# verses

text:
Z Jessego poszedł król Dawid, a z Dawida króla poszedł Salomon, z tej, która była przed tym żoną Urjaszową.


text:
Z Jozjasza poszedł Joakim, a z Joakima poszedł Jechonijasz i bracia jego, gdy byli zaprowadzeni do Babilonu.


text:
A tak wszytkiego pokolenia, które było od Abrahama aż do Dawida, jest czternaście, a od Dawida aż do zaprowadzenia do Babilonijej, pokolenia czternaście, a od zaprowadzenia do Babilonijej aż do Krystusa, pokolenia czternaście.


text:
A narodzenie Jezusa Krystusa takowe było, abowiem gdy matka jego Marja była zmówiona za Józefa, pierwej niźli się zeszli, naleziona jest brzemienną z Ducha Świętego.


text:
A gdy on ty rzeczy myślił, oto Anioł Pański ukazał mu się we śnie mówiąc: Józefie synu Dawidów, nie bój się przyjąć Maryjej za małżonkę twą, abowiem to co się w niej począło jest z Ducha Świętego.


text:
A to się wszytko stało, aby się spełniło to, co jest powiedziano od Pana przez proroka tak mówiącego:


text:
Oto niektóra panna będzie brzemienna i porodzi syna i nazowiesz imię jego Emmanuel, co jeślibyś wykładał, znaczy, Bóg z nami.


text:
A gdy się był narodził Jezus w Betleem mieście ziemie żydowskiej za czasów Heroda króla, oto przyszli mędrcy ze Wschodu słońca do Jeruzalem mówiąc:


text:
I gdzież jest on król żydowski, który się narodził? Abowiemeśmy widzieli gwiazdę jego na wschodu słońca i przyszlichmy chwalić go.


text:
I zebrawszy wszytki książęta kapłańskie i nauczyciele ludu, dowiedował się od nich gdzie się miał Krystus narodzić.


text:
I ty Betleem, ziemio Judska, nie jesteś napodlejsze między książęty judskimi, abowiem z ciebie wynidzie wódz, który będzie rządził on mój lud izraelski.


text:
Tedy Herod wezwawszy potajemnie onych mędrców, pilnie się wywiadował od nich, którego czasu gwiazda się ukazała.


text:
I posławszy je do Betleem rzekl: Idźcie tam a pilnie się wywiadujcie o dzieciątku, a nalazszy je, oznajmicie mi, abym ja też przyjechawszy, chwalił go.


text:
Oni tedy wysłuchawszy króla szli a oto gwiazda, którą byli widzieli na wschodu słońca, szła przed nimi, aż przyszedszy, stanęła nad miejscem, gdzie było dzieciątko.


text:
I uszedszy w dom, naleźli dzieciątko z Marją matką jego, a upadszy na ziemię, chwalili je, a otworzywszy skarby swoje, ofiarowali mu dary: złoto, kadzidło i mirrę.


text:
Wziąwszy tedy roskazanie od Boga we śnie, aby się nie wracali do Heroda, inszą drogą odeszli do ziemie swojej.


text:
A gdy już byli odeszli, oto Anioł Pański ukazał się we śnie Józefowi mówiąc: Wstań, a weźmi dzieciątko i matkę jego i uciekaj do Egiptu, a bądź tam ażci opowiem, abowiem to przyjdzie, iż Herod będzie szukał dzieciątka, aby je stracił.


text:
I tamże był aż do śmierci Herodowej, aby się spełniło to co Pan mówił przez proroka rzekąc: Jam wezwał syna swojego z Egiptu.


text:
Zatym Herod widząc, iż go nagrawali mędrcowie, barzo się rozgniewał i posławszy, kazał pomordować wszytki dzieci, które były w Betleem i po wszytkich granicach jego, ode dwu lat i młodsze, wedle którego się był pilnie wywiedział od mędrców.


text:
Głos był słyszan w Ramie, narzekanie, płacz i łkanie wielkie, Rachel płacząc synów swoich, nie chciała być pocieszona dlatego, iż ich nie masz.


text:
Wstań, a weźmi dzieciątko i matkę jego, a idź do ziemie izraelskiej, abowiem ci, którzy dzieciątku o żywot stali, już pomarli.


text:
Ale gdy usłyszał, iż Archelaus królował w Judzie na miejscu Heroda ojca swojego, bał się tam idź, ale wziąwszy roskazanie od Boga we śnie, odszedł w stronę Galilejej.


text:
A gdy tam przyszedł, mieszkał w mieście, które zową Nazaret, aby się wypełniło to co jest powiedziano przez proroki, iż miał być nazwan Nazarejczykiem.


text:
Gdyż ten jest on, o którym mówił Ezajasz prorok rzekąc: Głos wołającego na puszczy, gotujcie drogę Pańską i proste czyńcie ścieszki jego.


text:
Tenże Jan miał odzienie swoje z sierści wielbłądowej i pas rzemienny około biodry swojej, a pokarm jego były szarańce i miód leśny.


text:
A gdy widział wiele z Faryzeuszów i Saduceuszów przychodzących do krztu swego rzekł do nich: Rodzaje żmijów i któż wam pokazał abyście uciekali od gniewu przyszłego?


text:
A nie mniemajcie, aby się wam godziło mówić samym w sobie: Ojca mamy Abrahama. Abowiem wam powiedam, iż może Bóg i z tego kamienia wzbudzić dzieci Abrahamowe.


text:
A już siekiera jest położona u korzenia drzew. Przeto wszelkie drzewo, które nie czyni owocu dobrego, bywa wycięte i w ogień wrzucone.


text:
Jać was krzczę wodą ku upamiętaniu, ale ten, który idzie za mną, mocniejszy jest niż ja, którego nie jestem godzien nosić trzewików. Tenci was okrzci Duchem świętym i ogniem.


text:
Którego łopata jest w ręku jego, a będzie wyczyściał bojowisko swoje i zbierze pszenicę swoję do gumna, a plewy spali ogniem nie ugaszonym.


text:
A Jezus odpowiedając rzekł k niemu: Zaniechaj teraz, abowiem tak się nam godzi wypełnić wszytkę sprawiedliwość, a także go zaniechał.


text:
A gdy był Jezus okrzczon, wnet wystąpił z wody, a oto się otworzyły jemu nieba i widział ducha Bożego zstępującego jako gołębicę i przychodzącego nań.


text:
I przystąpiwszy do niego ten, który kusi rzekł: Jeśliżeś syn Boży rzecz, aby to kamienie stało się chlebem.


text:
Ale on odpowiedział i rzekł: Napisano jest; Nie samym tylko chlebem żyw będzie człowiek, ale wszelkiem słowem, które pochodzi z ust Bożych.


text:
I rzekł k niemu: Jeśliżeś syn Boży, spuść się na dół. Abowiem napisano jest : Iż Aniołom swoim przykażę o tobie i będą cię na ręku nosić, abyś kiedy nie otracił nogi swej o kamień.


text:
Tedy mu Jezus powiedział: Pódź precz Szatanie. Abowiem jest napisano: Będziesz chwalił Pana Boga twego, a jemu samemu służyć będziesz.


text:
I opuściwszy Nazaret, przyszedł i mieszkał w Kapernaum, które jest nad morzem, w granicach Zabulon i Naftali.


text:
Lud, który siedział w ciemnościach, widział wielką światłość i tym, którzy leżeli w krainie i w cieniu śmierci wzeszła światłość.


text:
Od onego czasu Jezus począł przepowiedać i mówić: Upamiętajcie się, abowiem się przybliża Królestwo niebieskie.


text:
A gdy Jezus chodził nad Morzem Galilejskiem, ujźrzał dwu braciej: Symona, którego zowią Piotrem i Andrzeja brata jego, którzy rzucali sieci w morze, abowiem oni byli rybitwi.


text:
Tedy odszedszy z tamtąd, ujźrzał drugich dwu braciej, Jakuba syna Zebedeowego i Jana brata jego w łodzi z Zebedeem ojcem ich, gdy oprawiali sieci swoje i wezwał ich.


text:
I przeszedł Jezus wszytkie Galilea, ucząc w bożnicach ich i przepowiedając Ewanjeliję Królestwa, a uzdrawiając wszelaką chorobę i wszelaką niemoc między ludem.


text:
Na ten czas rozeszła się sława jego aż do wszytkiej Syrijej i ofiarowali mu wszytki, którzy się źle mieli, a byli zjęci rozmaitemi chorobami i dręczeniem, także opętane i lunatyki i powietrzem zarażone, które on uzdrowił.


text:
I szło za nim barzo wiele ludu od Galilejej, Dekapoli i z Jeruzalem i z ziemie żydowskiej i z krain, które są za Jordanem.


text:
A Jezus widząc ono zgromadzenie ludu, wstąpił na górę. A gdy siadł przyszli do niego jego uczniowie.


text:
Błogosławieni są ci, którzy cierpią prześladowanie dla sprawiedliwości, abowiem ich jest Królestwo niebieskie.


text:
Błogosławieni będziecie, gdy was sromocić i prześladować będą, mówiąc wszelaką rzecz złą przeciwko wam kłamając dla mnie.


text:
Radujcie się i weselcie, abowiem zapłata wasza wielka jest w niebie, gdyż tak prześladowali proroki, którzy przed wami byli.


text:
Wy jesteście sól zieme. A jeśli sól smak straci, czymże solić będą? Do niczego się już nie godzi, jedno aby była precz wyrzucona i podeptana od ludzi.


text:
Także też niechaj świeci światłość wasza przed ludźmi, aby obaczyli wasze uczynki dobre i chwalili ojca waszego, który jest na niebie.


text:
Nie mniemajcie abym przyszedł niszczyć zakonu, abo proroki. Nie przyszedłem ja niszczyć zakonu, ale wypełnić.


text:
Boć zaprawdę wam powiedam, aż przeminie niebo i ziemia, jedna literka abo jedna kreska nie przeminie z zakonu, aż się wszytko wypełni.


text:
Ktokolwiek tedy przestąpi jedno z tego to rozkazania namniejszego i tak ludzi nauczy, będzie zwan namniejszym w Królestwie niebieskiem. Ale ktokolwiek je czynić będzie i nauczy, ten będzie zwan wielkim w Królestwie niebieskiem.


text:
Abowiem powiedam wam: Jeśli nie będzie obfitowała sprawiedliwość wasza więcej niż nauczycielów i Faryzeuszów, nie wnidziecie do Królestwa niebieskiego.


text:
Słyszeliście, iż rzeczono jest starym: Nie będziesz zabijał. A ktokolwiek zabije, będzie winien sądu.


text:
Ale ja wam powiedam, iż każdy, który się gniewa na brata swego bez przyczyny, będzie winien sądu. A ktokolwiek rzecze bratu swemu: Racha! Będzie winien, aby był karan od rady. A ktokolwiek rzecze: Błaznie ! Będzie winien męki ogniowej.


text:
Przeto jeśli dar twój przyniesiesz do ołtarza, a tam by wspomniał, iż brat twój ma co przeciwko tobie.


text:
Zostaw tam dar twój przed ołtarzem, a idź pierwej się z bratem swem pojednaj, a potym przyszedszy, ofiaruj dar twój.


text:
Bądź przyjacielem sprzeciwnikowi twemu rychło pókiś z nim w drodze, by cię snadź kiedy sprzeciwnik nie podał sędziemu, a sędzia ceklarzowi, a tak byś był wrzucon do ciemnice.


text:
Aleć ja powiedam, iż każdy który wejźrzy na niewiastę aby jej pożądał, już z nią cudzołóstwo popełnił w sercu swoim.


text:
Jeśli tedy prawe oko twoje ciebie w grzech przywodzi, wyrwi je, a zarzuć od siebie. Abowiemci pożyteczniej jest, aby zginął jeden z członków twoich, niźliby miało być podane wszytko ciało twe na męki.


text:
Jeśli cię też prawa ręka twoja w grzech przywodzi, odetni ją i zarzuć od siebie. Abowiemci pożyteczniej jest aby zginął jeden z członków twoich, niźliby miało być podane wszytko ciało na męki.


text:
Ale ja wam powiedam, iż ktobykolwiek opuścił żonę swoje oprócz przyczyny cudzołóstwa, przywodzi ją w cudzołóstwo. A ktoby opszczoną pojął, cudzołoży.


text:
Słyszeliście zasię, iż jest powiedziano starym: Nie będziesz gwałcił przysięgi, ale oddasz Panu rzeczy przez przysięgę poślubione.


text:
Ale ja wam powiedam, abyście żadnym obyczajem nie przysięgali, ani na niebo, gdyż jest stolicą Bożą.


text:
Ani na ziemię, abowiem jest podnóżkiem nóg jego, ani na Jeruzalem, abowiem jest miasto wielkiego Króla.


text:
Ani na głowę twoję będziesz przysięgał, abowiem nie możesz uczynić jednego włosa białego abo czarnego.


text:
Ale ja wam powiedam: Nie sprzeciwjajcie się złemu, owszem kto by cię kolwiek oderzył w prawy policzek twój, obróć mu i drugiego.


text:
Słyszeliście, iż powiedziano: Będziesz miłował bliźniego twego, a będziesz miał w nienawiści nieprzyjaciela twego.


text:
Ale ja wam powiedam: Miłujcie nieprzyjacioły wasze, błogosławcie ty, którzy was przeklinają, dobrze czyńcie tym, którzy was mają w nienawiści, módlcie się za tymi, którzy się na was targają i prześladują was.


text:
Abyście byli synami ojca waszego, który jest na niebie. Abowiem to sprawuje, iż wschodzi słońce jego na złe i na dobre i spuszcza deszcz na sprawiedliwe i na niesprawiedliwe.


text:
Abowiem jeślibyście miłowali ty co was miłują, cóż za zapłatę mieć będziecie? A zaź i celnicy tego nie czynią?


text:
A jeślibyście tylko bracia wasze łaskawie przyjmowali, cóż więcej czynicie? A zaź i celnicy tak nie czynią?


text:
Strzeżcie się, abyście jałmużny waszej nie czynili przed ludźmi, dlatego abyście byli widzeni od nich, bo inaczej zapłaty mieć nie będziecie u ojca waszego, który jest na niebie.


text:
Gdy tedy czynisz jałmużnę, nie każ przed sobą trąbić, jako pokryci ludzie czynią w bożnicach i po ulicach, aby byli w dobrym mniemamiu u ludzi. Zaprawdę powiedam wam, biorą zapłatę swoję.


text:
A gdy się modlisz, nie bądź jako pokryci ludzie, abowiem oni w zgromadzeniu na rogach ulic stojąc radzi się modlą, aby się ukazali ludziam. Zaprawdę wam powiedam, iż biorą zapłatę swoję.


text:
Ale ty gdy się modlisz, wnidź do pokoju swego, a zawarszy drzwi swoje, proś ojca twego, który jest w skrytości, a ociec twój, który obacza w skrytości, odda tobie jawnie.


text:
A modląc się, nie bądźcie wielomówni, jako pogani, abowiemci oni mniemają, iż będą wysłuchani dla onej swej wielomówności.


text:
Nie bądźcie tedy im podobnymi, abowiemci wie ociec wasz czego potrzebujecie pierwej niż byście go prosili.


text:
I nie w wodź nas na pokuszenie, ale nas zbaw ode złego. Abowiem twoje jest królestwo i moc i chwała na wieki. Amen.


text:
A gdy pościcie nie bądźcie jako pokryci ludzie smętnej twarzy. Abowiem oni twarzy swoje odmieniają, aby się ludziom zdało, iż poszczą. Zaprawdęć wam powiedam, żeć biorą zapłatę swoję.


text:
Aby nie było jawno ludziom, iż pościsz, ale ojcu twojemu, który w skrytości jest. A ociec twój, który obacza w skrytości, odda tobie jawnie.


text:
Ale skarbcie sobie skarby na niebie, gdzie ani mól, ani rdza kazi, gdzie też złodzieje nie wykopają i nie ukradną.


text:
Jeśliby zaś oko twoje złościwe było, wszytko ciało twoje ciemne będzie. Jeśli tedy światło, które jest w tobie ciemnością jest, sama ciemność jakoż wielka jest?


text:
Żaden nie może dwiema panom służyć, gdyż abo jednego będzie miał w nienawiści, a drugiego miłować będzie, abo przy jednym zostanie, a drugiego wzgardzi. Nie możecie Bogu służyć i Mamonie.


text:
Dlatego wam powiedam: Nie troszczcie się o żywot wasz, cobyście jedli abo cobyście pili, ani o ciało wasze w czymbyście chodzili. A zaź dusza nie jest ważniejsza niż pokarm? I ciało niźli odzienie?


text:
Patrzajcie na ptaki niebieskie, bo ani sieją, ani żną, ani zbierają do gumien, a wżdy Ociec wasz niebieski żywi je. Izali wy nie jesteście daleko ważniejszy niż oni?


text:
Jeśliż tedy trawę polną, która dziś jest, a nazajutrz bywa w piec wrzucona, Bóg tak przyodziewa, a zaź was nie daleko więcej, o mało ufający?


text:
Nie bądźcie tedy troskliwi mówiąc: Cóż będziem jeść, abo co będziem pić, abo czym przyodziani będziemy?


text:
(Boć się o tym wszytkim pogani pytają) Abowiem ociec wasz niebieski wie, że tego wszytkiego potrzebujecie.


text:
Ale szukajcie naprzód Królestwa Bożego i sprawiedliwości jego, a ty wszytki rzeczy będą wam przydane.


text:
Nie troszczcie się o jutrze, abowiem jutrzejszy dzień o swoje potrzeby troskać się będzie. Dosyćci ma dzień na swym utrapieniu.


text:
Abowiem, którym sądem sądzicie, sądzeni będziecie i którą miarą mierzycie, zasię wam odmierzono będzie.


text:
I czemu obaczasz źdźbło, które jest w oku brata twego, a bierzma, które jest w oku twym, nie obaczasz?


text:
Pokryty człowiecze, wyjmi pierwej ono bierzmo z oka twego, a tedy przejźrzysz, abyś wyjął źdźbło z oka brata twego.


text:
Nie dawajcie psom to, co jest świętego, ani mieccie pereł waszych przed świnię, by ich kiedy nie podeptały nogami swemi i obróciwszy się, aby nie podrapały was.


text:
Jeśli wy tedy, będąc złymi, umiecie dary dobre dawać dzieciam waszym, jakoż więcej Ociec wasz, który jest na niebie, da rzeczy dobre tym, którzy go proszą?


text:
Wszytko tedy cobyście chcieli, aby wam ludzie czynili, także i wy im czyńcie, boć ten jest zakon i Prorocy.


text:
Wchodźcie ciasną braną, abowiemci szeroka jest brana i przestrona droga, która zawodzi na stracenie, a wiele ich jest, którzy nią wchodzą.


text:
Abowiem ciasna jest brana i wąska droga, która prowadzi do żywota, a mało ich jest, którzy ją najdują.


text:
Strzeżcie się fałszywych proroków, którzy do was przychodzą w szatach owczych, ale wewnątrz są wilki drapieżymi.


text:
Nie każdy, który mi mówi: Panie, Panie, wnidzie do Królestwa niebieskiego, ale który czyni wolę Ojca mego, który jest w niebie.


text:
Wiele ich rzecze mi dnia onego: Panie, Panie, izaliśmy przez imię twoje nie prorokowali? I przez imię twe czartów nie wyganiali? I przez imię twoje wiele cudów nie czynili?


text:
Wszelki tedy, który słucha odemnie tych słów i czyni je, ja go przypodobiam mężowi rostropnemu, który zbudował dom swój na opoce.


text:
Tedy spadł deżdż i przyszły rzeki i wiały wiatry i uderzyły na on dom, a on nie upadł, bo był na opoce ugruntowany.


text:
Także wszelki, który odemnie słucha tych słów a nie czyni ich, będzie przypodobion mężowi głupiemu, który zbudował dom swój na piasku.


text:
Tedy spadł deżdż i przyszły rzeki i wiały wiatry, a uderzyły na on dom i upadł i był upadek jego wielki.


text:
I ściągnąwszy Jezus rękę dotknął się go mówiąc: Chcę. Bądź oczyścion. I był zarazem oczyścion trąd jego.


text:
Tedy mu rzekł Jezus: Bacz abyś nikomu nie powiedał, ale idź ukaż się kapłanowi, ty ofiaruj dar, on który przykazał Mojżesz, na świadectwo im.


text:
I odpowiedając setnik, rzekł: Panie, nie jestem godzien abyś wszedł pod dach mój, ale tylko rzec słówo, a będzie uzdrowion sługa mój.


text:
Bociem i ja jest człowiek pod mocą inego postanowiony i mam pod sobą żołnierze i mówię temu: Idź, a on idzie, a drugiemu: Chodź, a on przychodzi. Słudze też mojemu: Czyń to, a czyni.


text:
A gdy to usłyszał Jezus, dziwował się i rzekł tym, którzy szli za nim: Zaprawdę wam powiedam, iżem i w Izraelu nie nalazł tak wielkiej wiary.


text:
I opowiedam wam. Iż wiele ich ze wschodu i z zachodu słońca przyjdzie i siedzieć będą z Abrahamem i z Izaakiem i z Jakubem w Królestwie niebieskim.


text:
I rzekł Jezus setnikowi: Idź, a jakoś uwierzył niechci się stanie. I był uzdrowion jego sługa tejże godziny.


text:
A gdy wieczór przyszedł, ofiarowali mu wiele opętanych, a on wygnał duchy słowem i wszytki, którzy się źle mieli uzdrowił.


text:
Aby się wypełniło co jest rzeczono przez Ezajasza proroka mówiącego: Onci niemocy nasze przyjął i choroby nosił.


text:
A ujźrzawszy Jezus wielkie zgromadzenie ludu około siebie, kazał aby się przeprawili do drugiego brzegu.


text:
Tedy mu rzekł Jezus: Liszki jamy mają i ptacy niebiescy gniazda, ale Syn człowieczy nie ma gdzieby głowę skłonił.


text:
I rzekł do nich: Przeczżeście bojaźliwi? O mało ufający! Tedy ocuciwszy się, zgromił wiatry i morze i stała się cichość wielka.


text:
A gdy sam przyjechał do brzegu drugiego, do krainy Gergesenów, zabieżeli mu dwa opętani z grobów wychodzący, barzo okrutni, tak iż nie mógł żaden prześć oną drogę.


text:
A oto wrzeszczeli mówiąc: I cóż my z tobą mamy Jezusie synu Boży? Przyszedłeś tu przed czasem dręczyć nas?


text:
I rzekł do nich: Idźcie. A oni wyszedszy, weszli w onę trzodę świni, a oto porwała się ona wszytka trzoda świni z przykra w morze i pozdychały w wodach.


text:
I zuciekali pastyrze, a odszedszy do miasta, opowiedzieli wszytko i to co się z onymi opętanymi stało.


text:
A oto ofiarowali mu powietrzem zarażonego, który leżał na łożu. A obaczywszy Jezus wiarę ich, rzekł powietrzem zarażonemu: Bądź dobrego serca synu, odpuszczoneć są grzechy twoje.


text:
Ale iżbyście wiedzieli, że moc ma Syn człowieczy na ziemi odpuszczać grzechy (tedy rzekł powietrzem zarażonemu): Wstań a weźmi łoże twe, a idź do domu twojego.


text:
A gdy z tamtąd szedł Jezus, ujźrzał niektórego człowieka siedzącego na cle, którego zwano Mateusz. I rzekł ku niemu: Pódź za mną. A on wstawszy poszedł za nim.


text:
I stało się gdy on siedział u stołu w domu jego, oto wiele celników i grzeszników, którzy byli przyszli, wespół siedzieli z Jezusem i z uczniami jego.


text:
A gdy to obaczyli Faryzeuszowie, rzekli uczniom jego: Przeczże z celniki i z grzeszniki je mistrz wasz?


text:
Ale szedszy nauczcie się co jest: Miłosierdzia chcę a nie ofiary, bom ci ja nie przyszedł abym wzywał sprawiedliwych, ale grzeszników tu upamiętaniu.


text:
Tedy przyszli do niego uczniowie Janowi mówiąc: Przecz my i Faryzeuszowie pościmy często, a uczniowie twoi nie poszczają?


text:
I rzekł im Jezus: Izali mogą wezwani na wesele smutnymi być póki z nimi jest oblubieniec? Ale przyjdą dni, gdy będzie wzięt od nich oblubieniec, a tedyć będą pościć.


text:
A teżci nikt nie wpuszcza płata nowo uczynionego sukna w wiotchą szatę, abowiem on płat jej ujmnie nieco z szaty i stawa się gorsze przedarcie.


text:
Wina też młodego nie leją w stare naczynia, bo inaczej pukają się naczynia i wino się rozlewa i naczynia giną, ale zlewają młode wino w naczynia nowe, a tak oboje społem bywają zachowane.


text:
A gdy on ty rzeczy mówił, oto niektóre książę przyszedszy dawało mu chwalę, mówiąc: Córka moja dopiero skonała, ale pódź, a włóż na nię rękę twoję, a będzie żyła.


text:
A oto niewiasta, która płynienie krwie przez dwanaście lat cierpiała, przystąpiwszy z tyłu dotknęła się kraju odzienia jego.


text:
A Jezus obróciwszy się i ujźrzawszy ja rzekł: Bądź serca dobrego córko, wiara twoja cię zachowała. I zachowana jest niewiasta od onej godziny.


text:
A gdy przyszedł Jezus w dom onego książęcia, ujźrzawszy piszczki i nie mało ludzi co zgiełk czynili.


text:
A gdy Jezus przechodził z onąd, szli za nim dwa niewidomi, wołając i mówiąc: Zmiłuj się nad nami Synu Dawidów.


text:
A gdy on wszedł w dom, przyszli k niemu oni niewidomi, którym rzekł Jezus: Wierzycie iż to mogę uczynić? A oni mu rzekli: Tak Panie.


text:
A gdy był wygnan on diabeł, przemówił niemy i dziwowało się ono zebranie ludzi mówiąc: Nigdy się rzecz takowa nie okazała w Izraelu.


text:
I obchodził Jezus wszytki miasta i wsi, ucząc w bożnicach ich i przepowiedając Ewanjeliję Królestwa, a uzdrawiając wszelką chorobę i wszelką niemoc między ludem.


text:
A gdy ujźrzał tak wiele ludzi, to zlitował się nad nimi, iż byli spracowani i rosproszeni, jako owce, nie mające pastyrza.


text:
Wezwawszy tedy dwanaście uczniów swoich, dał im moc nad duchy nieczystymi, aby je wyganiali i uzdrawiali wszelaką chorobę i wszelaką niemoc.


text:
A dwunaście Apostołów ty są imiona: Pierwszy Symon, który jest rzeczon Piotr i Andrzej brat jego, Jakub Syn Zebedeów i Jan brat jego.


text:
Tych dwunaście je posłał Jezus, dawszy im roskazania mówiąc: Na drogę poganów nie udawajcie się i do miast Samarytanów nie chodźcie.


text:
Niemocne uzdrawiajcie, trędowate oczyściajcie, wzbudzajcie umarłe, diabły wyganiajcie, daremnieście wzięli, darem dawajcie.


text:
Ani tajstry na drogę, ani dwu sukień, ani trzewików, ani laski. Abowiem godzien jest robotnik żywności swojej.


text:
A do którego miasta abo wsi wnidziecie, wywiadujcie się, któryby w niej był godzien i tamże mieszkajcie pókibyście z onąd nie wyszli.


text:
A jeśli by był on dom godny, niech nań przyjdzie pokój wasz. A jeśliby nie był godny, pokój wasz niech się wróci do was.


text:
I ktoby was nie przyjął, ani waszych mów słuchał, wychodząc z domu abo z miasta onego, wybijcie proch nóg waszych.


text:
Zaprawdęć wam powiedam: Lżej będzie ziemi Sodomczyków i Gomorrejczyków w dzień sądny, niźli miastu onemu.


text:
Oto ja was posyłam jako owce wpośrodku wilków. Bądźcież tedy ostrożnemi jako wężowie, a szczyrymi jako gołębice.


text:
Przytym strzeżcie się ludzi. Abowiem was podadzą do zgromadzenia i w bożnicach swoich was biczować będą.


text:
Ale gdy was podadzą, nie troszczcie się jako, abo cobyście mówili, abowiem wam będzie dano onej godziny cobyście mówili.


text:
Wy też będziecie nienawidzeni od wszytkich dla imienia mego. Ale kto wytrwa aż do końca, ten będzie zachowan.


text:
A gdy was prześladować będą w onym mieście, uciekajcie do drugiego, boć wam zaprawdę powiedam, że nie przejdziecie miast izraelskich, póki nie przyjdzie Syn człowieczy.


text:
Dosyć uczniowi aby był jako mistrz jego, a sługa jako Pan jego. Jeśliżeć samego gospodarza Beelzebułem nazwali, jakoż daleko więcej domowniki jego?


text:
Nie bójcież się ich tedy, abowiem nie jest nic skrytego coby odkryto być nie miało, ani tajemnego nic nie jest, coby wiedzieć nie miano.


text:
Co wam w ciemności mówię, powiedajcie na światle, a co w ucho słyszycie, przepowiedajcie na domiech.


text:
A nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało, a duszę zabić nie mogą, ale raczej bójcie się tego, który i duszę i ciało może zatracić w piekle.


text:
Izali dwu wróblików za pieniądz nie przedają? A wżdy jeden z tych nie upadnie na ziemię okrom Ojca waszego.


text:
Wszelki tedy, któryby mię wyznał przed ludźmi, wyznam go ja też przed ojcem moim, który jest na niebie.


text:
Nie mniemajcie żebym przyszedł puszczać pokój na ziemię. Nie przyszedłem abym puścił pokój, ale miecz.


text:
I stało się gdy Jezus przestał roskazować dwiemanaście zwolennikom swoim, poszedł zonąd aby uczył i przepowiedał w miastach ich.


text:
Ślepi wzrok biorą, a chromi chodzą, trędowaci bywają oczyścieni, a głuszy słyszą, umarli bywają wskrzeszeni i ubogim opowiedana bywa Ewanjelija.


text:
A gdy oni odchodzili, począł Jezus mówić wielkiemu zgromadzeniu ludu o Janie: Cożeście wyszli na puszcza widzieć? Izali trzcinę chwiejącą się od wiatru?


text:
Ale coście byli wyszli widzieć? Izali człowieka w roskoszne szaty obleczonego? Oto którzy roskoszne szaty noszą, w domach królewskich są.


text:
Boć ten jest, o którym napisano jest: Oto ja posyłam posła swego przed oblicznością twoją, który zgotuje drogę twoję przed tobą.


text:
Zaprawdęć wam powiedam, że między tymi, którzy się z niewiast rodzą, nie powstał żaden więczszy nad Jana Krzciciela. Ale ten, który jest namniejszym w Królestwie niebieskiem, więczszy jest niźli on.


text:
A od czasów Jana Krzciciela aż dotąd Królestwu niebieskiemu gwałt się dzieje, a gwałtownicy otrzymawają je.


text:
Ale komu przypodobam ten rodzaj? Podobny jest dziatkom, które siedzą na rynkoch i wołają ku towarzyszom swoim.


text:
A mówią: Graliśmy wam na piszczałce, a wyście nie tańcowali. Narzekaliśmy wam, a wyście nie płakali.


text:
Przyszedł Syn człowieczy jedząc i pijąc i mówią: Oto ten człowiek jest obżerca i pijanica, przyjaciel celników i grzeszników, ale usprawiedliwiona jest mądrość od synów swoich.


text:
Tedy począł tak wyrzucać na oczy miastam, w których się stało barzo wiele cudów jego, że się nie upamiętały.


text:
Biada tobie Chorazym, biada tobie Betsajdan, bo gdyby się były w Tyrze i w Sydonie ty cuda stały, które się stały u was, jużby się były dawno siedząc z worem i z popiołem upamiętały.


text:
A ty Kapernaum, któreś się wywyższyło aż do nieba, strącone będziesz aż do piekła. Bo gdyby się były w Sodomach ty cuda stały, które się stały w tobie, trwałyby były aż do dnia dzisiejszego.


text:
W on czas odpowiedając Jezus rzekł: Dziękuję tobie Ojcze Panie nieba i ziemi, żeś ty rzeczy zataił przed mądremi i rostropnemi, a oznajmiłeś je niemowiątkom.


text:
Wszytki rzeczy dane mi są od Ojca mego i nie zna nikt syna jedno Ojciec, ani Ojca nikt nie zna jedno Syn, a komuby chciał Syn objawić.


text:
Weźmicie jarzmo moje na się, a uczcie się ode mnie, iżem jest cichy i pokornego serca, a najdziecie odpoczynienie duszam waszym.


text:
W on czas szedł Jezus w Sobotę przez zboża, a uczniom jego jeść się zachciało i poczęli rwać kłosie i jeść.


text:
A ujźrzawszy je Faryzeuszowie, rzekli mu: Oto uczniowie twoi czynią czego się nie godzi czynić w Sobotę.


text:
A on im powiedział: Nie czytaliście co uczynił Dawid, gdy się mu jeść zachciało i tym, którzy z nim byli?


text:
Jako wszedł do domu Bożego i chleby pokładne jadł, których się mu nie godziło jeść, ani tym, którzy z nim byli, tylko samym kapłanom?


text:
A oto był tam niektóry co miał uschłą rękę i pytali go mówiąc: Godzili się w Soboty uzdrawiać? Aby go oskarżyli.


text:
Którym on powiedział: I który człowiek z was będzie, któryby mając owcę jednę, gdyby ona upadła w dół w Sobotę, nie ujął jej i nie podniósł?


text:
Ale Jezus poznawszy to poszedł ztamtąd i szło za nim wielkie zgromadzenie ludu i uzdrowił ony wszytki.


text:
Oto sługa mój, któregom obrał, miłośnik mój, na którym przystawa dusza moja. Położę ducha mojego na nim, a sąd poganom opowie.


text:
Tedy mu przywiedzion jest opętany, ślepy i niemy. I uzdrowił go tak, iż on, który był ślepym i niemym, mówił i widział.


text:
Ale Jezus wiedząc myśli ich rzekł im: Wszelkie królestwo rozdzielone przeciwko sobie, bywa spustoszone. I wszelkie miasto, abo dom rozdzielony przeciwko sobie, nie ostoi się.


text:
Ale jeśli szatan szatana wygania, przeciwko sobie jest rozdzielon. Jakoż tedy ostoi się królestwo jego?


text:
A jeśliże ja przez Beelzebuła wyganiam diabelstwa, synowie waszy przez kogoż wyganiają? A przetoż oni będą sędziami waszymi.


text:
Abowiem jako może kto wniść do domu mocarza jakiego, a statek jego zabrać, jeśliby pierwej nie związał mocarza onego? Gdyż tak dopiero dom jego złupić może.


text:
A ktokolwiek będzie mówił przeciwko Synowi człowieczemu, odpuszczono mu będzie, ale ktoby mówił przeciwko Duchowi Świętemu, nie będzie mu odpuszczono ani w tym wieku, ani w przyszłym.


text:
Abo czyńcie drzewo dobre i owoc jego dobry, abo czyńcie drzewo zgniłe i owoc jego zgniły. Abowiem z owocu drzewo bywa poznane.


text:
Dobry człowiek z dobrego skarbu serca wywodzi rzeczy dobre, a zły człowiek ze złego skarbu wywodzi złe rzeczy.


text:
Tedy odpowiedzieli niektórzy z nauczycielów i Faryzeuszów mówiąc: Mistrzu, żądamy od ciebie znamię widzieć.


text:
Ale on odpowiedając rzekł im: Rodzaj zły i cudzołożny znamienia szuka, ale mu nie będzie znamię dano, jedno znamię Jonasza proroka.


text:
Abowiem jako był Jonasz w brzuchu wieloryba trzy dni i trzy nocy, także będzie Syn człowieczy w sercu zieme trzy dni i trzy nocy.


text:
Mężowie z Niniwe powstaną w sąd z tym narodem i osądzą ji, iż oni upamiętali się na przepowiedanie Jonaszowe. A oto więcej jest na tym miejscu niż Jonasz.


text:
Królowa z południa powstanie w sąd z tym narodem i osądzi ji przeto, iż ona przyszła z granic ziemie, aby słuchała mądrości Salomonowej, a oto więcej jest na tym miejscu niż Salomon.


text:
A gdy nieczysty duch wynidzie od człowieka, przechodzi się po miejscach gdzie wód nie masz, szukając odpoczynienia, a iż go nie najduje,


text:
Tedy mówi: Wrócę się do domu mego z kądem wyszedł. A przyszedszy najduje ji próżnujący i umieciony i ochędożony.


text:
Tedy idzie i bierze z sobą siedmi inszych duchów gorszych niż sam jest i wszedszy, mieszkają tam, a koniec onego człowieka stawa się gorszy niż początek. Takci się stanie i temu narodowi złemu.


text:
A gdy on jeszcze mówił do wielkiego zgromadzenia ludu, oto matka i bracia jego stali na dworze chcąc z nim mówić.


text:
A on odpowiedając rzekł temu, który mu to był powiedział: Któraż jest matka moja? I którzy są bracia moi?


text:
Abowiem ktobykolwiek uczynił wolą ojca mojego, który jest na niebie, tenci jest bratem moim i siostrą i matką.


text:
I zebrało się do niego wielkie zgromadzenie ludu, tak iż on wszedszy w łódź siedział, a wszytko zgromadzenie ludu na brzegu stało.


text:
Drugie zasię padły na miejsca opoczyste, gdzie ziemię niewiele miały i wnet weszły, dlatego że nie miały głębokości ziemie.


text:
Drugie zasię padły na ziemię dobrą i dały owoc. Jedno tyle stokroć, drugie tylo sześćdziesiąt kroć, a drugie zaś tyle trzydzieści kroć.


text:
A on odpowiedając rzekł im: Przeto, iż wam dano jest wiedzieć tajemnice Królestwa niebieskiego, a onym nie jest dano.


text:
Abowiem ktokolwiek ma, będzie mu dano i stanie się obfitszym, a ktokolwiek nie ma i to co ma, będzie wzięto od niego.


text:
A przeto wypełnia się w nich proroctwo Ezajaszowe, które mówi: Słyszeniem słuchać będziecie, a nie zrozumiecie i widząc widzieć będziecie, a nie obaczycie.


text:
Abowiem rostyło serce ludu tego, a uszyma cięszko słyszeli i oczyma swemi mrugali, żeby kiedy oczyma nie oglądali i uszyma nie słyszeli, a sercem nie zrozumieli i nie nawrócili się, a ja ich nie uzdrowił.


text:
Abowiem zaprawdę wam powiedam, iż wiele proroków i sprawiedliwych ludzi, żądali widzieć rzeczy, które widzicie, a nie widzieli i słyszeć rzeczy, które słyszycie, a nie słyszeli.


text:
Kiedykolwiek kto słyszy słowo o onym królestwie, a nie rozumie, przychodzi on zły i gwałtem bierze to co jest wsiano w sercu jego, a tenci jest, który przy drodze nasienie przyjął.


text:
A ten, który na opoczystych miejscach nasienie przyjął, tenci jest który słucha słowa i zarazem je z radością przyjmnie.


text:
Ale nie ma korzenia w sobie, owszem docześny jest. A gdy przyjdzie utrapienie abo prześladowanie dla słowa, wnet się gorszy.


text:
A on, który w cierniu nasienie przyjął jestci ten, który słucha słowa, ale frasunek wieku tego i zawodzenie bogactw zaduszą słowo i stawa się niepożyteczne.


text:
On zasię, który na dobrej ziemi przyjął nasienie tenci jest, który słucha słowa i rozumie, a tenci owoc przynosi i czyni jeden tyle stokroć, drugi zaś tyle sześćdziesiątkroć, a drugi tyle trzydzieścikroć.


text:
Drugie podobieństwo powiedział im mówiąc: Przypodobane jest Królestwo niebieskie człowiekowi, który siał dobre nasienie na roli swojej.


text:
I przystąpiwszy słudzy gospodarscy rzekli mu: Panie, izaś ty nie siał dobrego nasienia na roli twojej? Zkąd tedy kąkol ma?


text:
A on rzekł im: Nieprzyjaciel człowiek to uczynił. I rzekli słudzy do niego: A chceżże tedy abyśmy szli i pozbierali ji?


text:
Dopuśćcie obojgu społu róść aż do żniwa, a czasu żniwa rzekę żeńcom: Zbierzcie pierwej kąkol, a zwiąście ji w snopki ku spaleniu, a pszenicę zgromadźcie do gumna mojego.


text:
Drugie podobieństwo powiedział im mówiąc: Podobne jest królestwo niebieskie ziarnu gorczycznemu, które wziąwszy człowiek, wsiał na roli swojej.


text:
Które namniejszeć jest ze wszego nasienia, ale kiedy uroście, nawięczsze jest ze wszech jarzyn i stawa się drzewem tak, iż przychodzą ptacy niebiescy i gniazda swe czynią na gałązkach jego.


text:
Drugie podobieństwo powiedział im mówiąc: Podobne jest królestwo niebieskie kwasowi, który wziąwszy niewiasta zakryła we trzy miary mąki, aż wszytka skwaśniała.


text:
Ty wszytki rzeczy mówił Jezus przez podobieństwa onemu zgromadzeniu ludu, a krom podobieństwa nic im nie mówił.


text:
Aby się wypełniło to co jest rzeczono przez proroka mówiącego: Otworzę usta moje w podobieństwach i opowiem skryte rzeczy od założenia świata.


text:
Tedy rospuściwszy ono zgromadzenie ludu, Jezus przyszedł w dom i przystąpili kniemu uczniowie jego mówiąc: Rospowiedz nam podobieństwo o kąkolu onej rolej.


text:
Nieprzyjaciel zasię, który go nasiał, jestci diabeł, a żniwo jest dokonanie świata. Żeńcy też są Aniołowie.


text:
Pośle Syn człowieczy Anioły swoje, a oni zbiorą z Królestwa jego wszytki pogorszenia i ty, którzy czynią nieprawość.


text:
Tedy sprawiedliwi rozjaśnią się jako słońce w Królestwie ojca swego. Kto ma uszy ku słuchaniu, niechaj słucha.


text:
Zasię podobne jest królestwo niebieskie skarbowi skrytemu na roli, który nalazszy człowiek, skrył ji i od radości, którą ma z niego odchodzi precz, a wszytko co ma sprzeda, a onę rolą kupi.


text:
Zasię podobne jest Królestwo niebieskie włokowi zapuszczonemu w morze, który wszelakie rzeczy bierze.


text:
Który gdy jest napełnion, wyciągnęli go na brzeg, a siadszy wybrali dobre rzeczy w naczynia, a zgniłe precz zarzucili.


text:
A on im rzekł: Przeto wszelki nauczyciel uczony w Królestwie niebieskim, podobny jest człowiekowi gospodarzowi, który wyjmuje z skarbu swego rzeczy nowe i stare.


text:
A gdy przyszedł do ojczyzny swojej, nauczał je w bożnicy ich tak, iż się zdumiewali i mówili: Zkądże temu ta mądrość i tuda?


text:
Izaź ten nie jest on syn cieśle? Izaź matki jego nie zowią Marja? A bracia jego: Jakub i Jozes i Symon i Judas?


text:
I zgorszyli się z niego. A Jezus rzekł im: Nie jest prorok okrom czci, jedno w ojczyźnie swojej a w domu swoim.


text:
I rzekł służebnikom swoim: Tenci jest Jan Krzciciel, który zmartwychwstał i dlatego cuda się przezeń dzieją.


text:
Abowiem był Herod pojmał Jana i dał go związać i do więzienia wsadzić, dla Herodjady żony Filipa brata swego.


text:
Gdy tedy obchodzono dzień narodzenia Herodowego, tańcowała córka Herodjady przedewszytkimi i podobała się Herodowi.


text:
A usłyszawszy to Jezus, odszedł z onąd w łodzi na miejsce puste, co gdy usłyszało zgromadzenie ludzi, szli za nim z miast pieszo.


text:
Wyszedszy tedy Jezus, ujźrzał zgromadzenie ludzi i rozlitował się nad nimi i uzdrawiał niemocne z nich.


text:
A gdy przyszedł wieczór, szli ku niemu uczniowie jego mówiąc: Puste jest miejsce to, a czas już przeminął. Opuść to zgromadzenie ludu, aby szli do miasteczek i kupili sobie żywności.


text:
I roskazawszy onemu zgromadzeniu ludzi sięść na trawie, wziął ono pięcioro chleba i dwie rybie, a wejźrzawszy w niebio błogosławił, a połamawszy, dał uczniom chleby, a uczniowie zgromadzeniu.


text:
Tedy Jezus przymusił zarazem ucznie swoje wstąpić w łódź, a iść przed sobą do drugiego brzegu, ażby odprawił ono zgromadzenie ludzi.


text:
A opuściwszy zgromadzenie ludzi, wstąpił na górę z osobna, aby się modlił. A gdy był wieczór, tamże sam został.


text:
I ujźrzawszy go gdy chodził po morzu, zatrwożyli się uczniowie mówiąc: Pokusa jest i od bojaźni krzykneli.


text:
A poznawszy go mężowie miejsca onego, posłali po wszytkiej onej przyległej krainie i przynieśli mu wszytki, którzy się źle mieli.


text:
I prosili go aby się tylko dotykali kraja płaszcza jego. A którzy się kolwiek dotknęli, są zachowani.


text:
Abowiem Bóg przykazał mówiąc: Czci ojca twego i matkę twoję. A ktoby złorzeczył ojcu abo matce, śmiercią niechaj umrze.


text:
A wy powiedacie: Któryby rzekł ojcu abo matce: Darem którykolwiek będę ofiarował, wspomożone będziesz, choćby nie czcił ojca swego abo matki swojej (przedsię niewinien będzie).


text:
Tedy przystępując uczniowie jego, rzekli mu: Wiesz, że Faryzeuszowie usłyszawszy to słowo, obrażeni są?


text:
A on odpowiedając rzekł: Wszelkie sądzenie, którego nie sądził Ociec mój niebieski, wykorzenione będzie.


text:
Jeszczeż nie rozumiecie, iż wszelka rzecz która wchodzi w usta, w brzuch idzie i do wychodu bywa wyrzucona?


text:
Abowiem z serca wychodzą złe myśli: morderstwa, cudzołóstwa, nieczystości, kradziestwa, fałszywe świadectwa, bluźnierstwa.


text:
A oto niewiasta Chananejska wyszedszy z onych krajów, zawołała mówiąc kniemu: Zmiłuj się nade mną Panie Synu Dawidów. Córka moja cięszko bywa ode diabła udręczona.


text:
A on nie odpowiedział jej by słowa. Tedy przystąpiwszy uczniowie jego prosili go mówiąc: Odpraw ją, abowiem woła za nami.


text:
Zatym ona rzekła: Takci jest Panie. Abowiem i szczenięta jedzą odrobiny, które padają z stołu Panów ich.


text:
Tedy odpowiedając Jezus rzekł jej: O niewiasto, wielkać jest wiara twoja, niechajci się stanie jako chcesz. I uzdrowiona jest córka jej od onej godziny.


text:
Tedy szło do niego wielkie zgromadzenie ludu, mając z sobą chrome, ślepe, nieme, niedołężne i inszych wiele i miotali je u nóg Jezusowych i uzdrowił je.


text:
Tak iż się wielkie zgromadzenie ludu dziwowało, widząc iż niemi mówią, niedołężni zdrowi są, chromi chodzą, ślepi widzą. I chwalili Boga izraelskiego.


text:
A Jezus wezwawszy uczniów swoich rzekł: Mam litość nad tym zgromadzeniem ludu, abowiem już trzy dni trwają przy mnie, a nie mają coby jedli. A nie chcę ich opuścić bez pokarmu, aby w drodze nie ustali.


text:
Tedy mu rzekli uczniowie jego: Zkądże możem mieć tak wiele chlebów na pustyni, abyśmy tak wielkie zgromadzenie nakarmili?


text:
I wziął ono siedmioro chleba i ryby. A gdy podziękował, złamał i dał uczniom swoim, a uczniowie onemu zgromadzeniu ludu.


text:
A rano: dziś będzie niepogoda. Abowiem niebo się czerwieni pochmurne. Pokryci ludzie! Postawę nieba rozsądzić umiecie a znamion czasów nie możecie.


text:
Rodzaj zły i cudzołożny, znamienia szuka, ale znamię nie będzie mu dano, jedno znamię ono Jonasza proroka. I opuściwszy je poszedł precz.


text:
Jeszczeź nie rozumiecie ani pamiętacie onego pięciorga chleba i piąci tysięcy ludu i jakoście wiele koszów nabrali?


text:
Jakoż nie rozumiecie, żem wam nie o chlebie powiedział, abyście się strzegli kwasu Faryzeuszów i Saduceuszów?


text:
Tedy porozumieli, że nie mówił aby się strzegli kwasu chlebowego, ale nauki Faryzeuszów i Saduceuszów.


text:
A gdy Jezus przyszedł w strony Cezareji Filipowej, pytał uczniów swoich mówiąc: Kimże mię powiedają być ludzie? Izali synem onym człowieczym?


text:
A oni rzekli: Jedni Janem Krzcicielem, drudzy Eljaszem, niektórzy też Jeremjaszem, abo jednym z proroków.


text:
Tedy odpowiedając Jezus rzekł jemu: Błogosławiony jesteś Symonie Barjona. Abowiem ciało i krew nie objawiły tobie, ale ociec mój, który jest na niebie.


text:
Ale ja tobie powiedam: Iżeś ty jest Piotr, a na tej opoce zbuduję kościół mój i bramy piekielne nie zwyciężą go.


text:
A dam tobie klucze Królestwa niebieskiego. Iż cokolwiek zwiążesz na ziemi, będzie związano na niebie. A cokolwiek rozwiążesz na ziemi, będzie rozwiązano na niebie.


text:
A od onego czasu począł Jezus oznajmiać uczniom swoim, iż musi iść do Jeruzalem i wiele cierpieć od starszych i od książąt kapłańskich i od nauczycielów; a być zabit i trzeciego dnia wskrzeszonym być.


text:
I odwiódszy go Piotr na stronę, począł go fukać mówiąc: Bądź nad sobą miłościw Panie, żadnym obyczajem nie przyjdzie to na cię.


text:
A on obejźrzawszy się rzekł Piotrowi: Pódź ode mnie szatanie! Jesteś mi na zawadzie. Abowiem nie rozumiesz co jest Bożego, ale co jest ludzi.


text:
Tedy Jezus rzekł uczniom swoim: Ktoby chciał za mną iść, niechaj się sam siebie zaprzy i weźmie krzyż swój, a za mną idzie.


text:
Bo ktoby chciał zachować duszę swoję - starci ją, a ktoby stracił duszę swoję dla mnie - najdzie ją.


text:
Abowiem cóż pomoże człowiekowi jeśliby wszytek świat zyskał, a na duszy swej był karan? Abo co da człowiek czymby okupił duszę swoję?


text:
Gdyż przyjdzie Syn człowieczy w chwale ojca swego z Anioły swoimi, a tedy odda każdemu według uczynków jego.


text:
Zaprawdę wam powiedam, iże są niektórzy z tych co tu stoją, którzy nie ukuszą śmierci, aż ujźrzą Syna człowieczego gdy przyjdzie do Królestwa swego.


text:
A szóstego dnia, potym wziął Jezus Piotra i Jakuba i Jana brata jego i wprowadził je osobno na górę wysoką.


text:
I przemienion jest przed nimi, a oblicze jego lśniało się jako słońce, odzienie też jego stało się białe jako światłość.


text:
I odpowiedając Piotr rzekł Jezusowi: Panie, dobrze nam tu być. Jeśli chcesz uczynimy tu trzy przybytki: tobie jeden, Mojżeszowi jeden, a Eljaszowi jeden.


text:
A gdy on jeszcze mówił, oto obłok jasny zaćmił je, a oto głos z obłoku tak mówiący: Ten jest mój syn miły, na którym przestawam, jego słuchajcie.


text:
A gdy zstępowali z góry, przykazał im Jezus mówiąc: Nikomu nie powiedajcie widzenia, aż Syn człowieczy z martwych wstanie.


text:
I pytali go uczniowie jego mówiąc: Cóż tedy nauczycielowie powiedają, iż Eljasz musi pierwej przyść?


text:
Ale ja wam powiedam: Iż Eljasz już przyszedł, a nie poznali go, ale uczynili nad nim cokolwiek chcieli, takci i Syn człowieczy będzie od nich cierpiał.


text:
Mówiąc: Panie, zmiłuj się nad synem moim, abowiemci lunatykiem jest i źle się ma, gdyż często kroć wpada w ogień i często kroć w wodę.


text:
Tedy Jezus odpowiedając rzekł: O rodzaju niewierny i przewrotny i pókiż będę z wami? I pókiż was będę cierpiał? Przywiedźcie mi go tu.


text:
A Jezus rzekł im: Dla niedowiarstwa waszego. Bo wam zaprawdę powiedam, byście mieli wiarę jako ziarno gorczyczne, rzeczecie tej górze: Przejdzi ztąd tam, tedy przejdzie. I nic niepodobnego wam nie będzie.


text:
A gdy oni przyszli do Kapernaum, przystąpili do Piotra ci, którzy wybierają cła i rzekli: Za Mistrz wasz nie płaci cła?


text:
I rzekł: Płaci. A gdy wszedł w dom, uprzedził go Jezus mówiąc: Cóż się tobie zda Szymonie? Królowie ziemscy od kogo biorą cła i czynsz? Czyli od synów swoich, abo od obcych?


text:
Wszakże abyśmy ich nie obrazili, szedszy do morza, rzuć wędę, a onę rybę, która napierwej wynidzie weźmi i otworzywszy gębę jej najdziesz stater, który wziąwszy daj im za mię i za się.


text:
I rzekł: Zaprawdę powiedam wam, jeśli się nie nawrócicie i nie staniecie się jako dziatki, nie wnidziecie do Królestwa niebieskiego.


text:
Ktoby zaś obraził jednego z tych to małych, którzy w mię wierzą, lepiejby mu było, aby zawieszono kamień młyński u szyję jego i zatopiono go w głębokości morskiej.


text:
Biada światu dla zgorszenia! Abowiem muszą przyść zgorszenia, a wszakże biada człowiekowi onemu, przez którego zgorszenie przychodzi.


text:
A jeśli ręka twoja, abo noga twoja ciebie w zgorszenie przywodzi, odetni ją i zarzuć od siebie! Lepiej tobie chromym abo niedołężnym wnidź do żywota, a niźli mając dwie ręce abo nodze, być wrzuconem w ogień wieczny.


text:
A jeśli oko twoje ciebie w zgorszenie przywodzi, wyłup je i zarzuć od siebie. Lepiejci jednookie wnidź do żywota, a niźli dwie oczy mając być wrzuconym na mękę ognistą.


text:
Baczcież abyście nie wzgardzali jednego z tych to małych, abowiem wam powiedam, iż Aniołowie ich na niebie zawsze widzą oblicze Ojca mego, który jest w niebie.


text:
I cóż się wam zda? Jeśliby miał kto sto owiec, a zabłądziłaby jedna z nich, azaź opuściwszy dziewięćdziesiąt i dziewięć nie idzie na góry, szukać onej, która zabłądziła?


text:
A jeśli się tak trefi, iż ją najdzie, zaprawdę powiedam wam, iż się jej więcej raduje niźli onym dziewiącidziesiąt i dziewiąci, które nie błądziły.


text:
A jeśliby zgrzeszył przeciwko tobie brat twój, idź, a karz go między tobą i onym samym. Jeśli cię usłucha, zyskałeś brata swojego.


text:
Ale jeśli cię nie usłucha, weźmi z sobą jeszcze jednego abo dwu, aby w uściech dwu abo trzech świadków stanęła każda rzecz.


text:
A jeśliby ich nie usłuchał, powiedz zgromadzeniu. A jeśliby i zgromadzenia nie usłuchał, niechci będzie jako który poganin i celnik.


text:
Zaprawdę powiedam wam: Cobyście kolwiek związali na ziemi, będzie związano i na niebie. A cobyście rozwiązali na ziemi, będzie rozwiązano i w niebie.


text:
Zasię powiedam wam, iż gdyby się was dwa zezwolili na ziemi, o wszelką rzecz którejby prosili, stanie się im od Ojca mego, który jest na niebie.


text:
Tedy Piotr przystąpiwszy do niego rzekł: Panie, ile kroć brat mój zgrzeszy przeciwko mnie, mamli mu odpuścić? Izali do siódmego razu?


text:
Dlatego przypodobane jest Królestwo niebieskie niektóremu królowi, który chciał liczbę odbierać od sług swoich.


text:
A gdy on nie mógł zapłacić, kazał go Pan jego zaprzedać i żonę jego i dzieci i wszytko co miał i płacić dług.


text:
A on sługa upadszy kłaniał mu się mówiąc: Panie, odłóż gniew swój przeciwko mnie, a wszytko tobie oddam.


text:
A on sługa wyszedszy, nalazł jednego z tych co z nim służyli, który mu był winien sto groszy i popadszy go, dusił ji mówiąc: Oddaj mi coś winien.


text:
I upadszy mu towarzysz jego u nóg, prosił go mówiąc: Odłóż gniew swój przeciwko mnie, a oddam ci wszytko.


text:
A ujźrzawszy towarzysze jego co się stało, zasmucili się barzo i szedszy oznajmili Panu swemu wszytko co się było stało,


text:
Tedy wezwawszy go Pan jego rzekł mu: Sługo złościwy. Jamci wszytek on dług odpuścił, iżeś mię prosił.


text:
Takci i Ociec mój niebieski uczyni wam, jeślibyście nie odpuścili każdy bratu swemu z serc waszych upadków ich.


text:
I stało się gdy dokończył Jezus tych rzeczy, poszedł z Galilejej i przyszedł do granic Juda za Jordanem.


text:
Tedy przyszli do niego Faryzeuszowie kusząc go i mówiąc kniemu: Godzili się człowiekowi opuścić żonę dla każdej przyczyny?


text:
A on odpowiedziawszy rzekł im: Nie czytaliście, iż Stworzyciel od początku mężczyznę i niewiastę uczynił je?


text:
I rzekł: Przeto opuści człowiek ojca i matkę i będzie przyłączon ku żenie swej, a którzy dwa byli, staną się jednym ciałem.


text:
A on rzekł im: Mojżesz prze zatwardziałość serca waszego dopuścił wam opuszczać żony wasze, acz od początku nie było tak.


text:
A ja powiedam wam: Iż ktobykolwiek opuścił żonę swoję, oprócz dla nieczystości, a inszą by pojął - cudzołoży. A ktobykolwiek też opuszczoną pojął - cudzołoży.


text:
Rzekli mu uczniowie jego: Jeśli tak się ma sprawa człowieka z żoną, nie jest pożyteczną rzecz się ożenić.


text:
Abowiem są rzezańcy, którzy z żywota matki tak się narodzili i są też rzezańcy, którzy od ludzi są urzezani i są też rzezańcy którzy się sami urzezali dla Królestwa niebieskiego. Kto może pojąć, niechaj pojmuje.


text:
Ale Jezus rzekł: Zaniechajcie dziatek, ani im zabraniajcie przychodzić do mnie, abowiem takowych jest Królestwo niebieskie.


text:
I oto jeden przystąpiwszy rzekł jemu: Mistrzu dobry, co dobrego mam czynić, abym miał żywot wieczny?


text:
A on rzekł jemu: Przeczże mię zowiesz dobrym? Żaden nie jest dobry oprócz jednego, to jest Boga. A jeśli chcesz do żywota wnidź, zachowaj przykazania.


text:
I rzekł jemu: Które? I powiedział Jezus: Nie będziesz zabijał, nie będziesz cudzołożył, nie będziesz kradł, nie będziesz mówił fałszywego świadectwa.


text:
Rzekł mu Jezus: Jeśli chcesz być doskonałym, idź przedaj co jedno masz i daj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie, a przyszedszy, pódź za mną.


text:
Tedy Jezus rzekł uczniom swoim: Zaprawdę powiedam wam, iż bogaty trudno wnidzie do Królestwa niebieskiego.


text:
Zasię powiedam wam: Łatwiej jest wielbłądowi przez dziurę igielną prześć, niż bogatemu wnidź do Królestwa niebieskiego.


text:
A Jezus wejźrzawszy na nie rzekł im: U ludzi to nie podobno jest, ale u Boga wszytki rzeczy podobne są.


text:
Tedy Piotr odpowiedając rzekł jemu: Otośmy my opuścili wszytko i poszlichmy za tobą: Cóż się nam tedy dostanie?


text:
A Jezus rzekł im: Zaprawdę powiedam wam, iż wy którzyście ze mną szli w odrodzeniu, gdy usiędzie Syn człowieczy na stolcu chwały swej, będziecie i wy siedzieć na dwunaście stolcach, sądząc dwanaście pokolenia izraelskie.


text:
I wszelki, któryby opuścił domy, abo bracią, abo siostry, abo ojca, abo matkę, abo żonę, abo dzieci, abo rolę dla imienia mojego, tyle stokroć weźmie i żywot wieczny dziedzicznie otrzyma.


text:
Abowiem podobne jest Królestwo niebieskie człowiekowi gospodarzowi, który wyszedł skoro na świtaniu najmować robotniki do winnice swojej.


text:
Potym około jedennastej godziny wyszedszy, nalazł drugie, którzy stali próżnujący i rzekł im: Przecz tu stoicie cały dzień próżnujący?


text:
Rzekli mu: Iż nas żaden nie najął. Rzekł im: Idźcie i wy do winnice, a coby było sprawiedliwego, weźmiecie.


text:
A gdy wieczór przyszedł rzekł pan winnice sprawcy swemu: Zawołaj robotników i oddaj im zapłatę, począwszy od ostatnich aż do pierwszych.


