞌan, tu ni ka jandatu da nuu Moisés, chi ka kuni da ndeokuñɨ da ñuu Egipto. 


text:
Yukan kuu ja nɨ kande Moisés yuku Sinaí un, ni ka kejaꞌa chaa Israel un ka kaꞌan da jiin Aarón, ñani da: “Natejnaꞌan ɨɨn santu na koxnuu nuu yo nandi kiꞌin yo, chi ni yoxnuu Moisés nuu yo na ni ka kee yo ñuu Egipto, ko tu jini yo ndo ni jnaꞌan da vijna”, ni ka kachi da. 


text:
Ti ni ka saꞌa da ja natejnaꞌan da ɨɨn xndɨkɨ lulu. Yukan ni ka nachiñuꞌun da, ti ni ka jaꞌni da kuɨtɨ da ni ka soko da nuu un. Ni ka kusɨɨ ini da jiin ja ni ka saꞌa da un. 


text:
Yukan kuu ja ni xndoo Yandios maa da, ni ka siin da nava ichi kuankoyo da, ja suni ni ka nchañuꞌun da ndikandii, yoo jiin chuxini. Chi siaꞌan kaꞌan nuu tutu ni ka saꞌa chaa ni ka kaꞌan jnuꞌun Yandios na janaꞌan, chi nuu tutu un kachi siaꞌan: “Roꞌo chaa Israel naa ra, ni ka jikonuu ra nuu ñuꞌun teꞌe, tu ni ka nchañuꞌun ra ruꞌu, chi tu ni ka jaꞌni ra kuɨtɨ ra ja soko ra nuu ri. 


text:
Taka nuu ni ka jikonuu ra ni ka ndiso ra veꞌe ñɨ lulu nuu ni kunde santu nani Moloc. Ti suni ni ka ndiso ra ɨnga santu ni nani Renfán ja ni ka natejnaꞌan ra nanu ɨɨn chuxini. Ni ka nchañuꞌun ra santu un ja kuu santu ni ka saꞌa maa ra naa ra. Yukan kuu ja tukaa jito ri roꞌo naa ra. Ti taji ri roꞌo kinkoyo ra undi ɨnga ñuu Babilonia”, ni kachi Yandios ―kachi Esteban. 


text:
<pb/>Siin Esteban kaꞌan, ti ni kachi da: ―Na ni ka jikonuu jnaꞌan yo nuu ñuꞌun teꞌe un na najanaꞌan, ni ka ñavaꞌa da ɨɨn veꞌe ñɨ nuu ni ka nchañuꞌun da Yandios. Ni ka saꞌa da veꞌe un nava ni kachi Yandios nuu Moisés. 


text:
Yukan ti nu ni jaa ɨɨn kɨvɨ ni taꞌu Josué jniñu nuu jnaꞌan yo najanaꞌan, ni ka kaniꞌin da veꞌe un kuaꞌan da jiin undi nuu ñuu Canaán. Ti ni ka keniꞌin da yɨvɨ ñuu un kuaꞌan, chi ni chindee Yandios maa da naa da. Siaꞌan ni ka ñavaꞌa da veꞌe ñɨ un undi kɨvɨ ni kɨvɨ David ni taꞌu da jniñu. 


text:
Ni kuu ini Yandios David. Yukan kuu ja ni jikan David ɨɨn taꞌu nuu Yandios, chi ni ndoꞌo ini da ja saꞌa da ɨɨn veꞌe vaꞌa ja kuu Yandios, ya ni nchañuꞌun tata da najanaꞌan Jacob, ko tu ni kachi Yandios. 


text:
Vasu tu kancha Yandios chaku ini veꞌe ka saꞌa yɨvɨ, nava ni kachi chaa ni kaꞌan jnuꞌun Yandios undi janaꞌan:<pb/> 


text:
Taꞌu ri jniñu andɨvɨ ti suni nuu ñuyɨvɨ,<pb/>Ti tu ka saꞌa ra ɨɨn veꞌe ja kuncha ri ndetatu ri.<pb/> 


text:
Chi maa ri ni saꞌa tendɨꞌɨ ja iyo jaꞌa. Siaꞌan ni kachi Yandios, ni kachi profeta un ―kachi Esteban. 


text:
<pb/>Siin Esteban kaꞌan, ti ni kachi da: ―Roꞌo chaa Israel naa ra, nɨnɨ ka kuniꞌin ini ra naa ra. Tu ka chunsoꞌo ra jnuꞌun Yandios. Tu ka jandatu ra nuu Espíritu Santo. Ka saꞌa ra nanu ni ka saꞌa jnaꞌan ra najanaꞌan, 


text:
na ni ka jaꞌa da tau chaa ni ka kaꞌan jnuꞌun Yandios. Ti ni ka kachi profeta un ja chaa ni ka kaꞌan jnuꞌun Yandios. Ti ni ka kachi profeta un ja chaa ɨɨn chaa vaꞌa, ko ni ka jaꞌni yɨvɨ chaa un naa da. Ni chaa Jesús, ko roꞌo ni ka jnɨɨ ra ya, ti ni ka jaꞌni ra ya. 


text:
Undi najanaꞌan ni kaꞌan ɨɨn tajnu Yandios jnuꞌun ya nuu jnaꞌan yo ja na kuandatu da, ti ja ka jini ra, ko tu ka jandatu ra jnuꞌun ni kaꞌan tajnu un ―ni kachi Esteban nuu da naa da. Ni jiꞌi Esteban 


text:
<pb/>Nu ni ka jinisoꞌo da jnuꞌun ni kaꞌan Esteban, ni ka kejaꞌa ka kuꞌyu yuꞌu da, chi ni ka kuɨtɨ xaan ini da naa da. 


text:
Jiin inijnuni Espíritu Santo ni ndakoto Esteban ichi andɨvɨ, ti ni jini da nukoo Yandios taꞌu ya jniñu, ti kandichi Jesús nuu ndaꞌa kuaꞌa ya. 


text:
Yukan ti ni kachi Esteban: ―Ndeꞌe naa ra, nuña andɨvɨ, ti ndeꞌe vaꞌa ri ja kandichi maa Seꞌe Yɨvɨ Ñuyɨvɨ, ti yukan kuu Jesús ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Tendɨꞌɨ chaa un ni ka saꞌa soꞌo da, ti ni ka kana jiin koꞌo da, chi ni ka kuɨtɨ xaan ini da. Ni ka kututu yachi da nuu kandichi Esteban. 


text:
Ni ka keniꞌin da Esteban undi yuꞌu ñuu ja na kuaꞌa da yuu sɨkɨ da. Tendɨꞌɨ yɨvɨ un ni ka tava manga ka ñuꞌun, ti ni ka xndoo jiin ɨɨn chaa nani Saulo. 


text:
Ni ka kejaꞌa ka jaꞌa da yuu sɨkɨ Esteban, ti Esteban ni jikantaꞌu da nuu Jesús ti ni kachi da: ―Jitoꞌyo Jesús, nakiꞌin ni saña ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Yukan ti ni jakunjitɨ da, ni kanajiin koꞌo da, ti ni kachi da: ―¡Jitoꞌyo Jesús. Tu chakuachi ni yɨvɨ jaꞌa ja jniñu ka saꞌa i jaꞌa! ―ni kachi da. Nu ni ndɨꞌɨ ni kaꞌan da jnuꞌun un, ti ni jiꞌi da. Keniꞌin Saulo yɨvɨ ka kandixia jnuꞌun Jesús<pb/>


text:
Ni kusɨɨ ini Saulo ja ni ka jaꞌni da Esteban. Yukan kaꞌiin tɨjnɨ chaa ka kandixia Jesús, ni ka chunduji da Esteban, ti ni ka ndeꞌe xaan da ja ni jiꞌi Esteban. Yukan ti ni ka kuɨtɨ ini yɨvɨ tu ka kandixia jnuꞌun Jesús, ti yɨvɨ ka kandixia Jesús kuankoyo da ɨnga ñuu. Sava da kuankoyo ichi ñuu Judea, ti sava da kuankoyo ichi ñuu Samaria, ti ni ka kendo apóstol ñuu Jerusalén. 


text:
Ko Saulo ni siin da jaꞌa da nundoꞌo nuu taka yɨvɨ ka kandixia jnuꞌun Jesús. Ti kɨvɨ da veꞌe yɨvɨ un, ti ni jnɨɨ da presu chaa jiin ñasɨꞌɨ, ti ni jnaa da vekaa. Ni jichanuu jnuꞌun Jesús ñuu Samaria 


text:
Suni ni kee Felipe ti kuaꞌan da ñuu Samaria, ti yukan ni kaꞌan da nuu yɨvɨ taka jniñu ni saꞌa Jesús. 


text:
Ni ka chunsoꞌo yɨvɨ un jnuꞌun ni kaꞌan Felipe, ti suni tɨjnɨ jniñu ñaꞌnu ni saꞌa da. Ti tendɨꞌɨ yɨvɨ un ni ka kuvaꞌa ini nuu da. 


text:
Ti kuaꞌa tachi xaan ka jnaꞌan yɨvɨ un ni kenchaa da. Nu ni ka kee tachi xaan un, ti maa tachi xaan un ni ka kanajiin koꞌo. Ti suni kuaꞌa yɨvɨ tɨkuku ni ka nduvaꞌa. 


text:
<pb/>Ti yukan ni iyo ɨɨn chaa tasɨ ni nani Simón. Ti ka kundaꞌu ini yɨvɨ un maa da, chi ni saꞌa da jniñu ja tu kuu saꞌa ɨnga yɨvɨ, ti ni kachi da ja kuu da ɨɨn chaa kuñaꞌnu. 