text:
Mówiąc: Ci ostateczni jednę godzinę robili, a tyś je nam uczynił równymi, którzyśmy cięszką pracą dnia i też upalenie znosili.


text:
A on odpowiedając rzekł jednemu z nich: Towarzyszu nie czynięć krzywdy, a zaś się nie zmówił z grosza?


text:
Takci ostateczni będą pierwszemi, a pierwszy ostatecznymi. Abowiem wiele jest wezwanych, ale mało wybranych.


text:
Oto idziemy do Jeruzalem, a Syn człowieczy będzie wydan książętam kapłańskim i nauczycielom i osądzą go na śmierć.


text:
I podadzą go poganom na to aby się z niego nagrali i biczowali go i ukrzyżowali go. A trzeciego dnia powstanie.


text:
Tedy przyszła do niego matka synów Zebedeuszowych z syny swymi, dając mu chwałę i prosząc nieco od niego.


text:
A on jej powiedział: Czego chcesz? A ona mu rzekła: Rzecz aby siedzieli dwa synowie moi, jeden po prawicy twojej, a drugi po lewicy w Królestwie twoim.


text:
A Jezus odpowiedając rzekł: Nie wiecie czego prosicie. Możecieli pić kielich, który ja będę pił? I krztem, którym bywam krzczon być okrzczeni? Rzekli mu: Możemy.


text:
Tedy im rzekł: Kielichci mój pić będziecie i krztem, którym mię krzczą okrzczeni będziecie. Ale siedzieć po prawicy mojej i po lewicy mojej nie jest moja rzecz dać. Ale będzie dano tym, którym jest zgotowano od ojca mojego.


text:
A Jezus wezwawszy ich rzekł im: Wiecie iż książęta narodów panują nad nimi. A którzy wielcy są używają zwierzchności nad nimi.


text:
Ale nie tak będzie między wami. Owszem, ktobykolwiek między wami chciał wielkim zostać, niech będzie sługą waszym.


text:
Jako Syn człowieczy nie przyszedł aby mu służono, ale aby służył i bał żywot swój w okup za wiele ich.


text:
A oto dwa ślepi siedząc przy drodze, usłyszawszy iż Jezus przyszedł, zawołali mówiąc: Zmiłuj się nad nami Panie, Synu Dawidów.


text:
Ale ona wielkość ludzi fukała je aby milczeli. A oni tym więcej wołali mówiąc: Zmiłuj się nad nami Panie, Synu Dawidów.


text:
A gdy się przybliżali ku Jeruzalem i przyszli do Betfage nad górę oliwną, tedy Jezus posłał dwi uczniów,


text:
Mówiąc knim: Idźcie do miasteczka, które jest przeciwko wam, a natychmiast najdziecie oślicę uwiązaną i oślę z nią, odwiązawszy przywiedźcie mi je.


text:
Powiedzcie córce Syjońskiej: Oto Król twój idzie do ciebie cichy, siedząc na oślicy i na oślęciu tej, która jest pod jarzmem.


text:
A barzo wielkie zebranie ludu słali szaty swoje na drodze, a drudzy rąbali gałązki z drzew i na drodze słali.


text:
Zebranie też ludzi, które wprzód szło i za nim, krzyknęło mówiąc: Hosanna Synowi Dawidowemu, błogosławiony ten, który idzie w imię Pańskie. Hosanna któryś jest w niebie najwyższym.


text:
Tedy Jezus wszedł do Kościoła Bożego i wygnał wszytki, którzy przedawali i kupowali w Kościele, a stoły bankierzów i stolice tych, którzy przedawali gołębie, spodwracał.


text:
I rzekł im: Napisano jest: Dom mój, dom modlitwy nazwan będzie, a wyście ji uczynili jaskinią zbójców.


text:
A obaczywszy książęta kapłańskie i nauczycielowie dziwy, które był uczynił i dzieci, które wołały w kościele i mówiły: Hosanna Synowi Dawidowemu, rozgniewali się.


text:
I rzekli mu: Słyszyszże co ci mówią? A Jezus rzekł im: Słyszę. Nie czytaliście nigdy, iż z ust niemówiątek i tych, którzy zsą piersi, wykonałeś chwałę?


text:
I ujźrzawszy niektóre figowe drzewo na drodze, przystąpił kniemu i nie nalazł nic na nim, jedno liście samo i rzekł: Niechaj się więcej z ciebie owoc nie rodzi na wieki i uschło zarazem figowe drzewo.


text:
A odpowiedając Jezus rzekł im: Zaprawdę powiedam wam, jeślibyście mieli wiarę a nie wątpili, nie tylko to co się stało z figowym drzewem uczynicie, ale też gdybyście tej górze rzekli: Podnieś się a rzuć się w morze, stanie się.


text:
A gdy on przyszedł do Kościoła, książęta kapłańskie i starszy z ludu, przystąpili kniemu gdy uczył i mówili: Którą mocą to czynisz? A ktoć dał tę zwierzchność?


text:
A Jezus odpowiedając rzekł im: Spytam ja też was o jednę rzecz, którą jeśli mi powiecie, ja też wam powiem, którą mocą to czynię.


text:
Krzest Janów zkąd był, z nieba czyli z ludzi? A oni myślili sami w sobie mówiąc: Jeśli powiemy z nieba, rzecze nam: Czemużeście tedy nie uwierzyli jemu?


text:
I odpowiedając Jezusowi rzekli: Nie wiemy. Rzekł im też i on: Ani ja też wam powiedam, którą mocą to czynię.


text:
I cóż się wam zda? Niektóry miał dwu synu i przyszedszy do pierwszego rzekł: Synu, idź, rób dziś w winnicy mojej.


text:
Przyszedszy po tym do drugiego i rzekł mu takież. A on odpowiedając rzekł: Idę ja panie, a nie szedł.


text:
Który z tych dwu uczynił wolą ojcowską? Rzekli mu: Pierwszy. Powiedział im Jezus: Zaprawdę powiedam wam, iż celnicy i wszetecznice uprzedzają was do królestwa Bożego.


text:
Abowiem przyszedł do was Jan drogą sprawiedliwości, a nie uwierzyliście mu. Celnicy zaś i wszetecznice uwierzyli mu, ale wy chociaście to widzieli, nie upamiętaliście się, abyście mu uwierzyli.


text:
Drugiego podobieństwa słuchajcie. Był niektóry gospodarz, który nasadził winnicę i płotem ją ogrodził i wkopał w niej prasę, a zbudował wieżę i najął ją robotnikom i pojechał precz.


text:
A gdy się przybliżył czas owoców, posłał sługi swoje do onych robotników, aby odebrali pożytki jego.


text:
Ale robotnicy ujźrzawszy syna, rzekli sami w sobie: Tenci jest dziedzic, pódźcie, zabijmy go i posiądźmy dziedzictwo jego.


text:
I rzekli mu: Ony złe. Złe potraci, a winnicę swoję najmie inszym robotnikom, którzy oddadzą mu owoc czasu swego.


text:
Rzekł im Jezus: Nie czytaliście nigdy w piśmiech? Kamień, który odrzucili budujący, ten się stał głową u węgła, od Pana to jest uczyniono i dziwno jest przed oczyma naszymi.


text:
A przetoż powiedam wam, iż będzie odjęte od was Królestwo Boże i będzie dane narodowi, któryby podał owoc jego.


text:
Zasię posłał insze służebniki mówiąc: Powiedzcie wezwanym: Otom nagotował obiad mój, woły moje i karmne rzeczy są pobite i wszytki rzeczy gotowe. Podźcie na wesele.


text:
Co usłyszawszy król, rozgniewał się i posławszy wojska swe, wytracił ony zabijacze i miasto ich spalił.


text:
I wyszedszy służebnicy oni na drogi, zebrali wszytki ile ich naleźli, złe i dobre i napełnione jest wesele tymi, którzy siedzieli przy stole.


text:
Tedy rzekł król przystawom: Związawszy nogi i ręce jego, zeźmicie go i wrzućcie w ciemność zewnętrzną, tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.


text:
A przeto posłali do niego ucznie swoje z Herodjany mówiąc: Mistrzu, Wiemy iżeś prawdziwy i drogi Bożej w prawdzie uczysz, a nie dbasz ni na kogo, abowiem nie patrzysz na osobę ludzką.


text:
Rzekli mu: Cesarski. Tedy powiedział im: Przeto oddawajcie cesarzowi, co na cesarza należy, a Bogu co jest Bożego.


text:
Mówiąc: Mistrzu, Mojżesz rzekł: Jeśliby kto umarł nie mając dziatek, niech brat jego prawem powinowatym pojmie żonę jego i wzbudzi potomstwo bratu swemu.


text:
Byli tedy siedm braciej u nas, a pierwszy ożeniwszy się umarł, a gdy nie miał potomstwa, zostawił żonę swoję bratu swemu.


text:
Abowiem w zmartwych wstaniu ani się ożeniają, ani za mąż dawają, ale są jako Aniołowie Boży w niebie.


text:
A Jezus rzekł mu: Będziesz miłował Pana Boga twego ze wszytkiego serca twego i ze wszytkiej duszę twojej i ze wszytkiej myśli twojej.


text:
Wszytki tedy rzeczy, któreby wam powiedali abyście zachowali, zachowywajcie i czyńcie, ale wedle uczynków ich nie czyńcie, abowiem powiedają, a nie czynią.


text:
Bo wiążą brzemiona cięszkie i trudne ku noszeniu i kładą je na ramiona ludzkie, a palcem swym nie chcą ich ruszyć.


text:
Owszem wszytki sprawy swe czynią, aby byli widzeni od ludzi, abowiem rozszerzają bramy swe popisane i przedłużają podołki płaszczów swoich.


text:
Ale wy nie dajcie się zwać mistrzami, abowiem jeden jest nauczyciel wasz, to jest Krystus, a wy wszyscy jesteście bracia.


text:
A biada wam doktorowie i Faryzeuszowie pokryci, abowiem zamykacie Królestwo niebieskie przed ludźmi, gdyż wy sami nie wchodzicie, ani wchodzącym dopuszczacie wnić.


text:
Biada wam doktorowie i Faryzeuszowie pokryci, iż do końca pożyracie domy wdów, a to pod pokrywką długich modlitw, dlatego odniesiecie cięższe karanie.


text:
Biada wam doktorowie i Faryzeuszowie pokryci, iż krążycie morzę i ziemię, abyście uczynili jednego nowego Żydowina, a gdy zostanie, czynicie go synem potępienia dwakroć więcej niż wy sami jesteście.


text:
Biada wam wodzowie ślepi, którzy powiedacie: Ktoby przysiągł na kościół, nic nie jest. A ktoby przysiągł na złoto kościelne, jest winien.


text:
A ktoby przysiągł na ołtarz, nic nie jest, ale ktoby przysiągł na dar, który jest na nim, winien jest.


text:
Biada wam doktorowie i Faryzeuszowie pokryci, iż dawacie dziesięcinę z miętki i z anyżu i z kminu, a opuszczacie poważniejsze rzeczy zakonne, to jest: sąd, miłosierdzie i wiarę. Tyć rzeczy było czynić, a onych nie opuszczać.


text:
Biada wam doktorowie i Faryzeuszowie pokryci, iż oczyściacie kubeł i misę z wierzchu, a we wnątrz pełne są drapiestwa i zbytku.


text:
Faryzeuszu ślepy, oczyść pierwej co jest we wnątrz kubła i misy, aby i to co zewnatrz jest czystem się stało.


text:
Biada wam doktorowie i Faryzeuszowie pokryci, iż jesteście podobni grobom pobielanym, które z wierzchu zdadzą się być cudne, a we wnątrz pełne są kości umarłych i wszelakiej nieczystości.


text:
Także i wy z wierzchu zdacie się ludziom sprawiedliwi, a wewnątrz pełni jesteście obłudności i nieprawości.


text:
Biada wam doktorowie i Faryzeuszowie pokryci, iż budujecie groby proroków i przyochędożacie pamiątkę sprawiedliwych.


text:
Przeto oto ja posyłam do was proroki i mędrce i nauczyciele, a z nich niektóre zabijacie i ukrzyżujecie i z nich niektóre ubiczujecie w bożnicach waszych i będziecie prześladować od miasta do miasta.


text:
Aby przyszła na was wszytka krew sprawiedliwa rozlana na ziemi, ode krwi Abla sprawiedliwego, aż do krwie Zacharjasza, syna Barachiaszowego, któregoście zabili między kościołem i ołtarzem.


text:
Jeruzalem, Jeruzalem, które zabijasz proroki i kamienujesz ty, którzy do ciebie są posłani, jakożem ja chciał wiele kroć zgromadzić syny twoje, jako kokosz kurczęta swoje pod skrzydła zgromadza, a nie chcieliście!


text:
Abowiem powiedam wam, nie ujźrzycie mię od tego czasu, aż rzeczecie: Błogosławiony, który idzie w imię Pańskie.


text:
A wyszedszy Jezus z kościoła, szedł precz i przystąpili uczniowie jego, aby mu ukazali budowania kościelne.


text:
I rzekł im Jezus: A zaź nie widzicie tych wszytkich rzeczy? Zaprawdę powiedam wam, że tu nie będzie zostawion kamień na kamieniu, któryby nie był rozwalon.


text:
A gdy on siedział na górze oliwnej, przystąpili kniemu osobno uczniowie jego rzekąc: Powiedz nam kiedy ty rzeczy będą i co za znak przyścia twego i dokonania świata?


text:
I usłyszycie walki i wieści o walkach. Patrzcie abyście sobą nie trwożyli; abowiem muszą się stać ty wszytki rzeczy. Ale jeszcze nie jest koniec.


text:
Abowiem powstanie naród przeciwko narodowi i królestwo przeciwko królestwu i będą mory, głody i drżenia ziemie po wielu miejscach.


text:
Tedy podadzą was w udręczenie i zabiją was i będziecie nienawidzeni od wszech narodów dla imienia mego.


text:
I będzie przepowiedana ta Ewanjelija Królestwa po wszytkiej ziemi, na świadectwo wszytkim narodom, a tedyć przyjdzie koniec.


text:
Gdy tedy ujźrzycie brzydliwe spustoszenie, które jest przepowiedziane przez Daniela proroka, stojące na miejscu świętym (kto czyta niechaj rozumie).


text:
Abowiem na on czas będzie wielki ucisk, jaki nie był od początku świata aż do tego czasu, ani będzie.


text:
A gdyby nie były skrócone ony dni, żadne ciało nie było by zachowane, ale dla wybranych będą skrócone dni ony.


text:
Abowiem powstaną fałszywi Krystusowie i fałszywi Prorocy i czynić będą znamiona wielkie i cuda, tak iżeby zwiedli (by mogło być) i same wybrane.


text:
Jeśliby tedy wam rzekli: Oto na puszczy jest, nie wychodźcie. Oto w miejscach skrytych jest, nie wierzcie.


text:
Abowiem jako błyskawica wychodzi od wschodu słońca i okazuje się aż na zachodzie, tak będzie i przyście Syna człowieczego.


text:
A natychmiast po utrapieniu onych dni, słońce zaćmi się i księżyc nie da światłości swojej, a gwiazdy upadną z nieba i mocy niebieskie poruszone będą.


text:
Tedy się ukaże znak Syna człowieczego na niebie i tedy też będą narzekać wszytki pokolenia ziemie i ujźrzą Syna człowieczego gdy przyjdzie po obłokach niebieskich z mocą i chwałą wielką.


text:
I pośle Anioły swoje z trąbą z wielkim głosem i zgromadzą wybrane jego ze czterech wiatrów, od jednego kraju nieba aż do drugiego.


text:
A od figi uczcie się podobieństwa, gdy już gałąź jej odmładza się i liście wypuszcza, znacie iż blisko jest lato.


text:
Abowiem jako za czasów, które były przed potopem, jedli i pili i ożeniali się i za mąż dawali, aż do onego dnia, którego wszedł Noe do archi.


text:
A wiedźcie to, że gospodarz by był wiedział, który godziny złodziej miał przyść, czułby był, aniby domu swego podkopać dopuścił.


text:
I któryż jest sługa wierny i rostropny, którego postanowił Pan nad czeladzią swoją, aby im dał pokarm w czas?


text:
Tedy podobne będzie Królestwo niebieskie dziesiąci pannam, które wziąwszy kagańce swoje wyszły przeciw oblubieńcowi.


text:
I odpowiedziały one mądre mówiąc: Obawamy się, żeby i nam i wam nie dostało. Ale idźcie raczej do tych co przedają i kupcie sobie.


text:
A gdy ony szły kupować, przyszedł oblubieniec. A one, które były gotowe, weszły z nim na wesele i zamknione są drzwi.


text:
Abowiem takie jest Królestwo Boże, jako gdy kto w drogę jadąc, wezwał służebników swoich i poruczył im majętności swoje.


text:
Jednemu dał pięć talentów, drugiemu dwa, trzeciemu jeden. Każdemu wedle godności jego i wnet odjechał precz.


text:
Tedy przystąpiwszy ten, który był wziął pięć talentów, przyniósł drugie pięć talentów mówiąc: Panie, poruczyłeś mi pięć talentów, otom drugie pięć talentów zyskał imi.


text:
I rzekł pan jego: Dobrzeć sługo dobry i wierny, nad małym wiernymeś był, nad wielem cię postanowię. Wnidź do radości pana twojego.


text:
A przystąpiwszy ten, który był dwa talenty wziął rzekł: Panie poruczyłeś mi dwa talenty, otom drugie dwa imi zyskał.


text:
Rzekł mu pan jego: Dobrzeć sługo dobry i wierny, nad małymeś wierny był, nad wielem cię postanowię. Wnidź do radości pana twego.


text:
A przystąpiwszy i ten, który był jeden talent wziął rzekł: Panie znałem cię, iż jesteś człowiek srogi, który żniesz gdzieś nie siał i zbierasz ztąd gdzieś nie rosproszył.


text:
A odpowiedając pan jego rzekł mu: Sługo zły i niedbały! Wiedziałeś iż żnę gdziem nie siał i ztąd zgromadzam gdziem nie rosproszył.


text:
Abowiem wszelkiemu, który ma, będzie dano i obfitować będzie, a który nie ma i to co ma będzie wzięto od niego.


text:
Gdy tedy przyjdzie Syn człowieczy w chwale swej i wszyscy święci Aniołowie z nim, tedy siędzie na stolicy chwały swej.


text:
I będą zgromadzone przedeń wszytki narody i odłączy jedny od drugich, jako pasterz odłącza owce od kozłów.


text:
Tedy rzecze król tym, którzy będą po prawicy jego: Pódźcie błogosławieni ojca mego. Posiądźcie dziedzicznie Królestwo wam zgotowane od założenia świata.


text:
Abowiem łaknąłem, a wyście mi dali jeść, pragnąłem i daliście mi pić, byłem gościem i przyjęliście mię.


text:
Byłem nagim, a wyście mię przyodziali, byłem niemocnym a wyście mię nawiedzili, byłem w więzieniu, a wyście do mnie przyszli.


text:
Tedy mu odpowiedzą sprawiedliwi mówiąc: Panie kiedyśmy cię widzieli łaknącym i nakarmiliśmy cię, abo pragnącym i daliśmy tobie pić?


text:
A odpowiedając król rzecze im: Zaprawdę powiedam wam: Ileście uczynili jednemu z tych braciej mojej namniejszych, mnieście uczynili.


text:
Tedy rzecze i tym, którzy po lewicy będą: Idźcie ode mnie przeklęci w ogień wieczny, który zgotowany jest diabłu i Aniołom jego.


text:
Byłem gościem, a nie przyjęliście mię, byłem nagim a nie przyodzialiście mię, byłem niemocnym i w więzieniu, a nie nawiedziliście mię.


text:
Tedy mu odpowiedzą i oni mówiąc: Panie, kiedyżeśmy cię widzieli łaknącym, abo pragnącym, abo gościem, abo nagim, abo niemocnym, abo w więzieniu, a nie służyliśmy tobie?


text:
Tedy im odpowie mówiąc: Zaprawdę powiedam wam: Ileście nie czynili jednemu z tych namniejszych, aniście mnie uczynili.


text:
Tedy się zebrali książęta kapłańskie, doktorowie i starszy z ludu do dworu kapłana, którego zwano Kajafas.


text:
Przyszła była do niego niewiasta mając słojek maści kosztownej i wylała ją była na głowę jego gdy siedział u stołu.


text:
Co gdy poznał Krystus rzekł im: Przeczże frasunek zadawacie tej niewieście? Gdyż dobry uczynek przeciwko mnie uczyniła.


text:
Zaprawdę powiedam wam: Gdziekolwiek będzie przepowiedana Ewanjelija ta po wszytkim świecie i to co ona uczyniła, będzie powiedano na pamiątkę jej.


text:
Rzekł im: Co mi chcecie dać, a ja go wam wydam? A oni mu naznaczyli trzydzieści pieniędzy srebrnych.


text:
I pierwszego dnia święta przaśników, przyszli do niego uczniowie jego, mówiąc mu: Gdzie chcesz abyśmyć zgotowali jeść baranka wielkonocnego?


text:
A on rzekł: Idźcie do miasta, do niektórego człowieka, a rzeczcie mu: Mistrz mówi: Czas mój blisko jest, u ciebie będę obchodził wielką noc z uczniami memi.


text:
Synci człowieczy idzie jako jest napisano o nim, ale biada człowiekowi onemu, przez którego Syn człowieczy jest wydan: Dobrze mu było, aby się był nie narodził człowiek ten.


text:
A gdy oni jedli, wziął Jezus chleb, a podziękowawszy, łamał i dał uczniom i rzekł: Bierzcie, jedzcie, toć jest ciało moje.


text:
Abowiem toć jest krew moja nowego Testamentu, która dla wiela ich bywa rozlana na odpuszczenie grzechów.


text:
A powiedam wam, iż nie będę pił od tąd z tego to owocu winnice, aż w on dzień, gdy ji będę pił z wami nowy w Królestwie ojca mego.


text:
Tedy im rzekł Jezus: Wszyscy wy zgorszycie się mną tej nocy, abowiem jest napisano: Uderzę pasterza i będą rosproszone owce trzody.


text:
Rzekł mu Jezus: Zaprawdęć powiedam, iż tej nocy pierwej niż kur zapoje, trzy kroć się mnie zaprzysz.


text:
Rzekł mu Piotr: Choćbym z tobą musiał umrzeć, ja się ciebie nie zaprzę, także i wszyscy uczniowie mówili.


text:
Tedy przyszedł Jezus z nimi na miejsce, które zową Getsemane i rzekł uczniom: Siedźcie tu, aż ja szedszy będę się tam modlił.


text:
A szedszy trochę dalej, padł na oblicze swoje, modląc się i mówiąc: Ojcze mój, jeśli można rzecz niechaj odejdzie odemnie kubek ten, a wszakże nie jako ja chcę, ale jako ty.


text:
Tedy przyszedł do uczniów i nalazł je śpiące i rzekł Piotrowi: I takżeście nie mogli jednę godzinę czuć ze mną?


text:
I zasię powtóre szedszy modlił się, rzekąc: Ojcze mój, jeśli nie może ten kubek odejdź odemnie abych go nie pił, niech się dzieje wola twoja.


text:
Tedy przyszedł do uczniów swoich i rzekł im: Już teraz śpicie i odpoczywacie, oto przybliżyła się godzina, a Syn człowieczy będzie wydan w ręce grzeszników.


text:
A gdy jeszcze mówił, oto Judasz, jeden ze dwunaście przyszedł, a z nim wielki poczet ludzi z mieczami i z kijmi, od książąt kapłańskich i starszych ludu.


text:
A Jezus rzekł mu: Towarzyszu po coś przyszedł? Tedy przystąpiwszy, wrzucili ręce na Jezusa i pojmali go.


text:
A oto jeden z tych, którzy byli z Jezusem, wyciągnąwszy rękę, dobył miecza swego, a uderzywszy sługi kapłana nawyższego, uciął mu ucho,


text:
Tedy mu rzekł Jezus: Obróć miecz swój na miejsce jego, abowiem wszyscy którzyby miecz brali, mieczem poginą.


text:
A zaź mnimasz, abym nie mógł teraz prosić ojca mego, któryby mi stawił więcej niż dwanaście wojsk Aniołów?


text:
Onej godziny mówił Jezus onemu zebraniu ludzi: Wyszliście jako na złodzieja z mieczmi i z kijmi pojmać mię: Siedziałem na każdy dzień u was ucząc w kościele, a wżdyście mię nie pojmali.


text:
A to wszytko się działo, aby się wypełniły pisma prorockie. Tedy uczniowie wszyscy opuściwszy go, zuciękali.


text:
I pojmawszy oni Jezusa, przywiedli do Kajafi przedniejszego kapłana, gdzie się byli zebrali doktorowie i starszy.


text:
A Piotr szedł za nim z daleka, aż do dworu naprzedniejszego kapłana, gdzie wszedszy siedział z sługami, aby widział koniec.


text:
A Krystusa kapłani i starszy i wszytko zgromadzenie, szukali fałszywego świadectwa przeciwko Jezusowi, aby go zamordowali.


text:
I nie naleźli. Gdy też wiele fałszywych światków przychodziło, nie najdowali. A na koniec wystąpiwszy dwa fałszywi świadkowie


text:
A wstawszy Krystusa kapłan rzekł mu: Nic nie odpowiedasz? I cóż to jest co ci przeciwko tobie świadczą?


text:
Lecz Jezus milczał. A odpowiedając przedniejszy kapłan rzekł mu: Poprzysięgam cię przez Boga żywego, abyś nam powiedział, jeśliś ty jest Krystus on Syn Boży?


text:
I rzekł mu Jezus: Tyś powiedział. Nad to powiedam wam: Od tego czasu ujźrzycie Syna człowieczego siedzącego na prawicy mocy Bożej i przychodzącego w obłokach niebieskich.


text:
Tedy przedniejszy kapłan rozdarł odzienie swoje mówiąc: Bluźnił! Cóż dalej potrzebujemy świadków? Otoście teraz słyszeli bluźnierstwo jego.


text:
A Piotr siedział ze wnątrz we dworze. I przystąpiła kniemu jedna służebnica mówiąc: I tyś był z Jezusem Galilejskim.


text:
A gdy on wyszedł do sieni, ujźrzała go druga służebnica i rzekła tym, którzy tam byli: I ten był z Jezusem Nazarejskim.


text:
I przystąpiwszy mało po tym ci, którzy tam stali, rzekli Piotrowi: Iścieś i ty jest z nich, bo i mowa twoja ciebie jawnie okazuje.


text:
I rospomniał Piotr na słowa Jezusowe, który mu był powiedział: Pierwej niż kur zapoje, trzy ktoć się mnie zaprzysz. A wyszedszy precz, gorzko płakał.


text:
A gdy było rano, weszli w radę wszyscy przedniejszy kapłani i starszy ludu przeciwko Jezusowi, aby go zamordowali.


text:
Tedy ujźrzawszy Judasz, który go był wydał, iż był osądzon, żałując wrócił trzydzieści srebrników przedniejszym kapłanom i starszym.


text:
A przedniejszy kapłani wziąwszy ony srebrniki mówili: Nie godzi się ich kłaść do skarbu, abowiem jest zapłatą krwie.


text:
Tedy się wypełniło to co jest powiedziano przez Jeremjasza proroka, gdzie mówi: I wzięli trzydzieści srebrników za zapłatę oszacowanego, który był oszacowan od synów izraelskich.


text:
A Jezus stał przed starostą i pytał go starosta mówiąc: Izaś ty jest on Król Żydowski? A Jezus rzekł jemu: Ty powiedasz.


text:
A gdy się byli zebrali, rzekł im Piłat: Którego chcecie abym wam wypuścił? Barabasza, czyli Jezusa który jest rzeczon Krystus?


text:
A gdy on siedział na stolicy sądowcy, posłała ku niemu żona jego mówiąc: Nie miej żadnej sprawy z onym sprawiedliwym, abowiem wielem cierpiała dziś we śnie dla niego.


text:
A przedniejszy kapłani i starszy na to pospólstwo przywiedli, aby prosili o Barabasza, a Krystusa aby stracili.


text:
I odpowiedając starosta rzekł im: Którego chcecie abym wam wypuścił z tych dwu? A oni powiedzieli: Barabasza.


text:
Rzekł im Piłat: Cóż tedy uczynię Jezusowi, który jest rzeczon Krystus? Rzekli mu wszyscy: Niech będzie ukrzyżowan.


text:
I widząc Piłat, iż to nic nie pomogło, owszem więcej się zamieszanie mnożyło, wziąwszy wodę, umył ręce przed zebraniem ludzi mówiąc: Jam jest nie winien krwie tego sprawiedliwego, wy się w tym czujcie.


text:
I uplotszy koronę z ciernia, włożyli na głowę jego i trzcinę w prawicę jego, a kłaniając się przed nim, nagrawali go mówiąc: Bądź pozdrowion Królu Żydowski.


text:
Po tym ukrzyżowawszy go, rozdzielili szaty jego rzuciwszy los, aby się wypełniło to co jest rzeczono przez proroka: Rozdzielili sobie szaty moje i na odzienie moje los miotali.


text:
I mówiąc: Tyś on, który burzysz Kościół, a przez trzy dni zbudujesz ji, zachowaj sam siebie. Jeśliś syn Boży, zstąp z krzyża.


text:
Insze zachował, a sam siebie zachować nie może: Jeśli jest Król izraelski niech teraz zstąpi z krzyża, a uwierzymy jemu.


text:
A około dziewiątej godziny, zawołał Jezus wielkim głosem rzekąc: Eli, Eli, lama sabachtani? To jest: Boże mój, Boże mój czemuś mię opuścił?


text:
A natychmiast bieżawszy jeden z nich i wziąwszy gębkę, napełnił ją octem i włożywszy na trzcinę, podał mu aby pił.


text:
A oto zasłona kościelna przepadła się na dwoje, od wierzchu aż do dołu i zadrżała ziemia, a skały się padały.


text:
A setnik i ci, który z nim byli strzegąc Jezusa, ujźrzawszy trzęsienie ziemi i to co cię było stało, zlękli się barzo mówiąc: Zaisteć ten był synem Bożym.


text:
I było tam wiele niewiast z daleka patrzących, które były szły za Jezusem od Galilejej posługując mu.


text:
A gdy był wieczór, przyszedł bogaty człowiek z Arymatiej, imieniem Józef, który też był uczniem Jezusowym.


text:
I położył je w nowym grobie swoim, który był w skale wykował i tamże przywaliwszy ku drzwiam grobu kamień wielki, odszedł.


text:
Nazajutrz, który jest dzień po dniu przygotowania zebrali się przedniejszy kapłani i Faryzeuszowie do Piłata.


text:
Mówiąc: Panie, rospomnieliśmy, iż on zwodziciel powiedział jeszcze będąc żyw: Po trzech dni powstanę.


text:
Roskaż tedy obwarować grób aż do dnia trzeciego, by snadź przyszedszy uczniowie jego nocą nie ukradli go i nie powiedzieli ludowi, iż powstał z martwych i będzie ostateczny błąd gorszy niż pierwszy.


text:
A w ostatnią sobotę, gdy świtało na pirwszy dzień po sobocie, przyszła Marja Magdalena i druga Marja, aby grób oglądały.


text:
A oto się stało wielkie drżenie ziemie, abowiem Anioł Pański zstąpiwszy z nieba, przystąpił i odwalił kamień ode drzwi i siedział na nim.


text:
I odpowiedając Anioł rzekł niewiastam: Nie bójcie się wy, boć ja wiem, iż Jezusa ukrzyżowanego szukacie.


text:
Nie maszci go tu, abowiem wstał z martwych jako powiedział. Chodźcie oglądajcie miejsce gdzie leżał Pan.


text:
A przeto idąc, powiedzcie uczniom jego, iż powstał z martwych, a oto idzie przed wami do Galilejej. Tam go ujźrzycie, otomci wam powiedział.


text:
Tedy wyszedszy rychło z grobu z bojaźnią i z radością wielką, bieżały aby oznajmiły uczniom jego. A gdy szły aby to opowiedziały uczniom jego.


text:
Oto Jezus zaszedł im drogę mówiąc: Bądźcie pozdrowione. A ony przystąpiwszy uchwyciły się nóg jego i chwałę mu dały.


text:
Tedy im rzekł Jezus: Nie bójcie się. Idźcie, oznajmicie braciej mojej aby szli do Galilejej, tamże mię ujźrzą.


text:
A gdy ony szły, oto niektórzy z strażej przyszli do miasta i oznajmili przedniejszym kapłanom wszytki rzeczy, które się stały.


text:
A oni wziąwszy pieniądze, uczynili jako je nauczono i rozniosła się ta powieść między Żydy aż do dnia tego.


text:
Ucząc je chować wszytkich rzeczy com wam przykazał. A oto ja jestem z wami po wszytki dni aż do skończenia świata.


text:
Jako napisano jest w prorokach: Oto ja posyłam posła mego przed oblicznością twoją, który zgotuje drogę twą przed tobą.


text:
Wyszła tedy wszytka ziemia Judska ku niemu i Jerozolimczycy, a wszyscy od niego krzczeni byli w rzece Jordanie, wyznawając grzechy swoje.


text:
A Jan obłóczył się w sierść wielbłądzą i pasem skórzanym około biódr swych, a jadał szarańczę i miód leśny.


text:
I kazał mówiąc: Idzieć za mną ten, który możniejszy jest niźli ja, któremum ja niegodzien nakłoniwszy się rozwiązać rzemyka trzewików jego.


text:
I stało się na on czas, iż Jezus przyszedł do Nazaret miasta Galilejskiego, a okrzczon jest od Jana w Jordanie.


text:
Który jako skoro wyszedł z wody ujźrzał iż się rostępowało niebo, a Ducha jako gołębicę nań zstępującego.


text:
I był tam na puszczy przez czterdzieści dni, będąc kuszon od szatana i był z zwierzęty, a Aniołowie służyli jemu.


text:
Przechadzając się tedy nad Morzem Galilejskim, ujźrzał Symona i Andrzeja brata jego, iż zarzucali sieci do morza, bo byli rybitwi.


text:
Ztamtąd odszedszy maluczko, ujźrzał Jakuba syna Zebedeuszowego i Jana brata jego, którzy oprawowali sieci swe w łodzi.


text:
I zdumiewali się na naukę jego, abowiem je uczył jako mając zwierzchność, a nie tak jako Nauczycielowie.


text:
Mówiąc: Ach cóż tobie do nas Jezusie Nazareński? Przyszedłeś abyś nas wytracił? Znam cię ktoś jest, to jest, on Święty Boży.


text:
I ulękli się wszyscy tak, iż między sobą pytali mówiąc: I cóż to jest? A co to za nowa jest nauka? Iż mocą też i duchom nieczystym roskazuje, a są posłuszni jemu?


text:
I uzdrawiał wiele tych, którzy rozlicznymi niemocami złożeni byli, a wyrzucił wiele diabłów, nie dopuszczając mówić diabłom, żeby go znać mieli.


text:
Gdy potym wstał barzo rano, dobrze przed świtaniem wyszedł precz, a szedł na pustynię i tam się modlił.


text:
Tedy im on rzekł: Idźmy do bliższych miasteczek, abych też i tam kazał, abowiemciem dlatego wyszedł.


text:
Zatym przyszedł trędowaty prosząc go, a upadając u kolan jego i mówiąc kniemu: Jeśliż chcesz możesz mię oczyścić.


text:
A tak Jezus ruszony miłosierdziem, ściągnąwszy rękę dotknął się go mówiąc ku niemu: Chcę, bądźże oczyszczon.


text:
I rzekł kniemu. Strzeżże abyś nikomu nic nie powiedał, ale idź a ukaż się sam kapłanowi, ofiarowawszy za oczyścienie twe to co roskazał Mojżesz ku świadectwu im.


text:
Ale on odszedszy, począł wiele opowiedać a te rzeczy rozsławiać tak, iż już Jezus nie mógł jawnie wnidź do miasta, ale był na stronie na miejscach pustych, gdzie się zewsząd schadzali do niego.


text:
A wnet się ich wiele zebrało tak, iż się zmieścić nie mogli na onych miejscach przede drzwiami i uczynił rzecz do nich.


text:
A gdy się kniemu przycisnąć nie mogli dla zgromadzenia, oddarli dach tam gdzie był, a oddarszy, na powroziech spuścili łóżko, na którym on powietrzem ruszony leżał.


text:
Tedy Jezus obaczywszy wiarę ich rzekł powietrzem ruszonemu: Synu odpuszczone są tobie grzechy twoje.


text:
A poznawszy wnet Jezus Duchem swym iż tak u siebie myślili rzekł do nich: I czemuż to rozmyślacie w sercach waszych?


text:
I cóż łacwiej rzec temu powietrzem ruszonemu? Odpuszczone są tobie grzechy, abo rzec, wstań a weźmi łóżko twe i chodź.


text:
A tak żebyście widzieli, iż Syn człowieczy ma tę zwierzchność odpuszczać grzechy na ziemi, (rzekł do ruszonego powietrzem).


text:
Tedy on natychmiast wstał, a wziąwszy łóżko wyszedł przed wszytkimi tak, iż wszyscy zdumieli, a chwalili Boga mówiąc: Nigdychmy nic takowego nie widali.


text:
A gdy szedł dalej, ujźrzał Lewi syna Alfeuszowego siedzącego na cle, ku któremu rzekł: Idź za mną. A on wstawszy szedł za nim.


text:
I przydało się gdy siedzieli w domu jego, gdzie też siedziało wiele celników i grzesznych społu z Jezusem i ze zwolenniki jego, bo ich wiele było, którzy za nim szli.


text:
A gdy ujźrzeli nauczycielowie i Faryzeuszowie, iż jadł z celniki i grzeszniki rzekli do zwolenników jego: Cóż to jest, iż z celniki i z grzeszniki je i pije?


text:
To gdy usłyszał Jezus rzekł do nich: Ci którzy są zdrowi nie potrzebują lekarza, ale ci którzy się źle mają. Nie przyszedłciem abych wzywał sprawiedliwych, ale grzesznych ku uznaniu.


text:
A zwolennicy Janowi i Faryzejscy pościli, a przyszedszy mówili do niego: Przeczże zwolennicy Janowi i Faryzejscy poszczają? A twoi zwolennicy nie poszczą?


text:
Tedy do nich rzekł Jezus: Zali mogą synowie oblubieńcowi na ten czas pościć póki przy nich jest oblubieniec? Pókić z sobą oblubieńca mają, nie mogą pościć.


text:
A żadenci nie przyszywa sukna nowego nie folowanego do starej szaty, bo inak ona sztuka nowa drze starę i bywa gorszy rospór.


text:
I żadenci nie leje wina nowego w stare naczynia, bo inak wino nowe rozsadza naczynie i rozlewa się wino, a naczynia giną. Aleć wino nowe ma być wlewane do naczynia nowego.


text:
Stało się potym, iż w dzień Sabatny szedł przez siane pola, a zwolennicy jego idąc drogą poczęli wyrywać kłosy.


text:
A on im powiedział: Zaście nigdy nie czytali co uczynił Dawid gdy potrzebował i gdy był łaczen sam i ci, którzy z nim byli?


text:
To jest: Jako wszedszy do Domu Bożego za Abiatara kapłana nawyższego, jadł chleby pokładne, których się nie godziło jeść, jedno kapłanom, a dawał i tym co z nim byli.


text:
I rzekł do nich: Godzili się w sabat dobrze czynić abo źle? Człowieka zachować abo zamordować? A oni zamilknęli.


text:
A pojźrzawszy po nich z gniewem, rozżalił się, że serce ich było zatwardzone. I rzekł człowiekowi: Wyciągni rękę twą, a on ją wyciągnął. I uzdrowiona jest ręka jego tak jako i druga.


text:
Tedy wyszedszy Faryzeuszowie, zeszli się natychmiast w radę z Herodjany przeciwko jemu aby go stracili.


text:
Ale Jezus z swymi zwolenniki uszedł do morza, a wielki poczet ludzi z Galilejej i z Judy zanim szedł.


text:
Także z Jeruzalem i z Idumejej i z krainy za Jordanem, także i tych wielkie mnóstwo, którzy mieszkali około Tyru i Sydonu, zeszli się kniemu słysząc o tym co czynił.


text:
A przetoż mówił swym zwolennikom aby zawżdy miał łódź po gotowiu dla zebrania ludzi, żeby go nie ścisnęli.


text:
Abowiem ich był wiele uzdrowił, tak iż się kniemu zbiegali aby się go dotykali ile ich jedno mieli jakie razy.


text:
I Jakuba, Syna Zebedeuszowego i Jana brata Jakubowego i nazwał je Boanergos, co się wykłada, synowie gromu.


text:
Przytym Andrzeja, Filipa i Bartłomieja, Mateusza, Tomasza i Jakuba syna Alfeuszowego, Tadeusza i Symona Chananejczyka.


text:
Tedy nauczycielowie, którzy przyszli z Jeruzalem mówili, iż Belzebub był przy nim, a iż przez książę diabelskie, diabelstwa wyganiał.


text:
Takżeć też i szatan jeśliby sam przeciw sobie się oburzył, a byłby rozdwojon, nie możeć się ostać, a już jest koniec jego.


text:
Nie możeć żaden sprzętu jakiego mocarza wszedszy w dom jego roschwycić, jeśliby pierwej mocarza onego nie związał, a tedyć dom jego wybierze.


text:
Powiedamci wam zaprawdę, że wszytki grzechy będą odpuszczone synom ludzkim i bluźnierstwa którymikolwiekby bluźnili.


text:
Ale ktobykolwiek bluźnił przeciw Duchowi świętemu, nie ma odpuszczenia na wieki, owszem jest winien potępienia wiecznego.


text:
A wielkość ludzi siedziała około niego i opowiedziano mu: Oto matka twa i bracia twoi szukają cię na dworze.


text:
A pojźrzawszy wszędy w około i na zwolenniki, którzy siedzieli około niego rzekł: Otoć matka moja i bracia moi.


text:
I począł zasię uczyć przy morzu, a zeszło się ku niemu wiele ludzi tak iż on wszedszy do łódki siedział na morzu, a wszytka ona wielkość była nad morzem na ziemi.


text:
Drugie zasię upadło na opokę, gdzie nie mając wiele ziemię natychmiast wzeszło przeto, iż nie miało głębicy w ziemi.


text:
Drugie też upadło na ziemię dobrą i podało owoc urodzajny i urosły, a jedno przyniosło trzydzieści, drugie sześćdziesiąt, trzecie zasie sto.


text:
A on im powiedział: Wamci dano poznać tajemnicę Królestwa Bożego. Ale tym, którzy na stronie są, wszytko bywa w przypowieściach.


text:
Aby widząc widzieli a nie obaczyli, a słysząc słyszeli a nie zrozumieli, by się kiedy nie nawrócili, a byłyby im odpuszczone grzechy.


text:
Cić zasie są którzy podle drogi nasienie przyjmują, którym rozsiewają słowo, a gdy słyszą, natychmiast przychodzi szatan, a wybiera słowo wsiane w sercach ich.


text:
Takżeć i ci są, którzy na opoce słowo przyjmują, którzy usłyszawszy słowo, natychmiast je z radością przyjmują.


text:
Ale nie mają korzenia w sobie, owszem są doczesnymi, a potym gdy przyjdzie uciśnienie, abo prześladowanie dla słowa, natychmiast się obrażają.


text:
Ale starania świata tego i zdradliwe bogactwa i chciwości, które są w inych rzeczach wszedszy zagłuszają słowo, tak iż bywa bez pożytku.


text:
A cić zasie są którzy w dobrą ziemię nasienie przyjmują, którzy słuchają słowo i przyjmują i przynoszą owoc, tak iż jedno ziarno przynosi trzydzieści, drugie sześćdziesiąt, trzecie sto.


text:
Nadto im rzekł: Izali świecę zaświecają aby ją kładziono pod korzec abo pod łoże? Zaź nie dlatego, aby była w lichtarz postawiona?


text:
Abowiemci nic nie jest tak tajemnego coby się objawić nie miało, ani jest to coby skryto było, gdyż potrzeba aby się na jaśnie okazało.


text:
Zatem rzekł do nich: Obaczcież czego słuchacie. Jaką miarą mierzycie, drudzy wam też odmierzą, a będzie wam przydano którzy słuchacie.


text:
Takoweć jest jako ziarno gorczyczne, które gdy wsieją w ziemię, namniejsze jest ze wszytkiego nasienia, które jest na ziemi.


text:
Ale gdy będzie wsiane, wschodzi i bywa więczsze nad ine jarzyny, a podawa z siebie gałęzie wielkie, tak iż pod cieniem jego mogą mieć gniazda ptacy powietrzni.


text:
A on był na zadzie łodzi śpiąc na wezgłowiu, tedy go obudzili mówiąc mu: Mistrzu, nie masz tego na pieczy iż giniemy?


text:
A tak się ocuciwszy, sfukał wiatr, a rzekł morzu: Milcz a uśmierz się i uciszył się wiatr, a stało się barzo cicho.


text:
Ulękli się tedy wielkim strachem, mówiąc jeden ku drugiemu: I cóż to zacz jest? Że też wiatry i morze są posłuszni jemu.


text:
Przeto, iż on często był wiązan łańcuchy i pętami, ale się na nim łańcuchy rwały, a pęta targały i nie mogli go żaden okrócić.


text:
A wołając głosem wielkim mówił: Cóż mi do ciebie Jezusie Synu Boga Nawyższego? Poprzysięgamcię przez Boga abyś mię nie męczył.


text:
I natychmiast im dopuścił Jezus, a wyszedszy duchowie nieczyści wstąpili w wieprze i wpadło ono stado z góry do morza, a było ich około dwu tysiącu i potonęli w morzu.


text:
Oni też co paśli wieprze zuciekali i oznajmili to w mieściech i po wsiach. Tedy oni wyszli aby oglądali to co się stało.


text:
A przyszedszy do Jezusa, patrzyli na onego, który był opętany, iż siedział obleczony, będąc przy dobrym rozumie, a w którym był huf.


text:
Ale mu Jezus nie dopuścił, owszem mu rzekł: Idź do domu twojego, do swych, a oznajmi im jako wielkie rzeczy z tobą Pan uczynił, a jako się nad tobą zlitował.


text:
Tedy odszedł i począł opowiadać w Dekapolim jako wielkie rzeczy z nim uczynił Jezus, a było to u wszytkich w podziw.


text:
A gdy się zasię Jezus przeprawił w łodzi ku dalszemu brzegu, zebrała się do niego wielkość ludzi, a on był nad morzem.


text:
I prosił go wielce mówiąc: Iż dzieweczka moja już przywiedziona ku skonaniu proszę abyś przyszedł a włożył na nię ręce, żeby była zachowana i żywa została.


text:
I wiele ucierpiała od wiela lekarzów, a wszystko swe na to nałożyła, a wżdy jej to nic nie pomogło, owszem się jej tym bardziej pogarszało.


text:
A poznawszy wnet Jezus moc, która od niego wyszła, obróciwszy się między zebraniem ludzi, rzekł: I któż się tykał szat moich?


text:
A bojąc się i drżąc niewiasta, widząc co się jej przydało, przyszła i upadła przed nim, a powiedziała mu wszytkę prawdę.


text:
Zatym on rzekł do niej: Córko, wiara twoja wybawiła cię, idźże w pokoju, a bądź zdrowa od trapienia twego.


text:
A gdy tego jeszcze domawiał, przyszli niektórzy od książęcia bożnice mówiąc: Dziewka twa umarła i czemuż więcej gabasz mistrza.


text:
A Jezus wnet usłyszawszy ony słowa, które powiedano, rzekł książęciu bożnice: Nie lękaj się jedno tylko wierz.


text:
I śmiali się z niego, ale on roskazawszy wszytkim wynidź, wziął ojca i matkę onej dzieweczki i ony którzy przy nim byli, a wszedł tam gdzie dzieweczka leżała.


text:
A wziąwszy ją za rękę, rzekł do niej: Talita Kumi, to jest, jeślibyś wykładał: Dzieweczko (tobie mówię) wstań.


text:
I natychmiast dzieweczka wstawszy, chodziła, abowiem była we dwunaście leciech i zdumieli się z podziwieniem wielkim.


text:
A gdy przyszedł sabat, począł uczyć w bożnicy, a wielu ich słuchając zdumiewali się i mówili: Zkądże ten to mąż? A co za mądrość, która dana jest jemu, iż też cuda takie dzieją się przez ręce jego?


text:
Izali to nie on cieśla, który jest Syn Marjej, brat Jakubowy i Jozy, Judaszowy i Symonów? Zaź nie masz u nas i sióstr jego? I obrażali się w nim.


text:
Tedy mówił ku nim Jezus: Żaden prorok nie jest beze czci chyba w ojczyźnie swojej, a między krewnymi i w domu swoim.


text:
I roskazał im aby nic z sobą na drogę nie brali jedno tylko laskę, ani sumek, ani chleba, ani pieniędzy w trzosie.


text:
A którzyby was kolwiek nie przyjmowali, ani was słuchali, wyszedszy z tamtąd, otrzecie proch, który jest pod nogami waszemi ku przeświadczeniu ich: Zaprawdę powiedam: Lżej będzie Sodomie i Gomorze w dzień sądny, a niż miastu onemu.


text:
To usłyszał król Herod (bo imię jego było sławne) i rzekł: Jan, on który krzcił, wstał z martwych i dlategoż się w nim ty mocy okazują.


text:
Abowiem ten Herod posłał był żołnierze i pojmał Jana podawszy go do więzienia, dla Herodjady żony Filipa brata swego, który ją był pojął za żonę.


text:
Abowiem Herod obawał się Jana, wiedząc że był mąż sprawiedliwy i święty, a miał go w uczciwości, a słuchając go, wiele czynił i słuchał go rad.


text:
Gdy tedy był dzień po temu, aby Herod w dzień narodzenia swojego sprawił wieczerzę na pany swoje, na rotmistrze i na przedniejsze w Galilejej.


text:
Tam gdy przyszła dziewka onej Herodjady, tańcowała i spodobała się Herodowi i inym społu siedzącym i rzekł król ku dziewce: Proś mię ocz jedno chcesz, a dam tobie.


text:
Ale ona wyszedszy, rzekła matce swej: Oczże mam prosić? A ona jej powiedziała: O głowę Jana Krzciciela.


text:
A tak ona natychmiast wszedszy umyślnie do króla, prosiła mówiąc: Teraz już chcę abyś mi dał na misie głowę Jana krzciciela.


text:
Ale się król barzo zafrasował, dla przysięgi i dla onych, którzy z nim społu siedzieli, nie chcąc jej odrzucać na stronę.


text:
Zatym wnet król posłał kata, roskazując aby przyniesiono głowę jego, tedy on szedszy, ściął jego w ciemnicy.


text:
Ku którym rzekł: Pódźcie wy osobno na miejsce puste, a odpoczyńcie maluczko, bo wiele tych było co przychadzali i odchadzali, tak, iż nie mieli czasu żeby się byli najedli.


text:
Ale ono zebranie ludu widząc ony odchodzące, poznali go wiele ich i zbieżali się tam pieszo ze wszytkich miast, a uprzedziwszy je, zeszli się do niego.


text:
Tedy Jezus ujźrzawszy ono wielkie zebranie ludzi, ruszony miłosierdziem nad nimi, którzy byli jako owce nie mające pastyrza, począł je uczyć wiela rzeczy.


text:
A gdy już było dobrze na dzień, przyszli kniemu zwolennicy jego mówiąc: Miejsce jest puste, a już daleko na dzień.


text:
Rospuść je, aby się rozszedszy do miasteczek i do wsi okolicznych nakupili sobie chlebów, bo nie mają co jeść.


text:
Ale on odpowiedziawszy rzekł: Dajcie wy im co jeść. A oni rzekli ku niemu: Idźmysz kupmy za dwie ście pieniędzy chleba, a dajmy im coby jedli.


text:
Zatym on rzekł do nich: Wielesz chlebów macie? Idźcie a dowiedzcie się. A oni dowiedziawszy się, powiedzieli: Pięcioro chleba i dwie rybie.


text:
Wziąwszy tedy ono pięcioro chleba i ony dwie rybie, wejźrzawszy w niebo, błogosławił a łamiąc chleby, dawał zwolennikom swoim aby przed nie kładli i dwie rybie podzielił między wszytki.


text:
Tedy wnet roskazał zwolennikom swym wnidź w łódź, aby się naprzód przeprawili do Betsajda ku dalszemu brzegowi, ażby on rozpuścił lud.


text:
I wyźrzał, że się pracowali wioząc, (abowiem wiatr był im sprzeciwny). A tak o czwartej w noc przyszedł do nich chodząc po morzu i chciał je minąć.


text:
Abowiem wszyscy widząc go zatrwożyli sobą. Ale on rzekł do nich temi słowy: Wierzcie jamci jest, a nie lękajcie się.


text:
Zatym wstąpił do nich w łódź, a uciszył się wiatr, z kąd się barzo aż i na zbyt sami w sobie zdumiewali i dziwowali.


text:
A gdziekolwiek jedno przyszedł, do wsi, abo do miast, abo na pola, kładli przedeń niemocne po ulicach, prosząc go aby się tylko dotknęli podołka szat jego. A ile się ich dotknęli go, przychodzili ku zdrowiu.


text:
A ujźrzawszy niektóre z zwolenników jego, iż jedli chleb z brudnemi rękoma i nie umywszy się, utyskowali na nie.


text:
Abowiem Faryzeuszowie i wszyscy Żydowie, jeśli często rąk nie umywali, tedy nie jedli, trzymając ustawy przodków swych.


text:
Także z dworu przyszedszy jeśliby się nie umyli, tedy nie jadali i wiele są inych rzeczy, które przyjęli ku trzymaniu, to jest, umywanie kubków i konewek i inego naczynia miedzianego i łóżek.


text:
Potem go pytali Faryzeuszowie i doktorowie: Przecz zwolennicy twoi nie chodzą wedle ustaw przodków, ale jedzą chleb nie umywszy rąk?


text:
Tedy on odpowiedziawszy rzekł im: Iście dobrze Ezajasz o was ludziach pokrytych prorokował, jako jest napisano: Lud ten usty mię chwali, ale serce ich daleko jest odemnie.


text:
Abowiem opuściwszy roskazanie Boże trzymacie ustawy ludzkie, umywanie konewek i kubków, nadto i wiele inych takowych rzeczy czynicie.


text:
Mówił też do nich: Czyście czynicie iż w niewcz obracacie przykazanie Boże, zachowywając ustawy wasz.


text:
Bo Mojżesz rzekł: Ćci ojca twego y matkę twoję, a ktoby złorzeczył ojcu abo matce, niech śmiercią umrze.


text:
Lecz wy mówicie: Jeśliżby kto rzekł ojcu abo matce: Korban (to jest dar) którykolwiek będzie odemnie, pomożeć (tedy nie winien będzie).


text:
W niwecz obracając słowo Boże ustawą waszą, którąście ustawili i wiele inych rzeczy tym podobnych czynicie .


text:
Nie masz nic zwierzchownego co wchodzi w człowieka, coby go mogło splugawić. Ale co wychodzi od niego, toć jest co szpeci człowieka.


text:
Tedy rzekł do nich: A także i wy jesteście bez rozumienia? Nie rozumiejcież, iż wszytko co z wierzchu przychodzi w człowieka, nie może go splugawić?


text:
A tak on wstawszy z tamtąd szedł do granic Tyrskich i Sydońskich, a wszedszy do domu, nie chciał aby o nim kto miał wiedzieć, lecz się potaić nie mógł.


text:
Abowiem usłyszawszy o nim niewiasta, której dzieweczka miała ducha nieczystego, przyszła a padła u nóg jego.


text:
A niewiasta ta była: Grecka, rodem z Syrofenicijej i prosiła go aby diabelstwo wyrzucił od dziewki jej.


text:
Ale rzekł jej Jezus: Zetrwaj aż pierwej synowie nakarmieni będą, bo nie służsza brać chleb dzieciam i podawać szczeniętam.


text:
Na to mu ona odpowiedziała mówiąc: Takci jest Panie. Aleć i szczeniątka jadają pod stołem odrobiny dziatek.


text:
A tak wróciwszy się z granic Tyrskich i Sydońskich, przyszedł ku Morzu Galilejskiemu, przez pośrzodek granic Dekapolis.


text:
A gdy go odwiódł od zebrania ludzi na stronę, włożył palce swe w uszy jego, a plunąwszy tknął języka jego.


text:
Tedy im roskazał, aby żadnemu nie powiedali. Ale aczkolwiek im on zakazował, a wżdy oni to tym więcej opowiedali.


text:
I zdumiawszy się aż i nazbyt mówili: Dobrzeć wszystko uczynił dawając to głuchym iż słyszą, niemym iż mówią.


text:
Za tych tam czasów gdy zebranie ludzi barzo wielkie było, a nie mieli coby jedli, wezwał Jezus zwolenników swych i rzekł im.


text:
Rozlitowałem się nad zebraniem ludzi, abowiem już przez trzy dni zostawają przy mnie, a nie mają co jeść.


text:
Gdzie więc jeśli je opuszczę bez pokarmu do domów ich, ustaną na drodze, abowiem niektórzy z nich z daleka przyszli.


text:
Roskazał tedy wielkości ludzi aby siadła na ziemi, a wziąwszy one siedmioro chleba gdy uczynił dzięki, połamał i dał zwolennikom swoim aby przed nie kładli i położyli przed ludem.


text:
Tedy serdecznie westchnąwszy w duchu swem, rzekł: Przeczże naród ten znaków żąda? Zaprawdę powiedam wam: Żadenci znak nie będzie dan narodowi temu.


text:
Ale to gdy poznał Jezus, rzekł im: O czymże się gadacie, że nie macie chleba? Jeszczeż nie baczycie ani rozumiecie? I jeszczeż macie serca zatwardzone?


text:
Gdym ony pięcioro chleba łamał piąciu tysięcy ludziom, wieleście zebrali koszów okruszków? A oni mu powiedzieli: Dwanaście?


text:
A gdy i ono siedmioro na cztery tysiące, wieleście koszów pełnych zebrali okruszków? A oni mu powiedzieli: Siedm.


text:
A tak ująwszy ślepego za rękę, odwiódł go precz za miasteczko, a plunąwszy na oczy jego, włożył nań ręce i pytał go jeśliby co widział.


text:
Potym zasię położył ręce na oczy jego, a sprawił to iż znowu patrzał, a przywrócon jest ku wzroku i widział z daleka a jaśnie wszytki.


text:
Tedy go odesłał Jezus do domu jego mówiąc: Nie chodźże ani do onego miasteczka, ani żadnemu w miasteczku powiedaj.


text:
A wyszedszy Jezus i zwolennicy jego do miasteczek Cezareji, którą nazywano Filipową, pytał zwolenników swoich na drodze, mówiąc do nich: Którymże mię ludzie być powiedają?


text:
Ale on im rzekł: Wy zasie, którym mię być powiedacie? A odpowiedziawszy Piotr, rzekł kniemu: Tyś jest on Krystus.


text:
I począł je nauczać, że potrzeba było Synowi człowieczemu wiele cierpieć i wzgardzonym być od starszych i od książąt kapłańskich i doktorów, a iż miał być zamordowan, potym iż po trzecim dniu miał zmartwychwstać.


text:
Ale on obróciwszy się i wejźrzawszy na swe zwolenniki, sfukał Piotra mówiąc: Odejdź ode mnie szatanie, abowiem nie rozumiesz to co jest Bożego, ale to co jest ludzkiego.


text:
A wezwawszy zebranie ludu i z zwolenniki swemi rzekł im: Którzkolwiek chce za mną idź, niech samego siebie zaprzy a weźmie krzyż swój i niech pójdzie za mną.


text:
Abowiem ktokolwiek by chciał zachować duszę swą, straci ją, lecz ktokolwiek utraci duszę swą dla mnie i dla Ewanjelijej, ten ją zachowa.


text:
Abowiem ktoć się wstydać będzie mnie i słów moich między narodem tym cudzołożnym i grzesznym, za tego się też i Syn człowieczy wstydać będzie, gdy przyjdzie z chwałą Ojca swojego z Aniołami świętymi.


text:
Potym rzekł do nich: Zaprawdę powiedam wam iż niektórzy są z tych co tu stoją, którzy nigdy nie ukuszą śmierci, aż gdy ujźrzą Królestwo Boże przychodzące z mocą.


text:
A szóstego dnia potym wziął Jezus Piotra i Jakuba i Jana, a wwiódł je na górę wysoką samy osobno i przemienił się przed nimi.


text:
A szaty jego stały się lśniące barzo, białe jako śnieg, jakich nie może blecharz na świecie wybielić.


text:
Tedy począł Piotr mówić, a rzekł Jezusowi: Mistrzu dobrzeć nam tu być, postawmyż tedy tu trzy namioty, tobie jeden, Mojżeszowi jeden, a Heljaszowi jeden.


text:
I nastał obłok, który je zaćmił, a pochodził głos z obłoku mówiąc: Ten ci jest namilszy Syn mój. Tegoż słuchajcie.


text:
Tedy gdy zeszli z góry, roskazał im aby tego nikomu nie powiedali co widzieli, jedno ażby Syn człowieczy wstał z martwych.


text:
A on im odpowiedział mówiąc: Naprzód gdy Heljasz przyjdzie naprawi wszystko, a jako jest napisano o synu człowieczym. Potrzeba aby wiele ucierpiał i aby go nizacz nie miano.


text:
A jeden z onego zgromadzenia ludu rzekł: Mistrzu przywiodłem do ciebie syna swego, który ma niemego ducha.


text:
Który gdzie go kolwiek napadnie, rozdziera go, a on się ślini i zgrzyta zębami swemi, a schnie. I mówiłem twym zwolennikom aby go wyrzucili, ale nie mogli.


text:
Tedy mu on odpowiedziawszy rzekł: O narodzie niewierny i dokądże z wami będę? I dokądże was cierpieć mam? Przywiedźcież go do mnie.