text:
Ti tendɨꞌɨ yɨvɨ un ka chunsoꞌo taka jnuꞌun kaꞌan da. Kuu chaa ñaꞌnu kuu chaa kuachi ni ka chunsoꞌo ti ni ka kachi: ―Ndiso da jniñu ñaꞌnu nuu Yandios ―ni ka kachi da. 


text:
Ti Felipe ni kachi da nasa kuu kɨvɨ i ndaꞌa Yandios ja taꞌu ya jniñu nuu i. Ti suni ni kaꞌan da jnuꞌun Jesús. Yukan ti ni ka kandixia yɨvɨ jnuꞌun ni kaꞌan Felipe, ti ni ka janducha i. Kuu chaa, kuu ñasɨꞌɨ ni ka janducha. 


text:
Suni undi maa Simón ni kandixia da, ti ni janducha da. Ti ni kejaꞌa da jikonuu da jiin Felipe, ti ni jini da taka jniñu ñaꞌnu saꞌa da. Ni naa ini Simón nu ni jini da taka jniñu ñaꞌnu un. 


text:
<pb/>Nɨ kaꞌiin apóstol ñuu Jerusalén, ni ka jini da ja ni ka kandixia yɨvɨ Samaria jnuꞌun Jesús. Yukan ti ni ka taji uu ga apóstol un Pedro jiin Juan kuankoyo da ñuu Samaria. 


text:
Ni jakoyo da ñuu Samaria, ti ni ka jikantaꞌu da nuu Yandios, ti ni ka kachi da: ―Kuaꞌa ni Espíritu Santo nuu yɨvɨ jaꞌa ―ni ka kachi da. 


text:
<pb/>Siaꞌan ni ka kachi da, chi ja ni ka janducha chaa un jiin sɨvɨ Jitoꞌyo Jesús, ko tu jaꞌi niꞌin da Espíritu Santo naa da. 


text:
Ni jini Simón ja so ni ka chuxndee apóstol un ndaꞌa da sɨkɨ yɨvɨ un, ti ni ka niꞌin i Espíritu Santo. 


text:
Yukan ti ni kachi Simón: ―Kuaꞌa ni jniñu jaꞌa nuu na, na chuxndee na ndaꞌa na sɨkɨ yɨvɨ, ti na niꞌin i Espíritu Santo, ti chaꞌu na niꞌin ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Ti ni kachi Pedro jiin da: ―Na naa xuꞌun ra jiin ra, chi ndoꞌo ini ra ja kuan ra ja jaꞌa Yandios nuu yo. 


text:
Ja jini ri ja jiin kuachi ra xnaa ra maa ra, chi niꞌin xaan ndikun ra jiin kuachi ra. Ti yukan kuu ja xnaa ra maa ra jiin ―ni kachi Pedro. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kachi Simón: ―Kakantaꞌu ni nuu Yandios ja tu jnaꞌan na nava ni kachi ni ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Yukan ti ni ka siin Pedro jiin Juan ka kaꞌan da jnuꞌun Yandios. Ti ka kaꞌan da jnuꞌun Yandios nɨ ndañuu Samaria nasa nanitaꞌu yɨvɨ. Sa ni ka nandeokuñɨ da ñuu Jerusalén. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kachi ɨɨn tajnu Yandios nuu Felipe: ―Saꞌa tuꞌva ra maa ra ti kiꞌin ra ñuu Gaza. Kiꞌin ra ichi ja ndejnaꞌan jiin ichi Jerusalén, ti kiꞌin ra ñuu Gaza. Yaꞌa ra nu tu kanchuku yɨvɨ un, ti jaa ra ñuu Gaza. Siaꞌan ni kachi tajnu un nuu da. 


text:
Yukan ti ni kee Felipe kuaꞌan da. Ti ichi kuaꞌan da ni ndejnaꞌan da jiin ɨɨn chaa Etiopía. Ni kuu da ɨɨn chaa ndisojniñu nuu ɨɨn reina ni nani Candace, ni taꞌu jniñu ñuu Etiopía. Ni kuu da chaa savaꞌa xuꞌun nuu ñaꞌan un. Chaa Etiopía un ni jaꞌan da ñuu Jerusalén, chi nchañuꞌun da Yandios nava iyo jnuꞌun chaa Israel. 


text:
Nukoo da nuu ɨɨn carreta kuanoꞌon da ichi ñuu da. Ti skuaꞌa da ɨɨn tutu Yandios ni chaa Isaías najanaꞌan. 


text:
Ti Espíritu Santo ni kachi nuu Felipe: ―Kuaꞌan ti najnaꞌan ra jiin chaa nukoo nuu carreta un ―ni kachi ya. 


text:
<pb/>Yukan ti ni jaꞌa da corrɨ kuaꞌan da nuu kuaꞌan carreta un, ti ni jinisoꞌo da ja skuaꞌa chaa Etiopía un jnuꞌun ni chiso Isaías, ti ni kachi Felipe jiin da: ―¿Chaku ini ra jnuꞌun kaꞌu ra jaꞌa nu? 


text:
<pb/>Ti ni kachi chaa un: ―Tu chaku ini na, chi tundo xndaku nuu na ―ni kachi da. Yukan ti ni kana da Felipe ja na nukoo da nuu carreta da un. 


text:
Ti nuu kaꞌu da un kachi siaꞌan:<pb/>Ka jankuñɨ rɨɨ nuu chaa ka sete tɨ, ko tu ka ndeꞌe tɨ.<pb/>Ka janchaka yɨvɨ rɨɨ i nuu kuu tɨ, ko tu ka ndeꞌe tɨ.<pb/>Suni siaꞌan kondoꞌo chaa un, ko tu kaꞌan da.<pb/> 


text:
Ni ka saꞌa yɨvɨ nava kuu ini jiin da.<pb/>Tu ni ka xndichi ndaa maa da, vasu tu ni iyo kuachi da.<pb/>Ko tundo jini nasa yɨvɨ kandixia jniñu ni saꞌa da.<pb/>Ni ka jaꞌni yɨvɨ da, ti ni kee da ñuyɨvɨ jaꞌa.<pb/>Siaꞌan kaꞌan nuu tutu nuu skuaꞌa chaa un. Kachi tutu. 


text:
<pb/>Yukan ti ni jikajnuꞌun chaa Etiopía un Felipe, ti ni kachi da: ―Kachi ni tɨꞌlɨ nuu na nasa kuni kaꞌan jnuꞌun jaꞌa. Na chaa kuu ja kaꞌan profeta jaꞌa. Kaꞌan da nu maa da, xi kaꞌan da sɨkɨ ɨnga yɨvɨ ―siaꞌan ni jikajnuꞌun da nuu Felipe. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kejaꞌa Felipe ni xndaku da. Xnaka ni kachi Felipe nuu chaa Etiopía un ja Jesús kuu chaa ni kaꞌan tutu un, ti sa ni kachi da taka ga jniñu ni saꞌa Jesús. 


text:
Kuankoyo da ichi un, ti ni jakoyo da nuu ñuꞌun nducha, ti ni kachi chaa Etiopía un: ―Ndeꞌe ni. Jaꞌa ñuꞌun nducha ¿tu kuu skuanducha ni saña jaꞌa nu? ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Ti ni kachi Felipe: ―Nu kandixia nɨ ini ra Jesús, ti vatuni ―ni kachi da. Ti ni kachi chaa un: ―Kandixia na ja maa ɨɨn Jesús kuu Seꞌe Yandios ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kachi chaa Etiopía un ja na jakuɨñɨ carreta un. Ni ka kuun da nuu ñuꞌun nducha un, ti ni skuanducha Felipe maa da. 


text:
Ni ka ndaa da yuꞌu nducha un, ti Espíritu Santo kuaꞌan ya jiin Felipe ichi ɨnga ñuu nani Azoto. Ti tukaa ni jini chaa Etiopía un nuu da, chi kuaꞌan da. Ni siin chaa Etiopía un ichi kuaꞌan da, ko ja ni ndusɨɨ ini da, chi ja ni kandixia da Jesús. 


text:
<pb/>Ni kunde Felipe ñuu nani Azoto. Ni kee da yukan, ti kuaꞌan da kaꞌan da taka jniñu ni saꞌa Jesús. Siaꞌan ni kaꞌan da taka ñuu ni yaꞌa da undi ni jaa da ñuu Cesarea. Ni nakiꞌin Saulo ichi Yandios 


text:
Tu jaꞌncha ini Saulo ja ka kanaa da jiin yɨvɨ ka kandixia Jesús. Ni kachi da ja kaꞌni da yɨvɨ un. Yukan ti ni jaꞌan da nuu sutu kuñaꞌnu ga ñuu Israel. 


text:
Ti ni jikan da tutu nuu sutu kuñaꞌnu ñuu Jerusalén ja kiꞌin nuu sutu kaꞌiin ñuu Damasco. Yukan ni niꞌin jnuꞌun ndee ini da ja jnɨɨ da presu taka yɨvɨ ka kandixia Jesús ja ndejnaꞌan da jiin. Ti kin nchaka da presu yukan undi ñuu Jerusalén. 


text:
Ni nduva Saulo nuu ñuꞌun, ti ni jinisoꞌo da ɨɨn ndusu andɨvɨ ni kachi: ―Roꞌo Saulo, ¿ndoo ka kanaa ra jiin ri? ―ni kachi ndusu un. 


text:
<pb/>Ti ni kachi Saulo: ―Taa, ¿nau niꞌin kaꞌan? Ti ni kachi tuku ndusu un: ―Maa ri kuu Jesús, ti roꞌo kuu ja ka kanaa jiin ri. 