text:
I przywiedli go k niemu, a gdy on go ujźrzał; natychmiast go duch rostargnął, a on gdy padł na ziemię, przewracał się śliniąc.


text:
I często miotał go do ognia i do wody, aby go stracił, ale możeszli co, pomóż nam ruszywszy się przeciw nam miłosierdziem.


text:
A gdy natychmiast zawołał ociec onego dziecięcia, ze łzami rzekł: Wierzę Panie! Podpomóżże niedowiarstwa mego.


text:
A gdy ujźrzał Jezus iż się lud społu zbiegał, sfukał onego ducha nieczystego mówiąc mu: Ty duchu niemy i głuchy, ja tobie roskazuję wynidź z niego, a nie wchodź więcej weń.


text:
Zawoławszy tedy duch, a barzo go rozdarszy wyszedł; tak iż się on stał jako umarły, a wiele ich mówili iż by umarł.


text:
Abowiem uczył zwolenniki swe mówiąc im: Syn człowieczy będzie wydan w ręce ludzkie, którzy go zamordują, ale zamordowany wstanie dnia trzeciego.


text:
A gdy siadł wezwał dwunaście i rzekł im: Jeśliż kto chce być pierwszym, będzie ostatecznym po wszytkich i sługa wszytkim.


text:
Któżkolwiek jedno z takowych dziateczek przyjmie w imię moje, mnie przyjmuje, a ktokolwiek mnie przyjmuje, nie mnie przyjmuje, ale onego który mnie posłał.


text:
Tedy mu Jan odpowiedział mówiąc: Mistrzu, widzielichmy niektórego co przez imię twe wyganiał diabelstwo, który nie chodzi za nami i zakazalichmy mu, bo za nami nie chodzi.


text:
A Jezus rzekł: Nie zakazujcie mu; abowiemci żaden nie jest któryby czynił cuda przez imię moje, a mógł mi prędko złorzeczyć.


text:
Abowiem któżkolwiekby wam dał ku piciu kubek wody w imię moje, iżeście są Krystusowi, zaprawdę powiedam wam, żadnym sposobem nie utraci zapłaty swej.


text:
A ktokolwiekby też obraził jednego z tych maluczkich, którzy w mię wierzą, lepiej aby mu był włożon młyński kamień około szyje jego, a iżby był wrzucon w morze.


text:
A jeśliż ręka twa przywodzi cię ku grzechowi, odetni ją. Bo lepiej jest tobie wnidź do żywota kliszawym, niż mając obie ręce być wrzuconym do piekła w ogień nieugaszony.


text:
A jeśliż też noga twa przywodzi cię ku grzechowi, utnisz ją. Bo lepiej tobie wnidź chromym do żywota, niż mając obie nodze być wrzuconym do piekła w ogień nieugaszony.


text:
A jeśliż oko twoje przywodzi cię ku grzechowi, wyrwisz je, bo lepiej tobie wnidź do Królestwa Bożego jedno okim, niż mając obie oczy wrzuconym być do piekła ognistego.


text:
Dobrać jest sól, ale jeśli sól smak straci, czymże ją naprawicie? Miejcież sami w sobie sól, zachowywając pokój jeden z drugimi.


text:
Stamtąd wstawszy, przyszedł w granice judskie przez ziemice, która jest za Jordanem, a zasię kniemu zeszło się nie mało ludu, który on uczył tak jako był zwykł.


text:
Tedy mu przywiedziono dziateczki aby się ich dotykał, ale zwolennicy fukali na ony, którzy je przywodzili.


text:
Co gdy obaczył Jezus, gniewał się mówiąc do nich: Dopuśćcie dziateczkam idź do mnie, a nie zakazujcie im, abowiem takowych jest Królestwo Boże.


text:
Zaprawdę wam powiedam: Któżkolwiek Królestwa Bożego nie przyjmie jako dzieciątko, żadnym sposobem do niego nie wnidzie.


text:
A tak wyszedszy w drogę, niektóry gdy przybieżał a upadł mu u kolan, pytał go: Mistrzu dobry, cóż czynić mam abych otrzymał żywot wieczny?


text:
Umieszże przykazanie? Nie cudzołóż, nie zabijaj, nie kradni, nie powiedaj fałszywego świadectwa, nie czyń żadnemu szkody, czci ojca twego i matkę.


text:
A Jezus wejźrzawszy nań, rozmiłował się go i rzekł mu: Jednegożci nie dostawa: Idźże a przedaj wszytko co masz i rozdaj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie, przydźże a chodź za mną wziąwszy krzyż na się.


text:
A obejźrzawszy się Jezus, rzekł do zwolenników swych: Z jakąż trudnością ci, którzy bogactwa mają wnidą do Królestwa Bożego.


text:
Ulękli się tedy zwolennicy dla tych słów jego. A Jezus im zasię odpowiedziawszy rzekł: Symonie, jakoż jest trudno tym co bogactwam ufają wnidź do Królestwa Bożego.


text:
A Jezus pojźrzawszy na nie rzekł: U ludzić to jest niepodobno, ale nie u Boga. Abowiem u Boga wszytko jest podobno.


text:
Na to Jezus odpowiedziawszy rzekł: Zaprwadę mówię wam: Żaden nie jest któryby opuścił dom, abo bracią, abo siostry, abo ojca, abo matkę, abo żonę, abo dzieci, abo rolę dla mnie i dla Ewanjelijej,


text:
Żeby nie miał wziąć sto kroć więcej, teraz za tego czasu, domów i braciej, i sióstr, i matek, i braci, i ról z prześladowaniem, a w przyszłym wieku żywot wieczny.


text:
I byli w drodze idąc ku Jeruzalem, a Jezus szedł przed nimi i lękali się, a idąc za nim bali się. I zasie wziąwszy z sobą ony dwanaście, począł im powiedać co się z nim dziać miało.


text:
Mówiąc: Oto idziemy do Jeruzalem, a Syn człowieczy będzie wydan książętom kapłańskim i doktorom, a skażą go na śmierć i podadzą go poganom.


text:
A oni będą go nagrawać i ubiczują go i będą nań plwać, a zamordują go, wszakoż dnia trzeciego wstanie z martwych.


text:
Ale do niego przyszli Jakub i Jan, synowie Zebedeuszowi mówiąc: Mistrzu, żądamy abyś to ocz prosić będziem uczynił dla nas.


text:
A oni mu powiedzieli: Daj nam to abychmy siedzieli jeden po prawej, a drugi po lewej twej stronie w chwale twojej.


text:
Ale im Jezus rzekł: Nie wiecie ocz prosicie, możecieli pić kubek który ja piję? I być krzczeni krztem którym bywam okrzczon?


text:
A oni mu powiedzieli: Możemy! Tedy im rzekł Jezus: Kubek który ja piję pić będziecie i krztem którym bywam okrzczon, krzczeni będziecie.


text:
Ale siedzieć po prawej abo po lewej mej stronie, nie moja to rzecz dawać, ale dadzą tym którym jest nagotowano.


text:
A tak Jezus wezwawszy ich, powiedział im: Wiecie, że onym, którym się podoba panować nad narody, panują nad nimi, a którzy są wielcy między nimi, używają nad nimi zwierzchności swej.


text:
Aleć między wami tak nie będzie. Owszem kto będzie chciał być wielkim między wami, niech będzie sługą waszym.


text:
Abowiem i Syn człowieczy nie przyszedł aby mu służono, ale żeby służył i dał duszę swą zapłatę odkupienia za wiele ich.


text:
Tedy przyszli ku Jerychu. A gdy wychadzał z zwolenniki swemi z Jerycha i z wielkim ludem, syn Tymeuszów, Bartymeusz ślepy siedział podle drogi żebrząc.


text:
A gdy usłyszał iż to był on Jezus Nazareński, począł wołać mówiąc: Jezusie Synu Dawidów zmiłuj się nade mną.


text:
Tedy Jezus zastanowiwszy się, kazał go zawołać i zawołano ślepego mówiąc mu: Bądź dobrego serca a wstań, woła cię.


text:
I odpowiedziawszy Jezus rzekł mu: Czego chcesz abychci uczynił? A ślepy powiedział jemu: Mistrzu niechaj wzrok wezmę.


text:
Rzekł mu tedy Jezus: Idź, wiara twa wybawiła cię, a tak natychmiast wziął wzrok i szedł za Jezusem w drogę.


text:
I rzekł ku nim: Idźcie do miasteczka, które jest przeciwko wam, a natychmiast wszedszy do niego, najdziecie oślę uwiązane, na którym żaden człowiek nie siedział, rozwiążcież je a przywiedźcie.


text:
A jeśliby wam kto rzekł: Przecz to czynicie? Powiedzcie iż Pan ma tego potrzebę i wnet je tu poszlę.


text:
Tedy szli, a naleźli oślę uwiązane u forty, na dworze, gdzie się dwie drodze schadzały i odwiązali je.


text:
Ci też, którzy szli wprzód i pozad wołali mówiąc: Hosanna, błogosławiony który idzie w imię Pańskie.


text:
Błogosławione Królestwo, które przyszło w imię Pańskie, ojca naszego Dawida. Hosanna, o ty któryś jest na wysokości.


text:
A wszedł Pan do Jeruzalem i do Kościoła i gdy wszytko oglądał, a już była wieczorna godzina, przyszedł do Betanijej z dwiemanaście.


text:
A gdy ujźrzał z daleka figowe drzewo, na którym było liście, przyszedł patrzyć ażaby był co na nim nalazł i gdy do niego przyszedł, nic nie nalazł, jedno liście, bo nie był czas figam.


text:
Tedy Jezus rzekł figowemu drzewu: Niechżeć nikt na wieki nie używa owocu z ciebie, co słyszeli uczniowie jego.


text:
A tak przyszli do Jeruzalem, a Jezus wszedszy do kościoła, począł wyrzucać ty, którzy kupowali i przedawali w kościele a sprzewracał stoły bankierzów i stołki tych co przedawali gołębie.


text:
Tamże uczył, mówiąc im: Izaź nie jest napisano: Że dom mój, dom modlitwy będzie wezwan wszytkim narodom? A wyście ji uczynili jaskinią zbójców.


text:
To słysząc doktorowie i książęta kapłańskie, szukali jakoby go zatracili, abowiem się go bali, gdyż wszytek lud zdumiał się na naukę jego.


text:
Bo zaprawdę wam powiedam: Iż którykolwiek rzecze tej górze: Podnieś się a rzuć się w morze, a nie będzie się wahał w sercu swem, lecz uwierzy, że się stanie co mówi, tedyć się stanie co jedno rzecze.


text:
Gdy też staniecie modląc się, odpuśćcie jeśli co przeciw komu macie, aby on ociec wasz, który jest w niebie odpuścił wam przestępstwa wasze.


text:
Bo jeśliż wy nie odpuścicie, tedyć ani ociec on który w niebie jest, odpuści wam przestępstwa wasze.


text:
Przyszli zasię potym do Jeruzalem, a gdy się on przechadzał po Kościele, zeszli się do niego książęta kapłańskie, doktorowie i starszy.


text:
Na to im Jezus odpowiedział mówiąc: Spytam i ja was o rzecz niektórą, a przetoż mi odpowiedzcie, a ja wam też powiem, którą mocą to czynię.


text:
Rozbierali to tedy między sobą mówiąc: Jeśliż rzeczemy z nieba, tedy powie: Przeczżeście mu wżdy nie wierzyli?


text:
A jeśli też rzeczemy z ludzi, obawamy się ludu, abowiem wszyscy trzymali o Janie, iż prawdziwie był prorokiem.


text:
Tedy odpowiedziawszy rzekli Jezusowi: Nie wiemy. A Jezus też odpowiedziawszy rzekł im: I jać też wam nie powiem, którą mocą to czynię.


text:
Począł do nich mówić przez przypowieści: Niektóry człek sadził winnicę, ugrodził płot i wykopał dół, a zbudował wieżę, a nająwszy ją oraczom, sam precz w drogę odjechał.


text:
Potym do nich i drugiego sługę posłał, ale go oni ukamionowawszy ranili w głowę, a odesłali go z zelżywością.


text:
A tak gdy jeszcze miał jednego syna swego namilszego, posłał go też do nich na ostatek mówiąc: Wżdyć się będą bać syna mego.


text:
Ale oni oracze rzekli między sobą: Tenci jest dziedzic, pódźcież zabijmy go, a nasze będzie dziedzictwo.


text:
Starali się tedy jakoby go pojmać, ale się pospólstwa bali, bo poznali iż przeciw nim onę przypowieść powiedział, a tak go opuściwszy odeszli.


text:
A tak oni przyszedszy, rzekli do niego: Mistrzu, wiemy żeś prawdziwy jest, a nie dbasz nina kogo, abowiem się nie oglądasz na osobę ludzką, ale w prawdzie drogi Bożej uczysz. Słusznali rzecz dać czynsz cesarzowi abo nie? Zali damy, zali nie damy?


text:
Ale on wiedząc obłudność ich rzekł im: Czemuż mię kusicie? Przynieście mi pieniądz abych go oglądał.


text:
I odpowiedziawszy Jezus rzekł im: Wróccież co jest cesarskiego, cesarzowi, a co jest Bożego, Bogu i zadziwili się mu.


text:
Zatym do niego przyszli Saduceuszowie, którzy powiedają iż nie masz zmartwychwstania i pytali go mówiąc.


text:
Mistrzu, Mojżesz nam napisał: Jeśliżby czyj brat umarł i pozostawił żonę, a synów by nie pozostawił, aby wziął brat jego żonę jego, a wzbudził potomstwo bratu swemu.


text:
Owa tak oni siedm pojmowali ją, ani pozostawili potomstwa, na ostatku po wszytkich umarła też i niewiasta.


text:
A tak czasu z martwychwstania, gdy powstaną, czyją to z nich będzie żoną? Bo siedm ich mieli ją za żonę.


text:
Na to Jezus odpowiedziawszy rzekł im: I zaź nie dlatego błądzicie, że nie umiecie pisma ani mocy Bożej?


text:
Abowiem gdy z martwych wstaną, ani żon pojmować będą, ani za mąż wydawać będą. Ale są jako Aniołowie w niebie.


text:
A o umarłych, iż będą wzbudzeni, nie czytaliście w księgach waszych Mojżeszowych? Jako we krzu mówił Bóg do niego rzekąc: Jaciem jest Bóg Abraamów, Bóg Izaaków i Bóg Jakubów.


text:
A gdy przyszedł niektóry z doktorów, co słyszał gdy się gadali, wiedząc że im dobrze odpowiedział, spytał go które jest pierwsze między wszytkim przykazanie?


text:
Tedy mu Jezus odpowiedział: Pirwsze ze wszytkich roskazanie jest: Słuchaj Izraelu: Pan Bóg nasz Pan jeden jest.


text:
A przetoż miłuj Pana Boga twego ze wszytkiego serca twego, ze wszytkiej dusze twojej i ze wszytkiej twojej myśli i ze wszytkich sił twoich, a toć jest pierwsze roskazanie.


text:
A wtóre zasię temuż podobne, to jest: Miłuj bliźniego jako samego siebie. Nad tyć oto nie masz inego więczszego roskazania.


text:
Tedy mu rzekł on doktor: Dobrześ Mistrzu wprawdzie powiedział, iż jeden jest Bóg, a nadeń nie masz inego.


text:
I miłować go ze wszytkiego serca, ze wszytkiego zmysłu, ze wszytkiej dusze i ze wszytkich sił, także miłować bliźniego jako samego siebie, co jest rzecz więczsza niż wszytki palone i ine ofiary.


text:
Widząc tedy Jezus, iż rostropnie odpowiedział rzekł mu: Niedaleko jesteś od królestwa Bożego. I nie śmiał go żaden dalej pytać.


text:
Tedy Jezus odpowiedziawszy rzekł: Nauczając w Kościele, jakoż mówią doktorowie: Iż Krystus jest syn Dawidów?


text:
Bo i sam Dawid powiedział przez Ducha świętego: Rzekł Pan Panu memu: Siądź na prawicy mojej, aż podłożę nieprzyjacioły twoje podnóżkiem nóg twych.


text:
A tak sam Dawid powieda go być Panem: Z kądże tedy jest Synem jego? A barzo wiele ludu rado go słuchało.


text:
I mówił do nich w nauce swojej: Strzeżcie się doktorów którzy chcą chodzić w długich szatach, a kochają się w pozdrawianiu na rynkoch.


text:
Którzy do gruntu pożyrają domy wdów, a chcąc być widziani, bawią się długimi modlitwami, cić odniosą cięższy sąd.


text:
A gdy Jezus siedział przeciw skarbnicy, patrzał jako lud kładł pieniądze do skarbu, a wiele bogaczów wiele kładli.


text:
Tedy on wezwawszy ku sobie zwolenników swych rzekł im: Zaprawdę wam powiedam: Ta uboga wdowa więcej włożyła niż wszyscy ci, którzy kładli do skarbu.


text:
Abowiem ci wszyscy to co im zbywało znieśli, ale ta z niedostatku swego co miała włożyła i wszytko swe pożywanie.


text:
A gdy wychodził z kościoła, rzekł mu niektóry z zwolenników jego: Mistrzu obacz jakie to kamienie i jakie budowanie.


text:
Tedy Jezus odpowiedziawszy rzekł: Widzisz to wielkie budowanie? Nie zostanieć kamień na kamieniu, któryby nie był rozwalon.


text:
Powiedzże nam kiedy ty rzeczy będą, a co za znak będzie, gdy przyjdzie czas iż się wszystko ma skończyć?


text:
Gdy tedy usłyszycie walki i wieści o walkach, nie trwóżcież sobą, boć potrzeba być temu, aleć nie jeszcze koniec.


text:
Abowiem powstanie naród przeciw narodowi, a królestwo przeciw królestwu i będą trzęsienia ziemie na każdych miejscach i będą głody i zamieszania, a ty są początki boleści.


text:
Ale wy się ostrzegajcie, boć was wydadzą przed sądy i do bożnic i będą was bić, a przed przełożonymi i królami dla mnie stawać będziecie ku przeświadczeniu ich.


text:
A gdy was wydane wodzić będą, nie troszczcież się przed tym cobyście mówić mieli, ani o tym myślcie, ale cokolwiek wam będzie podano na on czas to mówcie. Abowiem nie wy jesteście, którzy mówicie, ale Duch on Święty.


text:
I podać brat brata na śmierć, a ociec syna i powstaną dzieci przeciwko rodzicom, starając się jakoby je o śmierć przyprawili.


text:
Będziecie u wszytkich w nienawiści dla imienia mego, lecz który dotrwa aż do końca, ten będzie wybawion.


text:
Gdy tedy ujźrzycie obrzydłe spusztoszenie, które opowiedziane jest od Daniela proroka, będące tam gdzie nie trzeba, (kto czyta niechżeć obacza) tedy ci co w Żydowstwie będą, niech uciekają na góry.


text:
Ten zasię, który będzie na domu, niech nie schodzi do domu, ani wchodzi aby miał co wziąć z domu swego.


text:
Abowiem ty tam dni będą takowem uciśnieniem, jakie nie było od początku rzeczy stworzonych, które sprawił Bóg aż do tego czasu, ani będzie.


text:
A gdyby nie ukrócił Pan dni onych, żadnegoby ciało nie było wybawione. Ale dla przebranych, które obrał, ukrócił dni onych.


text:
Boć nastaną fałeszni Krystusowie i fałeszni Prorocy i będą wydawać znaki i cuda ku zwiedzeniu, by mogło być i wybranych.


text:
Tedyć też on poszle Anioły swe, a zbierze wszytki swe przebrane od czterech wiatrów, od kończyn ziemie aż do kończyn nieba.


text:
Ale się nauczcie przypowieści od figowego drzewa, gdy już gałązka jej będzie młoda, a wypuszcza listki, znacie iż lato jest blisko.


text:
Także i wy gdy obaczycie iż się to dziać będzie, znajcież żeć już blisko, a we drzwiach jest Królestwo Boże.


text:
Zaprawdęć wam powiedam: Żadnym sposobem nie przeminie ten wiek, aż gdyby wszytki ty rzeczy były uczynione.


text:
Aleć o tym dniu i godzinie żaden nie wie ani też i Anieli, którzy są w niebie, ani sam Syn, tylkoż sam Ociec.


text:
Jako ten, który idzie precz zostawiwszy dom swój, a dawszy moc służebnikom swym, każdego nad swą robotą, a wrotnemu roskazawszy aby czuł.


text:
Czujcież tedy, (bo nie wiecie gdy Pan domu onego przyjdzie, jeśliż z wieczora, jeśli w północy, jeśli gdy kurzy zapoją, jeśli z poranku)


text:
A była wielka noc i święto Przaśników po dwu dni i szukali książęta kapłańskie i doktorowie, jakoby go zdradą pojmawszy zabili.


text:
Gdy tedy był w Betanijej w domu Symona trędowatego, gdy siedział, przyszła niewiasta mając słojek alabastrowy olejku spikanardowego, barzo drogiego, a stłukszy alabastr, wylała ji na głowę jego.


text:
Tedy Jezus rzekł: Dajcie jej pokój i przeczże ją frasujecie? Dobryć uczynek przeciwko mnie uczyniła.


text:
Bo zawżdy ubogie będziecie mieć zsobą i kiedykolwiek zachcecie, możecie im dobrze czynić, lecz mnie nie zawżdy mieć będziecie.


text:
Zaprawdę powiedam wam: Kędyżkolwiek opowiedana będzie Ewanjelija ta po wszytkim świecie, też co ta uczyniła powiedzą na pamiątkę jej.


text:
To gdy oni usłyszeli, uradowali się i obiecali mu dać pieniądze, a przetoż czyhał na czas jakoby go był wydał.


text:
Pierwszego tedy dnia Przaśników, gdy obchodzili wielką noc, rzekli mu zwolennicy jego: Gdzież chceż abychmyć szedszy nagotowali używać wielkiej nocy?


text:
A tak posłał dwu z swych zwolenników i rzekł im: Idźcie do miasta, a podka się z wami niektóry niosąc dzban wody. Idźcież za nim.


text:
I gdziekolwiek wnidzie, powiedzcież gospodarzowi: Mistrz mówi: Gdzież jest gospoda kędy będę pożywał wielkiej nocy z zwolenniki mojemi?


text:
Odszedszy tedy zwolennicy, przyszli do miasta i naleźli wszytko jako im powiedział i nagotowali wielką noc.


text:
Potym gdy siedzieli i jedli rzekł Jezus: Zaprawdę wam powiedam, jeden z was zdradzi mię, który je ze mną.


text:
Aczci Syn człowieczy idzie jako o nim jest napisano. Ale biada człowiekowi onemu, przez którego Syn człowieczy będzie wydan. Dobrzesz było by się był człowiek on nie narodził.


text:
A gdy jeszcze jedli, wziął Jezus chleb, a błogosławiąc łamał i dał im mówiąc: Bierzcie jedzcie, to jest ciało moje.


text:
Zaprawdę powiedam wam: Nie będę dalej pił z owocu winnego, aż do onego dnia, gdy je nowe pić będę w Królestwie Bożym.


text:
Tedy do nich rzekł Jezus: Wszyscy się zgorszycie we mnie tej nocy. Bo jest napisano: Uderzę pastyrza, a będą rosproszone owce.


text:
Rzekł mu tedy Jezus: Zaprwadę powiedam, iż dziś tej nocy pierwej niż dwa kroć kur zapoje, trzy kroć się mnie zaprzesz.


text:
Ale on tym więcej mówił: By potrzeba i umrzeć mi z tobą, nie zaprzę się ciebie, a także też i wszyscy mówili .


text:
A tak przyszli na miejsce które zwano Getsemane. Tedy rzekł swym zwolennikom: Siedźcie tu póki się ja modlić będę.


text:
Odszedszy tedy maluczko, padł na ziemię i modlił się, jeśliby być mogło aby od niego odeszła godzina ona.


text:
I mówił: Abba Ojcze, wszytkoć tobie jest podobne, przenieś odemnie ten kubek; wszakże nie to co ja chcę, ale co ty chcesz.


text:
Zatem przyszedł a znalazł je śpiące i rzekł Piotrowi: Symon śpisz? Nie mógłżeś ze mną czuć jednę godzinę?


text:
A wróciwszy się, nalazł je zasię śpiące, bo oczy ich były ociążone, ani wiedzieli coby mu odpowiedzieć.


text:
I przyszedł po trzecie, a rzekł im: śpicież dalej i odpoczywajcie. Dosyć ci. Przyszłać godzina, oto będzie wydan Syn człowieczy w ręce grzesznych.


text:
I wnet pokąd to jeszcze mówił przyszedł Judasz, który był jeden ze dwunaście, a z nim wielki poczet, z mieczmi i z kijmi od książąt kapłańskich, od doktorów i od starszych.


text:
A ten co go wydał, dał im był znak społeczny mówiąc: Któregoć jakolwiek pocałuję, tenci jest. Imajcież go a wiedźcie bespiecznie.


text:
Na każdymci dzień był u was w kościele ucząc, a wżdyście mię nie pojmali, lecz się to dzieje, aby się wypełniły pisma.


text:
Ale niektóry młodzieniaszek szedł za nim obwinąwszy się prześcieradłem na nagie ciało i pojmali go młodzieńcy.


text:
Tedy wiedli Jezusa do nawyższego kapłana, a zeszły się z nim wszytki książęta kapłańskie i starszy i doktorowie.


text:
A Piotr za nim szedł z daleka, aż w dwór książęcia kapłańskiego i siedział z służebniki grzejąc się u ognia.


text:
I szukali książęta kapłańskie i wszystko zgromadzenie przeciw Jezusowi świadectwa, aby go na śmierć zdali, ale nie naleźli.


text:
My słyszelichmy gdy mówił: Ja rozwalę kościół ten, który jest rękami zbudowany, a w trzech dnioch iny, nie ręką uczyniony, zbuduję.


text:
I powstawszy w pośrzodek nawyższy kapłan pytał Jezusa mówiąc: Nicże nie odpowiedasz? Coż ci przeciw tobie świadczą?


text:
Ale on milczał, a nic nie odpowiedział. Potym go pytał nawyższy kapłan i rzekł mu: I tyżeś jest on Krystus Syn Błogosławionego?


text:
A Jezus rzekł: Jam jest i ujźrzycie Syna człowieczego siedzącego na prawicy mocy Bożej i przychodzącego z obłoki niebieskimi.


text:
Słyszeliście bluźnierstwo. Cóż się wam zda? A oni wszyscy skazali przeciw jemu, że jest winien śmierci.


text:
I poczęli nań niektórzy plwać i zakrywać oblicze je, a dawając mu policzki, mówili mu: Gadajże! Służebnicy też bili go kijmi.


text:
A on zasię zaprzał. I potym zaś maluczko, którzy tam stali, rzekli Piotrowi: Wieręś i ty z onych, boś i Galilejczyk i mowa twa jest podobna.


text:
Tedy powtóre kur zapiał i wspomniał Piotr słowa, które mu mówił Jezus, że pierwej niż kur dwa kroć zapoje, trzykroć się mnie zaprzesz, a zamyśliwszy się, płakał.


text:
Tedy wnet raniuczko zszedszy się do rady nawyszy kapłani z starszymi i z doktory i ze wszytkim zgromadzeniem, przywiedli Jezusa związanego i podali go Piłatowi.


text:
I był niektóry co go nazywano Barabasz w więzieniu, z tymi co z nim rostyrk uczynili, a w tymże rostyrku mężobójstwa się byli dopuścili.


text:
A odpowiedziawszy Piłat rzekł im powtóre: Cóż wżdy chcecie abych uczynił temu, którego powiedacie królem Żydowskim?


text:
A tak Piłat chcąc pospólstwu dosyć uczynić, puścił im Barabasza, a Jezusa ubiczowanego podał, aby był ukrzyżowan.


text:
A gdy go nagrawali, zwlekli go z szarłatu i oblekli w szaty własne, a wywiedli ji aby go ukrzyżowali.


text:
Tedy przymusili niektórego mimo idącego Symona Cyrenejczyka (który szedł z pola; ojca Aleksandrowego i Rufiego), aby wziął krzyż jego.


text:
Ci też, którzy tam mimo chodzili, sromocili go, chwiejąc głowami swemi, a mówiąc: A tyżeś to co rozwalasz kościół i we trzech dnioch ji zbudujesz?


text:
Także też i książęta kapłańskie nagrawając go, mówili jedni do drugich z doktory: Ine zachował, a samego siebie zachować nie może.


text:
Niechże teraz Krystus on Król izraelski zstąpi z krzyża, abyśmy ujźrzeli i uwierzyli: Ci też co z nim byli ukrzyżowani, sromocili go.


text:
Tedy dziewiątej godziny krzyczał Jezus głosem wielkim, mówiąc: Eloi, Eloi, lamma sabachtani? Co się wykłada: Boże mój, Boże mój, czemuś mię opuścił?


text:
Zatym przybierzawszy niektóry napełnił gębkę octu i włożywszy na trzcinę dał mu pić mówiąc: Niechajcież ujźrzemy jeśli przyjdzie Eljasz a zdejmie go.


text:
Co gdy widział setnik, który stał przeciwko jemu, iż tak z wołaniem wypuszczał ducha rzekł: Zaprawdę człowiek ten był Syn Boży.


text:
Były też i niewiasty patrzając z daleka, między którymi była Marja Magdalena i Marja Jakuba mniejszego i Jozego matka i Salome.


text:
Które też gdy był w Galilejej, przyszły były za nim, a służyły mu i wiele inych, które były z nim, zstąpili do Jeruzalem.


text:
Przyszedszy Józef, który był z Arymatjej, uczciwy senator, który też oczekiwał królestwa Bożego, śmiele szedł do Piłata i prosił o ciało Jezusowe.


text:
Ten kupiwszy prześcieradło i zjąwszy go, uwinął w prześcieradło i położył w grobie, który był wykopan w opoce i zatoczył kamień do drzwi grobowych.


text:
A gdy minął szabat, Marja Magdalena i Marja Jakubowa matka i Salome, nakupiły maści, aby przyszedszy namazały go.


text:
Wszedszy tedy w grób, ujźrzały młodzieniaszka siedzącego po prawej stronie, ubranego w szaty białe i lękły się.


text:
Ale on rzekł do nich: Nie lękajcie się. Jezusa onego szukacie Nazarańskiego, który był ukrzyżowan. Wzbudzonci jest. Nie masz go tu. Oto miejsce gdzie go było położono.


text:
A tak idźcie a powiedzcie to zwolennikom jego i Piotrowi, iż was uprzedzi do Galilejej. Tam go oglądacie, jako wam powiedział.


text:
Tedy wnet odszedszy, uciekły od grobu, abowiem ze drżeniem zdumiały się, a nikomu nic nie powiedały, bo się bały.


text:
A tak gdy wstał Jezus raniuczko pierwszego dnia po świecie, ukazał się Marjej Magdalenie, z której był wyrzucił siedmioro diabelstwa.


text:
Potym też dwiema z nich przechadzającym się ukazał się w inym kształcie, gdy szli do niektórego miasteczka.


text:
Na ostatek onym jedennaście społu siedzącym ukazał się i wyrzucał im na oczy niedowiarstwo ich i zatwardzenie serca, iż tym, którzy go widzieli wzbudzonego, nie wierzyli.


text:
A tyć znamiona za tymi pójdą, którzy uwierzą: przez imię moje diabelstwa wyrzucać będą, nowemi języki mówić będą.


text:
Węże będą brać i choćby co śmiertelnego pili, żadnym sposobem im nie zaszkodzi, a ręce na niemocnych położą i będą zdrowi.


text:
Oni też wyszedszy przepowiedali wszędy gdzie Pan społu z nimi sprawował i utwierdził słowo przez znaki, które się działy.


text:
Gdyż wiele ich podjęli się wypisać sprawę tych rzeczy, które między nami były dostatecznie upewnione.


text:
Zdało się też i mnie wszytkiego dostatecznie z początku doszedszy, porządnie o tym do ciebie pisać, o nazacniejszy Teofile.


text:
Był za czasów Heroda, onego króla judskiego, kapłan niektóry imieniem Zacharjasz z rzędu Abijego, a żona jego była z córek Aaronowych, której imię było Elżbieta.


text:
A byli oboje sprawiedliwemi przed Bogiem, chodząc we wszytkim roskazaniu i ustawach pańskich oprócz naganienia.


text:
Według zwyczaju urzędu kapłańskiego, przypadł nań los, iż miał sprawować kadzenie wszedszy do kościoła Pańskiego.


text:
I rzekł do niego Anioł: Nie bój się Zacharjaszu, boć jest wysłuchana modlitwa twoja, a żona twa Elżbieta porodzi tobie syna i wzowiesz imię jego Jan.


text:
Abowiem będzie wielkim przed Panem, a nie będzie pił wina ani sekar i będzie napełnion Duchem świętym jeszcze z żywota matki swej.


text:
Bo on pójdzie wprzód przed oblicznością jego z duchem i z mocą Eljaszową, aby obrócił serca ojców ku synom, a uporne ku rostropności sprawiedliwych, iżby zgotował Panu lud przyprawny.


text:
Tedy rzekł Zacharjasz do Anioła: Poczymże wżdy to poznam? Bom ja stary, a żona moja podeszła w leciech.


text:
A odpowiedziawszy Anioł rzekł mu: Jaciem jest Gabrijel, który stoi przed Panem, a posłan jestem abych mówił do ciebie, a iżbychci ty radości opowiedział.


text:
Otóż zamilkniesz ani będziesz mógł mówić, aż do onego dnia gdy się to stanie, dlatego żeś nie uwierzył słowom moim, które się wypełnią czasu swojego.


text:
Potym gdy wyszedł, nie mógł do nich przemówić i poznali, że widzenie widział w kościele, bo im przez znaki ukazował i został niemym.


text:
Potym miesiąca szóstego posłan jest Anioł Gabrijel od Boga, do miasta Galilejskiego które zwano Nazaret,


text:
Wszedszy tedy Anioł do niej rzekł: Bądź pozdrowiona z łaski zmiłowana. Pan z tobą jest. Błogosławionaś ty między niewiastami.


text:
Ale Anioł odpowiedziawszy rzekł jej: Duch święty przyjdzie w cię, a moc Nawyższego zaćmi cię, a dlategoż też to co się z ciebie narodzi święte. Będzie nazwano Syn Boży.


text:
A otoć Elżbieta krewna twa i sama poczęła syna w starości swej, a już ten jest miesiąc szósty, onej którą nazywano niepłodną.


text:
A tak rzekła Marja: Otoż służebnica Pańska. Niech się ze mną dzieje wedle słowa twego. I odszedł od niej Anioł.


text:
Tam gdy usłyszała Elżbieta witanie Marjej, skoczyło dzieciątko w żywocie jej i napełniona jest Ducha świętego Elżbieta.


text:
A zawołała głosem wielkim i rzekła: Błogosławionaś ty między niewiastami, iż błogosławiony owoc żywota twego.


text:
Abowiem oto jako doszedł głos witania twego do uszu moich, skoczyło z weselem niemowniątko w żywocie moim.


text:
Gdyż wejźrzał na pokorną służebnicę swą, bo oto od tego czasu błogosławioną mię powiedać będą wszytki wieki


text:
Co usłyszawszy sąsiedzi i krewni jej, iż zacnie Pan użył miłosierdzia przeciw jej, radowali się z nią.


text:
A gdy było dnia ósmego, zeszli się aby obrzezali dzieciątko i nazywali go imieniem ojca jego, Zacharjaszem.


text:
A tak przyszedł strach na wszytki sąsiady ich, a po wszytkiej górnej krainie judskiej rozsławione są wszytki słowa.


text:
Tedy wszyscy którzy usłyszeli, zachowywali je w sercu swojem mówiąc: I cóż to za dzieciątko będzie? A tak ręka Pańska była z nim.


text:
A ty też dzieciątko Prorokiem Nawyższego będziesz nazwane, bo pójdziesz w przód przed oblicznością Pańską, abyś gotował drogi jego.


text:
Aby się ukazała tym którzy w ciemnościach i w cieniu śmierci położeni są, ku wyprostowaniu nóg naszych na drogę pokoju.


text:
A tak dzieciątko ono podrastało i było umocnione Duchem i było na pustyniach, aż do onego dnia kiedy się ukazało przed Izraelem.


text:
Szedł też i Józef od Galilejej z miasta Nazaret, ku Juda do miasta Dawidowego, które zową Betleem, dlatego iż był z domu i z narodu Dawidowego.


text:
Porodziła syna swojego pierworodnego, a uwinęła go w pieluszki i położyła go w żłobie dlatego, iż im miejsca nie było w gospodzie.


text:
A oto Anioł Pański z nagła knim przyszedł, a jasność Pańska oświeciła je zewsząd i lękli się wielką bojaźnią.


text:
Tedy im rzekł Anioł: Nie bójcież się, abowiemci oto oznajmuję wam wesele wielkie, które będzie wszytkiemu ludowi.


text:
Potym gdy odeszli Aniołowie od nich do nieba, tedy pastyrze oni mówili jedni do drugich: Pódźmyż już aż do Betleem, a oglądajmy tę sprawę, którą nam Pan oznajmił.


text:
I wrócili się pastyrze wysławiając i chwaląc Boga, za to wszytko co słyszeli i widzieli jako im powiedano.


text:
A gdy przyszedł dzień ósmy, iżby obrzezano dzieciątko, tedy imię jego nazwano jest Jezus, które było mianowano od Anioła pierwej niż się w żywocie poczęło.


text:
Gdy się też wypełniły dni oczyściania Marjej wedle zakonu Mojżeszowego, przywiedli go do Jeruzalem, aby go stawili Panu.


text:
A temu, aby oddali ofiarę wedle tego co jest powiedziano w zakonie Pańskim, parę synogarlic abo dwoje gołąbiąt.


text:
A oto był niektóry w Jeruzalem, któremu imię było Symeon, człowiek sprawiedliwy i bogobojny, oczekawając pociechy izraelskiej, a Duch święty był nad nim,


text:
I oznajmiono mu to było przez Ducha świętego, że nie miał oglądać śmierci, ażby pierwej oglądał Krystusa onego Pańskiego.


text:
Ten z natchnienia Ducha świętego przyszedł do kościoła, a gdy rodzicy wwiedli dzieciątko Jezusa aby zań uczynili wedle zwyczaju zakonnego.


text:
I błogosławił im Symeon, mówiąc do Marjej matki jego: Oto ten położon jest na upad i na powstanie wielu ich w Izraelu i na znak, któremu się sprzeciwić będą.


text:
Była też i Anna prorokini, córka Fanuelowa z pokolenia Aser, ta już była barzo podeszła w leciech, a siedm lat żyła z mężem od panieństwa swego.


text:
I będąc wdową około ośmidziesiąt i czterzech lat, nie odchadzała od kościoła, a poszcząc i modląc się służyła Bogu w nocy i we dnie.


text:
Ta przyszedszy tegoż czasu, chwaliła też Pana i powiedała o nim wszytkim, którzy oczekawali odkupienia w Jeruzalem.


text:
A tak oni odprawiwszy wszytko wedle zakonu Pańskiego, wrócili się ku Galilejej do Nazaret miasta swego.


text:
I gdy się dni wypełniły, oni się wrócili, a zostało dzieciątko Jezus w Jeruzalem, o czym nie wiedział Józef i matka jego.


text:
A mniemając żeby był w towarzystwie, szli w drogę dzień jeden, a szukali go między krewnymi i znajomemi.


text:
Potym po trzeciem dniu naleźli go siedzącego w kościele między doktory, a on ich słucha i pyta się ich.


text:
A ujźrzawszy go zadziwili się. Tedy kniemu rzekła matka jego: Synu przeczżeś nam tak uczynił? Oto ociec twój i ja frasując się szukalichmy cię.


text:
Ale on rzekł do nich: Cóż jest żeście mię szukali? Zażeście nie wiedzieli, iż w tych rzeczach, które są ojca mego potrzeba mnie być?


text:
A tak szedszy z nimi, przyszedł do Nazaret, a był ich posłuszen. Matka też jego wszystko to zachowywała w sercu swem.


text:
Potym piątego nastego roku za panowania Tyberjusza cesarza, za Poncjusa Piłata starosty judskiego, a za Heroda króla galilejskiego, a za Filipa brata jego króla iturejskiego, trachonitskiej ziemice i za Lizanijasza abileńskiego króla.


text:
Gdy nawyższemi kapłany byli Annas i Kajafasz, stało się słowo Pańskie do Jana, Zacharjaszowego syna, na puszczy.


text:
A tak przyszedł do wszytkiej krainy leżącej nad Jordanem, opowiedając krzest uznania na odpuszczenie grzechów.


text:
Jako jest napisano w księgach powieści Ezajasza proroka, który tak mówi: Głos wołającego na puszczy. Gotujcież drogę Pańską, czyńcież proste ścieżki jego.


text:
Każda dolina będzie napełniona, a każda góra i pagórek zniżon będzie, a miejsca krzywe staną się prostymi, a nierówne drogi równymi będą.


text:
Tedy mówił zgromadzeniu ludzi przychodzących aby byli okrzczeni od niego. Narodowie żmijów i któż to wam okazał żebyście uciekali przed gniewem przyszłym?


text:
Przynoścież tedy pożytki godne ku uznaniu, a nie poczynajcie mówić sami u siebie: Ojca mamy Abrahama. Abowiem wam powiedam: Iżby też mógł Bóg z tych kamieni wzbudzić dzieci Abrahamowi.


text:
Aleć już i siekiera do korzenia drzew przyłożona jest: A przetoż każde drzewo nieprzynoszące owocu dobrego bywa wycięte i w ogień wrzucone.


text:
A on im odpowiedziawszy rzekł: Kto ma dwie sukni, niech podzieli z tym co nie ma, a kto ma potrawy, niech także uczyni.


text:
Pytali go też żołnierze mówiąc: A my cóżwżdy czynić mamy? Tedy im odpowiedział: Żadnego nie tłuczcie ani potwarzajcie, ale miejcie dosyć na swej zapłacie.


text:
Odpowiedział Jan mówiąc wszytkim: Chociażci ja was krzczę wodą, aleć idzie który jest możniejszy niż ja. Któremu ja nie jestem godzien abych miał rozwiązać rzemień u trzewików. Tenci was będzie krzcił Duchem świętym i ogniem.


text:
Który ma łopatę w ręku swych, a wychędoży bojsko swoje i zbierze pszenicę do szpiklerza swego, a plewy spali ogniem nieugaszonym.


text:
Tedy Herod król karan był od niego, dla Herodjady żony Filipa brata jego i dla wszytkich złości które czynił.


text:
I stało się gdy był krzczon wszytek lud i Jezus był okrzczon i modlił się, tedy się niebo otworzyło.


text:
A stąpił nań Duch święty w osobie cielesnej jako gołębica i stał się głos z nieba mówiąc: Ty jesteś on namilszy Syn mój. W tobieć przestawam.


text:
Tedy Jezus poczynał być jakoby we trzechdziesiąt lat, gdy jeszcze mnimano żeby był synem Józefowym, który był syn Heli.


text:
Który był syn Matat, który był syn Lewi, który był syn Melchy, który był syn Janna, który był syn Józefa.


text:
Który był syn Matatjasza, który był syn Amosa, który był syn Nauma, który był syn Esli, który był syn Nagge.


text:
Który był syn Maat, który był syn Matatjasza, który był syn Semej, który był syn Józefa, który był syn Juda.


text:
Który był syn Joanna, który był syn Resa, który był syn Zorobabela, który był syn Salatjela, który był syn Nery.


text:
Który był syn Melchy, który był syn Abby, który był syn Kosam, który był syn Elmodam, który był syn Er.


text:
Który był syn Jose, który był syn Elijezer, który był syn Jorym, który był syn Mata, który był syn Lewi.


text:
Który był syn Symeonów, który był syn Juda, który był syn Józefa, który był syn Jonama, który był syn Elijacym.


text:
Który był syn Melea, który był syn Menam, który był syn Matata, który był syn Natana, który był syn Dawida.


text:
Który był syn Jeffe, który był syn Obed, który był syn Booz, który był syn Salmon, który był syn Naason.


text:
Który był syn Aminabab, który był syn Aram, który był syn Ezron, który był syn Fares, który był syn Juda.


text:
Który był syn Jakub, który był syn Izaaka, który był syn Abrahama, który był syn Tare, który był syn Nachorów.


text:
Który był syn Saruch, który był syn Ragau, który był syn Faleg, który był syn Heber, który był syn Sale.


text:
Który był syn Matusala, który był syn Enocha, który był syn Jared, który był syn Mahalaleel, który był syn Kainan.


text:
Tedy Jezus będąc pełen Ducha świętego, wrócił się od Jordanu i przywiedzion jest od tegoż ducha na puszczę.


text:
Będąc przez czterdzieści dni kuszon od diabła, ani jadł nic przez ony dni, ale gdy się ony skończyły, po tym łaknął.


text:
Ale Jezus odpowiedając mu rzekł: Napisano jest: Iż nie chlebem samym żywie człowiek, ale wszelkiem słowem Bożem.


text:
I rzekł mu diabeł: Te wszytki moc dam tobie i chwałę tych królestw, bo mi jest podana, a komu jedno chcę dawam ją.


text:
Nato Jezus odpowiedziawszy rzekł mu: Odejdź precz odemnie szatanie. Abowiemci napisano: Będziesz Pana Boga twego chwalił i jemu samemu służył.


text:
Wiódł go potym do Jeruzalem, a postawił go na szczytu kościelnym i rzekł mu: Jeśliś jest Syn Boży, rzuć się sam ztąd na dół.


text:
A tak Jezus wrócił się z mocą Ducha do Galilejej, a przyszła o nim sława po wszytkiej okolicznej krainie.


text:
Potym przyszedł do Nazaret, gdzie był wychowan i wszedł według zwyczaju swego w dzień szabatny do bożnice i powstał aby czytał.


text:
Duch Pański nademną dlatego, iż mię pomazał abych opowiedał Ewanjeliją ubogim. Posłał mię abych uzdrowił skruszone na sercu, abych opowiedział więźniom wyzwolenie, a ślepym naprawienie wzroku, a żebych złamane wypuścił na wolność.


text:
Zamknąwszy potym księgi, gdy je wrócił słudze siadł, a wszytcy w bożnicy pilnie się mu przypatrowali oczyma swemi.


text:
Wszyscy tedy dawali mu swe świadectwo, dziwując się onym słowam pełnym wdzięczności, które pochodziły z ust jego, a mówili: Izaź ten nie jest syn Józefów?


text:
Zatym rzekł do nich: Iście wy mnie rzeczecie tę przypowieść: Lekarzu uzdrów samego siebie. Wszytko cochmy słyszeli iż się stało w Kapernaum uczyńże i tu w ojczyźnie twojej.


text:
Aleć wam w prawdzie powiedam: Byłoć wiele wdów za czasów Eljaszowych w Izraelu, gdy było zamknione niebo do trzech lat i sześci miesięcy tak, iż się był wszczął wielki głód po wszytkiej ziemi.


text:
Lecz do żadnej z nich nie był posłan Eljasz, jedno do Sarepty miasta Sydońskiego, do niewiasty wdowy.


text:
Byłoć też i wiele trędowatych w Izraelu za czasów Elizeusza proroka, a wżdy żaden z nich nie był oczyścion, jednoż Naaman Syryjczyk.


text:
I wstawszy wyrzucili go precz z miasta, a wywiedli go na koniec góry (na której miasto ich zbudowane było) aby go zrzucili.


text:
I był tam w bożnicy niektóry opętany, co miał w sobie ducha nieczystego, który zawołał głosem wielkim.


text:
Mówiąc: Ach cości do nas Jezusie Nazareński? Przyszedłeś abyś nas wytracił? Znam cię ktoś jest, On Święty Boży.


text:
Sfukał go tedy Jezus mówiąc: Umilknisz a wynidź od niego. Tedy diabelstwo porzuciwszy go w pośrzodku, wyszło od niego, a nic mu nie szkodziło.


text:
I przyszedł strach na wszytki, a mówili jedni do drugich: Cóż to jest za rzecz, iż wierzchnością i mocą rozkazuje duchom nieczystym i wychodzą?


text:
Potym Jezus wstawszy z bożnice wszedł w dom Symonów, a świekrę Symonowę trzymała gorączka wielka i prosili go za nią.


text:
Tedy on stojąc nad nią sfukał gorączkę i wnet jej przestała. Ona tedy natychmiast wstawszy służyła im.


text:
A gdy słońce zachodziło, wszyscy którzy mieli niemocne rozlicznemi chorobami złożone, przywodzili je do niego, a on na któregokolwiek z nich ręce włożył, uzdrawiał je.


text:
Ktemu od wiela ich wychodziły diabelstwa wołając i mówiąc: Tyś jest on Krystus Syn Boży. Lecz on na nie fukając nie dopuszczał im mówić, żeby wiedziały, iż on jest Krystusem.


text:
A gdy nastał dzień, szedł na miejsce puste, a zgromadzenie ludzi szukało go i przyszedszy aż do niego, zatrzymawali go aby odchodził od nich.


text:
Ale on rzekł do nich: Zaiste też potrzeba abych i inem miastam oznajmował królestwo Boże, gdyżem jest na to posłan.


text:
Stało się potym gdy wielkość ludzi nalegała go dla słuchania słowa Bożego, tedy on stanął podle jeziora Genezaret.


text:
A tak wszedszy w jednę onych łodzi, która była Symonowa, prosił go aby maluczko odjechał od brzegu, a siadszy uczył ono zgromadzenie z łodzi.


text:
Tedy Symon odpowiedziawszy, rzekł mu: Mistrzu, gdyciechmy przez wszytką noc pracowali, przedsięśmy nic nie pojmali. Wszakoż na roskazanie twe zapuszczę sieć.


text:
I dali znać towarzyszom co byli w drugiej łodzi, aby przyszli a ratowali je, a tak przyszli a napełnili obie łodzie tak, iż się aż zanarzały.


text:
Co gdy ujźrzał Symon Piotr, upadł u kolan Jezusowi, mówiąc: Wynidź odemnie, bociem jest człowiek grzeszny Panie.


text:
Także Jakuba i Jana syny Zebedeuszowe, którzy byli towarzysze Symonowi. A zatym rzekł Jezus do Symona: Nie bój się, od tego czasu ludzi żywe imać będziesz.


text:
Potym, gdy był w mieście niektórym, tedy oto był tam człek niektóry pełny trądu, a ujźrzawszy Jezusa padł na oblicze prosząc go a mówiąc: Panie jeśliż chceż, możesz mię oczyścić.


text:
I ściągnąwszy Jezus rękę, tknął go mówiąc: Chcę. Bądź oczyścion. I natychmiast zszedł trąd od niego.


text:
Lecz mu on przykazał żeby tego nikomu nie powiedał. Ale rzekł: Idź ukaż się sam kapłanowi i uczyń ofiarę za oczyścienie twoje, jako roskazał Mojżesz na przeświadczenie im.


text:
I roznaszały się o nim tym więcej powieści, a schadzało się barzo wiele ludzi, aby słuchali a iżby uzdrowieni byli od niemocy swych.


text:
I przydało się dnia niektórego gdy on nauczał, byli też siedzący Faryzeuszowie i zakonni doktorowie, którzy się byli zeszli ze wszytkich miasteczek Galilejskich, z Juda i z Jeruzalem, a moc Pańska była z nim ku uzdrowieniu ich.


text:
Tedy oto niektórzy przynieśli na łóżku człowieka, który był ruszony powietrzem i szukali kędyby go wnieść a postawić przed nim, a gdy nie naleźli którąby go stroną wnieść mieli przed wielkością ludu.


text:
Tedy poczęli myślić doktorowie i Faryzeuszowie mówiąc: I cóż zacz jest ten co mówi bluźnierstwa? I któż może odpuścić grzechy jedno sam Bóg.


text:
Żebyście tedy wiedzieli, iż Syn człowieczy ma zwierzchność odpuszczać grzechy na ziemi, (rzekł ruszonemu powietrzem). Tobie powiedam: Wstań, a wziąwszy łóżko twoje idź do domu swego.


text:
Tedy on wnet wstawszy przed oblicznośćią ich, wziąwszy to na czym leżał, szedł do domu swego chwaląc Boga.


text:
I zdumieli się wszyscy, a chwalili Boga i byli pełni bojaźni, mówiąc: Zaistechmy widzieli niedomniemane rzeczy.


text:
A uczynił przeń Lewi w domu swoim wielką ucztę, gdzie było wiele celników i inych, którzy z nim siedzieli.


text:
A tak oni którzy byli z doktorów i z Faryzeuszów, szemrali przeciw zwolennikom jego mówiąc: Przeczże z celniki i z grzeszniki jadacie i pijacie.


text:
Ale Jezus odpowiedziawszy, rzekł do nich: Nie potrzebać tym, którzy zdrowi są lekarza, jedno tym którzy się źle mają.


text:
Ale oni rzekli kniemu: Przeczże Janowi zwolennicy poszczą często? I modlitwy czynią, także i Faryzejscy? Aleć twoi jedzą i piją?


text:
Tedy on rzekł do nich: Zali możecie uczynić żeby synowie wesela mieli pościć póki z nimi jest oblubieniec?


text:
I powiedział też im podobieństwo: Żaden płata sukna nowego nie przyszywa do szaty starej, bo inaczej ono nowe drze stare i nie zgadza się nowy płat z starym.


text:
I nie nalewa też żaden wina nowego w stare naczynia, bo inaczej wino nowe rozerwie naczynia i rozleje się, a naczynia poginą.


text:
A żadny napiwszy się wina starego, nie zarazem chce pić nowego, bo mówi: Pożyteczniejszeć jest stare.


text:
Stało się po tym, iż on w sabat wtóry po pirwszym szedł przez zboża i uczniowie jego wyrywali kłosy i jedli je trąc je rękoma.


text:
Ale Jezus odpowiedziawszy rzekł do nich: Izaliście tego nie czytali co uczynił Dawid, gdy był łaknącym i z onymi, którzy z nim byli.


text:
Jako wszedł do domu Bożego i wziął chleby pokładne a jadł, dawając też i tym którzy z nim byli? Których to chlebów nie godziło się jadać jedno samym kapłanom.


text:
I stało się w drugi szabat, iż wszedł do bożnice a uczył i był tam niektóry co miał prawą rękę uschłą.


text:
Pilnowali go tedy doktorowie i Faryzeuszowie jeśliby był w szabat uzdrawiał, aby naleźli przyczynę skargi przeciw jemu.


text:
Ale on wiedział myśli ich i rzekł człowiekowi, który miał rękę uschłą: Wstań a stań pośrzodku, a tak on wstawszy stanął.


text:
Zatym do nich rzekł Jezus: Spytam was o niektórą rzecz: Słuszyli w szabat czynić dobrze czyli źle? Zachowaćli człowieka czy stracić?


text:
A tak pojźrzawszy po wszytkich rzekł człowiekowi: Wyciągni rękę twoję. A on tak uczynił i wrócona mu jest ręka jego tak zdrowa jako i druga.


text:
Potym zstąpił z nimi, a stanął na równinie w polu, i poczet zwolenników jego i wielkie mnóstwo ludu ze wszytkiego Judy i z Jeruzalem i z krain pomorskich i z Tyru i z Sydonu, co się schodzili, aby go słuchali i byli uzdrowionemi od niemocy swych.


text:
Owa się wszytka wielkość ludzi starała jakoby się dotknąć, abowiem moc wychodziła od niego i uzdrawiał wszytki.


text:
A tak podnióższy oczu swych na zwolenniki swoje mówił: Szczęśliwi ubodzy, boć wasze jest królestwo Boże.


text:
Szczęśliwi, którzy teraz łakniecie, bo będziecie nasyceni; Szczęśliwi, którzy płaczecie teraz, bo się śmiać będziecie.


text:
Szczęśliwi będziecie, gdy was nie będą nawidzieć ludzie i wyłączą was a będą was sromocić, a imię wasze wyrzucać będą jako złe, dla Syna człowieczego.


text:
Weselcie się dnia onego i radość okazujcie, boć oto nagroda wasza jest obfita w niebiosach, takci też i prorokom czynili ojcowie ich.


text:
Biadaż wam, którzyście napełnieni, abowiem łaknąć będziecie; Biadaż wam, którzy się teraz śmiejecie, bo będziecie narzekać i płakać.


text:
Biadaż wam gdy ludzie wszyscy dobrorzeczyć wam będą, abowiem ci też toż czynili fałesznym prorokom ojcowie ich.


text:
Aleć wam powiedam, którzy słuchacie: Miłujcież nieprzyjacioły wasze, czyńcie dobrze tym, którzy was nienawidzą.


text:
Temu, któryby cię uderzył po czeluści, podaj i drugą i temu, któryćby brał płaszcz i sukniej nie zbraniaj.


text:
Bo jeśliż miłujecie ty, którzy was miłują, co za łaskę mieć będziecie? Abowiemci i grzesznicy miłują ty, od których miłowani bywają.


text:
A jeśli dobrze czynicie tym, którzy wam dobrze czynią, cóż za łaskę mieć będziecie? Abowiemci i grzesznicy toż czynią.


text:
A jeśli pożyczacie tym, od których się nadziewacie odebrać, cóż za łaskę nadziewacie odebrać, cóż za łaskę mieć będziecie? Abowiemci i grzesznicy grzesznikom pożyczają, aby równo odebrali.


text:
Miłujcież tedy nieprzyjacioły wasze i czyńcie im dobrze i pożyczajcie nic się z tego nie nadziewając, tedyć będzie wielka nagroda wasza, a będziecie synowie onego Nawyższego. Abowiemci on jest dobrotliwy przeciw niewdzięcznikom i złośnikom.


text:
Nie sądźcież, a nie będziecie sądzeni; nie skazujcie, a nie będziecie skazani; rozwięzujcie a będziecie rozwięzani.


text:
Dajcież, a będzie wam dano, miarę dobrą, natłoczoną, potrzęsioną i opływającą dadzą w zanadrza wasze. Abowiem tąż miarą, która mierzycie, tąż wam zasię drudzy odmierzą.


text:
Nie jestci uczeń nad mistrza swego, ale któżkolwiek chce być uczniem doskonałym, ma być jako mistrz.


text:
Abo jako możesz rzec bratu twemu: Bracie dajci wyrzucę paździoro, które jest w twym oku, gdyż tramu który jest w twym oku nie baczysz. Pokryty człowiecze, wyrzuć wprzód tram on z oka twego, a tedy przypatrzysz się, abyś wyrzucił paździorko, które jest w oku brata twego.


text:
Gdyż każde drzewo z własnego owocu poznawają. Boć też nie zbierają z ciernia fig, ani ze krza zbierają grona.


text:
Człowiek dobry z dobrego skarbu serca swego, podawa rzeczy dobre, a zły człowiek ze złego skarbu serca swego podawa złą rzecz, abowiem z obfitości serca mówią usta jego.


text:
Podobny jest człowiekowi dom budującemu, który wykopawszy i wybrawszy głęboko zakłada grunty na opoce, a gdy wzbiera powódź otrąca się rzeka a on dom, ale go nie może poderwać, bo jest założony na opoce.


text:
Ten zasię, który słucha a nie czyni, podobien jest człowiekowi, który buduje dom swój na ziemi bez gruntu, a który gdy się rzeka otrąci, natychmiast się obalił i stał się wielki upad domu onego.


text:
Ten, gdy się osłyszał o Jezusie, posłał kniemu starsze Żydowskie, prosząc go, aby przyszedł a ratował sługę jego.


text:
A tak Jezus szedł z nimi, ale gdy nie daleko był od domu, posłał do niego on setnik przyjacioły, mówiąc mu: Panie nie trudźże się, abowiemci ja nie jest godzien abyś wszedł pod dach mój.


text:
A dlategoż i sam nie mniemiałem się być godnym przyjdź do ciebie. Ale rzecz słowem, a ozdrowiejeć sługa mój.


text:
Bociem też i ja jest człowiek pod zwierzchnością postanowiony, mając pod sobą służebne i mówię temu: Idź, a pójdzie; a drugiemu: Przyjdź i przyjdzie; a słudze mojemu: Uczyń to i uczyni.


text:
To usłyszawszy Jezus dziwował się mu i obróciwszy się do zgromadzenia ludzi, które szło za nim rzekł: Powiedam wam, żeciem ani w Izraelu tak wielkiej wiary nie znalazł.


text:
Potym dnia drugiego szedł do miasta, które zową Naim. A przy nim szło wiele zwolenników jego i zebranie ludzi wielkie.


text:
A gdy przychodził ku branie miejskiej, tedy oto umarłego wynoszono, który był jedyny syn u matki swej, a ktemu wdowy i była z nią wielkość ludu z miasta.


text:
I zjął wszytkich strach, a chwalili Boga mówiąc: Zaprawdę prorok wielki powstał między nami , a zaisteć Bóg wyjźrzał na lud swój.


text:
Oznajmili też i Janowi zwolennicy jego o tym wszytkim, a on wezwawszy dwu niektórych z zwolenników swoich,


text:
Gdy tedy przyszli do niego mężowie oni rzekli: Jan Krzciciel posłał nas do ciebie mówiąc: I tyżeś jest ten, który miał przyjdź, czyli drugiego czekać będziemy?


text:
Tedy onejże godziny wiele ich uzdrowił od niemocy, od trapienia i od duchów złych, a wiele ślepych wzrokiem darował.


text:
Odpowiedziawszy tedy Jezus rzekł do nich: Szedszy opowiedzcie Janowi coście widzieli i słyszeli, iż ślepi wzrok biorą, chromi chodzą, trędowaci są oczyścieni, głuszy słyszą, umarli powstawają, ubogim Ewanjeliją opowiedają.


text:
Zatym gdy odeszli posłowie Janowi, począł o Janie mówić do zgromadzenia ludzi: Czemużeście się wyszli dziwować na puszczą? Trzcinie, która się od wiatru chwieje?


text:
Ale cóżeście wyszli widzieć, człowieka w miękie szaty obleczonego? Oto ci, którzy są w odzieniu kosztownym i w roskoszach, sąć w pałacach królewskich.


text:
Tenci jest, o którym pisano: Oto posyłam posła mego przed obliczem twoim, który zgotuje drogę twoję przed tobą.


text:
Abowiem powiedam wam: Między tymi, którzy się rodzą z niewiast, żaden nie jest więczszy prorok nad Jana Krzciciela. Lecz który namniejszym jest w Królestwie Bożym, ten więczszym jest niż on.


text:
Tedy lud wszytek to słysząc i celnicy, wyznawali sprawiedliwego Boga, którzy byli pokrzczeni krztem Janowym.


text:
Ale Faryzeuszowie i nauczeni w zakonie odrzucili radę Bożę sami przeciw sobie, którzy nie byli pokrzczeni od niego.


text:
Podobnić są dzieciom na rynku siedzącym, które wołając jedny ku drugim mówią: Gralichmy wam na piszczałkach, a nie tańcowaliście. Narzekaliśmy wam, a nie płakaliście.


text:
Przyszedł Syn człowieczy jedząc i pijąc, a też mówicie: Otóż człowiek obżerca i opilca winem, przyjaciel celników i grzeszników.


text:
A oto niewiasta, która była w mieście grzesznicą, dowiedziawszy się, iż siedział w domu Faryzeuszowym, przyniosła słojek alabastrowy olejku.


text:
I stanąwszy u nóg jego z tyłu, płacząc poczęła łzami pokrapiać nogi jego, a włosami głowy swojej ucierać, a całując nogi jego olejkiem mazała.


text:
Co gdy ujźrzał Faryzeus on, który go był wezwał, rzekł sam w siebie mówiąc: Być ten był prorokiem, wżdyć by znał, którą i jaką to jest niewiasta co się go dotyka, bo jest grzesznicą.


text:
Ale Jezus odpowiedziawszy, rzekł do niego: Symon, mamci nieco powiedzieć. A on rzekł: Powiedz Mistrzu.


text:
A gdy mu oni nie mieli czym płacić, darował ich tym obudwu. A przetoż powiedz mi: Z tych dwu, którysz go więcej miłować będzie?


text:
Ale Symon odpowiedziawszy rzekł: Tak mniemam, iż ten, któremu więcej darował. A tedy on rzekł: Dobrześ rozeznał.


text:
I obróciwszy się ku niewieście, rzekł Symonowi: Widziszże tę niewiastę? Wszedłemci do domu twego, a nie dałeś wody na nogi moje. A ta oto łzami pokropiła nogi moje i włosami głowy swej utarła.


text:
A dlategożci powiedam, że jej odpuszczono wiele grzechów i przetoż wiele umiłowała. Ale komuć mało odpuszczają, mało miłuje.


text:
I poczęli niektórzy co społu siedzieli mówić między sobą: I cóż zacz jest ten, który też i grzechy odpuszcza?


text:
Stało się potym, iż chodził po wszytkich mieściech i po wsiach łażąc i opowiedając Królestwo Boże, a oni dwanaście byli z nim.


text:
I niektóre niewiasty, które był uzdrowił od duchów złych i od chorób, jako Marja, którą zwano Magdalena, z której siedmioro diabelstwa wyszło.


text:
Joanna też żona Chuzego sprawcę Herodowego, ktemu Zuzanna i inych wiele, które mu służyły z majętności swoich.


text:
A gdy wielkie zgromadzenie ludzi schodziło się i którzy byli we wszytkich mieściech szły do niego, rzekł przez podobieństwo:


text:
Niektóry co siał wyszedł siać nasienia swego, a gdy siał, padało jedno podle drogi i podeptano je, a przyleciawszy ptacy powietrzni wyjedli je.


text:
Drugie zasię padło na ziemię dobrą, a urozszy przyniosło owoc stokrotny. Tedy mówiąc to wołał: Kto uszy ma ku słuchaniu niech słucha.


text:
Tedy im on rzekł: Wamci dano znać tajemnice królestwa Bożego, ale inem tylko przez podobieństwa, aby widząc nie widzieli, a słysząc nie rozumieli.


text:
A którzy podle drogi, cić są, którzy słuchają, potym przychodzi diabeł i wybiera słowo z serca ich, aby uwierzywszy nie byli zbawieni.


text:
Którzy zasię na opokę, cić są którzy gdy słuchają z weselem przyjmują słowo, aleć ci nie mają korzenia, którzy do czasu wierząc, czasu pokusy odstępują.


text:
Co zasię padło między ciernie cić są, którzy słuchali i odszedszy, od starania i od bogactw i od rozkoszy żywota są zagłuszeni i nie przynoszą owocu.


text:
To co też padło na ziemię dobrą cić są, którzy dobrym a uprzejmym sercem słyszane słowo trzymają, a owoc przynoszą przez cierpliwość.


text:
A nie jestci żaden, któryby zapaliwszy świecę przykrył ją naczyniem, abo kładł pod łoże, ale ją stawia w lichtarz, aby ci, którzy wchodzą widzieli światło.


text:
Abowiemci nie masz nic tak tajemnego co by się objawić nie miało, ani tak skrytego czegoby poznać nie miano, ażeby na jaśnią nie wyszło.


text:
A przetoż patrzcie jako słuchacie. Abowiem ktokolwiek ma, będzie mu przydano, a kto nie ma, też i to co się zda jakoby miał, będzie od niego odjęto.


text:
Ale on odpowiedziawszy rzekł do nich: Matka moja i bracia moi onić są, którzy słowa Bożego słuchają i czynią mu dosyć.


text:
I stało się potym dnia niektórego, iż wszedł w łódź i zwolennicy jego tedy rzekł do nich: Przeprawmy się do dalszego brzegu jeziora i wieźli się.


text:
Tamże wioząc się usnął i przyszedł wiatr z wichrem na jezioro, aż się przepełniali a byli w niebespieczeństwie.


text:
A tak przystąpiwszy obudzili go mówiąc: Mistrzu giniemy, a on się ocuciwszy zfukał wiatr i wały wód, zatymże przestały a było uciszenie.


text:
Tedy im rzekł: I gdzież jest wiara wasza? Ale oni zlęknąwszy się dziwowali się mówiąc jedni do drugich: I cóż zacz jest ten, że wiatrom i wodam roskazuje a słuchają go?


text:
A gdy wyszedł na brzeg zabieżał mu z miasta onego mąż niektóry co miał diabelstwo odwiela czasów, ani się obłóczył w szatę i nie mieszkawał w domu jedno w grobiech.


text:
Ten gdy ujźrzał Jezusa krzyczał, a przypadszy do nóg jego głosem wielkim mówił: Cóż mi do ciebie Jezusie synu Boga nawyższego? Proszę cię nie męcz mię.


text:
(Abowiem roskazował duchowi nieczystemu, aby wyszedł od człowieka onego bo go od niemałego czasu trapił, a także związany łańcuchem i pęty był pod strażą, wszakże połamawszy zwiąski pędzon był od diabła na pustynię)


text:
Pytał go tedy Jezus mówiąc: Które jest twe imię? A on powiedział huf, abowiem wiele diabelstwa wstąpiło było weń.


text:
A było tam wielkie stado wieprzów pasących się po górze i prosili go aby im wnie dopuścił wnidź. I dopuścił im.


text:
Tedy diabelstwa wyszedszy od człowieka onego, weszły w wieprze, których stado wpadło z góry w jezioro i potonęło.


text:
A przetoż wyszli aby oglądali co się było stało, a przyszedszy do Jezusa naleźli człowieka onego, od którego wyszło diabelstwo ubranego i z dobrą pamięcią, siedzącego u nóg Jezusowych i ulękli się.


text:
A tak go prosił wszytek lud okolicznie przyległej ziemiej Gadareńczyków, aby szedł precz od nich, abowiem byli wielkim strachem zjęci, a on też wsiadszy w łódź wrócił się.


text:
I prosił go on człowiek, od którego wyszło diabelstwo, aby był przy nim, ale go Jezus odprawił mówiąc:


text:
Wróć się do domu twego, a opowiedz jako wielkie rzeczy z tobą Pan uczynił. Także odszedł opowiedając po wszytkim mieście jak wielkie rzeczy uczynił z nim Jezus.


text:
Tedy oto przyszedł mąż niektóry imieniem Jair, a ten był książę Bożnice i przypadszy do nóg Jezusowych prosił go aby wszedł w dom jego.


text:
Abowiem tylko jedyną dziewkę miał, która była jakoby we dwunaście lat, a ta już konała. Idąc tedy ściśnion był od zgromadzenia ludzi.


text:
Tamże niewiasta, która płynienie krwie cierpiała od lat dwunaście, a nałożyła na lekarze wszytko swe pożywienie i nie mogła być od żadnego zleczona.


text:
Przystąpiwszy z tyłu tknęła się podołka szaty jego, a natychmiast się zastanowiło płynienie krwie jej.


text:
Tedy rzekł Jezus: Któż jest co się mnie tknął? A gdy wszyscy przeli rzekł Piotr i ci, którzy z nim byli: Mistrzu wielkość ludzi cię ściska i trąca, a ty mówisz: Któż się mnie dotknął?


text:
A gdy ujźrzała niewiasta ona, iż się skryć nie mogła, drżąc przyszła, a upadszy przed nim, oznajmiła mu przed wszytkim ludem, dla której się go przyczyny tknęła i jako natychmiast uzdrowiona była.


text:
Niż tego domówił, oto niektóry przyszedł od książęcia bożnice powiedając mu: Umarła córka twoja, nie przykrzże się Mistrzowi.


text:
Zatym wszedszy w dom nie dopuścił wnidź nikomu jedno Piotrowi, Jakubowi i Janowi, a ojcu i matce dzieweczki.


text:
Potym wezwał Jezus dwunaście zwolenników swych, a dał im moc i zwierzchność na wszytki diabelstwa i choroby uzdrawiać.


text:
Tedy rzekł do nic: Nie bierzcie nic na drogę, ani lasek, ani sumek, ani chleba, ani pieniędzy, ani miejcie dwu sukien.


text:
A którzyby was kolwiek nie przyjęli, wyszedszy z miasta onego, też i proch otrząśnicie z nóg waszych, ku świadectwu przeciw nim.


text:
I usłyszał król Herod o wszytkim co się działo od niego i wątpił dlatego, że niektórzy powiedali iżby Jan wstał od umarłych.


text:
A niektórzy zasię, iż się Heljasz ukazał, a drudzy też, iż prorok niektóry z onych starych zmartwych wstał.


text:
Tedy rzekł Herod: Janaciem ja dał ściąć, lecz ten co wżdy jest zacz, o którym ja takowe rzeczy słyszę? I szukał tego jakoby go widzieć.


text:
Zatym się wrócili Apostołowie i powiedzieli mu cokolwiek czynili. Tedy wziąwszy je z sobą szedł osobno na miejsce puste u miasta, które zową Betsajda.


text:
Ale gdy to zrozumiało zgromadzenie ludzi, szło za nim, a on je przyjął i powiedał im o królestwie Bożym. A ty którzy uzdrowienia potrzebowali, uzdrawiał.


text:
A gdy się dzień chylił kwieczoru, przystąpiwszy oni dwanaście rzekli jemu: Rospuść to zgromadzenie, aby odszedszy do miasteczek i wsi okolicznych, tam się udali a znaleźli coby jeść, bochmy tu na miejscu spustoszałym.


text:
Ale on rzekł do nich: Dajcie wy im co jeść A oni powiedzieli: Nie mamyć więcej, tylko pięcioro chleba a dwie rybie, wyjąwszy bychmy szli a nakupili co jeść prze ten lud wszytek.


text:
Abowiem było mężów jakoby pięć tysięcy. I rzekł zwolennikom swoim: Posadźcie je w każdym rzędzie po pięcidziesiąt.


text:
A on wziąwszy ono pięcioro chleba i dwie rybie, pojźrzawszy w niebo, błogosławił im, a łamał i dawał zwolennikom, aby kładli przed ono zgromadzenie.


text:
I stało się, gdy on sam był modląc się, a z nim byli zwolennicy, tedy ich pytał mówiąc: Kimże mię powieda być ten lud?


text:
A oni mu odpowiedając rzekli: Janem Krzcicielem, drudzy zasię Heljaszem, a drudzy też iż prorok niektóry z onych starych zmartwychwstał.


text:
Tedy im on rzekł: A wy kim mię być powiedacie? A odpowiedziawszy Symon Piotr rzekł: Krystusem onym Bożym.


text:
Mówiąc: Potrzebać aby Syn człowieczy wiele cierpiał, a był wzgardzon od starszych i od książąt kapłańskich i od doktorów i aby był zabit, a trzeciego dnia wzbudzon.


text:
I mówił do wszytkich: Jeśliż kto chce za mną idź, niechżeć zaprzy samego siebie, a weźmie krzyż swój na każdy dzień i niech idzie za mną.


text:
Abowiemci kto będzie chciał zachować duszę swą, straci ją, a ktokolwiek utraci duszę swą dla mnie, ten ci ją zachowa.


text:
Bo cóż to podpomoże człowieka jeśliby zyskał wszytek świat, a samby siebie stracił, albo pozbył samego siebie?


text:
Abowiemci ten, który się zawstydzi mnie i słów moich, tego się Syn człowieczy wstydać będzie, gdy przydzie z chwałą swoją i ojcowską i świętych Aniołów.


text:
A powiedam wam prawdziwie, są niektórzy z tych co tu stoją, którzy żadnym sposobem nie ukuszą śmierci, aż gdy ujźrzą królestwo Boże.


text:
I stało się po tych słowiech jakoby po ośmi dnioch, wziął z sobą Piotra, Jana i Jakuba, a wszedł na górę aby się modlił.


text:
Którzy będąc widziani z chwałą opowiedali jego zeście, które być miało, iż miał być pogrzebion w Jeruzalem.


text:
Ale Piotr i drudzy, którzy byli z nim, snem ociążeni byli, a gdy ocucili, ujźrzeli chwałę jego i onych dwu mężów, którzy z nim stali.


text:
Potym gdy oni odeszli od niego, rzekł Piotr do Jezusa: Mistrzu dobrzećby nam tu być. A przetoż postawmy trzy namioty. Jeden tobie, jeden Mojżeszowi i jeden Heljaszowi, lecz nie wiedział co mówił.


text:
A gdy się zstał on głos, nalezion jest sam Jezus, a oni też milczeli, a przez on czas żadnemu nic nie powiedali z tych rzeczy, które widzieli.


text:
A oto niektóry zawołał z onego zgromadzenia mówiąc: Mistrzu proszęcię wejźrzy na syna mego, boć tylkoż tego jedynego mam.


text:
A oto go duch chwyta, a z prętka woła i rozdziera go aż do ślin, a zaledwie odchodzi od niego, krusząc go.


text:
Tedy Jezus odpowiedziawszy rzekł: O narodzie niewierny i przewrotny i dokądże wżdy będę między wami, a długo was cierpieć będę? Przywiedźże tu syna twego.


text:
A gdy się jeszcze przystępował, rostargało go diabelstwo i rozszarpało, ale Jezus zfukał ducha nieczystego i uzdrowił dziecię a wrócił je ojcu jego.


text:
I zdumieli się wszyscy nad tak zacną mocą Bożą, a gdy się wszyscy dziwowali wszytkim rzeczam, które czynił, rzekł do zwolenników swoich.


text:
Pokładajciesz wy w uszach waszych słowa ty, abowiemci to przyjdzie, iż Syn człowieczy będzie podan w ręce ludzkie.


text:
Ale oni nie rozumieli tej powieści i było to od nich skryto, że się o tym nie czuli i bali się pytać go o tej powieści.


text:
Zatym rzekł ku nim: Któżkolwiek przyjmie dzieciątko to imieniem moim, mnie przyjmuje. A ktokolwiek mię przyjmie, przyjmuje onego, który mię posłał. Abowiem ktoć jest namniejszym między wszytkimi wami, tenci będzie wielkim.


text:
A odpowiedziawszy Jan rzekł: Mistrzu widzielichmy niektórego, co pod imieniem twym wyrzucał diabelstwa i pohamowalichmy go, abowiem nie chodzi za tobą z nami.


text:
Stało się potym gdy czas przychodził, że miał być wzięt ku górze, tedy się on sam zmocnił, aby szedł do Jeruzalem.


text:
I wyprawił posły przed sobą, którzy idąc, weszli do miasteczka Samarytańskiego, aby mu nagotowali gospodę.


text:
Co gdy ujźrzeli zwolennicy jego Jakub i Jan rzekli: Panie chceszże, iż rzeczemy aby ogień stąpił z nieba i popalił je, tak jako też był i Heljasz uczynił.


text:
Abowiemci Syn człowieczy nie przyszedł aby tracił dusze ludzkie, ale iżby zachowywał, a także szli do drugiego miasteczka.


text:
I przydało się gdy oni szli, że niektóry człowiek w drodze rzekł do niego: Pójdę za tobą gdzie jedno pójdziesz Panie.


text:
Ale mu powiedział Jezus: Liszkić mają jamy swe i ptaszkowie powietrzni gniazdka, a Syn człowieczy nie ma gdzie przykłonić głowy.


text:
Zatym rzekł ku drugiemu: Pódź za mną, a on rzekł: Panie dopuść mi abych pirwej szedł a pogrzebł ojca mego.


text:
Na to mu powiedział Jezus: Daj pokój. Niechaj umarli pogrzebują umarłe swoje, ale ty szedszy opowiedaj królestwo Boże.


text:
Tedy potym rzekł drugi: Pójdę za tobą Panie, ale mi dopuść żebych pirwej ty pożegnał, którzy są w domu moim.


text:
Zatym rzekł do niego Jezus: Żadny, który rękę swą przyłożywszy ku pługowi obeźrzy się na to co za nim jest pozad, nie jest godny ku królestwu Bożemu.


text:
Potym naznaczył też Pan drugich siedmdziesiąt i rozesłał je po dwu przed oblicznością swoją do każdego miasta i miejsca, kędy jedno sam przydź miał.


text:
I mówił im: Aczci żniwo wielkie jest, ale robotników mało, prościesz tedy pana żniwa, aby wysłał robotniki na żniwo swoje.


text:
Tamże w tym domu mieszkajcie jedząc i pijąc, cóżkolwiek przed was położą. Abowiemci godzien jest najemnik zapłaty swej, a nie przechadzajcie się z domu do domu.


text:
I uzdrawiajcie niemocne, którzyby w nim byli, a powiedajcie im: Przybliżyło się ku wam królestwo Boże.


text:
Otóż i proch, który się nas jął z miasta waszego, ocieramy na was, wszakoż to wiedzcie żeć się do was przybliżyło królestwo Boże.


text:
Biadaż tobie Chorazyn, biadaż tobie Betsajda, abowiem gdyćby w Tyru i Sydonie takie cuda czynione były, jakie się w tobie działy, uznaliby się, siedząc w worze i w popiele.


text:
Ktoć was słucha, mnie słucha, a kto was odrzuca, mnie odrzuca, a kto mnie odrzuca onego odrzuca, który mnie posłał.


text:
A tak oni siedmdziesiąt wrócili się z weselem mówiąc: Panie i diabelstwać się nam poddają przez imię Twoje.


text:
Ale się z tego nie radujcie, iż się wam duchowie poddają, owszem się weselcie z tego, żeć imiona wasze napisane są w niebie.


text:
Tegoż tam czasu rozradował się Jezus w duchu i mówił: Chwalę cię Ojcze, Panie nieba i ziemię, iżeś to zakrył od mądrych i rozumnych, a objawiłeś to niemowniątkom, a to Ojcze iż się tak upodobało tobie.


text:
Wszytkoć mnie jest podano od Ojca mego, a żaden nie zna co zacz jest Syn, jedno Ociec, a co zacz jest Ociec, jednoż Syn, a komukolwiek będzie chciał Syn objawić.


text:
Tedy się obróciwszy ku zwolennikom, rzekł osobno: Szczęśliweż to oczy, które widzą to co wy widziecie.


text:
Bo powiedam wam: Iż wiele proroków i królów żądali widzieć co wy widzicie, a nie widzieli i słyszeć co wy słyszycie, a wżdy nie słyszeli.


text:
Tam oto niektóry wykładacz zakonu wstawszy kusił go mówiąc: Mistrzu cóż czyniąc otrzymam żywot wieczny?


text:
On tedy odpowiedziawszy rzekł: Miłuj Pana Boga twego ze wszytkiego serca twego, ze wszytkiej dusze twej, ze wszytkich sił twoich, ze wszytkiej myśli twej. A bliźniego twego jako samego siebie.


text:
To przyjąwszy Jezus rzekł: Człowiek niektóry szedł z Jeruzalem do Jerycho i wpadł między zbójce, którzy go złupiwszy i zraniwszy, odeszli napoły zabitego zostawiwszy.


text:
I przyszedszy zawiązał rany jego, a nalawszy oliwy i wina, włożył go na bydlątko swe i wiódł do gospody, a miał o nim pracą.


text:
Tedy nazajutrz odjeżdżając, wyjąwszy dwa grosza dał gospodarzowi mówiąc mu: Miejże o nim pracą, a cokolwiek nad to wydasz, ja wróciwszy się oddam tobie.


text:
A on rzekł: Ten, który użył miłosierdzia przeciw jemu. Rzekł mu tedy Jezus: Idźże precz a uczyń także.


text:
I zstało się w drodze, iż on wszedł do miasteczka niektórego, a niewiasta niektóra imieniem Marta przyjęła go w dom swój.


text:
Ale Marta odrywała się około częstej posługi, a tak przyszedszy rzekła: Panie nie masz tego na pieczy, iż siostra moja opuściła mię, że więc sama służę? A przetoż jej powiedz, aby mi wżdy co pomagała.


text:
Stało się, iż się modlił na niektórym miejscu, a gdy przestał, rzekli kniemu niektórzy z zwolenników jego: Panie naucz nas modlić się, tak jako i Jan nauczył zwolenników swoich.


text:
Tedy im rzekł: Gdy się modlicie, mówcie: Ojcze nasz, któryś jest w niebiosach, święć się imię twoje. Przydź królestwo twoje. Bądź wola twa, jako w niebie, tak i na ziemi.


text:
I odpuść nam grzechy nasze, boć też i my odpuszczamy wszytkim którzy nam są winni. Nie w wódźże nas w pokuszenie, ale nas wybaw od złego.


text:
Zatym też rzekł do nich: I któż z was mając przyjaciela, a szedszy do niego o północy, rzekłby mu: Przyjacielu pożycz mi trojga chleba?


text:
A on będąc w domu odpowiedziałby mówiąc: Nie uprzykrzaj mi się. Jużci drzwi zamkniono, a dziatki moje są na łożu zemną, i nie mogęć wstać abychci dał.


text:
Powiedamci wam: Chociażby też wstać nie chciał, aby dał jemu przeto, że jest przyjaciel jego, wszakoż dla pilnej prośby jego wstanie i da mu ile potrzebuje.


text:
I jać też wam powiedam: Proście a będzie wam dano. Szukajcie a najdziecie. Kołaccie a będzie wam otworzono.


text:
Zali z was który ociec, gdy go prosi syn jego o chleb, poda mu kamień? Abo o rybę, izali miasto ryby poda mu węża?


text:
A przetoż wy, gdyżeście są źli, umiecie dawać dobre dary dzieciam waszym. Jakoż daleko więcej Ociec wasz niebieski da Ducha świętego tym, którzy od niego proszą?


text:
Tedy wyrzucił diabelstwo, które było nieme, a gdy ono diabelstwo wyszło, przemówił niemy i dziwowało się zgromadzenie ludu.


text:
Ale on, gdyż wiedział myśli ich, rzekł im: Każde królestwo rozdwojone przeciwko sobie bywa zburzone, a dom między sobą różny upadnie.


text:
A jeśliżeć i szatan rozdwojon jest przeciw sobie, jakoż się ostoi królestwo jego? Abowiem powiedacie, iż ja przez Beelzebuła wyrzucam diabelstwa.


text:
Gdzie więc, jeśli ja przez Beelzebuła wyrzucam diabelstwa, synowie waszy przez kogo wyrzucają? A dlategoż oni będą sędźmi waszymi.


text:
Ale gdy mocniejszy kto nadeń targnąwszy się nań zwycięży go, odejmnie wszytkie jego broń, w której ufał, a łupy jego roździeli.


text:
Gdyć duch nieczysty wychodzi od którego człowieka, chodzić po miejscach oschłych szukając odpoczynku, a gdy nie znajduje mówi: Wrócę się do domu mego, skądem wyszedł.


text:
Tedy szedszy, bierze z sobą siedm inych duchów gorszych niż sam jest, którzy wszedszy mieszkają tam i stawa się stan pośledni człowieka onego gorszy a niż pirwszy.


text:
A tak gdy to mówił, krzyknęła wyniosłym głosem niektóra niewiasta z zgromadzenia mówiąc mu: Błogosławiony żywot, który cię nosił i piersi któreś sał.


text:
A gdy się niemało ludu zeszło około niego począł mówić: Ten naród jest złościwy, żąda znaków, aleć im znak nie będzie dan, tylkoż znak on Jonasza proroka.


text:
Królowa od południa wstanie na sąd z mężmi narodu tego i osądzi je dlatego, iż przyszła od kończyn ziemię, aby słuchała mądrości Salomonowej, a otoć na miejscu tym więtszy jest niż Salomon.


text:
Ludzie Niniwitscy powstaną na sąd z narodem tym i osądzą je dlatego, iż się uznali na Jonaszowe odpowiedanie. A oto więtszy niż Jonasz jest na tym miejscu.


text:
A żadenci świece zapalonej nie kładzie do miejsca skrytego, ani pod korzec, ale do lichtarza, aby ci, którzy wchodzą widzieli światło.


text:
Światłość ciała jest oko, a przetoż gdyby oko twe było proste i wszytkoć ciało twe świetne będzie. Ale gdy będzie złe, też i ciało twe ciemne będzie.


text:
Jeśliż tedy ciało twe wszytko świetne będzie, niemając jakiej cząstki zaćmionej, takci wszytko świetne będzie, jako gdy świeca blaskiem swoim oświeca cię.


text:
Tedy, gdy jeszcze domawiał, niektóry Faryzeusz prosił go, aby był na obiedzie u niego, wszedszy tedy siadł.


text:
Rzekł tedy Pan kniemu: Aczci wy Faryzeuszowie zwirzchu kubek i misę umywacie, lecz u was wewnątrz pełno jest drapiestwa i złości.


text:
Ale biada wam Faryzeuszowie, którzy dawacie dziesięcinę z miętki i z ruty i z każdej jarzyny, a opuszczacie sąd i miłość Bożą. Ano wam to było trzeba czynić, a onych nie opuszczać.


text:
Biadaż wam doktorowie i Faryzeuszowie pokryci. Abowiem jesteście jako groby, których nie widać, co o nich nie wiedzą ci, którzy nad nimi chodzą.


text:
Odpowiedziawszy tedy niektóry z zakonnych wykładaczów rzekł mu: Mistrzu, gdy to powiedasz, tedy nam też czynisz krzywdę.


text:
Ale on rzekł: Biadaż też i wam zakonnym wykładaczom. Abowiem ociążacie ludzi brzemiony trudnemi knoszeniu, a sami się i jednym swym palcem nie tkniecie brzemienia.


text:
Zaisteć świadectwem waszym poświadczacie uczynki ojców waszych, abowiemci je oni pomordowali, a wy zasię budujecie groby ich.


text:
A dlategoż też Mądrość Boża rzekła: Posyłam do nich proroki i Apostoły, a z nich jedny pomordują, drugie wypędzą.


text:
Aby od narodu tego upominano się krwie wszytkich proroków, która jest wylana od założenia fundamentów świata.


text:
Od krwie Abelowej, aż do krwie Zacharjaszowej, który zginął między ołtarzem i kościołem. Zaprawdęć wam powiedam, będąć się jej upominać od narodu tego.


text:
Biadaż wam zakonnym wykładaczom, abowiemeście odjęli klucz poznania, samiżeście nie weszli, a tych którzy wnidź chcieli, hamowaliście.


text:
A tak gdy to knim mówił, poczęli doktorowie i Faryzeuszowie barzo jemu dokuczać a przyłudzić go ku rozmowach o wielu rzeczach.


text:
Pod tymże czasem, gdy się barzo wiele ludzi zebrało do niego, że jedni drugie podeptawali, począł mówić do zwolenników swoich: Naprzódże się strzeżcie od kwasu Faryzeuszowego, który jest pokryctwo.


text:
Abowiemci nie masz nic skrytego, coby się objawić nie miało, ani tak tajemnego, coby ku wiadomości przydź nie miało.


text:
A przetoż to coście w ciemnościach mówili, na jaśni słyszeć będzie a coście w ucho mówili w zamknieniu, na domach będzie opowiedziano.


text:
A tak wam mówię przyjaciołom moim: Nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało, a potym coby dalej mieli czynić, nie mają.


text:
Ale wam okażę kogo się bać macie. Bójcie się onego, który gdy zabije, ma jeszcze zwirzchność wrzucić do piekła. A toć wam powiedam, tego się bójcie.


text:
A owszemci włosy na głowie waszej wszytki są zliczone, a przetoż się nie bójcie, zacniejszyście wy są niż wiele wróblików.


text:
A toć wam powiedam: Wszelki, który mnie wyzna przed ludźmi, tego i Syn człowieczy wyzna przed Anioły Bożemi.


text:
A któżkolwiek co rzecze przeciw Synowi człowieczemu, będzie mu odpuszczono. Ale temu, któryby bluźnił przeciw Duchowi świętemu, nie będzie odpuszczono.


text:
Gdy was tedy będą wodzić do bożnic, do urzędów i do zwierzchności, nie starajciesz się jako i cobyście odpowiedzieć, abo mówić mieli.


text:
Zatym niektóry z zebrania rzekł do niego: Mistrzu rzecz bratu memu aby się zemną podzielił dziedzictwem.


text:
A tak rzekł do nich: Baczciesz a strzeżcie się łakomstwa, abowiemci nie każdego żywot w tym należy, który ma dosyć majętności.


text:
I powiedział im podobieństwo tymi słowy: Niektóremu bogatemu człowiekowi zrobiło się obficie na gruncie jego.


text:
Tedy tak myślił sam w sobie mówiąc: Cóż będę czynił, gdyż nie mam dokądbych zebrać miał urodzaje moje?


text:
I mówił: Tak uczynię. Pokażę gumna moje, a ine pobuduję, a tam zbiorę wszytki urodzaje moje i dobra moje.


text:
I powiem duszy swojej: Duszo masz wiele dobra zachowanego na wiele lat. Odpoczyńże, jedz, pij, a bądź wesoła.


text:
Ale mu Bóg powiedział: O szalony ! Tejci oto nocy duszę upominać się będą od ciebie. To tedy coś nagotował, czyjesz będzie?


text:
Tedy rzekł do zwolenników swoich: Dlategoć wam tak powiedam, nie starajciesz się o żywot wasz cobyście jeść mieli, ani o ciele w cobyście się oblec mieli.


text:
Przypatrzciesz się żeć krucy nie sieją ani żną i nie mają spiżarnej ani gumien, a wżdy je Bóg karmi. Azaźeście wy nie są zacniejszy niż ptacy?


text:
Obaczajciesz jako rostą lilie. Nie spracująć się, ani przędą, a powiedam wam, że i Salomon we wszytkiej swej chwale nie był tak ubranym, jako jedno z tych.


text:
A jeśliżeć ziółko, które dziś jest na polu, a jutro będzie w piec wrzucone, tak Bóg przyobłóczy, jakoż dalej was mało ufających?


text:
Abowiemci o tym wszytkim ludzie tego świata się pytają, aleć ociec wasz zna, że wy tego potrzebujecie.


text:
Poprzedajciesz majętności wasze, a dajcie jałmużnę, gotujcie sobie mieszki, które nie zwiotszeją i skarb w niebie, który nigdy nie ustanie, ani go złodziej dojdzie, ani mol zepsuje.


text:
A wy bądźcie podobni ludziam, którzy czekają pana swego, kiedyby się wrócił z wesela, iż gdyby przyszedł a zakołatał we drzwi, aby mu wnet otworzono.


text:
Szczęśliwisz to są oni słudzy, które gdy przyjdzie pan znajdzie czujące. Zaprawdę powiedam wam, iż się przepasze i roskaże im sięść i wyszedszy będzie im służył.


text:
I jeśliby też przyszedł o wtórej, abo o trzeciej straży, a tak je znalazł, szczęśliwisz to są słudzy oni.


text:
A tak to wiedzcie, gdyćby wiedział gospodarz, której godziny miałby przydź złodziej, czułciby, a nie dopuściłby podkopać domu swego.


text:
A Pan powiedział: I któryż jest wierny a rostropny szafarz, którego pan postanowi nad czeladzią swoją, aby im wczas rozdał obrok?


text:
Lecz jeśliby rzekł on sługa: Nierychłoć przychodzi pan mój i począłby bić sługi i służebnice i jeść, pić a opijać się.


text:
Przydzieć pan sługi onego w dzień, w który się nie nadziewa, a w godzinę, której nie wie i wyłączy go, a w poczet niewiernych położy.


text:
On zasię sługa, który wiedział wolą pana swego, a nie sprawował się tak, ani czynił wedle jego wolej, wielce będzie karan.


text:
Ale który z niewiadomości zasłużył karanie, mniej będzie karan. Komuć tedy więcej dano, więcej się mu też upominać będą, a u kogo więcej schowają, więcej też będą chcieć od niego.


text:
Abowiem od tego czasu będzie ich pięć w jednym domu różnych. Trzej przeciwko dwiema, a dwa przeciwko trzem.


text:
Różnym będzie ociec od syna, a syn od ojca. Matka przeciw dziewce, dziewka przeciw matce. Świekra przeciw niewiestce, niewiastka przeciw świekrze swej.


text:
Mówił też i do zgromadzenia: Gdy widziecie obłok wschodzący od zachodu, wnet powiedacie: Przychodzić deszcz i tak się stawa.


text:
Pokryci ludzie, obliczność nieba i ziemię rozeznać winiecie, cóż się dzieje iż tego czasu nie rozeznawacie?


text:
Gdy tedy idziesz z twym przeciwnikiem przed urząd, starajże się w drodze jakobyś wolen był od niego, aby cię nie pociągnął przed sędziego, a sędzia żeby cię nie podał oprawcy, a oprawca żeby cię nie wrzucił do więzienia.


text:
Przyszli też tam niektórzy na ten czas oznajmiając mu o Galilejczykoch, których krew mieszał Piłat z ofiarami ich.


text:
Ale Jezus odpowiedziawszy rzekł im: I mniemaciesz, że ci Galilejczycy nad wszytki ine Galilejczyki grzeszniejszymi byli, iż takowe rzeczy cierpieli?


text:
Albo także i óśmnaście onych, na które się obaliła wieża Syloe i pobiła je, także mnimacie, żeby winniejszymi byli nad ine ludzi, którzy mieszkają w Jeruzalem?


text:
Powiedział potym to podobieństwo: Miał niektóry człowiek figowe drzewo wsadzone w winnicy swojej, a przyszedszy szukał za nim owocu i nie nalazł.


text:
Tedy rzekł ku winarzowi: Oto od trzech lat jako chodzę szukając owocu na tym drzewie figowym, a nic nie najduję, wytnisz je, bo cóż po tym, iż próżno ziemię nieużyteczną czyni?


text:
Ale on mu odpowiedziawszy rzekł: Panie zostawże je jeszcze na ten rok, aż je okopam i podsypę gnojem.


text:
Tam oto była niewiasta, która miała ducha niemocy od ośminaście lat, a była skurczona, tak iż się rozkurczyć nie mogła.


text:
Ale odpowiedziawszy książę bożnice gniewając się, że Jezus w sabat uzdrawiał, rzekł do zgromadzenia: Sąć sześć dni, w które trzeba robić, wty tedy dni przychodźcie i będziecie uzdrowieni, ale nie w dzień sobotni.


text:
Na to jemu Pan odpowiedział mówiąc: Pokryty człowiecze, azaź każdy z was w sabat nie odwięzuje wołu swego, abo oślice swej od żłobu, a nie wiedzie napawać?


text:
A tej oto córki Abrahamowej, którą był związał Szatan przez óśmnaście lat, zali nie potrzeba było od zwiąski tej rozwięzać w dzień sabatni?


text:
To gdy powiedział zawstydali się wszyscy ci, którzy się zastawowali, ale wszystko zgromadzenie radowało się ze wszytkich chwalebnych spraw, które się działy od niego.


text:
Podobneć jest ziarnu gorczycznemu, które wziąwszy człek wrzucił do ogroda swego, a urozszy bywa z niego drzewo wielkie i ptaszkowie powietrzni czynią sobie gniazdka na gałązkach jego.


text:
Podobneć jest kwasowi, który wziąwszy niewiasta do trzech miar mąki zamiesi tak, iż wszytka zakwaśnieje.


text:
Starajcie się abyście weszli ciasną furtką, bo powiedam ci wam żeć ich wiele będą wnidź chcieli, ale nie będą mogli.


text:
Gdyć wstanie gospodarz i zamknie drzwi, a poczniecie stać na dworze kołacząc we drzwi a mówiąc: Panie, panie ! Otwórz nam. A on wam odpowie mówiąc: Niewiemci zkąd wy jesteście.


text:
Aleć on rzecze: Powiadamci wam żeć nie wiem zkąd jesteście. Odstąpcież odemnie wszyscy, którzy broicie złości.


text:
Tam będzie płacz i zgrzytanie zębów, gdy ujźrzycie Abrahama, Izaaka i Jakuba i wszytki proroki w Królestwie Bożym zkąd was precz wypędzą.


text:
Tedy się ich wiele zejdzie od wschodu i od zachodu słońca. Od północy i od południa, a będą siedzieć w Królestwie Bożym.


text:
Tegoż dnia przyszli niektórzy Faryzeuszowie mówiąc mu: Wynidź a idź ztąd precz, bo cię Herod chce zabić.


text:
Tedy im odpowiedział: Idźcież, a mówcie tej liszcze: Otoć będę wyrzucał diabelstwo i będę uzdrawiał dziś i jutro a trzeciego dnia będę dokonan.


text:
A wszakoż potrzeba mi dziś i jutro i trzeciego dnia idź w drogę, abowiem się nie przydawa, aby prorok miał zginąć oprócz w Jeruzalem.


text:
O Jeruzalem, Jeruzalem ! Które zabijasz proroki, a kamienujesz ty, którzy są do ciebie posłani, ilekroćżem chciał zebrać dziatki twe tak, jako kokosz kurczątka pod skrzydła swoje, a nie chcieliście?


text:
Otóż wam jest zostawion dom wasz opustoszony, a zaprawdęć wam powiedam, że mię nie ujźrzycie, aż gdy przyjdzie czas kiedy rzeczecie: Błogosławiony, który przyszedł w imię Pańskie.


text:
I stało się gdy on przyszedł do domu książęcia niektórego Faryzejskiego w sabat, iż by tam jadł, tedy go oni podstrzegali.


text:
Tedy Jezus odpowiedziawszy rzekł do zakonnych wykładaczów i do Faryzeuszów: Godzili się uzdrawiać w sabat?


text:
A odpowiedziawszy rzekł im: Gdyby osieł abo wół, którego z was wpadł w studnią, zali go nie natychmiast wyciągnie w dzień sobotni?


text:
Zatym przytoczył podobieństwo na ty, którzy byli wezwani, bacząc jako pierwsze zasiadania obierali mówiąc do nich:


text:
Gdy będziesz od kogo wezwan na wesele, nie siadajże na pierwszym miejscu, by kiedy zacniejszy kto niż ty nie był wezwan od niego.


text:
A tedy przyszedszy ten, który ciebie i onego wezwał, rzekłby tobie: Postęp mu miejsca, a tak byś ze wstydem musiał otrzymać pośledniejsze miejsce.


text:
Ale gdy będziesz wezwan, idźże siedzieć na poślednim miejscu, a gdy przyjdzie ten, który cię wezwał rzecze tobie: Przyjacielu wstąp wyższej, a tedyć tobie będzie cześć przed wszytkiemi, którzy z tobą siedzą.


text:
Zatym rzekł ku onemu, który go był wezwał: Gdy sprawujesz obiad abo wieczerzą, nie wzywajże przyjaciół twoich ani braciej twej, ani krewnych twych ani sąsiad bogatych, żeby cię też zasię wzajem nie wezwali i oddali to tobie.


text:
A będziesz szczęśliwym, iż nie będą mogli oddać tobie, abowiem ci będzie oddano przy zmartwychwstaniu sprawiedliwych.


text:
To słysząc niektóry z tych, którzy społu siedzieli rzekł jemu: Szczęśliwyć ten jest, który je chleb w Królestwie Bożym.


text:
I gdy była godzina wieczerzej posłał sługę swego, aby powiedział wezwanym: Pódźcież, boć już wszystko gotowo.


text:
Lecz się wszyscy jednako wymawiać poczęli. Pierwszy mu rzekł: Kupiłem rolą i mam potrzebę idź a oglądać ją. Proszę cię miej mię za wymówionego.


text:
A gdy się sługa od nich wrócił, oznajmił to Panu swemu. Tedy się gospodarz rozgniewawszy rzekł słudze swemu: Idź rychło na ulice i na przecznice miesckie, a ubogie, ułomne, chrome i ślepe tu przywiedź.


text:
Jeśliż kto idzie do mnie, a nie ma w nienawiści ojca swego i matki swej, żony i dzieci, braciej i sióstr i co też więcej, duszę swojej, ten ci nie może być moim zwolennikiem.


text:
Bo któż z was jest, który gdy by chciał budować wieżę, zasz nie pierwej siedząc rachuje nakład jeśliby mu dostarczył ku dokonaniu?


text:
Abo który król coby wyjechawszy chciał zwieść bitwę z drugim królem, nie pierwej siadł radząc się jeśliż może z dziesiącią tysięcy zaciągnąć onemu, który z dwiemadziesty tysięcy jedzie przeciw niemu?


text:
Także tedy, którykolwiek z was nie wyrzekł się wszytkich swych majętności, ten ci nie może być moim zwolennikiem.


text:
Gdyż się ani na ziemię ani w gnój nie godzi, ale bywa precz wyrzucona. A tak kto ma uszy ku słuchaniu, niechaj słucha.


text:
Którysz jest z was człowiek coby mając sto owiec stracił jednę z nich. Izali opuszcza onych dziewiącidziesiąt i dziewiąci na puszczy, a szedszy nie szuka onej, która zginęła, aż ją znajdzie?


text:
I przyszedszy do domu wzywa przyjaciół i sąsiad mówiąc im: Radujcie się społu ze mną, abowiemciem nalazł owieczkę moję, która była zginęła.


text:
Powiedamci wam, żeć też także będzie radość w niebie nad jednym grzesznikiem pokutującym, więcej niż nad dziewiąciądziesiąt i dziewiącią sprawiedliwych, którzy nie potrzebują uznania.


text:
Abo niewiasta, któraby miała dziesięć dragm, jeśliżby straciła dragmę jednę, zali nie zapala świecę i nie umiata domu, a nie szuka z pilnością ażby znalazła?


text:
A gdyć znajdzie, wzywa przyjaciółek i sąsiadek swych mówiąc: Radujcie się społu ze mną, abowiemciem nalazła dragmę com ją była straciła.


text:
Z których młodszy rzekł ojcu: Daj mi część majętności mnie należącej, a także on rozdzielił im majętność.


text:
Po maluczkim tedy czasie, gdy wszytko zebrał on młodszy syn, odjechał barzo w dalekie krainy i rosproszył majętność swą żywąc rospustnie.


text:
A gdy wszytko potrawił, stał się głód wielki w krainie onej, tak iż onemu poczęto nie stawać żywności.


text:
A tak szedszy przystał do jednego z mieszczan onej krainy, który go posłał na pole swe, aby pasł wieprze.


text:
I żądał jakoby natkał brzuch swój łuszczynami, których nie dojadały wieprze, ale mu ich nikt nie dał.


text:
Potym ksobie przyszedszy rzekł: Jako wiele najemników ojca mego mają dosyć chleba, a ja oto od głodu ginę?


text:
Tedy wstawszy szedł do ojca swego, a gdy jeszcze był opodal, ujźrzał go ociec jego, a ruszony miłosierdziem, wybieżawszy padł na szyi jego i całował go.


text:
I rzekł mu syn: Ojcze zgrzeszyłem przeciw niebu i przed tobą, a nie jestem dalej godzien ozywać się synem twoim.


text:
Rzekł tedy ociec do sług swoich: Przynieście onę osobliwą szatę i obleczcie go. Podajcież pierścień na rękę jego i trzewiki na nogi.


text:
Na ten czas starszy syn jego był na polu, który gdy przyszedł a był blisko domu, usłyszał śpiewanie i granie.


text:
Tedy on mu powiedział: Brat twój przyszedł i zarżnął ociec twój ono cielę tłuste, iż się mu zdrów wrócił.


text:
Wszakże on odpowiedziawszy rzekł ojcu: Oto przez tak wiele lat służę tobie, a nigdym nie przestąpił roskazania twego, a wżdyś mi nigdy nie dał koźlęcia, iżbych się weselił z przyjacioły moimi.


text:
A teraz, gdy syn twój, który pożarł wszytkę swą majętność z wszetecznicami, przyszedł. Zarznąłeś przeń ono tłuste cielę.


text:
Aleć było potrzeba radować się i weselić, iż ten brat twój, który był umarł, ożył, a który był zginął, nalezion jest.


text:
Potym rzekł do zwolenników swych: Był niektóry człowiek, który miał szafarza, a ten był przed nim oskarżon, jakoby rozpraszać miał dobra jego.


text:
A tak on wezwawszy go, rzekł mu: Cóż to o tobie słyszę? Oddaj liczbę szafarstwa twego, abowiem już więcej nie możesz być szafarzem.


text:
Tedy rzekł on szafarz sam u siebie: Cóż czynić będę, gdyż Pan mój odejmuje mi szafarstwo? Kopać nie mogę, a żebrać się wstydzę.


text:
A on powiedział: Sto batów oliwy. Tedy mu on rzekł: Weźmi tablicę twę i siadszy natychmiast napisz pięćdziesiąt.


text:
Zatym drugiemu rzekł: A ty jakoś wiele winien? Tedy on rzekł: Sto korcy pszenice, ale mu on powiedział: Weźmisz tablicę twę, a napisz ośmdziesiąt.


text:
I pochwalił pan szafarza złościwego, iż rostropnie uczynił: A dlategoż synowie tego świata rostropniejszy są nad syny światłości w rodzaju swoim.


text:
A jać wam powiedam: Czyńcie sobie przyjacioły z pieniędzy złościwych, aby gdy ustaniecie przyjęli was do wiecznych przybytków.


text:
Kto wierny jest w rzeczach namniejszych, tenci i w wielkich wierny jest, a kto w namniejszych jest złościwym, też i w więczszych jest złościwym.


text:
Żaden sługa dwiema panom służyć nie może, bo abo jednego będzie miał w nienawiści, a drugiego miłować będzie, abo ku jednemu przystanie a drugiego wzgardzi. Nie możecie Bogu służyć i pieniądzam.


text:
Tedy im on rzekł: Wy jesteście, którzy sami siebie usprawiedliwiacie przed ludźmi, ale Bóg zna serca wasze, abowiem to co jest u ludzi wyniosłego, obrzydłe jest przed Bogiem.


text:
Zakon i prorocy aż do Jana, od tego czasu królestwo Boże opowiedają, a każdy się do niego wrywa gwałtem.


text:
Któżkolwiek opuszcza żonę swą a drugą pojmuje, ten cudzołoży, a ktokolwiek od męża opuszczoną pojmie, też cudzołoży.


text:
Był niektóry człowiek bogaty, a obłóczył się w szarłat i w cienkie lniane odzienie i na każdy dzień hojnie używał.


text:
Chcąc być nasycon z odrobin, które padały z stołu bogaczowego, lecz psi przychodząc lizali rany jego.


text:
I przydało się, że umarł żebrak, a niesion był od Aniołów na łono Abrahamowe. Potym umarł i bogacz, a pogrzebion jest.


text:
A będąc w piekle podniósł oczu swoich gdy był w mękach i ujźrzał Abraama z daleka a Łazarza na łonie jego.


text:
Tedy zawołał mówiąc: Ojcze Abrahamie, zmiłuj się nade mną, a poszli Łazarza, aby omoczył koniec palca swego w wodzie a ochłodził język mój, bociem utrapion w tym płomieniu.


text:
Ale Abraham powiedział: Synu, rospomni żeś brał dobra twe za żywota twego, a Łazarz też niewczasy, a tak on teraz używa pociechy, a tyś zasię jest męczon.


text:
A nad to wszytko między nami i wami odchłań wielka postanowiona jest, iż ci, którzyby ztąd chcieli przejdź do was, nie mogą, ani z tamtąd przejdź ówdzie.


text:
Tedy mu powiedział Abraham: Jeśliżeć Mojżesza i proroków nie posłuchają, tedyć i żadnemu choćby z martwych ocucił, nie uwierzą.


text:
Potym mówił do swych zwolenników: Nie możeć być, aby zgorszenia nie miały przyjdź, ale biada temu, przez którego przychodzą.


text:
Lepiej aby mu był założon kamień młyński około szyję, a był wrzucon w morze, niźliby miał zgorszyć jednego tych maluczkich.


text:
Strzeżcież się. A jeźliby zgrzeszył przeciw tobie brat twój, karz go słowy, a jeśliżby się uznał, odpuść mu.


text:
A chociażby siedm kroć zgrzeszył przeciw tobie i siedm kroć przez dzień nawrócił się ktobie mówiąc: Uznałem się, odpuść mu.


text:
Ale im Pan powiedział: Jeślibyście mieli tak wiele wiary jako ziarno gorczyczne, a rzeklibyście temu sykaminowi: Wyrwi się z korzenia, a wsadź się w morzu, tedyćby wam było posłuszne.


text:
I któż z was jest coby miał sługę orzącego i pasącego, który gdyby się z pola wrócił, natychmiastby mu rzekł: Chodź a siądź.


text:
A zaź mu radszej nie rzecze: Nagotuj cobych wieczerzał, a przepasawszy się służ mi aż się najem i napiję, a potym też ty jedz i pij?


text:
Także i wy, gdy uczynicie wszytko co wam jest roskazano mówcie: Słudzy nieużyteczni jestechmy, bo to cochmy byli winni uczynilichmy.


text:
A gdy wchodził do niektórego miasteczka, tedy zabieżeli mu dziesięć mężów trędowatych, którzy stanęli z daleka.


text:
A on je ujźrzawszy, rzekł do nich: Odszedszy okażcie się kapłanom i stało się, że gdy szli w drogę, oczyścieni są.


text:
Pytali go potym Faryzeuszowie, gdyby miało przyjdź królestwo Boże. A on im odpowiedziawszy rzekł: Nie przyjdźieć królestwo Boże tak, jakoby je obaczyć miano.


text:
Zatym rzekł do zwolenników: Przyjdzieć czas, gdy będziecie żądali oglądać jeden z onych dni Syna człowieczego, a nie oglądacie.


text:
Abowiem jako błyskawica błyskając się od jednej strony, która jest pod niebem, do drugiej strony, która jest pod niebem rozjaśnia się. Takżeć będzie i Syn Człowieczy w dzień swój.


text:
Jedli, pili, żony pojmowali i za mąż wydawali, aż do onego dnia, w który wszedł Noe do archy i przyszedł potop, a wytracił wszytki.


text:
Takżeć równie jako się działo za czasów Lotowych, jedli, pili, kupowali, przedawali, sadzili i budowali.


text:
Onego to dnia jeśliżby kto był na domu, a naczynie jego w domu, niechajżeć nie schodzi aby je brać miał, a ktoby też był na polu, niechżeć się tak że nie wraca do tego co na zad pozostawił.


text:
Któżkolwiek będzie się starał jakoby zachować duszę swą, straci ją, a ktokolwiek ją straci zgotuje jej żywot.


text:
Tedy mu oni dawszy odpowiedź rzekli: Gdzież Panie? Ale on im rzekł: Gdzieć będzie ciało, tam się zbiorą i orłowie.


text:
A w tymże też mieście była w doma niektóra, co do niego przyszła, mówiąc: Uczyń mię wolną od przeciwnika mego.


text:
Lecz on nie chciał przez niemały czas. Potym mówił sam u siebie: Aczci się Boga nie boję, ani się żadnego wstydzę.


text:
Wszakoż iż mi się uprzykrza ta wdowa, uczynię ją wolną, aby mi na ostatek przyszedszy więcej nie dokuczała.


text:
A cóż Bóg, zali nie uwolni wybranych swoich wołających do siebie we dnie i w nocy? Chociażby też gniewu swego przewłaczał nad nimi.


text:
Powiedamci wam, żeć je wolnymi uczyni w rychle. A wszakoż Syn człowieczy, gdy przyjdzie, a zaź znajdzie wiarę na ziemi?


text:
Zatym rzekł do niektórych wiele o sobie trzymających jakoby byli sprawiedliwemi, a którzy sobie ine za nic mieli, to podobieństwo.


text:
I stanąwszy Faryzeusz tak się sam u siebie modlił: Boże czynię tobie dzięki, żem nie jest jako ini ludzie drapieżni, niesprawiedliwi i cudzołożni, abo jak też i ten celnik.


text:
Celnik zasię stanąwszy z daleka, nie chciał podnieść i oczu swych w niebo, ale tłukł piersi swe mówiąc: Boże bądź miłościw mnie grzesznemu.


text:
I powiedam to wam: Żeć ten odszedł usprawiedliwionym do domu swego więcej niźli on, abowiem ktokolwiek się podwyższa, będzie uniżon, a kto się uniża, będzie podwyższon.


text:
Ale Jezus wezwawszy dziateczek powiedział: Dopuśćcie dziateczkam przyjdź do mnie, a nie hamujcie ich, abowiemci takowych jest Królestwo Boże.


text:
Zaprawdęć wam powiedam: Ktożkolwiek nie przyjmie królestwa Bożego jako dzieciątko, żadnym sposobem nie wnidzie do niego.


text:
I powiedział mu Jezus: Przeczże mię powiedasz być dobrym? Żadenci nie jest dobrym, jednoż jeden to jest Bóg.


text:
Znaszże roskazania? Nie cudzołóż, nie zabijaj, nie kradń, nie powiedaj świadectwa fałszywego, czci ojca twego i matkę twą.


text:
Co Jezus usłyszawszy powiedział jemu: Jednejżeć rzeczy jeszcze nie dostawa: Wszystko co masz poprzedaj, a podziel między ubogie, a będziesz miał skarb w niebie, przydźże, a chodź za mną.


text:
A gdy go Jezus ujźrzał tak barzo zasmuconego rzekł: Jakoż trudno temu co ma pieniądze wnidź to Królestwa Bożego?


text:
Abowiemci łacwiej jest wielbłądowi prześć przez ucho igielne, niż wnidź bogaczowi do królestwa Bożego.


text:
Tedy im on powiedział: Zaprawdę wam powiedam. Żaden nie jest, któryby opuścić miał dom, abo rodzice, abo bracią, abo żonę, abo dzieci, dla Królestwa Bożego.


text:
Wziąwszy potym zsobą Jezus onych dwunaście rzekł im: Oto wstępujem do Jeruzalem, a wykonają się Synowi człowieczemu pisma ony, które są przez proroki napisane.


text:
Lecz ci co szli wprzód fukali go aby milczał. Ale on tym więcej wołał: Jezusie Synu Dawidów zmiłuj się nademną.


text:
A przetoż natychmiast wziął wzrok i szedł za nim chwaląc Boga. Co gdy też lud wszytek widział, dawał chwałę Bogu.


text:
Starał się, aby widział, który wżdy jest Jezus, ale nie mógł przed zgromadzeniem, bo był małego wzrostu.


text:
Ale gdy przyszedł ku onemu miejscu, pojźrzawszy ku górze Jezus ujźrzał go i rzekł ku niemu: Zacheuszu zstąp rychło, abowiem dziś potrzeba mi zostać w domu twym.


text:
Co gdy widzieli wszyscy, szemrali mówiąc: Iż tam wszedł, a udał się do człowieka w grzechu żywiącego.


text:
I stanąwszy Zacheusz rzekł ku Panu: Oto Panie połowicę dóbr mych dawał ubogim, a jeśliżem co komu z krzywdą wydarł, wracam w dwójnasób.


text:
I rzekł mu Jezus: Dziści się zbawienie stało domowi twemu dlatego, żeś i sam jest synem Abrahamowym.


text:
To gdy oni słyszeli, przydawszy dalej powiedział podobieństwo dlatego, że był blisko Jeruzalem, a iż mniemali, że się wnet królestwo Boże okazać miało.


text:
A przetoż rzekł: Człowiek niektóry rodu zacnego, jechał w daleką krainę dostawać sobie królestwa, a potym się wrócił.


text:
I przyzwawszy dziesiąci służebników swych, dał im dziesięć grzywien, a rzekł do nich: Kupczcież pokąd ja nie przyjdę.


text:
A mieszczanie jego mieli go w nienawiści i wyprawili za nim poselstwo mówiąc: Nie chcemy aby ten królował nad nami.


text:
Potym gdy się wrócił dostawszy królestwa, tedy roskazał do siebie wezwać onych sług, którym był dał pieniądze, aby się dowiedział coby który na kupi zyskał.


text:
Tedy mu on rzekł: Dobrze sługo dobry, bo gdyżeś był na tak małe wiernym, miejże zwierzchność nad dziesiącią miast.


text:
Bom się bał, wiedząc żeś jest człowiek srogi i bierzesz czegoś nie położył, a żniesz czegoś nie siał.


text:
Tedy on rzekł: Z ust twych cię sądzę, sługo zły. Wiedziałeś żem ja jest człowiek srogi, biorąc czegom nie położył a żnąc czegom nie siał.


text:
A on im zasię rzekł: Powiedamci wam, iż wszelkiemu, który ma, będzie dano, a od tego, który nie ma, to co ma, wezmą mu.


text:
Ktemu jeszcze i nieprzyjacioły moje, którzy nie chcieli abych królował nad nimi, przywiedźcie tu, a pomordujcie przede mną.


text:
I stało się, gdy był blisko Betfage i Betanijej u góry, którą zową oliwną, posłał dwu z zwolenników swych.


text:
Mówiąc: Idźcie do wsi, która jest przeciw wam, do której wszedszy najdziecie oślę uwiązane, na którym żaden człek nigdy nie siedział, odwiązawszy przywiedźcież je.


text:
I gdy był blisko już na końcu góry oliwnej, poczęła wszytka wielkość zwolenników weseląc się chwalić Boga głosem wielkim, ze wszytkich cudów, które widzieli.


text:
Tedy niektórzy Faryzeuszowie z onego zgromadzenia rzekli do niego: Mistrzu pofukaj zwolenniki twoje.


text:
Ale on odpowiedź dawszy rzekł im: Powiedam to wam: Jeśliżećby ci milczeli, wnet kamienie wołać będą.


text:
Mówiąc: O gdybyżeś ty znało, abo tylko to dnia twego, co jest ku pokojowi temu, aleć to zakryto jest od oczu twoich.


text:
Abowiem ten czas na cię przyjdzie, kiedy cię obtoczą nieprzyjaciele twoi wałem i ścisną cię zewsząd.


text:
A położą cię równą z ziemią i syny twe w tobie, ani zostawią kamienia na kamieniu dlatego, iżeś nie poznało onego czasu nawiedzenia swego.


text:
I uczył ustawicznie w kościele, lecz książęta kapłańskie, doktorowie i przedniejszy z ludu, szukali tego jakoby go stracić.


text:
Ale nie mogli znaleźć coby mieli czynić, abowiem wszytek lud pospolity na tym przestawał gdy co słyszał od niego.


text:
I stało się niektórego dnia z onych, gdy uczył lud w kościele i opowiedał Ewanjeliją, nadeszły książęta kapłańskie i doktorowie z starszymi.


text:
A rzekli do niego tymi słowy: Powiedz nam, którą mocą to czynisz, abo kto jest ten, któryć dał zwierzchność oto tę?


text:
A tak oni myślili u siebie mówiąc: Jeśliż powiemy z nieba, tedyć rzecze: A przeczżeście mu nie wierzyli?


text:
Jeśliż zasię rzeczemy mu, że jest z ludzi, tedy wszytek lud ukamionuje nas. Bo to za rzecz pewną mają, iż Jan był prorokiem.


text:
I począł do ludu powiedać to podobieństwo: Człowiek niektóry sadził winnice i najął ją oraczom, a sam odjechał precz na niemały czas.


text:
Gdy potym czas przyszedł, posłał do onych oraczów sługę aby mu pożytki z winnice oddali, którzy ubiwszy go odesłali z niszczym.


text:
Tedy on przedsię posłał sługę drugiego, lecz też oni i tego ubiwszy i zesromociwszy odesłali z niszczym.


text:
A tak Pan onej winnice rzekł: Cóż mam czynić? Poślę syna mego miłego, snadź gdy go ujźrzą, wstydać się go będą.


text:
Ale gdy onego ujźrzeli oracze, rozmówili między sobą w ten sposób: Tenci jest dziedzic, pódźcież a zabijmy go, aby nasze było dziedzictwo.


text:
Lecz on pojźrzawszy na nie rzekł: I cóż wżdy ono jest napisano: Kamień, który odrzucili budujący, ten się stał głową węgielną?


text:
Tedy książęta kapłańskie i doktorowie chcieli się nań rzucić rękoma tegoż tam czasu, jedno iż się ludu bali, abowiem poznali, iż na nie przytaczał to podobieństwo.