text:
Chaa kuankoyo jiin Saulo, tu ni ka kaꞌan da chi ni ka yuꞌu xaan da. Ni ka jinisoꞌo da ja ni kaꞌan, ko tundo ni ka jini da. 


text:
Ni ndokuɨñɨ Saulo, ni jiña da nduchi da, ko tukaa ga ni kuu ndeꞌe da, chi ni kukuaa da. Yukan ti ni ka jnɨɨ chaa kuankoyo jiin da un ndaꞌa da, ti ni ka kɨvɨ da ñuu Damasco. 


text:
<pb/>Ti ñuu Damasco un kancha ɨɨn chaa kandixia Jesús, nani da Ananías. Ti nuu ɨɨn jani ni kachi Yandios nuu da: ―Roꞌo Ananías. Ti ni kachi Ananías: ―Jiꞌin Yandios, ¿na jniñu kuni ni saña? 


text:
<pb/>Ti ni kachi Yandios: ―Ndokuɨñɨ ti kiꞌin ra ɨɨn ichi nani Ichi Ndoo. Ti veꞌe Judas yukan kajnuꞌun ra ɨɨn chaa ñuu Tarso, nani Saulo. Vinañuꞌni nakanajaa da ruꞌu. 


text:
Ni jini da vaji ɨɨn chaa nani Ananías, ti chuxndee da ndaꞌa da sɨkɨ da ja na kuu ndeꞌe tuku da ―ni kachi Yandios. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kachi Ananías: ―Niꞌin Yandios, tɨjnɨ yɨvɨ ka kaꞌan jnuꞌun chaa un, ti ka kaꞌan da naa da ja ni jaꞌa xaan da nundoꞌo nuu yɨvɨ ka kandixia Jesús ñuu Jerusalén. 


text:
Ti vijna kancha da ñuu jaꞌa, chi ja ndisojniñu da nuu sutu ka kuñaꞌnu un ja na jnɨɨ da presu yɨvɨ ñuu yo ka kandixia Jesús ―ni kachi Ananías nuu Yandios. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kachi Yandios nuu Ananías: ―Tu yuꞌu ra kiꞌin ra nuu kancha Saulo, chi ruꞌu ni taꞌu jniñu nuu da. Ni nakaji ri chaa un kaꞌan da jnuꞌun ri nuu yɨvɨ tɨjnɨ nación yukan, jiin yɨvɨ nación Israel. 


text:
<pb/>Yukan ti kuaꞌan Ananías veꞌe nuu kancha Saulo un. Ni kɨvɨ da ini veꞌe un, ti ni chuxndee da ndaꞌa da sɨkɨ Saulo, ti ni kachi da: ―Ñani Saulo, ja ni jini ra Jitoꞌyo Jesús ichi vaji ra. Maa ya ni taji ruꞌu vaji ri ja na kuu ndeꞌe tuku ra, ti niꞌin ra Espíritu Santo ―ni kachi Ananías nuu Saulo. 


text:
<pb/>Yukan na ti ni ndundijin nduchi Saulo, chi ni kenchaa viko nduchi da, ti ni kuu ndeꞌe da, ti ni janducha da. 


text:
Ni ndokaji da, ti ni ndundee ini da. Yukan ni kuncha Saulo tɨjnɨ kɨvɨ jiin yɨvɨ ka kandixia Jesús kanchuku ñuu Damasco. Ni kejaꞌa Saulo xnaꞌan da nuu yɨvɨ ñuu Damasco 


text:
Ni ka jinisoꞌo yɨvɨ un jnuꞌun ni kaꞌan Saulo, ti tendɨꞌɨ ni ka naa ini, ti ni ka kejaꞌa ka ndajnuꞌun: ―Ndoꞌo ini yo ja ni chaa Saulo ja na jnɨɨ da presu taka yɨvɨ ka kandixia Jesús ñuu yo, ti kin nchaka da nuu sutu ka kuñaꞌnu un, ko vijna tukaa saꞌa da siaꞌan ―ni ka kachi da. 


text:
<pb/>Ni jaꞌa Yandios jnundee ini Saulo, ti ni kachi da nuu chaa Israel kanchuku ñuu Damasco un, ja Jesús kuu Cristo ja ni taji Yandios ja taꞌu jniñu ñaꞌnu. Ti chaa un tu ni ka kuu ndeokani da jnuꞌun ni kaꞌan Saulo. Ni kaku Saulo nuu chaa Israel 


text:
Ni jini Saulo ja siaꞌan ka ndoꞌo ini chaa un. Suni kuu nduu kuu ñuu ka ndito da yuxeꞌe nama kaꞌnu ja ndasɨ yuꞌu ñuu un ja ka kuni kaꞌni da Saulo. 


text:
Suni ni ka iyo yɨvɨ ni kejnaꞌan ini jiin Saulo, ja ni ka kejaꞌa ka kandixia jnuꞌun Jesús ni kaꞌan da. Ni ka nama da chaa ɨɨn jakuaa. Ni ka chundee da Saulo ini ɨɨn chika kaꞌnu, ti ni ka skuun da chaa yuꞌu nama un jiin yoꞌo. Yukan ni kaku da, ti ni jinu da kuaꞌan da. Ni kaꞌan Saulo jnuꞌun Jesús ñuu Jerusalén 


text:
<pb/>Kuanoꞌon Saulo ñuu Jerusalén tuku ja kuni da najnaꞌan da jiin taka ga yɨvɨ ka kandixia Jesús yukan, ko ni ka yuꞌu chaa un ndeꞌe da Saulo, chi tu ka kandixia da ja ni nduu Saulo ndajaꞌa Jesús. 


text:
Yukan ni nakiꞌin Bernabé Saulo, ti ni janchaka da chaa nuu apóstol, ni nama da chaa un, ti ni kachi da: ―Saulo jaꞌa, ni jini da Jesús ichi kuaꞌan da ñuu Damasco, ti ni kaꞌan Jesús jiin da. Ja yukan kuu ja ni kuu ndee ini da ni kaꞌan da jnuꞌun Jesús ñuu un ―ni kachi Bernabé. 


text:
<pb/>Yukan ti ni ka nakiꞌin apóstol un Saulo, ni ka jikonuu da ñuu Jerusalén. Ti suni ni kaꞌan da jnuꞌun Jesús jiin jnundee ini yukan. 


text:
Ni kaꞌan da jnuꞌun un nuu chaa Israel ja ka kaꞌan yuꞌu griego, ko tu ni ka jantaꞌu chaa un maa da, ti ka kuni da kaꞌni da Saulo. 


text:
Nu ni ka jini uu ga ndajaꞌa un ja ka kuni da kaꞌni da Saulo, ti ni ka taji da uu chaa kuankoyo jiin da ñuu Cesarea. Ti yukan ni ka nataji da chaa kuanoꞌon da ñuu da Tarso. 


text:
<pb/>Ti kuiya yukan, tukaa ni iyo nundoꞌo nuu yɨvɨ ka kandixia Jesús ñuu Judea, ñuu Galilea, jiin ñuu Samaria. Ni ka ndundee ini yɨvɨ un, ti ni ka kejaꞌa ka ndukuaꞌa, ti ka jandatu i jniñu taꞌu Yandios. Ti Espíritu Santo, jaꞌa ya jnundee ini i naa i. Ni nduvaꞌa Eneas 


text:
<pb/>Yukan ti ni jaꞌan Pedro taka ñuu nuu kanchuku yɨvɨ ka kandixia Jesús. Suni ni jaꞌan da ñuu Lida ja na kuni da nasa kanchuku yɨvɨ ka kandixia Jesús yukan. 


text:
Ni kachi Pedro jiin da: ―Roꞌo Eneas, ja ni saꞌa Jesús tajna roꞌo vijnañuꞌni. Ndoko ti na stuu ra yuu ra ―ni kachi da. Yukan ti ni ndoko da, chi ja ni nduvaꞌa da. 


text:
Tendɨꞌɨ yɨvɨ kanchuku ñuu Lida jiin yɨvɨ ñuu Sarón, ni ka jini ja ni nduvaꞌa da, ti ni ka kejaꞌa ka kandixia jnuꞌun Jesús. 


text:
<pb/>Ñuu Jope kancha ɨɨn ñasɨꞌɨ nani Tabita, ja ni nani ña Dorcas nuu yuꞌu griego. Suni ni kandixia ña Jesús, ti ka jaꞌa yɨvɨ ja yɨñuꞌun maa ña, chi chindee ña yɨvɨ ndaꞌu. 


text:
Kɨvɨ jña ni kejaꞌa kuꞌu ña, ti ni jiꞌi ña. Ni ka skuchi yɨvɨ un yɨkɨ kuñu ña, ti ni ka skatuu ña ini ɨɨn veꞌe kuu uu. 


text:
Ti ni ka jini ndajaꞌa Jesús ñuu Jope un ja kancha Pedro ñuu Lida. Yukan ni ka taji da uu chaa kuankoyo nuu kancha Pedro ñuu Lida, chi tu jika xaan. Ni ka jakoyo da yukan, ti ni ka kaꞌan ndaꞌu da jiin Pedro ja na kiꞌin da ñuu Jope, chi katuu ɨɨn ndɨyɨ ja na nɨ chaku i, kuu i ɨɨn yɨvɨ vaꞌa. Ti ni kachi da: ―Choꞌo ñuu un vijnañuꞌni ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kee Pedro kuaꞌan da jiin da. Ni jaa da, ti ni kaa da nuu katuu ndɨyɨ yukan. Yukan kaꞌiin tɨjnɨ ñaꞌan ni kendo maa ɨɨn ka ndeꞌe xaan ña, ti ni ka xnaꞌan ña taka saꞌma ni saꞌa Dorcas na ni chaku ña. 