text:
A tak czyhając nań posłali szpiegi, którzyby się zmyślali być sprawiedliwemi, aby podchwytywali słowa jego, chcąc go podać pod zwierzchność i moc staroście.


text:
Którzyby go pytali mówiąc: Mistrzu wiemy, że dobrze powiedasz i uczysz, ani sobie ważysz osoby, owszem drogi Bożej w prawdzie nauczasz.


text:
Potym przyszli niektórzy z Saduceuszów, (którzy powiedają, iż nie masz zmartwychwstania) i pytali go.


text:
Mówiąc: Mistrzu Mojżesz nam napisał: Jeśliżby czyj brat umarł mając żonę, a zszedłby przez dziatek, aby brat jego wziął onę żonę, a wzbudził potomstwo bratu swemu.


text:
Aleć ci, którzy tego godni będą, aby wieku onego dostąpili i powstania od umarłych, ani żon pojmują, ani za mąż idą.


text:
Ani już więcej umierać mogą, abowiem równi są Aniołom, a są synmi Bożymi, gdyż są synowie zmartwychwstania.


text:
A iż umarli wstać mają: Teżci to i Mojżesz oznajmił u krza, gdy powieda być Pana Bogiem Abrahamowym i Bogiem Izaakowym i Bogiem Jakubowym.


text:
Przestrzegajcież się doktorów, którzy chcą chodzić w szatach szerokich i miłują witania na rynkach, a pierwsze stolice w zgromadzeniu i pirwsze zasiadania przy wieczerzach.


text:
Którzy do szczątka pożerają domy wdów, a rzkomo się długiemi modlitwami bawią. A cić odnoszą cięższy sąd.


text:
Abowiem wszyscy ci z tego co im zbywało kładli, by tym darowali Boga. Ale ta z niedostatku swego, wszytko pożywienie które miała włożyła.


text:
A na toż patrzacie? Przyjdąć czasy, w które nie będzie zostawion kamień na kamieniu, któryby nie był rozwalon.


text:
Tedy go pytali mówiąc: Mistrzu a kiedyż to wżdy będzie? I który znak przyjdź ma kiedy się to stanie?


text:
Ale on powiedział: Baczcież żebyście nie byli zwiedzeni, boć wiele ich przyjdzie w imię moje mówiąc: Jaciem jest Krystus, a czasci się on przybliża, nie chodźcież tedy za nimi.


text:
A gdy też usłyszycie walki i niesnaski, nie trwóżcież się. Abowiemci potrzeba aby to wprzód było, aleć nie wnet koniec.


text:
A będą wielkie trzęsienia ziemie na każdzych miejscach i głód i powietrza a strachy i znaki wielkie z nieba będą.


text:
Aleć przed wszytkiem tym rzucą się na was rękoma swemi i będą was prześladować, podawając do bożnic i do więzienia, a wodząc przed króle i przed starosty, dla imienia mego.


text:
Abowiemci wam dam usta i mądrość, której nie będą mogli odeprzeć ani się sprzeciwić wszyscy, którzy się wam zastawować będą.


text:
Będziecie też wydani od rodziców, od braciej i od krewnych i od przyjaciół, a niektóre z was o śmierć przyprawią.


text:
Tedy ci co są w Juda, niech zuciekają na góry, a którzy są w pośrzód jego, niech wynidą, a ci co są na polach, niechaj nie wchodzą do niego.


text:
Biada tedy będzie brzemiennym i dziateczkam zsącym w onych czasiech, abowiem będzie ścisk wielki w tej ziemi, a gniew w ludu tym.


text:
I polegą od miecza, a będą odwiedzieni do więzienia między wszytki narody i będzie Jeruzalem podeptane od poganów, aż się też wypełnią czasy ich.


text:
Tedyć będą znaki na słońcu, miesiącu i gwiazdach, a na ziemi uciśnienie narodów, gdy nie stanie rady, a gdy zaszumi morze i wały.


text:
Tak, iż się ludzie z duszę wylękną, przed strachem i oczekowaniem nieszczęścia przychodzącego na okrąg ziemię. Abowiem mocy niebieskie chwiać się będą.


text:
To gdy się dziać pocznie, poglądajcież a podnoście głowy wasze, iżci się już przybliża odkupienie wasze.


text:
Bądźcież tedy tego pilni sami u siebie, aby kiedy nie były ociążone serca wasze obżarstwem i opilstwem i staraniem tego żywota, żebyć na was z prędka nie przyszedł dzień on.


text:
A przetoż czujcie modląc się na każdy czas, aby was miano godnemi, którzybyście uszli tego wszytkiego co przyjdź ma, a iżbyście stanęli przed Synem człowieczym.


text:
Ale on rzekł do nich: Oto gdy wy wnidziecie do miasta, zajdzie wam niektóry niosąc dzban wody. Idźcież za nim do domu, w który wnidzie.


text:
A powiedzcie gospodarzowi domu onego: Kazałci Mistrz powiedzieć: Gdzież jest gospoda kędyby miał pożywać Wielkiejnocy z zwolenniki swemi?


text:
I wziąwszy chleb, gdy uczynił dzięki, łamał i dał im mówiąc: To jest ciało, które się za was dawa, to czyńcie na wspominanie moje.


text:
Także im też dał i kubek gdy odwieczerzał mówiąc: Ten kubek jest ci on testament nowy przez krew moję, która się za was wylewa.


text:
Aczci Syn człowieczy, jako jest postanowiono, idzie. Wszakoż biada człowiekowi onemu, przez którego ma być zdradzon.


text:
Ale on im powiedział: Królowie narodów panująć nad nimi, a którzy nad nimi moc mają, zową się dobrodziejmi.


text:
Leczci wy nie tak owszem, który jest między wami nawięczszym, ten niech będzie namniejszym, a który jest przedniejszym, niech będzie jako ten co służy.


text:
Abowiem któż jest więczszy? Tenli co siedzi, czy ten co służy? Izali nie ten, który siedzi? Aleciem ja jest w pośrzodku was jako ten co służy.


text:
Abyście jedli i pili na stole mym w królestwie mym i siedzieli na stolicach sądząc dwojenaście pokolenie izraelskie.


text:
Alem ja prosił za tobą, aby nie ustała wiara twa, a przetoż i ty niekiedy nawróciwszy się, potwierdzaj bracią twą.


text:
Lecz mu on powiedział: Pietrze powiedamci, nie zapoje dziś kur, aż się trzy kroć zaprzysz, że mię nie znasz.


text:
Zatym rzekł do nich: Natenczas, gdym was posyłał bez mieszka, bez sumek i bez trzewików, zali wam czego nie dostawało? Tedy rzekli: Nic.


text:
A tak im powiedział: Terazci już jeśli kto ma mieszek, niechże go weźmie, także i sumki, a kto nie ma, niech przeda płaszcz swój i kupi miecz.


text:
Abowiemci wam powiedam: Jeszcze potrzeba, aby się we mnie wypełniło ono Pismo: I policzon jest między złośniki, boć ty rzeczy co o mnie są napisane, koniec swój mają.


text:
Mówiąc: Ojcze jeśliż chcesz przenieś ode mnie ten kubek, a wszakoż nie wola moja, lecz się twa niechaj stanie.


text:
Ale będąc w utrapieniu złożony, tym pilniej się modlił, a pot jego był jako krople krwie padające na ziemię.


text:
Tego gdy jeszcze domawiał, oto wielkość ludzi i ten, którego zwano Judasz jeden ze dwunaście przed nimi szedł, a przystąpił się ku Jezusowi aby go pocałował.


text:
Zatym rzekł Jezus do onych książąt kapłańskich i przełożonych kościoła i do starszych, którzy byli kniemu przyszli: Wyszliście jako na zbójce z mieczmi i z kijmi?


text:
Gdyżem ustawicznie bywał z wami w kościele a nie śćiągnęliście rąk na mię. Ale ta oto jest ona godzina wasza i moc ciemności.


text:
Wiedli go tedy pojmawszy i przyprowadzili go w dom nawyższego kapłana, a Piotr za nim szedł z daleka.


text:
Tam gdy go ujźrzała niektóra służebnica u ognia siedzącego, pilnie się mu przypatrując rzekła: I tenci z nim był.


text:
Potym maluczko ujźrzawszy go drugi rzekł: I ty jesteś z onych? Ale Piotr rzekł: Człowiecze nie jestciem.


text:
A gdy było jakoby w godzinie, tedy drugi z nich twierdził tak mówiąc: Zaprawdę i ten z nim był, bo jest i Galilejczyk.


text:
Ale Piotr powiedział: Człowiecze, ani wiem co mówisz i natychmiast póki jeszcze tego domawiał, zapiał kur.


text:
Tedy Pan obróciwszy się wejźrzał na Piotra, a rospomniał Piotr na słowo Pańskie jako mu był powiedział, iż przedtym niż kur miał zapiać, trzy kroć się mnie zaprzysz.


text:
Potym gdy dzień nastał zeszli się starszy z ludu i książęta kapłańskie i doktorowie, a przywiedli go przed zgromadzenie swe.


text:
Mówiąc: Powiedzże nam jeśliżeś ty jest Krystus. Ale on powiedział: Chociażcibych ja wam i powiedział, tedy wy żadnym sposobem wierzyć nie będziecie.


text:
I poczęli nań skarżyć mówiąc: Otochmy znaleźli, iż ten wzburza lud, a nie każe dań dawać cesarzowi powiedając, że on jest Krystus Król.


text:
I pytał go Piłat mówiąc: A tyżeś jest on Król Żydowski? Na co mu on odpowiedziawszy rzekł: Ty powiedasz.


text:
A tak Piłat rzekł do książąt i do ludu pospolitego: Żadnego ja przewinienia nie najduję w tym człowieku.


text:
Lecz oni się więcej dopierali mówiąc: Burzy lud ucząc po wszytkim Juda, począwszy od Galilejej aż dotąd.


text:
A gdy zrozumiał, iż należał pod zwierzchność Herodowę, odesłał go do Heroda, który też i sam w Jeruzalem był przez ony dni.


text:
I ujźrzawszy Herod Jezusa, radował się barzo, bo go pragnął widzieć od niemałego czasu, dlatego, iż wiele o nim słychał i nadziewał się, że miał widzieć jaki znak przezeń uczyniony.


text:
A także Herod z swym pocztem za nic go sobie nie miał i naszydziwszy się z niego, dał go oblec w szaty świetne, a odesłał go do Piłata.


text:
I zstali się sobie przyjacioły Piłat z Herodem onegoż to dnia, bo byli przed tym nieprzyjacielmi między sobą.


text:
Rzekł do nich: Podaliście mi człowieka tego jakoby lud burzyć miał, a oto ja pytając się o nim przed wami, żadnego przewinienia w tym człowieku nie najduję, w tym w czym wy go winujecie.


text:
A on po trzecie rzekł do nich: I cóż wżdy on złego uczynił? Żadnegom przewinienia na śmierć w nim nie nalazł, a tak go starawszy puszczę wolno.


text:
Ale się oni dopierali, prosząc głosem wielkim, aby był ukrzyżowan i tym się więcej głosy ich i książąt kapłańskich wzmagały.


text:
I wypuścił onego, który był dla rostyrku i mordu podan do więzienia, o którego prosili, a Jezusa podał na wolą ich.


text:
Gdy go tedy wiedli, pojmawszy Symona niejakiego Cyrenejczyka, który ze wsi szedł, włożyli nań krzyż, aby go niósł za Jezusem.


text:
Tedy się Jezus obróciwszy do nich rzekł: Córki Jerozolimskie nie nade mną płaczcie, ale nad samy sobą i nad dziatakmi waszemi.


text:
Abowiemci oto przyjdą dni, w których będą mówić: Szczęśliwesz są niepłodne i których żywoty nie rodziły, ani piersi mleka dawały.


text:
A tak gdy przyszli na miejsce, które zową Trupich głów, tam go ukrzyżowali z onymi złoczyńcami. Jednego po prawej, a drugiego po lewej stronie.


text:
I mówił Jezus: Ojcze odpuść im boć nie wiedzą co czynią. A rozdzieliwszy szaty jego, puścili o nie los.


text:
Stał tedy lud dziwując się, a książęta kapłańskie śmieszki sobie z niego stroili i z nimi mówiąc: Ine wybawiał, niechże się i sam wybawi, jeśliżeć ten jest on Krystus Boży wybrany.


text:
Był też nad nim napis wypisany greckiemi, rzymskiemi i żydowskimi literami: Tenci jest on Król Żydowski.


text:
Tamże jeden z onych złoczyńców co byli obieszeni, sromocił go mówiąc: Jeśliżeś ty jest on Krystus, wybawże i samego siebie i nas.


text:
Ale odpowiedziawszy drugi, fukał go mówiąc: I nie boiszże się ty Boga, gdyżeś jest w tymże skazaniu?


text:
A było jakoby o szóstej godzinie, że się stały ciemności po wszytkiej ziemi, aż do dziewiątej godziny.


text:
Zawołał tedy Jezus głosem wielkim, a rzekł: Ojcze w ręce twe podawam ducha mojego. A to rzekszy skonał.


text:
Także lud wszytek, który się był społu zszedł dziwować temu, widząc to co się stało, bił się w piersi i nawracał się.


text:
A wszyscy jego znajomi z daleka stali i niewiasty, które były społu za nim przyszły od Galilejej, przypatrując się temu.


text:
Który nie zezwalał na radę i na uczynek ich, a był z Arymatjej miasta judzkiego, który też sam oczekawał królestwa Bożego.


text:
I ziąwszy je uwinął w prześcieradło, a położył w grobie, który był z kamienia wyciosany, w którym jeszcze nigdy żaden nie był położon.


text:
Szły też za nim niewiasty, które były z nim przyszły z Galilejej, aby widziały grób i jako było położono ciało jego.


text:
A tak wróciwszy się nagotowały wonnych rzeczy i olejków, ale w szabat według roskazania zaniechały tego.


text:
Tedy dnia pirwszego, tego dnia onego barzo raniuczko przyszły do grobu, niosąc ony rzeczy wonne, które były nagotowały i były też niektóre z nimi.


text:
I stało się, gdy będąc zatrwożone w tej rzeczy wątpiły, oto dwa mężowie stanęli przy nich, będąc obleczenia w szaty błyszczące się.


text:
A gdy się ony lękły, a schyliły twarz ku ziemi, rzekli do nich: Przeczże między umarłymi szukacie tego, który jest żyw?


text:
Mówiąc: Potrzebać aby Syn człowieczy był wydan w ręce ludzi grzesznych, a żeby był ukrzyżowan, a trzeciego zasię dnia aby zmartwychwstał.


text:
Wszakoż Piotr wstawszy bieżał ku grobowi, a gdy w wnątrz wejźrzał, obaczył tylko sami prześcieradła leżące i odszedł dziwując się sam u siebie tej sprawie.


text:
A oto dwa z nich tegoż dnia szli do miasteczka, które było na sześcidziesiąt stajan od Jeruzalem, a zwano je Emmaus.


text:
Tedy rzekł do nich: Cóż to są za rozmowy, które idąc macie między sobą, a przeczżeście smętnej twarzy?


text:
I odpowiedając mu jeden, któremu było imię Kleofas rzekł: I ty sam przemieszkawasz w Jeruzalem, a nie wiesz co się w nim przez ty dni działo?


text:
I rzekł im: A cóż to? A oni rzekli jemu: O Jezusie Nazareńskim, który był prorok mocny w sprawach i w słowiech, przed Bogiem i wszytkim ludem.


text:
A mychmy się nadziewali, iż to on był, który miał odkupić Izrael, a temu wszytkiemu już to dziś trzeci dzień wychodzi, jako się to stało.


text:
I nie znalazszy ciała jego, przyszły powiedając, iż widzenie Anielskie widziały, którzy powiedzieli iżby żyw był.


text:
A tak niektórzy co z nami byli chodzili do grobu i tak znaleźli jako niewiasty powiedały, ale samego nie widzieli.


text:
Tedy on rzekł do nich: O głupi, a nierychłego serca ku wierzeniu temu wszytkiemu co powiedzieli Prorocy.


text:
A począwszy od Mojżesza i wszytkich proroków, wykładał im we wszytkich piśmiech, co o nim napisano było.


text:
Ale go oni przynucili mówiąc: Zostań z nami, boć już jest tuż k wieczoru i schodzi dzień. A także wyszedł, aby został z nimi.


text:
I mówili między sobą: Izali serce nasze nie pałało w nas gdy mówił z nami w drodze i gdy nam otwirał Pisma?


text:
A tak tegoż czasu wstawszy, wrócili się do Jeruzalem i znaleźli zgromadzonych jedennaście i ony, którzy z nimi byli.


text:
Oglądajcie ręce moje i nogi moje, bomci ja sam jest, dotknicie się mnie a obaczcie, boć duch nie ma ciała ani kości, jako widzicie, że ja mam.


text:
Lecz gdy jeszcze oni nie wierzyli przed radością, a iż się dziwowali rzekł im: Macie wżdy tu co jeść?


text:
Zatym rzekł do nich: Tyć są słowa, którem mówił do was, pókim jeszcze był z wami, iż było potrzeba wypełnić się wszytkiemu co napisano jest w zakonie Mojżeszowym, w prorokach i w psalmach o mnie.


text:
Aby w imię jego było opowiedano uznanie i odpuszczenie grzechów u wszytkich narodów, począwszy od Jeruzalem.


text:
I otoć ja poślę obietnicę Ojca mego na was. Mieszkajcież wy tedy w mieście Jeruzalem, aż będziecie obleczeni mocą z wysokości.


text:
A ilekolwiek ich go przyjęli, dał im tę godność, aby się stali synmi Bożymi, tym którzyby wierzyli w imię jego.


text:
A Słowoć ono Ciałem się stało i przemieszkawało między nami i widzielichmy chwałę jego, chwałę jako jedynorodnego od Ojca, napełnione łaski i prawdy.


text:
Janci świadczył o nim i obwoływał mówiąc: Tenci jest, o którymem powiedał, Ten, który po mnie idzie, jest przedniejszym nad mię, bo jest zacniejszym niż ja.


text:
Żadenci nigdy Boga nie widział, lecz on jedynorodny syn, który jest w łonie Ojcowym, ten nam opowiedział.


text:
A taktoć jest świadectwo Janowe, gdy posyłali Żydowie z Jeruzalem kapłany i Lewity pytając go: Ty coś jest zacz?


text:
Tedy go pytali: Cóżeś wżdy jest? I Heljasz żeś ty? A on rzekł: Nie jestem. A oni rzekli: Izaś jest prorokiem onym? A on odpowiedział: Nie jestem.


text:
Ale mu oni rzekli: Któżeś wżdy jest? Żebychmy dali odpowiedź tym, którzy nas posłali i cóż wżdy powiedasz o sobie?


text:
Tedy on rzekł: Jam jest głos wołającego na puszczy; Przeprawujciesz drogę Pańską, jako powiedział Ezajasz prorok.


text:
I pytali go a mówili mu : Czemuż tedy krzcisz, gdyżeś ty nie jest Krystus, ani Heljasz, ani prorok on?


text:
Onci jest który po mnie idzie, który jest przedniejszy nad mię, któremu ja nie jestem godzien rozwięzać rzemienia u trzewików.


text:
Nazajutrz ujźrzał Jan Jezusa idącego do siebie i rzekł: Oto Baranek Boży, który gładzi grzech tego świata.


text:
Tenci jest, o którymem powiedał: Idzie po mnie mąż, który jest przełożon nad mię, bo zacniejszym jest niźli ja.


text:
Tedy Jan świadczył mówiąc: Widziałem Ducha zstępującego jako gołębicę z nieba, który też został nad nim.


text:
I nie poznałciem go ja, ale ten, który mię posłał, abym krzcił wodą, ten mi powiedział: Nad którym ujźrzysz Ducha zstępującego i nad nim zostawającego, tenci jest, który krzci Duchem świętym.


text:
Obróciwszy się tedy Jezus, a ujźrzawszy je za sobą idące, rzekł do nich: Czegóż szukacie? A oni rzekli: Rabbi (co jeślibyś wykładał jest Mistrzu) gdzież mieszkasz?


text:
Tedy im rzekł: Pódźcież a oglądajcie. A tak szli i widzieli gdzie mieszkał, a zostali przy nim onego dnia, bo była jakoby dziesiąta godzina.


text:
A był Andrzej brat Symona Piotra, jeden z onych dwu, którzy to słyszeli od Jana, a szli byli za nim.


text:
Ten napirwej nalazszy Symona brata swego, powiedział mu: Naleźliciechmy Mesjasza onego, co jest, jeślibyś wykładał, Krystus.


text:
I przywiódł go do Jezusa, a wejźrzawszy nań Jezus, rzekł: Tyś jest Symon syn Jonasów, ty będziesz zwan Kefas, co się znaczy Kamień.


text:
Potym Filip znalazszy Natanaela, powiedział mu: Znaleźliciechmy onego, o którym pisał Mojżesz w zakonie i prorocy, onego Jezusa Nazareńskiego syna Józefowego.


text:
Na to mu powiedział Natanael: I możesz być od Nazaret co dobrego? Tedy mu rzekł Filip: Pódź a oglądaj.


text:
Ujźrzawszy tedy Jezus Natanaela idącego do siebie, powiedział o nim: Tenci jest zaprawdę Izraelita, w którym nie masz zdrady.


text:
I rzekł mu Natanael: Skądże mię znasz? A Jezus odpowiedziawszy, rzekł mu: Jeszcze pirwej niż cię tu Filip wezwał, gdyś pod figowym drzewem był, widziałem cię.


text:
Tedy mu odpowiedział Jezus i rzekł: Żem tobie mówił, widziałem cię pod figowym drzewem, dlatego wierzysz? Jeszcze nad ty więtsze rzeczy ujźrzysz.


text:
Zatymże mu powiedział: Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam, od tego czasu będziecie widzieć niebo otworzone i Anioły Boże wstępujące i zstępujące, nad Syna człowieczego.


text:
Tedy dnia trzeciego było sprawowano wesele w Kanie Galilejskim miasteczku, gdzie też była i matka Jezusowa.


text:
I były tam sześć stągiew kamiennych według oczyściania Żydowskiego postawionych, biorąc każda w się dwa abo trzy dzbany.


text:
Skoro tedy skosztował przedniejszy sprawca wody onej, która się zstała winem ( a nie wiedział skądby było, lecz słudzy wiedzieli, którzy wodę czyrpali ) wezwał k sobie oblubieńca onto przedniejszy sprawca.


text:
I rzekł mu: Wszyscyć naprzód dawają wino dobre, a gdy się goście wedle potrzeby napiją, tedy to co jest podlejsze, a tyś dobre wino chował aż do tąd.


text:
Tenci początek cudów uczynił Jezus w Kanie miasteczku Galilejskim, aby oznajmił chwałę swą i uwierzyli weń zwolennicy jego.


text:
A uczyniwszy bicz z powrozów, wygnał wszytki z kościoła, a owce i woły i pieniądze bankierzów rosypał, a stoły zprzewracał.


text:
Także i tym co gołębie przedawali rzekł: Wynieście to ztąd, a nie czyńcie z domu Ojca mego, domu kupieckiego.


text:
I przypomnieli sobie zwolennicy jego to, co było napisano: Zapalczywa miłość k domowi twemu żarła mię.


text:
Tedy rzekli Żydowie: Przez czterdzieści i sześć lat budowan jest ten kościół, a ty go chcesz we trzech dnioch wystawić?


text:
I gdy potym zmartwychwstał, wspomjonęli zwolennicy jego, iż im to powiedał i uwierzyli Pismu i słowu, które mówił Jezus.


text:
Tamże gdy był w Jeruzalem na dzień święty Wielkonocny, wiele ich uwierzyli w imię jego, patrząc na jego cuda, które okazował.


text:
A nie było mu potrzeba, aby był kto miał dać jemu świadectwo o człowieku, abowiem on wiedział co było w człowieku.


text:
Ten przyszedł do Jezusa w nocy i rzekł mu: Mistrzu, wiemy żeś przyszedł od Boga Mistrzem, bo żaden tych znamion czynić nie może, które ty okazujesz, jeśliby z nim Bóg nie był.


text:
Tedy mu Jezus odpowiedając rzekł: Zaprawdę, zaprawdę tobie powiedam, jeśli się kto nie narodzi znowu, nie może widzieć królestwa Bożego.


text:
Rzekł do niego Nikodem: Jakoż się może człowiek rodzić, gdy jest stary? Izali może wnidź w żywot matki swej powtóre i narodzić się?


text:
Na to mu odpowiedział Jezus: Zaprawdę, zaprawdę tobie powiedam, jeśliż się kto nie narodzi z wody a z Ducha, nie może wnidź do królestwa Bożego.


text:
Wiatrci kędy chce wieje i szum jego słyszysz, ale nie wiesz skąd przychodzi i dokąd idzie, takżeć jest każdy, który się rodzi z Ducha.


text:
Zaprawdę, zaprawdę powiedam tobie: Co wiemy mówimy, a cochmy widzieli świadczymy, lecz świadectwa naszego nie przyjmujecie.


text:
Jeśliż wam sprawy ziemskie powiedam a nie wierzycie, jakoż gdybych wam niebieskie opowiedał, wierzyć będziecie?


text:
Abowiemci żaden nie wstąpił do nieba, jedno ten, który zstąpił z nieba, Syn człowieczy, który jest w niebie.


text:
Abowiemci Bóg tak umiłował świat, iż Syna swego jednorodzonego dał, aby wszelki kto wierzy weń nie zginął, lecz aby miał żywot wieczny.


text:
Gdyż nie posłał Bóg Syna swojego na świat, aby miał potępiać świat, ale iżby świat wybawion był przezeń.


text:
Któryć wierzy weń nie będzie potępion, a kto zasię nie wierzy, już potępionym jest, abowiem nie uwierzył w imię jednorodzonego Syna Bożego.


text:
A toć jest potępienie, że światłość przyszła na świat, ale ludzie radszej umiłowali ciemności niż światłość, gdyż są złościwe sprawy ich.


text:
Boć każdy, który się przewrotnie obchodzi, nienawidzi światłości, ani idzie ku światłości, żeby nie były okazane uczynki jego.


text:
Lecz kto się szczyrze obchodzi, idzieć do światłości, aby były znaczne sprawy jego, iż są wedle Boga sprawowane.


text:
A przetoż przyszli do Jana i rzekli mu: Mistrzu, ten, który z tobą był za Jordanem, o którymeś ty dał świadectwo, ten też oto krzci, a wszyscy idą do niego.


text:
Wy tedy będziecie mi świadkowie żem powiedział: Iżciem ja nie jest on Krystus, alem jest posłan przed nim.


text:
Ktoć ma oblubienicę, tenci jest oblubieniec, a przyjaciel oblubieńców, który stoi a słucha go, weseli się z radością dla głosu oblubieńcowego, a toć wesele moje wypełnione jest.


text:
Ktoć z wysoka przyszedł, nad wszytkimić jest, a ktoć z ziemię jest, ziemski jest i ziemskie rzeczy powieda. Któryć z nieba przyszedł, jestci nadewszytki.


text:
Kto wierzy w Syna, ma żywot wieczny, a kto nie jest posłuszny Synowi, nie ogląda żywota, ale gniew Boży zostawa nad nim.


text:
Potym gdy Pan zrozumiał, iż się osłyszeli Faryzeuszowie, że on więcej zwolenników czynił i krzcił niźli Jan.


text:
A tak przyszedł do miasta Samarijej, które zową Sychar, podle folwarku, który dał Jakub Józefowi synowi swemu.


text:
I był tam stok Jakubów, a przetoż Jezus będąc spracowany z drogi, siadł tak u stoku, a było jakoby o szóstej godzinie.


text:
Tedy mu rzekła ona Samarytańska niewiasta: Jakoż ty Żydem będąc żądasz odemnie picia, któram jest niewiasta Samarytańska? Gdyż Żydowie nie towarzyszą z Samarytany.


text:
Ale Jezus dawszy jej odpowiedź rzekł: O byżeś wiedziała ten dar Boży i kto ten jest, który mówi tobie: Daj mi pić, tedybyś ty go prosiła, a onby tobie dał wodę żywą.


text:
Rzekła mu niewiasta: Panie nie masz czym czyrpać, a studnia jest głęboka, zkądże tedy masz tę wodę żywą?


text:
Izażeś ty większym jest nad ojca naszego Jakuba, który nam tę studnię dał, z której i sam pił i synowie jego i bydła jego?


text:
Lecz ktoby pił onę wodę, którą ja dam jemu, nie upragnie na wieki. Owszem woda ona, którą ja dam jemu, stanie się w nim źrzódłem wód wyskakujących ku żywotowi wiecznemu.


text:
Zatym mu rzekła niewiasta: Panie daj mi tej wody, abych nie upragnęła, a żebych tu czyrpać nie chodziła.


text:
I odpowiedziawszy niewiasta rzekła mu: Nie mam męża. A Jezus jej rzekł: Dobrześ powiedziała, Nie mam męża.


text:
Abowiemeś piąci mężow miała, a teraz ten, którego masz nie jestci twój mąż, toś prawdziwie powiedziała.


text:
Ojcowie naszy chwalili Boga na górze tej, a wy powiedacie, że w Jeruzalem jest miejsce kędy potrzeba Boga chwalić.


text:
Na to jej powiedział Jezus: Niewiasto wierz mi, przyjdzieć czas, gdy ani na górze tej, ani w Jeruzalem będziecie chwalić Ojca.


text:
Aleć przyjdzie czas i teraz jest, gdy prawdziwi chwalcy będą chwalić Ojca duchem i prawdą. Bo i Ociec takowych szuka, którzyby go chwalili.


text:
Rzekła mu niewiasta: Wiem żeć przyjdzie Mesjasz, który rzeczon jest Krystus, onci gdy przyjdzie oznajmi nam wszytko.


text:
A na ten czas przyszli zwolennicy jego i dziwowali się, że z niewiastą rozmawiał, wszakoż mu żaden nie rzekł ocz pytasz, abo co z nią rozmawiasz?


text:
Pódźcie a oglądajcie człowieka, który mi powiedział wszytko comkolwiek czyniła, zali nie ten jest Krystus?


text:
Tedy rzekł Jezus: Mójci pokarm jest abych czynił wolę tego, który mię posłał, a dokończył sprawy jego.


text:
Izaź wy nie mówicie: Jeszcze są czterzy miesiące a tedyć żniwo przyjdzie? Otoż wam powiedam: Podnieście oczu waszych, a przypatrzcie się krainam, boć już białe są ku żniwu.


text:
A któryć żnie, bierze zapłatę i zbiera owoc do żywota wiecznego, aby i ten, który sieje, weselił się społu z tym, który żnie.


text:
Jaciem was posłał żąć to, około czegoście wy nie robili, inszyć robili, a wyście weszli w robotę ich.


text:
Tedy z miasta onego wiele Samarytanów uwierzyli weń na powieść onej niewiasty, która świadczyła, że jej wszytko powiedział co jedno kolwiek czyniła.


text:
A mówili niewieście: Już nie na twą powieść więcej wierzymy, abowiem jużechmy sami słyszeli i wiemy żeć ten jest prawdziwie on zbawiciel świata Krystus.


text:
Gdy tedy przyszedł do Galilejej, przyjęli go Galilejczycy, bo widzieli wszytko co czynił w Jeruzalem na dzień święty, bo też byli i sami zeszli się na dzień święty.


text:
Zatym Jezus przyszedł zasię do Kany, miasteczka Galilejskie, gdzie był uczynił z wody wino. A w Kapernaum był niektóry dworzanin królewski, którego syn był niemocen.


text:
Ten gdy usłyszał, iż Jezus przyszedł z Judy do Galilejej, szedł do niego prosząc go aby wstąpił a uzdrowił syna jego, bo już miał był umrzeć.


text:
Rzekł mu Jezus: Idź syn twój żyw jest. I uwierzył człowiek słowam, które mu był powiedział Jezus, a odszedł.


text:
A przetoż pytał od nich godziny, o którejby się lepiej mieć poczuł, a oni mu powiedzieli: Wczora około siódmej godziny opuściła go gorączka.


text:
I poznał ociec, iż się to onej godziny stało, gdy mu powiedział Jezus: Syn twój jest żyw. Uwierzył tedy sam i wszytek dom jego.


text:
A była w Jeruzalem w rynku gdzie owce przedawano sadzawka, którą po Żydowsku zwano Betezda, mająca pięcioro podsienie.


text:
W których leżało barzo wiele niemocnych, ślepych, chromych, wyschłych, którzy czekali poruszenia wody.


text:
Abowiem Anioł zstępował pewnego czasu w sadzawkę i poruszał wodę. A tak ten, który napirwej wstąpił po wzruszeniu wody, stawał się zdrowym od każdej niemocy, w którejby jedno był zadzierżan.


text:
Tego, gdy Jezus ujźrzał leżącego a poznał, że przez długi czas był niemocen rzekł do niego: A chceszże być zdrów?


text:
Tedy mu on chory odpowiedział: Panie niemam żadnego, któryby mię włożył do sadzawki gdy bywa poruszona woda, owszem niż ja przyjdę już drugi wnidzie przedemną.


text:
I natychmiast się zdrowym stał on człowiek, a wziąwszy łoże swoje chodził, choćże był szabat dnia onego.


text:
Lecz ten co był uzdrowion niewiedział kto to był, abowiem Jezus uszedł był z onego zgromadzenia, które na onym miejscu było.


text:
Potym go Jezus znalazł w kościele i rzekł mu: Otożeś się zstał zdrowym. Nie grzeszże więcej, aby cię potym co gorszego nie podkało.


text:
A dlategoż Żydowie prześladowali Jezusa i szukali tego jakoby go zamordowali, że to uczynił w szabat.


text:
I dlategoż jeszcze tym więcej szukali Żydowie jakoby go zamordowali, nie tylko iż gwałcił szabat, ale też i Boga powiedał być Ojcem swoim, czyniąc się równym Bogu.


text:
Tedy Jezus odpowiedziawszy im rzekł: Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam, nie możeć Syn sam od siebie sprawować, aż ujźrzy Ojca sprawującego. Abowiem to co on kolwiek czyni, toż też także i Syn czyni.


text:
Boć Ociec miłuje Syna i wszytko mu ukazał co sam czyni i jeszcze mu więtsze sprawy okaże, abyście się wy dziwowali.


text:
Aby wszyscy cześć dawali Synowi, jako cześć dawają Ojcu. Ktoć nie czci Syna, nie czcić i Ojca, który go posłał.


text:
Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam: Kto słowa mego słucha, a wierzy onemu, który mię posłał, ma żywot wieczny, ani przyjdzie w potępienie, owszem przeszedł z śmierci do żywota.


text:
Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam: Żeć przyjdzie czas i teraz jest, gdy umarli usłyszą głos Syna Bożego, a którzy usłyszą, żyć będą.


text:
I wynidą ci którzy dobrze czynili na powstanie żywota, a którzy źle czynili na powstanie potępienia.


text:
Nie mogęć ja sam od siebie nic czynić i jako słyszę sądzę, a sąd mój jest sprawiedliwy, gdyż nie szukam wolej mojej, jedno wolej tego, który mię posłał Ojca.


text:
Aleć ja mam świadectwo więtsze niźli Jan, abowiem sprawy, które mi Ociec dał abych je odprawował, tyż samy sprawy, które ja czynię, dawają o mnie świadectwo iż mię Ociec posłał.


text:
A ten Ociec, który mię posłał, onżeć świadczył o mnie i nie słyszeliście nigdy głosu jego, aniście osoby jego widzieli.


text:
Dowiedujcież się pism, boć się wam zda, że wy w nich żywot wieczny macie, a onyć są, które dawają świadectwo o mnie.


text:
Jaciem przyszedł imieniem Ojca mego, a nie przyjmujecie mię. A jeśliżby przyszedł iny swym imieniem, tedy go przyjmiecie.


text:
Jakoż wy możecie wierzyć, gdy jedni chwalę od drugich bierzecie a chwały, która od samego Boga pochodzi, nie szukacie?


text:
Nie mnimajcież abychci ja was winować miał u Ojca, jestci który was obwinia, Mojżesz, w którym wy nadzieję macie.


text:
Tedy podniózszy oczu swych Jezus ujźrzał, iż wielkie mnóstwo ludzi schodziło się do niego i rzekł do Filipa: Skądże nakupiem chlebów, aby się ci najedli?


text:
I odpowiedział mu Filip: Za dwie ście groszy chleba nie dosyć im będzie, chociażby po kąsku każdy z nich wziął.


text:
Jest tu dziecię jedno co ma pięcioro chleba jęczmiennego i dwie rybce, ale cóż to jest między tak wielki lud?


text:
Tedy rzekł Jezus: Roskażcież aby ci siadali, a było tam trawy dosyć na onym miejscu. Siadło tedy mężów w liczbie około piąci tysięcy.


text:
A tak Jezus wziąwszy ony chleby i uczyniwszy dzięki, podzielił zwolennikom, zwolennicy zasię tym co siedzieli, tak że też i ony ryby ile jedno chcieli


text:
A gdy już mieli dosyć, rzekł Jezus zwolennikom swym: Zbierzcie okruszki, które zostały, żeby nic nie ginęło


text:
Zebrali tedy i pełne nakładli dwanaście koszów okruszków z pięciorga chleba jęczmiennego, które pozostały tym co jedli.


text:
A przetoż oni ujźrzawszy cud, który Jezus okazał, mówili: Tenci jest zaprawdę on prorok, który miał przydź na świat.


text:
I wsiadszy w łódź jechali za morze ku Kapernaum, ano już były ciemności, a Jezus nie przyszedł do nich.


text:
A gdy już odpłynęli jakoby na dwudziestu i piąci abo na trzechdziesiąt stajan, ujźrzeli Jezusa chodzącego po morzu a przychodzącego ku łodzi i ulękli się.


text:
Nazajutrz lud, który stał za morzem, gdy obaczyli że tam nie masz drugiej łodzi, tylkoż ona jedna w którą byli wsiedli zwolennicy jego, a iż Jezus nie wsiadł w łódź z zwolenniki swemi, jednoż sami zwolennicy jego ujechali.


text:
Przyszły też były drugie łodzie od Tyberjady, nie daleko miejsca onego gdzie jedli chleb, gdy był Pan uczynił dzięki.


text:
To gdy obaczył lud, że tam Krystus nie był ani zwolennicy jego, wsiedli i sami w łodzie, a przyszli do Kapernaum szukając Jezusa.


text:
Odpowiedział im Jezus i rzekł: Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam, szukacie mię, nie iżeście widzieli cuda, ale iżeście ony chleb jedli i byliście nasyceni.


text:
Pracujciesz nie o pokarmie, który ginie, ale o onym pokarmie który trwa ku żywotowi wiecznemu, który wam da Syn człowieczy. Abowiem tego zapieczętował Ociec, to jest Bóg.


text:
Ale mu oni rzekli: Cóż wżdy ty za znak okazujesz, abychmy ujźrzeli i wierzyli tobie? Cóż wżdy czynisz?


text:
Na to im powiedział Jezus: Zaprawdę zaprawdę wam powiedam, nie dałci wam Mojżesz tego chleba niebieskiego, aleć wam Ociec mój dawa prawdziwie on chleb niebieski.


text:
Ale im rzekł Jezus: Jamci jest on chleb żywota, ten który do mnie przychodzi, żadnym sposobem łaczen nie będzie, a kto wierzy w mię, nigdy nie upragnie.


text:
A tać jest wola Ojca onego, który mię posłał, iżbym cokolwiekby on mnie dał, nie stracił tego, ale to wzbudził w on ostateczny dzień.


text:
A tak jestci ta wola onego, który mię posłał, iżby każdy, który widzi Syna a wierzy weń, miał żywot wieczny, a ja go wzbudzę w on ostatni dzień.


text:
I mówili: Izaź ten nie jest Jezus syn Józefów, któregośmy znali ojca i matkę? Jakoż tedy ten powieda, że z nieba zstąpił?


text:
Żadenci do mnie przyjdź nie może, jeśliż Ociec, który mię posłał nie pociągnie go, a ja go wzbudzę w on ostateczny dzień.


text:
Jestci napisano w prorocech: I będąć wszyscy uczonemi od Boga, a przetoż ktokolwiek od Ojca słyszał i nauczył się, ten do mnie przyjdzie.


text:
Jaciem jest chleb ożywiający, którym z nieba zstąpił, jeśliby kto jadł tego chleba, żyć będzie na wieki. A chleb który ja dam, jestci moje ciało, które ja dam za żywot świata.


text:
Wadzili się tedy Żydowie jedni przeciw drugim mówiąc: Jaktoż ten może nam dać ciało swe abyśmy je jedli?


text:
Ale im rzekł Jezus: Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam, jeśli nie będziecie jeść ciała Syna człowieczego i pić jego krwie, nie macie żywota w sobie.


text:
Jako mię posłał on żywiący Ociec i ja żywę przez Ojca, także i ten co mię będzie pożywał, żyć będzie przez mię.


text:
Tenci jest chleb, on który z nieba zstąpił, nie tak jako Ojcowie waszy jedli Mannę i pomarli. Kto jeść będzie ten chleb, żyć będzie na wieki.


text:
A tak wiedząc Jezus sam u siebie, iż o tym szemrali zwolennicy jego, rzekł do nich: I toż was obraża?


text:
Duchci jest, który ożywia, ciałoć nic nie jest pożyteczno. Słowa, które ja wam powiedam, duch są i żywot.


text:
Leczci są niektórzy z was co nie wierzą. Abowiem wiedział od początku Jezus, którzy byli ci co nie wierzyli i tego, który go zdradzić miał.


text:
I mówił: Dlategomci wam powiedział, iż żaden nie może przyjdź ku mnie, jeśliż mu to nie będzie dano od Ojca mojego.


text:
A toć mówił o Judaszu Symonowym synu Iskarjocie, bo go ten zdradzić miał, gdyż był jeden z onych dwunaście.


text:
Tedy Jezus przemieszkawał potym w Galilejej, bo nie chciał w Żydostwie przebywać, iż nań czyhali Żydowie jakoby go zabić.


text:
A przetoż rzekli k niemu bracia jego: Wynidź stąd a idź do Judy, żeby i zwolennicy twoi oglądali sprawy twe które czynisz.


text:
Abowiemci żaden nic w skrytości nie czyni, owszem tego szuka jakoby sławnym był. Jeśliż to czynisz, objawże się sam światu.


text:
Niemożeć was świat mieć w nienawiści, aleć mnie ma w nienawiści, bo ja oświadczam o nim, iż sprawy jego są złe.


text:
I było o nim wielkie szemranie między ludem, bo jedni powiedali że jest dobry człowiek, drudzy zasię mówili: Nie tak jest, ale zwodzi lud.


text:
Jeśliż kto będzie chciał czynić wolę jego, rozeznać o nauce jeśliż jest z Boga, abo jeśliż ja też sam z siebie mówię.


text:
Ktoć z samego siebie mówi, chwałyć własnej szuka. Ale ten co szuka chwały tego, który go posłał, tenci jest prawdziwy, a nie masz w nim niesprawiedliwości.


text:
Izali wam Mojżesz nie dał zakonu, a wżdy żaden z was nie czyni dosyć zakonowi? Przeczże tego szukacie abyście mię zamordowali?


text:
A wszak wam Mojżesz podał obrzezanie (nie iżby było od Mojżesza, ale iż było od ojców) i obrzezujecie w szabat człowieka.


text:
Jeśliż człowiek przyjmnie obrzezanie w szabat, a nie łamie się zakon Mojżeszów, na mię będziecież się gniewać żem wszytkiego człowieka uzdrowił w szabat?


text:
I oto jawnie mówi a nic mu nie rzeką? Zali prawdziwie poznali książęta, iż ten jest prawdziwie on Krystus?


text:
Wołał tedy Jezus w kościele ucząc a mówiąc: I mnie znacie i skąd jestem wiecie. A nie przyszedłciem sam od siebie, ale jest prawdziwy, który mię posłał, którego wy nie znacie.


text:
I szukali tego jakoby go pojmać, ale żaden nie targnął się nań ręką, bo była nie przyszła godzina jego.


text:
A wiele ich z ludu uwierzyli weń i mówili. Gdy Krystus przyjdzie azaź więcej cudów uczyni nad ty, któren ten uczynił?


text:
Tedy słysząc Faryzeuszowie, iż to o nim lud pospolity szemrał, posłali ciż to Faryzeuszowie i książęta kapłańskie służebniki aby go pojmali.


text:
A przetoż Żydowie mówili między sobą. I dokądże ten ma idź iż my go nie znajdziemy? Czyli pójdzie do rosproszonych między Greki a będzie uczył pogany?


text:
Coż to za słowa, które mówi: Szukać mię będziecie a nie znajdziecie i gdzie ja jestem, tam wy przyjdź nie możecie?


text:
A tak w on ostateczny dzień wielki święta, stanął Jezus i wołał mówiąc. Jeśliż kto pragnie, niechżeć ku mnie przyjdzie a pije.


text:
(A toć mówił o duchu, którego wziąć mieli wierzący weń, abowiem jeszcze nie był Duch święty, bo Jezus jeszcze nie był uwielbion).


text:
A drudzy zasię mówili: Tenci jest Krystus on. A drudzy powiedali: Azaź Krystus przyjdzie od Galilejej?


text:
Izaź Pismo nie powieda: Iż Krystus przyjdzie z nasienia Dawidowego i z miasteczka Betleem gdzie był Dawid?


text:
Zatym przyszli słudzy do nawyższych kapłanów i do Faryzeuszów, którzy im rzekli, Przeczżeście go nie przywiedli?


text:
A oni mu odpowiedziawszy rzekli: Zali i ty jesteś Galilejczyk? Dowiedniże się a obacz, żeć od Galilejej prorok nie powstał.


text:
Przywiedli tedy do niego doktorowie i Faryzeuszowie niewiastę, którą na cudzołóstwie zastano, a postawiwszy ją w pośrzodku,


text:
A to mówili kusząc go aby ji oskarżyć mogli, lecz Jezus schyliwszy się ku dołu, pisał palcem na ziemi.


text:
Gdy go tedy nie przestawali pytać, podnióższy się rzekł im: Kto z was nie jest winien grzechu, niechżeć na nię pierwszy rzuci kamieniem.


text:
Co gdy usłyszeli, tedy będąc od własnego sumnienia karani, z osobna jeden za drugim wychodzili, począwszy od starszych aż do ostatecznych, iż tylko został sam Jezus a niewiasta w pośrzodku stojąca.


text:
A gdy się podniósł Jezus i nie widział żadnego oprócz niewiasty, rzekł jej: Niewiasto, gdzież są oni co na cię skarżyli? Żadenże cię nie skazał?


text:
Tedy ona rzekła: Żaden Panie. A Jezus jej powiedział: Ani ja ciebie skazuję. Idźże a więcej nie grzesz.


text:
A tak potym Jezus powiedział im mówiąc: Jamci jest ona światłość świata, ktoć zamną idzie, nie będzie chodził w ciemnościach, ale będzie mieć światłość żywota.


text:
Ale Jezus odpowiedział i rzekł im: Chociażbych ja też świadczył sam o sobie, wżdyć jest słuszne świadectwo moje, gdyż wiem skądem przyszedł i dokąd idę, lecz wy nie wiecie skądem przyszedł i dokąd idę.


text:
A choczbych też ja sądził, sąd mój jestci prawdziwy, bo nie jestem sam, ale ja i który mię posłał Ociec.


text:
Tedy mu mówili: Gdzież wżdy jest ten twój Ociec? A odpowiedział Jezus: Ani mnie znacie, ani Ojca mego, byście mię znali i Ojca byście mego znali.


text:
Tyć słowa mówił Jezus w skarbnicy, ucząc w kościele, a żaden go nie pojmał, bo jeszcze nie przyszła była godzina jego.


text:
Powiedział im po wtóre Jezus: Jać idę i będziecie mię szukać, a w grzechu waszym pomrzecie i gdzieć ja idę, wy przyjdź nie możecie.


text:
Tedy rzekł do nich: Wy jesteście z niskości, a jam jest z wysoka, wy z tego świata jesteście, a jamci nie jest ż świata tego.


text:
Powiedziałciem wam tedy, iż pomrzecie w grzechoch waszych. Bo jeśliż nie uwierzycie żeciem ja on jest, pomrzecie w grzechoch waszych.


text:
Mamci o was wiele mówić i sądzić, lecz ten któryć mię posłał jestci prawdziwy, a ja to com od niego słyszał, powiedam na świecie.


text:
A przetoż im rzekł Jezus: Gdy podniesiecie Syna człowieczego, tedy poznacie żemci ja jest, a iż sam z siebie nic nie czynię, lecz jako mię nauczył Ociec, to mówię.


text:
Abowiem ten który mię posłał, ze mną jest, a nie zostawił mię samego Ociec, bo ja to co się jemu podoba zawżdy czynię.


text:
Rzekł tedy Jezus do tych co weń uwierzyli Żydow: Jeśliż wy zostawać będziecie w słowie moim, prawdziwie moimi zwolenniki będziecie.


text:
Na to oni jemu odpowiedzieli: Jestechmy potomstwo Abrahamowe, a nigdyśmy nie służyli nikomu. I jakoż ty powiedasz żeby nas oswobodzić miano?


text:
Ale im odpowiedział Jezus: Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam: wszelkić, który się dopuszcza grzechu, jest sługa grzechowi.


text:
Wiem że jesteście potomstwo Abrahamowe, lecz szukacie jakobyście mię zamordowali, gdyż słowo moje nie ma w was miejsca.


text:
Tedy oni odpowiedając rzekli: Ociecci nasz jest Abraham. A Jezus im rzekł: Byście byli syny Abrahamowymi, czynilibyście uczynki Abrahamowe.


text:
A teraz oto szukacie jakobyście mię zabić mieli, człowieka tego który wam mówię prawdę, któram słyszał od Boga, tegoć nie czynił Abraham.


text:
Wy czynicie uczynki Ojca waszego. Ale mu oni rzekli: Wżdyciechmy my nie z cudzołóstwa są narodzeni jednegoż Ojca mamy Boga.


text:
Tedy im powiedział Jezus: Być był Bóg Ojcem waszym, tedybyście mię miłowali, gdyżem ja od Boga wyszedł i przyszedł, a nie samem od siebie przyszedł, ale mię on posłał.


text:
Wy z ojca diabła jesteście, a pożądliwości ojca waszego czynić chcecie, onci był mężobójca od początku i w prawdzie nie został, bo w nim nie masz prawdy, ilekroćkolwiek powieda, kłamstwo sam z siebie powieda, abowiem jest kłamca i ociec kłamstwa.


text:
A dlategoż Żydowie odpowiedzieli mu i rzekli: Izali my dobrze nie powiedamy, żeś ty jest Samarytan i diabelstwo masz?


text:
Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam. Jeśliż kto słowa me zachowywać będzie, śmierci nie ogląda na wieki.


text:
Rzekli mu tedy Żydowie: Terazciechmy poznali, że diabelstwo masz. Abraham umarł i Prorocy. A ty powiedasz: Jeślikto słowo me zachowywać będzie, nie skosztuje śmierci na wieki.


text:
Izaś ty jest więczszy nad onego Ojca naszego Abrahama, który umarł i Prorocy pomarli. Czymże się ty wżdy czynisz?


text:
Tedy odpowiedział Jezus: Jeśliż się ja sam chwalę, chwała moja nic nie jest. Onci Ociec mój jest ten, który mię chwali, którego wy powiedacie być Bogiem waszym.


text:
Lecz go ani znacie, a jać go znam i jeślibych rzekł, że go nie znam, będę równym wam kłamcą. Ale go znam i słowo jego zachowywam.


text:
I pytali go zwolennicy jego mówiąc: Mistrzu kto zgrzeszył? Tenli, czyli rodzicy jego iż się ślepym narodził?


text:
Mnieć potrzeba sprawować sprawy onego, który mię posłał, pokąd dzień jest. Przychodzić noc gdy żaden nie będzie mógł nic sprawować.


text:
Przytym mu rzekł: Idź umyj się w Siloam (co jest, jeślibyś wykładał, Posłany). A przetoż szedszy, umył się i wrócił się widząc.


text:
A tak sąsiedzi, którzy go i przed tym widali, że on był ślepy mówili: Izali to nie ten jest, który ono siadał żebrząc?


text:
Tedy drudzy mówili: Tenci jest. A drudzy zasię: Iż jest jemu podobien. Lecz on powiedał: Jaciem jest.


text:
On tedy odpowiedział i rzekł: Niektóry co go zową Jezus uczynił błoto i pomazał oczy me, a rzekł mi: Idź do sadzawki Siloam, a umyj się. Skorom tedy odszedł i umyłem się, wziąłem wzrok.


text:
Potym go też pytali i Faryzeuszowie jako wziął wzrok? A on im powiedział: Włożył błoto na oczy moje i umyłem się i widzę.


text:
A przetoż niektórzy z Faryzeuszów mówili: Człowiek ten nie jest od Boga, bo nie strzeże szabatu: Drudzy zasię mówili i jakożby mógł człowiek grzeszny takowe cuda czynić? I było rozerwanie między nimi.


text:
Powtóre rzekli ślepemu: Ty co też mówisz o nim że otworzył oczy twoje? A on powiedział: Prorokci jest.


text:
I nie wierzyli Żydowie o nim żeby miał być ślepym, a żeby wziął wzrok, aż wezwali rodziców onego, który wzrok otrzymał.


text:
Pytali ich tedy mówiąc: I tenże jest syn wasz, on któregoście powiedali być śleponarodzonym? Jakoż wżdy teraz widzi?


text:
Lecz jako teraz przejźrzał nie wiemy, abo kto otworzył oczy jego, my nie wiemy, mać lata, pytajcież samego, a onci o sobie powie.


text:
Toć mówili rodzicy jego, że się bali Żydów, abowiem już postanowili byli Żydowie, iż jeśliby go kto wyznał Krystusem, aby był z bożnice wyrzucon.


text:
Wezwali tedy powtóre człowieka, który był ślepym i rzekli: Daj chwałę Bogu, bo my wiemy, że to jest człowiek grzeszny.


text:
Ale on odpowiedział i rzekł: Niewiemci jeśli jest grzeszny, to jedno wiem, iż będąc ślepym, teraz widzę.


text:
Odpowiedział im tedy: Jużciem wam powiedał, a nie słuchaliście. Przeczże jeszcze drugi raz słyszeć chcecie? Zali i wy chcielibyście być zwolenniki jego?


text:
A tak im on odpowiedział i rzekł: Toć w tym dziwno że wy nie wiecie skąd jest, a wżdy otworzył oczy moje.


text:
A wiemy też, iż grzesznych Bóg nie wysłuchawa, jedno tego, który jest chwalcą Bożym, a wolę jego czyni, tegoć wysłuchawa.


text:
Odpowiedzieli mu tedy i rzekli: Tyś jest w grzechach narodzony wszytek i tyż nas masz uczyć? I także go precz wyrzucili.


text:
Potym rzekł Jezus: Jaciem przyszedł na ten świat odprawować sądu, aby ci którzy nie widzą, widzieli, a którzy widzą, aby ślepi byli.


text:
Na to im powiedział Jezus: Byście byli ślepymi, nie mielibyście grzechu, lecz iż teraz mówicie: Widziemy, a tak grzech wasz zostawa.


text:
Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam, kto nie wchodzi drzwiami do obory owczej, ale wchodzi inędy, ten jest złodziej i zbójca.


text:
Jamci jest drzwiami, przez mię jeśli kto wnidzie, będzie zachowan, a wnidzie i wynidzie i pastwiska znajdzie.


text:
Złodziej nie idzie jedno żeby kradł a mordował i tracił owce, lecz ja przyszedłem aby żywot miały i obfitowały.


text:
Lecz najemnik i który pastyrzem nie jest, którego nie są owce własne, widząc wilka przychodzącego odbiega owiec i ucieka, a wilk też drapie i rosprasza owce.


text:
I drugieć też owce mam, które nie są z tej obory, a potrzeba żebych też i ony przywiódł, bo głosu mego słuchać będą i będzie jedna owczarnia i jeden pastyrz.


text:
Żadenci go nie odejmie odemnie, ale ja pokładam je sam od siebie i mam moc położyć je, a mam moc zasię wziąć je. To roskazanie wziąłem od Ojca mego.


text:
Drudzy zasię powiedali: Tyć słowa nie są tego, coby miał diabelstwo. Izali diabeł ślepych oczy otwarzyć może?


text:
I obstąpili go Żydowie, a rzekli mu: I dokądże tak dusze nasze zawieszać będziesz? Jeśliżeś ty jest on Krystus, powiedzże nam jawnie.


text:
Na to im dał odpowiedź Jezus: Powiedziałem wam, a nie wierzycie. Sprawy, które ja czynię w imię Ojca mego, tyć o mnie świadczą.


text:
Ociec mój, który je mnie dał, więcszy jest niż wszyscy, a żaden nie może ich wydrzeć z rąk Ojca mego.


text:
Odpowiedział im tedy Jezus: Wiele dobrych spraw ukazałem wam z Ojca mego. Dla któregoż tedy z uczynków tych kamionujecie mię?


text:
Na to mu Żydowie odpowiedź dali mówiąc: Dla dobrego uczynku nie kamionujemy cię, ale dla bluźnierstwa, to jest, iż ty, gdyżeś jest człowiekiem, czynisz się sam Bogiem.


text:
Mnie, którego Ociec poświęcił i posłał na świat, wy powiedacie, żebych bluźnić miał, żem rzekł; Jestem Syn Boży?


text:
Ale jeślić czynię, chociażbyście też mnie nie wierzyli, wierzcież sprawam, abyście poznali i wierzyli żeć Ociec jest we mnie, a ja w nim.


text:
Lecz wiele ich do niego przychodzili a mówili: Aczci Jan żadnego cudu nie uczynił, wszakoż wszytko cokolwiek sam powiedał o tym, prawdziwe było.


text:
A Marja ta była, która pomazała Pana olejkiem i ucierała nogi jego włosami swoimi, której brat Łazarz był niemocen.


text:
To gdy usłyszał Jezus rzekł: Niemoc ta nie jest ku śmierci, ale ku chwale Bożej, aby był uwielbion Syn Boży przez nię.


text:
A przeto słysząc, że był niemocen, przedsię jednak został przez dwa dni na onym że miejscu gdzie był.


text:
Rzekli mu tedy zwolennicy: Mistrzu, teraz szukali Żydowie jakoby cię ukamionować, a przedsię tam idziesz?


text:
Na to Jezus odpowiedział: Zali nie dwanaście są godzin dnia? Jeśliż kto chodzi we dnie, nie obrazić się, bo widzi światło tego świata.


text:
Powiedziała mu: I owszem Panie. Ja wierzę żeś ty jest Krystus Syn Boży, który na świat przyjdź miał.


text:
A Jezus jeszcze był nie przyszedł do miasteczka, ale był na tym miejscu, gdzie wyszła była przeciw jemu Marta.


text:
A przetoż Żydowie, którzy z nią byli w domu, a cieszyli ją, gdy ujźrzeli iż Marja prędko wstała i wyszła, szli za nią mówiąc: Idzie do grobu aby tam płakała.


text:
A tak Marja przyszedszy tam kędy był Jezus, ujźrzawszy go przypadła do nóg jego mówiąc mu: Panie byś ty tu był, nie umarłby był brat mój.


text:
Jezus tedy, gdy ją ujźrzał płaczącą i Żydy, którzy z nią społu przyszli płacząc, wzruszył się w duchu i zafrasował się sam w sobie.


text:
A niektórzy z nich mówili: Nie mógłże ten, który otworzył oczy ślepego uczynić tego, żeby był ten nie umarł?


text:
Ale Jezus wzruszywszy się zaś sam w sobie, przyszedł do grobu, a była jaskinia i kamień na niej położony.


text:
Potym rzekł Jezus: Odejmicie kamień. A Marta mu powiedziała, siostra onego, który był umarł: Panie jużci cuchnie, bo mu już wyszły cztery dni.


text:
Odjęli tedy kamień z tamtąd gdzie on umarły był położon i podniózszy Jezus oczu swych wzgórę rzekł: Ojcze, dziękuję tobie, żeś mię wysłuchał.


text:
A jaciem wiedział, że ty mnie zawżdy wysłuchawasz, leczciem to rzekł dla ludu około stojącego, aby wierzyli, żeś ty mnie posłał.


text:
A tak on, który był umarł, wyszedł mając ręce i nogi zawiązane chustkami, a twarz jego była chustą zawiniona. I rzekł im Jezus: Rozwiążcie go niechaj idzie.


text:
A przetoż wiele Żydów, którzy byli przyszli do Marjej, a patrzyli na to co uczynił Jezus, uwierzyli weń.


text:
Tedy zebrali się kapłani nawyższy i Faryzeuszowie w radę i mówili: Cóż czynić będziemy? Abowiem ten człowiek wiele cudów czyni.


text:
Jeśliż go tak zaniechamy, wszyscyć weń uwierzą i przyjdąć Rzymianie a poburzą, tak miejsce nasze, jak i naród.


text:
Ani myślicie co nam jest pożyteczno, żeby jeden człowiek umarł za lud, a żeby wszytek naród nie zginął.


text:
I nie mówiłci tego sam z siebie, ale gdyż był kapłanem nawyższym roku onego prorokował, że to miało być, iż Jezus miał umrzeć za on naród.


text:
A dlategoż Jezus już nie bywał jawnie między Żydy, ale z tamtąd odszedł do krainy, która jest blisko puszczej , do miasta, które zową Efraim i tamże mieszkał z zwolenniki swemi.


text:
I była blisko Wielka noc Żydowska, a wiele ich szło do Jeruzalem z onej krainy przed Wielką nocą, aby się oczyścili.


text:
Szukali tedy Jezusa i mówili jedni do drugich stojąc w kościele: Co się wam zda, izali nie przyjdzie na święto?


text:
A kapłani nawyższy i Faryzeuszowie podali byli roskazanie, iż jeśliby się kto dowiedział gdzie by był, żeby oznajmił, iżby go pojmano.