text:
Tendɨꞌɨ ñaꞌan un ni keniꞌin Pedro kuankoyo ña, ni jakunjitɨ da ti ni jikantaꞌu da nuu Yandios. Yukan ni tuꞌva da nuu katuu ndɨyɨ un, ti ni kachi da: ―Ndoko Tabita ―ni kachi da. Yukan ti ni jiña ña nduchi ña. Ni ndeꞌe ña nuu Pedro, ti ni nukoo ña. 


text:
Ni jnɨɨ da ndaꞌa ña, ti ni ndokani da ña. Yukan ti ni kana Pedro taka yɨvɨ, ndajaꞌa Jesús jiin ñaꞌan un, ti ni xnaꞌan da nuu yɨvɨ un ja chaku tuku ña. 


text:
Tendɨꞌɨ yɨvɨ ñuu Jope un ni ka jini nava ni jnaꞌan Dorcas, ti kuaꞌa ni ka kejaꞌa ka kandixia Jitoꞌyo Jesús. 


text:
Yukan ni kuncha Pedro tɨjnɨ kɨvɨ, ni nchaa da veꞌe ɨɨn chaa nani Simón, ɨɨn chaa steꞌyu ñɨɨ. Ni jaꞌan Pedro veꞌe Cornelio<pb/>


text:
Kancha ɨɨn chaa nani Cornelio ñuu Cesarea. Ni kuu da ɨɨn capitán ni taꞌu da jniñu nuu ɨɨn ciento soldado. Ni ka yɨꞌɨ nuu soldado vekoyo ñuu Italia. 


text:
Ñavaꞌa da jnuꞌun chaa Israel, ansu maa chaa Israel ni kuu da, ko ni nchañuꞌun da Yandios jiin taka jnaꞌan da. Ti kuaꞌa xuꞌun ni jaꞌa da nuu yɨvɨ ndaꞌu. Nɨnɨ nakanajaa da Yandios taka kɨvɨ. 


text:
Ɨɨn kɨvɨ kaa uni jaꞌini ni naxnaꞌan Yandios maa ya nuu da, ti ni jini da ɨɨn tajnu Yandios ni chaa nuu kandichi da, ti ni kachi tajnu un nuu da: ―Roꞌo Cornelio ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Ni ndeꞌe vaꞌa Cornelio nuu tajnu un, ni yuꞌu xaan da, ti ni kachi da: ―Ni jinisoꞌo Yandios taka jnuꞌun jikantaꞌu ra nuu ya, ti jini ya ja chindee xaan ra yɨvɨ ndaꞌu. Yukan kuu ja nukuꞌun ini ya maa ra. 


text:
Ti kancha Pedro veꞌe ɨnga chaa nani Simón, ɨɨn chaa steꞌyu ñɨ. Ti veꞌe chaa un kancha undi yuꞌu mar. Yukan ti na xnaꞌan Pedro nuu ra nasa saꞌa ra ―ni kachi tajnu un. 


text:
<pb/>Yukan ti kuaꞌan tajnu un. Ti Cornelio ni kana da uu chaa ka junukuachi nuu da jiin ɨɨn soldado ja ndito maa da. Ti soldado un suni ni kandixia da Yandios. 


text:
Ni jani Cornelio jnuꞌun nuu chaa un taka ja ni jini da, ti ni taji da chaa un kuankoyo da ñuu Jope, ja na kin kana da Pedro. 


text:
<pb/>Ni kundijin ɨnga kɨvɨ ja kaꞌiin da ichi, kuan kuyajni da ñuu Jope, ti koxiuu kɨvɨ yukan ni kaa Pedro sɨkɨ veꞌe un ja kanajaa da Yandios. 


text:
Jiꞌi da tɨꞌlɨ soko, ti kuni da kusama da, ko ti kuvaꞌa ga ndeyu da. Yukan kuu ja ni kaa da sɨkɨ veꞌe un, ti yukan ni skoto Yandios nuu da. 


text:
Ti nuu saꞌma un kaꞌiin taka nuu kuɨtɨ, kuɨtɨ ka iyo kuun ndaꞌa, jiin koo, jiin taka kuɨtɨ ka jika nuu tachi. 


text:
Ti ni jinisoꞌo Pedro ja ni kaꞌan Yandios, ti ni kachi ya: ―Pedro, ndokuɨñi, kaꞌni kuɨtɨ jaꞌa, ti kaji ra ―ni kachi ya. 


text:
<pb/>Ni kaꞌan tuku Yandios ɨnga jinu: ―Tu vaꞌa ja kachi ra ja tu kuu kaji ra ja jaꞌa ri nuu ra ―ni kachi ya. 


text:
<pb/>Ni naa ini Pedro ja ni jini da yukan. Ti nɨ ndoꞌo ini da nau ja kuu yukan, ti ni ka kuyajni chaa ni taji Cornelio. Ti ka nduku jnuꞌun da nanu nchaa veꞌe chaa nani Simón. Ni jakoyo chaa un yuxeꞌe Simón, 


text:
<pb/>Nɨ ndoꞌo ini Pedro ja ni jini da un, ti ni kachi Espíritu Santo: ―Ni chakoyo uni chaa ka nanduku roꞌo. 


text:
Kuan kuun, ti kiꞌin ra jiin da. Tundo kani ini ra vasu chaa ɨnga nación ka kuu da, chi maa ri ni taꞌu jniñu nuu da ja kii da nu kancha ra ―ni kachi ya. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kuun Pedro, ni jaa da nuu kajiin chaa un, ti ni kachi da: ―Maa ri kuu ja ka nanduku ra, ¿ti na jniñu vekoyo ra? ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Ti ni ka kachi chaa un: ―Ɨɨn chaa nani Cornelio ja kuu capitán. Kuu da ɨɨn chaa vaꞌa. Ɨɨn tajnu Yandios ni kachi nuu da ja na kana da maa ni kiꞌin ni veꞌe da, ti na kunsoꞌo da taka jnuꞌun kaꞌan ni ―ni ka kachi da. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kachi Pedro: ―Ñaꞌan ti kɨvɨ ini veꞌe, chi nuña tɨꞌlɨ nuu kusu ra naa ra ―ni kachi da. Ni kundijin ɨnga kɨvɨ, ti kuaꞌan Pedro jiin da naa da. Ti suni kuankoyo tɨjnɨ chaa ka kandixia Jesús kanchuku ñuu Jope. 


text:
Ni kundijin ɨnga kɨvɨ ni jakoyo da ñuu Cesarea. Ja ni ndɨꞌɨ taka jnaꞌan Cornelio jiin chaa mani da jiin, ni kana da ni ka ndututu veꞌe da. Ni ka ndututu da yukan ja ka ndatu da Pedro. 


text:
Ni jakoyo chaa un jiin Pedro, ti ni kee Cornelio ni ja nujnaꞌan da chaa, ni jakunjitɨ da nuu jaꞌa Pedro, ja kuni da na Chiñuꞌun da Pedro. 


text:
Ko ni ndokani Pedro maa da, ti ni kachi da: ―Cornelio, ndokuɨñɨ. Tu vaꞌa ja nachiñuꞌun ra ruꞌu, chi suni ɨɨn chaa ñuyɨvɨ jaꞌa kuu ri ―ni kachi Pedro. 


text:
<pb/>Ni ka kejaꞌa da ka ndajnuꞌun da, ni ka kɨvɨ da ini veꞌe, ti ni jini Pedro ja kuaꞌa yɨvɨ ni ka kututu un. 


text:
Ti ni kejaꞌa Pedro kaꞌan da: ―Ja ka jini ra ja ruꞌu kuu chaa Israel, ti roꞌo ka kuu chaa ɨnga nación naa ra. Yukan iyo ɨɨn jnuꞌun ja tu kuu kunchuku ri ni tɨꞌlɨ jiin ra naa ra, ti ni tu kuu najnaꞌan yo naa yo, chi tu ni iyo ley ja najnaꞌan yo najanaꞌan. Ko vijna ni kachi Yandios nuu ri ja tu kuu kaꞌan ri ja tu iyo ley, ti ni tu kuu kaꞌan ri ja tu kuu najnaꞌan ri jiin yɨvɨ ɨnga nación. 


text:
Yukan kuu ja tukaa ndɨꞌɨ ini ri, ti vaji ri na ni jakoyo chaa ni ka ja kuaka ruꞌu. Ti vijna jikajnuꞌun ri: ¿Ndoo ni ka kana ra ruꞌu? ―ni kachi Pedro. 


text:
<pb/>Yukan ti ni jani Cornelio jnuꞌun, ti ni kachi da: ―Vijna ni kuu kuun kɨvɨ ja ni nakanajaa na Yandios veꞌe na jaꞌa. Suni hora vijna ni kuu, chi kaa uni jaꞌini ni kejaꞌa nakanajaa na Yandios. Iyo ndicha na chi siaꞌan ni nchañuꞌun na Yandios, ti ni skoto ya nuu na. Ni jini na ɨɨn chaa ñuꞌun saꞌma ndinchaa, ti ɨɨn tajnu Yandios ni kuu. 


text:
Ti ni kachi da nuu na: “Cornelio, ni jinisoꞌo Yandios taka jnuꞌun jikantaꞌu ra nuu ya, ti jini ya ja chindee xaan ra yɨvɨ ndaꞌu. Yukan kuu ja nukuꞌun ini ya maa ra. 


text:
Vijna taji uni chaa ñuu Jope, nuu ɨɨn chaa nani Simón, ja suni nani da Pedro, ja na kii da jaꞌa. Kancha da veꞌe Simón, chaa steꞌyu ñɨ un. Ti veꞌe chaa un kancha undi yuꞌu mar. Nu na chaa chaa un, ti kaꞌan da jiin ra”, ni kachi tajnu Yandios. 


text:
Tu ni kukuee na, ti ni jaꞌa na jnuꞌun nuu ni, ti vaꞌa saꞌa ni ja ni chaa ni. Ni ka ndututu taka na nuu Yandios, chi ka kuni kunsoꞌo na taka jnuꞌun ni kachi Yandios nuu ni ―ni kachi Cornelio. Jnuꞌun ni kaꞌan Pedro veꞌe Cornelio 


text:
<pb/>Yukan ti ni kejaꞌa Pedro kaꞌan da nuu yɨvɨ un: ―Ja jini ri vijna ja kuu ini Yandios nuu tendɨꞌɨ yɨvɨ ɨnga nación. Nu ka nchañuꞌun i Yandios, ti ka jandatu i nuu ya, ti nakiꞌin ya yɨvɨ un. 


text:
Ka jini ra ja ni kaꞌan Yandios nuu yɨvɨ Israel, ti ni kachi ya ja Jesús kuu Cristo, ya saꞌa ja na ndusɨɨ ini yo, ti taꞌu ya jniñu nuu nɨ ñuyɨvɨ. 


text:
Ka jini ra nava ni jnaꞌan nación Israel na ti kuu ga kuiya. Xnaka Juan ni kaꞌan da jnuꞌun Yandios, ti ni skuanducha da yɨvɨ. Yukan ti Jesús, ɨɨn chaa ñuu Nazaret, ni kejaꞌa ya kaꞌan ya jnuꞌun Yandios ñuu Galilea, jiin nɨ ñuu Judea. Jini yo ja Yandios ni taji ya Jesús, ti ni jaꞌa ya Espíritu Santo nuu ya. Suni ni jaꞌa ya jniñu ñaꞌnu nuu Jesús. Ti Jesús ni jikonuu ya taka ñuu, ti ni saꞌa ya jniñu vaꞌa nuu yɨvɨ kanchuku un. Ni saꞌa ya tajna yɨvɨ ka jnaꞌan tachi xaan, chi ni chindee Yandios maa ya. 


text:
Ka kaꞌan ri taka jniñu ni saꞌa Jesús ñuu Jerusalén jiin taka ga ñuu yɨndaꞌa nación Israel, chi ni ka jini ri taka ja ni saꞌa ya. Yukan ti ni ka jaꞌni chaa Israel ya, ni ka jatakaa da ya ndaꞌa cruz. 


text:
Tu ni ka jini tendɨꞌɨ yɨvɨ ya. Nɨnɨ ruꞌu naa ri. Ka kaꞌan ri ja ni ka jini ri ya, chi ni ka yee ri staa jiin ya, ti ni ka jiꞌi ri nducha jiin ya. Ti kɨvɨ ni nandoto ya nuu ñujiꞌi un, ni ka ndututu tuku ri jiin ya naa ri. 


text:
<pb/>Ti ni taꞌu ya jniñu ja na kaꞌan ri jnuꞌun ya nuu yɨvɨ naa i. Kaꞌan ri ja Yandios ni taji Jesús ja na taꞌu ya jniñu ñaꞌnu, chi jaa ɨɨn kɨvɨ ja kii maa Jesús, kii xndichi ya ñuyɨvɨ. Ti kɨvɨ un, tendɨꞌɨ yɨvɨ ni ka jiꞌi naa i, jiin tendɨꞌɨ yɨvɨ ka chaku un, jakuɨñɨ i nuu ya. 


text:
Tendɨꞌɨ profeta ni ka kaꞌan tɨjnɨ jnuꞌun un najanaꞌan, ti yukan kuu Jesús. Ni ka kachi da ja jaa ɨɨn kɨvɨ nu kuankaꞌnu ini Yandios nuu kuachi taka yɨvɨ, nu na kandixia ndaa i jniñu saꞌa Jesús ja kuu maa i naa i ―ni kachi Pedro nuu yɨvɨ un. Ni ka niꞌin yɨvɨ ɨnga nación Espíritu Santo 


text:
Taka chaa vekoyo jiin Pedro un ja ni ka kandixia da Jesús, ko chaa Israel ka kuu da. Yukan kuu ja ni ka naa ini da ja ni ka niꞌin yɨvɨ ɨnga nación un Espíritu Santo. 


text:
Ni ka jini da ja ni ka niꞌin yɨvɨ un Espíritu Santo, chi ni ka jinisoꞌo da ja ka kaꞌan yɨvɨ un saꞌan yuꞌu ja ka kaꞌan yɨvɨ ɨnga nación, ti ka kaꞌan i ja Yandios kuu ja kuñaꞌnu xaan ga. 


text:
Yukan ti ni kachi Pedro nuu chaa vekoyo jiin da un: ―Ni ka niꞌin yɨvɨ jaꞌa Espíritu Santo nanu ni ka niꞌin ruꞌu naa ri. Yukan kuu ja tundo kaꞌan, ti kachi ja tu kuu kuanducha da ―ni kachi Pedro. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kachi Pedro ja na kuanducha yɨvɨ un, chi ni ka kachi i ja ni ka kandixia i taka jniñu ni saꞌa Jesús, ya kuu Cristo. Ti ni ka kaꞌan ndaꞌu yɨvɨ un jiin Pedro ja na kuncha da yukan jaku kɨvɨ jiin da naa da. Jnuꞌun ni kaꞌan Pedro nuu yɨvɨ ka kandixia Jesús ñuu Jerusalén<pb/>


text:
Yukan ti ni ka jini taka ga apóstol un jiin taka ndajaꞌa Jesús kaꞌiin ñuu Judea, ja ni ka kandixia yɨvɨ ɨnga nación jnuꞌun Yandios. 


text:
Ni nandeokuñɨ Pedro ñuu Jerusalén. Ni jaa da nuu kanchuku uu ga ndajaꞌa Jesús, ja ka kuu chaa Israel. Tɨjnɨ ndajaꞌa un ni ka kaꞌan ja na koo seña yɨkɨ kuñu yɨvɨ ɨnga nación nanu ni ka kaꞌan maa da naa da un ni ka kandixia da Jesús. Ti ndajaꞌa un ni ka kejaꞌa ka xndichi da Pedro, ti ni ka kachi da: 


text:
<pb/>―Tu vaꞌa ni saꞌa ra ja ni kɨvɨ ra veꞌe yɨvɨ ɨnga nación ja tu ka iyo seña yɨkɨ kuñu, ti ni ka yee ra jiin da ―ni ka kachi da. 


text:
<pb/>―Kancha ra ñuu Jope. Ni kejaꞌa kanajaa ri Yandios, ti ni skoto ya nuu ri. Ni jini ri ɨɨn saꞌma kaꞌnu ja vekuun andɨvɨ, ti ka ndikun ndɨ kuun jikɨ, ti ni jinu undi nuu kande ri. 


text:
Ni jini vaꞌa ri chi ni ndeꞌe vaꞌa ri ja nuu saꞌma un kaꞌiin taka nuu kuɨtɨ, kuɨtɨ ka iyo kuun ndaꞌa, jiin koo, jiin taka kuɨtɨ ka jika nuu tachi. 


text:
<pb/>Ti hora jña ni jakoyo uni chaa ñuu Cesarea veꞌe nuu kancha ri, ka nanduku da ruꞌu ja ni taji Cornelio da naa da. 


text:
Ti ni kachi Espíritu Santo nuu ri ja tundo, kani ini ri kiꞌin ri jiin chaa un. Suni ni ka jaꞌan iñu ndajaꞌa jaꞌa jiin ri, ni ka kɨvɨ ri veꞌe chaa un. 


text:
Ti ni kachi Cornelio nuu ri naa ri ja ni jini da ɨɨn tajnu Yandios ini veꞌe da, ja kandichi ya ti ni kachi ya: “Cornelio, taji uu chaa ka junukuachi nuu ra na kiꞌin da ñuu Jope, ti na kaꞌan ndaꞌu da jiin ɨɨn chaa nani Simón Pedro ja na kii da jaꞌa. 


text:
Na chaa Pedro ti na kachi da nuu ra nasa nanitaꞌu ra jiin tendɨꞌɨ jnaꞌan ra.” Jnuꞌun un ni kaꞌan tajnu un, ni kachi Cornelio. 


text:
Ni kejaꞌa ri kaꞌan ri nuu yɨvɨ un, ti hora yukan ni ka niꞌin da Espíritu Santo, nanu ni ka niꞌin yoꞌo naa yo undi nuu. 


text:
Yukan ti ni nukuꞌun ini ri jnuꞌun ni kaꞌan Jesús na ni kachi ya nuu yo: “Ni skuanducha Juan jiin nducha, chi tu jaꞌi chaa Espíritu Santo, ko jaa ɨɨn kɨvɨ ti kuncha ya jiin ra naa ra”, ni kachi ya. 


text:
Ni jaꞌa Yandios jnuꞌun ja ni chaa Espíritu Santo sɨkɨ yɨvɨ un, nanu ni jaꞌa ya jnuꞌun ja ni chaa ya sɨkɨ yoꞌo naa yo na ni ka kandixia yo Jitoꞌyo Jesús, ya kuu Cristo. Ti tu ni kuu kenchaa ri ja ni jaꞌa Yandios ―ni kachi Pedro. 