text:
Potym Jezus dnia szóstego przed Wielką nocą przyszedł do Betanijej, kędy był Łazarz umarł, którego on wzbudził od umarłych.


text:
Tamże tedy, sprawili mu wieczerzę, a Marta służyła i był też Łazarz jednym z onych, którzy z nim społu siedzieli.


text:
Tedy Marja, wziąwszy funt olejku spikanardowego, barzo drogiego, natarła nogi Jezusowe i ucierała nogi jego włosami swoimi tak, iż dom pełen był wonności maści onej.


text:
A toć mówił, nie iżby miał pieczę o ubogich, ale iż był złodziej i mieszek miał, a cokolwiek tam włożono, to nosił.


text:
Dowiedziało się tedy wielkie zgromadzenie Żydów, iż tam był i przyszli nie tylko dla Jezusa, ale żeby też byli ujźrzeli Łazarza, którego wzbudził od umarłych.


text:
Nazajutrz zgromadzenie wielkie, które się było zebrało na święto, gdy usłyszeli, że Jezus szedł do Jeruzalem.


text:
Nabrali rózdżek palmowych i wyszli w drogę przeciw jemu, a wołali: Hosanna ! Błogosławiony, który przyszedł w imię Pańskie, Król on izraelski.


text:
A temuć z przodku nie rozumieli zwolennicy jego, ale gdy był uwielbion Jezus, tedy wspomnieli, iż to było o nim napisano, a iż mu to czynili.


text:
Mówili tedy Faryzeuszowie między sobą: Widzicie, że nic uczynić nie możecie. Oto lud za nim poszedł.


text:
A tak oni przyszli do Filipa, który był z Betsajdy Galilejskiej i prosili go mówiąc: Panie chcemy Jezusa widzieć.


text:
Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam, jeśli ziarno pszeniczne upadszy w ziemię nie obmartwieje, samo tak zostanie, lecz jeśli obmartwieje, wielki owoc przyniesie.


text:
Ktoć miłuje duszę swą, utraci ją, a kto nie nawidzi duszę swojej na tym świecie, ku wiecznemu żywotowi zachowa ją.


text:
Jeśli mnie kto służy, niechżeć za mną idzie, abowiem gdzie ja będę, tam i sługa mój będzie. A jeśli mnie kto służyć będzie, uczci go Ojciec mój.


text:
Terazci dusza moja zatrwożona jest i cóż rzekę? Ojcze zachowaj mię od tej godziny, leczciem dlatego przyszedł na tę godzinę.


text:
Tedy mu odpowiedziało zgromadzenie: My słyszelichmy z zakonu, że Krystus trwa wiecznie. Jakoż ty tedy powiedasz , iż potrzeba aby był powyższon Syn człowieczy? I któryż to jest Syn człowieczy?


text:
A przetoż im rzekł Jezus: Jeszcze do małego czasu jest w was światłość. Chodźcież tedy póki światłość macie, żeby was ciemności nie ogarnęły, bo kto w pociemku chodzi, nie wie gdzie idzie.


text:
Gdy światłość macie, wierzcież w światłość, abyście synami światłości byli. A to powiedziawszy Jezus, wyszedł i schronił się od nich.


text:
Aby się wypełniło słowo Ezajasza proroka, które powiedział: Panie i któż wierzył powieści naszej? A ramię Pańskie komuż jest objawione?


text:
Zaślepił oczy ich i zatwardził serca ich, aby nie widzieli oczyma, a nie rozumieli sercami, żeby się nie nawrócili, a nie uleczyłbych je.


text:
I wołał Jezus głosem wielkim a mówił: Kto w mię wierzy, nie w mię wierzy, ale w onego, który mię posłał.


text:
Abowiem jeśli kto słuchać będzie słów moich, a nie uwierzy, jać go nie potępiam, bom nie przyszedł żebych miał potępiać świat, ale żebych świat zachował.


text:
Kto mię odmiata, a nie przyjmuje słów moich, ma tego, który go potępi. Słowo, któreciem ja powiedał, onoż go osądzi w on ostateczny dzień.


text:
Gdyżem ja nic z siebie samego nie mówił, lecz ten, który mię posłał Ojciec, ten mi roskazał co mam mówić i powiedać.


text:
I wiem, że roskazanie jego jest żywot wieczny. A przetoż to co ja powiedam, jako mi powiedział Ociec, tak powiedam.


text:
Tedy przed świętem Wielkonocnym, wiedząc Jezus, iże przyszła godzina jego, aby odszedł z tego świata do Ojca, gdyż umiłował swe, którzy byli na świecie i aż do końca umiłował je.


text:
A odprawiwszy wieczerzę wieczerzę, (gdy diabeł już był przypuścił k sercu Judaszowi, synowi Symonowemu Iskarjotowi, żeby go zdradził).


text:
Potym nalał wody do miednice i począł nogi umywać zwolennikom, a ucierać ręcznikiem, którym się był opasał.


text:
Powiedział mu Piotr: Nie będziesz umywał moich nóg na wieki. A Jezus rzekł: Jeślicie nie umyję, nic ze mną społu mieć nie będziesz.


text:
Powiedział mu Jezus: Ktoć umyt jest, nie potrzeba mu jedno aby nogi umył, ale jest czyst wszytek i wy jesteście czystemi, jedno nie wszyscy.


text:
Umywszy potym nogi ich, a wziąwszy szaty swe, siadł zasię i rzekł do nich: Rozumiecież to com wam uczynił.


text:
A przetoż jeślim ja umył nogi wasze, będąc Panem a Mistrzem, tedy wy także społu powinniście jedni drugim umywać nogi.


text:
Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam; Sługa nie jestci więczszy nad pana swego, ani poseł jest więcszy nad onego, który go posyła.


text:
Nie o wszytkichci was mówię, jać wiem, którem obrał, ale żeby się wypełniło Pismo ten, który zemną je chleb, podniósł już teraz przeciwko mnie piętę swą.


text:
Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam: Któżkolwiek przyjmuje tego, któregobym posłał, mnie przyjmie, a który mnie przyjmuje, onego przyjmuje, który mię posłał.


text:
To gdy rzekł Jezus, zatrwożył się w duchu a oświadczając się rzekł: Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam, że jeden z was zdradzi mię.


text:
Odpowiedział Jezus: Onci jest, któremu ja omoczywszy sztuczkę chleba podam, a rozmoczywszy podał sztuczkę synowi Symonowemu, Iskarjotowi.


text:
Abowiem niektórzy mnimali, gdyż Judasz miał mieszek, iż mu rzekł Jezus: Nakup tych rzeczy, których nam potrzeba na święto, abo iżby co dał ubogim.


text:
Synaczkowie jeszczeciem maluczko jest z wami, będziecie mię szukać, ale jakom powiedział Żydom: Gdzie ja idę wy przyjdź nie możecie, takżeć też i wam teraz powiedam.


text:
Roskazanie nowe dawam wam, abyście jedni drugie miłowali i jakom ja was umiłował, abyście się i wy społu miłowali.


text:
Z tądci poznają wszyscy, że wy jesteście zwolennicy moi, jeśliż miłość mieć będziecie jedni przeciw drugim.


text:
Powiedział mu Symon Piotr: Panie dokądże idziesz? Odpowiedział mu Jezus: Tam gdzie ja idę, nie możesz teraz za mną idź, lecz potym pójdziesz.


text:
I odpowiedział mu Jezus: Zdrowie twe za mię położysz? Zaprawdę, zaprawdę powiedam tobie: Nie zapoje kur aż się mnie po trzy kroć zaprzysz.


text:
W domu Ojca mojego wieleć jest mieszkania, jeśliżby inaczej było, powiedziałcibych wam. Idęć abych wam nagotował miejsce.


text:
A gdy odejdę i zgotuję wam miejsce, przyjdeć zasię i wezmę was do siebie, iż gdzie ja jestem, abyście i wy byli.


text:
Rzekł mu tedy Jezus: Jać jestem droga, prawda i żywot. Żaden nie przychodzi do Ojca jedno przez mię.


text:
Ale mu rzekł Jezus: Przez tak długi czas jestem z wami i jeszczeż mię nie znacie? Filipie! Ktoć mnie widział widział i Ojca. Jakoż ty tedy mówisz: Ukaż nam Ojca?


text:
Nie wierzyszże, iż ja w Ojcu jestem a Ojciec jest we mnie? Słowa któreć ja wam powiedam, nie od samego siebie ich powiedam, ale Ociec któryć we mnie mieszka, tenci sam czyni sprawy ty.


text:
Wierzcież mi iżci ja w Ojcu jestem, a Ojciec we mnie. Jeśliż inaczej, dla onych samych spraw wierzcie mnie.


text:
Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam. Kto wierzy w mię, sprawy ty które ja czynię i on czynić będzie i więczsze a niż ty, czynić będzie, bo ja do Ojca odchodzę.


text:
A to, Ducha onego prawdy, którego świat przyjąć nie może, bo go nie widzi, ani go zna, lecz wy znacie go, gdyż u was mieszka i w was będzie.


text:
Jeszczeć maluczko a świat mię już więcej nie ogląda, lecz wy oglądacie, bo ja żywę i wy żyć będziecie.


text:
Któryć się trzyma roskazania mego i zachowywa je, tenci jest który mnie miłuje. A kto mnie miłuje, będzie go też miłował Ociec mój i ja go miłować będę, a objawię mu siebie samego.


text:
Powiedział mu Judasz, nie on Iskarjot: Panie, cóż to jest? Przecz się tylko nam objawić masz a nie światu?


text:
Odpowiedział Jezus i rzekł mu: Jeśli mię kto miłuje, słowa moje zachowywać będzie, a Ociec mój umiłuje go i do niego przyjdziemy, a mieszkanie u niego uczyniemy.


text:
Ktoć mnie nie miłuje, słówci moich nie zachowywa, a słowo które słyszycie, nie jestci moje, ale onego, który mię posłał, Ojca.


text:
Lecz Pocieszyciel, on Duch święty, którego poszle Ociec w imię moje, onci was nauczy wszytkiego i przywiedzie wam ku pamięci wszytko com wam powiedział.


text:
Pokój zostawuję wam, pokój on mój dawam wam, nie tak jako dawa świat, ja wam dawam. Niechżeć się nie trwoży serce wasze, ani się lęka.


text:
Słyszeliście żem ja wam powiedział: Odchodzę i wrócę się do was, gdybyście mię miłowali, wżdybyście się weselili, żem wam powiedział: Idę do Ojca. Bo Ociec więczszy niźlim ja jest.


text:
Ale iżby poznał świat, że ja miłuję Ojca, a jako mnie roskazał Ociec, tak czynię. Wstańcież, pódźmy z tąd.


text:
Wszelką latorośl we mnie nie przynoszącą owocu odetnie a wszelką, która przynosi owoc oczyścia, aby obfitszy owoc przyniosła.


text:
Mieszkajcież we mnie, a ja w was. Bo jako latorośl nie może przynieść owocu sama z siebie jeśliż nie będzie trwać w macicy, także ani wy jeśli we mnie trwać nie będziecie.


text:
Jaciem jest macica, a wyście są latorośl. Ten który mieszka we mnie i w kim ja też mieszkam, ten przynosi wielki owoc, bo przezemnie nic nie możecie uczynić.


text:
Jeśliż kto we mnie trwać nie będzie, tedy precz wyrzuconym będąc, wnet jako latorośl uschnie i potym ty latorośli zbierają i do ognia miecą a pogorają.


text:
Jeśliż we mnie trwać będziecie, a słowa też moje w was trwać będą, czegokolwiek będziecie chcieć, proście i stanie się wam.


text:
Jeśliż roskazania moje zachowywać będziecie, zostaniecie w miłości mojej, tak jakom ja zachowywał roskazania Ojca mego i zostawam w miłości jego.


text:
Już was dalej nie będę nazywał sługami, gdyż sługa nie wie co czyni Pan jego, lecz was nazwałem przyjacioły, bo to wszytko com słyszał od Ojca mego, oznajmiłem wam.


text:
Nie wyście mnie obrali, alem ja obrał was i postanowiłem was, abyście szli i przynieśli owoc, a iżby owoc wasz trwał, iż oczkolwiekbyście prosili od Ojca w imię moje, żeby wam dał.


text:
Byście byli z świata, tedyćby świat to co jest jego miłował, lecz iżeście nie są z świata, a jam was wybrał z świata i dlategoż was świat ma w nienawiści.


text:
Wspomnicie na słowa, którem ja wam powiedział. Nie jestci sługa więczszy niż Pan jego, jeśliżeć mnie prześladowali i wasci prześladować będą, a jeślić słowa me zachowywali i wasze zachowywać będą.


text:
Bychci był nie przyszedł, a nie powiedał im, nie mieliby grzechu, lecz teraz nie mają czymby się wywieść z grzechu swego.


text:
Bych był między nimi tych spraw nie czynił, których żaden nie czynił, nie mieliby grzechu, lecz teraz widzieli, a mieli nie tylko mnie w nienawiści, ale też i Ojca mego.


text:
Aleć się to dzieje, aby się wypełniło słowo, które jest w zakonie ich napisano. Mieli mię niesłusznie w nienawiści.


text:
A tak gdyć przyjdzie Pocieszyciel, którego ja wam poślę od Ojca, Duch on prawdy, który od Ojca pochodzi, onci o mnie da świadectwo.


text:
Będąć was ruszać z bożnic, owszem przydzie czas, gdy wszelki, który was zabijać będzie, mniemać będzie że czyni chwałę Bogu.


text:
Alemci to wam powiedział, abyście gdy czas ten przyjdzie, wspomnieli na to żem ja powiedział wam. A tych rzeczy nie powiedałem wam z przodku, bom z wami był.


text:
I powiedamci wam prawdę. Wamci to pożyteczno iż ja odejdę, bo jeślibych nie odszedł, Pocieszyciel on nie przyjdzie do was, ale jeśliż pójdę, poślę go do was.


text:
Ale gdyć przyjdzie od Duch prawdy, tedyć was wprowadzi we wszelką prawdę, bo nie sam od siebie mówić będzie, ale co usłyszy to powie, a co będzie przyjdź miało oznajmi wam.


text:
Wszytki rzeczy, które ma Ociec, moje są i dlategożem powiedział, że z mego weźmie, co wam opowiedać będzie.


text:
Tedy niektórzy z zwolenników jego rzekli jedni ku drugim: Cóż to jest co nam powieda: Maluczko a nie ujźrzycie mię i zasię maluczko a ujźrzycie mię, a iż ja idę do Ojca?


text:
Poznał tedy Jezus, że go pytać chcieli i rzekł im: O tym się pytacie między sobą com rzekł: Maluczko, a nie ujźrzycie mię i zasię maluczko a ujźrzycie mię?


text:
Zaprawdę, zaprawdę wam powiedam: Wy będziecie płakać i narzekać a świat się będzie weselił. Wy smutni będziecie, ale smutek wasz wynidzie wam ku radości.


text:
Gdy niewiasta rodzi, miewać boleści, bo przyszła godzina jej, lecz gdy porodzi dzieciątko, już nie pamięta uciśnienia, że się weseli z człowieka na świat narodzonego.


text:
I wy też acz teraz smutek macie, ale zasię oglądam was i będzie się weselić serce wasze, a wesela waszego żaden nie odejmie od was.


text:
Na on czas nie będziecie mię ni ocz pytać. Zaprawdę, zaprawdę powiedamci wam, oczkolwiek prosić będziecie Ojca w imię moje, da wam.


text:
Do tego czasu jeszczeście ni ocz nie prosili w imię moje. Prościesz a weźmiecie, aby wesele wasze było doskonałe.


text:
Tociem wam powiedał przez podobieństwa, leczci czas przyjdzie, gdy nie przez podobieństwa mówić wam będę, ale jawnie o Ojcu moim oznajmię wam.


text:
Teraz wiemy, że wszytko wiesz, a nie potrzeba żeby cię kto pytał , a przez to wierzymy, żeś od Boga wyszedł.


text:
Otoć przyjdzie czas i już przyszedł, gdy wszyscy rosproszeni będziecie, każdy do swych, a mnie samego zostawicie, aleć nie jestem sam, bo jest Ociec zemną.


text:
Tomci wam powiedział, abyście we mnie pokój mieli. Na świecie ścisk macie, ale ufajcie we mnie. Jamci zwyciężył świat.


text:
To powiedziawszy, Jezus podniósł oczu swych w niebo i rzekł: Ojcze przyszłać godzina. Uwielbi Syna twego, aby też i Syn uwielbił ciebie.


text:
A tenci jest żywot wieczny, aby ciebie samego znali być Bogiem prawdziwym i któregoś posłał Jezusa Krystusa.


text:
A przetoż teraz uwielb mię ty Ojcze u siebie samego tą chwałą, któram u ciebie miał, pirwej niż świat był.


text:
Objawiłciem imię twe ludziam, któreś mi podał z tego świata, twoić byli i dałeś mi je, a zachowywali słowo twoje.


text:
Abowiem słowa, któreś mi podał, jam im podał, a oni je wzięli i poznali prawdziwie, żem od ciebie wyszedł, a uwierzyli, żeś ty mnie posłał.


text:
A jużem nie jest na świecie, jedno oni na świecie są. Jać już do ciebie idę. Ojcze święty zachowajże je przez imię twoje, ty któreś mnie podał, aby byli jedno tak jako i my.


text:
Gdyciem z nimi był na świecie, jaciem je zachowywał w imię twoje, a któreś mnie oddał jam ich strzegł i żaden z nich nie zginął, jednoż on syn zatracenia, żeby się Pismo wypełniło.


text:
Jaciem im podał słowo twoje, a świat miał je w nienawiści, bo nie są z świata, jako i ja nie jestem z świata.


text:
Aby wszyscy byli jedno, jako ty Ojcze we mnie a ja w tobie, aby też oni w nas jedno byli, a iżby uwierzył świat żeś ty mnie posłał.


text:
Ja w nich a ty we mnie, aby byli doskonałymi w jedno, a iżby poznał świat żeś ty mnie posłał i umiłowałeś je jakoś i mnie umiłował.


text:
Ojcze, ty któreś mnie podał, żądam aby tam gdzie ja jestem i oni byli zemną, aby patrzyli na onę moję chwałę, którąś ty mnie dał. Abowiemeś ty mnie umiłował przed tym niż jeszcze były założone fundamenty świata.


text:
Ty rzeczy powiedziawszy Jezus, wyszedł z zwolennikami swemi za potok Cedron kędy był ogród, do którego on wszedł i zwolennicy jego.


text:
I wiedział też ono miejsce Judasz, który go zdradzał, abowiem tam częstokroć się zchadzał Jezus z zwolenniki swojemi.


text:
A tak Judasz wziąwszy rotę i od nawyższych kapłanów i od Faryzeuszów służebniki, przyszedł tam z laternami, z pochodniami i z zbrojami.


text:
Odpowiedzieli mu: Jezusa Nazareńskiego. Rzekł im Jezus: Jamci jest. A z nimi też stał Judasz, który go zdradził.


text:
Odpowiedział Jezus: Powiedziałem wam iżciem ja jest. Jeśliż tedy mnie szukacie, dopuśćciesz tym wolno odejdź.


text:
A to się działo, żeby się wypełniło Pismo, które powiedziało: Iż z tych, któreś mi podał, żadnegom nie stracił.


text:
A tak Symon Piotr mając miecz, dobył go i uderzył sługę kapłana nawyższego, a uciął mu ucho prawe, a temu słudze było imię Malchusz.


text:
Tedy Jezus rzekł Piotrowi: Włóż miecz twój w poszwy, izali nie mam pić kubka, który mnie podał ociec mój?


text:
A wiedli go naprzód do Annasza (bo był świekier Kajafasów, który był nawyższym kapłanem roku onego). Ten zasię odesłał go związanego Kajafasowi kapłanowi nawyższemu.


text:
I szedł za Jezusem Symon Piotr i drugi zwolennik, a ten to zwolennik był znajomy kapłanowi nawyższemu i wszedł społu z Jezusem do dworu kapłana nawyższego.


text:
A Piotr stał u drzwi na dworze i wyszedszy on drugi zwolennik, którego znał nawyższy kapłan, mówił z odźwierną i w wiódł Piotra.


text:
Rzekła tedy Piotrowi służebnica odźwierna: Zaliś i ty nie jest z zwolenników człowieka tego? A on powiedział: Nie jestem.


text:
I stali słudzy i oprawcy, którzy byli nakładli ogień, bo zimno było i grzali się. A stał też z nimi i Piotr grzejąc się.


text:
Odpowiedział mu Jezus: Jaciem jawnie powiedał światu, jamci zawsze uczył w bożnicy i w kościele, gdzie się zewsząd Żydowie schadzają a skrycie nicem nie mówił.


text:
To gdy mówił, tedy jeden z sług, który tuż stał, uderzył palcatem Jezusa mówiąc: I także odpowiedasz nawyższemu kapłanowi?


text:
Odpowiedział mu Jezus: Jeśliżem źle co rzekł, daj świadectwo o złym, a jeśliż dobrze, przeczże mię bijesz?


text:
A Symon Piotr stał grzejąc się i rzekli do niego: Azaź i ty nie jesteś z jego zwolenników? A on zaprzał się mówiąc: Nie jestem.


text:
Tedy mu rzekł niektóry z sług kapłana nawyższego, powinowaty onego, któremu był Piotr uciął ucho: Izażem ja ciebie nie widział w ogrodzie przy nim?


text:
Odwiedli tedy Jezusa od Kajafasa na ratusz, a było poranu i nie weszli sami na Ratusz, aby się nie splugawili, ale iżby pożywali Wielkiejnocy.


text:
Rzekł im tedy Piłat: Weźmicież go wy, a wedle zakonu waszego osądzcie go. Ale mu powiedzieli Żydowie: Namci się nie godzi zabijać nikogo.


text:
Odpowiedział Piłat: Azaźem ja jest Żyd? Naród twój i przedniejszy twoi kapłani podali mi cię. Cóżeś wżdy uczynił?


text:
Odpowiedział Jezus: Królestwo moje nie jestci z tego świata. Jeśliżeć by królestwo moje z tego świata było, słudzy moi walczyliby żebych nie był wydan Żydom. Aleć teraz królestwo moje nie jest ztąd.


text:
Rzekł mu tedy Piłat: A więceś ty jest Król? Odpowiedział Jezus: Ty mówisz żemci ja jest Król. Jaciem się na to narodził i na tom przyszedł na świat, abych świadectwo dał prawdzie. Wszelki, który jest z prawdy, słucha głosu mego.


text:
Powiedział mu Piłat: A cóż jest prawda? I to rzekszy wyszedł zasię do Żydów i rzekł do nich: Ja żadnej winy do niego nie najduję.


text:
A też u was jest ten zwyczaj, iż wam jednego wypuszczam na Wielkanoc. Chceciesz tedy, że wam wypuszczę Króla Żydowskiego.


text:
Wyszedł potem Piłat na dwór i rzekł im: Oto wywiodłem go na dwór, abyście widzieli, że w nim żadnej winy nie najduję.


text:
Tedy Jezus wyszedł niosąc na sobie cirniową koronę i szarłatny płaszcz, a Piłat rzekł im: Otoż człowiek.


text:
A gdy go ujźrzeli książęta kapłańskie i służebni, zawołali mówiąc: Ukrzyżuj, ukrzyżuj. I rzekł Piłat: Weźmiciesz go wy, a ukrzyżujcie, boć ja w nim żadnej winy nie najduję.


text:
Odpowiedzieli jemu Żydowie: Myć zakon mamy i wedle zakonu naszego ma umrzeć, bowiem się Synem Bożym czynił.


text:
Tedy mu rzekł Piłat: Nie mówiszże zemną? Nie wiesz, iż mam moc ukrzyżować cię i mam moc wyprawić cię?


text:
I odpowiedział Jezus: Nie miałbyś żadnej mocy przeciw mnie, gdybyć jej nie podano z wirzchu. A przetoż ten, który mię wydał tobie, więtszy grzech ma.


text:
Zatymże Piłat szukał tego jakoby go wybawił, ale Żydowie wołali mówiąc: Jeśliż go wybawisz, nie jesteś przyjaciel cesarski, bo ktoć się kolwiek czyni królem, sprzeciwić się cesarzowi.


text:
A przetoż Piłat usłyszawszy ty słowa, wywiódł na dwór Jezusa i siadł na stolicy na miejscu, które zową Litostrotos, a po hebrajsku Gabbata.


text:
Na ten czas był dzień przygotowania na święto Wielkonocne, a było o szóstej godzinie gdy powiedział Żydom: Oto Król wasz.


text:
A oni wołali: Strać, strać i ukrzyżuj go. A Piłat im rzekł: Królaż waszego ukrzyżuję? Lecz odpowiedzieli książęta kapłańskie: Nie mamyć króla jedno cesarza.


text:
On tedy niosąc krzyż swój, przyszedł na ono miejsce, które zwano Trupich głów, a po Hebrajsku Golgota.


text:
Napisał też Piłat i tytuł i postawił go nad krzyżem, a był tak napisan: Jezus Nazareński Król Żydowski.


text:
Tenci tytuł czytało wiele Żydów, bo blisko miasta było miejsce ono gdzie był ukrzyżowan Jezus, a był napisan po hebrajsku, po grecku i po łacinie.


text:
A dlategoż mówili Piłatowi książęta kapłanów żydowskich: Nie pisz Król Żydowski, ale iż on powiedał: Jestem Król Żydowski.


text:
Żołnierze tedy, gdy ukrzyżowali Jezusa, pobrali szaty jego (i podzielili na czterzy części, każdemu żołnierzowi część) i suknię. A była ta suknia nie szyta, lecz od wirzchu wszytka a dziana.


text:
Tedy mówili między sobą: Nie rzeżmy jej, ale o nie rzućmy losy czyja ma być, a to się stało iżby się było Pismo wypełniło, w którym powiedziano: Podzielili między się odzienie moje, a o szaty moje rzucili los. A toć uczynili żołnierze.


text:
I stały podle krzyża Jezusowego matka jego i siostra matki jego, Marja Klopaszowa żona i Marja Magdalena.


text:
A gdy ujźrzał Jezus matkę i zwolennika tuż stojącego, którego miłował, rzekł matce swojej: Niewiasto oto syn twój.


text:
A było tam naczynie postawione octu pełne, a tak oni napoiwszy gębkę octem i obłożywszy hizopem, podali do ust jego.


text:
A tak Żydowie, aby nie zostały na krzyżu ciała w szabat, abowiem był dzień Przygotowania ( a był on wielki dzień Szabatu ), prosili Piłata, aby im goleni połamano i zjęto je.


text:
A ten który to widział świadczy i prawdziwe jest świadectwo jego, a onci wie iż prawdę powieda, abyście i wy wierzyli.


text:
Potym prosił Piłata Józef z Arymatjej (który był zwolennik Jezusów, ale tajemny dla bojaźni Żydowskiej), iżby zdjął ciało Jezusowe, czego mu pozwolił Piłat. A tak przyszedszy wziął ciało Jezusowe.


text:
Przyszedł też i Nikodem ( on który był przed tym przyszedł w nocy do niego ) a przyniósł maści z mirry i z aloes, jakoby sto funtów.


text:
A tak wziąwszy ciało Jezusowe, uwinęli je w prześciradła z rzeczami wonnemi, jako jest zwyczaj żydowski przy pogrzebie.


text:
Tamże na tym miejscu gdzie był ukrzyżowan, był ogród, a w ogrodzie grób nowy, w którym jeszcze nigdy żaden położon nie był.


text:
A tak w pirwszy dzień tegodniowy, Marja Magdalena przyszła rano, gdy jeszcze było ciemno, ku grobowi i ujźrzała kamień odwalony od grobu.


text:
Tedy odbieżawszy przyszła do Symona Piotra i do onego drugiego zwolennika, którego miłował Jezus, a rzekła im: Wyjętoć Pana z grobu, a nie wiemy kędy go położono.


text:
I bieżeli oba społu, ale on drugi zwolennik wprzód przybiegł prędzej niźli Piotr i pirwszy przyszedł do grobu.


text:
I facelet, który był na głowie jego, nie z prześciradły położony, ale na inym miejscu z osobna zwiniony.


text:
I ujźrzała dwa Anioły w bieli siedzące. Jednego u głowy, a drugiego u nóg, kędy leżało ciało Jezusowe.


text:
Którzy jej rzekli: Niewiasto przecz płaczesz? A ona im rzekła: Wyjęto Pana mego, a nie wiem kędy go położono.


text:
Rzekł jej Jezus: Niewiasto przecz płaczesz? A kogo szukasz? A ona mnimając żeby był ogrodnik rzekła mu: Panie, jeśliżeś go ty wyniósł, powiedz mi gdzieś go położył, a ja go wezmę.


text:
Powiedział jej Jezus: Nie tykaj się mnie, abowiemem jeszcze nie wstąpił do Ojca mego, ale idź do braciej mojej i powiedz im: Wstępuję do Ojca mojego i Ojca waszego.


text:
A tak, gdy wieczór był dnia onego pirwszego tegodniowego, a drzwi były zamknięte tam gdzie się byli zebrali zwolennicy dla bojaźni Żydowskiej, przyszedł Jezus i stanął w pośrodku, a rzekł im: Pokój wam.


text:
Którymkolwiek odpuścicie grzechy, będą im odpuszczone, a którymkolwiek zatrzymacie, będą zatrzymane.


text:
Powiedzieli mu tedy drudzy zwolennicy: Widzielichmy Pana. Ale im on rzekł: Jeśli nie ujźrzę w ręku jego znaków goździ, a nie włożę palca mego w znaki goździ i nie włożęli ręki w bok jego, żadnym sposobem nie uwierzę.


text:
Potym po ośmi dni byli zasię zwolennicy tam wewnątrz i Tomasz z nimi. Zatym Jezus przyszedł gdy były zamknięte drzwi i stanąwszy w pośrodku rzekł im: Pokój wam.


text:
Potym rzekł Tomaszowi: Włóż palec twój ówdzie, a oglądaj ręce moje. Podajże rękę twą, a włóż ją w bok mój i nie bądź niedowiarkiem, ale wierzącym.


text:
Powiedział mu Jezus: Żeś mię widział Tomaszu, uwierzyłeś. Błogosławienisz, którzy nie widzieli a uwierzyli.


text:
A tak wiele i innych znamion uczynił Jezus przed zwolenniki swojemi, które nie są wypisane w tych księgach.


text:
A tyć rzeczy są napisane, abyście wierzyli, że Jezus jest Krystus on Syn Boży, a iżbyście wierząc żywot mieli przez imię jego.


text:
Byli społu Symon Piotr i Tomasz, którego zową Dydymus i Natanael, który był z Kany Galilejskiej i synowie Zebedeuszowi i drudzy dwa z zwolenników jego.


text:
Tedy im rzekł Symon Piotr: Idę ryb łowić. A oni rzekli: Pójdziem i my z tobą. A tak szli i wsiedli w łódź natychmiast, lecz onej nocy nic nie pojmali.


text:
I rzekł im: Zapuśćcie tu sieci po prawej stronie łodzi, a najdziecie. A tak zapuścili, a już dalej nie mogli wywlec przed wielkim mnóstwem ryb.


text:
Rzekł tedy zwolennik, on którego miłował Jezus Piotrowi: Panci jest. I usłyszawszy Symon Piotr, że to Pan był, przepasał się koszulą (abowiem był nagi) i rzucił się w morze.


text:
A drudzy zasię zwolennicy przyszli w łodzi (bo nie daleko byli od brzegu, ale jakoby na dwu set łokiet ) ciągnąc sieć pełną ryb.


text:
Wstąpiwszy tedy Symon Piotr, wyciągnął sieć na brzeg pełnę wielkich ryb, których było sto pięćdziesiąt i trzy, a gdy ich tak wiele było, nie stargała się sieć.


text:
Tedy im rzekł Jezus: Pódźcież obiedwajcie. I nie śmiał żaden z zwolenników pytać go: Ty ktoś, gdyż wiedzieli że był Pan.


text:
Gdy potym obiedwali rzekł Symonowi Piotrowi Jezus: Symonie synu Jonasów, miłujeszże mię więcej niźli ci? A on powiedział: Panie, ty znasz że cię miłuję. Tedy mu rzekł: Paś baranki moje.


text:
Rzekł mu zasię znowu: Symonie synu Jonasów, miłujeszże mię? A on powiedział: Jest tak Panie, ty znasz, że cię miłuję. Rzekł mu tedy: Paś owce moje.


text:
Zatym mu potrzecie rzekł: Symonie synu Jonaszów, miłujeszże mię? I zasmucił się Piotr, że mu trzeci kroć rzekł: Miłujeszże mię? I powiedział mu: Panie, ty wszytko wiesz, ty znasz, że cię miłuję. Rzekł mu tedy Jezus: Paśże owce moje.


text:
Zaprawdę, zaprawdę powiedam tobie: Gdyś młodszym był, przepasowałeś się i chodziłeś kędyś chciał. Lecz gdy się zstarzejesz, rościągniesz ręce twe, a iny cię opasze i przyniesie gdzie nie będziesz chciał.


text:
A toć mówił dawając znać, którą śmiercią miał uwielbić Boga. A gdy to rzekł, powiedział mu: Idź za mną.


text:
Tedy Piotr obróciwszy się ujźrzał onego zwolennika, którego miłował Jezus pozad idącego, a który się był przy wieczerzy położył na piersiach jego i mówił: Panie, któryś jest ten, co cię zdradza?


text:
A tak to słowo wyszło między bracią, iż on zwolennik nie miał umrzeć, aleć mu nie rzekł Jezus: Nie umrze, ale jeśli chcę żeby został, aż przyjdę, cóż tobie do tego?


text:
Tenci jest on zwolennik, który świadczy o tych rzeczach i to wypisał, a wiemy, że prawdziwe jest świadectwo jego.


text:
Są też jeszcze wiele innych rzeczy, które czynił Jezus, które gdyby miały być wszytki z osobna spisane, nie tuszę, aby i sam świat ogarnąć miał ty księgi, któreby o tym pisano.


text:
Aż do dnia tego, w którym dawszy roskazanie Apostołom przez Ducha świętego, które był obrał, wzięt jest ku górze.


text:
Którym się też sam potym, gdy był umęczon zstawił żywym w wielu niewątpliwych znakach, przez czterdzieści dni się im ukazując i powiedając ty rzeczy, które ku królestwu Bożemu należą.


text:
A zebrawszy je, roskazał im aby nie odchadzali z Jeruzalem, ale iżby czekali obietnice Ojcowej, którąście słyszeli ode mnie.


text:
Lecz on rzekł do nich: Nie waszać rzecz znać czasy i chwile, które Ociec w swej własnej mocy położył.


text:
Ale weźmiecie moc Ducha świętego, gdy przyjdzie na was i będziecie mi świadki w Jeruzalem i we wszytkim Juda i w Samarijej, aż i do ostatecznych ziem.


text:
I gdy tak pilnie oczy swe podnosili w niebo, a on szedł, oto dwa mężowie tuż stanęli przy nich w białych szatach.


text:
Którzy też rzekli: Mężowie Galilejczycy przeczże stoicie, patrzając w niebo? Ten Jezus, który wzgórę wzięt jest od was w niebo, takci przyjdzie jakoście widzieli go idącego do nieba.


text:
Tedy się wrócili do Jeruzalem od góry, którą zowią Oliwną, co jest blisko Jeruzalem, tak daleko jakoby szabat chodu.


text:
A gdy weszli, wstąpili na salę kędy mieszkali, Piotr i Jakub i Jan i Andrzej i Filip i Tomasz, Bartłomiej i Mateusz, Jakub syn Alfeuszów, Symon Zelotes i Judas Jakubów brat.


text:
W tychże tam czasiech powstawszy Piotr w pośrodek zwolenników rzekł: (a było ich w kupie mianowicie tam na onym miejscu jakoby sto i dwadzieścia).


text:
Mężowie bracia, potrzebać się było wypełnić Pismu onemu, które opowiedział Duch święty przez usta Dawidowe o Judaszu, który był przewodnikiem w drodze onym, co pojmali Jezusa.


text:
A przetoż on dostał był rolej z najmu złościwego, a obwiesiwszy się rozpukł się na poły i wypłynęły trzewa jego.


text:
I jawnoć to jest wszytkim mieszkającym w Jeruzalem tak, iż nazwano pole ono własnym ich językiem Akeldama, to jest rola krwie.


text:
Abowiem napisano w Księgach Psalmów: Niechaj będzie mieszkanie jego opustoszone, a niech nikt nie będzie, ktoby w nim mieszkał i przełożeństwo jego niechaj weźmie drugi.


text:
A tak potrzeba z tych mężów, którzy się z nami złączyli po wszytek ten czas, jako Pan Jezus sprawował urząd swój między nami,


text:
Począwszy od krztu Janowego, aż do tego dnia, w który jest wzięt ku górze od nas, aby jeden z nich był z nami świadkiem zmartwychwstania jego.


text:
A przetoż postawili dwu Józefa, którego zwano Barsabas, a który miał przezwisko Sprawiedliwy i Macieja.


text:
A tak położyli losy ich i padł los na Macieja, który za spólnym wszech zwoleniem, przyłączon jest ku jedenaście Apostołom.


text:
Tedy się zstał z prędka z nieba szum, jakoby przypadającego wiatru gwałtownego, który napełnił wszytek dom, kędy siedzieli.


text:
A tak napełnieni są wszyscy Duchem świętym, a poczęli mówić obcemi języki, jako im Duch on dawał wymawiać.


text:
A byli w Jeruzalem mieszkający Żydowie, ludzie bogobojni, ze wszego narodu tych, którzy są pod niebem.


text:
Gdy się tedy ta wieść wszczęła, zbieżało się mnóstwo ludzi i zstało się w nich zamieszanie, że każdy słyszał własnym swym językiem ony mówiące.


text:
I zdumiewali się wszyscy, a dziwowali się mówiąc jedni do drugich: Izali oto ci wszyscy, którzy mówią nie są Galilejczycy?


text:
My Partowie, Medowie i Elamitowie i którzy mieszkamy w Mezopotanijej, w Judzie, w Kapadocijej, w Poncie i w Azijej.


text:
W Frygijej, w Pamfiljej, w Egiptcie i w stronach Libijej, która podległa Cyrenie i my przychodniowie Rzymscy, Żydowie i nowo do Żydostwa przystawający.


text:
Tedy Piotr stojąc z onymi jedenaścią, podniósł głos swój i mówił do nich tymi słowy: Mężowie Żydowscy i wy wszyscy, którzy mieszkacie w Jeruzalem, niechajżeć to wam jawno będzie, a przyjmicie w uszy swoje słowa moje.


text:
I będzie to w ostatecznych czasiech (mówi Bóg): Wyleję z Ducha mego na wszelkie ciało, a będą prorokować synowie waszy i córki wasze, a młodzieńcy waszy widzenia widzieć będą, a starcom waszym sny się śnić będą.


text:
Słońce się obróci w ciemności, a miesiąc w krew, przed tym niż przyjdzie on dzień Pański, wielki a znaczny.


text:
Mężowie Izraelscy, słuchajciesz słów tych, Jezusa onego Nazareńskiego, męża od Boga pochwalonego u was w zacnych sprawach, cudach i znamionach, które czynił Bóg przezeń w pośrodku was, jako i sami wiecie.


text:
Tego, gdyście za naznaczoną radą i opatrznością Bożą podanego, wzięli rękami niesprawiedliwemi, zabiliście go wbiwszy na krzyż.


text:
Którego Bóg wzbudził, odjąwszy boleści śmierci dlatego, iż to była rzecz niepodobna, aby od niej miał być zatrzyman.


text:
Abowiem o nim powieda Dawid: Upatrowałem zawżdy Pana przed sobą, bo mi jest po prawej mej stronie, abych nie był wzruszon.


text:
I dlategoż się rozweseliło serce moje, a rozradował się język mój, gdyż też i ciało moje odpoczynie w nadziei.


text:
Mężowie bracia, mogę bespiecznie mówić u was o patriarsze Dawidzie, żeć umarł i pogrzebion jest, a grób jego jest u was aż i do dnia tego.


text:
A przeto gdyż był prorokiem i wiedział, że mu Bóg przyrzekł pod przysięgą, iż z owocu biódr jego, ile wedle ciała, Krystusa miał wzbudzić, a posadzić na stolicy jego.


text:
Tedy przepatrując powiedał o zmartwychwstaniu Krystusowym, iż nie została w piekle dusza jego, ani ciało jego nie poczuło zepsowania.


text:
Potym, gdy prawicą Bożą był podwyższon i obiecanego Ducha świętego wziął od Ojca, toć teraz wylał, na co wy patrzycie i co słyszycie.


text:
Niechajżeć tedy wie zapewne wszytek dom izraelski, iż i Panem i Krystusem uczynił Bóg tego to Jezusa, któregoście wy ukrzyżowali.


text:
A tak to słysząc rozżalili się na sercu i rzekli do Piotra i do innych Apostołów: Cóż mamy czynić mężowie bracia?


text:
Zatym Piotr rzekł do nich: Uznajcie się, a okrzci się każdy z was w imię Jezusa Krystusa ku odpuszczeniu grzechów, a weźmiecie dar Ducha świętego.


text:
Abowiemci się wam ta obietnica zstała i dziatkom waszym i wszytkim, którzy daleko są i ile ich kolwiek wzowie Pan Bóg nasz.


text:
Którzy tedy wdzięcznie przyjęli słowa jego, okrzcili się. I przystało dnia onego ku kościołowi około trzech tysięcy osób.


text:
A ustawicznie trwając zgodnie w kościele i łamiąc w domu chleb, przyjmowali pokarm z weselem i w prostocie serdecznej.


text:
Chwaląc Boga i mając łaskę u wszego ludu, a Pan zawżdy przydawał kościołowi swemu ty, którzy mieli być zbawieni.


text:
A niektóry chromy jeszcze z żywota matki swojej był noszon, którego ustawicznie kładziono u bramy kościelnej, którą zwano Nadobna, aby prosił jałmużny od tych, którzy szli do kościoła.


text:
Ale mu Piotr powiedział: Srebrać ani złota nie mam, lecz co mam, to tobie dawam: W imię Jezusa Krystusa Nazareńskiego wstań a chodź.


text:
A poznali go, iż to on był, który dla jałmużny siadał u bramy Nadobnej kościelnej i napełnieni są strachu i zdumienia nad tym, co się było przydało jemu.


text:
Gdy się tedy trzymał on chromy, który był uzdrowion, Piotra i Jana, zbieżał się wszytek lud ku nim do przysionka, który był zwan Salomonów, ulęknąwszy się.


text:
Co widząc Piotr tak mówił do ludu: Mężowie Izraelscy, cóż się temu dziwujecie? Abo przeczeście na nas udali oczy wasze, jakobychmy to mocą i świątobliwością naszą uczynili, iż ten to chodzi?


text:
Bóg on Abraamów, Izaaków i Jakubów, a Bóg ojców naszych, uwielbiłci Jezusa Syna swego, któregoście wy wydali i zaprzeliście się go przed Piłatem, gdyż go on wolnym być osądził.


text:
A przez wiarę w imię jego, tego którego teraz widzicie i znacie, utwierdziło imię jego, a wiara, która przezeń jest dała temu to całe zdrowie przed wami wszytkimi.


text:
Leczci Bóg to, co przez usta wszech swoich proroków opowiedział, iż Krystus cierpieć miał, tak wypełnił.


text:
A przetoż uznajcie się a nawróćcie się, aby były zgładzone grzechy wasze, gdyż przyszły czasy ochłodzenia od obliczności Pańskiej.


text:
Któremuć potrzeba być w niebie, aż do czasów naprawienia wszech rzeczy, które opowiedział Bóg od wieku przez usta wszech swych świętych proroków.


text:
Abowiem mówił Mojżesz do ojców: Proroka wzbudzi wam Pan Bóg wasz z braciej waszej jako mnie, a będziecie go słuchać we wszytkim cokolwiek wam powie.


text:
Aleć i wszyscy prorocy, od Samuela i ini, którzy po nich byli, ile ich kolwiek prorokowało, też wszyscy o tych dnioch powiedali.


text:
Wyście są syny prorockimi i przymierza, które postanowił Bóg z ojcy naszemi, mówiąc do Abraama: Iż w potomstwie twoim błogosławieństwa dostąpią wszytki narody na ziemi.


text:
Wamci naprzód Bóg wzbudziwszy Syna swojego Jezusa posłał, któryby wam błogosławił, odwracając każdego od jego złości.


text:
Gdyż o nas dziś ten sąd jest zasądzon, dla dobrodziejstwa nad człowiekiem niedołężnym uczynionego, jako on jest uzdrowion.


text:
Niechżeć wam wszem będzie jawno i wszytkiemu ludowi izraelskiemu, żeć przez imię Jezusa Krystusa Nazareńskiego, któregoście wy ukrzyżowali, którego Bóg wzbudził od umarłych, przez tegoć ten stoi zdrowym przed wami.


text:
I niemaszci w żadnym inym zbawienia, ani jest żadne imię pod niebem, któreby było podane między ludzi, w którym potrzeba abyśmy byli zbawieni.


text:
A tak oni widząc śmiałość w mowie Piotrowę i Janowę i wiedząc pewnie, że nie byli ludźmi uczonemi ale prostaki, dziwowali się i poznawali, że oni byli z Jezusem.


text:
Mówiąc: Cóż z tymi ludźmi czynić mamy? Gdyż znamienity cud przez nie jest uczynion, jawnoć to jest wszytkim mieszkającym w Jeruzalem, ani możem tego zaprzeć.


text:
Ale iżby się to więcej nie roznaszało między ludźmi, zagróźmy im srodze, aby potym w imię to z żadnym człowiekiem nie mówili.


text:
Tedy Piotr i Jan odpowiedziawszy rzekli do nich: Jeśliż to jest rzecz sprawiedliwa przed Bogiem, was radszej słuchać niż Boga, rozsądzciesz to?


text:
Oni tedy nie mogąc znaleźć jakoby je mieli karać, zagroziwszy im, puścili je dla ludu. Abowiem wszyscy chwalili Boga za to, co się było stało.


text:
A tak, gdy je puszczono, przyszli do swych i oznajmili im to, co książęta kapłańskie i starszy mówili.


text:
Ci zasię, którzy to słyszeli, zgodnie podniósłszy głos swój ku Bogu mówili: Iza nie ty jesteś Bóg on, któryś sprawił niebo i ziemię, morze i wszytki rzeczy co w nich są?


text:
Któryś przez usta Dawida sługi swego powiedział: Przeczże wzburzyli pogani, a narodowie zmyślali rzeczy próżne?


text:
Stanęli królowie ziemię i książęta zebrały się na jedno miejsce przeciwko Panu i przeciw Krystusowi jego.


text:
Abowiemci się zebrali prawdziwie przeciw świętemu Synowi twemu Jezusowi, któregoś ty był pomazał, Herod i Poncjusz Piłat z pogany i z ludem izraelskim.


text:
A przetoż teraz Panie wejźrzyj na pogróżki ich, a daj służebnikom twoim, aby ze wszytką śmiałością opowiedali słowo twoje.


text:
Ściągnąwszy rękę twą ku uzdrowieniu, aby też cuda i znamiona były czynione przez imię świętego Syna twego Jezusa.


text:
A tak oni, gdy się modlili, zatrząsnęło się ono miejsce, w którym byli zgromadzeni i napełnieni są wszyscy Ducha świętego, a opowiedali śmiele słowo Boże.


text:
Tedy onej wszytkiej wielkości, którzy byli uwierzyli było serce jedno i dusza jedna, a żaden z nich cokolwiek mieli, nic swego być nie powiedał, ale wszytkiego na spół używali.


text:
A wielką mocą Apostołowie dawali świadectwo o zmartwychwstaniu Pana Jezusowym i była wielka łaska nad nimi wszytkimi.


text:
Bo żadnego między nimi nie było potrzebującego, gdyż ile ich kolwiek mieli pola abo domy, przedawali a przynosili pieniądze za ono co poprzedali.


text:
Tedy Jozes, który nazwan jest Barnabas od Apostołów (co jeślibyś wykładał, jest syn pocieszenia) z pokolenia Lewi, rodem z Cypru.


text:
I wyjął nieco z pieniędzy, o czym wiedziała i żona jego, a przyniózszy część niektórą, położył przed nogi Apostolskie.


text:
Rzekł tedy Piotr: Ananijaszu, przeczże szatan napełnił serce twe, iżeś skłamał przeciw Duchowi świętemu, a ująłeś pieniędzy za ten folwark?


text:
A zaźby gdybyś był chował, tobie to było nie zostało,a przedawszy zażeś tego nie miał w mocy swej? Przeczżeś sobie tę rzecz na myśl przywodził? Nie ludźmiś skłamał, ale Bogiem.


text:
Tedy Piotr rzekł do niej: Cóż to jest żeście się na to zmówili, abyście kusili Ducha Pańskiego? Oto nogi tych, którzy pogrzebali męża twego tuż u drzwi są i ciebieć wyniosą.


text:
Padła tedy wnet u nóg jego bez duszę, a wszedszy młodzieńcy znaleźli ją umarłą, a wyniózszy pogrzebli ją podle męża jej.


text:
A tak przez ręce Apostolskie działo się wiele znaków i cudów między ludźmi, a byli wszyscy zgodnie w przysionku Salomonowym.


text:
Tak, iż też na ulice wynaszali niemocne i kładli je na łóżkach i na pościeli, aby choć tylko cień Piotra idącego zaćmił którego z nich.


text:
Zchodził się też lud z okolicznych miast do Jeruzalem wioząc niemocne i którzy byli przenagabani od duchów nieczystych, a ci wszyscy byli uzdrowieni.


text:
Tedy powstawszy kapłan nawyższy i wszyscy, którzy z nim byli z sekty Saduceuszów, będąc pełni nienawiści,


text:
To oni gdy usłyszeli, weszli raniuczko do kościoła i uczyli. A przyszedszy kapłan nawyższy i ci co z nim byli, zebrali radę i wszytki starsze synów izraelskich, a posłali do ciemnice oprawce, aby byli ony przywiedli.


text:
Powiedając: Aczciechmy ciemnicę znaleźli zamknioną ze wszytką pilnością i straż z dworu stojącą przede drzwiami, lecz gdyśmy otworzyli, żadnegośmy we wnątrz nie naleźli.


text:
A gdy ty słowa usłyszeli i nawyższy kapłan i przełożony kościoła, także i książęta kapłańskie, wątpili o nich coby to było.


text:
I przyszedszy niektóry powiedział im: Oto mężowie, któreście byli dali do więzienia, stoją w kościele, a uczą lud.


text:
Tedy rotmistrz z sługami przywiedli je, wszakoż nie gwałtem (bo się ludzi bali by ich nie ukamionowali)


text:
Mówiąc: Zalichmy wam srodze nie zakazali, abyście w imię to nie uczyli? A oto już pełno w Jeruzalem nauki waszej i chcecie na nas wnieść rozlanie krwie człowieka tego.


text:
Tenci jest, którego Bóg wywyższył prawicą swą, aby był Książęciem i Zbawicielem, a dał uznanie Izraelowi i odpuszczenie grzechów.


text:
A mychmy są świadki jemu tych rzeczy, które powiedamy, także i Duch święty, którego dał Bóg tym, którzy są posłuszni jemu.


text:
Tedy wstawszy w radzie, niektóry Faryzeusz imieniem Gamalijel, zakonny doktor zacny u wszego ludu, roskazał aby maluczko wywiedziono precz Apostoły.


text:
Abowiem przed tymi czasy nastał Teudas, powiedając się być kim zacnym, do którego przystało mężów w liczbie około czterzech set, który zabit jest, a wszyscy którzy mu posłuszni byli, rozbiegli się i w niwecz są obróceni.


text:
Po nim nastał Judas, on Galilejczyk, czasu popisu i wiele ludu uwiódł za sobą, lecz i ten zginął i wszyscy, którzy mu posłuszni byli rosproszeni są.


text:
I terazci wam powiedam: Dajcie pokój tym ludziam i zaniechajcie ich, abowiem jeślić jest z ludzi ta rada abo ta sprawa, obrócić się w niwecz.


text:
Ale jeślić jest z Boga, nie możecie jej przekazić, aby was snadź nie doznano, że się Bogu sprzeciwiacie.


text:
A tak przestali na jego słowie, a wezwawszy Apostołów i dawszy je bić, zakazali im aby nie mówili nic w imię Jezusowe i puścili je.


text:
A przetoż oni z radością szli od obliczności onej rady, iż się stali godni dla imienia Jezusowego podejmować zelżywość.


text:
Za onych czasów, gdy się przymnażało pocztu Apostołów, wszczęło się szemranie Greków przeciw Żydom, iż w posługowaniu powszednim były gardzone wdowy ich.


text:
A tak oni dwanaście wezwawszy wielkości zwolenników rzekli: Nie jestci rzecz słuszna, żebychmy my opuściwszy słowo Boże mieli stołom służyć.


text:
Upatrzcież tedy między sobą bracia siedmi mężów, dobre świadectwo o sobie mających, coby byli pełni Ducha świętego i mądrości, którebychmy przełożyli ku tej sprawie.


text:
I podobała się ta rzecz onej wszytkiej wielkości. A tak obrali Stefana, męża pełnego wiary i Ducha świętego, Filipa, Prochora i Nikanora, Tymona i Parmena i Mikołaja nowo nawróconego Antjocheńczyka.


text:
A tak słowo Boże rozrastało się, a barzo się przymnażało pocztu zwolenników w Jeruzalem i wielkie mnóstwo kapłanów byli posłuszni wierze.


text:
Tedy powstali niektórzy z bożnice, którą zową Libertynów, Cyrenejczyków i Aleksandrijanów i tych, którzy są z Cylicijej i Asijej, swarząc się z Stefanem.


text:
A przetoż naprawili niektóre, coby powiedzieli, iż go słyszeli mówiącego słowa bluźnierskie przeciw Mojżeszowi i Bogu.


text:
Postawili też fałszywe świadki, którzy by mówili: Że ten człowiek nie przestawa mówić słów bluźnierskich przeciw temu świętemu miejscu i zakonowi.


text:
Abowiemechmy go słyszeli mówiącego, iż ten Jezus Nazareński zburzy miejsce to i odmieni obchody, które nam podał Mojżesz.


text:
Tedy patrząc nań pilnie oczyma swemi oni wszyscy, co siedzieli w radzie, widzieli oblicze jego jako oblicze Anielskie.


text:
Tedy on powiedział: Mężowie bracia i ojcowie słuchajcie. Bóg on chwały ukazał się ojcu naszemu Abrahamowi, gdy był w Mezopotamijej, przed tym niż mieszkał w Charran.


text:
A tak wyszedł z ziemie Kaldejczyków i mieszkał w Charran, a ztamtąd, gdy umarł ociec jego, przeniósł go do ziemie tej, w której wy teraz mieszkacie.


text:
I nie dał mu w niej osiadłości i na stopę nogi, chociaż mu obiecał ją dać ku dzierżeniu i po nim potomstwu jego, chociaż nie miał dzieci.


text:
Mówił tedy tak Bóg: Będzie potomstwo twe mieszkać w ziemi obcej, gdzie będzie podane w niewolą, a będzie ściśnione doległościami przez cztery sta lat.


text:
Ale naród, któremu służyć będą, ja będę karał, mówi Bóg i potym wynidą i będą mi służyć na miejscu tym.


text:
I dał mu przymierze obrzezania i także Abrahamowi urodził się Izaak, a obrzezał go dnia ósmego, Izaakowi zasię urodził się Jakub, a Jakubowi dwanaście patriarchów.


text:
I wyjął go ze wszytkich jego ucisków, a dał mu wdzięczność i mądrość przed Faraonem, królem Egiptskim, który go uczynił przełożonym nad Egiptem i nad wszytkim domem swoim.


text:
Potym przyszedł głód na wszytkę ziemię Egiptską i Chananejską, a wielki ścisk tak, iż nie najdowali żywności ojcowie naszy.


text:
A tak Józef wyprawiwszy posły, przyzwał ojca swego Jakuba i wszytkiego swego narodu, siedm dziesiąt i pięć osób.


text:
I przeniesieni są do Sychem, a położeni w grobie, który kupił Abraham za pieniądze u synów Emora, syna Sychemowego.


text:
Gdy tedy blisko przychodził czas obietnice, którą był zaprzysiągł Bóg Abrahamowi, rozrodził się lud i rozmnożył się w Egipcie.


text:
Ten schytrzał na nasz naród, a wielem złego uciskał ojce nasze tak, iż musieli dziatki swe wymiatać, żeby żywo nie zostały.


text:
W który czas narodził się Mojżesz, który był wziętym u Boga i chowan jest przez trzy miesiące w domu ojca swego.


text:
Tam widząc niektórego krzywdę cierpiącego, obronił i pomścił się za onego, co miał krzywdę, zabiwszy Egiptcjanina.


text:
Tak sobie tusząc, jakoby mieli rozumieć bracia jego, że Bóg miał im dać wybawienie przez rękę jego, lecz oni tego nie rozumieli.


text:
Ale nazajutrz ujźrzał je wadzące się społu i wiódł je ku pokojowi, mówiąc: Mężowie, bracia jesteście, przeczże jedni drugim krzywdę czynicie?


text:
Tedy ten co krzywdę czynił bliźniemu, odegnał go, mówiąc: Któż cię postawił książęciem i sędzią nad nami?


text:
Za tymi słowy Mojżesz uciekł i mieszkał jako gość w ziemi Madjańskiej, gdzie się mu urodzili dwa synowie.


text:
A gdy wyszło czterdzieści lat, ukazał się mu na puszczy przy górze Synaj Anioł Pański we krzu ogniem pałającym.


text:
To gdy ujźrzał Mojżesz, dziwował się onemu widzeniu, a chcąc bliżej przyjdź aby to oglądał, stał się do niego głos Pański.


text:
Jam jest on Bóg ojców twoich, Bóg Abrahamów, Bóg Izaaków i Bóg Jakubów. Tedy Mojżesz jął drżeć, ani tam śmiał pojźrzeć.


text:
Widziałciem widział utrapienie ludu mego, który jest w Egiptcie i słyszałem wzdychanie ich, a zstąpiłem żebych je wyjął. A przetoż teraz chodź, a poślę cię do Egiptu.


text:
Tegoć Mojżesza, którego się byli zaprzeli mówiąc: Któż cię postanowił książęciem i sędzią? Tegoć Bóg książęciem i odkupicielem posłał, za prowadzeniem Anioła onego, którego widział we krzu.


text:
Tenci je wywiódł uczyniwszy cuda i znaki w Egiptcie i w Morzu Czerwonym i na puszczy, przez czterdzieści lat.


text:
Tenci jest Mojżesz on, który powiedział synom izraelskim: Proroka wam wzbudzi Pan Bóg wasz z braciej waszej, jako mnie, jegoż słuchajcie.


text:
Tenci jest, który był w zgromadzeniu na puszczy z Aniołem, który z nim rozmawiał na górze Synaj i z ojcy naszymi, który przyjął wyroki żywe aby je nam podał.


text:
Mówiąc do Aarona: Uczyń nam Bogi, którzyby szli przed nami, abowiem Mojżeszowi onemu, który nas wywiódł z ziemie Egiptskiej, nie wiemy co się przydało.


text:
I uczynili w onych czasach cielca, a sprawowali ofiarę bałwanowi i kochali się w sprawach rąk swoich.


text:
Tedy się Bóg odwrócił, a podał je na to, aby służyli zastępom niebieskim, jako napisano jest w księgach prorockich: Zażeście mi palone i ine ofiary ofiarowali na puszczy przez czterdzieści lat narodzie izraelski?


text:
Owszemeście nosili namiot Molochów i gwiazdę Boga waszego Remfan, któreście kształty czynili abyście chwalili. A przetoż was przeniosę do Babilonu.


text:
Namiot świadectwa mielić przodkowie naszy na puszczy, jako był rozrządził ten, który powiedział Mojżeszowi, aby go uczynił wedle kształtu, który widział.


text:
Który wziąwszy wnieśli przodkowie nasi z Jozuem, wchodząc w osiadłość poganów, które Bóg wygnał przed ojcy naszymi, aż do czasów Dawidowych.


text:
Niebo jestci stolicą moją, a ziemia podnóżek nóg moich. Cóż mi za dom zbudujecie, mówi Pan, abo które jest miejsce odpoczynienia mego?


text:
Ludzie twardego karku i nie obrzezanego serca i uszu, wy się zawżdy zastawujecie Duchowi świętemu, jako ojcowie waszy także też i wy.


text:
Któregoż proroka nie prześladowali ojcowie waszy? Pomordowalić ony, którzy opowiedali przyście onego Sprawiedliwego, któregoście wy teraz byli zdrajcami i morderzmi.


text:
A tak on będąc pełen Ducha świętego, patrząc pilnie w niebo oczyma swemi, ujźrzał chwałę Bożą i Jezusa stojącego na prawicy Bożej.


text:
I wyrzuciwszy go z miasta kamionowali, a świadkowie składli płaszcze swe u nóg młodzieńca, którego zwano Saul.


text:
I klęknąwszy na kolana, wołał głosem wielkim: Panie, nie przyczytaj im tego grzechu. A gdy to wymówił, zasnął.


text:
Tedy Saul zezwalał na jego śmierć. A onegoż czasu wszczęło się wielkie prześladowanie przeciw kościołowi, który był w Jeruzalem i wszyscy rosproszyli się po krainach judzkich i Samarijej, oprócz Apostołów.


text:
A Saul burzył kościół, chodząc po wszytkich domiech i wywłócząc męże i niewiasty podawał je do więzienia.


text:
I słuchali z pilnością lub zgodnie tego, co Filip powiedał, słysząc i widząc znamiona, które czynił.