text:
<pb/>Nu ni ka jinisoꞌo taka chaa ka kandixia Jesús ñuu Jerusalén yukan, ti tukaa ni ka kaꞌan kuɨtɨ da. Ni ka kejaꞌa da ka nakanajaa da Yandios, ti ni ka kachi da: ―Ni jaꞌa Yandios jnuꞌun ja na nakani ini yɨvɨ ɨnga nación, ti na kuchaku i jiin ya ―ni ka kachi da. Kuaꞌan Bernabé ñuu Antioquía 


text:
<pb/>Na ni ka jaꞌni da Esteban, suni ni ka ndikun da uu ga yɨvɨ ja ka kandixia Jesús yukan. Yukan kuu ja ni ka jinu da. Tɨjnɨ yɨvɨ un kuankoyo ichi ñuu Fenicia, ti tɨjnɨ da kuankoyo ichi ñuu Chipre, ti tɨjnɨ da kuankoyo ichi ñuu Antioquía. Ti yukan ni ka kaꞌan da jnuꞌun Yandios nɨnɨ nuu yɨvɨ Israel ni ga. Ti tukaa ni ka kaꞌan da nuu yɨvɨ ɨnga nación. 


text:
Suni ni ka iyo yɨvɨ ni ka kandixia Jesús ñuu Chipre jiin ñuu Cirene, ti ni ka kee da ñuu da ti kuankoyo da ñuu Antioquía, ti ni ka kaꞌan da nuu yɨvɨ ka kaꞌan griego ja kanchuku yukan. Ti ni ka kachi da taka jniñu ni saꞌa Jesús. 


text:
Ti ni chindee Yandios maa da jiin taka jnuꞌun ni ka kaꞌan da. Yukan kuu ja kuaꞌa yɨvɨ ɨnga nación un ni ka xndoo da jnuꞌun maa da, ti ni ka kandixia da jnuꞌun Jesús. 


text:
Nu ni ka jini yɨvɨ ka kandixia Jesús ñuu Jerusalén ja ni ka kejaꞌa ka kandixia yɨvɨ ɨnga nación, ti ni ka taji da Bernabé kuaꞌan da ñuu Antioquía. 


text:
<pb/>Nu ni jaa da yukan, ti ni jini da ja chindee xaan Yandios yɨvɨ un, ti ni kusɨɨ ini da. Ti ni kachi da ja nɨ ini da ka siin i ichi Yandios. 


text:
Siaꞌan ni kachi Bernabé, chi ni kuu da ɨɨn chaa vaꞌa. Ti jiin inijnuni Espíritu Santo ni kandixia nɨ ini da Jesús. Yukan kuu ja kuaꞌa yɨvɨ ni ka kejaꞌa ka kandixia da Jesús jiin jnuꞌun ni kaꞌan da. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kee Bernabé kuaꞌan da ñuu Tarso, kuan nunduku da Saulo. Ni naniꞌin da Saulo, ti kuanukoyo tuku da ñuu Antioquía. 


text:
Yukan ni kunchuku da ɨɨn kuiya jiin yɨvɨ ka kandixia Jesús, ti kuaꞌa yɨvɨ ni ka skuaꞌa jiin da naa da. Ti suni ñuu Antioquía yukan, ni ka kejaꞌa ka kaꞌan uu ga yɨvɨ un: ―Ndajaꞌa Jesús na konani “Yɨvɨ yɨndaꞌa Cristo”, ―ni ka kachi da. 


text:
<pb/>Nɨ kaꞌiin Bernabé jiin Saulo ñuu Antioquía, ni ka jakoyo uu chaa Jerusalén. Ja ni jaꞌa sɨɨn Yandios ɨɨn jniñu nuu da ja na kaꞌan da ja kuu ya. 


text:
Ni ka ndututu yɨvɨ ka kandixia un, ti ni jakuɨñɨ ɨɨn chaa nani Agabo nuu da naa da ti jiin inijnuni Espíritu ni kachi da ja koo ɨɨn jnama nɨ ñuyɨvɨ. Yukan ti ni kuu nava ni kachi da. Ni kuu un na kuiya ni kuñaꞌnu Claudio nuu ñuu Roma. 


text:
Siaꞌan ni ka saꞌa da, ti ni ka taji da xuꞌun un kuaꞌan jiin Bernabé jiin Saulo. Ti ni ka yɨndaꞌa da xuꞌun un nuu chaa ka taꞌu jniñu nuu yɨvɨ ka kandixia ñuu Judea. Ni jiꞌi Jacobo ti ni kɨvɨ Pedro vekaa<pb/>


text:
Nɨ kaꞌiin Bernabé jiin Saulo ñuu Antioquía, ti ɨɨn chaa nani Herodes, ni taꞌu jniñu ñuu Galilea. Ni kejaꞌa da jaꞌa da nundoꞌo yɨvɨ ka kandixia Jesús un. 


text:
Ni jnɨɨ da presu Jacobo, ñani Juan. Nu ni ndɨꞌɨ ni ka xndichi da chaa, ti ni ka jaꞌni da chaa jiin machete. 


text:
Ni jini Herodes ja ni ka jajnaꞌan ini chaa Israel un ja ni jiꞌi Jacobo. Ti suni ni jnɨɨ da presu Pedro. Ni saꞌa Herodes yukan kɨvɨ ka nasaꞌa chaa Israel, un viko ja ka nukuꞌun ini da ja ni ka ketaꞌu jnaꞌan da nuu yɨvɨ ñuu Egipto najanaꞌan. Viko un ka yee da staa stila tu yɨꞌɨ levadura. 


text:
Kɨvɨ un ni ka jnɨɨ Herodes Pedro ni ka chundee da chaa vekaa. Ti ni kachi Herodes: ―Xiaꞌun ɨɨn soldado na kundito Pedro ―ni kachi da. Ndɨ kuun, ndɨ kuun soldado kaꞌiin. Ndoꞌo ini Herodes ja undi kɨvɨ yaꞌa viko un sa keniꞌin da Pedro, ti xndichi da chaa nuu yɨvɨ Israel, ti sa kaꞌni da chaa, chi siaꞌan ti ka kusɨɨ ini yɨvɨ Israel. 


text:
Kande Pedro vekaa ti kaꞌiin soldado ka ndito, ti chaa ka kandixia Jesús un, nɨ ini da ka jikantaꞌu da nuu Yandios ja na chindee ya Pedro. 


text:
<pb/>Yukan ti ɨɨn jakuaa ndoꞌo ini Herodes ja keniꞌin da Pedro ɨnga kɨvɨ. Jakuaa jña ni kixi Pedro maꞌñu uu soldado, ti ndikun da jiin uu cadena. Ti uu ga soldado ka ndito yuxeꞌe vekaa un. 


text:
Kixi naa Pedro, ti ni kɨvɨ ɨɨn tajnu Yandios, ti ni ndinchaa ini vekaa un. Ti ni skanda tajnu un Pedro ja na ndoto da, ti ni kachi da: ―Yachi ndoko ―ni kachi da. Yukan ti ni ka ndaji cadena nuꞌni ndaꞌa Pedro. Ti ni kachi tajnu un tuku: 


text:
<pb/>―Na kuꞌni chii ra ti na chiꞌi ra ndijña ra ―ni kachi da. Ndɨꞌɨ un ni saꞌa Pedro ti ni kachi tuku tajnu un: ―Na suku tɨkachi ra ti kundikun ra ruꞌu. 


text:
<pb/>Yukan ti ni chindikun Pedro jata tajnu un ti ni ka kee da, ko tu jini da nu jandaa kuu ja ɨɨn tajnu Yandios kuu, xi so skoto i nuu da. 


text:
Ni ka yaꞌa da nuu kaꞌiin soldado ka ndito un, ti ka yaꞌa tuku da nuu kaꞌiin ɨnga uu ga chaa, ti sa ni jakoyo da yuxeꞌe kaa kaꞌnu nuu ka kekoyo yɨvɨ un. Ndiꞌyu un, ti nu ni jakoyo da, ni nuña maa, ti ni ka kee da kuaꞌan da yuxeꞌe un. Ti yukan ni xndoo tajnu un maa da. 


text:
Yukan ti sa ni ndoto vaꞌa nduchi Pedro, ti ni ndoꞌo ini da: ―Vijna ti ni jini ndaa ri ja ni taji Yandios ɨɨn tajnu ya nuu ni kunde ri, ti ni kaku ri nuu Herodes. Vijna tukaa ga saꞌa chaa Israel jiin ri nava ni ka ndoꞌo ini da ja saꞌa da niku ―ni ndoꞌo ini da. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kee da kuaꞌan da veꞌe María, nana Juan Marcos. Yukan ni ka ndututu yɨvɨ ka kandixia Jesús. Yukan kaꞌiin kuaꞌa yɨvɨ un ka jikantaꞌu i nuu Yandios ja na chindee ya Pedro. 


text:
Ni jaa Pedro yuxeꞌe un, ti ni kejaꞌa da skajan da. Yukan kande ɨɨn ñaꞌan nani Rode, ja junukuachi veꞌe un. Ni kee ña kuandeꞌe ña nau skajan yuxeꞌe un. 


text:
Ni nakuni ña tachi Pedro. Tu ni jiña ña yuxeꞌe un, chi ja ni kusɨɨ ini ña, ti ni nandeokuñɨ ña ja na kasjnuꞌun ña nuu yɨvɨ un, ti ni kachi ña: ―Pedro kuu ja skajan yuxeꞌe un ―ni kachi ña. 


text:
<pb/>Ti ni ka kachi yɨvɨ un: ―Kakuꞌu ra ―ni ka kachi i. Ni siin ña kaꞌan ña ja Pedro kuu, ko yɨvɨ un ni ka kachi: ―Ansu Pedro kuu. Nu suu ɨɨn tajnu Yandios ja ndito Pedro kuu ―ni ka kachi. 


text:
<pb/>Ni siin Pedro skajan da yuxeꞌe un, ti sa ni ka jiña yɨvɨ un. Nu ni ka jini ja maa Pedro kuu da, ti tendɨꞌɨ yɨvɨ un ni ka naa ini. 


text:
Yukan ti ni saꞌa da seña jiin ndaꞌa da ja na kasɨ yuꞌu yɨvɨ un. Ti ni kejaꞌa da jani da nasa ni keniꞌin Yandios maa da ini vekaa un, ti suni ni kachi da: ―Kani jnuꞌun nuu Jacobo jiin uu ga yɨvɨ ka kandixia, taka ja ni jnaꞌan ri ―ni kachi da. Yukan ti ni kee da kuaꞌan da. 


text:
<pb/>Nu ni kundijin ɨnga kɨvɨ, ti tendɨꞌɨ soldado un ni ka sana ini, ti ka jikajnuꞌun jnaꞌan: ―Nachi kuaꞌan Pedro ―ni ka kachi. 


text:
<pb/>Yukan ti ni kachi Herodes ja na nanduku da Pedro, ko tu ni ka naniꞌin da chaa. Yukan ti ni kejaꞌa Herodes jikajnuꞌun da soldado, ti soldado un tu na jnuꞌun ni ka jaꞌa da. Yukan ti ni kachi Herodes ja na kuū soldado un. Ti yukan ni kee Herodes ñuu Judea ti kuaꞌan da ñuu Cesarea. Yukan ni kuncha da. Ni jiꞌi Herodes 


text:
<pb/>Kɨtɨ ini Herodes nuu yɨvɨ ñuu Tiro jiin yɨvɨ ñuu Sidón. Ti ni ka jaꞌan yɨvɨ ñuu un nuu Herodes ja ka kuni ndajnuꞌun ɨɨn jniñu jiin da. Tendɨꞌɨ da ni jakoyo nuu kancha Herodes, ti ni ka kaꞌan da jiin Blasto, ɨɨn chaa ndisojniñu ñaꞌnu nuu Herodes, ja na kaꞌan da jiin Herodes, ti chaꞌu yɨvɨ un maa da. Ti ni kachi da ja chindee da yɨvɨ un. Ni ka kaꞌan vaꞌa da jiin Herodes ja na ndumani da naa da, chi taka ja ka yaji da vaji ñuu nuu ni taꞌu Herodes jniñu un. 


text:
Yukan ti ni kachi Herodes na kɨvɨ jakoyo tuku da. Nu ni jaa kɨvɨ un, ni nakiꞌin Herodes saꞌma da ja jajniñu da nu kaꞌan da nuu yɨvɨ. Ni nukoo da nuu silla kuñaꞌnu da, ti ni kaꞌan da nuu yɨvɨ un. 


text:
<pb/>Yukan ti ni ka kejaꞌa yɨvɨ ka kanajiin, ti ni ka kachi: ―¡Chaa kaꞌan jnuꞌun jaꞌa, ansu chaa ñuyɨvɨ jaꞌa kuu, chi ɨɨn yandios kuu! ―ni ka kachi da. Siaꞌan ni ka kachi da, chi ka kuni da ja na ndumani tuku da. 


text:
<pb/>Ti hora jña ni saꞌa ɨɨn tajnu Yandios ja na koo uꞌu Herodes, chi ni jaꞌa ya jnuꞌun ja ni ka kachi yɨvɨ un ja kuu da ɨɨn yandios. Ni ndoꞌo xaan da nundoꞌo, chi ni ka yee tɨndaku da, ti sa ni jiꞌi da. 


text:
<pb/>Yukan ti kuaꞌa xaan yɨvɨ ni ka kandixia jnuꞌun Yandios, ti ni ka kaꞌan jnuꞌun ya nuu kuaꞌa ga yɨvɨ. 


text:
<pb/>Bernabé jiin Saulo ni ka yɨndaꞌa da xuꞌun ja ni ka kekoo da ja kuu yɨvɨ ndaꞌu ka iyo ñuu Jerusalén, ti sa ni ka nandeokuñɨ da ñuu Antioquía. Ti suni ni jaꞌan Juan Marcos jiin da naa da. Bernabé jiin Saulo ni ka jachanuu da jnuꞌun Yandios yɨvɨ ɨnga nación<pb/>


text:
Ñuu Antioquía ni ka iyo kuaꞌa yɨvɨ ni ka kandixia jnuꞌun Jesús. Tɨjnɨ yɨvɨ ni ka kaꞌan da, ti ni ka skuaꞌa da jnuꞌun Yandios. Yukan ni kaꞌiin Bernabé, Simón ja ni ka kaꞌan da “Chaa jnuu”, Lucio chaa ñuu Cirene, Saulo, jiin Manaén chaa ni kuu mani jiin Herodes, chi yukan ni jaꞌnu da. 


text:
Ɨɨn kɨvɨ ni ka ndututu tendɨꞌɨ chaa ka kandixia un, ka iyo ndicha da ja nakanajaa da Yandios naa da, ti ni kachi Espíritu Santo nuu da: ―Taji Saulo jiin Bernabé na kinkoyo da nuu saꞌa da jniñu, chi kuaꞌa ri ɨɨn jniñu nuu da ―ni kachi ya. 


text:
<pb/>Yukan na ti ni ka iyo ndicha ini da, ni ka nakanajaa da Yandios. Ni ka chuxndee da ndaꞌa da sɨkɨ Bernabé jiin Saulo ja na kiꞌin saꞌa da jniñu un, ti ni ka kanxiaꞌu da naa da. Siaꞌan ni taji Espíritu Santo Bernabé jiin Saulo ja na saꞌa da jniñu un naa da. Ni ka kaꞌan apóstol jnuꞌun Yandios ñuu Chipre 


text:
<pb/>Yukan kuu ja kuankoyo Bernabé jiin Saulo ñuu Seleucia. Yukan ni ka kɨvɨ da ɨɨn barco ti kuankoyo da ñuu Chipre, ja kande nuu mar un. 


text:
Ni jakoyo da ñuu Salamina, ja yɨndaꞌa Chipre. Ni ka kɨvɨ da veñuꞌun yɨvɨ Israel yukan, ti ni ka kaꞌan da jnuꞌun Yandios. Suni ni jaꞌan Juan chindee da Bernabé jiin Saulo. 


text:
Ni ka kee da kuankoyo da ti ni jakoyo da ñuu Pafos. Yukan ni ka jini da ɨɨn chaa Israel nani Barjesús. Suni nani da Elimas chi kuu da ɨɨn chaa tasɨ. Ni xndaꞌu da yɨvɨ, chi ni kachi da ja kaꞌan da jnuꞌun Yandios vasu tu jini da. 


text:
Ni kuu mani da jiin Sergio Paulo, chaa ni taꞌu jniñu ñuu yukan. Sergio Paulo ni kuu ɨɨn chaa ndichi ñuu yukan. Ni kana Sergio Paulo Bernabé jiin Saulo ja kuni kunsoꞌo da jnuꞌun Yandios. 


text:
Ko chaa tasɨ un tu kuni da ja na kaꞌan Bernabé jiin Saulo nuu Sergio Paulo, chi tu kuni da ja na kandixia chaa un jnuꞌun Jesús. 


text:
ti ni kachi da: ―Roꞌo ja xndaꞌu ñaꞌan, ja saꞌa jniñu kueꞌe. Kuu ra ɨɨn seꞌe jaꞌuꞌu. Tu saꞌa ra ɨɨn jniñu kaxan. Taka jinu kaꞌan ra ja tu vaꞌa ja kiꞌin yɨvɨ ichi Yandios. 


text:
Vijna na ti xndichi Yandios roꞌo. Kukuaa ra ti tu kundeꞌe ra ja kuu tɨjnɨ kɨvɨ ―ni kachi Pablo. Yukan ti ni kukuaa ni chaa tasɨ un, chi ni chaa ni viko nduchi da, ti ni nduku da ɨɨn chaa kunchaka da nuu nachi kiꞌin da. 


text:
Ni jini Sergio Paulo nava ni jnaꞌan chaa tasɨ un, ti ni kejaꞌa da kandixia da Jesús, ti ni naa ini da jiin taka jnuꞌun Yandios ni ka kaꞌan Bernabé jiin Pablo. Kanchuku Pablo jiin Bernabé ñuu Antioquía Pisidia 


text:
<pb/>Pablo jiin uu ga jnaꞌan da, ni ka kee da ñuu Pafos, ni ka kɨvɨ da barco ti kuankoyo da ñuu Perge, ja kande nuu yɨndaꞌa ñuu Panfilia. Yukan ni xndoo Juan Bernabé jiin Pablo, ti ni nandeokuñɨ da ñuu Jerusalén. 


text:
Ni ka yaꞌa Pablo jiin uu ga chaa kuankoyo jiin da ñuu Perge, ti kuankoyo da ñuu Antioquía ja kande nuu yɨndaꞌa ñuu Pisidia. Ni jakoyo da yukan ɨɨn sábado, ni ka kɨvɨ da veñuꞌun nuu ka nchañuꞌun chaa Israel, ti ni ka nukoo da jiin yɨvɨ un. 