text:
Abowiem duchowie nieczyści od wiela tych, którzy je mieli, wychadzali wołając głosem wielkim, a wiele powietrzem ruszonych i chromych uzdrowieni są.


text:
Tedy niektóry mąż imieniem Symon, był przed tym w onym mieście bawiąc się nauką czarnoksięską, a pomamił był lud w Samarijej, opowiedając się być niejakim wielkim człowiekiem.


text:
Na którego się pilnie oglądali wszyscy, od namniejszego aż do nawięcszego mówiąc: Tenci jest ona moc Boża wielka.


text:
A dlatego się nań tak pilnie oglądali, iż od niemałego czasu zbłaźnił je był naukami czarnoksięskiemi.


text:
Ale gdy uwierzyli Filipowi opowiedającemu ty rzeczy, które ku Królestwu Bożemu i imieniowi Pana Jezusa Krystusa należały, tedy się krzcili społu mężowie i niewiasty.


text:
Tak iż i sam Symon uwierzył, a okrzciwszy się mieszkał z Filipem i widząc jako czynił znamiona i cuda wielkie, lękał się.


text:
A gdy usłyszeli Apostołowie, którzy byli w Jeruzalem, iż Samarija przyjęła słowo Boże, posłali do nich Piotra i Jana.


text:
(Abowiem jeszcze nie przypadł był na żadnego z nich, jedno iż tylko pokrzczeni byli w imię Pana Jezusowe)


text:
To gdy widział Symon, że przez wkładanie rąk Apostolskich był rozdawan Duch święty, przyniósł im pieniądze.


text:
Tedy rzekł Piotr do niego: Srebro twoje niech z tobą zginie, któryś mnimał, aby dary Boże miały być za pieniądze nabywane.


text:
Abowiem w tej sprawie nie masz ani cząstki ani działu, gdyż serce twe nie jest szczyre przed Bogiem.


text:
Odpowiedziawszy tedy Symon rzekł: Módlcież się wy za mną u Pana, aby mi się co nie przydało z tych rzeczy, któreście powiedzieli.


text:
A tak oni oświadczali i opowiedali słowo Boże i zatym się wrócili do Jeruzalem i w wielu miasteczkach Samarytańskich Ewanjeliją opowiedali.


text:
Potym Anioł Pański mówił do Filipa powiedając: Wstań a idź ku południowi drogą, która od Jeruzalem bieży ku Gazie, które jest spustoszałe.


text:
Tedy on wstawszy szedł, a oto niektóry Etijopczyk ochmistrz i zacny sprawca Kandacy królowej Etijopskiej, który był przełożonym nad wszytkimi skarby jej, a przyjechał był ku chwale Bożej do Jeruzalem.


text:
Przybiegszy tedy Filip, usłyszał go a on czyta Izajasza proroka i rzekł mu: Rozumnieszli co czytasz?


text:
A on rzekł: Jakoż mam rozumieć, jeśli mi kto nie pokaże? I prosił Filipa, aby wstąpił i wsiadł do niego.


text:
A miejsce pisma było to: Jako owca ku zabiciu wiedzion jest, a jako baranek milczący przed tym, który go goli, tak nie otworzył ust swoich.


text:
W uniżeniu jego sąd jego wywyższon jest, a wiek jego i któż wypowie? Abowiem odjęt jest żywot jego z ziemie.


text:
Tedy odpowiedziawszy ochmistrz on Filipowi, mówił: Proszę cię, o kimże tu prorok mówi? Samli o sobie czyli o kim inym?


text:
I gdy dalej jechali w drogę, przyszli do niektórej wody, tedy rzekł ochmistrz: Otóż woda, cóż przekaza, żebych nie miał być ochrzczon?


text:
Ale mu powiedział Filip: Jeśliż ze wszytkiego serca wierzysz, tedy się godzi. A on mu odpowiedziawszy rzekł: Wierzę, iż Jezus Krystus jest Syn Boży.


text:
A gdy wyszli z wody, Duch Pański porwał Filipa, tak iż go on Ochmistrz więcej nie widział i jechał drogą swą radując się.


text:
A Filip aż w Azocie jest znalezion i chodząc po wszytkich mieściech opowiedał Ewanjeliją, aż przyszedł do Cezareji.


text:
Tedy Saul będąc jeszcze zapalony pogróżkami i morderstwy przeciw zwolennikom Pańskim, szedł do książęcia kapłańskiego.


text:
I prosił go o listy do Damaszku do bożnic, iż gdzieby niektóre znalazł tej sekty, tak męże jako i niewiasty, aby je powiązawszy przywiódł do Jeruzalem.


text:
A tak gdy był w drodze i gdy już był blisko Damaszku, tedy z prędka oświeciła się około niego światłość z nieba.


text:
Tedy on rzekł: Któżeś jest Panie? A Pan rzekł: Jaciem jest Jezus, którego ty prześladujesz. Trudnać jest rzecz tobie przeciwko osnom wirzgać.


text:
A on drżąc i lękając się powiedział: Panie, cóż chcesz abych czynił? Tedy Pan rzekł kniemu: Wstań a idź do miasta i powiedząć tobie, coć będzie potrzeba czynić.


text:
Tedy mężowie oni, którzy byli w drodze z Saulem, stanęli zlęknąwszy się, acz głos słysząc, ale żadnego nie widząc.


text:
Zatym Saul wstał z ziemie, a otworzywszy oczy swoje, żadnego nie widział i także go ująwszy za ręce, wwiedli do Damaszku.


text:
Był też niektóry zwolennik w Damaszku imieniem Ananijasz, do którego Pan rzekł w widzeniu: Ananijaszu. A on rzekł: Otom ja jest Panie.


text:
Tedy Pan rzekł kniemu: Wstań a idź na ulicę, którą zową Prostą i szukaj w domu judowym niektórego na imię Saula z Tarsu, abowiemci się oto modli.


text:
I ujźrzał w widzeniu męża Ananijasza imieniem, wchodzącego i ręce nań wkładającego, aby wziął wzrok.


text:
Odpowiedział tedy Ananiasz: Panie, słyszałem od wiela ich o mężu tym, jako wiele złego czynił świętym twym w Jeruzalem.


text:
Ktemu też na tym miejscu ma moc od książąt kapłańskich wiązać wszytki, którzy wzywają imienia twego.


text:
Ale Pan rzekł do niego: Idźże, abowiem ten jest mnie naczyniem wybranem, aby nosił imię moje przed narody, królmi i syny izraelskimi.


text:
Szedł tedy Ananiasz i wszedł do domu onego, a włożywszy nań ręce, rzekł: Saulu bracie, Pan mnie posłał (Jezus on, któryć się ukazał w drodze, którąś szedł), abyś wziął wzrok, a był napełnion Duchem świętym.


text:
A gdy wziął pokarm, posilił się, tamże Saul z zwolenniki, którzy byli w Damaszku, był przez kilka dni.


text:
Zdumiewali się tedy wszyscy, którzy go słuchali, a mówili: Izali nie ten jest, który burzył w Jeruzalem ty, którzy wzywali imienia tego i tuć był dlatego przyszedł, aby je powiązawszy wiódł do książąt Kapłańskich.


text:
Tedy się Saul tym więcej wzmagał i porabiał Żydy, którzy mieszkali w Damaszku, twierdząc, iż to był on Krystus.


text:
Gdy potym przyszedł Saul do Jeruzalem, kusił się przyłączyć do zwolenników, ale się go wszyscy bali, nie wierząc żeby był zwolennikiem.


text:
Tedy go Barnabasz wziąwszy, przywiódł do Apostołów i opowiedział im, jako w drodze widział Pana, który mówił do niego i jako w Damaszku beśpiecznie mówił w imię Jezusowe.


text:
A bespiecznie mówił w imię Pana Jezusowe i gadał się z Greki tak, iż się oni starali jakoby go stracić mogli.


text:
A tak kościoły po wszytkim Żydostwie i Galilejej i Samarijej miały pokój i budowały się, a chodząc w bojaźni Bożej i w pociesze Ducha świętego rozmnażały się.


text:
Stało się potym, iż Piotr, gdy obchadzał po wszytkich, przyszedł też do świętych, którzy mieszkali w Lidji.


text:
Tamże nalazł niektórego imieniem Eneasz, od ośmi lat na łożu leżącego, który był ruszony powietrzem.


text:
I rzekł mu Piotr: Eneaszu, uzdrawia cię Jezus Krystus. Wstańże i pościel sobie. Tedy on natychmiast wstał.


text:
Była też w Joppe niektóra zwolenniczka imieniem Tabita, która ktoby chciał wyłożyć, zowie się Dorkas, ta była bogata w dobre uczynki i w jałmużny, które czyniła.


text:
A iż Lidda była blisko Joppen, zwolennicy osłyszawszy się, że był Piotr w niej, posłali do niego dwu mężów prosząc, aby do nich przez omieszkania przyszedł.


text:
Tedy wstawszy Piotr, przyszedł z nimi, którego gdy przyszedł wwiedli na salę, gdzie też przy nim stanęły wszytki wdowy płacząc i ukazując suknie i płaszcze, które robiła Dorkas, gdy była z nimi.


text:
A tak wyrzuciwszy precz wszytki, Piotr poklęknąwszy na kolana, modlił się, a obróciwszy się do ciała rzekł: Tabito wstań, tedy ona otworzyła oczy swoje, a ujźrzawszy Piotra, siadła.


text:
Który, gdy się modlił Bogu po wszytek czas, widział jawnie w widzeniu, jakoby o dziewiątej godzinie na dzień, Anioła Bożego wchodzącego do siebie i mówiącego jemu: Korneli!


text:
A on nań pilnie patrząc oczyma swoimi, lęknąwszy się rzekł: Ktoś jest mój Panie? Tedy mu on rzekł: Modlitwy twe i jałmużny twoje wstąpiły ku pamiątce przed Bogiem.


text:
Tenci mieszka u niektórego Symona Garbarza, co ma dom nad morzem, a tenci tobie powie, coć będzie czynić potrzeba.


text:
I jako skoro odszedł Anioł, który mówił z Korneliuszem, wezwał dwu z służebników swoich i żołnierza bogobojnego z tych, którzy przy nim ustawicznie byli.


text:
A tak nazajutrz, gdy byli w drodze i już niedaleko miasta, wszedł Piotr wzgórę na dom, aby się modlił około szóstej godziny.


text:
I przydało się, że na ten czas był łacznym, a chciał jeść i gdy mu oni gotowali, przyszło nań odeście od pamięci.


text:
Tedy ujźrzał niebo otworzone, a zstępujące kniemu czynie niejakie, jakoby prześcieradło wielkie, za cztery końce uwiązane, które spuszczono aż ku ziemi.


text:
I gdy Piotr sam w sobie wątpił, coby to za widzenie było, które widział, oto mężowie, którzy od Korneliusza posłani byli, pytali się o domu Symonowym i przyszli do przysionka.


text:
Tedy Piotr szedszy do onych mężów, którzy od Korneliusza posłani byli do niego rzekł im: Otomci ja jest, którego szukacie. Cóż tego za przyczyną iżeście tu przyszli?


text:
A oni mu powiedzieli: Korneliusz setnik, człowiek sprawiedliwy i bojący się Boga i mający dobre świadectwo o sobie od ludu żydowskiego, wziął Boskie napominanie od Anioła świętego, aby cię wezwał w dom swój, a usłyszał niektóre słowa od ciebie.


text:
A tak wezwawszy ich w dom, przyjął je do gospody, a nazajutrz Piotr szedł z nimi i niektórzy bracia z Joppeńczyków szli przy nim.


text:
Tedy nazajutrz weszli do Cezareji, a Korneliusz czekał ich wezwawszy krewnych swych i powinnych przyjaciół.


text:
Zatym rzekł do nich: Wy wiecie, że się nie godzi żadnemu Żydowi przyłączać się a przychodzić do cudzoziemca. Ale mnie Bóg ukazał, żebych żadnego człowieka nie nazywał plugawym i nieczystym.


text:
Rzekł tedy Korneliusz: Tak czwarty dzień aż do tej godziny pościłem, a o dziewiątej godzinie modliłem się w domu moim, a oto mąż niektóry stanął przede mną w odzieniu jasnym.


text:
I powiedział mi: Korneli! Wysłuchanać jest modlitwa twoja i jałmużny twoje były na dobrej pamięci przed Bogiem.


text:
A przetoż pośli do Joppen, a wzwów Symona, którego nazywają Piotr. Tenci mieszka w domu Symona garbarza nad morzem, któryć gdy przyjdzie, rozmówi się z tobą.


text:
A takem tegoż czasu posłał do ciebie, a tyś dobrze uczynił żeś przyszedł, a teraz już jestechmy wszyscy przed Bogiem, abyśmy słuchali wszytkiego tego, co tobie jest roskazano od Boga.


text:
To co oznajmił synom izraelskim, opowiedając pokój przez Jezusa Krystusa, który jest Panem wszytkich.


text:
Wy wiecie, co się stało po wszytkim Żydostwie, począwszy od Galilejej, po krzcie, który Jan opowiedał.


text:
Iż Jezusa Nazareńskiego pomazał Bóg Duchem świętym i mocą, który chodził czyniąc wiele dobrego i uzdrawiając wszytki uciśnione od diabła, abowiem z nim był Bóg.


text:
A tego wszytkiego i co w krainach żydowskich i w Jeruzalem czynił, mychmy też są świadkowie, którego podniesiono zawiesiwszy na drzewie.


text:
Nie wszytkiemu ludowi, ale nam świadkom, które sobie pierwej naznaczył, którzychmy z nim społu jedli i pili, gdy powstał od umarłych.


text:
I roskazał nam, abychmy opowiedali ludowi, a oświadczali iżci to on jest, którego Bóg naznaczył, sędzią żywych i umarłych.


text:
Zatymci też i wszyscy prorocy świadectwo przynaszają, iż każdy weźmie grzechów odpuszczenie przez imię jego, któżkolwiek weń uwierzy.


text:
A tak wierni, co byli z obrzezania, a przyszli z Piotrem, polękali się widząc, że i na pogany dar Ducha świętego był wylan.


text:
Ja gdym był w mieście Joppe modląc się, widziałem w zachwyceniu widzenie. A ono niektóre naczynie zstępowało jakoby prześcieradło wielkie za cztery końce uwiązane, które było spuszczane z nieba, a przyszło aż do mnie.


text:
Na które, gdym pilnie patrzył, obaczyłem i ujźrzałem wszytki o czterech nóg zwierzęta ziemie i bestie i gadziny i ptastwa powietrzne.


text:
Alem ja powiedział: Nie będę Panie, abowiem nigdy nic pospolitego abo nieczystego nie wchadzało w usta me.


text:
Potym oto w tenże czas przyszli trzej mężowie w dom ten, w którymem ja był, z Cesarjej ku mnie posłany.


text:
I powiedział mi Duch, abych z nimi szedł nic się nie ociągając i szli też ze mną ci to sześć braciej, a weszliśmy w dom człowieka niktórego.


text:
Który nam powiedział, jako widział Anioła w domu swym, który stanąwszy rzekł mu: Pośli niektóre do Joppen, a wzów Symona co go nazywają Piotr.


text:
Przypomniałem tedy sobie ony słowa Pańskie, jako mówił: Aczci Jan krzcił wodą, ale wy będziecie okrzczeni Duchem świętym.


text:
Gdyż im tedy równy dar dał Bóg jako i nam, gdychmy uwierzyli w Pana Jezusa Krystusa. Cóżem ja tedy zacz był, którybych mógł pohamować Boga?


text:
To oni usłyszawszy uciszyli się i chwalili Boga, mówiąc: Że też i poganom dał Bóg upamiętanie ku żywotowi.


text:
Oni zasię, którzy byli rosproszeni w onym okrucieństwie, które się zaczęło dla Stefana, zachodzili aż do Fenicijej, do Cypru i do Antjochijej, żadnemu nie opowiedając słowa Bożego, jedno samym Żydom.


text:
Lecz niektórzy z tych Cypryjczycy i Cyrenejczycy, którzy wszedszy do Antjochijej, mówili Grekom oznajmując Pana Jezusa.


text:
Zatym o nich przyszła wieść do uszu kościołowi, który był w Jeruzalem. A przetoż posłali Barnabasza aż do Antjochijej.


text:
Który gdy tam przyszedł, a ujźrzał łaskę Bożą, uradował się i prosił wszytkich, aby w przedsię wiźęciu serdecznym trwali w Panu.


text:
A znalazszy go, przywiódł do Antjochijej. Tam tedy przez wszytek rok schadzali się do kościoła i uczyli lud wielki. A tak zwolenniki na przód w Antjochijej nazywano Krześciany.


text:
A powstawszy jeden z nich imieniem Agabus, oznajmował przez ducha, iż miał przyjdź głód wielki po wszytkim świecie, który się stał za Klaudjusza cesarza.


text:
A tak wszyscy zwolennicy, jako który mógł wystarczyć, postanowili posłać nieco na ratunek braciej, którzy mieszkali w Żydostwie.


text:
A gdy to ujźrzał być wdzięczną rzecz Żydom, starał się jakoby był pojmał i Piotra (a były dni Przaśników)


text:
Którego też pojmawszy, podał do więzienia, poruczywszy go pod czworę straż, gdzie było w każdej po czterech drabiech, aby go strzegli, chcąc po Wielkiej nocy wywieść go ludowi.


text:
Gdy temu przyjdź miało, aby go był Herod wywiódł, tedy onej nocy spał Piotr między dwiema draby, związany dwiema łańcuchy, a stróże przed drzwiami strzegli ciemnicę.


text:
A oto Anioł Pański przyszedł, a jasność się oświeciła w ciemnicy i trąciwszy w bok Piotrów, obudził go mówiąc: Wstań rychło. I opadły łańcuchy z rąk jego.


text:
Zatym Anioł rzekł kniemu: Opasz się, a podwiąż trzewiki twoje. I uczynił tak. Tedy mu on rzekł: Oblecz na się płaszcz twój, a idź za mną.


text:
A tak wyszedszy Piotr, szedł za nim, ani wiedział żeby to było prawdziwie, co się działo przez Anioła, lecz mniemał, żeby widzenie widział.


text:
Potym gdy przeminęli pierwszą i wtórą straż, przyszli do bramy żelaznej, która wiedzie ku miastu, a ta się im dobrowolnie otworzyła i wyszedszy przeszli jednę ulicę, a tak natychmiast odszedł Anioł od niego.


text:
Tedy Piotr przyszedszy ksobie rzekł: Teraz znam prawie, iż posłał Pan Anioła swojego i wyjął mnie z rąk Herodowych i ze wszytkiego oczekawania ludu Żydowskiego.


text:
A zrozumiawszy rzecz, przyszedł do domu Marjej matki Janowej, którego nazywano Marek, gdzie było wiele zgromadzonych i modlących się.


text:
Która poznawszy Piotrów głos, przed radością nie otworzyła przysionka, ale w dom wbieżawszy oznajmiła, iż Piotr stał przed przysionkiem.


text:
Ale oni rzekli do niej: Szalejesz! Wszakoż ona twierdziła, iż się tak rzecz ma. A oni mówili: Jest Anioł jego.


text:
A gdy na nie ręką kinął aby umilknęli, powiedział im jako Pan wywiódł go z strażej i rzekł: Oznajmicie to Jakubowi i braciej, a wyszedszy szedł na ine miejsce.


text:
A tak, gdy się o nim Herod wywiadował, a nie nalazł go, osądziwszy prawo o stróżach, skazał je na stracenie i wyjechawszy z Żydostwa do Cesarejej, tamże mieszkał.


text:
Zatym Herod umyślił podnieść wojnę na Tyryjczyki i Sydończyki, ale oni zgodnie przyszli do niego, a naprawiwszy Blasta, który był przedniejszym w komorze królewskiej, prosili o pokój dlatego, iż kraina ich miała żywność z dzierżaw królewskich.


text:
Potym czasu niektórego Herod oblókszy się w szatę królewską i siadszy na stolicy, uczynił rzecz do nich.


text:
I natychmiast go uderzył Anioł Pański, dlatego, że nie dał chwały Bogu, a będąc stoczony od robactwa, zdechł.


text:
A tak Barnabasz i Saul wrócili się z Jeruzalem uczyniwszy dosyć posłudze, wziąwszy z sobą społu i Jana, który był nazwan Markiem.


text:
Tedy byli w Antjochijej w kościele, który tam był, niektórzy prorocy i nauczyciele, jako Barnabasz i Symeon, którego zwano Czarny i Lucjusz Cyrenejczyk i Manaen, który był społu wychowan z Herodem królem i Saul.


text:
Gdy tedy ci służyli Panu i pościli, rzekł Duch święty: Wyłączcie mi Barnabasza i Saula ku tej sprawie, do którejem ich wezwał.


text:
I gdy przyszli do Salaminy, oznajmowali słowo Boże w bożnicach Żydowskich, mając z sobą i Jana służebnika.


text:
A przeszedszy wysep aż do Pafu, naleźli tam niektórego czarnoksiężnika, fałesznego proroka, Żyda, któremu było imię Barjesus.


text:
Który był przy staroście Sergjuszu Pawle człowieku mądrym. Ten zawoławszy Barnabasza i Saula, żądał od nich słuchać słowa Bożego.


text:
Ale im przekażał Elimas, to jest czarnoksiężnik (abowiem się tak wykłada imię jego) starając się jakoby odwrócić starostę od wiary.


text:
Powiedział: O pełny wszelkiej zdrady i wszelakiej niecnoty synu diabelski, nieprzyjacielu wszelkiej sprawiedliwości. I nie przestanieszże podwracać prostych dróg Pańskich?


text:
A przetoż oto teraz ręka Pańska jest przeciw tobie, a będziesz ślepym, ani oglądasz słońca aż do słusznego czasu. A tak wnet przypadło nań zaćmienie i ciemności i chodząc w około szukał tych, którzyby go za rękę wywiedli.


text:
Potym wyjechawszy z Pafu Paweł i ci, którzy z nim byli, przyszli do Pergi w Pamfiljej, a Jan odszedszy od nich wrócił się do Jeruzalem.


text:
Ale oni gdy wyszli z Pergi, przyszli do Antjochijej miasta w Pizydji, a wszedszy do bożnice dnia szabatnego, siedzieli.


text:
A tak po przeczytaniu zakonu i proroków, posłały książęta bożnice do nich z tymi słowy: Mężowie bracia, jeśliż jest między wami jakie słowo napominania do ludu, powiedajcież.


text:
A przetoż powstawszy Paweł, a ręką milczenie uczyniwszy rzekł: Mężowie Izraelscy i którzy się boicie Boga, słuchajcie.


text:
Bóg ludu tego izraelskiego obrał ojce nasze, a wywyższył lud, gdy przemieszkawali w ziemi Egiptskiej i wywiódł je z niej wyniosłem ramieniem.


text:
Potym prosili o króla i dał im Bóg Saula, syna Cys, męża z pokolenia Benjamina, przez czterdzieści lat.


text:
I odjąwszy onego, wzbudził im Dawida króla, o którym dawszy świadectwo powiedział: Znalazłem Dawida syna Jesse, męża wedle serca mego, który czynić będzie wszytkę wolą moję.


text:
I gdy Jan wypełnił bieg swój powiedział: Kimże mię być mnimacie? Nie jestciem ja ten, ale oto idzie za mną, z którego nóg nie jestem godzien abych rozwiązał trzewik.


text:
Mężowie bracia, synowie narodu Abraamowego i którzy między wami boją się Boga. Wamci są posłane słowa zbawienia tego.


text:
Abowiem ci, co mieszkają w Jeruzalem i książęta ich, gdy go nie znali a skazali go, słowa prorockie, które przez każdy szabat bywają czytane, wypełnili.


text:
Który widzian jest przez wiele dni, od tych którzy z nim społu przyszli z Galilejej do Jeruzalem, a są świadki jego u ludu.


text:
Żeć ją Bóg wypełnił nam synom ich, wzbudziwszy Jezusa, jako też jest napisano w Psalmie wtórym: Syn mój jesteś ty, ja dziś porodziłem ciebie.


text:
A iż go wzbudził od umarłych, już się więcej nie wróci do grobu i tak powiedział: Dam wam ony mocne Dawidowe dobrodziejstwa.


text:
Abowiem Dawid, gdy za wieku swego służył radzie Bożej, zasnął i przyłączon jest do ojców swoich, a uczuł naruszenie.


text:
Niechżeć wam tedy będzie jawno bracia, iż przez tego oznajmione wam jest odpuszczenie grzechów i to wszytko od czegoście przez zakon Mojżeszów nie mogli być rozwiązani.


text:
Obaczcie wy, którzy gardzicie. Dziwujcie się a zniszczejcie, bo ja sprawuję sprawę za waszych czasów, sprawę której nie uwierzycie jeśliby wam kto powiedał.


text:
Zatym gdy wyszli z bożnice Żydowskiej, prosili ich pogani, aby w drugi szabat mówili do nich ty słowa.


text:
A gdy się rozeszło zgromadzenie, szło wiele Żydów i bogobojnych ludzi, nowo do Żydostwa przystających, za Pawłem i Barnabaszem, którzy mówiąc do nich radzili im, aby trwali w łasce Bożej.


text:
Tedy Żydowie ujźrzawszy wielki lud, napełnieni są zazdrości i sprzeciwili się temu, co Paweł powiedał, mówiąc przeciw temu i bluźniąc.


text:
Ale Paweł i Barnabas świebodnie mówili: Wamci było naprzód potrzeba opowiedać słowo Boże, ale gdy je odrzucacie, a skazujecie się sami być niegodni wiecznego żywota, otóż my obracamy się do poganów.


text:
Abowiem nam tak roskazał Pan mówiąc: Postanowiłem cię światłością poganom, abyś był zbawieniem aż do ostatecznym ziem.


text:
To tedy słysząc pogani uradowali się i chwalili słowo Pańskie, a uwierzyli ile ich jedno było zrządzonych ku żywotowi wiecznemu.


text:
Ale Żydowie poduszczali niewiasty bogobojne i uczciwe i przedniejsze w mieście, a wzruszyli prześladowanie na Pawła i Barnabasa i wyrzucili je z granic swych.


text:
Stało się potym w Ikonjum, iż społu weszli do bożnice Żydowskiej i mówili tak, że wielkie mnóstwo Żydów i Greków uwierzyli pospołu.


text:
A przetoż niemały czas strawili bespiecznie powiedając za pomocą Pańską, który dawał świadectwo słowu łaski swojej i dawał to, że się znamiona i cuda okazowały przez ręce ich.


text:
A gdy się zstało gwałtowne naście poganów i Żydów społu z książęty ich, a czynili im krzywdę i miotali na nie kamieńmi.


text:
Tedy tę rzecz obaczywszy, uciekli do miast Likaońskich, do Listry i do Derben i do okolicznej krainy.


text:
Tedy niektóry człowiek w Listrze niemocny na nogi siedział, będąc chrom jeszcze z żywota matki swojej, który nigdy nie chodził.


text:
Ten słuchał, gdy Paweł mówił, a gdy on nań pilnie patrzał i ujźrzawszy, że miał wiarę, aby był uzdrowion,


text:
A gdy lud ujźrzał to, co uczynił Paweł, podnieśli głos swój mówiąc po likaońsku: Bogowie podobni ludziam przyszli do nas.


text:
Tedy kapłan Jowiszów, który był przed miastem ich, cielce koronowane do przysionka przywiódł, gdy lud chciał ofiary sprawować.


text:
Co gdy usłyszeli Apostołowie Barnabas i Paweł, rozdarszy płaszcze swoje, wskoczyli między lud wołając


text:
I mówiąc: Mężowie przecz to czynicie? I myć też tymże co i wy niedostatkom jestechmy poddani ludzie, oznajmując wam byście się od tych próżnych bogów obrócili do onego Boga żywego, który stworzył niebo i ziemię i morze i wszytko, co w nich jest.


text:
Aczkolwiek nie zaniechał, aby o nim świadectwa wiedzieć nie miano, gdy nam dobrze czynił, dawając nam z nieba dżdże i czasy urodzajne, napełniając pokarmem i radością serca nasze.


text:
Zatym przyszli niektórzy z Antiochijej i z Ikonium Żydowie, którzy odwiódszy lud, Pawła ukamionowanego wywlekli precz z miasta, mnimając żeby już umarł.


text:
Ale gdy go zwolennicy obstąpili, wstał i wszedł do miasta, a nazajutrz odszedł do Derben z Barnabasem.


text:
I gdy opowiedali Ewanjeliją miastu onemu, a uczyli ich wiele, wrócili się do Listry i do Ikonium i do Antiochijej.


text:
A tak utwierdzając umysły zwolenników i napominając je, aby trwali w wierze mówili: Żeć nam potrzeba przez wielkie uciski wnidź do Królestwa Bożego.


text:
I gdy im za społecznym zezwoleniem obrali w każdym kościele starsze i modlili się z posty, zalecili je Panu, w którego uwierzyli.


text:
I ztamtąd wieźli się do Antiochijej, skąd byli zaleceni łasce Bożej ku tej sprawie, której dosyć czynili.


text:
A tak przyszedszy zebrali kościół i oznajmili to, cokolwiek Bóg uczynił przez nie, a iż poganom otworzył drzwi wiary.


text:
Potym niektórzy co byli z Żydostwa przyszli, uczyli bracią mówiąc: Jeśliż się nie obrzeżecie wedle zwyczaju Mojżeszowego, nie możecie być zbawieni.


text:
A przetoż się wszczęła niesnaska i poswarek niemały Pawłowi z Barnabasem przeciwko nim i postanowili, aby szedł Paweł i Barnabas i niektórzy z nich do Apostołów i do starszych w Jeruzalem, pytając się o tej gadce.


text:
Tedy oni będąc posłani od kościoła, przeszli przez Fenicen i Samarja, oznajmując nawrócenie poganów i przynosili wielką radość wszytkiej braciej.


text:
A gdy przyszli do Jeruzalem, przyjęci są od kościoła i od Apostołów i od starszych, a oznajmili cokolwiek Bóg przez nie czynił.


text:
Ale niektórzy powstawszy z sekty Faryzeuszów, którzy byli uwierzyli powiedali: Iż się im potrzeba obrzezować, a roszkazać, aby był zachowywan zakon Mojżeszów.


text:
A gdy był wielki poswarek, wstawszy Piotr rzekł do nich: Mężowie bracia. Wy wiecie że już Bóg dawno mię obrał między wami, aby przez usta moje pogani słuchali słowa Ewanjelijej i wierzyli.


text:
A tak teraz przeczże kusicie Boga, kładąc jarzmo na szyje zwolenników, którego ani ojcowie naszy ani my znosiciechmy nie mogli?


text:
Tedy umilknęła wszytka wielkość, a słuchali Barnabasza i Pawła, którzy opowiedali, co za znamiona i cuda czynił Bóg między pogany przez nie.


text:
Aby ci ludzie, którzy pozostali szukali Pana i wszyscy narodowie, nad któremi wzywano imienia mojego, mówi Pan, który czyni to wszytko.


text:
Ale pisać do nich, aby się wstrzymawali od splugawienia bałwanów, od grzechu nieczystego, od rzeczy dawionych i od krwie.


text:
Abowiemci Mojżesz od starodawnych czasów ma w każdym mieście ty, którzy go opowiedają, gdyż go w bożnicach na każdy szabat czytają.


text:
Tedy się zdało Apostołom i starszym, ze wszytkim kościołem, przebrane męże z pośród siebie posłać do Antjochijej z Pawłem i Barnabaszem, Judę, którego zwano Barsabas i Sylę, męże przedniejsze między bracią.


text:
A to pisanie posłać przez ręce ich. Apostołowie, starszy i bracia, tym którzy są w Antjochijej, w Syrijej i w Cylicijej. Braciej, którzy są z poganów, zdrowia życzymy.


text:
Gdyżechmy słyszeli, iż niektórzy z nas wyszedszy zatrwożyli was słowy, posłabiając dusze wasze, a każąc was obrzezować i zachowywać zakon Mojżeszów, którymechmy my tego nie roskazowali.


text:
Zdało się nam tedy wszytkim jednostajnie zebranym, posłać do was męże przebrane z namilejszymi naszymi, Barnabaszem i z Pawłem.


text:
Abowiem tak się zdało Duchowi świętemu i nam, abyśmy więcej nie kładli na was brzemion, jedno ty potrzebne.


text:
Abyście się wstrzymawali od tych rzeczy, które są ofiarowane bałwanom, od krwie, od rzeczy dawionych i od grzechu nieczystego. Od których rzeczy jeśli się sami zachowywać będziecie, dobrze uczynicie. Zatym się dobrze miejcie.


text:
Potym po kilku dni rzekł do Barnabasza Paweł:Wróćmyż się, a nawiedźmy bracią naszę po wszytkich mieściech, w którycheśmy opowiedali słowo Pańskie i dowiemy się, jako się też mają.


text:
Ale się Pawłowi nie zdało za rzecz słuszną brać onego, który odstał od nich z Pamfiljej, a nie był w onej sprawie towarzyszem ich.


text:
Także przeto są obruszeni, iż odszedł jeden od drugiego, a wziąwszy z sobą Barnabas Marka wiózł się do Cypru.


text:
Przyszedł potym do Derben i do Listry, a oto był tam zwolennik niektóry imieniem Tymoteusz, syn niektórej niewiasty Żydówki wiernej, wszakoż z ojca Greka.


text:
Tegoż Paweł chciał mieć przy sobie, aby z nim szedł i wziąwszy go obrzezał dla Żydów, którzy tam na onych miejscach byli, bo wszyscy wiedzieli, że ociec jego był Grek.


text:
A tak chodząc po mieściech, podawali im ku chowaniu ustawy, które były postanowione od Apostołów i starszych, którzy byli w Jeruzalem.


text:
Tedy przeszedszy Frygja i krainę Galatcką, pohamowani są od Ducha świętego, aby nie opowiedali słowa Bożego w Azijej.


text:
I widział Paweł w nocy widzenie, ano mąż niektóry Macedoński przyszedszy stanął i prosił go mówiąc: Przepraw się do Macedonijej, a ratuj nas.


text:
I ujźrzawszy to widzenie, natychmiast staralichmy się jakoby idź do Macedonijej, mając za to, iż nas Pan powoływał ku opowiedaniu im Ewanjelijej.


text:
Ztamtąd do Filippos, które jest przedniejsze miasto w stronie Macedońskiej, cudzoziemcy osadzone, tamżeśmy w nim kilka dni zmieszkali.


text:
A w dzień szabatu wyszlichmy z miasta podle rzeki, gdzie zwykły bywać modlitwy, a tam gdyśmy siedli, rozmawialichmy z niewiastami, które się były zeszły.


text:
Tedy niektóra niewiasta imieniem Lidja, która szkarłat przedawała w mieście Tyatyrczyków, chwaląc Boga, słuchała nas, której Pan otworzył serce, iż pilnie tego słuchała, co powiedał Paweł.


text:
A gdy się okrzciła i dom jej, prosiła mówiąc: Jeśliż mię rozumiecie być wierną Panu, wnidźciesz do domu mego a mieszkajcie i także nas przymusiła.


text:
I przydało się gdychmy szli na modlitwę, iż dzieweczka niektóra, co miała ducha wieszczego, zabieżała nam, a ta wielki zysk panom swoim czyniła wróżąc.


text:
Ta, chodząc za Pawłem i za nami, wołała mówiąc: Ci ludzie sąć słudzy onego nawyższego Boga, którzy nam oznajmują drogę zbawienia.


text:
A toć czyniła przez wiele dni, ale Paweł mając za złe, obrócił się i rzekł duchowi: Roskazujęć przez imię Jezusa Krystusa, abyś od niej wyszedł. A przetoż wnet tegoż czasu wyszedł.


text:
To widząc panowie jej, iż minęła nadzieja zysku ich, pojmawszy Pawła i Sylę, wlekli je na rynek do urzędu.


text:
I opowiedają nam nowe zwyczaje, których się nam przyjmować nie godzi ani przywłaszczać, gdyżechmy są Rzymianie.


text:
Tedy społu pospólstwo powstało przeciw im, a przełożeni rozdarszy szaty ich, kazali je chlustać rózgami.


text:
A gdy im wiele ran zadali, wrzucili je do więzienia, roskazując stróżowi ciemnice, aby ich pilnie strzegł.


text:
Ale o północy modlili się Paweł i Sylas, a śpiewali piosnki i słuchali ich ci, którzy też w więzieniu byli.


text:
Zatym natychmiast stało się wielkie trzęsienie ziemie tak, iż się potłukły fundamenty tarasu i wnet się otworzyły wszytki drzwi, a rozwiązały się pęta na wszytkich.


text:
Ocucił się potym stróż ciemnice, a gdy ujźrzał drzwi otworzone u tarasu, dobywszy miecza chciał się sam zabić, mnimając iż więźniowie pouciekali.


text:
Tedy je on wziąwszy w nocy onejże godziny, omył rany ich, a okrzcił się natychmiast i wszyscy domownicy jego.


text:
A gdy je przywiódł do domu swego, nagotował im stół i radował się, że ze wszytkim domem swym uwierzył Bogu.


text:
Ty słowa opowiedział stróż ciemnice Pawłowi, iż przełożeni posłali, aby je puszczono, a przetoż teraz wyszedszy idźcie w pokoju.


text:
Ale im rzekł Paweł: Obiwszy nas jawnie bez winności, gdyżeśmy Rzymianie, a podawszy nas do więzienia, teraz nas potajemnie wyrzucają, iścieć nic z tego, ale niech sami przyjdą a wywiodą nas.


text:
Potym gdy szli w drogę przez Amfipolim i Apollonja, przyszli do Tesaloniki, gdzie była bożnica Żydowska.


text:
Okazując i przekładając, że była potrzeba Krystusowi cirpieć i wstać z martwych, a iżci ten jest Jezus Krystus, którego ja wam opowiedam.


text:
I uwierzyli niektórzy z nich, a stowarzyszyli się z Pawłem i Sylą, ktemu wiele bogobojnych Greków i niewiast przedniejszych niemało.


text:
Ale Żydowie, którzy słuchać nie chcieli, ruszeni zazdrością, nabrawszy niektórych łotrasów ludzi złych, a zebrawszy lud wzburzyli miasto, a naszedszy na dom Jazonów, szukali ich, aby je wywiedli do ludu.


text:
A gdy ich nie znaleźli, wywlekli Jazona i niektórą bracią do przełożonych miasta wołając: Cić są, którzy stan wszytkiego świata podwracali i tuć oto przyszli.


text:
Które przyjął Jazon, a wszyscyć ci czynią przeciw dekretom cesarskim, opowiedając Jezusa Króla inego.


text:
Ale bracia wnet w nocy wypuścili Pawła społu z Sylą do Berea, którzy gdy tam przyszli, weszli do bożnice Żydowskiej.


text:
Lecz oni byli stateczniejszy niż ci, co byli w Tesalonice a to, iż przyjęli słowo Boże ze wszytką ochotą, ustawicznie się wywiadując pism, jeśliby się to tak miało.


text:
O tym gdy się dowiedzieli tesaloniceńscy Żydowie, że i w Berei opowiedane jest od Pawła słowo Boże, przyszli też i tam podburzając lud.


text:
A ci, którzy się podjęli postawić Pawła na miejscu bespiecznym, przeprowadzili go aż do Aten, a wziąwszy roskazanie do Syle i Tymoteusza, żeby tymrychlej bywali u niego, szli w drogę.


text:
Zatym gdy ich Paweł w Atenjech czekał, tedy się w nim wzruszał duch jego, gdy widział miasto poddane bałwochwalstwu.


text:
A przetoż rozmawiał w bożnicy z Żydy i z ludźmi bogobojnemi, także i w rynku na każdy dzień, z kim się jeno podkał.


text:
Tedy niektórzy Epikurejczycy i Stoicy filozofowie gadali się z nim, a mówili niektórzy: Cóż wżdy ten plotka chce powiedać? A drudzy mówili: Zda się być opowiedaczem obcych bogów, bo im Jezusa i zmartwychwstanie opowiedał.


text:
A tak go pochwyciwszy wiedli ku Areopagu, mówiąc: Możemyli wiedzieć, co to jest za nowa nauka, którą opowiedasz?


text:
Abowiem Atenieńczycy i ci, którzy tam mieszkali goście, żadną się iną rzeczą nie bawili, jedno w powiedaniu a w słuchaniu jakich nowin.


text:
Tedy Paweł stojąc wpośród Areopagu rzekł: Mężowie Atenieńscy, we wszytkim widzę, iż barzo nabożnemi jesteście.


text:
Gdyż chodząc i przypatrując się waszym nabożeństwam, nalazłem też ołtarz, na którym jest napisano: NIEZNAJOMEMU BOGU. A przetoż tego, którego wy nie znając chwalicie, tegożci ja wam oznajmuję.


text:
Bóg, któryć stworzył świat i wszytko, co na nim jest, ten gdyż jest Panem nieba i ziemie, nie mieszkać w kościelech ręką zbudowanych.


text:
Ani bywa chwalon rękoma ludzkiemi, jakoby czego potrzebować miał, gdyż on daje wszytkim żywot i oddech i wszytko.


text:
I sprawił z jednej krwie wszytek naród ludzki, aby mieszkali po wszytkiej ziemi, zamierzywszy pewność czasów, które przed tym postanowił i założywszy granice mieszkania ich.


text:
Aby szukali Boga, owaby snadź macając znaleźli go, chociażci koniecznie do każdego z nas nie jest daleko.


text:
Abowiem przezeń żywiemy i ruchamy sobą i jestechmy, jako i niektórzy z waszych poetów to powiedali, gdyżechmy też są narodem jego.


text:
A przetoż gdychmy są narodem Bożym, nie mamy tak rozumieć, aby złotu, abo srebru, abo kamieniowi misternie rytemu, abo zmyśleniu człowieczemu bóstwo miało być podobne.


text:
Lecz przebaczając czasów tej nieumiejętności, teraz Bóg wszędy oznajmuje wszem ludziam, aby się uznali.


text:
Dlatego, iż postanowił dzień, w który sprawiedliwie sądzić będzie ziemię, przez tego męża, którego naznaczył, jawnie to okazawszy wszytkim, iż on go z martwych wzbudził.


text:
Tedy oni usłyszawszy o zmartwych wstaniu, niektórzy z nich z pośmiechem to przyjmowali, a drudzy zasię powiedzieli: Będziem cię o tym drugi raz słuchać.


text:
Ale niektórzy przystali do niego i uwierzyli, między któremi był Djonizus Areopagita i niewiasta imieniem Damarys i ini z nimi.


text:
I nalazszy niektórego Żyda imieniem Atyllę rodem z Pontu, który był niedawno z Włoch przyszedł z Pryscyllą żoną swą (dlatego, iż było roskazanie Klaudjuszowe, aby Żydowie wszyscy szli precz z Rzyma) przyszedł do nich.


text:
A gdy przyszli z Macedonijej Sylas i Tymoteusz, ściśnion był Paweł od ducha, oświadczając Żydom, iż Jezus był Krystusem.


text:
Lecz oni, gdy się zastawiali i bluźnili, wstrzązszy szaty swe, rzekł do nich: Krew wasza na głowy wasze, jaciem czyst, a od tegoż czasu idę do poganów.


text:
I odszedszy ztamtąd, wszedł w dom niektórego człowieka imieniem Just, który służył Bogu, a jego dom był podle bożnice.


text:
Tedy Kryspus przedniejszy w bożnicy uwierzył Panu ze wszytkim swym domem i wiele Koryntczyków słuchając wierzyli i krzcili się.


text:
Abowiemcijem ja jest z tobą, a żaden się na cię nie targnie, abyć miał co złego uczynić, abowiem tu wielki lud mam w mieście tym.


text:
A gdy Gallijo był starostą w Achaijej, tedy Żydowie jednostajnie powstali przeciw Pawłowi i przywiedli go przed sąd.


text:
A gdy już Paweł miał usta otworzyć rzekł Gallijo do Żydów: Być wam była krzywda jaka, abo co za złoczyństwo o Żydowie, ileby sprawiedliwości należało, broniłbych was.


text:
Ale jeśli tylko gadka jest o słowiech i o imionach, a o zakonie waszym, wy to sami rozeznajcie, abowiem ja nie chcę być tej rzeczy sędzią.


text:
Tedy wszyscy Grecy Sostena, przedniejszego z bożnice, pochwyciwszy bili przed sądem, ale tego Gallijo nic na pieczy nie miał.


text:
Potym Paweł, gdy tam jeszcze przez niemały czas mieszkał, pożegnawszy się z bracia, wiózł się do Syrijej (mając z sobą w towarzystwie Pryscyllę i Atyllę), gdy ogolił głowę w Kenchreach, bo miał ślub.


text:
Ale je pożegnał mówiąc: Koniecznie potrzeba mi obchodzić święto, które blisko jest w Jeruzalem, lecz się zasię do was wrócę za wolą Bożą i odszedł z Efezu.


text:
A zstąpiwszy do Cezarjej i przyszedszy do Jeruzalem, tam przywitawszy się z kościołem, szedł do Antjochijej.


text:
I gdy tam przemieszkał niektóry czas, odszedł, idąc porządnie przez krainę Galatską i przez Frygją, a utwirdzał wszytki zwolenniki.


text:
Tedy Żyd niektóry imieniem Apollos rodem z Aleksandrijej, człowiek wymowny, przyszedł do Efezu, będąc mocnym w piśmiech.


text:
Ten był wprawiony w drodze Pańskiej, a pałając w duchu mówił i nauczał pilnie tych rzeczy, które były Pańskie, tylko wiedząc o krzcie Janowym.


text:
I począł bespiecznie mówić w bożnicy, którego usłyszawszy Pryscylla i Atylla, wzięli go i dostateczniej mu oznajmili drogę Bożą.


text:
A gdy chciał idź do Achajej, napominali go bracia i pisali do zwolenników, aby go przyjęli, który gdy przyszedł, wiele pomagał tym, którzy uwierzyli z łaski.


text:
Abowiem dostatecznemi wywody tym więcej a więcej sztrofował jawnie Żydy, okazując przez pisma, iż Jezus był onym Krystusem.


text:
Zstało się potym, gdy Apollos był w Koryntcie, iż Paweł obszedszy górne krainy przyszedł do Efezu, gdzie tam znalazł kilka zwolenników.


text:
I rzekł do nich: Zaliście wzięli Ducha świętego, gdyście uwierzyli? Ale mu oni powiedzieli: I owszemechmy o tym ani słychali, jeśliż jest Duch święty.


text:
Zatym rzekł Paweł: Janci tylko krzcił krztem uznania, mówiąc ludowi, aby w onego, który miał przyjdź po nim uwierzyli, to jest w Krystusa Jezusa.


text:
I gdy na nie wkładał ręce Paweł, przyszedł na nie Duch święty, a mówili obcemi języki i prorokowali.


text:
Potym on wszedszy do bożnice, mówił bespiecznie przez trzy miesiące, rozmawiając i radząc o tym, coby ku królestwu Bożemu przysłuszało.


text:
A gdy niektórzy byli zatwardzeni i nie chcieli być posłuszni, mówiąc źle o drodze Pańskiej przed ludem, odszedszy od nich, wyłączył zwolenniki na każdy dzień ucząc w szkole niektórego króla.


text:
A toć się działo przez dwie lecie tak, iż wszyscy którzy mieszkali w Azijej, słuchali słowa Pana Jezusowego, tak Żydowie jako i Grecy.


text:
Tak, iż też na ludzi chore przynoszono facelety abo ręczniki od ciała jego, a odchodziły od nich choroby i duchowie źli odstępowali od nich.


text:
Tedy niektórzy tułacy Żydowie bawiący się zaklinaniem, kusili się wzywać nad tymi, którzy mieli duchy złe, imienia Pana Jezusowego mówiąc: Poprzysięgamy was przez Jezusa, którego Paweł opowieda.


text:
I skoczywszy na nie człowiek on, w którym był duch zły, a opanowawszy je zmocnił się im tak, iż nago zranieni zuciekali z domu jego.


text:
A toć się rozsławiło u wszytkich tak Żydów, jako i Greków, którzy mieszkali w Efezie i przyszedł na nie wszytki strach, a wielbili imię Pana Jezusowe.


text:
Także i wiele z onych, którzy się naukami niepotrzebnemi parali, przyniózszy księgi popalili przed wszytkimi, które oszacowawszy, znaleźli pięćdziesiąt tysięcy srebrników.


text:
To gdy się spełniło, umyślił Paweł przez Ducha, przeszedszy Macedonją i Achają idź do Jeruzalem i mówił tak: Bywszy tam, potrzeba mi też i Rzym oglądać.


text:
Abowiem niektóry imieniem Demetrjus złotnik, który robił kościoły srebrne Djanie, czynił niemały pożytek rzemieślnikom.


text:
Które zebrawszy i ine, którzy byli takowychże rzeczy rzemieśnicy rzekli: Mężowie ! Wieciesz, iż z tego rzemiesła są nasze majętności.


text:
Widzicie tedy i słyszycie, że nie tylko w Efezie, ale prawie po wszytkiej Azijej ten Paweł namówił a odwrócił wiele ludu, mówiąc że nie są bogowie ci, którzy są rękami uczynieni.


text:
A tak potrzeba się tego obawiać, by nam przezeń ta cząstka naganiona nie zginęła i owszem też, aby tej Boginijej Djany kościół nie był nizacz mian i przyszłoby ktemu, żeby też był zepsowan majestat jej, którą chwali wszytka Azja i wszytek świat.


text:
I było pełne wszystko miasto zamieszania i wtargnęli jednostajnie na rynek, pojmawszy Gajego i Arystarcha Macedończyki, którzy byli towarzyszmi w drogach Pawłowych.


text:
Ale i niektórzy przedniejszy z Azjej, gdy mu byli przyjacielmi, posławszy do niego prosili go, aby nie wychodził na rynek.


text:
Tedy jedni inaczej wołali, abowiem było zebranie zamieszane, a wiele ich było, którzy nie wiedzieli dlaczego się zeszli.


text:
A niektórzy z ludu przywiedli Aleksandra, którego pędzili Żydowie. A przetoż Aleksander, gdy ręką milczenie uczynił, chciał uczynić obmowę przed ludem.


text:
Którego gdy poznali być Żydem, tedy się wszczął krzyk wszech społu, jakoby przez dwie godzinie, wołających: Wielka jest Djana Efeska.


text:
Tedy pisarz uśmierzywszy lud rzekł: Mężowie Efescy, któryż jest człowiek coby nie wiedział, iż miasto Efeskie jest chwalcą wielkiej Boginijej Djany i obrazu, który spadł od Jowisza?


text:
A przetoż, gdyż się tym nikt sprzeciwić nie może, potrzeba się wam pohamować, a nic skwapliwie nie czynić.


text:
A jeśliż Demetrjus i ci, którzy z nim są rzemieślnicy mają co za przyczynę przeciw komu, wszak prawo siedzi i są rajce. Tamże niech na się skarżą.


text:
Abowiem się nam obawiać potrzeba, aby nas nie obwiniono o niesnaskę dnia dzisiejszego, gdyż nie masz żadnej przyczyny, jakobychmy mogli dać o sobie sprawę tego naszego ześcia nieporządnego. A gdy to rzekł, rospuścił ono zgromadzenie.


text:
A gdy się uciszył on rozruch, tedy Paweł wezwał zwolenników, a pożegnawszy je, szedł w drogę do Macedonijej.


text:
A tam zmieszkawszy trzy miesiące, gdy nań Żydowie zasadki chytre uczynili tam, kędy miał idź do Syrijej i zdało się mu na zad idź przez Macedonja.


text:
I byli z nim w towarzystwie aż do Azjej: Sopater Berreński i Arystarchus z Sekundusem Tesaloniceńscy i Gajus Derbejczyk i Tymoteusz, a zasię z Azjej Tychikus i Trofimus.


text:
My zasię po dniach Przaśników, odpłynęlichmy od Filipis i przyszlichmy do Troady za pięć dni, gdzieśmy zmieszkali przez siedm dni.


text:
A tak pirwszego dnia w tegodniu, zebrawszy zwolenniki ku łamaniu chleba, mówił do nich, iż miał jechać nazajutrz i przedłużył kazanie aż do północy.


text:
Tam siedząc niektóry młodzieniec imieniem Eutychus w oknie, będąc zjęt cięszkim snem, gdy Paweł dłużej mówił, zachwiawszy się od snu, spadł na dół z trzeciego piętra i wzięt jest umarły.


text:
Tedy zstąpiwszy Paweł, położył się na nim, a obłapiając go mówił: Nie frasujcie się, boć w nim jest dusza jego.


text:
A my też szedszy do okrętu, wieźlichmy się do Assu, abychmy ztamtąd wzięli Pawła. Abowiem był tak postanowił, iż tam miał pieszo idź w drogę.


text:
Ztamtąd się zaś odwiózszy, przyszlichmy nazajutrz ku Chiu, a drugiego dnia przypłynęlichmy ku Samu. A pomiwszkawszy w Trogillu, nazajutrz przyszlichmy do Miletu.


text:
Abowiem Paweł postanowił, iż miał minąć Efez, aby czasu próżno nie tracił w Azjej, bo się kwapił jeśliby mogło być, aby na dzień świąteczny był w Jeruzalem.


text:
Którzy, gdy do niego przyszli, powiedział im: Wy wiecie, iż od pierwszego dnia, w którym wszedł do Azjej, jakom z wami po wszytek czas był.


text:
Służąc Panu ze wszytkąskromnością, z wiela łez i z pokusami, które na mię przychadzały z zasadek żydowskich.


text:
Żem się nie skradał z niczym coby wam było pożyteczno, żebych wam był tego oznajmić nie miał, ucząc was jawnie po wszytkich domiech.


text:
A oświadczając Żydom społu z Greki ono uznanie, które jest ku Bogu i wiarę ku Panu naszemu Jezusowi.


text:
Wszakoż ja na to żadnego baczenia nie mam, ani mi jest mił żywot samemu, jedno abych dokończył biegu mojego z weselem i posługi, któram wziął od Pana Jezusa, ku oświadczaniu Ewanjelijej łaski Bożej.


text:
A terazci ja oto znam, że żaden z was wszech nie oglądacie oblicza mojego, przez którem ja przeszedł opowiedając królestwo Boże.


text:
A przetoż miejcie się sami na pilnej pieczy i trzodę, nad którą was Duch święty postanowił biskupy, abyście paśli kościół Boży, którego on nabył sobie oną krwią swoją.


text:
A dlategoż czujcie, pomniąc żeciem przez trzy lata w nocy i we dnie nie przestawał napominać z was każdego z łzami.


text:
A tak teraz bracia poruczam was Bogu i słowu łaski jego, któryć Bóg może pobudować i dać wam to, co prawem dziedzicznym otrzymacie ze wszytkimi poświęconemi.


text:
We wszytkimciem wam okazał, iż tak pracując potrzeba przyjmować niemocne, a pamiętać słowa Pana Jezusowe, iż on powiedział: Szczęśliwsza rzecz jest dawać niźli brać.


text:
Będąc barzo żałościwi z słów, które im mówił, że więcej nie mieli ujźrzeć oblicza jego i także go prowadzili aż do okrętu.


text:
Zatym gdychmy odjechali rozstawszy się z nimi, przyszlichmy prostym pędem do Koum, a nazajutrz do Kobis, ztamtąd do Patara.


text:
A gdy się nam począł ukazować Cypr, zostawiwszy go po lewej, wieźlichmy się do Syrijej i przyjechalichmy do Tyru, abowiem tam z okrętu sprzątać miano.


text:
Tamżechmy zmieszkali przez siedmi dni nalazszy zwolenniki, którzy do Pawła mówili przez ducha, aby nie zachodził do Jeruzalem.


text:
Ale gdychmy wymieszkali ony dni, odeszlichmy, a wszyscy nas prowadzili z żonami i z dziatkami, ażechmy wyszli z miasta, tedy u brzegu poklęknąwszy na kolana, modlilichmy się.


text:
My zasię odprawiwszy drogę, przyszlichmy z Tyru do Ptolemajdy, tamże się przywitawszy z bracią, mieszkalichmy u nich przez jeden dzień.


text:
A nazajutrz wyszedszy Paweł i my, którzychmy z nim byli, przyszlichmy do Cezarjej i wszedszy w dom Filipa Ewanjelisty (który był jeden z onych siedmi), zostalichmy u niego.


text:
Który przyszedszy do nas, wziął pas Pawłów i związawszy sobie nogi i ręce mówił: Toć mówi Duch święty: Męża, którego jest ten pas, tak zwiążą w Jeruzalem Żydowie i podadzą go w ręce poganom.


text:
To skorochmy usłyszeli, prosilichmy i sami i ci, którzy na onym miejscu byli, aby nie chodził do Jeruzalem.


text:
Tedy odpowiedział Paweł: Cóż czynicie płacząc, a krusząc serce moje? Koniecznieć ja nie tylko abych miał być związan, alem i umrzeć gotów w Jeruzalem, dla imienia Pana Jezusowego.


text:
A tak, gdychmy mu rozradzić nie mogli, przestalichmy na tym mówiąc: Niechajżeć się zstanie wola Pańska.


text:
I przyszli też społu z nami niktórzy zwolennicy z Cezarjej, przywiódszy z sobą tego, u któregochmy gospodą stać mieli, Mnazona Cypryjczyka, starego zwolennika.


text:
Co oni słysząc chwalili Pana, a powiedzieli mu: Widziszże bracie, jako wiele jest tysięcy Żydów, którzy uwierzyli a wszyscy zapalonemi są chotliwością ku zakonowi.


text:
Słyszeli tedy o tobie z powieści innych, iż uczysz odstania od Mojżesza, a wszyscy Żydowie, którzy są między pogany powiedasz, że się obrzezować nie mają, ani mają chodzić wedle ustaw jego.


text:
Ty wziąwszy, oczyśćże się z nimi i złóżże się z nimi, aby ogolili głowy, a iżby poznali wszyscy, że to co o tobie słyszeli z powieści innych, nic nie jest, ale iż i sam chodzisz zachowywając zakon.


text:
O tych też, którzy uwierzyli z poganów, mychmy pisali, gdychmy postanowili, aby nic takowego nie zachowywali, tylkoż aby się przestrzegali od tego, co jest ofiarowano bałwanom, od krwie, od rzeczy dawionych i od grzechu nieczystego.


text:
Tedy Paweł wziąwszy ony męże, nazajutrz oczyścion jest z nimi i wszedł do kościoła, oznajmując wypełnienie dniów oczyścienia, aż za każdego z nich była uczyniona ofiara.


text:
A gdy już było prawie siedm dni wypełnienia, niektórzy Żydowie z Azjej, gdy go ujźrzeli w kościele, wzburzyli wszytek lud i targnęli się nań rękoma.


text:
Wołając: Mężowie Izraelscy ratujcież. Tenci jest człowiek on, który przeciw ludowi i zakonowi i miejscu temu wszytkich uczy wszędy, a już nawiódł i Greków w kościół i plugawi to miejsce święte.


text:
Abowiem przed tym widzieli z nim w mieście Trofima Efeskiego i mnimali, aby go Paweł wwiódł do kościoła.


text:
Wzruszyło się tedy miasto wszytko i zbieżało się mnóstwo ludu, a pojmawszy Pawła, wywlekli z kościoła i natychmiast drzwi zamkniono.


text:
I gdy się starali jakoby go zamordować, przyszła wieść do rotmistrza nad wojskiem, iż się wzburzyło wszytko Jeruzalem.


text:
Który tegoż czasu wziąwszy służebne i setniki, przybieżał do nich. Tedy oni ujźrzawszy rotmistrza i służebne, przestali bić Pawła.


text:
A tak Rotmistrz przyszedszy bliżej, uchwycił go i kazał dwiema łańcuchy zwięzać, pytając się coby był zacz i co uczynił.


text:
Ale jedni tak drudzy inaczej między ludem wołali i gdy nic pewnego o nim się dowiedzieć nie mógł w onym rozruchu, roskazał go wieść do zamku.


text:
Gdy tedy poczynano wieść Pawła do zamku, rzekł rotmistrzowi: Godzili mi się co rzec do ciebie? Który rzekł k niemu: A umiesz Greckie?


text:
I nie tyżeś to jest on Egiptcjanin, który przed tymi dni wzruszyłeś burzkę i wywiodłeś na puszczą czterzy tysiące zbójców?


text:
Tedy mu rzekł Paweł: Jaciem jest człowiek Żyd z Tarsu, mieszczanin nie z podlejszego miasta Cylicijej i proszę cię, abyś mi dopuścił mówić do ludu.


text:
A tak, gdy mu on dopuścił, tedy Paweł stojąc na wschodziech, kinął ręką na lud i uczyniwszy wielkie milczenie, mówił do nich Żydowskim językiem, tymi słowy:


text:
Jać jestem mąż Żyd rodem z Tarsu, miasta w Cylicijej, a tu jestem wychowan w mieście tym, u nóg Gamalijelowych i wyćwiczony dostatecznie w zakonie ojczystym, chutliwą miłością ku Bogu będąc zapalony, tak jako i wy wszyscy dziś jesteście.


text:
Którym prześladował tę sektę aż do śmierci, wiążąc i podawając do więzienia tak męże jako i niewiasty.


text:
Jako mi tego i książę kapłańskie jest świadkiem i wszyscy starszy, od których ja też listy wziąwszy do braciej, wiozłem do Damaszku, abych był powiązawszy przywiódł do Jeruzalem ty, co tam byli, żeby je skarano.


text:
I przydało mi się, gdym jechał w drogę, a byłem blisko Damaszku, jakoby w południe, iż nagle oświeciła się około mnie światłość wielka.


text:
Tedym ja odpowiedział: Ktoś ty jest, Panie? A on ku mnie rzekł: Jaciem jest on Jezus Nazareński, którego ty prześladujesz.


text:
Ci tedy, którzy byli ze mną, acz widzieli światłość i polękali się, ale głosu nie słyszeli onego, który ze mną mówił.