text:
Xnakan ni ka kaꞌu da tutu ni chaa Moisés, ti sa ni ka kaꞌu da tutu ni ka chaa profeta, chaa kaꞌan ja kuu Yandios. Yukan ti sa ni ka taji chaa ka kuñaꞌnu veñuꞌun un ɨɨn chaa ni kaxjnuꞌun nuu Pablo jiin uu ga chaa un, ti ni kachi da: ―Roꞌo naa ra, nu ka iyo jnuꞌun kaꞌan ra nuu yɨvɨ jaꞌa, kuu kaꞌan ra vijnañuꞌni ―ni kachi da. 


text:
<pb/>Ni ndokuɨñɨ Pablo, ti ni saꞌa da seña jiin ndaꞌa da ja na kasɨ yuꞌu yɨvɨ un, ti ni kachi da: ―Roꞌo chaa Israel naa ra jiin taka yɨvɨ ka nchañuꞌun Yandios, kunsoꞌo vaꞌa ra jnuꞌun kaꞌan ri naa ra. 


text:
Ni nakaji Yandios jnaꞌan yo najanaꞌan, ti ni ka nchañuꞌun da ya. Ni chindee ya maa da na ni kanchuku da ñuu Egipto, chi ni ka nakaya xaan da. Yukan ti ni keniꞌin Yandios maa da ñuu Egipto, chi kuu saꞌa Yandios nasa kuni maa ya. 


text:
<pb/>Ni jaa ɨɨn kɨvɨ nu ni ka kɨvɨ da ñuu Canaán. Ni chindee Yandios maa da, ti ni ka xnaa da uxia ñuu naꞌnu yukan. Ti ñuu yukan ni ka kuñaꞌnu nuu uu ga ñuu, ko Yandios ni jaꞌa ndɨꞌɨ ya ñuꞌun un nuu da naa da. 


text:
Ni kunchuku da yukan kuun ciento uu xiko uxi kuiya, ti ni kachi Yandios ja na taꞌu chaa kuu juez jniñu nuu yɨvɨ un undi kɨvɨ ni kii Samuel. 


text:
<pb/>Nɨ kuiya ni chaku Samuel, ni ka jikantaꞌu yɨvɨ un nuu Yandios ja na koo ɨɨn chaa kañaꞌnu taꞌu jniñu nuu da naa da. Yukan ti ni jaꞌa ya jnuꞌun ni kii Saúl, seꞌe Cis, ni kuu da chaa ni taꞌu jniñu nuu yɨvɨ un. Ni kuu da ɨɨn jnaꞌan Benjamín. Ni taꞌu Saúl jniñu nuu yɨvɨ un nuu uu xiko kuiya. 


text:
Ni keniꞌin Yandios Saúl. Yukan ni nakuaꞌa ya jniñu un nuu David, ti yukan ni kendo da kuu da chaa taꞌu jniñu nɨ tuꞌu nación Israel. Ni kaꞌan Yandios nava kaa David, chi ni kachi ya: “Jini ri David, seꞌe yɨɨ Isaí, ti jajnaꞌan ini ri da, chi saꞌa da taka nau ja kuni ri”, ni kachi ya. 


text:
Na kɨvɨ ni yaꞌa ni kachi Yandios: “Jaa ɨɨn kɨvɨ ja koo ɨɨn jnaꞌan David, ti chaa un nama sɨkɨ yɨvɨ ti ketaꞌu i”, ni kachi ya. Ti chaa un kuu ja nama yoꞌo naa yo ja ka kuu yo chaa Israel. Chaa un kuu Jesús. 


text:
Tu jaꞌi kejaꞌa Jesús kaꞌan ya jnuꞌun Yandios na ni kaꞌan Juan ja na nakani ini yɨvɨ Israel nuu kuachi i, ti na kuanducha i. 


text:
Kuan kuyajni kɨvɨ ja xndiꞌi Juan jniñu da, ti ni kachi da nuu yɨvɨ: “Ka ndatu ra ɨɨn chaa kuñaꞌnu ga, ti ka ndoꞌo ini ra ja ruꞌu kuu, ansu ruꞌu kuu, ko kuan kuyajni chaa chaa un, ti taꞌu da jniñu ñaꞌnu ga. Yukan kuu ja tu kejnaꞌan ri jiin da, chi tu kuñaꞌnu ga ri”, ni kachi Juan ―kachi Pablo. 


text:
<pb/>Siin Pablo kaꞌan da: ―Roꞌo ja ka kuu jnaꞌan Abraham naa ra, jiin taka yɨvɨ ka nchañuꞌun Yandios, ja ni kachi Yandios nasa nanitaꞌu yo. 


text:
Sábado taka semana, ka skuaꞌa yɨvɨ ñuu Jerusalén jiin taka chaa ka taꞌu jniñu un, tutu ni ka saꞌa profeta janaꞌan, ko tu ka chaku ini ra taka jnuꞌun ka skuaꞌa ra. Yukan kuu ja ni ka siuku i jnuꞌun ni ka skuaꞌa ra un, chi tu ni ka nakuni ra na chaa ni kuu Jesús, ti ni ka xndichi ra ya. 


text:
Ni ka jini ra ja tu ni iyo kuachi Jesús, ko ni ka ndoꞌo ini i ja kaꞌni ra ya. Ni ka kaꞌan ra jiin Pilato ja na kaꞌni da ya. 


text:
Kuaꞌa ja ni ka saꞌa i jiin Jesús, ti ni ka jaꞌni ra ya nava ni ka kachi profeta najanaꞌan. Yukan ti ni ka kuniꞌin ra Jesús ndaꞌa cruz un, ti ni ka chunduji ra ya. 


text:
Tɨjnɨ kɨvɨ ni ka jini ndajaꞌa Jesús un ja chaku ya. Chaa un ni ka yaku jiin ya na kɨvɨ ni kee ya ñuu Galilea, ti ni nandeokuñɨ ya ñuu Jerusalén. Ni ka kachi chaa un ja ni ka jini da ya ―ni kachi Pablo. 


text:
<pb/>Siin Pablo kaꞌan da, ti ni kachi da: ―Ka kaꞌan ri jnuꞌun Yandios nuu ra naa ra. Ja ka jini ra ja ni kachi Yandios nuu jnaꞌan yo najanaꞌan. 


text:
Ja ka jini yo vijna ja ni siuku Yandios nava ni kachi ya, chi ni jaꞌa ya jniñu ñaꞌnu nuu Jesús, ti ni naxndoto tuku ya Jesús. Nuu Salmo kuu uu ni chiso David nava ni kachi Yandios ja nava jnaꞌan Jesús na ni kachi ya: “Roꞌo kuu seꞌe ri, ti vijna ni stuu ri roꞌo nuu yɨvɨ, ti na kuni yɨvɨ ja seꞌe ri kuu ra”, ni kachi ya. 


text:
<pb/>Iyo nuu yoso ɨnga jnuꞌun ja ni kaꞌan Yandios jiin Jesús na ni kachi ya: “Chindee ri roꞌo nava ni kachi ri nuu David.” Siaꞌan ni kachi Yandios, chi kuaꞌa ya jniñu nuu Jesús ti naxndoto ya Jesús nuu ñujiꞌi un, chi tu ni jaꞌa Yandios jnuꞌun ja teꞌyu yɨkɨ kuñu Jesús. 


text:
Ti iyo nuu yoso ɨnga jnuꞌun ja ni kaꞌan David ja ndoo na jnaꞌan Jesús na ni kachi da: “Yandios, tu kuaꞌa ni jnuꞌun ja teꞌyu yɨkɨ kuñu seꞌe ni, ja kin saꞌa jniñu ñaꞌnu”, siaꞌan ni kachi da. 


text:
Na ni kuncha David ñuyɨvɨ jaꞌa, ni saꞌa da nava ni kachi Yandios, ti ni jaa ɨɨn kɨvɨ ja ni jiꞌi da. Ñunduji da nuu ka ñunduji jnaꞌan da najanaꞌan, ti ni teꞌyu yɨkɨ kuñu da. 


text:
Siaꞌan ni jnaꞌan David, ko nuu Jesús ni jaꞌa Yandios ɨɨn jniñu nuu ya, ni naxndoto tuku ya Jesús, ti tu ni teꞌyu yɨkɨ kuñu ya. 


text:
Undi vijna tu jaꞌi ketaꞌu ra vasu ni ka jandatu ra taka jnuꞌun Yandios ni chiso Moisés. Ko vijna ti Jesús kuu ja kenchaa kuachi ra naa ra, ti nanitaꞌu ra nu na kandixia ra ya naa ra. 


text:
Koto ra maa ra naa ra nava tu jnaꞌan ra nava kaꞌan jnuꞌun ni ka chiso profeta najanaꞌan. Ni kachi da:<pb/> 


text:
Ko ruꞌu ja kuu Yandios, nu na saꞌa ri ɨɨn jniñu ñaꞌnu, ti naa ini ra naa ra ti kuū ra.<pb/>Chi ni tu kandixia ra vasu na kani yɨvɨ jnuꞌun nuu ra.<pb/>Ti vijna ni stuu ri roꞌo nuu yɨvɨ, ti na kuni yɨvɨ ja seꞌe ri kuu ra, ni kachi profeta un. Siaꞌan ni kaꞌan Pablo nuu yɨvɨ ni ka ndututu veñuꞌun un. 


text:
<pb/>Yukan ti nu kuan kee Pablo jiin uu ga chaa un, ti ni ka kachi yɨvɨ un jiin da ja na kinkoyo tuku da ɨnga semana, ti na kaꞌan tuku da jnuꞌun un. 