text:
Alem ja rzekł: Cóż czynić mam Panie? A Pan mi odpowiedział: Wstań a idź do Damaszku, a tam tobie powiedzą o wszytkim, co tobie postanowiono, abyś czynił.


text:
A gdym nic nie widział przed chwałą światłości onej, będąc widzion rękę od nich co ze mną byli, przyszedłem do Damaszku.


text:
Tam Ananiasz, niektóry mąż pobożny wedle zakonu, mając o sobie dobre świadectwo od wszytkich Żydów tam mieszkających.


text:
Przyszedł do mnie, a stanąwszy rzekł mi: Saulu bracie, weźmi wzrok, a ja zarazem tegoż czasu ujźrzałem go.


text:
Tedy on mnie rzekł: Bóg ojców naszych obrał ciebie, abyś poznał wolę jego, a iżbyś oglądał onego Sprawiedliwego i słuchał głosu z ust jego.


text:
A przetoż teraz przecz omieszkawasz? Wstań a okrzci się, a omyj grzechy twe wzywając imienia Pańskiego.


text:
Stało się potym, gdym się wrócił do Jeruzalem a modliłem się w kościele, żem był zachwycon bez pamięci.


text:
Tedym go widział, a on mówi ku mnie: Spiesz się a wynidź rychło z Jeruzalem, abowiem świadectwa twego nie przyjmą o mnie.


text:
Alem ja powiedział: Panie, onić wiedzą żeciem ja włóczył do więzienia i mordowałem po wszytkich bożnicach ty, którzy w cię wierzyli.


text:
I gdy była rozlana krew Stefana męczennika twego, jam też stał przy tym, a zezwalałem na zamordowanie jego i strzegłem szat tych, którzy go zabijali.


text:
Słuchali go tedy aż do tych słów, zatym podniózszy głosy swe mówili: Daj stracić z ziemie człowieka tego, bo nie słusza, aby miał żyw zostać.


text:
A rotmistrz roskazał go wieść do zamku, kazawszy aby go biczmi bito i męczono, chcąc się dowiedzieć przyczyny, dla czegoby tak nań wołano.


text:
A gdy go rzemieńmi związano, tedy Paweł rzekł setnikowi, który tuż stał: Izali się wam godzi człowieka Rzymianina nie osądzonego bić biczmi?


text:
To gdy usłyszał setnik, szedł do rotmistrza i oznajmił mu mówiąc: Bacz co masz czynić, bo ten człowiek jest Rzymianin.


text:
Odpowiedział mu rotmistrz: Jam się za wielką sumę pieniędzy dokupił prawa miasta tego. A Paweł rzekł: Ale się ja też urodził i mieszczaninem.


text:
A dlategoż natychmiast odstąpili od niego ci, co go męczyć mieli, ktemu się i rotmistrz zlękł, doznawszy, że był Rzymianinem, a iż go był związał.


text:
A tak nazajutrz chcąc pewnie wiedzieć, o którąby rzecz od Żydów był obwinowan, rozwiązał go, a roskazał się zejdź książętom kapłańskim i wszytkiemu ich zgromadzeniu, a wywiódszy Pawła, postawił go przed nimi.


text:
Tedy Paweł patrząc pilnie oczyma swemi na ono zgromadzenie rzekł: Mężowie bracia, ja ze wszytkiego sumnienia dobrego służyłem Bogu aż oto do dnia tego.


text:
Rzekł tedy Paweł kniemu: Przyjdzie ten czas, iż cię będzie bił Bóg, ściano pobielona, ty siedzisz sądząc mię wedle zakonu, a roskazujesz mię bić przeciw zakonowi.


text:
A Paweł rzekł: Nie wiedziałem bracia, żeby był nawyższym kapłanem, bo napisano jest: Książęciu ludu twego złorzeczyć nie będziesz.


text:
I gdy obaczył Paweł, że ich jedna część byli Saduceuszowie, a drudzy Faryzeuszowie, zawołał do zgromadzenia: Mężowie bracia, jaciem jest Faryzeusz, syn Faryzeuszów, jaciem oskarżon o nadzieję i powstanie umarłych.


text:
A to gdy rzekł, wnet się wszczęły niesnaski między Faryzeuszmi i Saduceuszmi i także się rozerwało ono zgromadzenie.


text:
Abowiem Saduceuszowie powiedają, iż nie masz zmartwychwstania, ani Anioła, ani Ducha, Faryzeuszowie zasię to oboje wyznawają.


text:
I także się wsczęło wołanie wielkie, a wstawszy doktorowie z strony Faryzeuszów, zaparli się oto, mówiąc: Nic złego nie najdujemy w tym człowieku. A jeśliż co powiedział Duch abo Anioł, nie przeciwiajmyż się Bogu.


text:
A gdy był wielki rostyrk, bojąc się rotmistrz aby Pawła nie rozszarpali między sobą, roskazał idź służebnym a wydrzeć go z pośrzód ich i odwieść do zamku.


text:
Tedy przyszłej nocy stanąwszy przy nim Pan rzekł: Bądź dobrego serca Pawle, abowiem jakoś o mnie dawał świadectwo w Jeruzalem, tak potrzeba abyś mię też oświadczył w Rzymie.


text:
A tak, gdy nastał dzień, zszedszy się niektórzy z Żydów przyrzekli sobie społu pod klątwą mówiąc: Nie będziem jeść ani pić aż zamordujem Pawła.


text:
Ci przyszedszy do książąt kapłańskich i do starszych powiedzieli: Przyrzekliśmy sobie ślub, że nic ukąsić nie mamy, ażbyśmy zamordowali Pawła.


text:
A przetoż wy teraz dajcie znać rotmistrzowi z wolej spólnego zgromadzenia, aby go jutro do was wywiódł, iż się rzekomo chcecie dostateczniej wywiedzieć o tych rzeczach, co się tkną strony jego, a my pirwej niż przed was przyjdzie, gotowiśmy go zamordować.


text:
I zawoławszy Paweł niektórego z setników rzekł: Dowiedź tego młodzieńca do rotmistrza, bowiem mu coś ma powiedzieć.


text:
A tak go on wziąwszy wiódł do Rotmistrza i rzekł: Paweł więzień wezwawszy mię prosił, abych tego młodzieńca dowiódł do ciebie, iż ma nieco mówić z tobą.


text:
Tedy rotmistrz wziąwszy go za rękę odwiódł się z nim na stronę i pytał go: Cóż to jest co mi oznajmić masz?


text:
A on powiedział: Postanowili Żydowie prosić cię, abyś jutro wywiódł Pawła do zgromadzenia, jakoby się mieli nieco o nim dostateczniej dowiedzieć.


text:
A tak się im nie daj uwodzić, boć się nań nasadziło z nich więcej niż czterdzieści mężów, którzy sobie pod klątwą przyrzekli ani jeść ani pić ażby go zamordowali i teraz już są w pogotowiu, czekając cobyś im oznajmił.


text:
Zatym rotmistrz odprawił onego młodzieńca, roskazując mu aby tego przed żadnym nie powiedał, iż mu to oznajmił.


text:
I wezwawszy dwu niektórych z setników, roskazał aby nagotowali dwie ście służebnych, a iżby szli aż do Cesareji, ktemu siedmidziesiąt jezdnych i dwie ście drabów, po trzeciej godzinie w noc.


text:
Tego męża pojmanego od Żydów, gdy już od nich miał być zabit, przyszedszy z hufcem odjąłem, dowiedziawszy się, iż był Rzymianin.


text:
Dowiedziałem się tedy, iż nań skarżą o jakieś gadki zakonu ich, lecz nie ma żadnego występku godnego śmierci abo więzienia.


text:
A iż mi oznajmiono o przyszłej nań zdradzie żydowskiej, tedym tejże godziny odesłał go do ciebie, abyś też oznajmił tym, którzy nań skarżą co by mieli przeciw niemu, aby mówili przed tobą. Miejże się dobrze.


text:
A tak starosta, gdy przeczedł list, pytał go, z którejby był ziemie i zrozumiał, że był z Cylicijej.


text:
Zatym rzekł: Będę cię słuchał, gdy też będą ci, którzy na cię skarżyć mają. I także go roskazał strzedz na ratuszu Herodowym.


text:
Szedł potym piątego dnia nawyższy kapłan Ananiasz z starszymi i z Tertulem, niejakim wymówcą, którzy stanęli przed starostą przeciw Pawłowi.


text:
A tak pozwawszy go, począł nań skarżyć Tertulus mówiąc: My przez cię i przez twej rostropności zacne sprawy w narodzie tym, dostąpilichmy pokoju wielkiego.


text:
Wszakoż bych cię długo nie bawił, proszę cię abyś nas maluczko posłuchał wedle twej sprawiedliwości.


text:
Abowiemeśmy znaleźli tego człowieka zaraźliwego i wzruszającego niesnaski między wszytkimi Żydy po wszytkim świecie i jest powodem tej sekty Nazareńczyków.


text:
Który się też kusił, aby był zgwałcił kościół, a które my pojmawszy, chcieliśmy osądzić wedle zakonu naszego.


text:
Roskazawszy tym, którzy nań skarżą idź do ciebie, skąd i sam możesz pytanie uczyniwszy o wszytkim tym rozeznać oczmy nań skarżemy.


text:
Zatym odpowiedział Paweł, gdy mu starosta mówić dozwolił: Gdyż wiem, że od wiela lat jesteś przełożon nad tym narodem, tedy z lepszą myślą o tych rzeczach, które na mię należą odpowiedam.


text:
Gdyż i sam znać możesz, iż mnie nie wyszło więcej dni jedno dwanaście, jakom przyszedł modlić się do Jeruzalem.


text:
I nie naleźli mię w kościele żebych miał z kim mówić, abo iżbych czynić miał schadzki między ludem, ani w bożnicach ani w mieście.


text:
Aleć to przed tobą wyznawam, że według drogi onej, którą oni powiedają być sektą, tak chwalę ojczystego Boga, wierząc wszytkiemu co w zakonie i w prorocech jest napisano.


text:
I mając nadzieję w Bogu, znam być toż którego i ci sami czekają, powstanie umarłych, sprawiedliwych społu i niesprawiedliwych.


text:
Któregoż czasu znaleźli mię oczyścionego w kościele, nie z wielkością ludu, ani żebych miał czynić rozruch.


text:
Niektórzy z Azjej Żydowie, którym było potrzeba tu stanąć przed tobą i skarżyć jeśliby co mieli przeciw mnie.


text:
Abo i ciż sami niechaj powiedzą jeśliż we mnie znaleźli jaki iny niesprawiedliwy uczynek, gdym ja stał przed zebraniem.


text:
Tylkoż co się dotycze jednego tego słowa, którem głośno powiedział stojąc między nimi, iż o powstaniu umarłych ja dziś jestem od was oskarżon.


text:
To usłyszawszy Feliks odłożył im mówiąc: Gdy się pewniej dowiem co się dotycze tej sekty kiedy rotmistrz Lisjasz przyjdzie, rozeznam waszę sprawę


text:
I roskazał setnikowi, aby był pod strażą Paweł, a iżby był wolniejszy i aby nie broniono któremukolwiek z przyjaciół jego służyć mu i chodzić do niego.


text:
Potym po kilku dni, gdy Feliks był z Drusyllą żoną swą, która była Żydówka, wezwał do siebie Pawła i słuchał go o wierze, która jest w Krystusa.


text:
A gdy on wywodził o sprawiedliwości i powściągliwości i o sądzie przyszłym, ulększy się Feliks odpowiedział: Już teraz odejdź, wszak potym czas upatrzywszy wzowę cię sobie.


text:
Nadziewając się, iżby mu Paweł miał dać pieniędzy żeby go wyprawił i dlategoż go tym częściej wzywając do siebie rozmawiał z nim.


text:
I gdy się spełniły dwie lecie, miał Feliks po sobie namiastka Porcjusza Festa, a chcąc Feliks zjednać sobie łaskę u Żydów, zostawił Pawła w więzieniu.


text:
Żądając łaski przeciw jemu, aby go wezwał do Jeruzalem, uczyniwszy nań zasadkę na drodze, żeby go zabito.


text:
A przetoż którzy z was mogą niech społu ze mną idą, a jeśliż w tym człowieku jest co takowego, niechżeć nań skarżą.


text:
I zmieszkawszy między nimi nic więcej jedno dziesięć dni gdy przyjechał do Cesareji, nazajutrz siadł na stolicy a kazał Pawła przywieść.


text:
Który gdy stanął, obstąpili go oni Żydowie, którzy przyszli z Jeruzalem, wiele cięszkich skarg przynosząc przeciw Pawłowi, których dowieść nie mogli.


text:
Gdyż on odpowiedział, że ani przeciw zakonowi Żydowskiemu, ani przeciw kościołowi, ani przeciw cesarzowi nic nie wystąpił.


text:
Ale Festus chcąc sobie zjednać łaskę u Żydów, odpowiedziawszy Pawłowi rzekł: A chcesz idź do Jeruzalem, a tam o tych rzeczach być rozsądzon przedemną?


text:
Na to powiedział Paweł: Przed stolicą Cesarską stawam, gdzie muszę być osądzon, w żadnej rzeczy nie uczyniłem krzywdy Żydom, jako to i sam lepiej znasz.


text:
Bo jeśliżem co krzyw, a uczyniłem co śmierci godnego, nie zbraniam się umrzeć. A jeśliż nie masz nic takiego w czym mię ci winują, żaden się im mną zachować nie może. A tak apeluję do cesarza.


text:
Tam zmieszkawszy przez wiele dni, oznajmił Festus królowi o tym co się Pawła dotykało, mówiąc: Mąż niektóry zostawion jest od Feliksa w więzieniu.


text:
O którym gdym przyjechał do Jeruzalem, oznajmili mi książęta kapłańskie i starszy żydowscy prosząc mię o skazanie przeciw jemu.


text:
Leczem ja im odpowiedział, że Rzymianom nie jest ten zwyczaj aby kogo mieli skazać na stracenie, aż by pirwej ten, którego winują miał przeciw sobie ty, coby nań skarżyli, a iżby też miał miesce obrony w swym obwinieniu.


text:
A tak, gdy tu oprócz żadnej odwłoki się zeszli, nazajutrz gdym siadł na stolicy, kazałem przywieść tego człowieka.


text:
Jedno tylko jakieś gadki o swym nabożeństwie wtaczali przeciw niemu i o niejakim Jezusie umarłym, o którym twierdzi Paweł żeby miał żyw być.


text:
Ja tedy wątpiąc o takowych gadkach, rzekłem mu jeśliby chciał idź do Jeruzalem a tam się o tym rozsądzić.


text:
Ale on, iż apelował aby zachowan był do Augustowego rozeznania, roskazałem go chować aż go odeślę do cesarza.


text:
Zatym Agrypa rzekł do Festa: I samem chciał słuchać człowieka tego; A on mu rzekł: Jutro go usłyszysz.


text:
Tedy nazajutrz, gdy przyszedł Agrypa i Bernice z wielką okazałością, a wszedł na salę gdzie sądy odprawowano z rotmistrzmi i z inemi zacnemi miasta onego mieszczany, na roskazanie Festowe przywiedzion jest Paweł.


text:
Zatym rzekł Festus: Agrypo królu i wy wszyscy, którzy jesteście społu z nami, widzicież tego człowieka, o którego mię wszytko pospólstwo żydowskie prosiło w Jeruzalem i tu, wołając, żeby dalej nie miał być żyw.


text:
Ja tedy, gdym się dowiedział, że nie uczynił nic śmierci godnego, wszakoż iż on sam apelował do Augusta, a takżem go umyślił odesłać.


text:
O którym cobych panu pewnego pisać miał, nie mam i dlategożem go wywiódł do was, a nawięcej do ciebie królu Agrypo, abych się wywiedziawszy słusznej sprawy, miał wżdy co pisać.


text:
Zatym Agrypa rzekł do Pawła: Otoć dopuszczają mówić od siebie: Tedy Paweł wyciągnąwszy ręce, odpowiedział.


text:
We wszytkim ocz jedno jestem od Żydów obwinion, królu Agrypo, szczęśliwym się być rozumiem, iż dziś mam przed tobą odpowiedać.


text:
A nawięcej, iż wiem żeś świadom wszytkiego co jest między Żydy i zwyczajów i gadek. A przetoż cię proszę, żebyś mię cierpliwie słuchał.


text:
A tak acz żywot mój, którym wiódł w swej młodości od początku między narodem moim w Jeruzalem, wiedzą wszyscy Żydowie.


text:
Gdyż przed tym znali jakoż jeszcze z przodków moich, (by świadczyć chcieli), iż według onej nadostateczniejszej sekty nabożeństwa naszego; żyłem Faryzeuszem.


text:
A teraz dla nadzieje obietnice, która jest ojcom naszym od Boga uczyniona, stoję przed tym sądem oskarżony.


text:
Do której dwojenaście nasze pokolenie we dnie i w nocy ustawicznie chwaląc Boga nadziewając się przyjdź, o którą nadzieję oskarżonem jest od Żydów królu Agrypo.


text:
I mnieć się iście widziało, że przeciw imieniowi Jezusa Nazareńskiego miałem wielkie sprzeciwieństwa czynić.


text:
Com i czynił w Jeruzalem, abowiem wiele świętych ja dawałem do więzienia, wziąwszy moc od książąt kapłańskich i gdy bywali zabijani teżem na to wotował.


text:
I zabijałem je po wszytkich bożnicach częstokroć, przymuszając ku bluźnieniu i szalenie się nad nimi srożąc, prześladowałem je aż w postronnych mieściech.


text:
Prawie w południe będąc w drodze, widziałem królu światłość z nieba, która przewyższała jasność słoneczną, a oświeciła mię i ty co ze mną szli w drogę.


text:
Tam, gdychmy wszyscy padli na ziemię, usłyszałem głos mówiący do mnie, a mówiący żydowskim językiem: Saul, Saul, przeczże mię prześladujesz? Trudnoć tobie przeciw osnom wierzgać.


text:
Ale powstań a stań na nogi twe, abowiemciem się dlatego ukazał, abych cię postanowił sługą i świadkiem, tak tych rzeczy któreś widział, jako i inych, w których się ja ukażę tobie.


text:
Abyś otworzył oczy ich, iżby się nawrócili z ciemności do światłości, a z mocy szatańskiej do Boga. Aby wzięli odpuszczenie grzechów i dział między świętymi, przez wiarę, która jest ku mnie.


text:
Lecz naprzód tym, którzy są w Damaszku i w Jeruzalem i po wszytkiej krainie żydowskiej, po tym i poganom, oznajmowałem aby się uznali i nawrócili do Boga, czyniąc uczynki godne, jako ci, którzy się uznali.


text:
Ale dostawszy ratunku od Boga, zostałem jeszcze aż do dnia tego świadcząc, tak małym jako i wielkim, a nic inego nie powiedając, jedno ty rzeczy, które prorocy i Mojżesz opowiedzieli, iż przyjdź miały.


text:
A to, iż Krystus miał cierpieć, a miał być pierwszy z zmartwychwstania, światłość opowiedając ludowi temu i poganom.


text:
To gdy on odpowiedał, rzekł Festus głosem wielkim: Szalejesz Pawle! Wiele pisma przywodzi cię ku szaleństwu.


text:
Boć to wie i król, przed którym bespiecznie mówię, gdyż nie mniemam aby co z tych rzeczy u niego było tajno, boć się to nie działo w kącie.


text:
Rzekł tedy Paweł: Żądałbych od Boga, aby nie maluczko, ale tym więcej, żebyś nie tylko ty, ale i ci wszyscy, którzy mię dziś słuchają stali się takowemi jakim ja jest, oprócz tylko tych związek.


text:
I wyszedszy mówili jedni do drugich tymi słowy: Nic nie czyni ten człowiek coby miało być godnego śmierci abo więzienia.


text:
I gdy już skazano żebyśmy się wieźli do Włoch, tedy poruczono tak Pawła jako i niektóre ine więźnie setnikowi, imieniem Juljuszowi z roty Augustowej.


text:
Tedy wsiadszy w okręt Adramiteński, przyszło nam płynąć podle kraju Azjej, takżechmy się wieźli, a był z nami Arystarchus Macedończyk Tesaloniceński.


text:
I przypłynęliśmy dnia drugiego do Sydonu, a Juljus ludzkie się zachowywając przeciw Pawłowi, dopuścił mu idź do przyjaciół, aby go czym opatrzyli.


text:
Gdychmy tedy przez niemały czas nie rychło się wieźli, a ledwochmy przyszli ku Gnidu, iż nam nie dopuszczał wiatr, podpłynęlichmy pod Kretę podle Salmonu.


text:
A ledwie się tam tedy przeprawiwszy, przyszlichmy na miejsce, które zową: Piękne Porty, u którego było blisko miasto Lasea.


text:
Po tym po niemałym czasie, gdy już było niebespieczne jechanie morzem, a iż też już był post przeminął, napominał je Paweł,


text:
Mówiąc im: Mężowie widzę, że z niebespieczeństwem i z wielką szkodą, nie tylko ładunku i okrętu, ale też i osób naszych przyjdzie nam ta droga.


text:
I gdyż nie było portu słusznego ku zimowaniu, tedy ich wiele radzili, żeby się też i z tamtąd puścili, kosztując jeśliby jako mogli przeprawić się ku Fenicę zimować, który jest port w Krecie, leżąc ku wiatru z strony południa i zachodu.


text:
A gdy powionął wiatr prawie z południa, mnimając aby się im wedle myśli dziać miało, gdy się puścili od portu, przeprawiali się bliżej imo Kretę.


text:
I gdychmy przybiegli ku niektóremu małemu wyspowi, który zową Klauda, ledwochmy mogli barkę u okrętu zatrzymać.


text:
Którą wściągnąwszy, dodawali sobie pomocy, podpasawszy okręt, a bojąc się żeby nie wpadli w Syrtyu, spuściwszy barkę, tak płynęli.


text:
I gdy się ani słońce, ani gwiazdy przez wiele dni nie ukazały, a niepogoda tym więczsza nastawała, tedy nam już była odjęta wszytka nadzieja zdrowia naszego.


text:
Także gdy przez nie mały czas nic nie jedli, tedy Paweł stojąc w pośrzód ich, mówił: O mężowie, zaisteć wam było potrzeba słuchać mnie, a nie odjeżdżać z Krety, abyście byli uszli tego niebespieczeństwa i szkody.


text:
Aleć was teraz upominam, abyście byli dobrej myśli, boć w żadnym z was szkody nie będzie, oprócz tylko okrętu.


text:
Opowiedając mi: Nie bój się Pawle, potrzebać abyś stanął przed cesarzem, a oto cię Bóg wszytkimi darował, którzy się wiozą z tobą.


text:
A przetoż bądźcie dobrej myśli o mężowie, abowiemci ja wierzę Bogu, że tak będzie jako mi powiedział.


text:
Zatym gdy nadeszła noc czternasta, gdyśmy pływali po Morzu Adrjatyckim, około północy zdało się żeglarzom, iż była blisko nich niektóra kraina.


text:
Którzy spuściwszy sznur z ołowem, naleźli głębiej dwadzieścia sążon, a maluczko dalej postąpiwszy, zasię spuściwszy ołów, naleźli piętnaście sążon.


text:
I bojąc się aby na miejsca nierówne nie przyszli, rzuciwszy cztery kotwice z okrętu, pragnęli aby dzień nastał.


text:
Tedy żeglarze, gdy się starali jakoby uciec z okrętu puściwszy barkę na morze, rzkomo chcieli od przodku zarzucać kotwicę.


text:
Rzekł tedy Paweł setnikowi i służebnym: Jeśliż ci nie zostaną w okręcie, żeby wy nie możecie być zachowani.


text:
Zatym gdy dzień począł nastawać, napominał Paweł wszytki aby jedli mówiąc: Tenci dzień jest czternasty, jako czekając trwacie łaczni nic nie jedząc.


text:
Dlategoż was napominam abyście jedli, abowiemci wam to będzie ku zdrowiu waszemu pożyteczno, gdyż żadnego z was i włos z głowy nie spadnie.


text:
A gdy już dzień nadszedł, nie znali ziemię, wszakoż ujźrzeli niektórą odnogę mającą brzeg, na którą myślili, jeśliby mogli wprawić okręt.


text:
Zatym wyciągnąwszy kotwicę, puścili się na morze i odjąwszy panwie od styru, a podniózszy mniejszy żagiel, puścili się za wiatrem ku brzegowi.


text:
A gdy napadli na miejsce, gdzie się dwie morza schodzą, otracił się okręt, a przodek okrętu tak stanął, że się ani ruszył, ale zad łamał się od nawałności wód.


text:
Ale setnik chcąc zachować Pawła, nie dopuścił im tej rady, a roskazał, aby ci, którzy mogą przepłynąć naprzód wyskakowali i na brzeg wychodzili.


text:
Drudzy zasię część ich na deszczkach, a część na kawałcoch okrętu. I stało się tak, że wszyscy zdrowo wyszli na ziemię.


text:
A pogani okazowali nam nie leda ludzkość, abowiem zapaliwszy stos drew, przyjęli nas wszytkich dla dżdża, który miał być i dla zimna.


text:
A gdy Paweł nazbierał nieco gałęzia winnego i kładł na stos, wyrwawszy się żmija z ciepła, uchwyciła go za rękę.


text:
I ujźrzawszy pogani bestią wiszącą u ręki jego, mówili jedni do drugich: Zaisteć ten człowiek jest mężobójca, któremu chociaż uszedł zdrowo z morza, pomsta żywym być nie dopuści.


text:
A oni czekali ażby puchnął, abo padł nagle umarszy, ale gdy niemały czas czekali, a widzieli, iż się mu nic złego nie działo, odmieniwszy myśl, powiedali go być bogiem.


text:
Tam przy onym miejscu były folwarki książęcia wyspu onego imieniem Publjusza, który nas przyjąwszy przez trzy dni, przyjacielskie chował w gospodzie.


text:
I przydało się, że ociec Publjuszów leżał mając febrę i czerwoną niemoc, którego Paweł wszedszy gdzie się modlił, a włożył nań ręce, uzdrowił.


text:
Zatym gdy się to stało, tedy też i drudzy, którzy na się mieli niemocy na wyspie, przychodzili i bywali uzdrowieni.


text:
A tak po trzech miesiącach jechalichmy w okręcie Aleksandryjskim, który zimował na wyspie, na którym był herb Kastor i Polluks.


text:
Stąd przeprawując się mimo, przyszlichmy do Regijum, a nazajutrz mając wiatr południowy, wtórego dnia przyszlichmy do Puteolos.


text:
Gdzie znalazszy bracią, uprosili nas, żechmy u nich przez siedm dni zmieszkali. I tak żechmy przyszli do Rzymu.


text:
Stąd bracia usłyszawszy o nas, wyszli przeciwko nam aż do rynku Appjuszowego ku trzem domom gościnnym, które gdy ujźrzał Paweł, dzięki uczyniwszy Bogu, wziął dobre ufanie.


text:
Zatym gdychmy przyszli do Rzyma, setnik oddał więźnie hetmanowi nad wojski, ale Pawłowi dopuszczono, aby sam mieszkał z służebnym, który miał straż nad nim.


text:
I stało się, iż po trzecim dniu wezwał Paweł przedniejszych z Żydów i gdy się zeszli, rzekł do nich: Mężowie bracia, ja gdym nic nie uczynił przeciw ludowi i ustawam ojczystym, będąc związan w Jeruzalem, podanem jest w ręce Rzymianom.


text:
Którzy wywiedziawszy się pilnie o mnie, chcieli mię wypuścić, dlatego, że we mnie żadnego występku śmierci godnego nie było.


text:
Lecz gdy temu na odpór byli Żydowie, przymuszonem jest apelować do cesarza, nie przeto jakobych miał ocz przeciw narodowi memu skarżyć.


text:
A przetoż dla tejem was przyczyny wezwał, abych się z wami ujźrzawszy rozmówił, abowiem dla nadzieje izraelskiej jestem tym łańcuchem związan.


text:
Tedy oni rzekli do niego: My anichmy wzięli listów o tobie z Żydostwa, ani nam żaden z braciej przyszedszy oznajmił, ani opowiedział o tobie nic złego.


text:
A tak chcemy od ciebie słyszeć co też rozumiesz, abowiem o tej sekcie jawno nam jest, iż jej są wszędy na odpór.


text:
I także mu postanowiwszy dzień, przyszło ich kniemu nie mało do gospody, którym z oświadczaniem wykładał królestwo Boże, a wywodząc im o Jezusie z zakonu Mojżeszowego i z proroków, od poranku aż do wieczora.


text:
A gdy nie byli zgodni między sobą, rozeszli się. A Paweł rzekł jednoż to słowo: Zaisteć dobrze Duch święty powiedział przez Ezajasza proroka do ojców naszych.


text:
Mówiąc: Idź do ludu tego a powiedz: Uszyma usłyszycie, a nie zrozumiecie; a widząc ujźrzycie i nie upatrzycie.


text:
Abowiem zatyło serce ludu tego, a cięszko uszyma słuchali i zamrużyli oczy swe aby oczyma nie widzieli, a uszyma nie słyszeli i sercem nie zrozumieli i nie byli nawróceni, abych je uzdrowił.


text:
I mieszkał Paweł przez całe dwie lecie w swym najmie, a przyjmował wszytki, którzy przychodzili do niego.


text:
Opowiedając królestwo Boże i ucząc tych rzeczy, które są o Panu Jezusie, z wszelkim bespieczeństwem w mowie, a żaden mu nie przekazał.


text:
A jest okazan Synem Bożym mocnie wedle Ducha poświęcenia, przez zmartwychwstanie, to jest o Jezusie Krystusie Panie naszym.


text:
Przez którego wzięliśmy łaskę i urząd Apostolski ku posłuszeństwu wiary między wszytkimi narody dla imienia jego.


text:
Wszytkim, którzy jesteście w Rzymie Bogu miłym, wezwanym abyście byli świętymi, łaska niech wam będzie i pokój od Boga Ojca naszego i Pana Jezu Krysta.


text:
Naprzód dziękuję Bogu mojemu przez Jezusa Krystusa za was wszytkich, iż wiara wasza bywa opowiedana po wszytkim świecie.


text:
Abowiem Bóg, któremu ja służę duchem moim w Ewanjelijej Syna jego jest mi świadek, iż ustawicznie o was wspominanie czynię.


text:
Zawsze w modlitwach moich prosząc abym do was przyszedł, jeśliby mi się którym sposobem szczęśliwa droga zdarzyła z wolej Bożej.


text:
Przytym nie chcę abyście wiedzieć nie mieli bracia, iżem często umyślił przyjdź do was (alem jest do tąd zawściągnion), abych miał jaki pożytek i między wami. Jako i między inszemi pogany.


text:
Abowiem nie wstydam się Ewanjelijej Krystusowej, gdyż jest moc Boża ku zbawieniu każdemu wierzącemu. Żydowi naprzód, potym też i Grekowi.


text:
Abowiem sprawiedliwość Boża przez onę bywa objawiona z wiary w wiarę, jako jest napisano: Sprawiedliwy z wiary będzie żył.


text:
Bo gniew Boży jawny jest z nieba przeciwko wszelakiej niepobożności i niesprawiedliwości ludzkiej, którzy zatrzymawają prawdę niesprawiedliwie.


text:
Abowiem niewidome rzeczy jego, gdy przez stworzone rzeczy zrozumiane bywają, z stworzenia świata bywają upatrowane, to jest wieczna jego moc i bóstwo dlatego, aby oni nie mieli wymówki.


text:
Przeto, iż znając Boga, przedsię go nie chwalili jako Boga, ani mu dziękowali. Owszem próżnemi się stali w myślach swych i zaćmione jest głupie serce ich.


text:
Gdyż odmienili chwałę nieśmiertelnego Boga, sprawiwszy obraz człowieka śmiertelnego i ptaków i źwierząt o czterech nogach i gadziny.


text:
Dlatego, iż oni prawdę Bożą odmienili w kłamstwo i chwalili a służyli rzeczam stworzonym, mimo stworzyciela, który jest błogosławiony na wieki. Amen.


text:
A przetoż podał je Bóg pożądliwościam sromotnym, gdyż niewiasty ich odmieniły używanie przyrodzone w to, które jest przeciw przyrodzeniu.


text:
Także i mężczyzny opuściwszy przyrodzone używanie niewiasty, zapalili się pożądliwością swoją jeden ku drugiemu. Mężczyzna z mężczyzną sromotę popełniając, a zapłatę słuszną błędu swego na się biorąc.


text:
A jako się im nie zdało aby Boga poznali, także też podał je Bóg w myśl bezrozumną, aby czynili to co się nie godzi.


text:
Napełnieni wszelakiej niesprawiedliwości, nieczystoty, złości, łakomstwa, niecnoty, pełni zazdrości, morderstwa, swaru, zdrady, przewrotności.


text:
Zausznicy, obmowce, nienawidzący Boga, gwałtownicy, pyszni, chlubni, wynalazce złości, nieposłuszni rodzicom.


text:
Którzy znając prawo Boże, iż ci co takowe rzeczy czynią, godni są śmierci, nie tylko sami ty rzeczy czynią, ale też zezwalają tym, którzy je czynią.


text:
A przetoż wymówki nie masz o człowiecze, którykolwiek ine posądzasz , abowiem tym, iż drugiego sądzisz, samego siebie osądzasz, gdyż toż czynisz ine posądzając.


text:
I mnimasz ty o człowiecze, który posądzasz ty co takowe rzeczy czynią i toż działasz, żebyś miał ujdź sądu Bożego?


text:
Abo gardzisz obfitością dobroci jego i cierpliwości i długiego oczekiwania nie wiedząc, iż dobroć Boża ku upamiętaniu ciebie przywodzi?


text:
Ale podług zatwardziałości twej i serca nieupamiętałego skarbisz sobie samemu gniew w dzień gniewu i zjawienia sprawiedliwego sądu Bożego.


text:
Tymci, którzy trwają, dobrego uczynku chwałę, cześć i nieśmiertelność, to jest tym, którzy szukają żywota wiecznego.


text:
Zasię swarliwym i którzy nie są posłuszni prawdzie, ale słuchają niesprawiedliwości, oddana będzie popędliwość i gniew.


text:
Utrapienie i ucisk przeciwko każdej duszy człowieka, który złość popełnia. Żyda naprzód, potym Greka.


text:
Gdyż, którzy jedno bez zakonu zgrzeszyli, bez zakonu poginą, a którzy w zakonie zgrzeszyli, przez zakon będą osądzeni.


text:
Abowiem nie ci, którzy słuchają zakonu są sprawiedliwymi u Boga, ale ci, którzy zakon pełnią będą usprawiedliwieni.


text:
Bo gdyż pogani, którzy zakonu nie mają, z przyrodzenia czynią to, co jest zakonnego. Ci zakonu nie mając, sami sobie są zakonem.


text:
Którzy okazują uczynek zakonu być napisany w sercach swych, a sumnienie ich wespół im świadczy i myśli ich wespół siebie oskarżające, abo też wymawiające.


text:
Który tedy uczysz drugiego, siebie samego nie uczysz, który przepowiedasz, iż nie mają kraść, ty kradniesz.


text:
Który powiedasz, iż nie mają cudzołożyć, cudzołożysz; który się brzydzisz bałwany, świętokradziestwo pełnisz.


text:
Boć obrzezanie jest pożyteczne jeśli zachowasz zakon, a jeślibyś był przestępcą zakonu, twoje obrzezanie stało się nieobrzezaniem.


text:
Jeśli tedy nieobrzezany chowa prawa zakonne, a zaź jego nieobrzezanie nie będzie poczytane za obrzezanie?


text:
A jeśli nieobrzezany z przyrodzenia chowa zakonu, a zaź cię nie osądzi, który przez Pismo i obrzezanie przestępcą zakonu?


text:
Abowiem nie ten, który tylko jawnie będzie Żydem, ani obrzezanie ciała, które jest tylko jawnie, obrzezaniem jest.


text:
Ale który jest w skrytości Żydem i obrzezanie serca, to jest, w duchu nie w piśmie, którego chwała nie jest z ludzi ale z Boga.


text:
Nie daj tego Boże i owszem niech Bóg będzie prawdziwy, a wszelki człowiek kłamcą. Jako napisano jest: Abyś był nalezion sprawiedliwym w powieściach twoich i abyś zwyciężył, gdy bywasz sądzon.


text:
A jeśli niesprawiedliwość nasza Bożą sprawiedliwość zaleca, cóż rzeczemy? A zaź niesprawiedliwy Bóg, który karanie przepuszcza? (mówię wedle człowieka).


text:
Abowiem jeśli prawda Boża przez moje kłamstwo obfitowała ku chwale jego, czemu ja dalej bywam osądzon jako grzeszny?


text:
A (jako źle o nas mówią i jako niektórzy powiedają, iż mówiemy) czemuż złych rzeczy nie czynimy, aby przyszły dobre? Których potępienie jest sprawiedliwe.


text:
Cóż tedy, a zaź my jesteśmy zacniejszymi? Żadnym sposobem, gdyżechmy przedtym przeparli Żydy i Greki, iż szyscy są pod grzechem.


text:
Wszyscy odstąpili i społu stali się niepożytecznymi. Nie masz ktoby dobrze czynił, nie masz aż do jednego.


text:
Gardło ich jest grobem otwartym. Języków swych używali na zdradę, a pod wargami ich jest jad aspidów.


text:
A my wiemy, iż cokolwiek zakon mówi, tym którzy w zakonie są mówi, aby wszelkie usta były zatulone i aby był winien wszytek świat sądu Bożego.


text:
Przeto żadne ciało nie będzie usprawiedliwione przed oblicznością jego z uczynków zakonu, gdyż przez zakon bywa poznanie grzechu.


text:
Ale teraz sprawiedliwość Boża jest objawiona przez zakon, poświadczona świadectwem zakonu i proroków.


text:
Sprawiedliwość mówię Boża, przez wiarę Jezusa Krystusa, wszytkim i na wszytki, którzy wierzą, gdyż nie masz różności.


text:
Ale usprawiedliwieni są darmo, to jest z łaski jego, przez odkupienie sprawione przez Jezusa Krystusa.


text:
Którego Bóg postanowił, aby był ubłaganiem przez wiarę, wylawszy krew swoję ku okazaniu sprawiedliwości swojej, dla odpuszczenia grzechów przeszłych.


text:
Z cierpliwości Bożej, aby się okazała sprawiedliwość terazniejszego czasu, aby on był sprawiedliwy i usprawiedliwiający tego, który jest z wiary Jezusowej.


text:
Temu zaś co nie robi, ale wierzy w tego, który usprawiedliwia niepobożnego, jest poczytana wiara jego za sprawiedliwość.


text:
Jako też Dawid opowieda: szczęśliwość człowieka, któremu Bóg poczyta sprawiedliwość bez uczynków mówiąc:


text:
To tedy błogosławieństwo izaź w obrzezaniu tylko jest, abo też nie jest w nieobrzezaniu? Gdyż powiedamy, iż poczytana jest Abraamowi wiara za sprawiedliwość.


text:
Jakoż mu tedy jest poczytana? Gdy był w obrzezaniu, abo gdy był w nieobrzezaniu? Nie w obrzezaniu, ale w nieobrzezaniu.


text:
I wziął znak obrzezania jako pieczęć sprawiedliwości wiary, która była w nieobrzezaniu, aby był ojcem wszytkich wierzących w nieobrzezaniu, iżby im też poczytana była sprawiedliwość.


text:
I ojcem obrzezania tym, którzy nie tylko są z obrzezania, ale którzy też chodzą w tyż stopy wiary ojca naszego Abraama, która była w nieobrzezaniu.


text:
Abowiem nie przez zakon obietnica się zstała Abraamowi, abo plemieniu jego, aby był dziedzicem świata, ale przez sprawiedliwość wiary.


text:
Bo jeśli ci, którzy są z zakonu dziedzicami są, tedyć próżna została wiara, a w niwecz się obróciła obietnica.


text:
A przeto z wiary jest dziedzictwo, aby było z łaski, żeby była trwała obietnica wszytkiemu plemieniowi, to jest nie tylko temu, które jest z zakonu, ale i temu, które jest z wiary Abraamowej, który jest ociec nas wszytkich.


text:
(Jako jest napisano: Ojcem wiela narodów postanowiłem cię) a to przed tym Bogiem, któremu on uwierzył, ożywiającym umarłe i wzywającym ty rzeczy, które nie są, jakoby były.


text:
Który Abraam przeciw nadziei pod nadzieją uwierzył, aby się zstał ojcem wiela narodów, podług tego, co mu było rzeczono: Tak będzie plemię twoje.


text:
A nie będąc zemdlonym w wierze, nie oglądał się na swe ciało już zmartwiałe, gdyż miał około sta lat, ani na zmartwiały żywot Sary.


text:
I przeciwko obietnicy Bożej nie swarzył się niedowiarstwem, ale się zstał mocnym w wierze i dał chwałę Bogu.


text:
Ale też dla nas, którym ma być poczytano, cobychmy uwierzyć mieli w tego, który wzbudził Jezusa Pana naszego zmartwych.


text:
Przez któregośmy też wiarą otrzymali przystęp ku tej łasce, przez którą stoimy i chlubimy się w nadziei chwały Bożej.


text:
A nadzieja nie pohańbia przeto, iż miłość Boża jest wylana w sercach naszych przez Ducha świętego, który nam jest dan.


text:
Zaisteć ledwieby kto umarł za sprawiedliwego, abowiem snadźby też kto śmiał umrzeć za dobrodzieja swojego.


text:
Bo jeśliże będąc nieprzyjacielami, jestechmy zjednani z Bogiem przez śmierć Syna jego, daleko więcej będąc zjednani, będziemy przez żywot jego zachowani.


text:
A nie tylko to, ale się też i chlubimy w Bogu przez Pana naszego Jezusa Krystusa, przez któregośmy teraz zjednanie otrzymali.


text:
A dlategoż, jako przez jednego człowieka grzech na świat wszedł, a przez grzech śmierć i także na wszytki ludzi śmierć przeszła, w którym wszyscy zgrzeszyli.


text:
Ale śmierć królowała od Adama aż do Mojżesza nad tymi też, którzy byli nie zgrzeszyli na podobieństwo przestępstwa Adamowego, który jest kształtem onego, który miał przyjdź.


text:
A wszakoż dar nie jest jako przestępstwo, abowiem jeśli przestępstwem jednego wiele ich pomarło, dalekoć więcej na wiele ich opłynęła łaska Boża i dar z łaski, która jest jednego człowieka Jezusa Krystusa.


text:
A dobodziejstwo nie takowe jest jako śmierć co przyszła przez jednego, który zgrzeszył, gdyż wina jednego występku przyszła ku potępieniu. Ale dar bywa dan z wiela występków ku usprawiedliwieniu.


text:
Abowiem jeśli jednego przestępstwem śmierć królowała przez jednego, daleko więcej ci, którzy obfitą onę łaskę i dar sprawiedliwości biorą, w żywocie królować będą przez jednego Jezusa Krystusa.


text:
A także tedy jako przez jedno przestępstwo zstali się wszyscy ludzie winni potępienia, także przez jednego usprawiedliwienie, dobrodziejstwo opłynęło na wszytki ludzi, ku usprawiedliwieniu żywota.


text:
Bo jako przez nieposłuszeństwo jednego człowieka wiele ich zstało się grzesznymi, także przez posłuszeństwo jednego wiele ich zstanie się sprawiedliwymi.


text:
A zakonci ktemu przyszedł, aby się mnożyło przestępstwo, ale gdzie się grzech rozmnożył, tam łaska obfitowała.


text:
Aby jako grzech królował ku śmierci, tak też aby łaska królowała przez sprawiedliwość ku żywotowi wiecznemu, przez Jezusa Krystusa Pana naszego.


text:
Azaź nie wiecie, iż ilekolwiek nas w Krystusa Jezusa jest okrzczonych, jesteśmy okrzczeni w śmierci jego?


text:
Jesteśmy tedy z nim pospołu pogrzebieni w śmierci jego przez krzest, aby jako Krystus wzbudzon jest zmartwych ku chwale Ojcowskiej, takżebyśmy też i my w nowości żywota chodzili.


text:
Bo jeśliżeśmy społu rośli podobieństwem śmierci jego, iście też i podobieństwem zmartwychwstania jego społu róść będziemy.


text:
Wiedząc to, że stary on nasz człowiek pospołu jest z nim ukrzyżowan, aby ciało grzechu było zniszczone, żebyśmy już dalej nie służyli grzechowi.


text:
Tak też i wy rozumiejcie się być umarłymi grzechowi, a żywemi Bogu, przez Krystusa Jezusa Pana naszego.


text:
Niechajże tedy nie króluje grzech w waszym śmiertelnym ciele, abyście grzechowi posłuszni byli w żądzach cielesnych.


text:
Ani stawcie członków waszych, aby były zbroją niesprawiedliwości grzechowi, ale stawcie siebie samych Bogu jako z umarłych żywymi i członki wasze, aby były zbroją sprawiedliwości Bogu.


text:
Zaź nie wiecie, że komu się stawicie sługami ku posłuszeństwu, tego jesteście słudzy. Komu jesteście posłuszni, choć grzechu na śmierć, choć posłuszeństwu ku sprawiedliwości?


text:
Ale niech będzie dzięki Bogu, że chociaście byli sługami grzechu, usłuchaliścież z serca sposobu onej nauki, pod którą jesteście poddani.


text:
Ludzkimci obyczajem mówię dla mdłości ciała waszego, abowiem jakoście stawili członki wasze sługami nieczystości i nieprawości, ku wypełnieniu nieprawości, tak też i teraz stawcie członki wasze sługami sprawiedliwości, ku świątobliwości.


text:
Bo gdyście byli sługami grzechu, byliście wolnymi sprawiedliwości, któryżeście tedy na on czas pożytek mieli? Tych rzeczy, za które się dziś wstydzicie? Boć koniec ich jest śmierć.


text:
A teraz będąc wyswobodzeni od grzechu, a zstawszy się służebniki Bogu, macie pożytek wasz ku świątobliwości, a koniec żywot wieczny.


text:
Abowiem zapłata grzechu jest śmierć, a dar Boży jestci żywot wieczny, przez Krystusa Jezusa Pana naszego.


text:
Abowiemci niewiasta, która ma męża, jest zakonem mężowi obowiązana póki on żyw. A jeśliby mąż umarł, jest wyswobodzona od zakonu mężowego.


text:
A tak póki mąż żyw, będzie zwana cudzołożnicą, jeśliby męża inszego żoną została. A jeśliby mąż umarł, wolna jest od zakonu onego, aby nie była cudzołożnicą, jeśliby inszego męża żoną została.


text:
A także moi bracia i wy też jesteście umartwieni zakonowi w ciele Krystusowym, abyście byli przyłączeni inszemu, to jest temu, który powstał zmartwych, abyśmy owoc przynieśli Bogu.


text:
Abowiem gdyśmy byli w ciele, pożądliwości grzechów, które się zstały przez zakon, moc miały w członkach naszych, ku przynoszeniu owocu na śmierć.


text:
A teraz jesteśmy wolni od zakonu, gdyż ten umarł, w którymeśmy byli zatrzymani, abyśmy służyli w nowości ducha, a nie w starości pisma.


text:
Cóż tedy rzeczemy? Zakon jestli grzechem? Nie daj tego Boże. Owszem grzechu nie poznał jedno przez zakon, bobych też i pożądliwości nie poznał, by był zakon nie rzekł: Nie będziesz pożądał.


text:
Ale grzech wziąwszy przyczynę, urodził we mnie wszelaką pożądliwość przez ono przykazanie, abowiem bez zakonu grzech jest martwy.


text:
Alem ja umarł i nalazło się ono przykazanie, które było postanowione ku żywotowi, iż mi się obraca ku śmierci.


text:
To tedy co jest dobrego, izaź mi się zstało śmiercią? Nie daj tego Boże! Owszem grzech zstał mi się śmiertelny, gdyż aby się okazał być grzechem, na mię śmierć przywiódł, przez to co jest dobrego, to jest aby on sam zstał się nad miarę grzeszący, przez ono przykazanie.


text:
Gdyż wiem, iż nie mieszka we mnie, to jest w ciele moim, nic dobrego. Abowiem mamci wolą, ale abym to czynił ci jest dobrego, nie najduję.


text:
Ale widzę inszy zakon w członkach moich, odporny zakonowi umysłu mego i który mię czyni więźniem zakonowi grzechu, który jest w członkach moich.


text:
Dziękuję Bogu przez Jezusa Krystusa Pana naszego. Jać tedy umysłem służę zakonowi Bożemu, a ciałem zakonowi grzechu.


text:
Teraz tedy żadne nie jest potępienie tym, którzy są w Jezusie Krystusie, to jest, którzy nie wedle ciała chodzą, ale według ducha.


text:
Abowiem zakon ducha żywota, który jest w Krystusie Jezusie wyswobodził mię od zakonu grzechu i śmierci.


text:
Bo mdłość zakonu, gdy nie mogła nic w ciele, Bóg posławszy własnego Syna swego w podobieństwie grzesznego ciała, a to dla grzechu, potępił grzech w ciele.


text:
Abowiem którzy są wedle ciała, bawią się rzeczami cielesnymi, a którzy są wedle ducha, rzeczami duchownemi.


text:
Przeto, iż rozumienie ciała jest nieprzyjacielstwem przeciwko Bogu, bo nie bywa poddane zakonowi Bożemu, gdyż też ani być może.


text:
Wy tedy nie jesteście w ciele, ale w duchu, gdyż Duch Boży mieszka w was. A jeśli kto Ducha Krystusowego nie ma, tenci nie jest jego.


text:
A jeśli Duch onego, który Jezusa wzbudził zmartwych w was mieszka ten, który wzbudził Krystusa z martwych, ożywi i ciała wasze śmiertelne przez Ducha swojego, który w was mieszka.


text:
Abowiem jeślibyście według ciała żyli, pomrzecie, ale jeśli Duchem sprawy ciała umartwicie, żyć będziecie.


text:
Gdyżeście nie wzięli ducha niewolstwa ku bojaźni, ale wzięliście ducha przysposobienia, przez którego wołamy Abba, to jest Ociec.


text:
A jeśli synami, tedy też i dziedzicmi, dziedzicy Boży mówię, a społu dziedzicy z Krystusem, jeśli z nim cierpimy, abyśmy i z nim byli uwielbieni.


text:
Abowiem rozumiem, iż nie są równe utrapienia, które czasu tego cierpimy przyszłej chwale, która się nam objawi.


text:
Gdyż próżności poddane są rzeczy stworzone, nie dobrowolnie, ale dlatego, który je poddanemi uczynił pod nadzieją.


text:
A nie tylko ony rzeczy, ale i ci, którzy mają początki ducha, to jest my sami w sobie wzdychamy, oczekiwając przysposobienia synów, to jest odkupienia ciała naszego.


text:
Abowiem nadzieją jesteśmy zachowani, a nadzieja jeśliby widziana była, nie jestci nadzieją. A co kto widzi przeczżeby się tego nadziewał?


text:
Także też i duch dopomaga krewkościam naszym, abowiem tego o co byśmy prosili, jakoby potrzeba, nie wiemy, ale sam duch prosi za nami wzdychaniem niewymówionym.


text:
Wiemy też, że tym, którzy miłują Boga, wszytki rzeczy społu dopomagają ku dobremu, to jest tym, którzy są według naznaczenia jego wezwani.


text:
Abowiem które on przed tym poznał, ty też przed tym naznaczył, aby się zstali podobnymi wyobrażeniu Syna jego, żeby on był pierworodnym między wielem braciej.


text:
A które on przed tym naznaczył, tych też wezwał, a których wezwał, ty też usprawiedliwił, a które usprawiedliwił, ty też i uwielbił.


text:
Który też własnemu Synowi nie sfolgował, ale go za nas wszytki wydał na śmierć. Jakoż też nam wszytkich rzeczy z nim nie daruje?


text:
Któryż jest coby potępił? Krystus jestci tym, który umarł i owszem też, który powstał i który jest na prawicy Bożej, który jest na nami.


text:
Któż nas odłączy od miłości Krystusowej? Izali utrapienie? Izali ucisk ? Izali prześladowanie? Izali głód? Izali nagość? Izali niebespieczeństwo? Izali miecz?


text:
Jako napisano jest: Dla ciebie cały dzień zabijani bywamy, byliśmy poczytani jako owce na zabicie naznaczone.


text:
Abowiem mocnie wierzę, iż ani śmierć, ani żywot, ani Aniołowie, ani zwierzchności, ani przełożeństwa, ani teraźniejsze rzeczy, ani przyszłe.


text:
Ani wysokość, ani głębokość, ani żadna insza rzecz stworzona nie będzie mogła nas odłączyć od miłości Bożej, która jest w Jezusie Krystusie Panie naszym.


text:
Prawdęć mówię przez Krystusa, nie kłamamci, w czym mi poświadcza sumnienie moje przez Ducha świętego.


text:
Abowiem ja sam żądałbych odłączonym być od Krystusa za bracią moję to jest, za krewne moje według ciała.


text:
Którzy są Izraelczycy, a których jest sposobienie synów i chwała i postanowienie zakonu i służba Boża i obietnice.


text:
Których ojcowie są i ci co z nich poszedł Krystus według ciała, który jest nad wszytkimi Bóg błogosławiony na wieki. Amen.


text:
Ale to nie może być żeby w niwecz poszło słowo Boże, abowiemci nie wszyscy są Izraelem, którzy z Izraela poszli.


text:
To jest, nie którzy są synowie ciała, ci też są synowie Boży, ale którzy są synami obietnice, ci bywają w plemię policzeni.


text:
A nie tylko to, ale też i Rebbeka zastąpiwszy w brzemię z jednego, to jest z Izaaka ojca naszego syny miała.


text:
Abowiem gdy się były jeszcze nie narodziły dziatki, ani co dobrego abo złego uczyniły, aby mocne zostało naznaczenie Boże, które jest według wybrania jego, to jest, nie z uczynków, ale z tego, który wzywa.


text:
A tedyć wybranie nie jest tego, któryby chciał, ani tego, któryby biegał, ale Boga, który się zmiłuje.


text:
Abowiemci mówi Pismo Faraonowi: Na tom cię pobudził, abych okazał moc moję w tobie i żeby było opowiedane imię moje po wszytkiej ziemi.


text:
I owszem o człowiecze, którześ ty jest, który odpowiedasz naprzeciwko Bogu? Zali rzecz ulepiona powie temu, który ją ulepił: Przecześ mię tak uczynił?


text:
Zali garncarz gliny w mocy nie ma, ale z tejże sztuki uczynił jedno naczynie na uczciwość, a drugie na zelżywość?


text:
A jeśli też Bóg chcąc gniew okazać i znaczną uczynić możność swoję, zniósł wielką cierpliwością naczynia gniewu, na stracenie przyprawione.


text:
Jako też u Ozeasza mówi: Wzowę lud, który moim nie był, ludem moim i tę, która umiłowana nie była, umiłowaną.


text:
A będzie miasto tego gdzie im powiedziano: Wy nie jesteście ludem moim, tam je będą zwać syny Boga żywego.


text:
A Izajasz nad Izraelem woła: By liczba synów izraelskich była jako piasek morski, ostatek tylko zachowan będzie. Abowiem liczbę uczyni i krótko wyprawi sprawiedliwością, gdyż liczbę, którą uczyni Pan na ziemi.


text:
I jako przed tym powiedział Ezajasz: By był Pan zastępów nam plemienia nie zostawił, zostalibyśmy się jako Sodoma i bylibychmy byli Gomorze podobni.


text:
Cóż tedy rzeczemy? Iż pogani, którzy nie starali się o sprawiedliwość, dostali sprawiedliwość, a tej sprawiedliwości, która jest z wiary.


text:
Jako napisano jest: Oto pokładam na Syjonie kamień obrażenia i skałę pogorszenia. A wszelki, który weń wierzy, zawstydzon nie będzie.


text:
Bo sprawiedliwości Bożej nie znając i własną sprawiedliwość chcąc postanowić, sprawiedliwości Bożej nie byli poddani.


text:
Abowiem Mojżesz opisuje sprawiedliwość, która jest z zakonu: Iż człowiek, któryby je czynił, będzie żył przez nie.


text:
A sprawiedliwość, która jest z wiary tak mówi: Nie mów w sercu twoim, któż zstąpi w niebo? Toć jest Krystusa zwodzić z wysokości.


text:
Ale cóż powieda? Blisko ciebie jest słowo w ustach twoich i w sercu twoim, toć jest słowo wiary, które przepowiedamy.


text:
Że jeślibyś wyznał usty twoimi Pana Jezusa i uwierzył w sercu twoim, że go Bóg zmartwych wzbudził, będziesz zbawion.


text:
Abowiemci nie masz różności ani Żyda, ani Greka, bo tenże Pan wszytkich bogaty jest na wszytki, którzy go wzywają.


text:
Jakoż tedy będą wzywali tego, w którego nie wierzyli? Jakoż zaś uwierzą temu, o którym nie słyszeli? A jako usłyszą oprócz przepowiedającego?


text:
Jakoż zasię będą przepowiedali, jeśliby nie byli posłani? Gdyż tak napisano jest: Jakoż piękne nogi tych, którzy pokój opowiedają. Którzy opowiedają dobre rzeczy.


text:
Aleć nie wszyscy usłuchali Ewanjelijej, abowiem Ezajasz mówi: Panie, któż uwierzył przepowiedaniu naszemu?


text:
Ale powiedam, zali nie słyszeli? I owszem na wszytkę ziemię wyszedł głos ich i na kończyny świata słowa ich.


text:
Lecz powiedam, zali Izrael nie poznał Boga? Pirwszyć Mojżesz mówi: Ja was poruszę ku zazdrości przez naród, który nie jest narodem, przez naród nierozumny zagniewam was.


text:
A Ezajasz bierze śmiałość i mówi: Jestem nalezion od tych, którzy mię nie szukali, a zstałem się jawnym tym, którzy się o mnie nie pytali.


text:
A przeciw Izraelowi mówi: Przez cały dzień rozszyrzałem ręce moje do ludu nieposłusznego i odpornego.


text:
Mówię tedy, izali Bóg odrzucił lud swój? Nie daj tego Boże. Abowiemci i jam jest Izraelczykiem z plemienia Abraamowego, z pokolenia Benjaminowego.


text:
Nie odrzuciłci Bóg ludu swego, który on przed tym poznał. Azaź nie wiecie co Pismo o Heljaszu mówi? Jako rozmawia z Bogiem, mówiąc przeciwko Izraelowi.


text:
Ale cóż mu odpowiedziano od Boga? Zostawiłem sobie siedm tysięcy mężów, którzy się nie kłaniali przed obrazem Baalowym.


text:
A jeśli z łaski, jużci nie z uczynków, bo inaczej łaska już nie jest łaską. A jeśli z uczynków, już nie jest łaska bo inaczej uczynek już nie jest uczynkiem.


text:
Jako jest napisano: Dał im Bóg ducha strętfienia, oczy aby nie widziały i uszy aby nie słyszały, aż do dzisiejszego dnia.


text:
Mówię tedy: Azaź się otrącili aby padli? Nie daj tego Boże, ale przez ich przestępstwo zstało się zbawienie poganom dlatego, aby je wzruszył ku zazdrości.


text:
A jeśli ich przestępstwo jest bogactwem świata, a umniejszenie ich bogactwem poganów, jakoż daleko więcej będzie ich napełnienie?


text:
A jeśli pirworództwa są święte, jestci święte i zadziałanie. A jeśli korzeń święty jest, tedy też i gałązki.


text:
A jeśli się niektóre gałązki wyłamały, a ty będąc płoną oliwą, miasto ich jesteś wszczepion i zstałeś się uczestnikiem korzenia i tłustości oliwnej.


text:
Obacz tedy dobroć i srogość Bożą, przeciwko tym, którzy upadli, srogość, a przeciwko tobie dobroć, jeślibyś trwał w dobroci, bo inaczej i ty będziesz wycięt.


text:
Aleć i oni, jeśli nie będą trwać w niedowiarstwie, będą wszczepieni, gdyż je może Bóg zaś wszczepić.


text:
Abowiem jeśliś ty jest wycięty z oliwy, która z przyrodzenia była plona i przeciwko przyrodzeniu jesteś wszczepion w prawdziwą oliwę, jako daleko więcej ci, którzy przyrodzeni są, będą w własną oliwę wszczepieni?.


text:
Bo nie chcę abyście nie mieli wiedzieć bracia tej tajemnice (żebyście nie byli sami w sobie nadętemi), iż zatwardziałość poczęści przyszła na Izrael, ażby napełnienie poganów weszło.


text:
A tak wszytek Izrael będzie zbawion, jako napisano jest: Przyjdzie z Syjonu on zbawiciel i odejmie niepobożności od Jakuba.


text:
A tak co się tycze Ewanjelijej, oni są nieprzyjacielami dla was, a podług wybrania bywają miłowani dla ojców.


text:
Bo jako i wy przed tym nie byliście posłusznymi Bogu, a teraz dostąpiliście miłosierdzia, przez nieposłuszeństwo tych.


text:
O głębokie bogactwa mądrości i poznania Bożego, jako są niewybadane sądy jego i niedoścignione drogi jego.


text:
Proszę was tedy, bracia, przez litość Bożę, abyście stawili ciała wasze na ofiarę żywą, świętą, przyjemną Bogu, która jest ono słuszne wasze posługowanie.


text:
A nie przypodobywajcie się temu wiekowi, ale się przemieńcie przez odnowienie umysłu waszego, ktemu, abyście doświadczyli, któraby była wola Boża dobra, wdzięczna i doskonała.


text:
Abowiem z łaski, która mi jest dana, opowiedam każdemu, który między wami przebywa, żeby o sobie nie rozumiał nad to, co ma rozumieć, ale iżby rozumiał skromnie, ile każdemu Bóg udzielił miarę wiary.


